xíng fǎ sān
◎刑法三
tiān xià yí yù yàn yǒu bù néng jué zé xià liǎng zhì yǔ dà chén ruò tái jiàn zá yì shì qí shì zhī dà xiǎo wú cháng fǎ ér yǒu sī jiàn qǐng lùn bó zhě yì shí yǒu yān
天下疑狱，谳有不能决，则下两制与大臣若台谏杂议，视其事之大小，无常法，而有司建请论驳者，亦时有焉。
duān gǒng chū guǎng ān jūn mín ān chóng xù lì jìn bīng su jì mǔ féng yǔ fù zhī yì lí jīn duó zī chǎn yǔ jǐ zi
端拱初，广安军民安崇绪隶禁兵，诉继母冯与父知逸离，今夺资产与己子。
dà lǐ dāng chóng xù sòng mǔ zuì sǐ
大理当崇绪讼母，罪死。
tài zōng yí zhī pàn dà lǐ zhāng bì gù zhí qián duàn suì xià tái shěng zá yì
太宗疑之，判大理张佖固执前断，遂下台省杂议。
xú xuàn yì yuē jīn dì míng qí mǔ féng cháng lí jí xū guī zōng fǒu jí chóng xù zhǔn fǎ chǔ sǐ
徐铉议曰："今第明其母冯尝离，即须归宗，否即崇绪准法处死。
jīn xiáng àn nèi bù céng lí yì qí zhèng yǒu sì
今详案内不曾离异，其证有四。
kuàng bù xiào zhī xíng jiào zhī dà zhě yi yī xíng bù dà lǐ sì duàn
况不孝之刑，教之大者，宜依刑部、大理寺断。
yòu pú yè lǐ fǎng děng sì shí sān rén yì yuē fǎ sì dìng duàn wèi bù dàng
"右仆射李昉等四十三人议曰："法寺定断为不当。
ruò yǐ wǔ mǔ jiē tóng jí ā pú suī jiàn nǎi chóng xù qīn mǔ chóng xù tè yǐ tián yè wèi féng qiáng zhàn qīn mǔ yī shí bù gěi suǒ yǐ lùn sù
若以五母皆同，即阿蒲虽贱，乃崇绪亲母，崇绪特以田业为冯强占，亲母衣食不给，所以论诉。
ruò cóng fǎ sì duàn sǐ zé zhī yì hé gū jué sì ā pú hé de tuō shēn
若从法寺断死，则知逸何辜绝嗣，阿蒲何地托身？
chén děng yì tián chǎn bìng guī chóng xù féng hé yǔ pú tóng jū gòng shì zhōng shēn
臣等议：田产并归崇绪，冯合与蒲同居，供侍终身。
rú shì zé zǐ yǒu fù yè kě shǒu féng zhōng shēn bù zhì fá yǎng
如是，则子有父业可守，冯终身不至乏养。
suǒ fàn bìng zhǔn shè yuán
所犯并准赦原。
zhào cóng fǎng děng yì xuàn bì gè duó fèng yī yuè
"诏从昉等议，铉、佖各夺奉一月。
xī níng yuán nián bā yuè zhào móu shā yǐ shāng àn wèn yù jǔ zì shǒu cóng móu shā jiǎn èr děng lùn
熙宁元年八月，诏："谋杀已伤，按问欲举，自首，从谋杀减二等论。
chū dēng zhōu zòu yǒu fù ā yún mǔ fú zhōng pìn yú wéi è wéi chǒu lòu móu shā bù sǐ
初，登州奏有妇阿云，母服中聘于韦，恶韦丑陋，谋杀不死。
àn wèn yù jǔ zì shǒu
按问欲举，自首。
shěn xíng yuàn dà lǐ sì lùn sǐ yòng wéi lǜ wèi hūn zòu cái chì dài qí sǐ
审刑院、大理寺论死，用违律为婚奏裁，敕贷其死。
zhī dēng zhōu xǔ zūn zòu yǐn lǜ yīn shā shāng ér zì shǒu de miǎn suǒ yīn zhī zuì réng cóng gù shā shāng fǎ yǐ móu wèi suǒ yīn dāng yòng àn wèn yù jǔ tiáo jiǎn èr děng
知登州许遵奏，引律"因杀伤而自首，得免所因之罪，仍从故杀伤法"，以谋为所因，当用按问欲举条减二等。
xíng bù dìng rú shěn xíng dà lǐ
刑部定如审刑、大理。
shí zūn fāng zhào pàn dà lǐ yù shǐ tái hé zūn ér zūn bù fú qǐng xià liǎng zhì yì
时遵方召判大理，御史台劾遵，而遵不伏，请下两制议。
nǎi lìng hàn lín xué shì sī mǎ guāng wáng ān shí tóng yì èr rén yì bù tóng suì gè wèi zòu
乃令翰林学士司马光、王安石同议，二人议不同，遂各为奏。
guāng yì shì xíng bù ān shí yì shì zūn zhào cóng ān shí suǒ yì
光议是刑部，安石议是遵，诏从安石所议。
ér yù shǐ zhōng chéng téng fu yóu qǐng zài xuǎn guān dìng yì yù shǐ qián yǐ qǐng ba zūn dà lǐ zhào sòng hàn lín xué shì lǚ gōng zhe hán wéi zhī zhì gào qián gōng fǔ zhòng dìng
而御史中丞滕甫犹请再选官定议，御史钱𫖮请罢遵大理，诏送翰林学士吕公著韩维、知制诰钱公辅重定。
gōng zhe děng yì rú ān shí zhì yuē kě
公著等议如安石，制曰"可"。
yú shì fǎ guān qí huī wáng shī yuán cài guān qīng děng jiē lùn zòu gōng zhe děng suǒ yì wèi bù dàng
于是法官齐恢、王师元、蔡冠卿等皆论奏公著等所议为不当。
yòu zhào ān shí yǔ fǎ guān jí yì fǎn fù lùn nàn
又诏安石与法官集议，反复论难。
míng nián èr yuè gēng zǐ zhào jīn hòu móu shā rén zì shǒu bìng zòu tīng chì cái
明年二月庚子，诏："今后谋杀人自首，并奏听敕裁。
shì yuè chú ān shí cān zhī zhèng shì yú shì zòu yǐ wéi lǜ yì yīn fàn shā shāng ér zì shǒu de miǎn suǒ yīn zhī zuì réng cóng gù shā shāng fǎ
"是月，除安石参知政事，于是奏以为："律意，因犯杀伤而自首，得免所因之罪，仍从故杀伤法；
ruò yǐ shā cóng gù shā fǎ zé wéi shǒu zhě bì sǐ bù xū zòu cái
若已杀，从故杀法，则为首者必死，不须奏裁；
wéi cóng zhě zì yǒu biān chì zòu cái zhī wén bù xū fù lì xīn zhì
为从者自有编敕奏裁之文，不须复立新制。
yǔ táng jiè děng shù zhēng yì dì qián zú cóng ān shí yì
"与唐介等数争议帝前，卒从安石议。
fù zhào zì jīn bìng yǐ qù nián qī yuè zhào shū cóng shì
复诏："自今并以去年七月诏书从事。
pàn xíng bù liú shù děng yòu qǐng zhōng shū shū mì yuàn hé yì zhōng chéng lǚ huì yù shǐ liú qí qián yǐ jiē qǐng rú shù zòu xià zhī èr fǔ
"判刑部刘述等又请中书、枢密院合议，中丞吕诲、御史刘琦、钱𫖮皆请如述奏，下之二府。
dì yǐ wéi lǜ wén shén míng bù xū hé yì
帝以为律文甚明，不须合议。
ér céng gōng liàng děng jiē yǐ bó jǐn tóng yì yàn sāi yán zhě wèi wú shāng nǎi yǐ zhòng yì fù shū mì yuàn
而曾公亮等皆以博尽同异、厌塞言者为无伤，乃以众议付枢密院。
wén yàn bó yǐ wéi shā shāng zhě yù shā ér shāng yě jí yǐ shā zhě bù kě shǒu
文彦博以为："杀伤者，欲杀而伤也，即已杀者不可首。
lǚ gōng bì yǐ wéi shā shāng yú lǜ bù kě shǒu
"吕公弼以为："杀伤于律不可首。
qǐng zì jīn yǐ shā shāng yī lǜ qí cóng ér jiā gōng zì shǒu jí zòu cái
请自今已杀伤依律，其从而加功自首，即奏裁。
chén shēng zhī hán jiàng yì yǔ ān shí lüè tóng
"陈升之、韩绛议与安石略同。
huì fù bì rù xiàng dì lìng bì yì ér yǐ jí bìng jiǔ zhī fú yì zhì shì nǎi jué ér bì zài gào bù yù yě
会富弼入相，帝令弼议，而以疾病，久之弗议，至是乃决，而弼在告，不预也。
sū zhōu mín zhāng cháo zhī cóng xiōng yǐ qiāng lù sǐ cháo fù táo qù cháo zhí ér shā zhī
苏州民张朝之从兄以枪戮死朝父，逃去，朝执而杀之。
shěn xíng dà lǐ dāng cháo shí è bù mù zuì sǐ
审刑、大理当朝十恶不睦，罪死。
àn jì shàng cān zhī zhèng shì wáng ān shí yán cháo fù wéi cóng xiōng suǒ shā ér cháo bào shā zhī zuì zhǐ jiā yì liú huì shè yīng yuán
案既上，参知政事王安石言："朝父为从兄所杀，而朝报杀之，罪止加役流，会赦，应原。
dì cóng ān shí yì tè shì cháo bù wèn
"帝从安石议，特释朝不问。
gèng mìng lǚ gōng zhe děng dìng yì xíng míng yì bù chēng ān shí yì nǎi zì jù zòu
更命吕公著等定议刑名，议不称安石意，乃自具奏。
chū céng gōng liàng yǐ zhōng shū lùn zhèng xíng míng wéi fēi ān shí yuē yǒu sī yòng xíng bù dàng zé shěn xíng dà lǐ dāng lùn zhèng
初，曾公亮以中书论正刑名为非，安石曰："有司用刑不当，则审刑、大理当论正；
shěn xíng dà lǐ yòng xíng bù dàng jí chà guān dìng yì
审刑、大理用刑不当，即差官定议；
yì jì bù dàng jí zhōng shū zì yi lùn zòu qǔ jué rén zhǔ
议既不当，即中书自宜论奏，取决人主。
cǐ suǒ wèi guó tǐ
此所谓国体。
qǐ yǒu zhōng shū bù kě lùn zhèng xíng míng zhī lǐ
岂有中书不可论正刑名之理？
sān nián zhōng shū shàng xíng míng wèi ān zhě wǔ
三年，中书上刑名未安者五：
qí yī suì duàn sǐ xíng jǐ èr qiān rén bǐ qián dài shū duō
其一，岁断死刑几二千人，比前代殊多。
rú qiáng jié dào bìng yǒu sǐ fǎ qí jiān qíng zhuàng qīng zhòng yǒu jué xiāng yuǎn zhě shǐ jiē dǐ sǐ liáng yì kě āi
如强劫盗并有死法，其间情状轻重有绝相远者，使皆抵死，良亦可哀。
ruò wéi cóng qíng qīng zhī rén bié lì xíng rú qián dài zhǎn yòu zhǐ zhī bǐ zú yǐ zhǐ è ér chú hài
若为从情轻之人别立刑，如前代斩右趾之比，足以止恶而除害。
jìn jūn fēi zài biān fáng tún shù ér táo zhě yì kě gèng kuān shǒu xiàn yǐ shōu qí yǒng lì zhī xiào
禁军非在边防屯戍而逃者，亦可更宽首限，以收其勇力之效。
qí èr tú liú shé zhàng zhī fǎ jìn gāng jiā mì liáng mín ǒu yǒu dǐ mào zhì shāng jī tǐ wèi zhōng shēn zhī rǔ
其二，徒、流折杖之法，禁纲加密，良民偶有抵冒，致伤肌体，为终身之辱；
yú wán zhī tú suī yī shí chuāng tòng ér zhōng wú kuì chǐ
愚顽之徒，虽一时创痛，而终无愧耻。
ruò shǐ qíng lǐ qīng zhě fù gǔ jū zuò zhī fǎ yù shè dì jiǎn yuè rì shǐ liáng shàn zhě zhī gǎi guò zì xīn xiōng wán zhě yǒu suǒ jū xì
若使情理轻者复古居作之法，遇赦第减月日，使良善者知改过自新，凶顽者有所拘系。
qí sān cì pèi zhī fǎ èr bǎi yú tiáo qí jiān qíng lǐ qīng zhě yì kě fù gǔ tú liú yí xiāng zhī fǎ sì qí zài fàn rán hòu jué cì chōng jūn
其三，刺配之法二百余条，其间情理轻者，亦可复古徒流移乡之法，俟其再犯，然后决刺充军。
qí pèi lì bìng jiǎn jiù běn chǔ huò yǔ jìn dì
其配隶并减就本处，或与近地。
xiōng wán zhī tú zì cóng jiù fǎ
凶顽之徒，自从旧法。
biān guǎn zhī rén yì dié sòng tā suǒ liàng lì yì zuò shí xiàn wú de kūn qián
编管之人，亦迭送他所，量立役作时限，无得髡钳。
qí sì lìng zhōu xiàn kǎo chá shì mín yǒu néng xiào tì lì tián wèi zhòng suǒ zhī zhě gěi tiè fù shēn
其四，令州县考察士民，有能孝悌力田为众所知者，给帖付身。
ǒu yǒu fàn lìng qíng qīng kě shù zhě tè yì shú fá
偶有犯令，情轻可恕者，特议赎罚；
qí bù quān zhě kē jué
其不悛者科决。
qí wǔ zòu cái tiáo mù fán duō zhì yān xíng jìn yì yi shān dìng
其五，奏裁条目繁多，致淹刑禁，亦宜删定。
zhào fù biān chì suǒ xiáng yì lì fǎ
诏付编敕所详议立法。
chū hán jiàng cháng qǐng yòng ròu xíng céng bù fù shàng yì yuē wú wáng zhī zhì xíng fá wèi cháng bù běn yú rén rán ér yǒu duàn zhī tǐ kè jī fū yǐ zhì yú shā lù fēi děi yǐ yě
初，韩绛尝请用肉刑，曾布复上议曰："无王之制刑罚，未尝不本于仁，然而有断肢体、刻肌肤以至于杀戮，非得已也。
gài rén zhī yǒu zuì shú xíng bù zú yǐ chéng zhī gù bù dé yǐ ér jiā zhī yǐ mò yì fèi gōng dà bì rán shěn shì qīng zhòng zé yòu yǒu liú yòu zhī fǎ
盖人之有罪，赎刑不足以惩之，故不得已而加之以墨、劓、剕、宫、大辟，然审适轻重，则又有流宥之法。
zhì hàn wén dì chú ròu xíng ér dìng chī chuí zhī lìng hòu shì yīn zhī yǐ wéi lǜ
至汉文帝除肉刑而定笞箠之令，后世因之以为律。
dà bì zhī cì chǔ yǐ liú xíng dài mò yì fèi gōng bù wéi fēi xiān wáng liú yòu zhī yì ér yòu shī qīng zhòng zhī chà
大辟之次，处以流刑，代墨、劓、剕、宫，不惟非先王流宥之意，而又失轻重之差。
gǔ zhě xiāng tián tóng jǐng rén jiē ān tǔ zhòng qiān
古者乡田同井，人皆安土重迁。
liú zhī yuǎn fāng wú suǒ zī gěi tú lì kùn rǔ yǐ zhì zhōng shēn
流之远方，无所资给，徒隶困辱，以至终身。
jìn shì zhī mín qīng qù xiāng jǐng zhuǎn xǐ sì fāng gù bù wéi huàn ér jū zuò yī nián jí tīng fù jí bǐ yú gǔ yì qīng yǐ
近世之民，轻去乡井，转徙四方，固不为患，而居作一年，即听附籍，比于古亦轻矣。
kuàng shé zhàng zhī fǎ yú gǔ wèi biān pū zhī xíng xíng qīng bù néng zhǐ è gù fàn fǎ rì yì zhòng qí zhōng bì zhì yú shā lù shì yù qīng ér fǎn zhòng yě
况折杖之法，于古为鞭扑之刑，刑轻不能止恶，故犯法日益众，其终必至于杀戮，是欲轻而反重也。
jīn dà bì zhī mù zhì duō qǔ qí qíng kě dài zhě chù zhī yǐ ròu xíng zé rén zhī huò shēng zhě bì zhòng
今大辟之目至多，取其情可贷者，处之以肉刑，则人之获生者必众。
ruò jūn shì wáng qù yīng zhǎn zéi dào zāng mǎn yīng jiǎo zé yuè qí zú
若军士亡去应斩，贼盗赃满应绞，则刖其足；
fàn liáng rén yú fǎ yīng sǐ ér qíng qīng zhě chǔ yǐ gōng xíng
犯良人于法应死，而情轻者处以宫刑。
zhì yú yì mò zé yòng cì pèi zhī fǎ
至于劓、墨，则用刺配之法。
jiàng cǐ ér hòu wèi liú tú zhàng chī zhī zuì zé zhì xíng yǒu chà děng yǐ
降此而后为流、徒、杖、笞之罪，则制刑有差等矣。
yì jì shàng dì wèn kě fǒu yú zhí zhèng wáng ān shí féng jīng hù yǒu lùn biàn qì bù guǒ xíng
"议既上，帝问可否于执政，王安石、冯京互有论辨，迄不果行。
shū mì shǐ wén yàn bó yì shàng yán táng mò wǔ dài yòng zhòng diǎn yǐ jiù shí bì gù fǎ lǜ zhī wài tú liú huò jiā zhì yú sǐ
枢密使文彦博亦上言："唐末、五代，用重典以救时弊，故法律之外，徒、流或加至于死。
guó jiā chéng píng bǎi nián dāng yòng zhōng diǎn rán yóu yīn xún yǒu zhòng yú jiù lǜ zhě ruò wěi zào guān wén shū lǜ zhǐ liú èr qiān lǐ jīn duàn cóng jiǎo
国家承平百年，当用中典，然犹因循有重于旧律者，若伪造官文书，律止流二千里，今断从绞。
jìn fán wěi zào yìn jì zài fàn bù zhì sǐ zhě yì cóng jiǎo zuò
近凡伪造印记，再犯不至死者，亦从绞坐。
fu chí zhàng qiáng dào běn fǎ zhòng yú zào yìn jīn zào yìn zài fàn zhě sǐ ér qiáng dào zài fàn zāng bù mǎn wǔ pǐ zhě bù sǐ zé yòng xíng shén yì yú lǜ wén yǐ
夫持杖强盗，本法重于造印，今造印再犯者死，而强盗再犯赃不满五匹者不死，则用刑甚异于律文矣。
qǐng jiǎn xiáng xíng míng zhòng yú jiù lǜ zhě yǐ chì lǜ cān kǎo cái dìng qí dāng
请检详刑名重于旧律者，以敕律参考，裁定其当。
zhào sòng biān chì suǒ
"诏送编敕所。
yòu zhào shěn xíng yuàn dà lǐ sì yì zhòng zāng bìng mǎn qīng zāng fǎ
又诏审刑院、大理寺议重赃并满轻赃法。
shěn xíng yuàn yán suǒ fàn gè yì zhī zāng bù dài zuì děng ér lèi bìng zé yú lǜ yì nán tōng yi rú gù shì
审刑院言："所犯各异之赃，不待罪等而累并，则于律义难通，宜如故事。
ér dà lǐ sì yán lǜ chēng yǐ zāng zhì zuì pín fàn zhě bìng lèi kē
"而大理寺言："律称，以赃致罪，频犯者并累科；
ruò zuì fàn bù děng zhě jí yǐ zhòng zāng bìng mǎn qīng zāng gè bèi lùn
若罪犯不等者，即以重赃并满轻赃各倍论；
lèi bìng bù jiā zhòng zhě zhǐ cóng zhòng
累并不加重者止从重。
gài lǜ yì yǐ pín fàn zāng zhě bù kě yòng èr zuì yǐ shàng zhī fǎ gù lìng lèi kē
盖律意以频犯赃者，不可用二罪以上之法，故令累科；
wèi fēi yī fàn gù lìng bèi lùn
为非一犯，故令倍论。
cǐ cóng kuān zhī yī yě
此从宽之一也。
rán liù zāng qīng zhòng bù děng ruò fàn èr zāng yǐ shàng zhě bù kě lèi qīng yǐ cóng zhòng gù lìng bìng zhòng mǎn qīng mǎn qīng
然六赃轻重不等，若犯二赃以上者，不可累轻以从重，故令并重满轻满轻。
cǐ cóng kuān zhī èr yě
此从宽之二也。
ruò yǐ zhòng bìng qīng hòu jiā zhòng zé zhǐ cóng yī zhòng gài wèi jìn zé gǎi cóng yú qīng fǎ tuì yì bù zhì yú róng jiān
若以重并轻后加重，则止从一重，盖为进则改从于轻法，退亦不至于容奸。
ér shū yì jiǎ shè zhī fǎ shì jiē zuì děng zhě gài yī shí mìng wén ěr
而《疏议》假设之法，适皆罪等者，盖一时命文耳。
ruò zuì děng zhě jìn shù lèi bìng bù děng zhě zhǐ kē yī zāng zé kǒng zhī fǎ zhě zú yǐ wèi jiān bù zhī zhě dàn xì lín shí xìng yǔ bù xìng fēi lǜ zhī běn yì yě
若罪等者尽数累并，不等者止科一赃，则恐知法者足以为奸，不知者但系临时幸与不幸，非律之本意也。
dì shì dà lǐ yì xíng zhī
"帝是大理议，行之。
bā nián hóng zhōu mín yǒu fàn tú ér duàn zhàng zhě qí yú zuì huì ēn miǎn guān lì shī chū dāng hé
八年，洪州民有犯徒而断杖者，其余罪会恩免，官吏失出，当劾。
zhōng shū táng hòu guān liú gǔn bó yì yǐ wèi lǜ yīn zuì rén yǐ zhì zuì zuì rén yù ēn zhě zhǔn zuì rén yuán fǎ
中书堂后官刘衮驳议，以谓"律因罪人，以致罪，罪人遇恩者，准罪人原法。
hóng zhōu guān lì dāng yuán
洪州官吏当原。
yòu qǐng zì lìng guān sī chū rù rén zuì jiē yòng cǐ lìng
"又请自令官司出入人罪，皆用此令。
ér shěn xíng yuàn dà lǐ sì yǐ wèi shī rù rén zuì nǎi guān sī wù zhì zuì yú rén nán yòng cǐ lìng
而审刑院、大理寺以谓："失入人罪，乃官司误致罪于人，难用此令。
qí shī chū zhě yi rú gǔn yì
其失出者，宜如衮议。
wú fēng sān nián zhōu qīng yán shěn xíng yuàn xíng bù zòu duàn qī móu shā àn wèn zì shǒu biàn cóng gù shā fǎ jǔ qīng míng zhòng duàn rù è nì zhǎn xíng
无丰三年，周清言："审刑院、刑部奏断妻谋杀案问自首，变从故杀法，举轻明重，断入恶逆斩刑。
qiè xiáng lǜ yì qī móu shā fu yǐ shā hé rù è nì yǐ àn wèn zì shǒu biàn cóng gù shā fǎ yi yòng qī ōu fu sǐ fǎ dìng zuì
窃详律意，妻谋杀夫，已杀，合入恶逆，以按问自首，变从故杀法，宜用妻殴夫死法定罪。
qiě shí è tiáo móu yǔ gù dòu shā fu fāng rù è nì ruò móu ér wèi shā zhǐ dāng bù mù
且十恶条，谋与故斗杀夫，方入恶逆，若谋而未杀，止当不睦。
jì yòng jǔ qīng míng zhòng yi cóng móu ér wèi shā fǎ yī chì dāng jué zhòng zhàng chǔ sǐ kǒng bù kě rù è nì zhǎn xíng
既用举轻明重，宜从谋而未杀法，依敕当决重杖处死，恐不可入恶逆斩刑。
xià shěn xíng yuàn xíng bù cān xiáng rú qīng yì
"下审刑院、刑部参详，如清议。
shào wǔ jūn zòu yàn fù yú rén jiān móu shā qí fu yǐ ér fu zuì guī jiān zhě zì shā zhī
邵武军奏谳，妇与人奸，谋杀其夫，已而夫醉归，奸者自杀之。
fǎ sì dāng fù móu shā wéi cóng ér xíng bù láng zhōng dù hóng yì fù zuì yīng sǐ
法寺当妇谋杀为从，而刑部郎中杜纮议妇罪应死。
yòu xìng yuán fǔ zòu yàn liáng huái jí wǎng shì chū qī zhī bìng yīn jì sù qí zi zhé qǔ shí zhī huái jí ōu qí zi sǐ
又兴元府奏谳，梁怀吉往视出妻之病，因寄粟，其子辄取食之，怀吉殴其子死。
fǎ sì yǐ dào sù lùn ér dāng huái jí zá fàn sǐ zuì yǐn shè yuán
法寺以盗粟论，而当怀吉杂犯死罪，引赦原。
ér hóng yì chū qī shòu jì sù ér qí zi zhé fèi yòng bù rù bǔ fǎ
而纮议出妻受寄粟，而其子辄费用，不入捕法。
yì jì shàng yù shǐ tái lùn hóng yì bù dàng zhào fá jīn réng zhǎn nián mó kān
议既上，御史台论纮议不当，诏罚金，仍展年磨勘。
ér shì láng cuī tái fú yǐ xià sān rén wú suǒ kě fǒu yì fá jīn
而侍郎崔台符以下三人无所可否，亦罚金。
bā nián shàng shū shěng yán zhū huò dào yǒu yǐ jīng shā rén jí yuán fàn qiáng jiān qiáng dào dài mìng duàn pèi zhī rén zài fàn bǔ huò yǒu sī lì yòng zhī rén yù gào huò àn wèn zì shǒu jiǎn miǎn fǎ
八年，尚书省言："诸获盗，有已经杀人，及元犯强奸、强盗贷命断配之人，再犯捕获，有司例用知人欲告、或按问自首减免法。
qiě lǜ wén zì shǒu jiǎn děng duàn qiǎn zhě wèi qí qíng fēi jù dù yǒu gǎi guò zì xīn zhī xīn
且律文自首减等断遣者，为其情非巨蠹，有改过自新之心。
zhì yú jiān dào yǔ yú fàn bù tóng nán yǐ lì jiǎn
至于奸、盗，与余犯不同，难以例减。
qǐng qiáng dào yǐ shā rén bìng qiáng jiān huò yuán fàn qiáng dào dài mìng ruò chí zhàng sān rén yǐ shàng zhī rén yù gào àn wèn yù jǔ ér zì shǒu jí yīn rén shǒu gào yīng jiǎn zhě bìng bù zài jiǎn děng lì
请强盗已杀人，并强奸或元犯强盗贷命，若持杖三人以上，知人欲告、按问欲举而自首，及因人首告应减者，并不在减等例。
chū wáng ān shí yǔ sī mǎ guāng zhēng yì àn wèn zì shǒu fǎ zú cóng ān shí yì
"初，王安石与司马光争议按问自首法，卒从安石议。
zhì shì guāng wèi xiāng fù shēn qián yì gǎi yān
至是，光为相，复申前议改焉。
nǎi zhào qiáng dào àn wèn yù jǔ zì shǒu zhě bù yòng jiǎn děng
乃诏："强盗按问欲举自首者，不用减等。
jì ér jǐ shì zhōng fàn chún rén yán xī níng àn wèn yù jǔ tiáo bìng de yuán jiǎn yǐ róng jiān tài duō yuán fēng bā nián bié lì tiáo zhì
"既而给事中范纯仁言："熙宁按问欲举条并得原减，以容奸太多，元丰八年，别立条制。
qiè xiáng yǐ shā rén qiáng jiān yú fǎ zì bù dàng shǒu bù yīng gèng yòng àn wèn jiǎn děng
窃详已杀人、强奸，于法自不当首，不应更用按问减等。
zhì yú dài mìng jí chí zhàng qiáng dào yì bù jiǎn děng shēn wéi tài zhòng
至于贷命及持杖强盗，亦不减等，深为太重。
àn jiā yòu biān chì yīng fàn zuì zhī rén yīn yí bèi zhí zāng zhèng wèi míng huò tú dǎng jiù qín wèi bèi zhǐ shuō dàn jié wèn biàn chéng jiē cóng lǜ àn wèn yù jǔ shǒu jiǎn zhī kē
按《嘉祐编敕》：'应犯罪之人，因疑被执，赃证未明，或徒党就擒，未被指说，但诘问便承，皆从律按问欲举首减之科。
ruò yǐ jīng jié wèn yǐn jù běn zuì bù zài shǒu jiǎn zhī lì
若已经诘问，隐拒本罪，不在首减之例。
cǐ chì dāng lǐ dāng shí yòng zhī tiān xià hào wèi xíng píng
'此敕当理，当时用之，天下号为刑平。
qǐng yú fǎ bù shǒu zhě zì bù dé yuán jiǎn qí yú qǔ jiā yòu biān chì dìng duàn zé yòng fǎ dāng qíng shàng yǐ guǎng hào shēng zhī dé xià zé wú yī fū bù huò zhī yuān
请于法不首者，自不得原减，其余取《嘉祐编敕》定断，则用法当情，上以广好生之德，下则无一夫不获之冤。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
yòu zhào zhū zhōu jū xùn qiáng dào qíng lǐ wú kě mǐn xíng míng wú yí lǜ ér zhé zòu qǐng xǔ xíng bù jǔ bó chóng xíng cháo diǎn wú de yòng lì pò tiáo
又诏："诸州鞫讯强盗，情理无可悯，刑名无疑虑，而辄奏请，许刑部举驳，重行朝典，无得用例破条。
cóng sī mǎ guāng zhī qǐng yě
"从司马光之请也。
guāng yòu shàng yán shā rén bù sǐ shāng rén bù xíng yáo shùn bù néng yǐ zhì zhì
光又上言："杀人不死，伤人不刑，尧、舜不能以致治。
xíng bù zòu chāo yǎn huái yào sān zhōu zhī mín yǒu dòu shā zhě jiē dāng lùn sǐ nǎi wàng zuò qíng lǐ kě mǐn zòu cái xíng bù jí yǐn jiù lì dài zhī
刑部奏钞兖、怀、耀三州之民有斗杀者，皆当论死，乃妄作情理可悯奏裁，刑部即引旧例贷之。
fán lǜ lìng chì shì huò bù jìn zài zé yǒu sī yǐn lì yǐ jué
凡律、令、敕、式或不尽载，则有司引例以决。
jīn dòu shā dāng sǐ zì yǒu zhèng tiáo ér xíng bù chéng lì miǎn sǐ jué pèi shì dòu shā tiáo lǜ wú suǒ yòng yě
今斗杀当死，自有正条，而刑部承例免死决配，是斗杀条律无所用也。
qǐng zì jīn zhū zhōu suǒ zòu dà bì qíng lǐ wú kě mǐn xíng míng wú kě yí lìng xíng bù hái zhī shǐ yī fǎ chǔ duàn
请自今诸州所奏大辟，情理无可悯，刑名无可疑，令刑部还之，使依法处断。
ruò shí yǒu kě mǐn yí lǜ jí lìng xíng bù jù qí shí yú zòu chāo xiān nǐ chǔ duàn mén xià shěng shěn fù
若实有可悯、疑虑，即令刑部具其实于奏钞，先拟处断，门下省审覆。
rú huò bù dàng jí yòng lì pò tiáo jí bó zòu qǔ zhǐ kān zhī
如或不当，及用例破条，即驳奏取旨勘之。
yuán yòu yuán nián chún rén yòu yán qián suì sì fāng zòu yàn dà bì fán èr bǎi liù shí sì sǐ zhě zhǐ èr shí wǔ rén suǒ huó chuí jí jiǔ fēn
元祐元年，纯仁又言："前岁四方奏谳，大辟凡二百六十四，死者止二十五人，所活垂及九分。
zì qù nián gǎi fǎ zhì jīn wèi jí bǎi rì suǒ zòu àn fán yī bǎi wǔ shí sì sǐ zhě nǎi wǔ shí qī rén suǒ huó cái jí liù fēn yǐ shàng
自去年改法，至今未及百日，所奏按凡一百五十四，死者乃五十七人，所活才及六分已上。
chén gù zhī wèi gǎi fǎ qián quán huó shù duō qí jiān bì yǒu qǔ dài rán yóu bù shī zuì yí wéi qīng zhī rén
臣固知未改法前全活数多，其间必有曲贷，然犹不失'罪疑惟轻'之仁；
zì gǎi fǎ hòu suǒ huó shù shǎo qí jiān bì yǒu làn xíng zé shēn kuī níng shī bù jīng zhī yì
自改法后，所活数少，其间必有滥刑，则深亏'宁失不经'之义。
qǐng zì jīn sì fāng zòu dà bì àn bìng lìng xíng bù dà lǐ sì zài xíng shěn fù lüè jù suǒ fàn jí yuán zòu yīn yī lìng zhí zhèng qǔ zhǐ cái duàn huò suǒ zòu bù dàng yì yuán qí zuì
请自今四方奏大辟按，并令刑部、大理寺再行审覆，略具所犯及元奏因依，令执政取旨裁断，或所奏不当，亦原其罪。
rú cǐ zé wú yuān làn zhī yù
如此则无冤滥之狱。
yòu yīn shàng shū shěng yán yuǎn fāng zòu yàn dài bào yān xì shǐ lìng chuān guǎng fú jiàn jīng nán lù zuì rén qíng qīng fǎ zhòng dāng zòu duàn zhě shēn ān fǔ huò qián xiá sī zhuó qíng jué duàn nǎi zòu
又因尚书省言，远方奏谳，待报淹系，始令川、广、福建、荆南路罪人，情轻法重当奏断者，申安抚或钤辖司酌情决断乃奏。
mén xià shì láng hán wéi yán tiān xià zòu àn bì duàn yú dà lǐ xiáng yì yú xíng bù rán hòu shàng zhī zhōng shū jué zhī rén zhǔ
门下侍郎韩维言："天下奏按，必断于大理，详议于刑部，然后上之中书，决之人主。
jìn suì yǒu sī dàn yīn zhōu jùn suǒ qǐng yī wéi qí yán jí shàng zhōng shū tiē lì qǔ zhǐ gù sì fāng zòu yàn rì duō yú qián
近岁有司但因州郡所请，依违其言，即上中书，贴例取旨，故四方奏谳日多于前。
yù wàng xíng qīng shì shěng nán yǐ
欲望刑清事省，难矣。
zì jīn dà lǐ sì shòu tiān xià zòu àn qí yǒu xíng míng yí lǜ qíng lǐ kě mǐn xū jù qíng fǎ qīng zhòng tiáo lǜ huò zhǐ suǒ duàn zhī fǎ xíng bù xiáng shěn cì dì shàng zhī
自今大理寺受天下奏按，其有刑名疑虑、情理可悯，须具情法轻重条律，或指所断之法，刑部详审，次第上之。
zhào xíng bù lì fǎ yǐ wén
"诏刑部立法以闻。
chóng níng wǔ nián zhào mín yǐ zuì lì fǎ qíng yǒu zhòng qīng zé fǎ yǒu zēng sǔn
崇宁五年，诏："民以罪丽法，情有重轻，则法有增损。
gù qíng zhòng fǎ qīng qíng qīng fǎ zhòng jiù yǒu qǔ zhǐ zhī lìng
故情重法轻，情轻法重，旧有取旨之令。
jīn yǒu sī wéi qíng zhòng fǎ qīng zé qǐng jiā zuì ér fǎ zhòng qíng qīng zé bù zòu jiǎn shì lè yú zuì rén ér nán yú yòng shù fēi suǒ yǐ wéi qīn xù yě
今有司惟情重法轻则请加罪，而法重情轻则不奏减，是乐于罪人，而难于用恕，非所以为钦恤也。
zì jīn yi zūn jiù fǎ qǔ zhǐ shǐ qíng fǎ qīng zhòng gè shì qí zhōng fǒu zé yǐ wéi zhì lùn
自今宜遵旧法取旨，使情法轻重各适其中，否则以违制论。
xuān hé liù nián chén liáo yán yuán fēng jiù fǎ yǒu qíng qīng fǎ zhòng qíng zhòng fǎ qīng ruò rù dà bì xíng míng yí lǜ bìng xǔ zòu cái
"宣和六年，臣僚言："元丰旧法，有情轻法重，情重法轻，若入大辟，刑名疑虑，并许奏裁。
bǐ lái zhū lù yǐ dà bì yí yù jué yú cháo tíng zhě dà lǐ sì lèi yǐ bù dàng hé zhī
比来诸路以大辟疑狱决于朝廷者，大理寺类以'不当'劾之。
fu qíng lǐ jù dù zuì zhuàng míng bái zòu cái yǐ xìng kuān dài gù zài suǒ jiè
夫情理巨蠹，罪状明白，奏裁以幸宽贷，固在所戒；
rán yǒu yí ér nán jué zhě yī qiè hé zhī zé guān lì mò bù biàn wén zì yíng
然有疑而难决者，一切劾之，则官吏莫不便文自营。
chén kǒng tiān xià wú fù yǐ yí yù zòu yǐ
臣恐天下无复以疑狱奏矣。
yuàn zhào dà lǐ sì bìng yī yuán fēng fǎ
愿诏大理寺并依元丰法。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
shào xīng chū zhōu xiàn dào qǐ dào bù tōng zhào yīng zòu cái zhě quán jiǎn jiàng duàn qiǎn yǐ wén
绍兴初，州县盗起，道不通，诏应奏裁者，权减降断遣以闻。
jì ér zòu yàn zhě duō de qīng dài guān wú shī rù zhī yú ér lì yǒu yù yù zhī lì wǎng wǎng bù yīng zòu zhě lǜ zòu zhī
既而奏谳者多得轻贷，官无失入之虞，而吏有鬻狱之利，往往不应奏者，率奏之。
sān nián nǎi zhào dà bì yīng zòu zhě tí xíng sī jù yīn yī jiǎo zòu
三年，乃诏大辟应奏者，提刑司具因依缴奏。
xuān zhōu mín yè quán èr dào tán xié jiào qián xié lìng diàn rén yuán shòu yuán jié shā quán èr děng wǔ rén qì shī shuǐ zhōng yǒu sī yǐ shī bù jīng yàn zòu
宣州民叶全二盗檀偕窖钱，偕令佃人阮授、阮捷杀全二等五人，弃尸水中，有司以"尸不经验"奏。
shì yù shǐ xīn bǐng yán xié xì gù shā zhòng zhèng fēn míng yǐ jìn jiàng fǎ bù yīng zòu
侍御史辛炳言偕系故杀，众证分明，以近降法，不应奏。
zhū yù bù dàng zòu ér zòu zhě suī bù lùn zuì jīn xuān zhōu guān wàng yù bìng zuì zhī
诸狱不当奏而奏者虽不论罪，今宣州观望，欲并罪之。
dì yuē ruò xuān zhōu jiā zuì zé shí yǒu yí zhě yì bù fù zòu chén yǐ
帝曰："若宣州加罪，则实有疑者亦不复奏陈矣。
yú shì fǎ sì xíng bù zhǐ fá jīn
"于是法寺、刑部止罚金。
wǔ nián jǐ shì zhōng chén yǔ yì zòu yǒu sī duō wàng zòu chū rù rén zuì dì wèi shēn yán lì fǎ zhōng bù quān
五年，给事中陈与义奏有司多妄奏出入人罪，帝为申严立法，终不悛。
èr shí liù nián yòu zhèng yán lìng zhé fù shàng shū yuē hàn gāo rù guān xī chú qín fǎ yǔ mín yuē fǎ sān zhāng ěr
二十六年，右正言凌哲复上疏曰："汉高入关，悉除秦法，与民约法三章耳。
suǒ wèi shā rén zhě sǐ shí jū qí shǒu
所谓杀人者死，实居其首。
sī mǎ guāng yǒu yán shā rén zhě bù sǐ suī yáo shùn bù néng yǐ zhì zhì
司马光有言：'杀人者不死，虽尧、舜不能以致治。
sī yán kě wèi zhì dāng yǐ
'斯言可谓至当矣。
chén qiè jiàn zhū lù zhōu jūn dà bì suī xíng fǎ xiāng dāng zhě lèi yǐ kě mǐn zòu cái
臣窃见诸路州、军大辟，虽刑法相当者，类以可悯奏裁。
zì qù suì jiāo hòu jù jīn dà bì zòu cái zhě wǔ shí yú rén zhōng yǒu shí fàn gù shā dòu shā cháng shè suǒ bù yuán zhě fǎ jì wú yí qíng wú kě mǐn xíng sì bìng jiē zòu cái dài jiǎn
自去岁郊后距今，大辟奏裁者五十余人中，有实犯故杀、斗杀常赦所不原者，法既无疑，情无可悯，刑、寺并皆奏裁贷减。
bǐ shā rén zhě kě wèi xìng yǐ bèi shā zhě xián hèn jiǔ yuán hé shí yǐ yá
彼杀人者可谓幸矣，被杀者衔恨九原，何时已邪？
chén kǒng qiáng bào zhī fēng zī zhǎng liáng shàn zhī rén mò néng zì bǎo qí yú xíng zhèng wéi hài fēi xì
臣恐强暴之风滋长，良善之人莫能自保，其于刑政，为害非细。
yīng jīn hòu dà bì qíng fǎ xiāng dāng wú kě mǐn zhě suǒ sī zhé zòu cái jiǎn dài zhě qǐ lìng tái chén tán hé
应今后大辟，情法相当、无可悯者，所司辄奏裁减贷者，乞令台臣弹劾。
dì lǎn zòu yuē dàn kǒng zhū lù miè liè shí yǒu qíng lǐ kě mǐn zhī rén yī lì bù zòu yǒu shī qīn xù zhī yì
"帝览奏，曰："但恐诸路灭裂，实有情理可悯之人，一例不奏，有失钦恤之意。
lìng xíng bù zuò tiáo xíng xià
"令刑部坐条行下。
xùn zhì qián dào yàn yù zhī bì rì yì zī shén
驯至乾道，谳狱之弊，日益滋甚。
xiào zōng nǎi zhào yǒu sī yuán qíng yǐn tiáo dìng duàn gèng bù zòu cái
孝宗乃诏有司缘情引条定断，更不奏裁。
qí hòu xíng bù shì láng fāng zī yán yǒu sī duàn zuì qí jiān yǒu qíng zhòng fǎ qīng qíng qīng fǎ zhòng qíng lǐ kě mǐn xíng míng yí lǜ mìng guān fàn zuì yì qīn yì gù zhī lèi nán yǐ yī qiè dìng duàn
其后刑部侍郎方滋言："有司断罪，其间有情重法轻，情轻法重，情理可悯，刑名疑虑，命官犯罪，议亲议故之类，难以一切定断。
jīn hòu yí yú chì lǜ tiáo lìng míng yán hé zòu cái shì jiàn qǐ bìng yī jiàn lóng sān nián chì wén
今后宜于敕律条令，明言合奏裁事件，乞并依建隆三年敕文。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
liù nián chén liáo qǐng jīn hòu dà bì zhǐ yǐ wéi shǒu yīng zuò sǐ zuì zhě zòu wéi cóng bù yīng zuò sǐ zhě xiān cì jué qiǎn
六年，臣僚请："今后大辟，只以为首应坐死罪者奏，为从不应坐死者，先次决遣。
jí liú tú zuì bù xǔ zuò qíng zhòng qǔ zhǐ
及流、徒罪，不许作情重取旨。
bù rán zé zuò yǐ bù yīng zòu ér zòu zhī zuì
不然，则坐以不应奏而奏之罪。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
zhì lǐ zōng shí wǎng wǎng yàn bù shí bào qiú duō yǔ sǐ
至理宗时，往往谳不时报，囚多瘐死。
jiān chá yù shǐ chéng yuán fèng zòu yuē jīn zuì wú qīng zhòng xī jiē sòng yù yù wú dà xiǎo xī jiē jī liú
监察御史程元凤奏曰："今罪无轻重，悉皆送狱，狱无大小，悉皆稽留。
huò yǐ zhuī suǒ wèi qí ér bù wèn huò yǐ gòng kuǎn wèi yuán ér bù chéng huò yǐ shū nǐ wèi dāng ér bù pàn yù guān shì yǐ wéi cháng ér bù gù qí chí yù lì liú yǐ wéi lì ér wéi kǒng qí sù
或以追索未齐而不问，或以供款未圆而不呈，或以书拟未当而不判，狱官视以为常，而不顾其迟，狱吏留以为利，而惟恐其速。
zòu àn shēn dié jì xià xíng bù chí yán rì yuè fāng sòng lǐ sì
奏案申牒既下刑部，迟延日月方送理寺。
lǐ sì kàn xiáng yì fù rú zhī
理寺看详，亦复如之。
sì huí shēn bù bù huí shēn shěng dòng shè suì yuè
寺回申部，部回申省，动涉岁月。
shěng fáng yòu wèi jù wèi chéng nǐ yì yǒu chéng nǐ ér shū bó zhě shū bó suì yuè yòu fù rú qián
省房又未遽为呈拟，亦有呈拟而疏驳者，疏驳岁月，又复如前。
zhǎn zhuǎn chí huí yǒu yī èr nián wèi bào xià zhě
展转迟回，有一二年未报下者。
kě yí kě jīn fǎ dāng zòu yàn qín ér quán zhī nǎi fǎn chí huí
可疑可矜，法当奏谳，矜而全之，乃反迟回。
yǒu jīn dài zhī bào xià ér qí rén yǐ bì yú yù zhě
有矜贷之报下，而其人已毙于狱者；
yǒu fàn zhě huò dài ér gān lián bìng sǐ bù yī zhě qǐ bù zhòng kě niàn zāi
有犯者获贷，而干连病死不一者，岂不重可念哉？
qǐng zì jīn zhū lù zòu yàn jí yǐ suǒ fā yuè rì shēn yù shǐ tái cóng tái chén jiū shěng bù fǎ sì zhī màn
请自今诸路奏谳，即以所发月日申御史台，从台臣究省、部、法寺之慢。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
ér suǒ sī yán zhì xún fù rú jiù
而所司延滞，寻复如旧。
jǐng dìng yuán nián nǎi xià zhào yuē bǐ zhào zhū tí xíng sī qǔ fān yì bó kān zhī yù cóng qīng duàn jué
景定元年，乃下诏曰："比诏诸提刑司，取翻异驳勘之狱，从轻断决。
ér zhǎng lì jiān sī duō bù rèn zé yòu yǐn zòu cái shèn zhě yǒu shí yú nián bù jué zhī yù
而长吏监司多不任责，又引奏裁，甚者有十余年不决之狱。
yǎng tí xíng sī shǒu chén shěn kān huò qián kān wèi jǐn wěi yǒu kě yí chú mìng guān mìng fù zōng fù zōng nǚ jí hé yòng yīn rén zòu cái wài qí yú duàn qì yǐ wén
仰提刑司、守臣审勘，或前勘未尽，委有可疑，除命官、命妇、宗妇、宗女及合用荫人奏裁外，其余断讫以闻。
guān lì tè miǎn shōu zuò yī cì
官吏特免收坐一次。
fán yīng pèi yì zhě fu jūn jí yòng zhòng qū zhě qíng qí miàn
凡应配役者傅军籍，用重曲者黥其面。
huì shè zé yǒu sī shàng qí zuì zhuàng qíng qīng zhě zòng zhī zhòng zhě zhōng shēn bù shì
会赦，则有司上其罪状，情轻者纵之，重者终身不释。
chū tú zuì fēi yǒu guān dāng shú tóng zhě zài jīng shī zé lì jiāng zuò jiān yì jiān yì zhī gōng zhōng huò shū zuò zuǒ xiào yòu xiào yì
初，徒罪非有官当赎铜者，在京师则隶将作监役，兼役之宫中，或输作左校、右校役。
kāi bǎo wǔ nián yù shǐ tái yán ruò cǐ zhě suī yǒu qí míng wú fù yì shǐ
开宝五年，御史台言："若此者，虽有其名，无复役使。
yù cí jì gōng shuǐ huǒ zé yǒu běn sī gōng guān
遇祠祭，供水火，则有本司供官。
wàng lìng dà lǐ yī gé duàn qiǎn
望令大理依格断遣。
yú shì bìng sòng zuō fang yì zhī
"于是并送作坊役之。
tài zōng yǐ guó chū zhū fāng gē jù yán wǔ dài zhī zhì zuì rén lǜ pèi lì xī běi biān duō wáng tóu sài wài yòu qiāng wèi kòu
太宗以国初诸方割据，沿五代之制，罪人率配隶西北边，多亡投塞外，诱羌为寇。
nǎi zhào dāng tú zhě wù fù lì qín zhōu líng wǔ tōng yuǎn jūn jí yuán biān zhū jùn
乃诏："当徒者，勿复隶秦州、灵武、通远军及缘边诸郡。
shí jiāng guǎng yǐ píng nǎi jiē liú nán fāng
"时江、广已平，乃皆流南方。
xiān shì fàn sǐ zuì huò dài zhě duō pèi lì dēng zhōu shā mén dǎo jí tōng zhōu hǎi dǎo jiē yǒu tún bīng shǐ zhě lǐng hù
先是，犯死罪获贷者，多配隶登州沙门岛及通州海岛，皆有屯兵使者领护。
ér tōng zhōu dǎo zhōng fán liǎng chù guān zhǔ yán háo qiáng nán zhì zhě lì chóng míng zhèn nuò ruò zhě lì dōng zhōu shì
而通州岛中凡两处官煮盐，豪强难制者隶崇明镇，懦弱者隶东州市。
tài píng xīng guó wǔ nián shǐ lìng fēn lì yán tíng yì zhī ér shā mén rú gù
太平兴国五年，始令分隶盐亭役之，而沙门如故。
duān gǒng èr nián zhào miǎn lǐng nán liú pèi hé xiào zhí yì
端拱二年，诏免岭南流配荷校执役。
chū fù rén yǒu zuì zhì liú yì zhí zhēn pèi yì
初，妇人有罪至流，亦执针配役。
zhì shì zhào bà miǎn zhī
至是，诏罢免之。
shǐ lìng zá fàn zhì sǐ dài mìng zhě wù liú shā mén dǎo zhǐ lì zhū zhōu láo chéng
始令杂犯至死贷命者，勿流沙门岛，止隶诸州牢城。
jiù zhì tóng pú yǒu fàn de sī qíng qí miàn
旧制，僮仆有犯，得私黥其面。
dì wèi tóng shǐ shòu yòng běn liáng mín yě
帝谓："僮使受佣，本良民也。
zhào dào zhǔ cái zhě zhàng jǐ qíng miàn pèi láo chéng wù sī qíng zhī
"诏："盗主财者，杖脊、黥面配牢城，勿私黥之。
shí guàn yǐ shàng pèi wǔ bǎi lǐ wài èr shí guàn yǐ shàng zòu cái
十贯以上配五百里外，二十贯以上奏裁。
dì yù kuān pèi lì zhī xíng xiáng fú liù nián zhào shěn xíng yuàn dà lǐ sì sān sī xiáng dìng yǐ wén
"帝欲宽配隶之刑，祥符六年，诏审刑院、大理寺、三司详定以闻。
jì ér qǔ fàn chá yán fán qū sī zhù zào jūn qì shì wài fān xiāng yào xié tóng qián yòu hàn kǒu chū jiè zhǔ lì dào huò guān wù yè jù wèi yāo bǐ jiù fǎ xián cóng qīng jiǎn
既而取犯茶盐矾曲、私铸造军器、市外蕃香药、挟铜钱诱汉口出界、主吏盗货官物、夜聚为妖，比旧法咸从轻减
qián xìng yǐ qián zhōu jūn zhǎng lì wǎng wǎng shàn pèi zuì rén
干兴以前，州军长吏往往擅配罪人。
rén zōng jí wèi shǒu xià zhào jìn zhǐ qiě lìng qíng fēi jù dù zhě xū zòu dài bào
仁宗即位，首下诏禁止，且令情非巨蠹者，须奏待报。
yòu zhào zhū lù àn chá guān qǔ qián xìng shè qián pèi lì bīng jí zhě liè suǒ zuò zuì zhuàng yǐ wén
又诏诸路按察官取干兴赦前配隶兵籍者，列所坐罪状以闻。
zì shì shè shū xià zhé jí zhī
自是赦书下，辄及之。
chū jīng shī cái zào yuàn mù nǚ gōng ér jūn shì qī yǒu zuì jiē pèi lì nán běi zuō fang
初，京师裁造院募女工，而军士妻有罪，皆配隶南北作坊。
tiān shèng chū tè zhào shì zhī tīng zì biàn
天圣初，特诏释之，听自便。
fù rén yīng pèi zé yǐ qī yáo wù huò jūn yíng zhì yuǎn wu zú zhī wú jiā zhě zhe wéi fǎ
妇人应配，则以妻窑务或军营致远务卒之无家者，著为法。
shí yòu zhào yuē wén pèi tú zhě qí qī zǐ liú lí dào lù hǎn néng shēng huán zhèn shén lián zhī
时又诏曰："闻配徒者，其妻子流离道路，罕能生还，朕甚怜之。
zì jīn yīng pèi zhě lù jù yù xíng míng jí suǒ pèi dì lǐ shàng shàng shū xíng bù xiáng fù
自今应配者，录具狱刑名及所配地里，上尚书刑部详覆。
wèi jǐ yòu zhào yīng pèi zhě xū zhǎng lì yǐ xià jí tīng shì lǜ wèn
"未几，又诏应配者，须长吏以下集听事虑问。
hòu yǐ zòu dú fán rǒng ba lù jù yù dì yǐ dān zhuàng shàng chéng jìn sī
后以奏牍烦冗，罢录具狱，第以单状上承进司。
jì yòu ba lǜ wèn yān
既又罢虑问焉。
zhī yì zhōu xuē tián yán shǔ rén pèi tú tā lù zhě qǐng suī lǎo jí wú de shì
知益州薛田言："蜀人配徒他路者，请虽老疾毋得释。
dì yuē yuǎn mín wú zhī fàn fǎ zhōng shēn bù dé huán xiāng lǐ qǐ zhèn yì zāi
"帝曰："远民无知犯法，终身不得还乡里，岂朕意哉？
chá qí qíng kě jīn zhě xǔ hái
察其情可矜者许还。
hòu fù zhào zuì zhuàng guǎng è zhě wù xǔ
"后复诏罪状犷恶者勿许。
chū lìng pèi lì zuì rén jiē zòu dài bào jì ér xì yù yān jiǔ zòu qǐng fán shù
初，令配隶罪人皆奏待报，既而系狱淹久，奏请烦数。
míng dào èr nián nǎi zhào yǒu sī cān zhuó qīng zhòng zhe wèi lìng
明道二年，乃诏有司参酌轻重，著为令。
fán mìng guān fàn zhòng zuì dāng pèi lì zé yú wài zhōu biān guǎn huò lì yá xiào
凡命官犯重罪，当配隶，则于外州编管，或隶牙校。
qí zuò sǐ tè dài zhě duō zhàng qíng pèi yuǎn zhōu láo chéng jīng ēn liàng yí shǐ miǎn jūn jí
其坐死特贷者，多杖、黥配远州牢城，经恩量移，始免军籍。
tiān shèng chū lì tóng shí yǐ zāng bài zhě shù rén xī cuàn zhī lǐng nán xià zhào shēn jǐng zài wèi
天圣初，吏同时以赃败者数人，悉窜之岭南，下诏申儆在位。
yǒu píng qiāng xiàn wèi zhèng zōng è zhě shòu qiú wǎng fǎ dǐ sǐ huì shè dāng duó guān
有平羌县尉郑宗谔者，受赇枉法抵死，会赦当夺官。
dì wèn fǔ chén yuē wèi fèng yuè jǐ hé qǐ lù báo bù zú zì yǎng yá
帝问辅臣曰："尉奉月几何，岂禄薄不足自养邪？
wáng qīn ruò duì yuē fèng suī báo lián shì gù yì zì shǒu
"王钦若对曰："奉虽薄，廉士固亦自守。
tè zhàng zōng è pèi lì ān zhōu
"特杖宗谔，配隶安州。
qí hòu shù chéng tān lì zhì qí mò nián lì zhī yǐ lián zì shì fàn fǎ zhě shāo sǔn yú jiù yǐ
其后数惩贪吏，至其末年，吏知以廉自饰，犯法者稍损于旧矣。
zuì rén dài sǐ zhě jiù duō pèi shā mén dǎo zhì zhě duō sǐ
罪人贷死者，旧多配沙门岛，至者多死。
jǐng yòu zhōng zhào dāng pèi shā mén dǎo zhě dì pèi guǎng nán dì láo chéng guǎng nán zuì rén nǎi pèi lǐng běi
景祐中，诏当配沙门岛者，第配广南地牢城，广南罪人乃配岭北。
rán qí hòu yòu yǒu pèi shā mén dǎo zhě
然其后又有配沙门岛者。
qìng lì sān nián jì shū lǐ tiān xià xì qiú yīn zhào zhū lù pèi yì rén jiē shì zhī
庆历三年，既疏理天下系囚，因诏诸路配役人皆释之。
liù nián yòu zhào yuē rú wén bǎi xìng dǐ qīng zuì ér zhǎng lì shàn cì lì tā zhōu zhèn shén mǐn yān
六年，又诏曰："如闻百姓抵轻罪，而长吏擅刺隶他州，朕甚悯焉。
zì jīn fēi děi yú fǎ wài cóng shì zhě wú de zhé cì zuì rén
自今非得于法外从事者，毋得辄刺罪人。
huáng yòu zhōng jí shè mìng zhī zhì gào céng gōng liàng li xuàn yuè suǒ pèi rén zuì zhuàng yǐ wén yú shì duō suǒ kuān zòng
"皇祐中，即赦，命知制诰曾公亮、李绚阅所配人罪状以闻，于是多所宽纵。
gōng liàng qǐng zhe wèi gù shì qiě qǐng yì zǐ lì kuí sì lù jiù wěi zhuǎn yùn qián xiá sī yuè zhī
公亮请著为故事，且请益、梓、利、夔四路就委转运、钤辖司阅之。
zì hòu měi shè mìng guān shuài yǐ wéi cháng
自后每赦命官，率以为常。
pèi lì zhòng zhě shā mén dǎo zhài qí cì lǐng biǎo qí cì sān qiān lǐ zhì lín zhōu qí cì jī guǎn qí cì qiān xiāng
配隶重者沙门岛砦，其次岭表，其次三千里至邻州，其次羁管，其次迁乡。
duàn qì bù yǐ hán shǔ jí shí shàng dào
断讫，不以寒暑，即时上道。
wú chōng jiàn qǐng liú rén dōng hán bèi chuàng shàng dào duō dòng sǐ
吴充建请："流人冬寒被创，上道多冻死。
qǐng zì jīn fēi qíng lǐ jù dù yù dōng yuè tīng liú yì běn chǔ zhì chūn yuè qiǎn zhī
请自今非情理巨蠹，遇冬月听留役本处，至春月遣之。
zhào kě
"诏可。
xī níng èr nián bǐ bù láng zhōng zhī fáng zhōu zhāng zhòng xuān cháng xí xún jiǎn tǐ jiū jīn zhōu jīn kēng wú shén lì
熙宁二年，比部郎中、知房州张仲宣尝檄巡检体究金州金坑，无甚利。
tǔ rén dàn xīng zuò yǐ jīn bā liǎng qiú zhòng xuān bù chà guān
土人惮兴作，以金八两求仲宣不差官。
jí shì jué fǎ guān zuò zhòng xuān wǎng fǎ zāng yīng jiǎo yuán qián bǐ dài sǐ zhàng jǐ qíng pèi hǎi dǎo
及事觉，法官坐仲宣枉法赃应绞，援前比贷死，杖脊、黥配海岛。
zhī shěn xíng yuàn sū sòng yán zhòng xuān suǒ fàn kě bǐ kǒng hē tiáo
知审刑院苏颂言："仲宣所犯，可比恐喝条。
qiě gǔ zhě xíng bù shàng dài fū zhòng xuān guān wǔ pǐn yǒu zuì de chéng chē jīn xíng wèi tú lì qí rén suī wú zú qín kǒng wū rǔ yì guān ěr
且古者刑不上大夫，仲宣官五品，有罪得乘车，今刑为徒隶，其人虽无足矜，恐污辱衣冠尔。
suì miǎn zhàng qíng liú hè zhōu
"遂免杖、黥，流贺州。
zì shì mìng guān wú zhàng qíng fǎ
自是命官无杖黥法。
liù nián shěn xíng yuàn yán dēng zhōu shā mén zhài pèi lì yǐ èr bǎi rén wèi é yú zé yí zhì hǎi wài fēi jìn jiān zhī yì
六年，审刑院言："登州沙门砦配隶，以二百人为额，余则移置海外，非禁奸之意。
zhào yǐ sān bǎi rén wéi é
"诏以三百人为额。
guǎng nán zhuǎn yùn sī yán chūn zhōu zhàng lì zhī de pèi lì zhì zhě shí sǐ bā jiǔ yuàn tíng pèi zuì rén
广南转运司言："春州瘴疠之地，配隶至者十死八九，愿停配罪人。
zhào yīng pèi shā mén dǎo zhě xǔ pèi chūn zhōu yú wù pèi
"诏："应配沙门岛者，许配春州，余勿配。
jì ér zhū pèi lì chú xiōng dào wài shào zhuàng zhě bìng tián hé zhōu zhǐ wǔ bǎi rén
"既而诸配隶除凶盗外，少壮者并寘河州，止五百人。
chū shén zōng yǐ liú rén qù xiāng yì jí sǐ yú dào ér hù sòng jìn zú wǎng lái láo fèi yòng zhāng chéng yī zhī yì suí suǒ zài pèi zhū jūn zhòng yì
初，神宗以流人去乡邑，疾死于道，而护送禁卒，往来劳费，用张诚一之议，随所在配诸军重役。
hòu zhōng chéng huáng lǚ děng yán ba zhī
后中丞黄履等言，罢之。
fán fàn dào cì huán yú ěr hòu tú liú fāng
凡犯盗，刺环于耳后：徒、流，方；
zhàng yuán
杖，圆；
sān fàn zhàng yí yú miàn
三犯杖，移于面。
jìng bù guò wǔ fēn
径不过五分。
yuán yòu liù nián xíng bù yán zhū pèi lì shā mén dǎo qiáng dào shā rén zòng huǒ zāng mǎn wǔ wàn qián qiáng jiān ōu shāng liǎng fàn zhì sǐ lèi zāng zhì èr shí wàn qián móu shā zhì sǐ jí shí è sǐ zuì zào gǔ yǐ shā rén zhě bù yí pèi
元祐六年，刑部言："诸配隶沙门岛，强盗杀人纵火，赃满五万钱、强奸殴伤两犯致死，累赃至二十万钱、谋杀致死，及十恶死罪，造蛊已杀人者，不移配。
qiáng dào tú dǎng shā rén bù tóng móu zāng mǎn èr shí wǔ wàn yù shè yí pèi guǎng nán yì é zhě pèi lì yuǎn è
强盗徒党杀人不同谋，赃满二十五万，遇赦移配广南，溢额者配隶远恶。
yú fàn yù shè yí pèi jīng hú nán běi fú jiàn lù zhū zhōu yì é zhě pèi lì guǎng nán
余犯遇赦移配荆湖南北、福建路诸州，溢额者配隶广南。
zài shā mén dǎo mǎn wǔ nián yù shè bù gāi yí pèi yǔ bù xǔ gěi hái ér nián jí liù shí yǐ shàng zhě yí pèi guǎng nán
在沙门岛满五年，遇赦不该移配与不许给还而年及六十以上者，移配广南。
zài dǎo shí nián zhě yī yú fàn gé yí pèi
在岛十年者，依余犯格移配。
dǔ jí huò nián jí qī shí zài dǎo sān nián yǐ shàng yí pèi jìn xiāng zhōu jūn
笃疾或年及七十、在岛三年以上，移配近乡州军。
fàn zhuàng yīng yí ér lǎo jí zhě tóng
犯状应移而老疾者同。
qí yǒng bù fàng hái zhě gè jiā èr nián yí pèi
其永不放还者，各加二年移配。
hòu yòu dìng lìng shā mén dǎo yǐ yì é yí pèi qióng zhōu wàn ān jūn chāng huà zhū yá jūn
"后又定令："沙门岛已溢额，移配琼州、万安军、昌化、朱崖军。
shào shèng sān nián xíng bù shì láng xíng shù děng yán yì zǔ chū dìng tiān xià zhǔ diǎn zì dào zāng mǎn zhě wǎng wǎng dǐ sǐ
绍圣三年，刑部侍郎邢恕等言："艺祖初定天下，主典自盗，赃满者往往抵死。
rén zǔ zhī chū shàng bù fèi yě
仁祖之初，尚不废也。
qí hòu yòng fǎ shāo kuān guān lì fàn zì dào zuì zhì jí fǎ lǜ duō dài sǐ
其后用法稍宽，官吏犯自盗，罪至极法，率多贷死。
rán shèn zhě yóu jué cì pèi dǎo qián xiān zhī dài guǎn zhí li xī fu lì zhuǎn yùn shǐ bù miǎn yě
然甚者犹决刺配岛，钱仙芝带馆职，李希甫历转运使，不免也。
bǐ cháo tíng yòng fǎ yì kuān zhǔ diǎn rén lì jūn sī yǒu fàn lì gè dài sǐ lüè wú chā bié
比朝廷用法益宽，主典人吏军司有犯，例各贷死，略无差别。
yù wàng jìn shù zǔ zōng gù shì fán zì dào jì zāng duō zhě jiān chū ruì duàn yǐ sù zhōng wài
欲望进述祖宗故事，凡自盗，计赃多者，间出睿断，以肃中外。
zhào jīn hòu yīng wǎng fǎ zì dào zuì zhì sǐ zāng shù duō zhě bìng qǔ zhǐ
"诏："今后应枉法自盗，罪至死、赃数多者，并取旨。
huò huàn jiā yì liú fǎ tài zhòng guān yǒu jiān qū zhī láo ér dào lù yǒu bēn wáng zhī lǜ
或患加役流法太重，官有监驱之劳，而道路有奔亡之虑。
sū sòng yuán fēng zhōng cháng jiàn yì qǐng yī gǔ zhì yuán tǔ qǔ dāng liú zhě zhì zuì qì kūn shǒu qián zú zhòu zé jū zuò yè zé zhì zhī yuán tǔ
苏颂元丰中尝建议："请依古置圜土，取当流者治罪讫，髡首钳足，昼则居作，夜则置之圜土。
mǎn sān suì ér hòu shì wèi mǎn suì ér yù shè zhě bù yuán
满三岁而后释，未满岁而遇赦者，不原。
jì shì réng sòng běn xiāng jī chá chū rù
既释，仍送本乡，讥察出入。
yòu sān suì bù fàn nǎi tīng zì rú
又三岁不犯，乃听自如。
shí wèi guǒ xíng
"时未果行。
chóng níng zhōng shǐ cóng cài jīng zhī qǐng lìng zhū zhōu zhù yuán tǔ yǐ jū qiáng dào dài sǐ zhě
崇宁中，始从蔡京之请，令诸州筑圜土以居强盗贷死者。
zhòu zé yì zuò yè zé jū zhī shì zuì zhī qīng zhòng yǐ wéi jiǔ jìn zhī xiàn
昼则役作，夜则拘之，视罪之轻重，以为久近之限。
xǔ chū yuán tǔ rì chōng jūn wú guò zhě zòng shì
许出圜土日充军，无过者纵释。
xíng zhī èr nián qí fǎ bù biàn nǎi ba
行之二年，其法不便，乃罢。
dà guān yuán nián fù xíng
大观元年，复行。
sì nián fù ba
四年，复罢。
nán dù hòu zhū pèi lì xiáng fú biān chì zhǐ sì shí liù tiáo qìng lì zhōng zēng zhì bǎi qī shí yú tiáo
南渡后，诸配隶，《祥符编敕》止四十六条，庆历中，增至百七十余条。
zhì yú chún xī yòu zēng zhì wǔ bǎi qī shí tiáo zé sì bèi yú qìng lì yǐ
至于淳熙，又增至五百七十条，则四倍于庆历矣。
pèi fǎ jì duō fàn zhě rì zhòng qíng pèi zhī rén suǒ zhì chōng chì
配法既多，犯者日众，黥配之人，所至充斥。
chún xī shí yī nián jiào shū láng luō diǎn yán qí tài zhòng nǎi zhào xíng sì jí yì zòu wén
淳熙十一年，校书郎罗点言其太重，乃诏刑、寺集议奏闻。
zhì shí sì nián wèi yǒu dìng lùn
至十四年，未有定论。
qí hòu chén liáo yì yǐ wéi ruò zhǐ jū yì bù lí xiāng jǐng zé jǐ huì jiān bù zú yǐ chéng è
其后臣僚议，以为"若止居役，不离乡井，则几惠奸，不足以惩恶；
ruò jǐn yòng pèi fǎ bù xù qíng cì zé miàn mù yī huài shuí fù gù jiè
若尽用配法，不恤黥刺，则面目一坏，谁复顾藉？
qiáng mín shì cháng wēi lì yǒu guò wú yóu zì xīn
强民适长威力，有过无由自新。
jiǎn zhào yuán fēng xíng bù gé zhū biān pèi rén zì yǒu bù yí bù fàng jí yí fàng tiáo xiàn
检照《元丰刑部格》，诸编配人自有不移、不放及移放条限；
zhèng hé biān pèi gé yòu yǒu qíng zhòng shāo zhòng qíng qīng shāo qīng sì děng
《政和编配格》又有情重、稍重、情轻、稍轻四等。
ruò yī fǎng jiù gé shāo jiā cān dìng rú rù qíng zhòng zé fǎng jiù cì miàn yòng bù yí bù fàng zhī gé
若依仿旧格，稍加参订，如入情重，则仿旧刺面，用不移不放之格；
qí cì shāo zhòng zé zhǐ cì é jiǎo yòng pèi jí shí nián zhī gé
其次稍重，则止刺额角，用配及十年之格；
qí cì shāo qīng zé yǔ miǎn qíng cì yòng bù cì miàn yì mǎn fàng hái zhī gé
其次稍轻，则与免黥刺，用不刺面、役满放还之格；
qí cì zuì qīng zé jiàng wèi jū yì bié lì nián xiàn zòng miǎn zhī gé
其次最轻，则降为居役，别立年限纵免之格。
tǎng yǒu cóng zuò biān guǎn zé zhì zhī běn chéng jiǎn qí fàng xiàn
傥有从坐编管，则置之本城，减其放限。
rú cǐ zé yú jiàn xíng tiáo fǎ bìng wú dǐ wǔ qiě shǐ cì miàn zhī fǎ zhuān chù qíng fàn xiōng dù ér qí tā ǒu lì yú zuì jiē de quán qí miàn mù zhī suǒ gù jiè kě yǐ zì xīn
如此，则于见行条法并无抵牾，且使刺面之法，专处情犯凶蠹，而其他偶丽于罪，皆得全其面目，知所顾藉，可以自新。
shěng qíng tú xiāo jiān dǎng chéng tiān xià zhī qiē wù
省黥徒，销奸党，诚天下之切务。
jí zhào yǒu sī cái dìng qí hòu qì rú jiù zhì
"即诏有司裁定，其后迄如旧制。
jiā tài sì nián chén liáo yán pèi lì zhī rén gài yǒu liǎng děng
嘉泰四年，臣僚言："配隶之人，盖有两等。
qí xiāng mín yī shí dòu ōu shā shāng jí xū lì fàn zāng dài mìng liú pèi děng shè shǐ táo yì wèi bì néng wéi dà guò zhǐ yù cóng tú pèi běn zhōu láo chéng zhòng yì xiàn mǎn gěi jù fù wèi liáng mín
其乡民一时斗殴杀伤，及胥吏犯赃贷命流配等，设使逃逸，未必能为大过，止欲从徒，配本州牢城重役，限满给据，复为良民。
zhì yú lèi fàn qiáng dào jí jù zhòng fàn mài sī shāng céng jīng shā shāng bǔ huò zhī rén fēi cūn mín xū lì zhī bǐ yù bìng pèi tún zhù jūn lì wèi nián xiàn xiàn mǎn gǎi cì cóng zhèng jūn
至于累犯强盗，及聚众贩卖私商，曾经杀伤捕获之人，非村民、胥吏之比，欲并配屯驻军，立为年限，限满改刺从正军。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
qí suǒ pèi zhī de zì gāo zōng lái huò pèi guǎng nán hǎi wài sì zhōu huò pèi huái hàn sì chuān qì dù zōng zhī shì wú dìng fǎ jiē bù zú jì yě
其所配之地，自高宗来，或配广南海外四州，或配淮、汉、四川，迄度宗之世无定法，皆不足纪也。
fán nèi wài suǒ shàng xíng yù xíng bù shěn xíng yuàn dà lǐ sì cān zhǔ zhī yòu yǒu jiū chá zài jīng xíng yù sī yǐ xiāng shěn fù
凡内外所上刑狱，刑部、审刑院、大理寺参主之，又有纠察在京刑狱司以相审覆。
guān zhì jí xíng ba shěn xíng jiū chá guī qí zhí yú xíng bù
官制即行，罢审刑、纠察，归其职于刑部。
sì fāng zhī yù zé tí diǎn xíng yù tǒng zhì zhī
四方之狱，则提点刑狱统治之。
guān sī zhī yù zài kāi fēng yǒu fǔ sī zuǒ yòu jūn xún yuàn
官司之狱：在开封，有府司、左右军巡院；
zài zhū sī yǒu diàn qián mǎ bù jūn sī jí sì pái àn
在诸司，有殿前、马步军司及四排岸；
wài zé sān jīng fǔ sī zuǒ yòu jūn xún yuàn zhū zhōu jūn yuàn sī lǐ yuàn xià zhì zhū xiàn jiē yǒu yù
外则三京府司、左右军巡院，诸州军院、司理院，下至诸县皆有狱。
zhū yù jiē zhì lóu yǒu shè jiāng pù xí chí jù mù yù shí lìng wēn nuǎn hán zé gěi xīn tàn yī wù shǔ zé wǔ rì yī dí jiā niǔ
诸狱皆置楼牖，设浆铺席，持具沐浴，食令温暖，寒则给薪炭、衣物，暑则五日一涤枷杻。
jùn xiàn zé suǒ zhí zhī guān gōng xíng jiǎn shì yù bì zé xiū zhī shǐ gù
郡县则所职之官躬行检视，狱敝则修之使固。
shén zōng jí wèi chū zhào yuē yù zhě mín mìng zhī suǒ xì yě
神宗即位初，诏曰："狱者，民命之所系也。
bǐ wén yǒu sī suì kǎo tiān xià zhī zòu ér duō yǔ sǐ
比闻有司岁考天下之奏，而多瘐死。
shēn wéi yù lì bìng yuán wèi jiān jiǎn shì bù míng shǐ wú yuán yuán héng lí qí hài
深惟狱吏并缘为奸，检视不明，使吾元元横罹其害。
shū bù yún hū yǔ qí shā bù gū níng shī bù jīng
《书》不云乎：'与其杀不辜，宁失不经。
qí jù wèi lìng yīng zhū zhōu jūn xún sī yuàn suǒ jìn zuì rén yī suì zài yù bìng sǐ jí èr rén wǔ xiàn yǐ shàng zhōu suì sǐ sān rén kāi fēng fǔ sī jūn xún suì sǐ qī rén tuī lì yù zú jiē zhàng liù shí zēng yī rén zé jiā yī děng zuì zhǐ zhàng yī bǎi
'其具为令：应诸州军巡司院所禁罪人，一岁在狱病死及二人，五县以上州岁死三人，开封府司、军巡岁死七人，推吏、狱卒皆杖六十，增一人则加一等，罪止杖一百。
diǎn yù guān rú tuī yù jīng liǎng fàn jí zuò cóng wéi zhì
典狱官如推狱，经两犯即坐从违制。
tí diǎn xíng yù suì zhōng huì sǐ zhě zhī shù shàng zhī zhōng shū jiǎn chá
提点刑狱岁终会死者之数上之，中书检察。
sǐ zhě guò duō guān lì suī yǐ xíng fá dāng gèng chù zé
死者过多，官吏虽已行罚，当更黜责。
wèi jǐ fù zhào shī rù sǐ zuì yǐ jué sān rén zhèng guān chú míng biān guǎn èr zhě chú míng cì èr zhě miǎn guān lè tíng lì pèi lì qiān lǐ
未几，复诏："失入死罪，已决三人，正官除名编管，贰者除名，次贰者免官勒停，吏配隶千里。
èr rén yǐ xià shì cǐ yǒu chà
二人以下，视此有差。
bù yǐ shè jiàng qù guān yuán miǎn
不以赦降、去官原免。
wèi jué zé bǐ lèi dì jiàng yī děng
未决，则比类递降一等；
shè jiàng qù guān yòu jiǎn yī děng
赦降、去官，又减一等。
lìng shěn xíng yuàn xíng bù duàn yì guān suì zhōng jù cháng shī rù tú zuì wǔ rén yǐ shàng jīng cháo guān zhǎn mó kān nián mù zhí zhōu xiàn guān zhǎn kǎo huò bù yǔ rèn mǎn zhǐ shè chāi qiǎn huò ba réng jí duàn jué zhī cì
令审刑院、刑部断议官，岁终具尝失入徒罪五人以上，京朝官展磨勘年，幕职、州县官展考，或不与任满指射差遣，或罢，仍即断绝支赐。
yǐ qián fǎ wèi bèi gù yǒu shì zhào
"以前法未备，故有是诏。
yòu cháng zhào guān sī shī rù rén zuì ér zuì rén yīng yuán miǎn guān sī yóu lùn rú fǎ jí shī chū rén zuì
又尝诏："官司失入人罪，而罪人应原免，官司犹论如法，即失出人罪。
ruò yīng tú ér zhàng zuì rén yīng yuán miǎn zhě guān sī nǎi de yòng yīn zuì rén yǐ zhì zuì zhī lǜ
若应徒而杖，罪人应原免者，官司乃得用因罪人以致罪之律。
dì yǐ guó chū fèi dà lǐ yù fēi shì yuán fēng yuán nián zhào yuē dà lǐ yǒu yù shàng yǐ
帝以国初废大理狱非是，元丰元年诏曰："大理有狱尚矣。
jīn zhōng dōu guān yǒu suǒ hé zhì jiē yù xì kāi fēng zhū yù qiú jì wěi duō nán yú gé xùn shèng xià jí yì chuán zhì yǔ sǐ huò zhǔ zhě yì jiàn suì shí bù jué zhèn shén mǐn yān
今中都官有所劾治，皆寓系开封诸狱，囚既猥多，难于隔讯，盛夏疾疫，传致瘐死，或主者异见，岁时不决，朕甚愍焉。
qí fù dà lǐ yù zhì mǎo yī rén shǎo qīng èr rén chéng sì rén zhuān zhǔ jū xùn
其复大理狱，置卯一人，少卿二人，丞四人，专主鞫讯；
jiǎn fǎ guān èr rén zhǔ bù yī rén
检法官二人，主簿一人。
yīng sān sī zhū sì jiān lì fàn zhàng chī bù sì zhuī jiū zhě tīng jí jué yú xī sòng dà lǐ yù
应三司、诸寺监吏犯杖、笞不俟追究者，听即决，余悉送大理狱。
qí yīng zòu zhě bìng lìng xíng bù shěn xíng yuàn xiáng duàn
其应奏者，并令刑部、审刑院详断。
yìng tiān xià zòu àn yì shàng zhī
应天下奏按亦上之。
wǔ nián fēn mìng shǎo qīng zuǒ duàn xíng yòu zhì yù
"五年，分命少卿左断刑、右治狱。
duàn xíng zé píng shì jiǎn fǎ xiáng duàn chéng yì zhèng shěn
断刑则评事、检法详断，丞议，正审；
zhì yù zé chéng zhuān tuī hé zhǔ bù zhǎng àn hé shǎo qīng fēn lǐng qí shì ér qīng zǒng yān
治狱则丞专推劾，主簿掌按劾，少卿分领其事，而卿总焉。
liù nián xíng bù yán jiù xiáng duàn guān fēn gōng àn qì zhǔ pàn guān lùn yì gǎi zhèng fā xiáng yì guān fù yì
六年，刑部言："旧详断官分公按讫，主判官论议改正，发详议官覆议。
yǒu chà shī wèn nàn zé shū yú jiǎn wěi sòng duàn guān gǎi zhèng zhǔ pàn guān shěn dìng rán hòu pàn chéng
有差失问难，则书于检尾，送断官改正，主判官审定，然后判成。
zì xiáng duàn guān guī dà lǐ wèi píng shì sī zhí yì guān wèi chéng suǒ duàn àn cǎo bù yóu cháng èr lèi duō chà tè
自详断官归大理为评事、司直，议官为丞，所断按草，不由长贰，类多差忒。
nǎi dìng zhì fú píng shì sī zhí yǔ zhèng wèi duàn sī chéng yǔ cháng èr wèi yì sī
"乃定制："服评事、司直与正为断司，丞与长贰为议司。
fán duàn gōng àn zhèng xiān xiáng qí dāng fǒu lùn dìng zé qiān yìn zhù rì yí yì sī fù yì yǒu biàn nán nǎi jù yì gǎi zhèng cháng èr gèng jiā shěn dìng rán hòu pàn chéng lù zòu
凡断公按，正先详其当否，论定则签印注日，移议司覆议，有辨难，乃具议改正，长贰更加审定，然后判成录奏。
yuán yòu chū sān xǐng yán jiù zhì jiū chá sī gài yù chá qí wéi màn suǒ yǐ jǐn zhòng yù shì bà guī xíng bù wú fù jiū chá zhī zhì
元祐初，三省言："旧置纠察司，盖欲察其违慢，所以谨重狱事，罢归刑部，无复纠察之制。
qǐng yǐ jiū chá zhí shì wěi yù shǐ tái xíng chá jiān zhī tái yù zé shàng shū shěng yòu sī jiū chá zhī
请以纠察职事委御史台刑察兼之，台狱则尚书省右司纠察之。
sān nián ba dà lǐ sì yù
三年，罢大理寺狱。
chū dà lǐ zhì yù běn yǐ qiú xì yān zhì bǐ yù shì yǒu suǒ tǒng ér dà lǐ qīng cuī tái fú děng bù néng fèng cheng dé yì suī shì dà fū ruò mìng fù yù cí xiǎo yǒu lián dǎi zhé bǔ xì
初，大理置狱，本以囚系淹滞，俾狱事有所统，而大理卿崔台符等不能奉承德意，虽士大夫若命妇，狱辞小有连逮，辄捕系。
fán luó zhě suǒ tàn bào jí xià zhī yù
凡逻者所探报，即下之狱。
fù huì duàn liàn wú bù wū fú
傅会锻炼，无不诬服。
zhì shì tái fú děng jiē dé zuì yù nǎi ba
至是，台符等皆得罪，狱乃罢。
bā nián zhōng shū shěng yán zuó zhào tóng wài suì zhōng jù zhū yù qiú sǐ zhī shù
八年，中书省言："昨诏同外，岁终具诸狱囚死之数。
ér zhū lù suǒ shàng suì yǐ jìn xì èr shí ér sǐ yī zhě bù jù jí shì suì xì èr bǎi rén xǔ yǐ shí rén yù sǐ kǒng zhōu xiàn chí yì yù shì shén fēi qīn xù zhī yì
而诸路所上，遂以禁系二十而死一者不具，即是岁系二百人，许以十人狱死，恐州县弛意狱事，甚非钦恤之意。
zhào xíng bù zì jīn bù xǔ zhé fēn jìn xì zhī shù
诏刑部自今不许辄分禁系之数。
shào shèng èr nián hù bù rú sān sī gù shì zhì tuī kān jiǎn fǎ guān yīng zài jīng zhū sī shì gàn qián gǔ dāng zhuī jiū zhě cóng zhàng yǐ xià jí dìng duàn
绍圣二年，户部如三司故事，置推勘检法官，应在京诸司事干钱谷当追究者，从杖已下即定断。
sān nián fù zhì dà lǐ sì yòu zhì yù guān shǔ shì yuán fēng yuán réng zēng zhì sī zhí yī yuán
三年，复置大理寺右治狱，官属视元丰员，仍增置司直一员。
dà lǐ qīng lù chāng héng qǐng fēn dà lǐ sì chéng wèi zuǒ yòu tuī ruò yǒu fān yì zì zuǒ yí yòu
大理卿路昌衡请："分大理寺丞为左、右推，若有翻异，自左移右。
zài biàn jí mìng guān shěn wèn huò yù shǐ tái tuī jiū
再变，即命官审问，或御史台推究。
bù xǔ kāi fēng fǔ hù kān jí dì fēn tàn bào zhù gé hù sòng xié chóu zhī bì
不许开封府互勘及地分探报，庶革互送挟仇之弊。
tú yǐ shàng zuì yí yù shǐ tái
徒已上罪移御史台。
mìng guān zhuī shè zhě xī yī tiáo
命官追摄者，悉依条。
ruò tàn bào shè xū yòng qíng tuō zhě bìng shōu zuò yǐ wén
若探报涉虚、用情托者，并收坐以闻。
chū fǎ sì duàn yù dà bì shī rù yǒu fá shī chū bù zuò
初，法寺断狱，大辟失入有罚，失出不坐。
zhì shì yǐ shī chū sǐ zuì wǔ rén bǐ shī rù yī rén shī chū tú liú zuì sān míng yì rú zhī
至是，以失出死罪五人比失入一人，失出徒、流罪三名，亦如之。
zhe wèi lìng
著为令。
yuán fú sān nián xíng bù yán zǔ zōng zhòng shī rù zhī zuì suǒ yǐ xù xíng
元符三年，刑部言："祖宗重失入之罪，所以恤刑。
fu shī chū chén xià zhī xiǎo guò
夫失出，臣下之小过；
hǎo shēng shèng rén zhī dà dé
好生，圣人之大德。
qǐng ba shī chū zhī zé shǐ yǒu shì yàn yì zhī jiān wu jìn zhōng shù
请罢失出之责，使有事谳议之间，务尽忠恕。
zhào kě
"诏可。
zhèng hé sān nián chén liáo yán yuǎn fāng guān lì wén fǎ jì shū xíng fá shī zhōng bù néng wú yuān
政和三年，臣僚言："远方官吏，文法既疏，刑罚失中，不能无冤。
yuàn wěi ěr mù zhī guān jì yī fēn lù suǒ bù qiú jìn yù yǒu yuān yì xiān shì ér hòu yǐ wén
愿委耳目之官，季一分录所部囚禁，遇有冤抑，先释而后以闻。
suì zhōng jiào suǒ shì duō guǎ wèi zhī diàn zuì
岁终较所释多寡，为之殿最。
qí jiǎo gōng gù chū yǒu zuì zhě lùn rú fǎ
其徼功故出有罪者，论如法。
zhào lìng xíng bù lì fǎ zhū rù rén tú liú zhī zuì yǐ jié àn ér lù wèn guān lì néng bó zhèng huò yīn shì ér néng tuī zhèng zhě lěi jí qī rén bǐ dà bì yī míng tuī shǎng
"诏令刑部立法：诸入人徒、流之罪已结案，而录问官吏能驳正，或因事而能推正者，累及七人，比大辟一名推赏。
shào xīng liù nián lìng zhū jū kān yǒu qíng kuǎn yì tóng ér bìng sǐ zhě tí xíng sī yán jiū zhī rú yuān shēn cháo tíng qǔ zhǐ
绍兴六年，令诸鞫勘有情款异同而病死者，提刑司研究之，如冤，申朝廷取旨。
shí èr nián lìng zhū tuī jiū fān yì yù wú chà chū guān yìn zǐ jí xīn jìn shì zé céng jīng lì rèn rén
十二年，令诸推究翻异狱，毋差初官、荫子及新进士，择曾经历任人。
èr shí qī nián lìng jiān chá yù shǐ měi dōng xià diǎn yù yǒu jū kān shī shí zhě zhào xíng bù láng guān zhí xíng yí sòng
二十七年，令监察御史每冬夏点狱，有鞫勘失实者，照刑部郎官，直行移送。
èr shí jiǔ nián lìng shā rén wú zhèng shī bù jīng yàn zhī yù jù àn zòu cái wěi tí xíng shěn wèn
二十九年，令杀人无证、尸不经验之狱，具案奏裁，委提刑审问。
rú yǒu kě yí jí fān yì cóng běn sī chà guān zhòng kān àn chéng shàng běn lù yí tā jiān sī shěn dìng jù àn wén zòu
如有可疑及翻异，从本司差官重勘，案成上本路，移他监司审定，具案闻奏。
fǒu zé jiān sī zài qiǎn guān kān zhī yòu bù fú fù zòu qǔ zhǐ
否则监司再遣官勘之，又不伏，复奏取旨。
xiān shì yǒu sī jiàn yì wài lù yù sān jīng fān yì zài qiān lǐ nèi zhě yí dà lǐ sì
先是，有司建议："外路狱三经翻异，在千里内者移大理寺。
sān shí yī nián xíng bù yǐ wéi fēi zǔ zōng fǎ suì lí zhèng zhī
"三十一年，刑部以为非祖宗法，遂厘正之。
qián dào zhōng zhū zhōu fān yì zhī qiú jì jīng běn zhōu cì xí lín lù huò zài fān yì nǎi yí gé lù zhì yǒu yuè liǎng lù zhě
乾道中，诸州翻异之囚，既经本州，次檄邻路，或再翻异，乃移隔路，至有越两路者。
guān lì bàng wǔ yú dào dǎi xì zhě kùn yú zhuī duì
官吏旁午于道，逮系者困于追对。
sì nián nǎi lìng jū kān běn lù lèi cháng chà guān yóu chēng yuān zhě wéi xí lín lù rú shàng fān yì zé zòu cái
四年，乃令："鞫勘本路累尝差官犹称冤者，惟檄邻路，如尚翻异，则奏裁。
chún xī sān nián lìng xiàn wèi quán xiàn shì wú zì jū yù jí lìng chéng bù cān zhī
"淳熙三年，令县尉权县事，毋自鞫狱，即令丞、簿参之。
quán quē zé yú zhōu guān huò lín xiàn xuǎn guān quán shè zhī
全阙，则于州官或邻县选官权摄之。
jīn zuò shú xíng gài yǐ biān pū zhī zuì qíng fǎ yǒu kě yì zhě zé kuān zhī yě
金作赎刑，盖以鞭扑之罪，情法有可议者，则宽之也。
mù wáng shú jí wǔ xíng fēi fǎ yǐ
穆王赎及五刑，非法矣。
sòng sǔn yì jiù zhì fán yòng guān yīn de jiǎn shú suǒ yǐ zūn jué lù yǎng lián chǐ yě
宋损益旧制，凡用官荫得减赎，所以尊爵禄、养廉耻也。
qián dé sì nián dà lǐ zhèng gāo jì shēn shàng yán xíng tǒng míng lì lǜ sān pǐn wǔ pǐn qī pǐn yǐ shàng guān qīn shǔ fàn zuì gè yǒu děng dì jiǎn shú
干德四年，大理正高继申上言："《刑统名例律》：三品、五品、七品以上官，亲属犯罪，各有等第减赎。
kǒng nián dài yǐ shēn bù xiào zì shì xiān yīn bù wèi xíng zhāng
恐年代已深，不肖自恃先荫，不畏刑章。
jīn fàn zuì shēn wú guān xū zǔ fù céng rèn běn cháo guān jù pǐn zhì de jiǎn shú
今犯罪身无官，须祖、父曾任本朝官，据品秩得减赎。
rú shì yú qián dài xū yǒu gōng huì jí mín wéi shí suǒ tuī lì guān sān pǐn yǐ shàng nǎi de qǐng
如仕于前代，须有功惠及民、为时所推、历官三品以上，乃得请。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
hòu yòu dìng liú nèi pǐn guān rèn liú wài zhí zhǔn lǜ wén tú zuì yǐ shàng yī dāng shú fǎ
后又定："流内品官任流外职，准律文，徒罪以上依当赎法。
zhū sī shòu lēi liú guān jí guī sī rén fàn tú liú děng zuì gōng zuì xǔ shú sī zuì yǐ jué fá lùn
诸司授勒留官及归司人犯徒流等罪，公罪许赎，私罪以决罚论。
chún huà sì nián zhào zhū zhōu mín fàn zuì huò rù jīn shú zhǎng lì dé yǐ rèn qíng ér qīng zhòng zhī zì jīn bù dé yǐ shú lùn
"淳化四年，诏诸州民犯罪，或入金赎，长吏得以任情而轻重之，自今不得以赎论。
fù rén fàn zhàng yǐ xià fēi gù wèi liàng qīng zhòng chī fá huò shú tóng shì zhī
妇人犯杖以下，非故为，量轻重笞罚或赎铜释之。
rén zōng shēn mǐn fu mín zhī wú zhī yě yù lì shú fǎ yǐ dài báo xíng nǎi zhào yǒu sī yuē xiān wáng yòng fǎ jiǎn yuē shǐ rén zhī jìn ér yì cóng
仁宗深悯夫民之无知也，欲立赎法以待薄刑，乃诏有司曰："先王用法简约，使人知禁而易从。
hòu dài shè chá jiǔ jiān shuì zhī jìn duó mín hòu lì xíng yòng zī zhāng
后代设茶、酒、监税之禁，夺民厚利，刑用滋章。
jīn zhī biān chì jiē chū lǜ wài yòu shù gǎi gēng guān lì qiě bù néng xiǎo bǎi xìng ān dé wén zhī
今之《编敕》，皆出律外，又数改更，官吏且不能晓，百姓安得闻之？
yī xiàn yú lǐ qíng suī kě āi fǎ bù dé shú
一陷于理，情虽可哀，法不得赎。
qǐ lǐ yuè zhī huà wèi xíng ér zhuān yòng xíng fá zhī bì yǔ
岂礼乐之化未行，而专用刑罚之弊与？
hàn wén dì shǐ tiān xià rén rù sù yú biān yǐ shòu jué miǎn zuì jǐ yú xíng cuò
汉文帝使天下人入粟于边，以受爵免罪，几于刑措。
qí yì kē tiáo fēi zhe yú lǜ zhě huò mào lì fàn jìn shē chǐ wéi lìng huò guò wù kě mǐn bié wèi shú fǎ
其议科条非著于律者，或冒利犯禁，奢侈违令，或过误可悯，别为赎法。
xiāng mín yǐ gǔ mài shì rén yǐ qián bó shǐ mín zhòng gǔ mài miǎn xíng fá zé nóng sāng zì quàn fù shòu kě qī yǐ
乡民以谷麦，市人以钱帛，使民重谷麦，免刑罚，则农桑自劝，富寿可期矣。
zhào xià lùn zhě yǐ wéi fù rén de shú ér pín zhě bù néng miǎn fēi cháo tíng yòng fǎ zhī yì
"诏下，论者以为富人得赎而贫者不能免，非朝廷用法之意。
shí mìng fǔ chén fēn zǒng zhí shì yǐ cān zhī zhèng shì fàn zhòng yān lǐng xíng fǎ wèi jí yǒu suǒ jiàn míng ér zhòng yān ba shì suì qǐn
时命辅臣分总职事，以参知政事范仲淹领刑法，未及有所建明而仲淹罢，事遂寝。
zhì hé chū yòu zhào qián dài dì wáng hòu cháng shì běn cháo guān bù jí qī pǐn zhě zǔ fù mǔ fù mǔ qī zǐ zuì liú yǐ xià tīng shú
至和初，又诏："前代帝王后，尝仕本朝，官不及七品者，祖父母、父母、妻子罪流以下，听赎。
suī bù shì ér cháng bèi cì yǔ zhě yǒu zuì fēi jù dù yì rú zhī
虽不仕而尝被赐予者，有罪，非巨蠹，亦如之。
suí zhōu sī lǐ cān jūn li fù biàn ōu rén sǐ biàn shàng suǒ shòu guān yǐ shú fù zuì dì āi ér xǔ zhī
"随州司理参军李父抃殴人死，抃上所授官以赎父罪，帝哀而许之。
jūn zǐ wèi zhī shī xíng rán zì shì wèi cháng wèi cǐ
君子谓之失刑，然自是未尝为此。
ér zhōng sòng zhī shì shú fǎ wéi jí qīng xíng ér yǐ
而终宋之世，赎法惟及轻刑而已。
ēn yòu zhī zhì fán dà shè jí tiān xià shì zá fàn sǐ zuì yǐ xià shén zé cháng shè suǒ bù yuán zuì jiē chú zhī
恩宥之制，凡大赦及天下，释杂犯死罪以下，甚则常赦所不原罪，皆除之。
fán qǔ shè wéi yī lù huò yī zhōu huò bié jīng huò jī nèi
凡曲赦惟一路或一州，或别京，或畿内。
fán dé yīn zé sǐ jí liú zuì jiàng děng yú zuì shì zhī jiān yì shì liú zuì
凡德音，则死及流罪降等，余罪释之，间亦释流罪。
suǒ bèi guǎng xiá wú cháng
所被广狭无常。
yòu tiān zǐ suì zì lù jīng shī xì qiú jī nèi zé qiǎn shǐ wǎng wǎng zá fàn sǐ zuì yǐ xià dì jiàng děng zhàng chī shì zhī huò tú zuì yì de shì
又，天子岁自录京师系囚，畿内则遣使，往往杂犯死罪以下第降等，杖、笞释之，或徒罪亦得释。
ruò bìng jí zhū lù zé mìng jiān sī lù yān
若并及诸路，则命监司录焉。
chū tài zōng cháng yīn jiāo lǐ yì shè yǒu qín zài ēn zhě shàng shū yuàn wù shè yǐn zhū gě liàng zuǒ liú bèi shù shí nián bù shè shì
初，太宗尝因郊礼议赦，有秦再恩者，上书愿勿赦，引诸葛亮佐刘备数十年不赦事。
dì pō yí zhī
帝颇疑之。
shí zhào pǔ duì yuē fán jiāo sì sì shěng shèng cháo yí diǎn qí rén rú tiān ruò liú bèi qū qū yī fāng chén suǒ bù qǔ
时赵普对曰："凡郊祀肆眚，圣朝彝典，其仁如天，若刘备区区一方，臣所不取。
shàng shàn zhī suì dìng shè
"上善之，遂定赦。
chū tài zǔ jiāng sì nán jiāo zhào liǎng jīng zhū dào zì shí yuè hòu fàn qiáng qiè dào bù dé yù jiāo sì zhī shè
初，太祖将祀南郊，诏："两京、诸道，自十月后犯强窃盗，不得预郊祀之赦。
suǒ zài zhǎng lì gào yù mín wú mào fǎ
所在长吏告谕，民无冒法。
shì hòu jiāng sì bì xiān shēn míng cǐ zhào
"是后将祀，必先申明此诏。
tiān shèng wǔ nián mǎ liàng yán cháo tíng suī yǒu shì zhào ér fǎ guān duàn yù nǎi yán zhōng shì huì shè duō suǒ kuān dài huì jiān shī zhào zhǐ
天圣五年，马亮言："朝廷虽有是诏，而法官断狱乃言终是会赦，多所宽贷，惠奸失诏旨。
suì zhào yǐ xià yuē shù ér fàn jié dào jí guān diǎn shòu zāng wù fù zòu xī lùn rú lǜ
"遂诏："已下约束而犯劫盗，及官典受赃，勿复奏，悉论如律。
qī nián chūn jīng shī yǔ mí yuè bù zhǐ
"七年春，京师雨，弥月不止。
rén zōng wèi fǔ chén yuē qǐ zhèng shì wèi dàng tiān xīn yé
仁宗谓辅臣曰："岂政事未当天心耶？
yīn yán xiàng zhě dà bì fù zòu zhōu xiàn zhì yú sān jīng shī zhì yú wǔ gài zhòng rén mìng rú cǐ
"因言："向者大辟覆奏，州县至于三，京师至于五，盖重人命如此。
qí jiè yǒu sī jué yù yì zuì wú huò wǎng làn
其戒有司，决狱议罪，毋或枉滥。
yòu yuē shè bù yù shù rán shě shì wú yǐ zhào hé qì
"又曰："赦不欲数，然舍是无以召和气。
suì mìng shè tiān xià
"遂命赦天下。
dì zài wèi jiǔ míng yú rén zhī qíng wěi yóu è jié rén yīn shì gù yī shí shì dà fū xí wèi dūn hòu
帝在位久，明于人之情伪，尤恶讦人阴事，故一时士大夫习为惇厚。
jiǔ zhī xiǎo rén chéng jiàn mì shàng shū shū rén guò shī hǎo shì shāo xiāng yǔ chàng hè yòu àn rén shè qián shì
久之，小人乘间密上书，疏人过失，好事稍相与唱和，又按人赦前事。
hàn lín xué shì zhāng fāng píng yù shǐ lǚ huì yǐ wéi yán yīn xià zhào yuē gài wén zhì gǔ jūn chén tóng xīn shàng xià xié mù ér wú jī jié zhī sú hé qí dé zhī shèng yě
翰林学士张方平、御史吕诲以为言，因下诏曰："盖闻治古，君臣同心，上下协穆，而无激讦之俗，何其德之盛也！
zhèn qiè mù yān
朕窃慕焉。
jiā yǔ gōng qīng dài fū tóng dǐ sī dào ér jiào huà wèi zhì jiāo bó rì zī
嘉与公卿大夫同底斯道，而教化未至，浇薄日滋。
bǐ zhě zhōng wài qún chén duō shàng zhāng yán rén guò shī bào yáng nán yàn zhī zuì huò wài tuō gōng yán nèi yuán sī fèn dǐ qī ài mèi gǒu xiàn shàn liáng
比者中外群臣，多上章言人过失，暴扬难验之罪，或外托公言，内缘私忿，诋欺暧昧，苟陷善良。
yòu shè lìng zhě suǒ yǐ yǔ tiān xià gēng shǐ ér yǒu sī duō jǔ àn shè qián zhī shì dài fēi xìn mìng lìng zhòng xíng fá shǐ rén sǎ xīn zì xīn zhī yì yě
又赦令者，所以与天下更始，而有司多举按赦前之事，殆非信命令，重刑罚，使人洒心自新之意也。
jīn yǒu shàng yán gào rén zuì yán shè qián shì zhě xùn zhī
今有上言告人罪，言赦前事者，讯之。
zhì yú yán guān yi wu dà tǐ fēi shì guān cháo zhèng zì yú xiǎo guò xì gù wù xū chá jǔ
至于言官，宜务大体，非事关朝政，自余小过细故，勿须察举。
shén zōng jí wèi yòu zhào yuē fu shè lìng guó zhī dà ēn suǒ yǐ dàng dí xiá huì nà yú zì xīn zhī de shì yǐ shèng wáng zhòng yān
神宗即位，又诏曰："夫赦令，国之大恩，所以荡涤瑕秽，纳于自新之地，是以圣王重焉。
zhōng wài chén liáo duō yǐ shè qián shì jùn zhí lì mín xīng qǐ yù sòng gǒu yǒu guà wù xián bù zì ān shén fēi chí xīn jìn hòu zhī yì shǐ wú hào lìng bù xìn yú tiān xià
中外臣僚多以赦前事捃摭吏民，兴起狱讼，苟有诖误，咸不自安，甚非持心近厚之义，使吾号令不信于天下。
qí nèi wài yán shì àn chá guān wú de yī qián jǔ hé jù àn qǔ zhǐ fǒu zé kē wéi zhì zhī zuì
其内外言事、按察官，毋得依前举劾，具按取旨，否则科违制之罪。
yù shǐ tái jué chá tán zòu fǎ sì yǒu cǐ zòu àn xǔ jǔ bó yǐ wén
御史台觉察弹奏，法寺有此奏按，许举驳以闻。
zhī jiàn yuàn sī mǎ guāng yán yuē àn chá zhī guān yǐ shè qián shì xīng qǐ yù sòng jìn zhī chéng wèi dà shàn
"知谏院司马光言曰："按察之官，以赦前事兴起狱讼，禁之诚为大善。
zhì yú yán shì zhī guān shì tǐ shāo yì
至于言事之官，事体稍异。
hé zé
为什么呢？
yù shǐ zhī zhí běn yǐ shéng àn bǎi liáo jiū zhāi yǐn fú
御史之职，本以绳按百僚，纠摘隐伏。
jiān xié zhī zhuàng gù fēi yī rì suǒ wéi
奸邪之状，固非一日所为。
guó jiā sù shàng kuān rén shù xià shè lìng huò yī suì zhī jiān zhì yú zài sān ruò shè qián zhī shì jiē bù dé yán zé qí kě yán zhě wú jǐ yǐ
国家素尚宽仁，数下赦令，或一岁之间至于再三，若赦前之事皆不得言，则其可言者无几矣。
wàn yī yǒu jiān yá zhī chén cháo tíng bù zhī wù jiā jìn yòng yù shǐ yù yán zé wéi jīn rì zhī zhào ruò qí bù yán zé bì xià hé cóng zhī zhī
万一有奸邪之臣，朝廷不知，误加进用，御史欲言则违今日之诏，若其不言，则陛下何从知之？
chén kǒng yīn cǐ yán zhě dé yǐ jiè kǒu tōu ān jiān xié dé yǐ fàng xīn bù jù
臣恐因此言者得以借口偷安，奸邪得以放心不惧。
cǐ nǎi rén chén zhī zhì xìng fēi guó jiā zhī cháng lì yě
此乃人臣之至幸，非国家之长利也。
qǐng zhuī gǎi qián zhào kān qù yán shì liǎng zì
请追改前诏，刊去'言事'两字。
guāng lùn zhì zài dì yù yǐ yán zhě hǎo yǐ shè qián shì wū rén guāng duì yuē ruò yán zhī de shí chéng suǒ yù wén ruò qí bù shí dāng zuì yán zhě
"光论至再，帝谕以"言者好以赦前事诬人"，光对曰："若言之得实，诚所欲闻，若其不实，当罪言者。
dì mìng guāng sòng zhào yú zhōng shū
"帝命光送诏于中书。
xī níng qī nián sān yuè dì yǐ hàn yù jiàng shè
熙宁七年三月，帝以旱，欲降赦。
shí yǐ liǎng shè wáng ān shí yuē tāng hàn yǐ liù shì zì zé yuē zhèng shì bù jié yǔ
时已两赦，王安石曰："汤旱，以六事自责曰：'政事不节与？
ruò yī suì sān shè shì zhèng bù jié yǐ fēi suǒ yǐ mǐ zāi yě
'若一岁三赦，是政不节矣，非所以弭灾也。
nǎi zhǐ
"乃止。
bā nián biān dìng fèi miǎn rén xù gé cháng shè zé jùn xiàn yǐ gé xù yòng fán sān qī yī xù jí qī wèi mǎn ér yù fēi cì shè zhě yì rú zhī
八年，编定《废免人叙格》，常赦则郡县以格叙用，凡三期一叙，即期未满而遇非次赦者，亦如之。
yuán yòu yuán nián mén xià shěng yán dāng guān yǐ zhí shì duò kuàng suī qù guān bù miǎn yóu kě yán
元祐元年，门下省言："当官以职事堕旷，虽去官不免，犹可言。
zhì yú shè jiàng dà ēn yǔ wù gēng shǐ suī jié dào shā rén yì méng kuān yòu qǐ kě yǐ yī shì chà shī fù zuì zhōng shēn
至于赦降大恩，与物更始，虽劫盗杀人亦蒙宽宥，岂可以一事差失，负罪终身？
jīn xíng bù suǒ xiū bù yǐ qù guān shè jiàng yuán jiǎn tiáo qǐng gèng shān gǎi
今刑部所修不以去官、赦降原减条，请更删改。
huī zōng zài wèi èr shí wǔ nián ér dà shè èr shí liù qǔ shè shí sì dé yīn sān shí qī
徽宗在位二十五年，而大赦二十六，曲赦十四，德音三十七。
ér nán dù zhī hòu shào xī suì zhì sì shè gài xíng zhèng wěn ér ēn yì làn yǐ
而南渡之后，绍熙岁至四赦，盖刑政紊而恩益滥矣。
sòng zì zǔ zōng yǐ lái sān suì yù jiāo zé shè cǐ cháng zhì yě
宋自祖宗以来，三岁遇郊则赦，此常制也。
shì wèi sān suì yī shè yú gǔ wú yǒu
世谓三岁一赦，于古无有。
jǐng yòu zhōng yán zhě yǐ wéi sān wáng suì sì yuán qiū wèi cháng zhé shè
景祐中，言者以为："三王岁祀圜丘，未尝辄赦。
zì táng xīng bīng yǐ hòu shì tiān zhī lǐ bù cháng xíng yīn yǒu dà shè yǐ dàng luàn yù
自唐兴兵以后，事天之礼不常行，因有大赦，以荡乱狱。
qiě yǒu zuì zhě kuān zhī wèi bì zì xīn bèi hài zhě yì zhī wèi bì wú yuàn
且有罪者宽之未必自新，被害者抑之未必无怨。
bù néng zì xīn jiāng fù wèi è bù néng wú yuàn jiāng huǐ wéi shàn
不能自新，将复为恶，不能无怨，将悔为善。
yī shè ér shǐ mín huǐ shàn zhǎng è zhèng jiào zhī dà huàn yě
一赦而使民悔善长恶，政教之大患也。
yuàn ba sān suì yī shè shǐ liáng mín huái huì xiōng rén zhī jìn
愿罢三岁一赦，使良民怀惠，凶人知禁。
huò wèi wèi kě jǐn fèi jí qǐng mìng yǒu sī qián jiāo sān rì lǐ zuì rén yǒu guò wù zhě yǐn ér shè zhī
或谓未可尽废，即请命有司，前郊三日理罪人，有过误者引而赦之。
zhōu xiàn xū zhào dào fǎng cǐ
州县须诏到仿此。
shū zòu cháo tíng zhòng qí shì dì zhào zuì rén qíng zhòng zhě wú dé yǐ yī shè miǎn
"疏奏，朝廷重其事，第诏："罪人情重者，毋得以一赦免。
rán yì wèi cháng xíng
"然亦未尝行。