千金方 · 孙思邈 · Chapter 215 of 228

针灸上·五脏六腑变化旁通诀第四

PinyinModern Translation
Size

fán wǔ zàng liù fǔ biàn huà wú qióng sàn zài zhū jīng qí shì yǐn mò nán de jù zhī

凡五脏六腑,变化无穷,散在诸经,其事隐没,难得俱知。

jīn zuǎn jí xiāng fù yǐ wéi páng tōng lìng xué rén shǎo liú yì tuī xún zào cì kě jiàn yǐ

今纂集相附,以为旁通,令学人少留意推寻,造次可见矣。

wǔ zàng shèn shuǐ yī xīn huǒ èr gān mù sān fèi jīn sì pí tǔ wǔ

五脏∶肾(水一) 心(火二) 肝(木三) 肺(金四) 脾(土五)

liù fǔ páng guāng xiǎo cháng dǎn dà cháng wèi sān jiāo

六腑∶膀胱小肠胆大肠胃三焦

wǔ zàng jīng zú shǎo yīn shǒu shǎo yīn zú jué yīn shǒu tài yīn zú tài yīn

五脏经∶足少阴手少阴足厥阴手太阴足太阴

liù fǔ jīng zú tài yáng shǒu tài yáng zú shǎo yáng shǒu yáng míng zú yáng míng shǒu shǎo yáng

六腑经∶足太阳手太阳足少阳手阳明足阳明手少阳

wǔ zàng mài chén rú hóng shèng xián zhǎng fú duǎn huǎn dà

五脏脉∶沉濡洪盛弦长浮短缓大

wǔ zàng jīn liǎng yī jīn èr liǎng yòu yún yī jīn yī liǎng shí èr liǎng sān máo qī kǒng sì jīn sì liǎng zuǒ sān yè yòu sì yè

五脏斤两∶一斤二两(又云∶一斤一两) 十二两(三毛七孔) 四斤四两(左三叶右四叶)

sān liù fǔ jīn liǎng jiǔ liǎng èr zhū èr jīn shí sì liǎng sān liǎng sān zhū èr jīn shí èr liǎng èr jīn shí sì liǎng

三?六腑斤两∶九两二铢二斤十四两三两三铢二斤十二两二斤十四两

liù fǔ zhàng chǐ zòng guǎng qī cùn yòu yún jiǔ cùn zhǎng èr zhàng sì chǐ guǎng èr cùn sì fēn sān cùn sān fēn yī zhàng èr chǐ guǎng liù

六腑丈尺∶纵广七寸(又云∶九寸) 长二丈四尺广二寸四分三寸三分一丈二尺广六

liù fǔ suǒ shòu jiǔ shēng èr hé yòu yún jiǔ shēng jiǔ hé èr dòu sì shēng yī hé nàn jīng zuò sān hé yī dòu èr shēng sān dòu wǔ shēng

六腑所受∶九升二合(又云∶九升九合) 二斗四升一合(《难经》作三合) 一斗二升三斗五升

wǔ zàng guān hòu gōng liè nǚ dì wáng shàng jiàng jūn yòu wèi láng guān dà shàng shū yòu wéi shàng jiāng jūn jiàn yì dài fū

五脏官∶后宫列女帝王上将军(又为郎官) 大尚书(又为上将军) 谏议大夫

liù fǔ guān shuǐ cáo yuàn jiān cāng lì jiāng jūn jué cáo lì jiān cāng yuàn nèi sè lì

六腑官∶水曹掾监仓吏将军决曹吏监仓掾内啬吏

wǔ fǔ shù shí sì chuí wǔ chuí jiǔ chuí sān chuí shí yī chuí

五腑俞∶十四椎五椎九椎三椎十一椎

liù fǔ shù shí jiǔ chuí shí bā chuí shí chuí shí liù chuí shí èr chuí shí sān chuí

六腑俞∶十九椎十八椎十椎十六椎十二椎十三椎

wǔ zàng mù jīng mén jù quē qī mén zhōng fǔ zhāng mén

五脏募∶京门巨阙期门中府章门

liù fǔ mù zhōng jí guān yuán rì yuè tiān shū zhōng wǎn shí mén

六腑募∶中极关元日月天枢中脘石门

wǔ zàng mài chū yǒng quán zhōng chōng cǐ xīn bāo luò jīng xīn jīng chū shǎo chōng dà dūn shǎo shāng yǐn bái

五脏脉出∶涌泉中冲(此心包络经,心经出少冲) 大敦少商隐白

liú jiǎ yǐ zuò liú rán gǔ láo gōng xīn jīng liú shào fǔ háng jiān yú jì dà dū

流(《甲乙》作留∶)然谷劳宫(心经流少府) 行间鱼际大都

zhù tài xī dà líng xīn jīng zhù shén mén tài chòng dà quán tài bái

注∶太溪大陵(心经注神门) 太冲大泉太白

guò shuǐ quán nèi guān xīn jīng guò tōng lǐ zhōng fēng liè quē gōng sūn

过∶水泉内关(心经过通里) 中封列缺公孙

xíng fù liū jiàn shǐ xīn jīng xíng líng dào zhōng jīng qú shāng qiū

行∶复溜间使(心经行灵道) 中经渠商丘

rù yīn gǔ qǔ zé xīn jīng rù shǎo hǎi qǔ quán chǐ zé yīn líng quán

入∶阴谷曲泽(心经入少海) 曲泉尺泽阴陵泉 #

liù fǔ mài chū zhì yīn shǎo zé qiào yīn shāng yáng lì duì guān chōng cǐ sān jiāo jīng chū rù

六腑脉出∶至阴少泽窍阴商阳厉兑关冲(此三焦经出入)

liú tōng gǔ qián gǔ xiá xī èr jiān nèi tíng yè mén

流∶通谷前谷侠溪二间内庭液门

zhù shù gǔ hòu xī lín qì sān jiān xiàn gǔ zhōng zhǔ

注∶束骨后溪临泣三间陷谷中渚

guò jīng gǔ wàn gǔ qiū xū hé gǔ chōng yáng yáng chí

过∶京骨腕骨丘墟合谷冲阳阳池

xíng kūn lún yáng gǔ yáng fǔ yáng xī jiě xī zhī gōu

行∶昆仑阳谷阳辅阳溪解溪支沟

rù wěi zhōng xiǎo hǎi yáng líng quán qǔ chí sān lǐ tiān jǐng

入∶委中小海阳陵泉曲池三里天井

wǔ qiào ěr èr yīn shé kǒu mù bí chún

五窍∶耳(二阴) 舌(口) 目鼻唇

wǔ yǎng gǔ jīng xuè mài jīn pí máo qì ròu

五养∶骨(精) 血(脉) 筋皮毛(气) 肉

wǔ yè tuò hàn lèi tì xián

五液∶唾汗泪涕涎

wǔ shēng shēn ǎi yán hū kū gē

五声∶呻(噫) 言呼哭歌

liù qì chuī hū ā xū xī

六气∶ 吹呼呵嘘唏

wǔ shén zhì jīng shén xuè hún qì pò yì zhì yòu zuò yíng yì

五神∶志(精) 神血(魂) 气(魄) 意(智又作营意)

wǔ yǒu yú bìng zhàng mǎn xiào bù zhǐ nù chuǎn hē yǎng xī jīng sǒu bù lì

五有余病∶胀满笑不止怒喘喝仰息泾溲不利

wǔ bù zú bìng jué nì yōu yī zuò bēi kǒng xī lì shǎo qì sì zhī bù yòng

五不足病∶厥逆忧(一作悲) 恐息利少气四肢不用

liù qíng è āi chù lǜ yī zuò huì hǎo hǎo xǐ yī zuò zhí xǐ wēi nù lè yú tān hěn lián zhēn yīn zéi kuān dà gōng zhèng jiān xié

六情∶恶哀怵虑(一作惠好) 好喜(一作直喜) 威怒乐愚贪狠廉贞阴贼宽大公正奸邪

bā xìng yù jì yǒu ài cí huì bēi qì zhèng gōng sī yuàn

八性∶欲忌友爱慈(惠悲) 气(正) 公私(怨)

wǔ cháng zhì móu lǐ zhé rén sù yì xìn shèng

五常∶智(谋) 礼(哲) 仁(肃) 义信(圣)

wǔ shì tīng cōng shì míng mào gōng yán cóng sī ruì

五事∶听(聪) 视(明) 貌(恭) 言(从) 思(睿)

wǔ jiù jí yù kuáng jiàn méng

五咎∶急豫狂僭蒙

wǔ yīn yín yǒng sì hū fěng chàng gē

五音∶吟咏肆呼讽唱歌

wǔ shēng yǔ sì shí bā sī zhēng wǔ shí sì sī jiǎo liù shí sì sī shāng qī shí èr sī gōng bā shí yī sī

五声∶羽(四十八丝) 征(五十四丝) 角(六十四丝) 商(七十二丝) 宫(八十一丝)

wǔ sè hēi chì qīng bái huáng

五色∶黑赤青白黄

wǔ wèi xián kǔ suān xīn gān

五味∶咸苦酸辛甘

wǔ chòu fǔ jiāo dàn xīng xiāng

五臭∶腐焦膻腥香

wǔ yi zǐ lái fú mǔ suān gān kǔ xián xīn

五宜(子来扶母∶)酸甘苦咸辛

wǔ è wèi zhī è gān xián xīn kǔ suān

五恶(味之恶∶)甘咸辛苦酸

wǔ è qì zhī è zào rè fēng hán shī

五恶(气之恶∶)燥热风寒湿

wǔ shù yī liù èr qī sān bā sì jiǔ wǔ shí

五数∶一(六) 二(七) 三(八) 四(九) 五(十)

wǔ xíng shuǐ huǒ mù jīn tǔ

五行∶水火木金土

wǔ shí dōng xià chūn qiū jì xià

五时∶冬夏春秋季夏

wǔ xíng wài yìng wǔ xíng zhī xíng nèi fǎ wǔ zàng zhī xiàng qū duì zhí fāng yuán

五形(外应五行之形,内法五脏之象) 曲兑直方圆

wǔ chù shǐ wài tái yún shǐ shǔ yáng wài tái yún shé mǎ jī wài tái yún hǔ tù quǎn wài tái yún hóu jī niú wài tái yún lóng yáng quǎn niú

五畜∶豕(《外台》云∶豕鼠) 羊(《外台》云∶蛇、马) 鸡(《外台》云∶虎、兔)犬(《外台》云∶猴、鸡) 牛(《外台》云∶龙、羊、犬、牛)

wǔ gǔ dà dòu mài má dào huáng shǔ jì

五谷∶大豆麦麻稻(黄黍) 稷

wǔ guǒ lì xìng li táo zǎo

五果∶栗杏李桃枣

wǔ cài huò xiè jiǔ cōng kuí

五菜∶藿薤韭葱葵

lùn yuē jiǎ lìng rén shèn xīn gān fèi pí wèi zàng zé páng guāng xiǎo cháng dǎn dà cháng wèi wèi fǔ

论曰∶假令人肾、心、肝、肺、脾为脏,则膀胱、小肠、胆、大肠、胃为腑。

zú shǎo yīn wèi shèn jīng zú tài yáng wèi páng guāng jīng xià zhì wǔ zàng wǔ guǒ wǔ cài jiē ěr chù lèi zhǎng zhī tā jiē fǎng cǐ

足少阴为肾经,足太阳为膀胱经,下至五脏、五果、五菜,皆尔触类长之,他皆仿此。

wài tái xù tiān èr shí sān tiáo běn fēi qiān jīn zhī jiù jīn gèng bù fù rù

(《外台》续添二十三条,本非《千金》之旧,今更不附入。

✦ You read 针灸上·五脏六腑变化旁通诀第四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.