fán zhěn mài dāng shì qí rén dà xiǎo duǎn cháng jí xìng qì huǎn jí mài zhī chí sù dà xiǎo cháng duǎn jiē rú qí rén xíng xìng zhě jí fǎn zhī zhě xiōng
凡诊脉，当视其人大小短长，及性气缓急，脉之迟速大小长短，皆如其人形性者吉，反之者凶。
zhěn shāng hán rè shèng mài fú dà zhě shēng chén xiǎo zhě sǐ
诊伤寒热盛，脉浮大者生，沉小者死。
shāng hán jǐ de hàn mài chén xiǎo zhě shēng fú dà zhě sǐ
伤寒己得汗，脉沉小者生，浮大者死。
wēn bìng sān sì rì yǐ xià bù dé hàn mài dà jí zhě shēng mài xì xiǎo nán de zhě sǐ bù zhì
温病三四日以下不得汗，脉大疾者生，脉细小难得者死，不治。
wēn bìng shí xíng dà rè qí mài xì xiǎo zhě sǐ
温病时行大热，其脉细小者死。
mài jīng yún shí xíng zuò ráng ráng
（《脉经》云∶时行作穣穣。
wēn bìng xià lì fù zhōng tòng shèn zhě sǐ bù zhì
） 温病下利，腹中痛甚者死，不治。
wēn bìng hàn bù chū chū bù zhì zú zhě sǐ
温病汗不出，出不至足者死。
jué nì hàn chū mài jiān qiáng jí zhě shēng xū huǎn zhě sǐ
厥逆汗出，脉坚强急者生，虚缓者死。
rè bìng èr sān rì shēn tǐ rè fù mǎn tóu tòng shí yǐn rú gù mài zhí ér jí zhě bā rì sǐ
热病二三日，身体热，腹满头痛，食饮如故，脉直而疾者，八日死。
sì wǔ rì tóu tòng fù tòng ér tǔ mài lái xì qiáng shí èr rì sǐ
四五日头痛腹痛而吐，脉来细强，十二日死。
bā jiǔ rì tou bù téng shēn bù tòng mù bù chì sè bù biàn ér fǎn lì mài lái dié dié àn zhī bù dàn shǒu shí dà xīn xià jiān shí qī rì sǐ
八九日头不疼，身不痛，目不赤，色不变，而反利，脉来牒牒，按之不弹手时大，心下坚，十七日死。
rè bìng qī bā rì mài bù ruǎn yī zuò chuǎn bù sàn yī zuò shù zhě dāng yīn yīn hòu sān rì hàn bù chū zhě sǐ
热病七八日，脉不软（一作喘）不散（一作数者），当喑，喑后三日汗不出者死。
rè bìng qī bā rì qí mài wēi xì xiǎo biàn bù lì jiā bào kǒu zào mài dài shé jiāo kū hēi zhě sǐ
热病七八日，其脉微细，小便不利，加暴口燥、脉代、舌焦枯黑者死。
rè bìng wèi de hàn mài shèng zào jí de hàn zhě shēng bù dé hàn zhě nán chài
热病未得汗，脉盛躁疾，得汗者生，不得汗者难瘥。
rè bìng yǐ de hàn mài jìng ān zhě shēng mài zào zhě nán zhì
热病已得汗，脉静安者生，脉躁者难治。
rè bìng mài zào shèng ér bù dé hàn zhě cǐ yáng qì zhī jí yě shí sǐ bù zhì
热病脉躁盛而不得汗者，此阳气之极也，十死不治。
rè bìng yǐ de hàn mài cháng zào shèng cǐ yīn qì zhī jí yě yì sǐ
热病已得汗，脉常躁盛，此阴气之极也，亦死。
tài sù zuò yáng jí
（《太素》作阳极。
rè bìng yǐ de hàn cháng dà rè bù qù zhě yì sǐ
） 热病已得汗，常大热不去者，亦死。
dà yī zuò zhuān
（大，一作专。
rè bìng yǐ de hàn rè wèi qù mài wēi zào zhě shèn bù dé cì zhì yě
） 热病已得汗，热未去，脉微躁者，慎不得刺治也。
rè bìng fā rè shèn zhě qí mài yīn yáng jiē jié shèn wù cì bù hàn chū bì xià lì
热病发热甚者，其脉阴阳皆竭，慎勿刺，不汗出，必下利。
zhěn rén bèi fēng bù rén wěi juě qí mài xū zhě shēng
诊人被风不仁痿蹶，其脉虚者生。
cháo shì bìng yuán yún xū shù zhě shēng
（《巢氏病源》云∶虚数者生。
jiān jí jí zhě sǐ
）坚急疾者死。
zhěn diān bìng xū zé kě zhì shí zé sǐ
诊癫病，虚则可治，实则死。
yòu yún mài shí jiān zhě shēng mài chén xì xiǎo zhě sǐ
又云∶脉实坚者生，脉沉细小者死。
diān bìng mài bó dà huá zhě jiǔ jiǔ zì yǐ qí mài chén xiǎo jí shí bù kě zhì xiǎo jiān jí yì bù kě liáo
癫病脉搏大滑者，久久自已，其脉沉小急实，不可治，小坚急亦不可疗。
zhěn tóu tòng mù tòng jiǔ shì yī zuò zú shì wú suǒ jiàn zhě sǐ
诊头痛目痛，久视（一作卒视）无所见者死。
zhěn rén xīn fù jī jù qí mài jiān qiáng jí zhě shēng xū ruò zhě sǐ
诊人心腹积聚，其脉坚强急者生，虚弱者死。
yòu shí qiáng zhě shēng chén zhě sǐ
又实强者生，沉者死。
qí mài dà fù dà zhàng sì zhī nì lěng qí rén mài xíng zhǎng zhě sǐ
其脉大，腹大胀，四肢逆冷，其人脉形长者死。
fù zhàng mǎn biàn xuè mài dà shí jué jí xià xuè mài xiǎo jí zhě sǐ
腹胀满便血，脉大时绝极下血，脉小疾者死。
xīn fù tòng tòng bù dé xi mài xì xiǎo chí zhě shēng jiān dà jí zhě sǐ
心腹痛，痛不得息，脉细小迟者生，坚大疾者死。
cháng biàn xuè shēn rè zé sǐ hán zé shēng
肠便血，身热则死，寒则生。
cháng xià bái mò mài chén zé shēng fú zé sǐ
肠下白沫，脉沉则生，浮则死。
cháng xià nóng xuè mài xuán jué zé sǐ huá dà zé shēng
肠下脓血，脉悬绝则死，滑大则生。
cháng zhī shǔ shēn rè mài bù xuán jué huá dà zhě shēng xián sè zhě sǐ yǐ zàng qī zhī
肠之属身热，脉不悬绝滑大者生，弦涩者死，以脏期之。
cháng xià nóng xuè mài chén xiǎo liú lián zhě shēng shù jí qiě dà yǒu rè zhě sǐ
肠下脓血，脉沉小流连者生，数疾且大有热者死。
cháng jīn luán mài xiǎo xì ān jìng zhě shēng mài fú dà jǐn zhě sǐ
肠筋挛，脉小细安静者生，脉浮大紧者死。
dòng xiè shí bù huà xià nóng xuè mài wēi xiǎo zhě shēng jǐn jí zhě sǐ
洞泄，食不化，下脓血，脉微小者生，紧急者死。
xiè zhù mài huǎn shí xiǎo jié zhě shēng fú dà shù zhě sǐ
泄注，脉缓时小结者生，浮大数者死。
shí yīn zhù qí mài xū xiǎo zhě shēng jǐn jí zhě sǐ
蚀阴疰，其脉虚小者生，紧急者死。
ké sòu mài chén jǐn zhě sǐ fú zhí zhě shēng
咳嗽脉沉紧者死，浮直者生。
fú ruǎn zhě shēng xiǎo chén fú nì zhě sǐ
浮软者生，小沉伏匿者死。
ké sòu léi shòu mài xíng jiān dà zhě sǐ
咳嗽羸瘦，脉形坚大者死。
hāi tuō xíng fā rè mài xiǎo jiān jí zhě sǐ
咳脱形发热，脉小坚急者死。
jī shòu xià tuō xíng rè bù qù zhě sǐ
肌瘦下脱形，热不去者死。
hāi ér ǒu fù zhàng qiě xiè mài xián jí yù jué zhě sǐ
咳而呕，腹胀且泄，脉弦急欲绝者死。
tù xiě nǜ xuè mài huá xiǎo ruò zhě shēng shí dà zhě sǐ
吐血、衄血，脉滑小弱者生，实大者死。
hàn chū ruò nǜ mài xiǎo huá zhě shēng dà zào zhě sǐ
汗出若衄，脉小滑者生，大躁者死。
tuò xuè mài jǐn qiáng zhě sǐ huá zhě shēng
唾血，脉紧强者死，滑者生。
tù xiě ér hāi shàng qì qí mài shù yǒu rè bù dé wò zhě sǐ
吐血而咳上气，其脉数有热，不得卧者死。
shāng hán jiā hāi ér shàng qì mài shù sàn zhě sǐ
伤寒家咳而上气，脉数散者死。
wèi qí rén xíng sǔn gù yě
谓其人形损故也。
shàng qì chuǎn xī dī áng mài huá shǒu zú wēn zhě shēng mài sè sì zhī hán zhě sǐ
上气喘息低昂，脉滑，手足温者生，脉涩，四肢寒者死。
shàng qì miàn fú zhǒng jiān xī qí mài dà bù kě zhì jiā lì bì sǐ
上气面浮肿肩息，其脉大不可治，加利必死。
yī zuò yòu shén
（一作又甚。
shàng qì zhù yè qí mài xū níng níng fú nì zhě shēng jiān qiáng zhě sǐ
） 上气注液，其脉虚宁宁伏匿者生，坚强者死。
hán qì shàng gōng mài shí ér shùn huá zé shēng shí ér nì sè zé sǐ
寒气上攻，脉实而顺滑则生，实而逆涩则死。
tài sù yún hán qì bào shàng mài mǎn shí hé rú
（《太素》云∶寒气暴上，脉满实，何如？
yuē
曰∶
shí ér huá zé shēng shí ér nì zé sǐ
实而滑则生，实而逆则死。
qí xíng jǐn mǎn hé rú
其形尽满何如？
yuē jǔ xíng jǐn mǎn zhě mài jí dà jiān chǐ mǎn ér bù yīng rú shì zhě shùn zé shēng nì zé sǐ
曰∶举形尽满者，脉急大坚，尺满而不应，如是者，顺则生，逆则死。
hé wéi shùn zé shēng nì zé sǐ
何为顺则生，逆则死？
yuē suǒ wèi shùn zhě shǒu zú wēn yě
曰∶所谓顺者，手足温也。
suǒ wèi nì zhě shǒu zú hán yě
所谓逆者，手足寒也。
xiāo kě mài shù dà zhě shēng xì xiǎo fú duǎn zhě sǐ
） 消渴脉数大者生，细小浮短者死。
dān mài shí dà bìng jiǔ kě zhì xián xiǎo jiān jí bìng jiǔ bù kě zhì bìng zhàng bì qí mài fú dà ruǎn zhě shēng chén xì xū xiǎo zhě sǐ
瘅，脉实大，病久可治，弦小坚急，病久不可治病胀闭，其脉浮大软者生，沉细虚小者死。
shuǐ bìng fù dà rú gǔ mài shí zhě shēng xū zhě sǐ
水病腹大如鼓，脉实者生，虚者死。
cù zhòng è tù xiě shù shēng mài fú dà jí kuài zhě shēng chén xì shù zhě sǐ
卒中恶，吐血数升，脉浮大疾快者生，沉细数者死。
cù zhòng è fù dà sì zhī mǎn mài dà ér huǎn zhě shēng fú ér jǐn zhě sǐ jǐn xì ér wēi zhě yì shēng
卒中恶，腹大四肢满，脉大而缓者生，浮而紧者死，紧细而微者亦生。
bìng chuāng yāo jí qiáng jí yuán zhě jiē bù kě zhì
病疮，腰脊强急螈者，皆不可治。
hán rè yuán qí zhě sǐ
寒热螈，其者死。
jīn chuāng xuè chū tài duō qí mài xū xì zhě shēng shù shí dà zhě sǐ
金疮血出太多，其脉虚细者生，数实大者死。
jīn chuāng chū xuè mài chén xiǎo zhě shēng fú dà zhě sǐ
金疮出血，脉沉小者生，浮大者死。
zhuó chuāng chū xuè yī èr shí mài lái dà zhě èr shí rì sǐ
斫疮出血一二石，脉来大者，二十日死。
zhuó cì jù yǒu bìng duō shǎo xuè chū bù zì zhǐ duàn zhě mài zhǐ mài lái dà zhě qī rì sǐ
斫刺俱有病多少血出不自止断者，脉止脉来大者，七日死。
cóng gāo dùn pú nèi yǒu xuè fù zhàng mǎn qí mài jiān qiáng zhě shēng xiǎo ruò zhě sǐ
从高顿仆，内有血，腹胀满，其脉坚强者生，小弱者死。
rén wéi bǎi yào suǒ zhòng shāng mài hóng dà ér sù mài jīng zuò chí zhě shēng wēi xì zhě sǐ
人为百药所中伤，脉洪大而速（《脉经》作迟）者生，微细者死。
rén bìng shèn ér mài bù tiáo zhě nán chài
人病甚而脉不调者，难瘥。
rén bìng shèn ér mài hóng zhě yì chài
人病甚而脉洪者，易瘥。
rén yīn yáng jù jié zhě jiàn qí shàng chǐ rú shú xiǎo dòu qí mài zào zhě sǐ
人阴阳俱结者，见其上齿如熟小豆，其脉躁者死。
jié yī zuò jié
（结一作竭。
rén nèi wài jù xū shēn tǐ lěng ér hàn chū wēi ǒu fán rǎo shǒu zú jué nì tǐ bù dé ān jìng zhě sǐ
） 人内外俱虚，身体冷而汗出，微呕烦扰，手足厥逆，体不得安静者死。
mài shí mǎn shǒu zú hán tóu rè chūn qiū shēng dōng xià sǐ
脉实满，手足寒头热，春秋生，冬夏死。
lǎo rén mài wēi yáng léi yīn qiáng zhě shēng mài yàn dà jiā xi zhě sǐ
老人脉微，阳羸阴强者生，脉焱大加息者死。
yīn ruò yáng qiáng mài zhì ér dài qí yuè ér sǐ
阴弱阳强，脉至而代，奇月而死。
chǐ mài sè ér jiān wèi xuè shí qì xū qí bìng fù tòng nì mǎn qì shàng xíng cǐ wèi fù rén bāo zhōng jué shāng yǒu è xuè jiǔ chéng jié jiǎ dé bìng yǐ dōng shí shǔ chì ér sǐ
尺脉涩而坚，为血实气虚，其病腹痛逆满，气上行，此为妇人胞中绝伤，有恶血，久成结瘕，得病以冬时，黍赤而死。
chǐ mài xì ér wēi zhě xuè qì jù bù zú xì ér yǒu lì zhě shì gǔ qì bù zú bìng de jié zhé dòng zǎo yè shēng ér sǐ cǐ bìng qiū shí de zhī
尺脉细而微者，血气俱不足，细而有力者，是谷气不足，病得节辄动，枣叶生而死，此病秋时得之。
zuǒ shǒu cùn kǒu mài piān dòng zhà dà zhà xiǎo bù qí cóng cùn kǒu zhì guān guān zhì chǐ sān bù zhī wèi chǔ chù dòng yáo gè yì bù tóng qí rén bìng zài zhòng xià de zhī cǐ mài táo huā luò ér sǐ
左手寸口脉偏动，乍大乍小不齐，从寸口至关，关至尺三部之位，处处动摇，各异不同，其人病在仲夏得之，此脉桃花落而死。
huā yī zuò yè
（花一作叶。
yòu shǒu cùn kǒu mài piān chén fú zhà xiǎo zhà dà zhāo lái fú dà mù yè chén fú
） 右手寸口脉偏沉伏，乍小乍大，朝来浮大，暮夜沉伏。
fú dà jí tài guò shàng chū yú jì
浮大即太过，上出鱼际。
chén fú jí xià bù zhì guān zhōng wǎng lái wú cháng shí shí fù lái zhě yú yè yī zuò jiá luò ér sǐ
沉伏即下不至关中，往来无常，时时复来者，榆叶（一作荚）落而死。
yòu shǒu chǐ bù mài sān shí dòng yī zhǐ yǒu qǐng gèng hái èr shí dòng ér yī zhǐ zhǐ ér fù lái lái nì rú xún zhí mù rú xún zhāng gōng xián rán rú liǎng rén gòng yǐn yī suǒ zhě zhì lì chūn ér sǐ
右手尺部脉三十动一止，有顷更还，二十动而一止，止而复来，来逆如循直木，如循张弓弦， 然如两人共引一索者，至立春而死。
mài jīng zuò lì dōng sǐ
（《脉经》作立冬死。