hòu fēi shàng
◎后妃上
tài zǔ mǔ zhāo xiàn dù tài hòu tài zǔ xiào huì hè huáng hòu xiào míng wáng huáng hòu xiào zhāng sòng huáng hòu tài zōng shū dé yǐn huáng hòu yì dé fú huáng hòu míng dé li huáng hòu yuán dé li huáng hòu zhēn zōng zhāng huái pān huáng hòu zhāng mù guō huáng hòu zhāng xiàn míng sù liú huáng hòu li chén fēi yáng shū fēi chén guì fēi rén zōng guō huáng hòu cí shèng guāng xiàn cáo huáng hòu zhāng guì fēi miáo guì fēi zhōu guì fēi yáng dé fēi féng xián fēi yīng zōng xuān rén shèng liè gāo huáng hòu
○太祖母昭宪杜太后太祖孝惠贺皇后孝明王皇后孝章宋皇后太宗淑德尹皇后懿德符皇后明德李皇后元德李皇后真宗章怀潘皇后章穆郭皇后章献明肃刘皇后李宸妃杨淑妃沈贵妃仁宗郭皇后慈圣光献曹皇后张贵妃苗贵妃周贵妃杨德妃冯贤妃英宗宣仁圣烈高皇后
zhōu rén zūn zǔ zhī shī yuē jué chū shēng mín shí wéi jiāng yuán
周人尊祖之诗曰:"厥初生民,时维姜嫄。
gài tuī běn hòu jì zhī suǒ zì chū yǐ wéi wáng jì zhī suǒ yóu jī yě
"盖推本后稷之所自出,以为王迹之所由基也。
sòng zhī xìng suī yóu xiān shì jī lěi rán zhì xuān zǔ gōng yè shǐ dà
宋之兴,虽由先世积累,然至宣祖功业始大。
zhāo xiàn dù hòu shí shēng tài zǔ tài zōng nèi zhù zhī xián mǔ fàn zhī zhèng gài yǒu yǐ kāi sòng shì zhī jī yè zhě yān
昭宪杜后实生太祖、太宗,内助之贤,母范之正,盖有以开宋世之基业者焉。
guān qí xun tài zǔ yǐ wú yì zhì tiān xià zhì yú yù dìng tài zōng shén qì zhī chuán wèi zōng shè lǜ gài yì yuǎn yǐ
观其训太祖以《无逸》治天下,至于豫定太宗神器之传,为宗社虑,盖益远矣。
jué hòu cí shèng guāng xiàn cáo hòu yōng yòu liǎng cháo xuān shèng liè gāo hòu chuí lián tīng zhèng ér yǒu wú yòu zhī zhì
厥后慈圣光献曹后拥佑两朝,宣圣烈高后垂帘听政,而有无祐之治。
nán dù ér hòu ruò gāo zōng zhī yǐ mǔ dào shì lóng yòu xiào zōng fèng míng cí yí yú zhī lè jiē zú yǐ wèi bǎi wáng fǎ chéng
南渡而后,若高宗之以母道事隆祐,孝宗奉明慈怡愉之乐,皆足以为百王法程。
sòng sān bǎi yú nián wài wú hàn wáng shì zhī huàn nèi wú táng wǔ wéi zhī huò qǐ bù zhuó rán ér kě shàng zāi
宋三百余年,外无汉王氏之患,内无唐武、韦之祸,岂不卓然而可尚哉。
zhāo xiàn chuí yù zhī gōng zhì shì mào yǐ
昭宪垂裕之功,至是茂矣。
jiù shǐ chēng zhāo xiàn xìng yán yì yǒu lǐ fǎ
旧史称昭宪性严毅,有礼法。
yì zhī jiā rén shàng jiǔ yuē yǒu fú wēi rú zhōng jí
《易》之《家人》上九曰:"有孚,威如,终吉。
qí shì zhī wèi yú
"其是之谓欤。
zuò hòu fēi chuán
作《后妃传》。
tài zǔ mǔ zhāo xiàn dù tài hòu dìng zhōu ān xǐ rén yě
太祖母昭宪杜太后,定州安喜人也。
fù shuǎng zèng tài shī
父爽,赠太师。
mǔ fàn shì shēng wǔ zǐ sān nǚ tài hòu jū zhǎng
母范氏,生五子三女,太后居长。
jì jī guī yú xuān zǔ
既笄归于宣祖。
zhì jiā yán yì yǒu lǐ fǎ
治家严毅有礼法。
shēng yōng wáng guāng jì tài zǔ tài zōng qín wáng tíng měi kuí wáng guāng zàn yān guó chén guó èr cháng gōng zhǔ
生邕王光济、太祖、太宗、秦王廷美、夔王光赞、燕国陈国二长公主。
zhōu xiǎn dé zhōng tài zǔ wèi dìng guó jūn jié dù shǐ fēng nán yáng jùn tài fū rén
周显德中,太祖为定国军节度使,封南阳郡太夫人。
jí tài zǔ zì chén qiáo hái jīng shī rén zǒu bào tài hòu yuē diǎn jiǎn yǐ zuò tiān zǐ
及太祖自陈桥还京师,人走报太后曰:"点检已作天子。
tài hòu yuē wú r sù yǒu dà zhì jīn guǒ rán
"太后曰:"吾儿素有大志,今果然。
tài zǔ jí wèi zūn wèi huáng tài hòu
"太祖即位,尊为皇太后。
tài zǔ bài tài hòu yú táng shàng zhòng jiē hè
太祖拜太后于堂上,众皆贺。
tài hòu qiǎo rán bù lè zuǒ yòu jìn yuē chén wén mǔ yǐ zǐ guì jīn zi wèi tiān zǐ hú wéi bù lè
太后愀然不乐,左右进曰:"臣闻'母以子贵',今子为天子,胡为不乐?
tài hòu yuē wú wén wèi jūn nán tiān zǐ zhì shēn zhào shù zhī shàng ruò zhì de qí dào zé cǐ wèi kě zūn
"太后曰:"吾闻'为君难',天子置身兆庶之上,若治得其道,则此位可尊;
gǒu huò shī yù qiú wèi pǐ fū bù kě de shì wú suǒ yǐ yōu yě
苟或失驭,求为匹夫不可得,是吾所以忧也。
tài zǔ zài bài yuē jǐn shòu jiào
"太祖再拜曰:"谨受教。
jiàn lóng èr nián tài hòu bù yù tài zǔ shì lè ěr bù lí zuǒ yòu
建隆二年,太后不豫,太祖侍乐饵不离左右。
jí jí zhào zhào pǔ rù shòu yí mìng
疾亟,召赵普入受遗命。
tài hòu yīn wèn tài zǔ yuē rǔ zhī suǒ yǐ dé tiān xià hu
太后因问太祖曰:"汝知所以得天下乎?
tài zǔ wū yē bù néng duì
"太祖呜噎不能对。
tài hòu gù wèn zhī tài zǔ yuē chén suǒ yǐ dé tiān xià zhě jiē zǔ kǎo jí tài hòu zhī jī qìng yě
太后固问之,太祖曰:"臣所以得天下者,皆祖考及太后之积庆也。
tài hòu yuē bù rán zhèng yóu zhōu shì zōng shǐ yòu ér zhǔ tiān xià ěr
"太后曰:"不然,正由周世宗使幼儿主天下耳。
shǐ zhōu shì yǒu zhǎng jūn tiān xià qǐ wèi rǔ yǒu hu
使周氏有长君,天下岂为汝有乎?
rǔ bǎi suì hòu dāng chuán wèi yú rǔ dì
汝百岁后当传位于汝弟。
sì hǎi zhì guǎng wàn jǐ zhì zhòng néng lì zhǎng jūn shè jì zhī fú yě
四海至广,万几至众,能立长君,社稷之福也。
tài zǔ dùn shǒu qì yuē gǎn bù rú jiào
"太祖顿首泣曰:"敢不如教。
tài hòu gù wèi zhào pǔ yuē ěr tóng jì wú yán bù kě wéi yě
"太后顾谓赵普曰:"尔同记吾言,不可违也。
mìng pǔ yú tà qián wèi yuē shì shū pǔ yú zhǐ wěi shū chén pǔ shū
"命普于榻前为约誓书,普于纸尾书"臣普书"。
cáng zhī jīn guì mìng jǐn mì gōng rén zhǎng zhī
藏之金匮,命谨密宫人掌之。
tài hòu bēng yú zī dé diàn nián liù shí shì yuē míng xiàn
太后崩于滋德殿,年六十,谥曰明宪。
zàng ān líng shén zhǔ fù xiǎng tài miào
葬安陵,神主祔享太庙。
qián dé èr nián gèng shì zhāo xiàn hé fù ān líng
干德二年,更谥昭宪,合祔安陵。
tài zǔ xiào huì hè huáng hòu kāi fēng rén
太祖孝惠贺皇后,开封人。
yòu qiān niú wèi lǜ fǔ lǜ jǐng sī cháng nǚ yě
右千牛卫率府率景思长女也。
xìng wēn róu gōng shùn dòng yǐ lǐ fǎ
性温柔恭顺,动以礼法。
jǐng sī cháng wèi jūn xiào yǔ xuān zǔ tóng jū hù shèng yíng
景思常为军校,与宣祖同居护圣营。
jìn kāi yùn chū xuān zǔ wèi tài zǔ pìn yān
晋开运初,宣祖为太祖聘焉。
zhōu xiǎn dé sān nián tài zǔ wèi dìng guó jūn jié dù shǐ fēng kuài jī jùn fū rén
周显德三年,太祖为定国军节度使,封会稽郡夫人。
shēng qín guó jìn guó èr gōng zhǔ wèi wáng dé zhāo
生秦国晋国二公主、魏王德昭。
wǔ nián qǐn jí hōng nián sān shí
五年,寝疾薨,年三十。
jiàn lóng sān nián sì yuè zhào zhuī cè wèi huáng hòu
建隆三年四月,诏追册为皇后。
qián dé èr nián sān yuè yǒu sī shàng shì yuē xiào huì
干德二年三月,有司上谥曰孝惠。
sì yuè zàng ān líng xī běi shén zhǔ xiǎng yú bié miào
四月,葬安陵西北,神主享于别庙。
shén zōng shí yǔ xiào zhāng shū dé zhāng huái bìng fù tài miào
神宗时,与孝章、淑德、章怀并祔太庙。
xiào míng wáng huáng hòu bīn zhōu xīn píng rén
孝明王皇后,邠州新平人。
zhāng dé jūn jié dù ráo dì sān nǚ
彰德军节度饶第三女。
xiào huì bēng zhōu xiǎn dé wǔ nián tài zǔ wèi diàn qián jiǎn diǎn xiào pìn hòu wèi jì shì
孝惠崩,周显德五年,太祖为殿前检点校,聘后为继室。
hòu gōng qín bù xiè rén cí yù xià
后恭勤不懈,仁慈御下。
zhōu shì zōng cì guān pèi fēng láng yá jùn fū rén
周世宗赐冠帔,封琅邪郡夫人。
tài zǔ jí wèi jiàn lóng yuán nián bā yuè cè wèi huáng hòu
太祖即位,建隆元年八月,册为皇后。
cháng fú kuān yī zuǒ yù shàn shàn dàn zhēng gǔ qín
常服宽衣,佐御膳,善弹筝鼓琴。
chen qǐ sòng fó shū
晨起,诵佛书。
shì dù tài hòu de huān xīn
事杜太后得驩心。
shēng zǐ nǚ sān rén jiē yāo
生子女三人,皆夭。
qián dé yuán nián shí èr yuè bēng nián èr shí èr
干德元年十二月崩,年二十二。
yǒu sī shàng shì hàn lín xué shì dòu yí zhuàn āi cè wén
有司上谥,翰林学士窦仪撰哀册文。
èr nián sì yuè zàng ān líng zhī běi
二年四月,葬安陵之北。
shén zhǔ xiǎng yú bié miào
神主享于别庙。
tài píng xīng guó èr nián fù xiǎng tài miào
太平兴国二年,祔享太庙。
xiào zhāng sòng huáng hòu hé nán luò yáng rén zuǒ wèi shàng jiàng jūn wò zhī cháng nǚ yě
孝章宋皇后,河南洛阳人,左卫上将军偓之长女也。
mǔ hàn yǒng níng gōng zhǔ
母汉永宁公主。
hòu yòu shí suí mǔ rù jiàn zhōu tài zǔ cì guān pèi
后幼时随母入见,周太祖赐冠帔。
qián dé wǔ nián tài zǔ zhào jiàn fù cì guān pèi
干德五年,太祖召见,复赐冠帔。
shí wò rèn huá zhōu jié dù hòu suí mǔ guī zhèn
时偓任华州节度,后随母归镇。
xiào míng hòu bēng fù suí mǔ lái hè cháng chūn jié
孝明后崩,复随母来贺长春节。
kāi bǎo yuán nián èr yuè suì nà rù gōng wèi huáng hòu nián shí qī
开宝元年二月,遂纳入宫为皇后,年十七。
xìng róu shùn hǎo lǐ měi dì shì cháo tuì cháng jù guān pèi hòu jiē zuǒ yù zhuàn
性柔顺好礼,每帝视朝退,常具冠帔候接,佐御馔。
tài zǔ bēng hào kāi bǎo huáng hòu
太祖崩,号开宝皇后。
tài píng xīng guó èr nián jū xī gōng
太平兴国二年,居西宫。
yōng xī sì nián yí jū dōng gōng
雍熙四年,移居东宫。
zhì dào yuán nián sì yuè bēng nián sì shí sì
至道元年四月崩,年四十四。
yǒu sī shàng shì quán bìn pǔ jì fó shè
有司上谥,权殡普济佛舍。
sān nián zhēng yuè fù zàng yǒng chāng líng běi
三年正月,祔葬永昌陵北。
mìng lì bù shì láng li zhì zhuàn āi cè wén shén zhǔ xiǎng yú bié miào
命吏部侍郎李至撰哀册文,神主享于别庙。
shén zōng shí shēng fù tài miào
神宗时,升祔太庙。
tài zōng shū dé yǐn huáng hòu xiāng zhōu qiū rén
太宗淑德尹皇后,相州邺人。
chú zhōu cì shǐ tíng xūn zhī nǚ
滁州刺史廷勋之女。
xiōng chóng kē bǎo xìn jūn jié dù
兄崇珂,保信军节度。
tài zōng zài zhōu shí qǔ yān
太宗在周时娶焉。
zǎo hōng
早薨。
jí dì jí wèi zhào zhuī cè wèi huáng hòu bìng shì zàng xiào míng líng xī běi
及帝即位,诏追册为皇后,并谥,葬孝明陵西北。
shén zhǔ xiǎng yú bié miào hòu shēng fù tài miào
神主享于别庙,后升祔太庙。
yì dé fú huáng hòu chén zhōu wǎn qiū rén
懿德符皇后,陈州宛丘人。
wèi wáng yàn qīng dì liù nǚ yě
魏王彦卿第六女也。
zhōu xiǎn dé zhōng guī tài zōng
周显德中,归太宗。
jiàn lóng chū fēng rǔ nán jùn fū rén jìn fēng chǔ guó fū rén
建隆初,封汝南郡夫人,进封楚国夫人。
tài zōng fēng jìn wáng gǎi yuè guó
太宗封晋王,改越国。
kāi bǎo bā nián hōng nián sān shí sì
开宝八年薨,年三十四。
zàng ān líng xī běi
葬安陵西北。
dì jí wèi zhuī cè wèi huáng hòu shì yì dé xiǎng yú bié miào
帝即位,追册为皇后,谥懿德,享于别庙。
zhì dào sān nián shí yī yuè zhào yǒu sī yì tài zōng pèi zǎi xiàng qǐng yǐ hòu pèi zhào cóng zhī
至道三年十一月,诏有司议太宗配,宰相请以后配,诏从之。
fèng shén zhǔ shēng fù tài miào hòu zǐ zhōu shì zōng hòu yě chún huà sì nián cú
奉神主升祔太庙,后姊,周世宗后也,淳化四年殂。
míng dé li huáng hòu lù zhōu shàng dǎng rén
明德李皇后,潞州上党人。
zī zhōu cì shǐ chù yún dì èr nǚ
淄州刺史处耘第二女。
kāi bǎo zhōng tài zǔ wèi tài zōng pìn wèi fēi
开宝中,太祖为太宗聘为妃。
jì nà bì huì tài zǔ bēng zhì tài píng xīng guó sān nián shǐ rù gōng nián shí jiǔ
既纳币,会太祖崩,至太平兴国三年始入宫,年十九。
yōng xī yuán nián shí èr yuè zhào lì wèi huáng hòu
雍熙元年十二月,诏立为皇后。
hòu xìng gōng jǐn zhuāng sù fǔ yù zhū zǐ jí pín yù shén hòu
后性恭谨庄肃,抚育诸子及嫔御甚厚。
cháng shēng huáng zǐ bù yù
尝生皇子,不育。
zhì dào èr nián fēng hòu dí mǔ wú shì wèi wèi guó tài fū rén hòu gǎi fēng chǔ guó jí fēng hòu mǔ chén shì wèi hán guó tài fū rén
至道二年,封后嫡母吴氏为卫国太夫人,后改封楚国,及封后母陈氏为韩国太夫人。
tài zōng bēng zhēn zōng jí wèi
太宗崩,真宗即位。
zhì dào sān nián sì yuè zūn hòu wèi huáng tài hòu jū xī gōng jiā qìng diàn
至道三年四月,尊后为皇太后,居西宫嘉庆殿。
xián píng èr nián zǎi xiàng qǐng bié jiàn gōng lì míng cóng zhī
咸平二年,宰相请别建宫立名,从之。
sì nián gōng chéng yí jū zhī réng shàng gōng míng yuē wàn ān
四年宫成,移居之,仍上宫名曰万安。
jǐng dé yuán nián bēng nián sì shí wǔ
景德元年崩,年四十五。
shì míng dé
谥明德。
quán bìn shā tái
权殡沙台。
sān nián shí yuè fù zàng yǒng xī líng
三年十月,祔葬永熙陵。
lǐ guān qǐng yǐ yì dé míng dé tóng fù tài zōng miào shì yǐ xiān hòu wèi cì cóng zhī
礼官请以懿德、明德同祔太宗庙室,以先后为次,从之。
li xián fēi zhēn dìng rén qián zhōu fáng yù shǐ yīng zhī nǚ yě
李贤妃,真定人,干州防御使英之女也。
tài zǔ wén fēi yǒu róng dé wèi tài zōng pìn zhī
太祖闻妃有容德,为太宗聘之。
kāi bǎo zhōng fēng lǒng xī jùn jūn
开宝中,封陇西郡君。
tài zōng jí wèi jìn fū rén
太宗即位,进夫人。
shēng huáng nǚ èr rén jiē zǎo wáng cì shēng chǔ wáng yuán zuǒ
生皇女二人,皆早亡,次生楚王元佐。
fēi cháng mèng rì lún bī jǐ yǐ jū chéng zhī guāng yào biàn xiū jīng ér wù suì shēng zhēn zōng
妃尝梦日轮逼己,以裾承之,光耀遍休,惊而悟,遂生真宗。
tài píng xīng guó èr nián hōng nián sān shí sì
太平兴国二年薨,年三十四。
zhēn zōng jí wèi zhuī fēng xián fēi yòu jìn shàng zūn hào wèi huáng tài hòu
真宗即位,追封贤妃,又进上尊号为皇太后。
yǒu sī shàng shì yuē yuán dé
有司上谥曰元德。
xián píng sān nián fù zàng yǒng xī líng
咸平三年,祔葬永熙陵。
yǐ zhōng shū shì láng píng zhāng shì li hàng wèi yuán líng shǐ
以中书侍郎、平章事李沆为园陵使。
chē jià yì pǔ ān yuàn zǎn gōng sù fú xíng lǐ bài fú wū yè
车驾诣普安院攒宫,素服行礼,拜伏呜咽。
mìng jià bù láng zhōng zhī zhì gào liáng zhōu hàn zhuàn āi cè
命驾部郎中、知制诰梁周翰撰哀册。
shén zhǔ fù bié miào
神主祔别庙。
dà zhōng xiáng fú yuán nián zhuī zèng hòu fù yīng jiǎn jiào tài wèi ān guó jūn jié dù cháng shān jùn wáng mǔ wèi guó tài fū rén
大中祥符元年,追赠后父英检校太尉、安国军节度、常山郡王,母魏国太夫人。
dà zhōng xiáng fú sān nián lǐ guān zhào xiāng qǐng yǐ hòu fù tài zōng miào shì
大中祥符三年,礼官赵湘请以后祔太宗庙室。
zhēn zōng yuē cǐ zhòng shì yě sì lìng lǐ guān yì zhī
真宗曰:"此重事也,俟令礼官议之。
liù nián qiū zǎi xiàng wáng dàn yǔ qún chén biǎo qǐng hòu zūn hào zhōng qù tài zì shēng fù tài miào míng dé zhī cì cóng zhī
"六年秋,宰相王旦与群臣表请后尊号中去"太"字,升祔太庙明德之次,从之。
zhēn zōng zhāng huái pān huáng hòu dà míng rén zhōng wǔ jūn jié dù měi dì bā nǚ
真宗章怀潘皇后,大名人,忠武军节度美第八女。
zhēn zōng zài hán dǐ tài zōng wèi pìn zhī fēng jǔ guó fū rén
真宗在韩邸,太宗为聘之,封莒国夫人。
duān gǒng èr nián wǔ yuè hōng nián èr shí èr
端拱二年五月薨,年二十二。
zhēn zōng jí wèi zhuī cè wèi huáng hòu shì zhuàng huái zàng yǒng chāng líng zhī cè líng míng bǎo tài
真宗即位,追册为皇后,谥壮怀,葬永昌陵之侧,陵名保泰。
shén zhǔ xiǎng yú bié miào jiù zhì hòu shì guàn yǐ dì shì
神主享于别庙,旧制后谥冠以帝谥。
qìng lì zhōng lǐ guān yán xiào zì lián tài zǔ shì dé zì lián tài zōng shì
庆历中,礼官言,"孝"字连太祖谥,"德"字连太宗谥。
suì gǎi zhuàng wèi zhāng yǐ lián zhēn zōng shì yún
遂改"壮"为"章",以连真宗谥云。
zhāng mù guō huáng hòu tài yuán rén xuān huī nán yuàn biàn shǒu wén dì èr nǚ
章穆郭皇后,太原人,宣徽南院便守文第二女。
chún huà sì nián zhēn zōng zài xiāng dǐ tài zōng wèi pìn zhī
淳化四年,真宗在襄邸,太宗为聘之。
fēng lǔ guó fū rén jìn fēng qín guó
封鲁国夫人,进封秦国。
zhēn zōng sì wèi lì wèi huáng hòu
真宗嗣位,立为皇后。
jǐng dé sì nián cóng xìng xī jīng hái yǐ jí bēng nián sān shí èr
景德四年,从幸西京还,以疾崩,年三十二。
hòu qiān yuē huì xià xìng è shē mí
后谦约惠下,性恶奢靡。
zú shǔ rù yè jìn zhōng fú shì huá chǐ bì jiā jiè xù
族属入谒禁中,服饰华侈,必加戒勖。
yǒu yǐ jiā shì qiú yán yú shàng zhě hòu zhōng bù xǔ
有以家事求言于上者,后终不许。
xiōng zi chū jià yǐ pín yù qí ēn lài dàn chū zhuāng jù gěi zhī
兄子出嫁,以贫欲祈恩赉,但出装具给之。
shàng yóu jiā lǐ zhòng
上尤加礼重。
jí bēng shàng shēn jiē dào
及崩,上深嗟悼。
lǐ guān zòu huáng dì qī rì shì fú tè zhào zēng zhì shí sān rì
礼官奏皇帝七日释服,特诏增至十三日。
tài cháng shàng shì yuē zhuàng mù
太常上谥曰壮穆。
líng jià fā yǐn mìng hàn lín xué shì yáng yì zhuàn āi cè
灵驾发引,命翰林学士杨亿撰哀册。
zàng yǒng xī líng zhī xī běi shén zhǔ xiǎng yú bié miào
葬永熙陵之西北,神主享于别庙。
yǐ hòu dì chóng yí fù shǐ chóng rén wèi zhuàng zhái shǐ kāng zhōu cì shǐ zhí chéng qìng chéng shòu jiē qiān guān
以后弟崇仪副使崇仁为壮宅使、康州刺史,侄承庆、承寿皆迁官。
dà zhōng xiáng fú zhōng fēng hòu mǔ gāo táng jùn tài fū rén liáng shì lái guó tài fū rén
大中祥符中,封后母高唐郡太夫人梁氏莱国太夫人。
rén zōng jí wèi shēng fù zhēn zōng miào shì gǎi shì zhāng mù
仁宗即位,升祔真宗庙室,改谥章穆。
zhāng xiàn míng sù liú huáng hòu qí xiān jiā tài yuán hòu xǐ yì zhōu wèi huá yáng rén
章献明肃刘皇后,其先家太原,后徙益州,为华阳人。
zǔ yán qìng zài jìn hàn jiān wèi yòu xiāo wèi dà jiàng jūn
祖延庆,在晋、汉间为右骁卫大将军;
fù tōng hǔ jié dōu zhǐ huī shǐ jiā zhōu cì shǐ cóng zhēng tài yuán dào zú
父通,虎捷都指挥使、嘉州刺史,从征太原,道卒。
hòu tōng dì èr nǚ yě
后,通第二女也。
chū mǔ páng mèng yuè rù huái yǐ ér yǒu shēn suì shēng hòu
初,母庞梦月入怀,已而有娠,遂生后。
hòu zài qiǎng bǎo ér gū jū yú wài shì
后在襁褓而孤,鞠于外氏。
shàn bō táo
善播鼗。
shǔ rén gōng měi zhě yǐ duàn yín wèi yè cuī zhī rù jīng shī
蜀人龚美者,以锻银为业,摧之入京师。
hòu nián shí wǔ rù xiāng dǐ wáng rǔ mǔ qín guó fū rén xìng yán zhěng yīn wèi tài zōng yán zhī lìng wáng chì qù
后年十五入襄邸,王乳母秦国夫人性严整,因为太宗言之,令王斥去。
wáng bù dé yǐ zhì zhī wáng gōng zhǐ shǐ zhāng qí jiā
王不得已,置之王宫指使张耆家。
tài zōng bēng zhēn zōng jí wèi rù wèi měi rén
太宗崩,真宗即位,入为美人。
yǐ qí wú zōng zú nǎi gèng yǐ měi wèi xiōng dì gǎi xìng liú
以其无宗族,乃更以美为兄弟,改姓刘。
dà zhōng xiáng fú zhōng wèi xiū yí jìn dé fēi
大中祥符中,为修仪,进德妃。
zì zhāng mù bēng zhēn zōng yù lì wèi huáng hòu dà chén duō yǐ wéi bù kě dì zú lì zhī
自章穆崩,真宗欲立为皇后,大臣多以为不可,帝卒立之。
li chén fēi shēng rén zōng hòu yǐ wéi jǐ zi yǔ yáng shū fēi fǔ lǐ shèn zhì
李宸妃生仁宗,后以为己子,与杨淑妃抚礼甚至。
hòu xìng jǐng wù xiǎo shū shǐ wén cháo tíng shì néng jì qí běn mò
后性警悟,晓书史,闻朝廷事,能记其本末。
zhēn zōng tuì cháo yuè tiān xià fēng zòu duō zhì zhōng yè hòu jiē yù wén
真宗退朝,阅天下封奏,多至中夜,后皆预闻。
gōng wéi shì yǒu wèn zhé fu yǐn gù shí yǐ duì
宫围事有问,辄傅引故实以对。
tiān xǐ sì nián dì jiǔ jí jū gōng zhōng shì duō jué yú hòu
天禧四年,帝久疾居宫中,事多决于后。
zǎi xiàng shàng kòu zhǔn mì yì zòu qǐng huáng tài zǐ jiān guó yǐ móu xiè bà xiāng yòng dīng wèi dài zhī
宰相上寇准密议奏请皇太子监国,以谋泄罢相,用丁谓代之。
jì ér rù nèi dōu zhī zhōu huái zhèng móu fèi hòu shā wèi fù yòng zhǔn yǐ fǔ tài zǐ
既而,入内都知周怀政谋废后杀谓,复用准以辅太子。
kè shěng shǐ yáng chóng xūn nèi diàn chéng zhì yáng huái jí yì wèi gào wèi yè chéng dú chē xié chóng xūn huái jí zào shū mì shǐ cáo lì yòng móu
客省使杨崇勋、内殿承制杨怀吉诣谓告,谓夜乘犊车,挟崇勋、怀吉造枢密使曹利用谋。
míng rì zhū huái zhèng biǎn zhǔn héng zhōu sī mǎ
明日,诛怀政,贬准衡州司马。
yú shì zhào huáng tài zǐ kāi zī shàn táng yǐn dà chén jué tiān xià shì hòu cái zhì yú nèi
于是诏皇太子开资善堂,引大臣决天下事,后裁制于内。
zhēn zōng bēng yí zhào zūn hòu wèi huáng tài hòu jūn guó zhòng shì quán qǔ chǔ fèn
真宗崩,遗诏尊后为皇太后,军国重事,权取处分。
wèi děng qǐng tài hòu yù bié diàn tài hòu qiǎn zhāng jǐng zōng léi yǔn gōng yù yuē huáng dì shì shì dāng cháo xī zài cè hé xū bié yù yī diàn
谓等请太后御别殿,太后遣张景宗、雷允恭谕曰:"皇帝视事,当朝夕在侧,何须别御一殿?
yú shì qǐng dì yǔ tài hòu wǔ rì yī yù chéng míng diàn dì wèi zuǒ tài hòu wèi yòu chuí lián jué shì
"于是请帝与太后五日一御承明殿,帝位左,太后位右,垂帘决事。
yì yǐ dìng tài hòu hū chū shǒu shū dì yù jìn zhōng yuè zhāng zòu yù dà shì jí zhào duì fǔ chén
议已定,太后忽出手书,第欲禁中阅章奏,遇大事即召对辅臣。
qí móu chū yú dīng wèi fēi tài hòu yì yě
其谋出于丁谓,非太后意也。
wèi jì biǎn féng zhěng děng sān shàng zòu qǐng rú chū yì
谓既贬,冯拯等三上奏,请如初议。
dì yì yǐ wéi yán yú shì shǐ tóng yù chéng míng diàn
帝亦以为言,于是始同御承明殿。
bǎi guān biǎo hè tài hòu āi tòng
百官表贺,太后哀恸。
yǒu sī qǐng zhì lìng chēng wú yǐ shēng rì wèi cháng níng jié chū rù yù dà ān niǎn míng biān shì wèi rú shèng yú
有司请制令称"吾",以生日为长宁节,出入御大安辇,鸣鞭侍卫如乘舆。
lìng tiān xià bì tài hòu fù huì
令天下避太后父讳。
qún chén shàng zūn hào yuē yīng yuán chóng dé rén shòu cí shèng tài hòu yù wén dé diàn shòu cè
群臣上尊号曰应元崇德仁寿慈圣太后,御文德殿受册。
tiān shèng wǔ nián zhēng dàn tài hòu yù huì qìng diàn
天圣五年正旦,太后御会庆殿。
qún chén jí qì dān shǐ zhě bān tíng zhōng dì zài bài guì shàng shòu
群臣及契丹使者班廷中,帝再拜跪上寿。
shì suì jiāo sì qián chū shǒu shū yù bǎi guān wú qǐng jiā zūn hào
是岁郊祀前,出手书谕百官,毋请加尊号。
lǐ chéng dì lǜ bǎi guān gōng xiè rú yuán rì
礼成,帝率百官恭谢如元日。
qī nián dōng zhì tiān zǐ yòu lǜ bǎi guān shàng shòu fàn zhòng yān lì yán qí fēi bù tīng
七年冬至,天子又率百官上寿,范仲淹力言其非,不听。
jiǔ yuè zhào cháng níng jié bǎi guān cì yī tiān xià cì yàn jiē rú qián yuán jié
九月,诏长宁节百官赐衣,天下赐宴,皆如乾元节。
míng dào yuán nián dōng zhì fù yù wén dé diàn
明道元年冬至,复御文德殿。
yǒu sī chén huáng huī zhàng shè gōng jià dēng gē èr wǔ
有司陈黄麾仗,设宫架、登歌、二舞。
míng nián dì qīn gēng jí tián tài hòu yì yè tài miào chéng yù lù fú yī yī jiǔ lóng huā chāi guān zhāi yú miào
明年,帝亲耕籍田,太后亦谒太庙,乘玉辂,服祎衣、九龙花钗冠,斋于庙。
zhì míng fú gǔn yī shí zhāng jiǎn zōng yí zǎo qù jiàn guān yí tiān qián hòu chuí zhū cuì shí liú
质明,服衮衣,十章,减宗彝、藻,去剑,冠仪天,前后垂珠翠十旒。
jiàn xiàn qī shì huáng tài fēi yà xiàn huáng hòu zhōng xiàn
荐献七室,皇太妃亚献,皇后终献。
jiā shàng zūn hào yuē yìng tiān qí shèng xiǎn gōng chóng dé cí rén bǎo shòu tài hòu
加上尊号曰应天齐圣显功崇德慈仁保寿太后。
shì suì bēng nián liù shí wǔ
是岁崩,年六十五。
shì yuē zhāng xiàn míng sù zàng yú yǒng dìng líng zhī xī běi
谥曰章献明肃,葬于永定陵之西北。
jiù zhì huáng hòu jiē èr shì chēng zhì jiā sì shì zì hòu shǐ
旧制皇后皆二谥,称制,加四谥自后始。
zhuī zèng sān shì jiē zhì tài shī shàng shū lìng jiān zhōng shū lìng fù fēng wèi wáng
追赠三世皆至太师、尚书令、兼中书令,父封魏王。
chū rén zōng jí wèi shàng shǎo tài hòu chēng zhì suī zhèng chū gōng wéi ér hào lìng yán míng ēn wēi jiā tiān xià
初,仁宗即位尚少,太后称制,虽政出宫闱,而号令严明,恩威加天下。
zuǒ yòu jìn xí yì shǎo suǒ jiǎ jiè gōng yè jiān wèi cháng wàng gǎi zuò
左右近习亦少所假借,宫掖间未尝妄改作。
nèi wài cì yǔ yǒu jié chái shì lǐ shì èr gōng zhǔ rù jiàn yóu fú bì tì
内外赐与有节,柴氏、李氏二公主入见,犹服髲鬀。
tài hòu yuē gū lǎo yǐ
太后曰:"姑老矣。
mìng zuǒ yòu cì yǐ zhū jī pà shǒu
"命左右赐以珠玑帕首。
shí rùn wáng yuán fèn fù ān guó fū rén lǐ shì lǎo fā qiě luò jiàn tài hòu yì qǐng pà shǒu
时润王元份妇安国夫人李氏老,发且落,见太后,亦请帕首。
tài hòu yuē dà zhǎng gōng zhǔ tài zōng huáng dì nǚ xiān dì zhū mèi yě
太后曰:"大长公主,太宗皇帝女,先帝诸妹也;
ruò zhào jiā lǎo fù nìng kě bǐ yé
若赵家老妇,宁可比耶?
jiù cì dà chén chá yǒu lóng fèng shì tài hòu yuē cǐ qǐ rén chén kě de
"旧赐大臣茶,有龙凤饰,太后曰:"此岂人臣可得?
mìng yǒu sī bié zhì rù xiāng jīng tǐng yǐ cì zhī
"命有司别制入香京挺以赐之。
cì zú rén yù shí bì yì yǐ kòu qì yuē shàng fāng qì wù shǐ rù wú jiā yě
赐族人御食,必易以扣器,曰:"尚方器勿使入吾家也。
cháng fú shī xū liàn qún shì zhě jiàn rén zōng zuǒ yòu zān ěr zhēn lì yù xiào zhī
"常服𫄟𦈡练裙,侍者见仁宗左右簪珥珍丽,欲效之。
tài hòu jiè yuē bǐ huáng dì pín yù shì yě rǔ ān dé xué
太后戒曰:"彼皇帝嫔御饰也,汝安得学。
xiān shì xiǎo chén fāng zhòng gōng shàng shū qǐng yī wǔ hòu gù shì lì liú shì miào ér chéng lín yì xiàn wǔ hòu lín cháo tú hòu zhì qí shū yú de yuē wú bù zuò cǐ fù zǔ zōng shì
先是,小臣方仲弓上书,请依武后故事,立刘氏庙,而程琳亦献《武后临朝图》,后掷其书于地曰:"吾不作此负祖宗事。
yǒu cáo chén liú chāo zhě zì jīng xi hái yán zài yǔ yǒu chū shèng liáng qiān yú hú qǐ fù sān sī
"有漕臣刘绰者,自京西还,言在庾有出剩粮千余斛,乞付三司。
hòu wèn yuē qīng shi wáng céng zhāng zhī bái lǚ yí jiǎn lǔ zōng dào hu
后问曰:"卿识王曾、张知白、吕夷简、鲁宗道乎?
cǐ sì rén qǐ yīn xiàn xiàn yú jìn zāi
此四人岂因献羡余进哉!
hòu chēng zhì fán shí yī nián zì rén zōng jí wèi nǎi yù fǔ chén yuē huáng dì tīng duàn zhī xiá xuān zhào míng rú jiǎng xí jīng shǐ yǐ fǔ qí dé
后称制凡十一年,自仁宗即位,乃谕辅臣曰:"皇帝听断之暇,宣诏名儒讲习经史,以辅其德。
yú shì shè wò chóng zhèng diàn zhī xi wǔ ér rì mìng jìn chén shì jiǎng dú
"于是设幄崇政殿之西庑,而日命近臣侍讲读。
dīng wèi cáo lì yòng jì yǐ wǔ quán biǎn cuàn ér tiān xià tì rán wèi zhī
丁谓、曹利用既以侮权贬窜,而天下惕然畏之。
wǎn shāo jìn wài jiā rèn nèi gōng luó chóng xūn jiāng dé míng děng fǎng wài shì chóng xūn děng yǐ cǐ shì qīng zhōng wài
晚稍进外家,任内宫罗崇勋、江德明等访外事,崇勋等以此势倾中外。
xiōng zi cóng dé sǐ yīn qī mén rén sī yì bài guān zhě shù shí rén
兄子从德死,姻戚、门人、厮役拜官者数十人。
yù shǐ cáo xiū gǔ yáng xié guō quàn duàn shǎo lián lùn zòu tài hòu xī zhú zhī
御史曹修古、杨偕、郭劝、段少连论奏,太后悉逐之。
tài hòu bǎo hù dì jì jìn lì ér rén zōng suǒ yǐ fèng tài hòu yì shèn bèi
太后保护帝既尽力,而仁宗所以奉太后亦甚备。
shàng chūn qiū zhǎng yóu bù zhī wèi chén fēi suǒ chū zhōng tài hòu zhī shì wú háo fà jiàn xì yān
上春秋长,犹不知为宸妃所出,终太后之世无毫发间隙焉。
jí bù yù dì wèi dà shè xī zhào tiān xià yī zhě chí chuán yì jīng shī
及不豫,帝为大赦,悉召天下医者驰传诣京师。
zhū cháng wèi tài hòu zhé zhě jiē nèi xǐ sǐ zhě fù qí gōng
诸尝为太后谪者皆内徙,死者复其宫。
qí hòu yán zhě duō zhuī dǐ tài hòu shí shì fàn zhòng yān yǐ wéi yán shàng yuē cǐ zhèn suǒ bù rěn wén yě
其后言者多追诋太后时事,范仲淹以为言,上曰:"此朕所不忍闻也。
xià zhào jiè zhōng wài wú zhé yán
"下诏戒中外毋辄言。
yú shì tài níng jūn jié dù shǐ qián wéi yǎn qǐng yǐ zhāng xiàn zhāng yì yǔ zhāng mù bìng fù zhēn zōng shì
于是泰宁军节度使钱惟演请以章献、章懿与章穆并祔真宗室。
zhào sān xǐng yǔ lǐ yuàn yì jiē yǐ wèi zhāng mù huáng hòu wèi chóng zhōng hú yǐ fù zhēn zōng miào shì zì xié yī dì yī hòu zhī wén
诏三省与礼院议,皆以谓章穆皇后位崇中壶,已祔真宗庙室,自协一帝一后之文;
zhāng xiàn míng sù chù kūn yuán zhī zūn zhāng yì gǎn rì fú zhī guì gōng dé mò yǔ wéi bǐ wèi yi chóng jiàn xīn miào tóng diàn yì shì suì shí jiàn xiǎng yī yòng tài miào zhī yí réng bié lì miào míng yǐ chóng shì xiǎng
章献明肃处坤元之尊,章懿感日符之贵,功德莫与为比,谓宜崇建新庙,同殿异室,岁时荐飨,一用太庙之仪,仍别立庙名,以崇世享。
hàn lín xué shì féng yuán děng qǐng yǐ fèng cí wèi míng zhào yī
翰林学士冯元等请以奉慈为名,诏依。
qìng lì wǔ nián lǐ yuàn yán zhāng xiàn zhāng yì èr hòu qǐng zūn guó cháo yì dé míng dé yuán dé sān hòu tóng fù tài zōng miào shì gù shì qiān fù zhēn zōng miào
庆历五年,礼院言章献、章懿二后,请遵国朝懿德、明德、元德三后同祔太宗庙室故事,迁祔真宗庙。
zhào liǎng zhì yì hàn lín xué shì wáng yáo chén děng yì qǐng qiān èr hòu fù xù yú zhāng mù zhī cì cóng zhī
诏两制议,翰林学士王尧臣等议,请迁二后祔,序于章穆之次,从之。
li chén fēi háng zhōu rén yě
李宸妃,杭州人也。
zǔ yán sì shì qián shì wèi jīn huá xiàn zhǔ bù
祖延嗣,仕钱氏,为金华县主簿;
fù rén dé zhōng zuǒ bān diàn zhí
父仁德,终左班殿直。
chū rù gōng wèi zhāng xiàn tài hòu shì ér zhuàng zhòng guǎ yán zhēn zōng yǐ wéi sī qǐn
初入宫,为章献太后侍儿,壮重寡言,真宗以为司寝。
jì yǒu shēn cóng dì lín qì tái yù chāi zhuì fēi è zhī
既有娠,从帝临砌台,玉钗坠,妃恶之。
dì xīn bo chāi wán dāng wèi nán zǐ
帝心卜:钗完,当为男子。
zuǒ yòu qǔ yǐ jìn chāi guǒ bù huǐ dì shén xǐ
左右取以进,钗果不毁,帝甚喜。
yǐ ér shēng rén zōng fēng chóng yáng xiàn jūn
已而生仁宗,封崇阳县君;
fù shēng yī nǚ bù yù
复生一女,不育。
jìn cái rén hòu wèi wǎn yí
进才人,后为婉仪。
rén zōng jí wèi wèi shùn róng cóng shǒu yǒng dìng líng
仁宗即位,为顺容,从守永定陵。
zhāng xiàn tài hòu shǐ liú měi zhāng huái dé wèi fǎng qí qīn shǔ de qí dì yòng hé bǔ sān bān fèng zhí
章献太后使刘美、张怀德为访其亲属,得其弟用和,补三班奉职。
chū rén zōng zài qiǎng bǎo zhāng xiàn yǐ wéi jǐ zi shǐ yáng shū fēi bǎo shì zhī
初,仁宗在襁褓,章献以为己子,使杨淑妃保视之。
rén zōng jí wèi fēi hēi chù xiān cháo pín yù zhōng wèi cháng zì yì
仁宗即位,妃嘿处先朝嫔御中,未尝自异。
rén wèi tài hòu yì wú gǎn yán zhě
人畏太后,亦无敢言者。
zhōng tài hòu shì rén zōng bù zì zhī wèi fēi suǒ chū yě
终太后世,仁宗不自知为妃所出也。
míng dào yuán nián jí gé jìn wèi chén fēi hōng nián sì shí liù
明道元年,疾革,进位宸妃,薨,年四十六。
chū zhāng xiàn tài hòu yù yǐ gōng rén lǐ zhì sàng yú wài chéng xiàng lǚ yí jiǎn zòu lǐ yi cóng hòu
初,章献太后欲以宫人礼治丧于外,丞相吕夷简奏礼宜从厚。
tài hòu jù yǐn dì qǐ yǒu qǐng dú zuò lián xià zhào yí jiǎn wèn yuē yī gōng rén sǐ xiàng gōng yún yún hé yú
太后遽引帝起,有顷,独坐帘下,召夷简问曰:"一宫人死,相公云云,何欤?
yí jiǎn yuē chén dài zuì zǎi xiàng shì wú nèi wài wú bù dāng yù
"夷简曰:"臣待罪宰相,事无内外,无不当预。
tài hòu nù yuē xiàng gōng yù lí jiàn wú mǔ zǐ yé
"太后怒曰:"相公欲离间吾母子耶!
yí jiǎn cóng róng duì yuē bì xià bù yǐ liú shì wèi niàn chén bù gǎn yán
"夷简从容对曰:"陛下不以刘氏为念,臣不敢言;
shàng niàn liú shì shì sāng lǐ yi cóng hòu
尚念刘氏,是丧礼宜从厚。
tài hòu wù jù yuē gōng rén li chén fēi yě qiě nài hé
"太后悟,遽曰:"宫人,李宸妃也,且奈何?
yí jiǎn nǎi qǐng zhì yòng yī pǐn lǐ bìn hóng fú yuàn
"夷简乃请治用一品礼,殡洪福院。
yí jiǎn yòu wèi rù nèi dōu zhī luō chóng xūn yuē chén fēi dāng yǐ hòu fú liàn yòng shuǐ yín shí guān yì shí wù wèi yí jiǎn wèi cháng dào jí
夷简又谓入内都知罗崇勋曰:"宸妃当以后服殓,用水银实棺,异时勿谓夷简未尝道及。
chóng xūn rú qí yán
"崇勋如其言。
hòu zhāng xiàn tài hòu bēng yàn wáng wèi rén zōng yán bì xià nǎi li chén fēi yǒu suǒ shēng fēi sǐ yǐ fēi mìng
后章献太后崩,燕王为仁宗言:"陛下乃李宸妃有所生,妃死以非命。
rén zōng hào tòng dùn huǐ bù shì cháo lěi rì xià āi tòng zhī zhào zì zé
"仁宗号恸顿毁,不视朝累日,下哀痛之诏自责。
zūn chén fēi wèi huáng tài hòu shì zhuàng yì
尊宸妃为皇太后,谥壮懿。
xìng hóng fú yuàn jì gào yì zǐ gōng qīn kū shì zhī fēi yù sè rú shēng guān fú rú huáng tài hòu yǐ shuǐ yín yǎng zhī gù bù huài
幸洪福院祭告,易梓宫,亲哭视之,妃玉色如生,冠服如皇太后,以水银养之,故不坏。
rén zōng tàn yuē rén yán qí kě xìn zāi
仁宗叹曰:"人言其可信哉!
yù liú shì jiā hòu
"遇刘氏加厚。
péi zàng yǒng dìng líng miào yuē fèng cí
陪葬永定陵,庙曰奉慈。
yòu jí jǐng líng gōng jiàn shén yù diàn yuē guǎng xiào
又即景灵宫建神御殿,曰广孝。
qìng lì zhōng gǎi shì zhāng yì shēng fù tài miào
庆历中,改谥章懿,升祔太庙。
bài yòng hé wèi zhāng xìn jūn jié dù shǐ jiǎn jiào shì zhōng chǒng lài shén wò
拜用和为彰信军节度使、检校侍中,宠赉甚渥。
jì ér zhuī niàn bù yǐ gù wú yǐ hòu qí jiā nǎi yǐ fú kāng gōng zhǔ xià jià yòng hé zhī zǐ wěi
既而追念不已,顾无以厚其家,乃以福康公主下嫁用和之子玮。
yáng shū fēi yì zhōu pí rén
杨淑妃,益州郫人。
zǔ tāo fù zhī yǎn zhī yǎn dì zhī xìn lì jìn jūn wèi tiān wǔ fù zhǐ huī shǐ
祖瑫,父知俨,知俨弟知信,隶禁军,为天武副指挥使。
fēi nián shí èr rù huáng zǐ gōng
妃年十二入皇子宫。
zhēn zōng jí wèi bài cái rén yòu bài jié yú jìn wǎn yí réng zhào wǎn yí shēng cóng yī pǐn wèi zhāo yí shàng
真宗即位,拜才人,又拜婕妤,进婉仪,仍诏婉仪升从一品,位昭仪上。
dì dōng fēng xi sì fán xún xìng jiē cóng
帝东封、西祀,凡巡幸皆从。
zhāng xiàn tài hòu wèi xiū yí fēi yǔ zhī wèi jǐ liè
章献太后为修仪,妃与之位几埒。
ér fēi tōng mǐn yǒu zhì sī fèng shùn zhāng xiàn wú suǒ wǔ zhāng xiàn qīn ài zhī
而妃通敏有智思,奉顺章献无所忤,章献亲爱之。
gù fēi suī guì xìng zhōng bù yǐ wèi jǐ jiān hòu jiā shū fēi
故妃虽贵幸,终不以为己间,后加淑妃。
zhēn zōng bēng yí zhì yǐ wéi huáng tài hòu
真宗崩,遗制以为皇太后。
shǐ rén zōng zài rǔ bǎo zhāng xiàn shǐ fēi hù shì fán qǐ jū yǐn shí bì yǔ zhī jù suǒ yǐ yōng yòu fú chí ēn yì qín bèi
始,仁宗在乳褓,章献使妃护视,凡起居饮食必与之俱,所以拥佑扶持,恩意勤备。
jí dì jí wèi cháng zhào qí zhí yǒng dé jiàn jìn zhōng yù shòu yǐ zhū sī fù shǐ
及帝即位,尝召其侄永德见禁中,欲授以诸司副使。
fēi cí yuē xiǎo ér qǐ shèng dà ēn xiǎo guān kě yě
妃辞曰:"小儿岂胜大恩,小官可也。
gèng mìng wèi yòu shì jìn
"更命为右侍禁。
zhāng xiàn yí gào zūn wèi huáng tài hòu jū gōng zhōng yǔ huáng dì tóng yì jūn guó shì
章献遗诰尊为皇太后,居宫中,与皇帝同议军国事。
gé mén qù bǎi liáo hè yù shǐ zhōng chéng cài qí mù tái lì wú zhuī bān nǎi rù bái zhí zhèng yuē shàng chūn qiū zhǎng xí zhī tiān xià qíng wěi jīn shǐ qīn zhèng shì qǐ yi shǐ nǚ hòu xiāng jì chēng zhì hu
阁门趣百僚贺,御史中丞蔡齐目台吏毋追班,乃入白执政曰:"上春秋长,习知天下情伪,今始亲政事,岂宜使女后相继称制乎?
nǎi zhào shān qù yí gào tóng yì jūn guó shì yǔ dì cún hòu hào
"乃诏删去遗诰"同议军国事"语,第存后号。
fèng mín qián èr wàn zhù tāng mù hòu míng qí suǒ jū gōng yuē bǎo qìng chēng bǎo qìng huáng tài hòu
奉缗钱二万助汤沐,后名其所居宫曰保庆,称保庆皇太后。
jǐng yòu sān nián wú jí ér hōng nián wǔ shí sān
景祐三年,无疾而薨,年五十三。
bìn yú huáng yí diàn
殡于皇仪殿。
dì sī qí bǎo hù zhī ēn mìng lǐ guān yì jiā fú xiǎo gōng
帝思其保护之恩,命礼官议加服小功。
chū rén zōng wèi yǒu sì hòu měi quàn dì zé zōng zǐ jìn shǔ ér xián zhě yǎng yú gōng zhōng qí xuǎn jí yīng zōng yě
初,仁宗未有嗣,后每劝帝择宗子近属而贤者,养于宫中,其选即英宗也。
yīng zōng lì yán zhě wèi lǐ cí mǔ yú zi jì yú sūn zhǐ qǐng fèi hòu miào yì qí zhǔ yuán líng
英宗立,言者谓礼慈母于子祭,于孙止,请废后庙,瘗其主园陵。
yīng zōng fú yù jù yě xià yǒu sī yì wèi shàng huì dì bēng suì ba
英宗弗欲遽也,下有司议,未上,会帝崩,遂罢。
hòu fù zǔ jiē lèi zèng zhì yī pǐn zhī xìn zèng jié dù shǐ
后父祖皆累赠至一品,知信赠节度使。
zhī xìn zǐ jǐng zōng jiàn wài qī chuán
知信子景宗,见《外戚传》。
chén guì fēi zǎi xiàng lún zhī sūn fù jì zōng guāng lù shǎo qīng
沈贵妃,宰相伦之孙,父继宗,光禄少卿。
dà zhōng xiáng fú chū yǐ jiàng xiàng jiā zǐ bèi xuǎn
大中祥符初,以将相家子被选。
chū wèi cái rén lì měi rén jié yú chōng yuàn zhì dé fēi
初为才人,历美人、婕妤、充媛,至德妃。
wéi rén shū jiǎn bù huá dì yì yǐ fēi jiā shì gù dài zhī yì zhòng
为人淑俭不华,帝亦以妃家世故,待之异众。
cháng qiū xū wèi dì yù lì zhī yǒu cóng zhōng jū zhī zhě bù guǒ
长秋虚位,帝欲立之,有从中沮之者,不果。
jiā yòu mò jìn guì fēi
嘉祐末,进贵妃。
xī níng jiǔ nián hōng nián bā shí sān
熙宁九年薨,年八十三。
xǔ chū bìn qí jiā chē jià lín diàn chuò shì cháo sān rì shì zhāo jìng
许出殡其家,车驾临奠,辍视朝三日,谥昭静。
rén zōng guō huáng hòu qí xiān yīng zhōu jīn chéng rén
仁宗郭皇后,其先应州金城人。
píng lú jūn jié dù shǐ chóng zhī sūn yě
平卢军节度使崇之孙也。
tiān shèng èr nián lì wèi huáng hòu
天圣二年,立为皇后。
chū dì chǒng zhāng měi rén yù yǐ wèi hòu zhāng xiàn tài hòu nán zhī
初,帝宠张美人,欲以为后,章献太后难之。
hòu jì lì ér pō jiàn shū
后既立,而颇见疏。
qí hòu shàng měi rén yáng měi rén jù xìng shù yǔ hòu fèn zhēng
其后尚美人、杨美人俱幸,数与后忿争。
yī rì shàng shì yú shàng qián yǒu qīn hòu yǔ hòu bù shèng fèn pī qí jiá shàng zì qǐ jiù zhī wù pī shàng jǐng shàng dà nù
一日,尚氏于上前有侵后语,后不胜忿,批其颊,上自起救之,误批上颈,上大怒。
rù nèi dōu zhī yán wén yīng yīn yǔ shàng móu fèi hòu qiě quàn dì yǐ zhǎo hén shì zhí zhèng
入内都知阎文应因与上谋废后,且劝帝以爪痕示执政。
shàng yǐ shì lǚ yí jiǎn qiě gào zhī gù yí jiǎn yì yǐ qián bà xiāng yuàn hòu nǎi yuē gǔ yì yǒu zhī
上以示吕夷简,且告之故,夷简亦以前罢相怨后,乃曰:"古亦有之。
hòu suì fèi
"后遂废。
zhào fēng wèi jìng fēi yù jīng chōng miào xiān shī cì míng qīng wù jū cháng lè gōng
诏封为净妃、玉京冲妙仙师,赐名清悟,居长乐宫。
yú shì zhōng chéng kǒng dào fǔ jiàn guān yù shǐ fàn zhòng yān duàn shǎo lián děng shí rén fú gé yán hòu wú guò bù kě fèi
于是中丞孔道辅、谏官御史范仲淹段少连等十人伏阁言:"后无过,不可废。
dào fǔ děng jù bèi chù zé
"道辅等俱被黜责。
jǐng yòu yuán nián chū jū yáo huá gōng ér shàng měi rén yì fèi yú dòng zhēn gōng rù dào yáng měi rén bié zhái ān zhì
景祐元年,出居瑶华宫,而尚美人亦废于洞真宫入道,杨美人别宅安置。
yòu cì hòu hào jīn tíng jiào zhǔ chōng jìng yuán shī
又赐后号金庭教主、冲静元师。
hòu dì pō niàn zhī qiǎn shǐ cún wèn cì yǐ yuè fǔ hòu hé dá zhī cí shén chuàng wǎn
后帝颇念之,遣使存问,赐以乐府,后和答之,辞甚怆惋。
dì cháng mì lìng zhào rù hòu yuē ruò zài jiàn zhào zhě xū bǎi guān lì bān shòu cè fāng kě
帝尝密令召入,后曰:"若再见召者,须百官立班受册方可。
shǔ xiǎo jí qiǎn wén yīng xié yī zhěn shì shù rì nǎi yán hòu bào hōng
"属小疾,遣文应挟医诊视,数日,乃言后暴薨。
zhōng wài yí yán wén yīng jìn dú ér bù dé qí shí
中外疑阎文应进毒,而不得其实。
shàng shēn dào zhī zhuī fù huáng hòu ér tíng shì cè fù miào zhī lǐ
上深悼之,追复皇后,而停谥册祔庙之礼。
cí shèng guāng xiàn cáo huáng hòu zhēn dìng rén shū mì shǐ zhōu wǔ huì wáng bīn zhī sūn yě
慈圣光献曹皇后,真定人,枢密使周武惠王彬之孙也。
míng dào èr nián guō hòu fèi zhào pìn rù gōng
明道二年,郭后废,诏聘入宫。
jǐng yòu yuán nián jiǔ yuè cè wèi huáng hòu
景祐元年九月,册为皇后。
xìng cí jiǎn zhòng jià sè cháng yú jìn yuàn zhǒng gǔ qīn cán shàn fēi bó shū
性慈俭,重稼穑,常于禁苑种谷、亲蚕,善飞帛书。
qìng lì bā nián rùn zhēng yuè dì jiāng yǐ wàng xī zài zhāng dēng hòu jiàn zhǐ
庆历八年闰正月,帝将以望夕再张灯,后谏止。
hòu sān rì wèi zú shù rén zuò luàn yè zhào wū kòu qǐn diàn
后三日,卫卒数人作乱,夜赵屋叩寝殿。
hòu fāng shì dì wén biàn jù qǐ
后方侍帝,闻变遽起。
dì yù chū hòu bì gē yōng chí qù hū dōu zhī wáng shǒu zhōng shǐ yǐn bīng rù
帝欲出,后闭合拥持,趣呼都知王守忠使引兵入。
zéi shāng gōng pín diàn xià shēng chè dì suǒ huàn zhě yǐ rǔ yù ōu xiǎo nǚ zǐ shǐ zòu hòu huà zhī yuē zéi zài jìn shā rén gǎn wàng yán yé
贼伤宫嫔殿下,声彻帝所,宦者以乳妪欧小女子始奏,后叱之曰:"贼在近杀人,敢妄言耶!
hòu dù zéi bì zòng huǒ yīn qiǎn rén qiè shuǐ zhǒng qí hòu guǒ jǔ jù fén lián shuǐ suí miè zhī
"后度贼必纵火,阴遣人挈水踵其后,果举炬焚帘,水随灭之。
shì xī suǒ qiǎn huàn shì hòu jiē qīn jiǎn qí fā yù zhī yuē míng rì xíng shǎng yòng shì wèi yàn
是夕,所遣宦侍,后皆亲剪其发,谕之曰:"明日行赏,用是为验。
gù zhēng jìn sǐ lì zéi jí qín miè
"故争尽死力,贼即禽灭。
gē nèi qiè yǔ zú luàn dāng zhū qí āi xìng jī jī yán zhī dì dài gòng sǐ
合内妾与卒乱当诛,祈哀幸姬,姬言之帝,贷共死。
hòu jù yì guān jiàn qǐng lùn rú fǎ yuē bù rú shì wú yǐ sù qīng jìn yè
后具衣冠见,请论如法,曰:"不如是,无以肃清禁掖。
dì mìng zuò hòu bù kě lì qǐng yí shù kè zú zhū zhī
"帝命坐,后不可,立请,移数刻,卒诛之。
zhāng fēi hù chǒng shàng tiě yù jiǎ hòu gài chū yóu
张妃怙宠上僣,欲假后盖出游。
dì shǐ zì lái qǐng hòu yǔ zhī wú jìn sè
帝使自来请,后与之,无靳色。
fēi xǐ hái yǐ gào dì yuē guó jiā wén wù yí zhāng shàng xià yǒu zhì rǔ zhāng zhī ér chū wài tíng bù rǔ zhì
妃喜,还以告,帝曰:"国家文物仪章,上下有秩,汝张之而出,外廷不汝置。
fēi bù yì ér chuò
"妃不怿而辍。
yīng zōng fāng sì suì yù jìn zhōng hòu fǔ jū zhōu jìn
英宗方四岁,育禁中,后拊鞠周尽;
dài rù wèi sì zi zàn cè jū duō
迨入为嗣子,赞策居多。
dì yè bào jí bēng hòu xī liǎn zhū mén yuè zhì yú qián zhào huáng zǐ rù
帝夜暴疾崩,后悉敛诸门钥置于前,召皇子入。
jí míng zǎi chén hán qí děng zhì fèng yīng zōng jí wèi zūn hòu wèi huáng tài hòu
及明,宰臣韩琦等至,奉英宗即位,尊后为皇太后。
dì gǎn jí qǐng quán tóng chǔ fēn jūn guó shì yù nèi dōng mén xiǎo diàn tīng zhèng
帝感疾,请权同处分军国事,御内东门小殿听政。
dà chén rì zòu shì yǒu yí wèi jué zhě zé yuē gōng bèi gēng yì zhī wèi cháng chū jǐ yì
大臣日奏事有疑未决者,则曰"公辈更议之",未尝出己意。
pō shè jīng shǐ duō yuán yǐ jué shì
颇涉经史,多援以决事。
zhōng wài zhāng zòu rì shù shí yī yī néng jì gāng yào
中外章奏日数十,一一能纪纲要。
jiǎn nǐ cáo shì jí zuǒ yòu chén pú háo fēn bù yǐ jiǎ jiè gōng shěng sù rán
检柅曹氏及左右臣仆,毫分不以假借,宫省肃然。
míng nián xià dì jí yì yù jí mìng chè lián hái zhèng dì chí shū jiǔ bù xià jí qiū shǐ xíng zhī
明年夏,帝疾益愈,即命撤帘还政,帝持书久不下,及秋始行之。
chì yǒu sī chóng jùn diǎn lǐ yǐ dì yì tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
敕有司崇峻典礼,以弟佾同中书门下平章事。
shén zōng lì zūn wèi tài huáng tài hòu míng gōng yuē qìng shòu
神宗立,尊为太皇太后,名宫曰庆寿。
dì zhì jí chéng xiào suǒ yǐ chéng yíng yú yuè wú suǒ bù jìn cóng xíng dēng wán měi xiān hòu cè yè
帝致极诚孝,所以承迎娱悦,无所不尽,从行登玩,每先后策掖。
hòu yì cí ài tiān zhì huò tuì cháo shāo wǎn bì zì zhì píng yǐ hou zhǔ jiān qīn chí shàn yǐn yǐ shí dì
后亦慈爱天至,或退朝稍晚,必自至屏扆候瞩,间亲持饍饮以食帝。
wài jiā nán zǐ jiù wú de rù yè
外家男子,旧毋得入谒。
hòu chūn qiū gāo yì yì lǎo dì shù yán yi shǐ rù jiàn zhé bù xǔ
后春秋高,佾亦老,帝数言宜使入见,辄不许。
tā rì yì shì dì dì fù wèi qǐng nǎi xǔ zhī yīn xié yì hòu gē
他日,佾侍帝,帝复为请,乃许之,因偕诣后合。
shǎo yān dì xiān qǐ ruò lìng yì de shēn qīn qīn yì
少焉,帝先起,若令佾得伸亲亲意。
hòu jù yuē cǐ fēi rǔ suǒ dāng de liú
后遽曰:"此非汝所当得留。
qù qiǎn chū
"趣遣出。
wǎn de shuǐ jí shì yī mò néng zhì
晚得水疾,侍医莫能治。
yuán fēng èr nián dōng jí shèn dì shì jí qǐn mén yī bù jiě dài
元丰二年冬,疾甚,帝视疾寝门,衣不解带。
xún rì bēng nián liù shí sì
旬日崩,年六十四。
dì tuī ēn cáo shì bài yì zhōng shū lìng jìn guān zhě sì shí yú rén
帝推恩曹氏,拜佾中书令,进官者四十余人。
chū wáng ān shí dāng guó biàn luàn jiù zhāng hòu chéng jiān yǔ shén zōng wèi zǔ zōng fǎ dù bù yí qīng gǎi
初,王安石当国,变乱旧章,后乘间语神宗,谓祖宗法度不宜轻改。
xī níng zōng sì qián shù rì dì zhì hòu suǒ hòu yuē wú xī wén mín jiān jí kǔ bì yǐ gào rén zōng yīn shè xíng zhī jīn yì dāng ěr
熙宁宗祀前数日,帝至后所,后曰:"吾昔闻民间疾苦,必以告仁宗,因赦行之,今亦当尔。
dì yuē jīn wú tā shì
"帝曰:"今无他事。
hòu yuē wú wén mín jiān shén kǔ qīng miáo zhù yì yi ba zhī
"后曰:"吾闻民间甚苦青苗、助役,宜罢之。
ān shí chéng yǒu cái xué rán yuàn zhī zhě shén zhòng dì yù ài xī bǎo quán zhī bù ruò zàn chū zhī yú wài
安石诚有才学,然怨之者甚众,帝欲爱惜保全之,不若暂出之于外。
dì sǒng tīng chuí yù zhǐ fù wèi ān shí suǒ chí suì bù guǒ
"帝悚听,垂欲止,复为安石所持,遂不果。
dì cháng yǒu yì yú yàn jì yǐ yǔ dà chén dìng yì nǎi yì qìng shòu gōng bái qí shì
帝尝有意于燕蓟,已与大臣定议,乃诣庆寿宫白其事。
hòu yuē chǔ xù cì yǔ bèi hu
后曰:"储蓄赐予备乎?
kǎi zhàng shì zú jīng hu
铠仗士卒精乎?
dì yuē gù yǐ bàn zhī yǐ
"帝曰:"固已办之矣。
hòu yuē shì tǐ zhì dà jí xiōng huǐ lìn shēng hu dòng de zhī bù guò nán miàn shòu hè ér yǐ
"后曰:"事体至大,吉凶悔吝生乎动,得之不过南面受贺而已;
wàn yī bù xié zé shēng líng suǒ xì wèi yì yǐ yán
万一不谐,则生灵所系,未易以言。
gǒu kě qǔ zhī tài zǔ tài zōng shōu fù jiǔ yǐ hé dài jīn rì
苟可取之,太祖、太宗收复久矣,何待今日。
dì yuē gǎn bù shòu jiào
"帝曰:"敢不受教。
sū shì yǐ shī dé zuì xià yù shǐ yù rén yǐ wéi bì sǐ
苏轼以诗得罪,下御史狱,人以为必死。
hòu wéi yù zhōng wén zhī wèi dì yuē cháng yì rén zōng yǐ zhì kē de shì xiōng dì xǐ yuē wú wèi zǐ sūn de liǎng zǎi xiàng
后违预中闻之,谓帝曰:"尝忆仁宗以制科得轼兄弟,喜曰:'吾为子孙得两宰相。
jīn wén shì yǐ zuò shī xì yù de fēi chóu rén zhòng shāng zhī hu
'今闻轼以作诗系狱,得非仇人中伤之乎?
jùn zhì yú shī qí guò wēi yǐ
捃至于诗,其过微矣。
wú jí shì yǐ dǔ bù kě yǐ yuān làn zhì shāng zhōng hé yi shú chá zhī
吾疾势已笃,不可以冤滥致伤中和,宜熟察之。
dì tì qì shì yóu cǐ de miǎn
"帝涕泣,轼由此得免。
jí bēng dì āi mù huǐ jí dài bù shèng sàng
及崩,帝哀慕毁瘠,殆不胜丧。
yǒu sī shàng shì zàng yú yǒng zhāo líng
有司上谥,葬于永昭陵。
zhāng guì fēi hé nán yǒng ān rén yě
张贵妃,河南永安人也。
zǔ yǐng jìn shì dì zhōng jiàn píng lìng
祖颖,进士第,终建平令。
fù yáo fēng yì jǔ jìn shì wèi shí zhōu tuī guān zú
父尧封,亦举进士,为石州推官卒。
shí yáo fēng shǐ yáo zuǒ bǔ shǔ guān yáo fēng qī qián shì qiú qiè gū yòu suí zhī guān yáo zuǒ bù shōu xù yǐ dào yuǎn cí
时尧封史尧佐补蜀官,尧封妻钱氏求挈孤幼随之官,尧佐不收恤,以道远辞。
fēi yòu wú yī qián shì suì nà yú zhāng huì huáng hòu gōng qǐn
妃幼无依,钱氏遂纳于章惠皇后宫寝。
zhǎng de xìng yǒu shèng chǒng
长得幸,有盛宠。
fēi qiǎo huì duō zhì shù shàn chéng yíng shì dòng zhōng wài
妃巧慧多智数,善承迎,势动中外。
qìng lì yuán nián fēng qīng hé jùn jūn suì zhōng wèi cái rén qiān xiū yuàn
庆历元年,封清河郡君,岁中为才人,迁修媛。
hū bèi jí yuē qiè zī báo bù shèng chǒng míng yuán wèi měi rén
忽被疾,曰:"妾姿薄,不胜宠名,原为美人。
xǔ zhī
"许之。
huáng yòu chū jìn guì fēi
皇祐初,进贵妃。
hòu wǔ nián hōng nián sān shí yī
后五年薨,年三十一。
rén zōng āi dào zhī zhuī cè wèi huáng hòu shì wēn chéng
仁宗哀悼之,追册为皇后,谥温成。
zhuī fēng yáo fēng qīng hé jùn wáng shì jǐng sī
追封尧封清河郡王,谥景思。
ér yáo zuǒ yīn yuán jiǎo xìng zhì wèi tōng xiǎn yún
而尧佐因缘侥幸,致位通显云。
miáo guì fēi kāi fēng rén
苗贵妃,开封人。
fù jì zōng
父继宗。
mǔ xǔ xiān wèi rén zōng rǔ bǎo chū jià jì zōng
母许,先为仁宗乳保,出嫁继宗。
dì dēng wèi de fù tōng jí
帝登位,得复通籍。
fēi yǐ róng dé rù shì shēng táng wáng xīn fú kāng gōng zhǔ
妃以容德入侍,生唐王昕、福康公主。
fēng rén shòu jùn jūn bài cái rén zhāo róng dé fēi
封仁寿郡君,拜才人、昭容、德妃。
yīng zōng yù yú jìn zhōng fēi yōng yòu pō yǒu ēn
英宗育于禁中,妃拥佑颇有恩。
jì jiàn zuò chóu qí qián láo jìn guì fēi
既践阼,畴其前劳,进贵妃。
zèng qí fù zhì tài shī wú guó gōng mǔ chén chǔ guó fū rén
赠其父至太师、吴国公,母陈、楚国夫人。
fú kāng xià jià dāng yí ēn wài jiā yì bù kěn yán
福康下嫁,当貤恩外家,抑不肯言。
yuán yòu liù nián hōng nián liù shí jiǔ
元祐六年薨,年六十九。
zhé zōng chuò cháo chū diàn fā āi yuàn zhōng shì yuē zhāo jié
哲宗辍朝,出奠,发哀苑中,谥曰昭节。
zhōu guì fēi kāi fēng rén
周贵妃,开封人。
shēng sì suì cóng qí gū rù gōng zhāng guì fēi yù wèi nǚ
生四岁,从其姑入宫,张贵妃育为女。
shāo zhǎng suì de shì rén zōng shēng liǎng gōng zhǔ
稍长,遂得侍仁宗,生两公主。
dì bēng fēi rì yī shū shí píng chǔ yī shì sòng fó shū kùn zé jiǎ mèi jué zé fù sòng zhòu yè bù jiě yī zhě sì shí nián
帝崩,妃日一疏食,屏处一室,诵佛书,困则假寐,觉则复诵,昼夜不解衣者四十年。
gōng zhǔ xià jià qián jǐng zhēn guō xiàn qīng
公主下嫁钱景臻、郭献卿。
lián jìn zhì xián fēi huī zōng lì jiā guì fēi
连进至贤妃,徽宗立,加贵妃。
lì wǔ cháo qín yuē yī zhì
历五朝,勤约一致。
qǐ shòu cáng yú zhōu shì yíng nán bàng jiàn sēng wū fèi mín qián liù wàn jiē zhù chǔ fèng cì
启寿藏于周氏茔南,傍建僧屋,费缗钱六万,皆贮储奉赐。
guō gōng zhǔ xiān wáng zhào xǔ chū wài dì yǔ qīn qī xiāng wǎng lái
郭公主先亡,诏许出外第,与亲戚相往来。
nián jiǔ shí sān hōng shì zhāo shū
年九十三薨,谥昭淑。
yáng dé fēi dìng táo rén
杨德妃,定陶人。
tiān shèng zhōng yǐ zhāng xiàn tài hòu yīn lián xuǎn wèi yù shì fēng yuán wǔ jùn jūn jìn měi rén
天圣中,以章献太后姻连,选为御侍,封原武郡君,进美人。
duān lì jī mǐn miào yīn lǜ zǔ xún shū yì yī guò mù rú sù xí
端丽机敏,妙音律,组𬘓、书艺一过目如素习。
fù zhōng wèi shì jìn rén zōng yù jiā jiǎng zhuó cí yuē wài guān dāng jī láo yǐ qǔ guì jīn yǐ ēn zé jiǎo xìng kǒng qǐ zuǒ yòu bì yè zhī duān
父忠为侍禁,仁宗欲加奖擢,辞曰:"外官当积劳以取贵,今以恩泽徼幸,恐启左右诐谒之端。
dì yuè mìng xǐ jū sù yí diàn
"帝悦,命徙居肃仪殿。
zèng qí zǔ guì zhōu cì shǐ ér guān qí shū dì wǔ rén
赠其祖贵州刺史,而官其叔弟五人。
jī yǔ guō hòu bù xiāng néng hòu jì fèi fēi yì qiǎn chū
积与郭后不相能,后既废,妃亦遣出。
hòu fù zhào wèi jié yú lì xiū yuàn xiū yí
后复召为婕妤,历修媛、修仪。
xī níng wǔ nián hōng nián wǔ shí sì
熙宁五年薨,年五十四。
zèng dé fēi
赠德妃。
féng xián fēi dōng píng rén
冯贤妃,东平人。
zēng zǔ bǐng zhī zá yù shǐ
曾祖炳,知杂御史;
zǔ qǐ bīng bù shì láng
祖起,兵部侍郎。
fēi yǐ liáng jiā nǚ jiǔ suì rù gōng
妃以良家女,九岁入宫。
jí zhǎng de shì rén zōng shēng xíng lǔ guó èr gōng zhǔ
及长,得侍仁宗,生邢、鲁国二公主。
fēng shǐ píng jùn jūn
封始平郡君。
dì jiāng dēng qí pǐn zhì lì cí bù bài
帝将登其品秩,力辞不拜。
yǎng nǚ lín měi rén de xìng shén zōng shēng èr wáng ér méi wáng shàng yòu fēi bǎo yù rú jǐ zi
养女林美人得幸神宗,生二王而没,王尚幼,妃保育如己子。
lèi jiā cái rén jié yú xiū róng
累加才人、婕妤、修容。
zài jìn yè jǐ liù shí nián shǐ zhōng wǔ cháo dòng xún lǐ dù
在禁掖几六十年,始终五朝,动循礼度。
hōng nián qī shí qī zèng xián fēi
薨,年七十七,赠贤妃。
yīng zōng xuān rén shèng liè gāo huáng hòu bó zhōu méng chéng rén
英宗宣仁圣烈高皇后,亳州蒙城人。
zēng zǔ qióng zǔ jì xūn jiē yǒu xūn wáng shì zhì jié dù shǐ
曾祖琼,祖继勋,皆有勋王室,至节度使。
mǔ cáo shì cí shèng guāng xiàn hòu zǐ yě gù hòu shǎo jū gōng zhōng
母曹氏,慈圣光献后姊也,故后少鞠宫中。
shí yīng zōng yì zài dì suǒ yǔ hòu nián tóng rén zōng wèi cí shèng yì rì bì yǐ wéi pèi
时英宗亦在帝所,与后年同,仁宗谓慈圣,异日必以为配。
jì zhǎng suì chéng hūn pú dǐ
既长,遂成昏濮邸。
shēng shén zōng huáng dì qí wáng hào jiā wáng yūn shòu kāng gōng zhǔ
生神宗皇帝、岐王颢、嘉王𫖳、寿康公主。
zhì píng èr nián cè wèi huáng hòu
治平二年册为皇后。
hòu dì nèi diàn chóng bān shì lín gòng fèng jiǔ dì yù qiān qí guān hòu xiè yuē shì lín huò shēng cháo jí fèn liàng yǐ guò qǐ yi yuán xiān hòu jiā bǐ
后弟内殿崇班士林,供奉久,帝欲迁其官,后谢曰:"士林获升朝籍,分量已过,岂宜援先后家比?
cí zhī
"辞之。
shén zōng lì zūn wèi huáng tài hòu jū bǎo cí gōng
神宗立,尊为皇太后,居宝慈宫。
dì lèi yù wèi gāo shì yíng dà dì hòu bù xǔ
帝累欲为高氏营大第,后不许。
jiǔ zhī dàn chì wàng chūn mén wài xì dì yǐ cì fán yíng shàn bǎi yì fèi xī chū bǎo cí bù tiáo dà nóng yī qián
久之,但斥望春门外隙地以赐,凡营缮百役费,悉出宝慈,不调大农一钱。
yuán fēng bā nián dì bù yù jìn jù zǎi zhí wáng guī děng rù wèn jí qǐ lì yán ān jùn wáng wèi huáng tài zǐ tài hòu quán tóng tīng zhèng dì hàn zhī
元丰八年,帝不豫,浸剧,宰执王珪等入问疾,乞立延安郡王为皇太子,太后权同听政,帝颔之。
guī děng jiàn tài hòu lián xià
珪等见太后帘下。
hòu qì fǔ wáng yuē r xiào shùn zì guān jiā fú yào wèi cháng qù zuǒ yòu shū fó jīng yǐ qí fú xǐ xué shū yǐ sòng lún yǔ qī juǎn jué bù hǎo nòng
后泣,抚王曰:"儿孝顺,自官家服药,未尝去左右,书佛经以祈福,喜学书,已诵《论语》七卷,绝不好弄。
nǎi lìng wáng chū lián wài jiàn guī děng guī děng zài bài xiè qiě hè
"乃令王出帘外见珪等,珪等再拜谢且贺。
shì rì jiàng zhì lì wèi huáng tài zǐ
是日降制,立为皇太子。
chū qí jiā èr wáng rì wèn qǐ jū zhì shì lìng mǔ zhé rù
初,岐、嘉二王日问起居,至是,令母辄入。
yòu yīn chì zhōng rén liáng wéi jiǎn shǐ qí qī zhì shí suì r yī huáng páo huái yǐ lái gài mì wèi jiàn zuò cāng cù bèi yě
又阴敕中人梁惟简,使其妻制十岁儿一黄袍,怀以来,盖密为践阼仓卒备也。
zhé zōng sì wèi zūn wèi tài huáng tài hòu
哲宗嗣位,尊为太皇太后。
yì zhào sī mǎ guāng lǚ gōng zhe wèi zhì yíng wèn jīn rì shè shī suǒ yí xiān
驿召司马光、吕公著,未至,迎问今日设施所宜先。
wèi jí tiáo shàng yǐ sàn qiǎn xiū jīng chéng yì fū jiǎn huáng chéng chān zú zhǐ jìn tíng gōng jì fèi dǎo luò sī chū jìn shì yóu wáng zhuàng zhě
未及条上,已散遣修京城役夫,减皇城觇卒,止禁庭工技,废导洛司,出近侍尤亡状者。
jiè zhōng wài wú kē liǎn kuān mín jiān bǎo hù mǎ
戒中外毋苛敛,宽民间保户马。
shì yóu zhōng zhǐ wáng guī děng fú yù zhī
事由中旨,王珪等弗预知。
yòu qǐ wén yàn bó yú jì lǎo qiǎn shǐ láo zhū tú yù yǐ fù zǔ zōng fǎ dù wèi xiān wù qiě lìng jí shū kě yòng zhě
又起文彦博于既老,遣使劳诸途,谕以复祖宗法度为先务,且令亟疏可用者。
cóng fù zūn yù zuò xī zhēng shī lǜ dǐ zuì cài què yù xiàn yú yǐ gù wèi qǐ fù qí guān
从父遵裕坐西征失律抵罪,蔡确欲献谀以固位,乞复其官。
hòu yuē zūn yù líng wǔ zhī yì tú tàn bǎi wàn xiān dì zhōng yè de bào qǐ huán tà xíng chè dàn bù néng mèi shèng qíng zì shì jīng jì xùn zhì dà gù huò yóu zūn yù de miǎn xíng zhū xìng yǐ
后曰:"遵裕灵武之役,涂炭百万,先帝中夜得报,起环榻行,彻旦不能寐,圣情自是惊悸,驯致大故,祸由遵裕,得免刑诛,幸矣。
xiān dì ròu wèi lěng wú hé gǎn gù sī ēn ér wéi tiān xià gōng yì
先帝肉未冷,吾何敢顾私恩而违天下公议!
què sǒng lì ér zhǐ
"确悚栗而止。
guāng gōng zhe zhì bìng mìng wèi xiāng shǐ tóng xīn fǔ zhèng yī shí zhī míng shì huì jìn yú tíng
光、公著至,并命为相,使同心辅政,一时知名士汇进于廷。
fán xī níng yǐ lái zhèng shì fú biàn zhě cì dì ba zhī
凡熙宁以来政事弗便者,次第罢之。
yú shì yǐ cháng píng jiù shì gǎi qīng miáo yǐ jiā yòu chāi yì cān mù yì chú shì yì zhī fǎ huàn chá yán zhī jìn jǔ biān zhài bù máo zhī dì yǐ cì xī róng ér yǔ nèi fù ān
于是以常平旧式改青苗,以嘉祐差役参募役,除市易之法,逭茶盐之禁举边砦不毛之地以赐西戎,而宇内复安。
qì dān zhǔ jiè qí chén xià fù wù shēng shì yú jiāng chǎng yuē nán cháo jìn xíng rén zōng zhī zhèng yǐ
契丹主戒其臣下,复勿生事于疆场,曰:"南朝尽行仁宗之政矣。
cài què zuò chē gài tíng shī zhé lǐng biǎo hòu wèi dà chén yuē yuán fēng zhī mò wú yǐ jīn huáng dì suǒ shū fó jīng chū shì rén shì shí wéi wáng guī céng zòu hè suì dìng chǔ jí
蔡确坐《车盖亭诗》谪岭表,后谓大臣曰:"元丰之末,吾以今皇帝所书佛经出示人,是时惟王珪曾奏贺,遂定储极。
qiě yǐ zi jì fù yǒu hé jiān yán
且以子继父,有何间言?
ér què zì wèi yǒu dìng cè dà gōng wàng shàn shì duān guī wéi yì shí xuàn huò de
而确自谓有定策大功,妄扇事端,规为异时眩惑地。
wú bù rěn míng yán gū tuō shàn shàng wèi míng zhú zhī ěr
吾不忍明言,姑托讪上为名逐之耳。
cǐ zōng shè dà jì jiān xié yuàn bàng suǒ bù xiá xù yě
此宗社大计,奸邪怨谤所不暇恤也。
tíng shì jǔ rén yǒu sī qǐng xún tiān shèng gù shì dì hòu jiē yù diàn hòu zhǐ zhī
廷试举人,有司请循天圣故事,帝后皆御殿,后止之。
yòu qǐng shòu cè bǎo yú wén dé hòu yuē mǔ hòu dāng yáng fēi guó jiā měi shì kuàng tiān zǐ zhèng yá qǐ suǒ dāng yù
又请受册宝于文德,后曰:"母后当阳,非国家美事,况天子正衙,岂所当御?
jiù chóng zhèng zú yǐ
就崇政足矣。
shàng yuán dēng yàn hòu mǔ dāng rù guān zhǐ zhī yuē fū rén dēng lóu shàng bì jiā lǐ shì yóu wú gù ér yuè huáng zhì yú xīn shū bù ān
"上元灯宴,后母当入观,止之曰:"夫人登楼,上必加礼,是由吾故而越黄制,于心殊不安。
dàn lìng cì zhī dēng zhú suì suì yǐ wéi cháng
"但令赐之灯烛,遂岁以为常。
zhí gōng huì gōng jì dāng zhuǎn guān chá shǐ lì è zhī
侄公绘、公纪当转观察使,力遏之。
dì qǐng zhì zài jǐn qiān yī zhì zhōng hòu zhī shì bù gǎn gǎi
帝请至再,仅迁一秩,终后之世不敢改。
yòu yǐ guān rǒng dāng tài zhào sǔn wài shì ēn sì zhī yī yǐ wéi gōng yè xiān
又以官冗当汰,诏损外氏恩四之一,以为宫掖先。
lín zhèng jiǔ nián cháo tíng qīng míng huá xià suí dìng
临政九年,朝廷清明,华夏绥定。
sòng yòng chén děng jì bèi chì qí shén zōng rǔ ǎo rù yán zhī jì de fù yòng
宋用臣等既被斥,祈神宗乳媪入言之,冀得复用。
hòu jiàn qí lái yuē rǔ lái hé wéi
后见其来,曰:"汝来何为?
de fēi wèi yòng chén děng yóu yuè hū
得非为用臣等游说乎?
qiě rǔ shàng yù rú nǎng rì qiú nèi jiàng gàn náo guó zhèng yé
且汝尚欲如曩日,求内降干挠国政耶?
ruò fù ěr wú jí zhǎn rǔ
若复尔,吾即斩汝。
ǎo dà jù bù gǎn chū yī yán
"媪大惧,不敢出一言。
zì shì nèi jiàng suì jué lì xíng gù shì yì jué wài jiā sī ēn
自是内降遂绝,力行故事,抑绝外家私恩。
wén sī yuàn fèng shàng zhī wù wú wèn jù xì zhōng shēn bù qǔ qí yī
文思院奉上之物,无问巨细,终身不取其一。
rén yǐ wéi nǚ zhōng yáo shùn
人以为女中尧舜。
yuán yòu bā nián jiǔ yuè shǔ jí bēng nián liù shí èr
元祐八年九月,属疾崩,年六十二。
hòu èr nián zhāng dūn cài biàn xíng shù shǐ zào wéi bù gēn zhī bàng huáng tài hòu tài fēi lì biàn qí wū shì nǎi yǐ
后二年,章惇、蔡卞、邢恕始造为不根之谤,皇太后、太妃力辨其诬,事乃已。
yǔ zài shù chuán
语在《恕传》。
zhì gāo zōng shí zhāo bào dūn biàn shù zuì bāo lù hòu jiā zèng cáo fū rén wèi wèi lǔ guó fū rén dì shì xùn shì lín jí gōng huì gōng jì jiē zhuī wáng zhuó cóng sūn shì zé jié dù shǐ
至高宗时,昭暴惇、卞、恕罪,褒录后家,赠曹夫人为魏、鲁国夫人,弟士逊、士林及公绘、公纪皆追王,擢从孙世则节度使。
tā shòu ēn zhě yòu shí yú rén yún
他受恩者,又十余人云。