千金方 · 孙思邈 · Chapter 216 of 228

针灸上·用针略例第五

PinyinModern Translation
Size

fu yòng zhēn cì zhě xiān míng qí kǒng xué bǔ xū xiè shí sòng jiān fù rú yǐ jí suí huǎn róng wèi cháng xíng wù shī qí lǐ

夫用针刺者,先明其孔穴,补虚泻实,送坚付濡,以急随缓,荣卫常行,勿失其理。

fu wèi zhēn zhě bù lí hu xīn kǒu rú xián suǒ mù yù nèi shì xiāo xī qì xuè bù dé wàng xíng

夫为针者,不离乎心,口如衔索,目欲内视,消息气血,不得妄行。

zhēn rù yī fēn zhī tiān dì zhī qì

针入一分,知天地之气。

zhēn rù èr fēn zhī hū xī chū rù shàng xià shuǐ huǒ zhī qì

针入二分,知呼吸出入,上下水火之气。

zhēn rù sān fēn zhī sì shí wǔ xíng wǔ zàng liù fǔ shùn nì zhī qì

针入三分,知四时五行、五脏六腑、顺逆之气。

zhēn pí máo còu lǐ zhě wù shāng jī ròu

针皮毛腠理者,勿伤肌肉。

zhēn jī ròu zhě wù shāng jīn mài

针肌肉者,勿伤筋脉。

zhēn jīn mài zhě wù shāng gǔ suǐ

针筋脉者,勿伤骨髓。

zhēn gǔ suǐ zhě wù shāng zhū luò

针骨髓者,勿伤诸络。

dōng fāng jiǎ yǐ mù zhǔ rén gān dǎn jīn mó hún

东方甲乙木,主人肝、胆、筋膜、魂。

nán fāng bǐng dīng huǒ zhǔ rén xīn xiǎo cháng xuè mài shén

南方丙丁火,主人心、小肠、血脉、神。

xī fāng gēng xīn jīn zhǔ rén fèi dà cháng pí máo pò

西方庚辛金,主人肺、大肠、皮毛、魄。

běi fāng rén guǐ shuǐ zhǔ rén shèn páng guāng gǔ suǐ jīng zhì

北方壬癸水,主人肾、膀胱、骨髓、精、志。

zhōng yāng wù jǐ tǔ zhǔ rén pí wèi jī ròu yì zhì

中央戊己土,主人脾、胃、肌肉、意智。

zhēn shāng jīn mó zhě lìng rén è shì shī hún

针伤筋膜者,令人愕视失魂。

shāng xuè mài zhě lìng rén fán luàn shī shén

伤血脉者,令人烦乱失神。

shāng pí máo zhě lìng rén shàng qì shī pò

伤皮毛者,令人上气失魄。

shāng gǔ suǐ zhě lìng rén shēn yín shī zhì

伤骨髓者,令人呻吟失志。

shāng jī ròu zhě lìng rén sì zhī bù shōu shī zhì

伤肌肉者,令人四肢不收失智。

cǐ wèi wǔ luàn yīn zhēn suǒ shēng

此为五乱,因针所生。

ruò gèng shī dù zhě yǒu sǐ zhī yōu yě

若更失度者,有死之忧也。

suǒ wèi zhēn néng shā shēng rén bù néng qǐ sǐ rén wèi yú rén wàng zhēn bì sǐ bù néng qǐ shēng rén yě

所谓针能杀生人,不能起死人,谓愚人妄针必死,不能起生人也。

yòu xū shěn hou yǔ sǐ rén tóng zhuàng zhě bù kě wèi yī

又须审候与死人同状者,不可为医。

yǔ wáng guó tóng zhèng zhě bù kě wèi móu suī shèng zhì shén rén bù néng huó sǐ rén cún wáng guó yě

与亡国同政者,不可为谋,虽圣智神人,不能活死人,存亡国也。

gù yuē wēi bāng bù rù luàn bāng bù jū

故曰∶危邦不入,乱邦不居。

fán yú rén tān lì bù xiǎo yú zhì luàn cún wáng wēi shēn miè zú bǐ cǐ jù sàng wáng guó pò jiā yì yī zhī dào yě

凡愚人贪利,不晓于治乱存亡,危身灭族,彼此俱丧,亡国破家,亦医之道也。

fán yòng zhēn zhī fǎ yǐ bǔ xiè wèi xiān hū xī yīng jiāng hàn bǔ xiè xiào shēng dǒu jīng wěi yǒu fǎ zé yīn yáng bù xiāng gān zhèn wèi yáng qì shǐ huǒ shēng yú yín duì wèi yīn qì zhōng wù wèi tǔ mù kǎn wèi tài xuán huá dōng zhì zhī rì yè bàn yī yáng yáo shēng

凡用针之法,以补泻为先,呼吸应江汉,补泻校升斗,经纬有法则,阴阳不相干,震为阳气始(火生于寅,)兑为阴气终(戊为土墓,)坎为太玄华(冬至之日夜半,一阳爻生。

lí wèi tài yáng jīng wèi zhōng nǚ zhī xiàng yù bǔ cóng mǎo nán bǔ bù zú de hù zhì xùn wéi dì xū yù xiè cóng yǒu běi tiān mén zài gàn

离为太阳精(为中女之象,)欲补从卯南(补不足地户至巽为地虚,)欲泻从酉北(天门在干。

zhēn rù yīn rì míng xiàng yín zhì wǔ zhēn chū suí yuè guāng cóng shēn xiàng wǔ wǔ wèi rì yuè guāng zhī wèi rú cǐ sī wǔ xíng qì yǐ diào yíng wèi yòng yǐ jiāng xī zhī shì yuē suí shēn bǎo

针入因日明(向寅至午,)针出随月光(从申向午,午为日月光之位,)如此思五行,气以调营卫,用以将息之,是曰∶随身宝。

fán yòng fēng zhēn zhēn zhě chú jí sù yě xiān bǔ wǔ hū cì rù wǔ fēn liú shí hū cì rù yī cùn liú èr shí hū suí shī ér jiāng xī zhī

凡用锋针针者,除疾速也,先补五呼,刺入五分留十呼,刺入一寸留二十呼,随师而将息之。

cì jí zhě shēn nà ér jiǔ liú zhī

刺急者,深纳而久留之。

cì huǎn zhě qiǎn nà ér jí fā zhēn

刺缓者,浅纳而疾发针。

cì dà zhě wēi chū qí xuè

刺大者,微出其血。

cì huá zhě jí fā zhēn qiǎn nà ér jiǔ liú zhī

刺滑者,疾发针浅纳而久留之。

cì sè zhě bì děi qí mài suí qí shùn nì jiǔ liú zhī jí chū zhī yā qí xué wù chū qí xuè

刺涩者,必得其脉,随其顺逆久留之,疾出之,压其穴,勿出其血。

zhū xiǎo ruò zhě wù yòng dà zhēn rán qì bù zú yi diào yǐ bǎi yào

诸小弱者,勿用大针,然气不足宜调以百药。

yú sān zhēn zhě zhèng zhōng pò yōng jiān liú jié xī ròu yě yì zhì jiǔ jí yě

余三针者,正中破痈坚、瘤结、息肉也,亦治久疾也。

huǒ zhēn yì yòng fēng zhēn yǐ yóu huǒ shāo zhī wu zài měng rè bù rè jí yǒu sǔn yú rén yě

火针亦用锋针,以油火烧之,务在猛热,不热即有损于人也。

gé rì yī bào sān bào zhī hòu dāng nóng shuǐ dà chū wèi jiā

隔日一报,三报之后,当脓水大出为佳。

jù quē tài cāng shàng xià wǎn cǐ zhī yī xíng yǒu liù xué jì huǒ zhēn yě

巨阙、太仓、上下脘,此之一行有六穴,忌火针也。

dà kuài dāng tíng zhēn zhuàn dòng xū yú wèi jiā

大块当停针转动须臾为佳。

měi zhēn cháng xū kàn mài mài hǎo nǎi xià zhēn mài è wù luàn xià zhēn yě

每针常须看脉,脉好乃下针,脉恶勿乱下针也。

xià zhēn yī xiǔ fā rè

下针一宿发热

✦ You read 针灸上·用针略例第五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.