千金方 · 孙思邈 · Chapter 31 of 228

妇人方下·月经不调第二十一

PinyinModern Translation
Size

fāng èr shí sān shǒu jiǔ fǎ yī shǒu

(方二十三首灸法一首)

bái è wán

白垩丸

zhì fù rén yuè jīng yī yuè zài lái huò gé yuè bù lái huò duō huò shǎo lín lì bù duàn huò lái ér yāo fù tòng xū xī bù néng shí xīn fù tòng huò qīng huáng hēi sè huò rú shuǐ jǔ tǐ chén zhòng fāng

治妇人月经一月再来,或隔月不来,或多或少,淋沥不断,或来而腰腹痛,嘘吸不能食,心腹痛,或青黄黑色,或如水,举体沉重方。

bái è bái shí zhī mǔ lì yǔ yú liáng lóng gǔ xì xīn wū zéi gǔ gè yī liǎng bàn dāng guī sháo yào huáng lián fú líng gān jiāng guì xīn rén shēn qú mài shí wěi bái zhǐ bái liǎn fù zǐ gān cǎo gè yī liǎng chuān jiāo bàn liǎng

白垩白石脂牡蛎禹余粮龙骨细辛乌贼骨(各一两半) 当归芍药黄连茯苓干姜桂心人参瞿麦石苇白芷白蔹附子甘草(各一两) 川椒(半两)

shàng èr shí yī wèi wèi mò mì wán wú zǐ dà kōng xīn jiǔ xià èr shí wán rì sān

上二十一味为末,蜜丸梧子大,空心酒下二十丸,日三。

zhì yuè hou lái shí rì sì wǔ fú wèi jiā

至月候来时,日四五服为佳。

táo rén tāng

桃仁汤

zhì chǎn hòu jí duò shēn yuè shuǐ bù tiáo huò lín lì bù duàn duàn hòu fù lái zhuàng rú xiè shuǐ sì tǐ xū xī bù néng shí fù zhōng jiān tòng bù kě xíng dòng yuè shuǐ huò qián huò hòu huò jīng yuè bù lái jǔ tǐ chén zhòng wéi yù mián wò duō sī suān wù fāng

治产后及堕身,月水不调,或淋沥不断,断后复来,状如泻水,四体嘘吸不能食,腹中坚痛,不可行动,月水或前或后,或经月不来,举体沉重,惟欲眠卧,多思酸物方。

táo rén wǔ shí méi zé lán gān cǎo chuān xiōng rén shēn gè èr liǎng niú xī guì xīn mǔ dan pí dāng guī gè sān liǎng sháo yào shēng jiāng bàn xià gè sì liǎng dì huáng bā liǎng pú huáng qī hé

桃仁(五十枚) 泽兰甘草川芎人参(各二两) 牛膝桂心牡丹皮当归(各三两) 芍药生姜半夏(各四两) 地黄(八两) 蒲黄(七合)

shàng shí sì wèi jǔ yǐ shuǐ èr dòu zhǔ qǔ liù shēng bàn fēn liù fù

上十四味咀,以水二斗,煮取六升半,分六服。

rén tāng

仁汤

zhì yuè jīng bù tiáo huò yī yuè zài lái huò liǎng yuè sān yuè yī lái huò yuè qián huò yuè hòu bì sè bù tōng fāng

治月经不调,或一月再来,或两月三月一来,或月前或月后,闭塞不通方。

xìng rén èr liǎng táo rén yī liǎng dài huáng sān liǎng shuǐ zhì méng chóng gè sān shí méi

杏仁(二两) 桃仁(一两) 大黄(三两) 水蛭虻虫(各三十枚)

shàng wǔ wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn sān fú

上五味咀,以水六升,煮取二升,分三服。

yī fù dāng yǒu wù suí dà xiǎo biàn yǒu suǒ xià xià duō zhě zhǐ zhī shǎo zhě wù zhǐ jǐn sān fú

一服当有物随大小便有所下,下多者止之,少者勿止,尽三服。

dài huáng pò xiāo tāng

大黄朴硝汤

zhì jīng nián yuè shuǐ bù lì bāo zhōng yǒu fēng lěng suǒ zhì yi xià zhī fāng

治经年月水不利,胞中有风冷所致,宜下之方。

dài huáng niú xī gè wǔ liǎng pò xiāo mǔ dān gān cǎo zǐ wǎn gè sān liǎng yī zuò zǐ wēi dài zhě yī liǎng táo rén méng chóng shuǐ zhì gān jiāng xì xīn yàn xiāo gè èr liǎng jiù běn zuò máng xiāo má rén wǔ hé

大黄牛膝(各五两) 朴硝牡丹甘草紫菀(各三两,一作紫葳) 代赭(一两)桃仁虻虫水蛭干姜细辛焰硝(各二两,旧本作芒硝) 麻仁(五合)

shàng shí sì wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu wǔ shēng zhǔ qǔ wǔ shēng qù zǐ nà xiāo lìng yáng fēn wǔ fú wǔ gēng wéi shǒu xiāng qù yī chuī qǐng zì xià hòu jiāng xī

上十四味咀,以水一斗五升,煮取五升,去滓,纳硝令烊,分五服,五更为首,相去一炊顷,自下后将息。

jì jiàn fēng

忌见风。

zhū yú méng chóng tāng

茱萸虻虫汤

zhì jiǔ hán yuè jīng bù lì huò duō huò shǎo fāng

治久寒月经不利,或多或少方。

wú zhū yú sān shēng méng chóng shuǐ zhì chóng mǔ dān gè yī liǎng shēng jiāng yī jīn xiǎo mài bàn xià gè yī shēng yī liǎng bàn sháo yào èr liǎng

吴茱萸(三升) 虻虫水蛭虫牡丹(各一两) 生姜(一斤) 小麦半夏(各一升)?(一两半) 芍药(二两)

shàng shí wǔ wèi jǔ yǐ jiǔ yī dòu shuǐ èr dòu zhǔ qǔ yī dòu qù zǐ shì hán wēn yī fù yī shēng rì sān

上十五味咀,以酒一斗,水二斗,煮取一斗,去滓,适寒温,一服一升,日三。

bù yǐn jiǔ zhě yǐ shuǐ dài zhī

不饮酒者,以水代之。

tāng yù chéng nǎi nà zhū chóng

汤欲成乃纳诸虫。

bù nài yào zhě yǐn qī hé

不耐药者,饮七合。

dǐ dàng tāng

抵当汤

zhì yuè jīng bù lì fù zhōng mǎn shí zì jiǎn bìng nán zǐ páng guāng mǎn jí fāng

治月经不利,腹中满,时自减,并男子膀胱满急方。

hǔ zhǎng qiān jīn yì zuò hǔ zhàng dài huáng gè èr liǎng táo rén sān shí méi shuǐ zhì èr shí méi

虎掌(《千金翼》作虎杖) 大黄(各二两) 桃仁(三十枚) 水蛭(二十枚)

shàng sì wèi yǐ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng jǐn fú zhī dāng xià è xuè wèi dù

上四味以水三升,煮取一升,尽服之,当下恶血为度。

qī áo wán

七熬丸

zhì yuè jīng bù lì shǒu zú fán rè fù mǎn mò mò bù yù wù xīn fán fāng

治月经不利,手足烦热,腹满默默不欲寤,心烦方。

dài huáng yī liǎng bàn qián hú yī zuò chái hú máng xiāo áo

大黄(一两半) 前胡(一作柴胡) 芒硝(熬,

gè wǔ liǎng tíng lì chuān jiāo bìng áo

各五两) 葶苈川椒(并熬,

gè liù zhū shēng jiāng chuān xiōng fú líng gè shí wǔ zhū xìng rén jiǔ zhū

各六铢) 生姜川芎茯苓(各十五铢) 杏仁(九铢,

áo táo rén èr shí méi áo méng chóng áo shuǐ zhì gè bàn hé

熬) 桃仁(二十枚熬) 虻虫(熬) 水蛭(各半合,

áo

熬)

shàng shí èr wèi wèi mò mì wán wú zǐ dà kōng fù yǐn fú qī wán rì sān bù zhī jiā yí bèi

上十二味为末,蜜丸梧子大,空腹饮服七丸,日三,不知加一倍。

yī fāng yǒu chóng mǔ dān gè

(一方有虫、牡丹各。

táo rén sàn

桃仁散

zhì yuè jīng lái rào qí tòng shàng chōng xīn xiōng wǎng lái hán rè rú nüè zhù zhuàng fāng

治月经来绕脐痛,上冲心胸,往来寒热,如疟疰状方。

táo rén wǔ shí méi chóng èr shí méi guì xīn wǔ cùn fú líng yī liǎng yì yǐ rén niú xī dài zhě gè èr liǎng dài huáng bā liǎng

桃仁(五十枚) 虫(二十枚) 桂心(五寸) 茯苓(一两) 薏苡仁牛膝代赭(各二两) 大黄(八两)

shàng bā wèi zhì xià shāi gé sù wù shí wēn jiǔ fú yī qián bǐ rì sān

上八味治下筛,隔宿勿食,温酒服一钱匕,日三。

zhì yuè jīng wǎng lái fù zhǒng yāo fù tòng fāng

治月经往来腹肿腰腹痛方∶

chóng sì méi chuān jiāo gān jiāng gè liù zhū dài huáng nǚ qīng guì xīn chuān xiōng gè bàn liǎng

虫(四枚) 川椒干姜(各六铢) 大黄女青桂心川芎(各半两)

shàng qī wèi zhì xià shāi qǔ yī dāo guī xiān shí jiǔ fú zhī rì sān shí rì wēi xià shàn yǎng zhī

上七味治下筛,取一刀圭,先食酒服之,日三,十日微下,善养之。

mǔ dān dài huáng tāng

牡丹大黄汤

zhì yuè jīng bù tiáo

治月经不调,

huò yuè qián huò yuè hòu

或月前或月后,

huò rú dòu zhī

或如豆汁,

yāo tòng rú zhé

腰痛如折,

liǎng jiǎo téng

两脚疼,

bāo zhòng fēng hán

胞中风寒,

xià dài huáng pò xiāo gè sì liǎng mǔ dān sān liǎng táo rén yī shēng rén shēn yáng qǐ shí fú líng gān cǎo shuǐ zhì méng chóng gè èr liǎng

下大黄朴硝(各四两) 牡丹(三两) 桃仁(一升) 人参阳起石茯苓甘草水蛭虻虫(各二两)

shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ nà pò xiāo lìng yáng jǐn fēn sān fú xiāng qù rú yī fàn qǐng

上十味咀,以水九升,煮取三升,去滓,纳朴硝令烊尽,分三服,相去如一饭顷。

yáng qǐ shí tāng

阳起石汤

zhì yuè shuǐ bù tiáo huò qián huò hòu huò duō huò shǎo huò chì huò bái fāng

治月水不调,或前或后,或多或少,或赤或白方。

yáng qǐ shí gān cǎo xù duàn gān jiāng rén shēn guì xīn gè èr liǎng fù zǐ yī liǎng chì shí zhī sān liǎng fú lóng gān wǔ liǎng shēng dì huáng yī shēng

阳起石甘草续断干姜人参桂心(各二两) 附子(一两) 赤石脂(三两) 伏龙肝(五两) 生地黄(一升)

shàng shí wèi yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng èr hé fēn sì fú rì sān yè yī

上十味,以水一斗,煮取三升二合,分四服,日三夜一。

zhì fù rén yōu huì xīn xià zhī mǎn gé zhōng fú rè yuè jīng bù lì xuè qì shàng qiǎng xīn yù ǒu bù kě duō shí xiè dài bù néng dòng fāng

治妇人忧恚,心下支满,膈中伏热,月经不利,血气上抢心,欲呕不可多食,懈怠不能动方∶

dài huáng sháo yào méng chóng gè èr liǎng tǔ guā gēn chuān jiāo huáng qín bái zhú dì gǔ pí yī zuò tàn pí gān jiāng chuān xiōng gè yī liǎng guì xīn gàn qī gè yī liǎng bàn

大黄芍药虻虫(各二两) 土瓜根川椒黄芩白术地骨皮(一作炭皮) 干姜川芎(各一两) 桂心干漆(各一两半)

shàng shí èr wèi wèi mò mì wán wú zǐ dà měi fú shí wán rì sān bù zhī jiā zhī

上十二味为末,蜜丸梧子大,每服十丸,日三,不知加之。

qiān jīn yì yǒu tàn pí zuò tàn pí wán

(《千金翼》有炭皮,作炭皮丸。

niú xī wán

牛膝丸

zhì chǎn hòu yuè shuǐ wǎng lái zhà duō zhà shǎo réng fù bù tōng shí shí téng tòng xiǎo fù lǐ jí xià yǐn yāo shēn zhòng fāng

治产后月水往来,乍多乍少,仍复不通,时时疼痛,小腹里急,下引腰身重方

niú xī sháo yào rén shēn dài huáng gè sān liǎng mǔ dan pí gān cǎo dāng guī chuān xiōng gè èr liǎng guì xīn yī liǎng

牛膝芍药人参大黄(各三两) 牡丹皮甘草当归川芎(各二两) 桂心(一两)

shàng shí sì wèi wèi mò mì wán wú zǐ dà jiǔ fú wǔ wán rì sān bù zhī shāo zēng

上十四味为末,蜜丸梧子大,酒服五丸,日三,不知稍增。

yòu fāng lù jiǎo mò fú zhī liáng

又方鹿角末服之良。

yòu fāng shēng dì huáng zhī sān shēng zhǔ qǔ èr shēng fú zhī

又方生地黄汁三升,煮取二升服之。

yòu fāng yǐn rén rǔ zhī sān hé shàn

又方饮人乳汁三合,善。

yòu fāng shāo yuè jīng yī jǐng huā shuǐ fú zhī

又方烧月经衣井花水服之。

yòu fāng shāo bái gǒu shǐ jiāo wèi mò jiǔ fú fāng cùn bǐ rì sān

又方烧白狗屎焦为末酒服方寸匕,日三。

yòu fāng qǔ bái mǎ niào fú yī shēng liáng

又方取白马尿,服一升良。

zhì yuè jīng bù duàn fāng

治月经不断方∶

chuán rú yī jīn jìng xǐ hé shuǐ sì shēng bàn zhǔ qǔ èr shēng fēn èr fú

船茹一斤,净洗,河水四升半,煮取二升,分二服。

yòu fāng fú dì huáng jiǔ liáng

又方服地黄酒良。

yòu fāng fú dà dòu jiǔ jiā

又方服大豆酒佳。

yòu fāng shāo jī shé huī jiǔ fú zhī

又方烧箕舌灰酒服之。

yòu fāng jiǔ nèi huái xià bái ròu jì qīng mài shàng suí nián zhuàng

又方灸内踝下白肉际青脉上,随年壮。

✦ You read 妇人方下·月经不调第二十一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.