风毒香港脚方·汤液第二 — 千金方 — 孙思邈

dì yī zhú lì tāng

第一竹沥汤

zhì liǎng jiǎo bì ruò huò zhuàn jīn pí ròu bù rén fù zhàng qǐ rú zhǒng àn zhī bù xiàn xīn zhōng è bù yù shí huò huàn lěng fāng

治两脚痹弱，或转筋皮肉不仁，腹胀起如肿，按之不陷，心中恶，不欲食或患冷方。

zhú lì wǔ shēng gān cǎo qín jiāo gé gēn huáng qín má huáng fáng jǐ xì xīn guì xīn gān jiāng gè yī liǎng fú líng sān liǎng fáng fēng shēng má gè yī liǎng bàn fù zǐ èr méi xìng rén wǔ shí méi

竹沥（五升）甘草秦艽葛根黄芩麻黄防己细辛桂心干姜（各一两）茯苓（三两）防风升麻（各一两半）附子（二枚）杏仁（五十枚）

shàng shí wǔ wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng hé zhú lì zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú qǔ hàn qiān jīn yì fāng wú fú líng xìng rén yǒu bái zhú yī liǎng

上十五味咀，以水七升合竹沥，煮取三升，分三服，取汗（《千金翼方》无茯苓、杏仁，有白术一两）

dì èr dà zhú lì tāng

第二大竹沥汤

zhì cù zhòng fēng kǒu jìn bù néng yán sì zhī huǎn zòng piān bì luán jí fēng jīng wǔ zàng huǎng hū huì nù wú cháng shǒu zú bù suí fāng

治猝中风，口噤不能言，四肢缓纵，偏痹挛急，风经五脏，恍惚恚怒无常，手足不随方。

zhú lì yī dòu sì shēng dú huó sháo yào fáng fēng yīn yù gān cǎo bái zhú gé gēn xì xīn huáng qín chuān xiōng gè èr liǎng guì xīn fáng jǐ rén shēn shí gāo má huáng gè yī liǎng shēng jiāng fú líng gè sān liǎng wū tóu yī méi

竹沥（一斗四升）独活芍药防风茵芋甘草白术葛根细辛黄芩川芎（各二两）桂心防己人参石膏麻黄（各一两）生姜茯苓（各三两）乌头（一枚）

shàng shí jiǔ wèi jǔ yǐ zhú lì zhǔ qǔ sì shēng fēn liù fù xiān wèi hàn zhě qǔ hàn yī zhuàng xiāng dāng jí fú

上十九味咀，以竹沥煮取四升，分六服，先未汗者取汗，一状相当即服。

dì sān zhú lì tāng

第三竹沥汤

zhì fēng dú rù rén wǔ nèi duǎn qì xīn xià fán rè shǒu zú fán téng sì zhī bù jǔ pí ròu bù rén kǒu jìn bù néng yán fāng

治风毒入人五内，短气，心下烦热，手足烦疼，四肢不举，皮肉不仁，口噤不能言方。

zhú lì yī dòu jiǔ shēng fáng fēng fú líng qín jiāo gè sān liǎng dāng guī huáng qín rén shēn chuān xiōng xì xīn guì xīn gān cǎo shēng má qiān jīn yì zuò tōng cǎo má huáng bái zhú gè èr liǎng fù zǐ èr méi chuān jiāo yī liǎng gé gēn wǔ liǎng shēng jiāng bā liǎng

竹沥（一斗九升）防风茯苓秦艽（各三两）当归黄芩人参川芎细辛桂心甘草升麻（千金翼作通草）麻黄白术（各二两）附子（二枚）川椒（一两）葛根（五两）生姜（八两）

shàng shí bā wèi jǔ yǐ zhú lì zhǔ qǔ sì shēng fēn wǔ fú chū dé bìng jí xū mó gāo rì zài bì dìng zhǐ qiān jīn yì wú má huáng chuān jiāo shēng jiāng

上十八味咀，以竹沥煮取四升，分五服，初得病即须摩膏，日再，痹定止（千金翼无麻黄川椒生姜）。

má huáng tāng

麻黄汤

zhì è fēng dú wǎ sī jiǎo ruò wú lì wán bì sì zhī bù rén shī yīn bù néng yán dú wǎ sī chōng xīn

治恶风毒瓦斯，脚弱无力，顽痹，四肢不仁，失音不能言，毒瓦斯冲心。

yǒu rén bìng zhě dàn yī bìng xiāng dāng jí fú cǐ dì yī fú cì fú dì èr dì sān dì sì fāng

有人病者，但一病相当即服此第一服，次服第二、第三、第四方。

má huáng yī liǎng dà zǎo èr shí méi fú líng sān liǎng xìng rén sān shí méi fáng fēng bái zhú dāng guī shēng má chuān xiōng sháo yào huáng qín guì xīn mài dōng gān cǎo gè èr liǎng

麻黄（一两）大枣（二十枚）茯苓（三两）杏仁（三十枚）防风白术当归升麻川芎芍药黄芩桂心麦冬甘草（各二两）

shàng shí sì wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng qīng jiǔ èr shēng hé zhǔ qǔ èr shēng bàn fēn sì fú rì sān yè yī fù lìng xiǎo hàn fěn zhī mò lìng jiàn fēng

上十四味咀，以水九升清酒二升合，煮取二升半，分四服，日三夜一，覆令小汗，粉之，莫令见风。

dì èr fú dú huó tāng fāng

第二服独活汤方

dú huó sì liǎng gàn dì huáng sān liǎng shēng jiāng wǔ liǎng gé gēn guì xīn gān cǎo má huáng sháo yào gè èr liǎng

独活（四两）干地黄（三两）生姜（五两）葛根桂心甘草麻黄芍药（各二两）

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng qīng jiǔ èr shēng hé jiān qǔ èr shēng bàn fēn sì fú rì sān yè yī

上八味咀，以水八升清酒二升合，煎取二升半，分四服，日三夜一。

jiǎo ruò tè jì shí hù zǐ jí cài fàn zhī yī shì zhì bù yù

脚弱，特忌食瓠子、蕺菜，犯之一世治不愈。

dì sān fú jiān bǔ nóng pǔ tāng

第三服兼补浓朴汤

bìng zhì zhū qì ké sòu nì qì ǒu tù fāng

并治诸气咳嗽，逆气呕吐方。

nóng pǔ chuān xiōng guì xīn gàn dì huáng sháo yào dāng guī rén shēn gè èr liǎng huáng gān cǎo gè sān liǎng wú zhū yú èr shēng bàn xià qī liǎng shēng jiāng yī jīn

浓朴川芎桂心干地黄芍药当归人参（各二两）黄甘草（各三两）吴茱萸（二升）半夏（七两）生姜（一斤）

shàng shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ èr dòu zhǔ zhū tí yī jù qǔ zhī yī dòu èr shēng qù shàng féi nà qīng jiǔ sān shēng hé zhǔ qǔ sān shēng fēn sì fú xiāng qù rú rén xíng èr shí lǐ jiǔ

上十二味咀，以水二斗煮猪蹄一具，取汁一斗二升，去上肥，纳清酒三升合，煮取三升，分四服，相去如人行二十里久。

dì sì fú fēng yǐn dú huó tāng jiān bǔ fāng

第四服风引独活汤兼补方

dú huó sì liǎng fú líng gān cǎo gè sān liǎng shēng má yī liǎng bàn rén shēn guì xīn fáng fēng sháo yào dāng guī huáng gān jiāng fù zǐ gè èr liǎng dà dòu èr shēng

独活（四两）茯苓甘草（各三两）升麻（一两半）人参桂心防风芍药当归黄干姜附子（各二两）大豆（二升）

shàng shí sān wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng qīng jiǔ sān shēng hé zhǔ qǔ sān shēng bàn fēn sì fú xiāng qù rú rén xíng èr shí lǐ jiǔ gèng jìn fú

上十三味咀，以水九升清酒三升合，煮取三升半，分四服，相去如人行二十里久，更进服。

fáng fēng tāng

防风汤

zhì jiǎo bì bìng zhì dú wǎ sī shàng chōng xīn xiōng ǒu nì sù pǐ jī qì shàn qì yī bìng xiāng dāng jí fú cǐ fāng

治脚痹，并治毒瓦斯上冲心胸，呕逆宿癖，积气疝气，一病相当即服此方。

fáng fēng má huáng chuān xiōng rén shēn sháo yào dāng guī fú líng bàn xià gān cǎo jú pí gè yī liǎng biē jiǎ shēng jiāng guì xīn gè èr liǎng xìng rén yī liǎng bàn chì xiǎo dòu yī shēng bèi zǐ wū méi gè wǔ méi dà zǎo èr shí méi wú zhū yú wǔ hé xī jiǎo líng yáng jiǎo gè bàn liǎng xiè bái shí sì méi

防风麻黄川芎人参芍药当归茯苓半夏甘草橘皮（各一两）鳖甲生姜桂心（各二两）杏仁（一两半）赤小豆（一升）贝子乌梅（各五枚）大枣（二十枚）吴茱萸（五合）犀角羚羊角（各半两）薤白（十四枚）

shàng èr shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú yī rì lìng jǐn

上二十二味咀，以水一斗，煮取三升，分三服，一日令尽。

yī fāng yòng shuǐ yī dòu èr shēng jiān shí mí

一方用水一斗二升，间食糜。

yī fāng bàn xià sān liǎng suí shí yòng

一方半夏三两，随时用。

dú huó tāng

独活汤

zhì jiǎo bì fāng

治脚痹方。

dú huó sì liǎng dāng guī fáng fēng fú líng sháo yào huáng gé gēn rén shēn gān cǎo gè èr liǎng dà dòu èr shēng fù zǐ yī méi gān jiāng sān liǎng

独活（四两）当归防风茯苓芍药黄葛根人参甘草（各二两）大豆（二升）附子（一枚）干姜（三两）

shàng shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu qīng jiǔ èr shēng hé zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú

上十二味咀，以水一斗清酒二升合，煮取三升，分三服。

yuè bì tāng

越婢汤

zhì fēng bì jiǎo ruò fāng

治风痹脚弱方。

má huáng liù liǎng shí gāo bā liǎng bái zhú sì liǎng dà fù zǐ yī méi shēng jiāng sān liǎng gān cǎo èr liǎng dà zǎo shí wǔ méi

麻黄（六两）石膏（八两）白术（四两）大附子（一枚）生姜（三两）甘草（二两）大枣（十五枚）

shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng xiān zhǔ má huáng zài fèi lüè qù mò rù zhū yào zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú fù qǔ hàn hú qià fāng zhǐ wǔ wèi ruò è fēng zhě jiā fù zǐ yī méi duō tán shuǐ zhě jiā bái zhú sì liǎng

上七味咀，以水七升先煮麻黄，再沸掠去沫，入诸药煮取三升，分三服，覆取汗（胡洽方只五味若恶风者加附子一枚，多痰水者加白术四两）。

zhì jiǎo ruò shén yàn fāng

治脚弱神验方∶

fáng jǐ chuān jiāo xì xīn guì xīn má huáng shí gāo dú huó fáng fēng huáng qín yīn yù gé gēn chuān xiōng sháo yào gān cǎo gè yī liǎng shēng jiāng fú líng gè sān liǎng wū tóu èr méi

防己川椒细辛桂心麻黄石膏独活防风黄芩茵芋葛根川芎芍药甘草（各一两）生姜茯苓（各三两）乌头（二枚）

shàng shí qī wèi jǔ yǐ zhú lì yī dòu zhǔ qǔ sì shēng fēn liù fù lìng yī rì yī yè fú jǐn qí jiān kě cháng zuò chì xiǎo dòu yǐn

上十七味咀，以竹沥一斗煮取四升，分六服，令一日一夜服尽，其间可常作赤小豆饮。

yǒu rén jiǎo ruò xiān fú cháng yòng zhú lì tāng sì jì wèi jué zēng sǔn zuò cǐ fāng hòu jué dé lì

有人脚弱先服常用竹沥汤四剂，未觉增损作此方，后觉得力。

yòu yún mài chén xì kuài fēng zài nèi zhě zuò cǐ tāng yě

又云脉沉细快，风在内者作此汤也。

fēng yǐn tāng

风引汤

zhì liǎng jiǎo téng bì zhǒng huò bù rén jū jí qū bù dé xíng fāng

治两脚疼痹肿，或不仁拘急，屈不得行方。

má huáng shí gāo dú huó fú líng gè èr liǎng wú zhū yú fù zǐ qín jiāo xì xīn guì xīn rén shēn fáng fēng chuān xiōng fáng jǐ gān cǎo gè yī liǎng gān jiāng yī liǎng bàn bái zhú sān liǎng xìng rén liù shí méi

麻黄石膏独活茯苓（各二两）吴茱萸附子秦艽细辛桂心人参防风川芎防己甘草（各一两）干姜（一两半）白术（三两）杏仁（六十枚）

shàng shí qī wèi jǔ yǐ shuǐ yī dǒu liù shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú qǔ hàn

上十七味咀，以水一斗六升，煮取三升，分三服，取汗。

dà biē jiǎ tāng

大鳖甲汤

zhì jiǎo ruò fēng dú

治脚弱风毒，

luán bì qì shàng

挛痹气上，

jí shāng hán è fēng

及伤寒恶风，

wēn dú

温毒，

shān shuǐ zhàng qì rè dú

山水瘴气热毒，

sì zhī bì ruò fāng biē jiǎ èr liǎng fáng fēng má huáng bái zhú shí gāo zhī mǔ shēng má fú líng jú pí chuān xiōng xìng rén rén shēn xī jiǎo qīng mù xiāng xióng huáng gè bàn liǎng dà zǎo èr shí méi bèi chǐ wū tóu gè qī méi shēng jiāng sān liǎng xiè bái shí sì méi shè xiāng sān zhū chì xiǎo dòu sān hé wú zhū yú wǔ hé

四肢痹弱方鳖甲（二两）防风麻黄白术石膏知母升麻茯苓橘皮川芎杏仁人参犀角青木香雄黄（各半两）大枣（二十枚）贝齿乌头（各七枚）生姜（三两）薤白（十四枚）麝香（三铢）赤小豆（三合）吴茱萸（五合）

shàng sān shí yī wèi jǔ yǐ shuǐ èr dòu zhǔ qǔ sì shēng fēn liù fù xiāng qù shí lǐ jiǔ de xià zhǐ

上三十一味咀，以水二斗，煮取四升，分六服，相去十里久，得下止。

yī fāng yòng dài huáng bàn liǎng wèi xià kě zhǐ yòng liù zhū

一方用大黄半两，畏下可只用六铢。

yī fāng yòng líng yáng jiǎo bàn liǎng dú shèng kě yòng shí bā zhū hú qià yǒu shān zhū yú bàn shēng wèi sān shí èr wèi

一方用羚羊角半两，毒盛可用十八铢（胡洽有山茱萸半升为三十二味。

qiān jīn yì wú zhī mǔ shēng má jú pí chuān xiōng rén shēn dāng guī yù zhú

千金翼无知母升麻橘皮川芎人参当归玉竹）

xiǎo biē jiǎ tāng

小鳖甲汤

zhì shēn tǐ xū zhàng rú wēi zhǒng xiōng xīn pǐ mǎn yǒu qì zhuàng rè xiǎo fù nóng zhòng liǎng jiǎo ruò fāng

治身体虚胀如微肿，胸心痞满，有气壮热，小腹浓重两脚弱方。

biē jiǎ huáng qín shēng má má huáng líng yáng jiǎo guì xīn xìng rén gè sān liǎng qián hú sì liǎng wū méi èr shí méi xiè bái sān shí méi

鳖甲黄芩升麻麻黄羚羊角桂心杏仁（各三两）前胡（四两）乌梅（二十枚）薤白（三十枚）

shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ èr shēng qī hé fēn sān fú cǐ cháng yòng

上十味咀，以水一斗，煮取二升七合，分三服，此常用。

ruò tǐ qiáng zhuàng yù xū lì zhě jiā dà huáng èr liǎng

若体强壮欲须利者，加大黄二两。

fēng huǎn tāng

风缓汤

zhì jiǎo ruò jǔ tǐ bì bù rén rè dú wǎ sī rù zàng xiōng zhōng mǎn sāi bù tōng shí jí ǒu tù fāng

治脚弱，举体痹不仁，热毒瓦斯入脏，胸中满塞不通，食即呕吐方。

dú huó má huáng xī jiǎo gè sān liǎng

独活麻黄犀角（各三两，

yī fāng yòng líng yáng jiǎo bàn xià yī shēng dà zǎo wū méi gè èr shí méi guì xīn biē jiǎ shēng má jú pí zhǐ shí gān cǎo wú zhū yú dài huáng gè yī liǎng shēng jiāng shí gāo gè liù liǎng bèi chǐ qī méi

一方用羚羊角）半夏（一升）大枣乌梅（各二十枚）桂心鳖甲升麻橘皮枳实甘草吴茱萸大黄（各一两）生姜石膏（各六两）贝齿（七枚）

shàng shí qī wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu sì shēng zhǔ qǔ sì shēng fēn wǔ fú rì sān yè èr bù chài zhì sān jì bì chài

上十七味咀，以水一斗四升，煮取四升，分五服，日三夜二，不瘥至三剂必瘥。

zhì xiāng gǎng jiǎo chū fā cóng zú qǐ zhì xī jìng gǔ zhǒng tòng zhě fāng

治香港脚初发，从足起至膝胫骨肿痛者方∶

qǔ pí má yè qiè dǎo zhēng báo guǒ zhī rì èr sān yì jí xiāo pí má zi shì niú pí chóng gù míng pí má yě ruò dōng yuè wú pí má qǔ shuò gēn dǎo yán hé jiǔ zāo sān fēn gēn yī fēn hé zhēng rè jí rè fēng guǒ zhǒng shàng rú qián fǎ rì èr jí xiāo

取蜱麻叶切捣蒸薄裹之，日二三易即消，蜱麻子似牛蜱虫故名蜱麻也，若冬月无蜱麻取蒴根捣研，和酒糟三分根一分，合蒸热，及热封裹肿上，如前法，日二即消。

yì zhì bù rén wán bì cǐ fāng fēi tāng bù dàng jiàn cǐ rán yǐ qián hòu sān fāng jù chū sū zhǎng shǐ gèng bù fēn chū

亦治不仁顽痹（此方非汤，不当见此，然以前后三方俱出苏长史，更不分出。

ruò zhǒng dú yǐ rù zhì xiǎo fù zhàng xiǎo biàn sè shǎo zhě fāng

若肿毒已入至小腹胀，小便涩少者方∶

qǔ wū tè niú niào yī shēng yī fù rì èr qǔ xiāo nǎi zhǐ

取乌特牛尿一升，一服，日二，取消乃止。

qiān jīn yì yún léi shòu rén èr fēn niào yī fēn niú rǔ hé zhǔ rǔ fú jié nǎi fú zhī

（《千金翼》云，羸瘦人二分尿一分牛乳合煮，乳浮结乃服之。

ruò zhǒng yǐ xiāo réng yǒu cǐ hòu zhě jí fú cǐ tāng fāng sū zhǎng shǐ fāng shén yàn

若肿已消仍有此候者，急服此汤方（苏长史方神验∶）

má huáng yè gān rén shēn fú líng fáng jǐ qián hú zhǐ shí gè èr liǎng bàn xià xī jiǎo líng yáng jiǎo qīng mù xiāng jú pí xìng rén shēng má gè yī liǎng shēng jiāng wǔ liǎng dú huó sān liǎng wú zhū yú yī shēng

麻黄射干人参茯苓防己前胡枳实（各二两）半夏犀角羚羊角青木香橘皮杏仁升麻（各一两）生姜（五两）独活（三两）吴茱萸（一升）

shàng shí qī wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ sì shēng fēn wǔ fú xiāng qù èr shí lǐ jiǔ zhōng jiān jìn shǎo zhōu yǐ zhù wèi qì

上十七味咀，以水一斗二升，煮取四升，分五服，相去二十里久，中间进少粥，以助胃气。

cǐ tāng liǎng rì fú yī jì qǔ bìng qì tuì nǎi zhǐ yǐ yì xiāo xī zhī

此汤两日服一剂，取病气退乃止，以意消息之。

ruò rè shèng chuǎn fán zhě jiā shí gāo liù liǎng shēng mài dōng yī shēng qù wú zhū yú

若热盛喘烦者，加石膏六两、生麦冬一升，去吴茱萸。

ruò xīn xià jiān jiā biē jiǎ yī liǎng

若心下坚加鳖甲一两。

fu xiāng gǎng jiǎo zhī bìng xiān qǐ lǐng nán shāo lái jiāng dōng de zhī wú jiàn

夫香港脚之病，先起岭南，稍来江东，得之无渐。

huò wēi jué téng bì huò liǎng jìng zhǒng mǎn huò xíng qǐ sè ruò huò shàng rù fù bù rén huò shí lěng rè xiǎo biàn mì sè chuǎn xī qì chōng hóu qì jí yù sǐ shí ǒu bù xià qì shàng nì zhě jiē qí hou yě ruò jué cǐ zhèng xiān yǔ xī jiǎo xuán fù huā tāng fāng fāng liè hòu

或微觉疼痹，或两胫肿满，或行起涩弱，或上入腹不仁，或时冷热，小便秘涩，喘息气冲喉，气急欲死，食呕不下，气上逆者，皆其候也，若觉此证先与犀角旋复花汤方（方列后。

xī jiǎo xuán fù huā tāng fāng

犀角旋复花汤方

xī jiǎo xuán fù huā gè èr liǎng jú pí fú líng shēng jiāng gè sān liǎng dà zǎo qī méi xiāng chǐ yī shēng zǐ sū jīng yè yī wò

犀角旋复花（各二两）橘皮茯苓生姜（各三两）大枣（七枚）香豉（一升）紫苏茎叶（一握）

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ èr shēng qī hé fēn sān fú xiāng qù shí lǐ jiǔ fú zhī yǐ qì xià xiǎo biàn lì wèi dù

上八味咀，以水八升，煮取二升七合，分三服，相去十里久服之，以气下小便利为度。

cuī shì míng xiǎo xī jiǎo tāng rú qí bù xià fú hòu dà xī jiǎo tāng

（崔氏名小犀角汤，如其不下服后大犀角汤。

dà xī jiǎo tāng

大犀角汤

liáo xiāng gǎng jiǎo dú chōng xīn biàn chéng shuǐ shēn tǐ biàn zhǒng mèn jué yù sǐ fāng

疗香港脚毒冲心变成水，身体遍肿，闷绝欲死方。

xī jiǎo xuán fù huā fáng jǐ bái zhú guì xīn jú pí huáng qín shēng jiāng sāng bái pí qián hú fú líng gè èr liǎng xiāng chǐ yī shēng dà zǎo shí méi zǐ sū jīng yè yī wò

犀角旋复花防己白术桂心橘皮黄芩生姜桑白皮前胡茯苓（各二两）香豉（一升）大枣（十枚）紫苏茎叶（一握）

shàng shí sì wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ èr shēng qī hé fēn sān fú xiāng qù shí lǐ jiǔ qǔ xià qì wèi dù

上十四味咀，以水九升，煮取二升七合，分三服，相去十里久，取下气为度。

ruò de qì xià xiǎo biàn lì jiǎo zhǒng jí xiāo néng shí

若得气下，小便利，脚肿即消，能食。

ruò fú tāng jìng bù xià qì jí bù dìng réng fú hòu xī jiǎo má huáng tāng

若服汤竟不下，气急不定，仍服后犀角麻黄汤。

cuī shì yòu yǐ bái qián dài bái zhú wú fáng jǐ huáng qín sāng bái pí míng xuán fù huā tāng

（崔氏又以白前代白术，无防己、黄芩、桑白皮名旋复花汤。

xī jiǎo má huáng tāng

犀角麻黄汤

xī jiǎo má huáng fáng fēng dú huó cuī shì yòng fú líng fáng jǐ chuān xiōng bái zhú líng yáng jiǎo cuī shì yòng fù zǐ dāng guī huáng qín gè èr liǎng shí gāo sì liǎng shēng jiāng gān cǎo xìng rén cuī shì yòng xì xīn guì xīn gè

犀角麻黄防风独活（崔氏用茯苓）防己川芎白术羚羊角（崔氏用附子）当归黄芩（各二两）石膏（四两）生姜甘草杏仁（崔氏用细辛）桂心（各?）

shàng shí wǔ wèi jǔ yǐ shuǐ èr dòu zhǔ má huáng qù mò qǔ zhī bā shēng xià yào jiān qǔ sān shēng fēn sān fú xiāng qù shí lǐ jiǔ fú qì fù qǔ hàn

上十五味咀，以水二斗煮麻黄，去沫取汁八升，下药煎取三升，分三服，相去十里久，服讫，覆取汗。

ruò bù chài wǔ rì hòu gèng fú yī jì qǔ hàn tóng qián

若不瘥，五日后更服一剂，取汗同前。

zhū yú tāng

茱萸汤

zhì xiāng gǎng jiǎo rù fù kùn mèn yù sǐ fù zhàng fāng sū zhǎng shǐ fāng

治香港脚入腹，困闷欲死，腹胀方（苏长史方。

wú zhū yú liù shēng mù guā liǎng kē qiè

吴茱萸（六升）木瓜（两颗切）

shàng èr wèi yǐ shuǐ yī dòu sān shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú xiāng qù rú rén xíng shí lǐ jiǔ jìn yī fù

上二味，以水一斗三升煮，取三升，分三服，相去如人行十里久，进一服。

huò tǔ huò hàn huò lì huò dà rè mèn jí chài cǐ qǐ sǐ huí shēng fāng

或吐或汗或利或大热闷，即瘥（此起死回生方。

xiǎo fēng yǐn tāng

小风引汤

zhì zhōng fēng yāo jiǎo téng tòng ruò zhě fāng hú qià míng dà fēng yǐn tāng

治中风，腰脚疼痛弱者方（胡洽名大风引汤。

dú huó fú líng rén shēn gè sān liǎng fáng fēng dāng guī gān cǎo gān jiāng shí hú gè èr liǎng hú qià zuò huáng fù zǐ yī méi dà dòu èr shēng

独活茯苓人参（各三两）防风当归甘草干姜石斛（各二两胡洽作黄）附子（一枚）大豆（二升）

shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng jiǔ sān shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sì fú fú bié xiāng qù rú rén xíng shí lǐ jiǔ hú qià yún míng xiǎo fēng yǐn tāng

上十味咀，以水九升酒三升，煮取三升，分四服，服别相去如人行十里久（胡洽云∶ 名小风引汤。

shān fán fāng wú shí hú yǐ liáo ròu jí hán jī ròu biàn shé wèi míng yuē è fēng yāo tòng jiǎo ruò

删繁方无石斛，以疗肉极寒、肌肉变、舌萎，名曰恶风腰痛脚弱。

sì wù fù zǐ tāng

四物附子汤

fēng shī xiāng bó gǔ jié fán téng sì zhī jū jí bù kě qū shēn jìn zhī zé tòng zì hàn chū ér duǎn qì xiǎo biàn bù lì è fēng bù yù qù yī huò tóu miàn shǒu zú shí shí fú zhǒng fāng

风湿相搏，骨节烦疼，四肢拘急不可屈伸，近之则痛，自汗出而短气，小便不利，恶风不欲去衣，或头面手足时时浮肿方。

fù zǐ èr méi guì xīn sì liǎng bái zhú sān liǎng gān cǎo èr liǎng

附子（二枚）桂心（四两）白术（三两）甘草（二两）

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú wēi hàn yù

上四味咀，以水六升，煮取三升，分三服，微汗愈。

dà hán fán zhě yī fù wǔ hé

大汗烦者，一服五合。

tǐ zhǒng zhě jiā fáng jǐ sì liǎng

体肿者加防己四两。

jì qì xiǎo biàn bù lì jiā fú líng sān liǎng jì yǒu fù zǐ jīn jiā shēng jiāng sān liǎng

悸气，小便不利加茯苓三两，既有附子，今加生姜三两。

zhì jiǎo ruò fēng dú shí jí lǐng nán zhàng qì miàn zhǒng zhà hán zhà rè shì nüè zhuàng jiǎo zhǒng qì shàng xīn mèn ké sòu tān huǎn wán bì fāng

治脚弱风毒实及岭南瘴气面肿，乍寒乍热似疟状，脚肿气上心闷，咳嗽瘫缓顽痹方∶

má rén shēng má má huáng yè gān chāng pú máng xiāo gān cǎo dài huáng gè bàn liǎng chǐ sān hé

麻仁升麻麻黄射干菖蒲芒硝甘草大黄（各半两）豉（三合）

shàng jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn nà máng xiāo yòu jiān sān fèi fēn sān fú

上九味咀，以水六升，煮取二升半纳芒硝，又煎三沸，分三服。

wēi lì yī èr xíng jiě dú rè yǒu zhǒng zǐ fū zhī fán jué qì mǎn zhé fú yī jì jiā

微利一二行解毒热，有肿滓敷之，凡觉气满辄服一剂佳。

dào rén shēn shī zēng sǔn shèn lì tāng

道人深师增损肾沥汤

zhì fēng xū láo sǔn xié dú jiǎo ruò tòng bì huò bù suí xià jiāo xū lěng xiōng zhōng wēi yǒu kè rè xīn xū jīng jì bù dé mián shí shǎo shī qì wèi rì yè shù guò xīn fán pò bù dé wò xiǎo biàn bù lì yòu shí fù xià

治风虚劳损挟毒，脚弱痛痹或不随，下焦虚冷，胸中微有客热，心虚惊悸不得眠，食少失气味，日夜数过心烦迫不得卧，小便不利，又时复下。

xiāng dōng wáng zhì jiāng zhōu wáng zài lǐng nán bìng xī rú cǐ jí kùn dǔ yú zuò cǐ tāng lìng fú jí dé lì

湘东王至江州，王在岭南病悉如此极困笃，余作此汤令服，即得力。

bìng shì cǐ zhě fú wú bù chài suí yí zēng sǔn zhī fāng

病似此者，服无不瘥，随宜增损之方。

huáng gān cǎo sháo yào mài dōng rén shēn ròu cōng róng gàn dì huáng chì shí zhī fú shén dì gǔ bái pí dāng guī yuǎn zhì cí shí zhǐ shí fáng fēng lóng gǔ gè yī liǎng guì xīn chuān xiōng gè èr liǎng shēng jiāng sì liǎng wǔ wèi zǐ sān hé dà zǎo sān shí méi bái yáng shèn yī jù bàn xià yī shēng

黄甘草芍药麦冬人参肉苁蓉干地黄赤石脂茯神地骨白皮当归远志磁石枳实防风龙骨（各一两）桂心川芎（各二两）生姜（四两）五味子（三合）大枣（三十枚）白羊肾（一具）半夏（一升）

shàng èr shí sān wèi jǔ yǐ shuǐ èr dòu zhǔ yáng shèn qǔ zhī yī dòu èr shēng nà zhū yào zhǔ qǔ sì shēng fēn wǔ fú

上二十三味咀，以水二斗煮羊肾，取汁一斗二升纳诸药，煮取四升，分五服。

bù lì xià zhě chú lóng gǔ chì shí zhī

不利下者除龙骨赤石脂，

xiǎo biàn sè yǐ chì fú líng dài fú shén jiā bái zhú sān liǎng

小便涩以赤茯苓代茯神加白术三两，

duō rè jiā huáng qín yī liǎng

多热加黄芩一两，

yí nì jiā sāng piāo xiāo èr shí méi hú qià fāng wú huáng ròu cōng róng chì shí zhī dì gǔ pí cí shí zhǐ shí fáng fēng lóng gǔ bàn xià

遗溺加桑螵蛸二十枚（胡洽方无黄、肉苁蓉、赤石脂、地骨皮、磁石、枳实、防风、龙骨、半夏，

yǒu huáng qín wèi shí wǔ wèi

有黄芩为十五味。

shí gāo tāng

石膏汤

zhì xiāng gǎng jiǎo fēng dú rè qì shàng chōng tóu miàn miàn chì jīn jí bí sāi qù lái lái shí lìng rén hūn kuì xīn xiōng huǎng hū

治香港脚风毒，热气上冲头面，面赤矜急，鼻塞去来，来时令人昏愦，心胸恍惚。

huò kǔ jīng jì shēn tǐ zhàn diào shǒu zú huǎn zòng

或苦惊悸，身体战掉，手足缓纵。

huò suān bì tóu mù xuàn zhòng yǎn fǎn bí xīn rè qì tuì chǎng mén zhōng

或酸痹头目眩重，眼反鼻辛，热气退场门中。

huò huàn wèi tián zhū è bù kě míng zhuàng zhě fāng

或患味甜，诸恶不可名状者方。

shí gāo lóng dǎn shēng má sháo yào bèi chǐ gān cǎo biē jiǎ huáng qín líng yáng jiǎo gè yī liǎng jú pí dāng guī gè èr liǎng

石膏龙胆升麻芍药贝齿甘草鳖甲黄芩羚羊角（各一两）橘皮当归（各二两）

shàng shí yī wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú

上十一味咀，以水八升，煮取三升，分三服。

bàn xià tāng

半夏汤

zhì xiāng gǎng jiǎo shàng rù fù fù jí shàng chōng xiōng qì jí yù jué fāng

治香港脚上入腹，腹急上冲胸，气急欲绝方。

bàn xià yī shēng guì xīn bā liǎng gān jiāng wǔ liǎng gān cǎo rén shēn xì xīn fù zǐ gè èr liǎng chuān jiāo èr hé

半夏（一升）桂心（八两）干姜（五两）甘草人参细辛附子（各二两）川椒（二合）

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú

上八味咀，以水一斗，煮取三升，分三服。

chū shāo shāo jìn kǒng qì chōng shàng gé sāi bù dé xià xiǎo xiǎo fú tōng rén qì ěr

初稍稍进，恐气冲上，格塞不得下，小小服，通人气耳。

wū tóu tāng

乌头汤

zhì fēng lěng jiǎo bì téng tòng luán ruò bù kě qū shēn fāng

治风冷脚痹疼痛，挛弱不可屈伸方。

wū tóu xì xīn chuān jiāo gè yī liǎng gān cǎo qín jiāo fù zǐ guì xīn sháo yào gè èr liǎng gān jiāng fú líng fáng fēng dāng guī gè sān liǎng dú huó sì liǎng dà zǎo èr shí méi

乌头细辛川椒（各一两）甘草秦艽附子桂心芍药（各二两）干姜茯苓防风当归（各三两）独活（四两）大枣（二十枚）

shàng shí sì wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ sì shēng fēn wǔ fú ruò rè dú duō fú yì jiā

上十四味咀，以水一斗二升，煮取四升，分五服，若热毒多服益佳。

zhuī dú tāng

追毒汤

zhì jiǎo ruò fēng rè shàng rù xīn fù fán mèn yù jué fāng

治脚弱，风热上入心腹，烦闷欲绝方。

bàn xià shēng jiāng gè sì liǎng huáng gān cǎo dāng guī rén shēn nóng pǔ dú huó jú pí gè yī liǎng zhǐ shí má huáng gàn dì huáng sháo yào gè èr liǎng guì xīn sān liǎng bèi zǐ qī méi dà zǎo èr shí méi

半夏生姜（各四两）黄甘草当归人参浓朴独活橘皮（各一两）枳实麻黄干地黄芍药（各二两）桂心（三两）贝子（七枚）大枣（二十枚）

shàng shí liù wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ sān shēng liù hé fēn sì fú rì sān yè yī

上十六味咀，以水一斗二升，煮取三升六合，分四服，日三夜一。

fēng huǎn tāng

风缓汤

zhì jiǎo ruò tǐ bì bù rén dú wǎ sī shàng rù zàng xiōng zhōng mǎn sāi bù tōng shí zhé tǔ shī wèi fāng

治脚弱体痹不仁，毒瓦斯上入脏，胸中满塞不通，食辄吐失味方。

dú huó gān cǎo shí gāo gè sān liǎng líng yáng jiǎo xī jiǎo gè bàn liǎng má huáng fáng fēng dāng guī shēng má jú pí wú zhū yú guì xīn bàn xià biē jiǎ gè èr liǎng zhǐ shí yī liǎng shēng jiāng liù liǎng dà zǎo èr shí méi bèi chǐ qī méi wū tóu èr liǎng yī zuò wū méi shí méi

独活甘草石膏（各三两）羚羊角犀角（各半两）麻黄防风当归升麻橘皮吴茱萸桂心半夏鳖甲（各二两）枳实（一两）生姜（六两）大枣（二十枚）贝齿（七枚）乌头（二两一作乌梅十枚）

shàng shí jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu sì shēng zhǔ qǔ sì shēng yī fù yī shēng

上十九味咀，以水一斗四升，煮取四升，一服一升。

ruò yǒu shǎo xū rè zhě jiā gàn dì huáng èr liǎng

若有少虚热者，加干地黄二两。

zǐ sū zi tāng

紫苏子汤

zhì jiǎo ruò shàng qì xī sòng xiāng dōng wáng zài nán zhōu huàn xiāng gǎng jiǎo kùn dǔ fú cǐ tāng dà dé lì fāng

治脚弱上气，昔宋湘东王在南州患香港脚困笃，服此汤大得力方。

zǐ sū zi bàn xià gè yī shēng qián hú nóng pǔ gān cǎo dāng guī gè yī liǎng jú pí sān liǎng dà zǎo èr shí méi shēng jiāng yī jīn guì xīn sì liǎng

紫苏子半夏（各一升）前胡浓朴甘草当归（各一两）橘皮（三两）大枣（二十枚）生姜（一斤）桂心（四两）

shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu sān shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn fēn wǔ fú rì sān yè èr

上十味咀，以水一斗三升，煮取二升半，分五服，日三夜二。

fù zǐ tāng

附子汤

zhì shī bì huǎn fēng shēn tǐ téng tòng rú yù zhé ròu rú zhuī cì dāo gē fāng

治湿痹缓风，身体疼痛如欲折，肉如锥刺刀割方。

fù zǐ sān méi fú líng rén shēn gān cǎo guì xīn sháo yào gè sān liǎng bái zhú sì liǎng

附子（三枚）茯苓人参甘草桂心芍药（各三两）白术（四两）

shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú

上七味咀，以水八升，煮取三升，分三服。

fáng fēng tāng

防风汤

zhì zhī tǐ xū fēng wēi jìng fā rè zhī jié bù suí huǎng hū kuáng yán lái qù wú shí bù zì jué wù

治肢体虚风微痉发热，肢节不随，恍惚狂言，来去无时，不自觉悟。

nán fāng zhī fǎ cún suǒ yòng

南方支法存所用。

duō de lì wēn hé bù sǔn rén wèi shèng yú xù mìng yuè bì fēng yǐn děng tāng

多得力温和，不损人，为胜于续命、越婢、风引等汤。

luō guǎng zhōu yī mén nán zhōu shì rén cháng yòng yì zhì jiǎo ruò shén liáng fāng

罗广州一门，南州士人常用，亦治脚弱，甚良方。

fáng fēng má huáng qín jiāo dú huó shēng jiāng bàn xià gè èr liǎng dāng guī yuǎn zhì gān cǎo fáng jǐ rén shēn huáng qín shēng má sháo yào gè yī liǎng shí gāo bàn liǎng shè xiāng liù zhū

防风麻黄秦艽独活生姜半夏（各二两）当归远志甘草防己人参黄芩升麻芍药（各一两）石膏（半两）麝香（六铢）

shàng shí liù wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu sān shēng zhǔ qǔ sì shēng yī fù yī shēng chū fú nóng fù qǔ wēi hàn yì dāng liǎng sān xíng xià qí jiān xiāng qù rú rén xíng shí lǐ jiǔ

上十六味咀，以水一斗三升，煮取四升，一服一升，初服浓覆取微汗，亦当两三行下，其间相去如人行十里久。

gèng fú yǒu rè jiā dà huáng èr liǎng

更服有热加大黄二两。

xiān yǒu lěng xīn tòng jí zhě bèi yòng dāng guī jiā guì xīn sān liǎng bù yòng dài huáng

先有冷心痛疾者，倍用当归，加桂心三两，不用大黄。

yī fāng yòng bái zhú yī liǎng

（一方用白术一两。

gān cǎo tāng

甘草汤

zhì jiǎo ruò jǔ shēn fú zhǒng fǎn wèi shí gǔ tǔ nì xiōng zhōng qì jié bù ān ér hán rè xià lì bù zhǐ xiǎo biàn nán fú cǐ tāng jí yì

治脚弱，举身浮肿，反胃，食谷吐逆，胸中气结不安而寒热，下痢不止，小便难，服此汤即益。

yì fú nǚ qū sàn lì xiǎo biàn zhǒng xiāo fú dà sàn mó gāo yǒu yàn fāng

亦服女曲散，利小便肿消，服大散摩膏有验方。

gān cǎo rén shēn gè yī liǎng bàn xià yī shēng guì xīn chuān jiāo gè sān liǎng xiǎo mài bā hé dà zǎo èr shí méi

甘草人参（各一两）半夏（一升）桂心川椒（各三两）小麦（八合）大枣（二十枚）

shēng jiāng bā liǎng wú zhū yú èr shēng

生姜（八两）吴茱萸（二升）

shàng jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu sān shēng zhǔ xiǎo mài qǔ yī dòu qù xiǎo mài nà zhū yào zhǔ qǔ sān shēng fēn liù fù nǚ qū sǎn jiàn dì shí wǔ juǎn dì bā piān zhōng

上九味咀，以水一斗三升煮小麦，取一斗，去小麦，纳诸药煮取三升，分六服（女曲散见第十五卷第八篇中）。

héng shān gān cǎo tāng

恒山甘草汤

ruò hán rè rì zài sān fā kě fú cǐ fāng

若寒热日再三发，可服此方。

héng shān sān liǎng gān cǎo yī liǎng bàn

恒山（三两）甘草（一两半）

shàng èr wèi jǔ yǐ shuǐ sì shēng zhǔ qǔ yī shēng bàn fēn sān fú xiāng qù wǔ lǐ jiǔ yī fù

上二味咀，以水四升，煮取一升半，分三服，相去五里久一服。

dān shēn niú xī zhǔ sàn

丹参牛膝煮散

zhì jiǎo bì ruò qì mǎn shēn wēi zhǒng fāng

治脚痹弱，气满身微肿方。

dān shēn niú xī sāng bái pí xìng rén shēng má fú líng zhū líng gè sì liǎng xī jiǎo huáng qín jú pí fáng jǐ bái qián zé xiè guì xīn qín jiāo gè sān liǎng shēng jiāng li gēn bái pí gè èr liǎng dà má rén yī shēng

丹参牛膝桑白皮杏仁升麻茯苓猪苓（各四两）犀角黄芩橘皮防己白前泽泻桂心秦艽（各三两）生姜李根白皮（各二两）大麻仁（一升）

shàng shí bā wèi dǎo cū shāi yǐ shuǐ yī shēng bàn nà sàn fāng cùn bǐ zhǔ qǔ qī hé qīng juàn lǜ qù zǐ dùn fú rì zài

上十八味捣粗筛，以水一升半，纳散方寸匕，煮取七合轻绢滤去滓，顿服日再。

xià yuè rè bù dé fú wán sàn cǐ zhǔ sàn qǐng nián cháng yòng dà yàn

夏月热不得服丸散，此煮散顷年常用，大验。

zhì yāo qià bù suí liǎng jiǎo luán zhǒng fāng

治腰髂不随，两脚挛肿方∶

chuān jiāo sì shēng yǐ shuǐ sì dòu zhǔ qǔ èr dòu bàn wèng shèng xià zhe huǒ nuǎn zhī xuán bǎn wèi qiáo qù tāng èr cùn xǔ yǐ jiǎo tà bǎn zhù jiǎo zuò yǐ mián xù mì sāi wù lìng xiè qì

川椒四升，以水四斗，煮取二斗半，瓮盛，下着火暖之，悬板为桥，去汤二寸许，以脚踏板柱脚坐，以绵絮密塞，勿令泄气。

ruò pí jí chū rù bèi yǐ fěn mó zhī yī shí jiǔ gèng rù wèng cháng lìng wèng xià huǒ bù jué wù shǐ tāng lěng

若疲即出，入被以粉摩之一食久，更入瓮，常令瓮下火不绝，勿使汤冷。

rú cǐ xiāo xī bù guò qī rì de shēn zhǎn bìng zhǒng yì xiāo

如此消息，不过七日得伸展，并肿亦消。