xián wèi shǎo yáng huǎn wèi yáng míng hóng wèi tài yáng sān yáng yě
弦为少阳,缓为阳明,洪为太阳,三阳也。
wēi wèi shǎo yīn chí wèi jué yīn chén wèi tài yīn sān yīn yě
微为少阴,迟为厥阴,沉为太阴,三阴也。
mài yǒu yī yīn yī yáng yī yīn èr yáng yī yīn sān yáng
脉有一阴一阳,一阴二阳,一阴三阳。
yǒu yī yáng yī yīn yī yáng èr yīn yī yáng sān yīn
有一阳一阴,一阳二阴,一阳三阴。
rú cǐ yán zhī cùn kǒu yǒu liù mài jù dòng yé
如此言之,寸口有六脉俱动耶。
rán jīng yán rú cǐ zhě fēi yǒu liù mài jù dòng yě wèi fú chén zhǎng duǎn huá sè yě
然《经》言∶如此者,非有六脉俱动也,谓浮、沉、长、短、滑、涩也。
fán mài fú huá zhǎng zhě yáng yě
凡脉浮、滑、长者,阳也。
chén sè duǎn zhě yīn yě
沉、涩、短者,阴也。
suǒ yǐ yán yī yīn yī yáng zhě wèi mài lái chén ér huá yě
所以言一阴一阳者,谓脉来沉而滑也。
yī yīn èr yáng zhě mài lái chén huá ér zhǎng yě
一阴二阳者,脉来沉滑而长也。
yī yīn sān yáng zhě wèi mài lái fú huá ér zhǎng shí yī chén yě
一阴三阳者,谓脉来浮滑而长,时一沉也。
suǒ yǐ yán yī yáng yī yīn zhě wèi mài lái fú ér sè yě
所以言一阳一阴者,谓脉来浮而涩也。
yī yáng èr yīn zhě wèi mài lái zhǎng ér chén sè yě
一阳二阴者,谓脉来长而沉涩也。
yī yáng sān yīn zhě wèi mài lái chén sè ér duǎn shí yī fú yě gè yǐ qí jīng suǒ zài yán bìng zhī nì shùn yě
一阳三阴者,谓脉来沉涩而短,时一浮也,各以其经所在,言病之逆顺也。
mài yǒu yáng shèng yīn xū yīn shèng yáng xū hé wèi yě
脉有阳盛阴虚,阴盛阳虚,何谓也?
rán fú zhī sǔn xiǎo chén zhī shí dà gù yún yīn shèng yáng xū
然浮之损小,沉之实大,故云∶阴盛阳虚。
chén zhī sǔn xiǎo fú zhī shí dà gù yuē yáng shèng yīn xū shì wèi yīn yáng xū shí zhī yì yě
沉之损小,浮之实大,故曰∶阳盛阴虚,是谓阴阳虚实之意也。
fán mài fú dà shù dòng zhǎng huá yáng yě
凡脉浮、大、数、动、长、滑,阳也。
chén sè xián ruò duǎn wēi yīn yě
沉、涩、弦、弱、短、微,阴也。
yáng bìng jiàn yīn mài zhě nì yě zhǔ sǐ
阳病见阴脉者,逆也,主死。
yīn bìng jiàn yáng mài zhě shùn yě zhǔ shēng
阴病见阳脉者,顺也,主生。
guān qián wèi yáng guān hòu wèi yīn
关前为阳,关后为阴。
yáng shù jí tǔ yīn wēi jí xià
阳数即吐,阴微即下。
yáng xián zé tóu tòng yīn xián zé fù tòng gēn jù yīn yáng chá bìng yě
阳弦则头痛,阴弦则腹痛,根据阴阳察病也。
yòu chǐ mài wèi yīn yīn mài cháng chén ér chí
又尺脉为阴,阴脉常沉而迟。
cùn guān wèi yáng yáng mài dàn fú ér sù
寸关为阳,阳脉但浮而速。
chǐ mài shàng bù zhì guān wèi yīn jué cùn mài xià bù zhì guān wèi yáng jué yīn jué ér yáng wēi sǐ bù zhì
尺脉上不至关为阴绝,寸脉下不至关为阳绝,阴绝而阳微,死不治。
hū wèi biǎo shǔ fǔ xī wèi lǐ shǔ zàng
呼为表属腑,吸为里属脏。
yáng wēi bù néng hū yīn wēi bù néng xī
阳微不能呼,阴微不能吸。
hū xī bù zú xiōng zhōng duǎn qì
呼吸不足,胸中短气。
ruò fǎn zài guān rú fǎn zài diān
弱反在关,濡反在巅。
wēi zài qí shàng sè fǎn zài xià
微在其上,涩反在下。
wēi jí yáng qì bù zú zhān rè hàn chū
微即阳气不足,沾热汗出。
sè jí wú xuè jué ér qiě hán
涩即无血,厥而且寒。
zhū fǔ mài wèi yáng zhǔ rè
诸腑脉为阳,主热。
zhū zàng mài wèi yīn zhǔ hán
诸脏脉为阴,主寒。
yáng wēi zé hàn yīn fú zì xià
阳微则汗,阴浮自下。
mài jīng zuò yīn wēi
(《脉经》作阴微。
yáng shù kǒu shēng chuāng
) 阳数,口生疮。
yīn shù jiā wēi bì wù hán fán rǎo ér bù dé mián
阴数加微,必恶寒烦扰,而不得眠。
yáng kōu tù xiě mài jīng zuò yáng shù zé tù xiě
阳芤吐血(《脉经》作阳数则吐血。
yīn kōu xià xuè mài jīng zuò yīn sè zé xià xuè
) 阴芤下血(《脉经》作阴涩则下血)。
wú yáng zé jué wú yīn zé ǒu
无阳则厥,无阴则呕。
cùn kǒu mài fú dà ér jí zhě
寸口脉浮大而疾者,
míng yuē yáng zhōng zhī yáng
名曰阳中之阳,
bìng kǔ fán mǎn shēn rè
病苦烦满身热,
tóu tòng
头痛,
fù zhōng rè
腹中热,
cùn kǒu mài chén xì zhě
寸口脉沉细者,
míng yuē yáng zhōng zhī yīn
名曰阳中之阴,
bìng kǔ bēi shāng bù lè
病苦悲伤不乐,
è wén rén shēng
恶闻人声,
shǎo qì
少气,
shí hàn chū
时汗出,
yīn qì bù tōng bù tōng yī zuò bìng
阴气不通(不通一作并),
bì bù néng jǔ
臂不能举。
cháo shì bìng yuán zuò bì piān bù jǔ
(《巢氏病源》作臂偏不举。
chǐ mài chén xì zhě míng yuē yīn zhōng zhī yīn bìng kǔ liǎng jìng suān téng bù néng jiǔ lì yīn qì shuāi xiǎo biàn yú lì yīn xià shī yǎng
) 尺脉沉细者,名曰阴中之阴,病苦两胫酸疼,不能久立,阴气衰,小便余沥,阴下湿痒。
chǐ mài huá ér fú dà zhě míng yuē yīn zhōng zhī yáng bìng kǔ xiǎo fù tòng mǎn bù néng ruò ruò jí yīn zhōng tòng dà biàn yì rán
尺脉滑而浮大者,名曰阴中之阳,病苦小腹痛满,不能溺,溺即阴中痛,大便亦然。
chǐ mài láo ér zhǎng guān shàng wú yǒu cǐ wèi yīn gàn yáng qí rén kǔ liǎng jìng zhòng xiǎo fù yǐn yāo tòng
尺脉牢而长,关上无有,此为阴干阳,其人苦两胫重,小腹引腰痛。
cùn kǒu zhuàng dà chǐ zhōng wú yǒu cǐ wèi yáng gàn yīn qí rén kǔ yāo bèi tòng rén yǒu sān xū sān shí zhě hé wèi yě
寸口壮大,尺中无有,此为阳干阴,其人苦腰背痛人有三虚三实者,何谓也?
rán yǒu mài zhī xū shí yǒu bìng zhī xū shí yǒu zhěn zhī xū shí
然有脉之虚实,有病之虚实,有诊之虚实。
mài zhī xū shí zhě mài lái rú zhě xū
脉之虚实者,脉来濡者,虚。
láo zhě shí yě
牢者,实也。
bìng zhī xū shí zhě chū zhě wèi xū rù zhě wèi shí
病之虚实者,出者为虚,入者为实。
yán zhū zhě wèi xū bù yán zhě wèi shí
言诸者为虚,不言者为实。
huǎn zhě wèi xū jí zhě wèi shí yě
缓者为虚,急者为实也。
zhěn zhī xū shí zhě yǎng zhě wèi xū tòng zhě wèi shí
诊之虚实者,痒者为虚,痛者为实。
wài tòng nèi kuài wèi wài shí nèi xū nèi tòng wài kuài wèi nèi shí wài xū gù yuē xū shí yě
外痛内快为外实内虚,内痛外快为内实外虚,故曰∶虚实也。
wèn yuē hé wèi xū shí
问曰∶何谓虚实?
dá yuē xié qì shèng zé shí jīng qì duó zé xū
答曰∶邪气盛则实,精气夺则虚。
hé wèi zhòng wǔ shí
何谓重五实。
mài xì pí hán qì shǎo xiè lì zhù qián hòu yǐn shí bù rù wèi wǔ xū yě
脉细皮寒,气少,泄痢注前后,饮食不入,为五虚也。