宋史 · 脱脱 · Chapter 243 of 496

列传·卷二

PinyinModern Translation
Size

hòu fēi xià

◎后妃下

shén zōng qīn shèng xiàn sù xiàng huáng hòu qīn chéng zhū huáng hòu qīn cí chén huáng hòu lín xián fēi wǔ xián fēi zhé zōng zhāo cí mèng huáng hòu zhāo huái liú huáng hòu huī zōng xiǎn gōng wáng huáng hòu zhèng huáng hòu wáng guì fēi wéi xián fēi qiáo guì fēi liú guì fēi qīn zōng zhū huáng hòu gāo zōng xiàn jié xíng huáng hòu xiàn shèng cí liè wú huáng hòu pān xián fēi zhāng xián fēi liú guì fēi liú wǎn yí zhāng guì fēi xiào zōng chéng mù guō huáng hòu chéng gōng xià huáng hòu chéng sù xiè huáng hòu cài guì fēi li xián fēi guāng zōng cí yì li huáng hòu huáng guì fēi níng zōng gōng shū hán huáng hòu gōng shèng rén liè yáng huáng hòu lǐ zōng xiè huáng hòu dù zōng quán huáng hòu yáng shū fēi

○神宗钦圣献肃向皇后钦成朱皇后钦慈陈皇后林贤妃武贤妃哲宗昭慈孟皇后昭怀刘皇后徽宗显恭王皇后郑皇后王贵妃韦贤妃乔贵妃刘贵妃钦宗朱皇后高宗宪节邢皇后宪圣慈烈吴皇后潘贤妃张贤妃刘贵妃刘婉仪张贵妃孝宗成穆郭皇后成恭夏皇后成肃谢皇后蔡贵妃李贤妃光宗慈懿李皇后黄贵妃宁宗恭淑韩皇后恭圣仁烈杨皇后理宗谢皇后度宗全皇后杨淑妃

shén zōng qīn shèng xiàn sù xiàng huáng hòu hé nèi rén gù zǎi xiàng mǐn zhōng zēng sūn yě

神宗钦圣宪肃向皇后,河内人,故宰相敏中曾孙也。

zhì píng sān nián guī yú yǐng dǐ fēng ān guó fū rén

治平三年,归于颍邸,封安国夫人。

shén zōng jí wèi lì wèi huáng hòu

神宗即位,立为皇后。

dì bù yù hòu zàn xuān rén hòu dìng jiàn chǔ zhī yì

帝不豫,后赞宣仁后定建储之议。

zhé zōng lì zūn wèi huáng tài hòu

哲宗立,尊为皇太后。

xuān rén mìng qì qìng shòu gù gōng yǐ jū hòu hòu cí yuē ān yǒu gū jū xi ér fù chù dōng dú shàng xià zhī fēn

宣仁命葺庆寿故宫以居后,后辞曰:"安有姑居西而妇处东,渎上下之分。

bù gǎn xǐ suì yǐ qìng shòu hòu diàn wèi lóng yòu gōng jū zhī

"不敢徙,遂以庆寿后殿为隆祐宫居之。

dì jiāng bo hòu jí zhū wáng nà fù hòu chì xiàng zú wù yǐ nǚ zhì xuǎn zhòng

帝将卜后及诸王纳妇,后敕向族勿以女置选中。

zú dǎng yǒu yù yuán lì yǐ ēn huàn gē zhí jí wèi xuǎn rén qiú jīng zhì zhě qiě yán yǒu tè zhǐ hòu yuē wú zú wèi shěng yòng cǐ lì hé yōng yǐ sī qíng náo gōng fǎ

族党有欲援例以恩换合职,及为选人求京秩者,且言有特旨,后曰:"吾族未省用此例,何庸以私情挠公法。

yī bù yǔ

"一不与。

dì cāng cù yàn jià dú jué cè yíng duān wáng

帝仓卒晏驾,独决策迎端王。

zhāng dūn yì yì bù néng jū

章惇异议,不能沮。

huī zōng lì qǐng quán tóng chǔ fēn jūn guó shì hòu yǐ zhǎng jūn cí

徽宗立,请权同处分军国事,后以长君辞。

dì qì bài yí shí nǎi tīng

帝泣拜,移时乃听。

fán shào shèng yuán fú yǐ huán dūn suǒ chì zhú xián dài fū shì shāo shāo shōu yòng zhī

凡绍圣、元符以还,惇所斥逐贤大夫士,稍稍收用之。

gù shì yǒu rú yù zhèng diàn bì jiā huì lì dàn jié zhī lèi jiē bù yòng

故事有如御正殿、避家讳、立诞节之类,皆不用。

zhì wén bīn zhào gù lǎo kuān yáo xī bīng ài mín chóng jiǎn zhī jǔ zé xǐ jiàn yú sè

至闻宾召故老、宽徭息兵、爱民崇俭之举,则喜见于色。

cái liù yuè jí hái zhèng

才六月,即还政。

míng nián zhēng yuè bēng nián wǔ shí liù

明年正月崩,年五十六。

dì zhuī niàn bù yǐ nǎi shù jiā ēn liǎng jiù zōng liáng zōng huí jiē wèi kāi fǔ yí tóng sān sī fēng jùn wáng

帝追念不已,乃数加恩两舅,宗良、宗回,皆位开府仪同三司,封郡王。

ér zì mǐn zhōng yǐ shàng sān shì yì zhuī liè wáng jué fēi cháng diǎn yě

而自敏中以上三世,亦追列王爵,非常典也。

qīn chéng zhū huáng hòu kāi fēng rén

钦成朱皇后,开封人。

fù cuī jié zǎo shì

父崔杰,早世;

mǔ li gēng jià zhū shì ān

母李,更嫁朱士安。

hòu jū yú suǒ qīn rèn shì

后鞠于所亲任氏。

xī níng chū rù gōng wèi yù shì jìn cái rén jié yú shēng zhé zōng jí cài wáng shì xú guó gōng zhǔ lěi jìn dé fēi

熙宁初,入宫为御侍,进才人、婕妤,生哲宗及蔡王似、徐国公主,累进德妃。

zhé zōng jí wèi zūn wèi huáng tài fēi

哲宗即位,尊为皇太妃。

shí xuān rén qīn shèng èr tài hòu jiē jū zūn gù chēng hào wèi jí

时宣仁、钦圣二太后皆居尊,故称号未极。

yuán yòu sān nián xuān rén zhào chūn qiū zhī yì mǔ yǐ zǐ guì qí xún yì gù shí wu zhì yōu lóng

元祐三年,宣仁诏:《春秋》之义,"母以子贵",其寻绎故实,务致优隆。

yú shì yú gài zhàng wèi guān fú xī móu huáng hòu

于是舆盖、仗卫、冠服,悉侔皇后。

shào shèng zhōng qīn shèng fù mìng jí gē jiàn diàn gǎi chéng chē wèi yú chū rù yóu xuān dé dōng mén bǎi guān shàng jiān chēng diàn xià míng suǒ jū wèi shèng ruì gōng

绍圣中,钦圣复命即合建殿,改乘车为舆,出入由宣德东门,百官上笺称"殿下",名所居为圣瑞宫。

zèng cuī rèn zhū sān fù jiē zhì shī bǎo

赠崔、任、朱三父皆至师、保。

huī zōng lì fèng lǐ yóu jǐn

徽宗立,奉礼尤谨。

chóng níng yuán nián èr yuè hōng nián wǔ shí yī

崇宁元年二月薨,年五十一。

zhuī cè wèi huáng hòu shàng zūn shì péi zàng yǒng yù líng

追册为皇后,上尊谥,陪葬永裕陵。

qīn cí chén huáng hòu kāi fēng rén

钦慈陈皇后,开封人。

yòu yǐng wù zhuāng zhòng xuǎn rù yè tíng wèi yù shì

幼颖悟庄重,选入掖庭,为御侍。

shēng huī zōng jìn měi rén

生徽宗,进美人。

dì bēng shǒu líng diàn sī gù jiù ēn huǐ jí gǔ lì

帝崩,守陵殿,思顾旧恩,毁瘠骨立。

zuǒ yòu jìn zhōu yào huī shǐ qù yuē de zǎo shì xiān dì yuàn zú yǐ

左右进粥、药,挥使去,曰:"得早侍先帝,愿足矣!

wèi jǐ hōng nián sān shí èr

"未几薨,年三十二。

jiàn zhōng jìng guó yuán nián zhuī cè wèi huáng tài hòu shàng zūn shì péi zàng yǒng yù líng

建中靖国元年,追册为皇太后,上尊谥,陪葬永裕陵。

lín xián fēi nán jiàn rén sān sī shǐ tè zhī sūn sī nóng qīng zhū zhī nǚ

林贤妃,南剑人,三司使特之孙,司农卿洙之女。

yòu xuǎn rù gōng jì zhǎng suì de xìng fēng yǒng jiā jùn jūn shēng měi rén

幼选入宫,既长,遂得幸,封永嘉郡君,升美人。

shēng yàn wáng yǔ yuè wáng cāi xíng guó gōng zhǔ jìn jié yú

生燕王俣、越王偲、邢国公主,进婕妤。

yuán yòu wǔ nián hōng

元祐五年薨。

zhào yòng yī pǐn lǐ zàng zèng guì yí yòu zèng xián fēi

诏用一品礼葬,赠贵仪,又赠贤妃。

wǔ xián fēi shǐ yǐ xuǎn rù gōng

武贤妃,始以选入宫。

yuán fēng wǔ nián jìn cái rén

元丰五年,进才人。

shēng wú wáng bì xián hé gōng zhǔ

生吴王佖、贤和公主。

lì měi rén jié yú

历美人、婕妤。

huī zōng jí wèi jìn zhāo yí xián fēi

徽宗即位,进昭仪、贤妃。

dà guān yuán nián hōng shèng yú lín diàn chuò cháo sān rì shì yuē huì mù

大观元年薨,乘舆临奠,辍朝三日,谥曰惠穆。

zhé zōng zhāo cí shèng xiàn mèng huáng hòu míng zhōu rén méi zhōu fáng yù shǐ mǎ jūn dōu yú hòu zèng tài wèi yuán zhī sūn nǚ yě

哲宗昭慈圣献孟皇后,洺州人,眉州防御使、马军都虞候、赠太尉元之孙女也。

chū zhé zōng jì zhǎng xuān rén gāo tài hòu lì xuǎn shì jiā nǚ bǎi yú rù gōng

初,哲宗既长,宣仁高太后历选世家女百余入宫。

hòu nián shí liù xuān rén jí qīn shèng xiàng tài hòu jiē ài zhī jiào yǐ nǚ yí

后年十六,宣仁及钦圣向太后皆爱之,教以女仪。

yuán yòu qī nián yù zǎi zhí mèng shì zi néng zhí fù lǐ yi zhèng wèi zhōng gōng

元祐七年,谕宰执:"孟氏子能执妇礼,宜正位中宫。

mìng xué shì cǎo zhì

"命学士草制。

yòu yǐ jìn shì lǐ yí jiǎn lüè zhào hàn lín tái jiàn gěi shè yǔ lǐ guān yì cè hòu liù lǐ yǐ jìn

又以近世礼仪简略,诏翰林、台谏、给舍与礼官议册后六礼以进。

zhì shì mìng shàng shū zuǒ pú yè lǚ dà fáng shè tài wèi chōng fèng yíng shǐ tóng zhī shū mì yuàn hán zhōng yàn shè sī tú fù zhī

至是,命尚书左仆射吕大防摄太尉,充奉迎使,同知枢密院韩忠彦摄司徒副之;

shàng shū zuǒ chéng sū sòng shè tài wèi chōng fā cè shǐ qiān shū shū mì yuàn shì wáng yán sōu shè sī tú fù zhī

尚书左丞苏颂摄太尉,充发策使,签书枢密院事王岩叟摄司徒副之;

shàng shū yòu chéng sū zhé shè tài wèi chōng gào qī shǐ huáng shū zǔ tóng zhī dà zōng zhèng shì zōng jǐng shè zōng zhèng qīng fù zhī

尚书右丞苏辙摄太尉,充告期使,皇叔祖同知大宗正事宗景摄宗正卿副之;

huáng bó zǔ pàn dà zōng zhèng shì gāo mì jùn wáng zōng shèng shè tài wèi chōng nà chéng shǐ hàn lín xué shì fàn bǎi lù shè zōng zhèng qīng fù zhī

皇伯祖判大宗正事高密郡王宗晟摄太尉,充纳成使,翰林学士范百禄摄宗正卿副之;

lì bù shàng shū wáng cún shè tài wèi chōng nà jí shǐ quán hù bù shàng shū liú fèng shì shè zōng zhèng qīng fù zhī

吏部尚书王存摄太尉,充纳吉使,权户部尚书刘奉世摄宗正卿副之;

hàn lín xué shì liáng dào shè tài wèi chōng nà cǎi wèn míng shǐ yù shǐ zhōng chéng zhèng yōng shè zōng zhèng qīng fù zhī

翰林学士梁焘摄太尉,充纳采、问名使,御史中丞郑雍摄宗正卿副之。

dì qīn yù wén dé diàn cè wèi huáng hòu

帝亲御文德殿册为皇后。

xuān rén tài hòu yǔ dì yuē de xián nèi zhù fēi xì shì yě

宣仁太后语帝曰:"得贤内助,非细事也。

jìn hòu fù gē mén zhī hòu zài wèi zōng yí shǐ róng zhōu cì shǐ mǔ wáng shì huá yuán jùn jūn

"进后父合门祗候在为宗仪使、荣州刺史,母王氏华原郡君。

jiǔ zhī liú jié yú yǒu chǒng

久之,刘婕妤有宠。

shào shèng sān nián hòu cháo jǐng líng gōng qì shì jiù zuò zhū pín yù lì shì liú dú bèi lì lián xià hòu gē zhōng chén yíng r ā zhī bù gù gē zhōng jiē fèn

绍圣三年,后朝景灵宫,讫事,就坐,诸嫔御立侍,刘独背立帘下,后合中陈迎儿呵之,不顾,合中皆忿。

dōng zhì rì huì cháo qīn shèng tài hòu yú lóng yòu gōng hòu yù zuò wèi xiū jīn shì gōng zhōng zhī zhì wéi hòu de zhī

冬至日,会朝钦圣太后于隆祐宫,后御坐未髹金饰,宫中之制,惟后得之。

jié yú zài tā zuò yǒu yùn sè cóng zhě wèi yì zuò zhì yǔ hòu děng

婕妤在他坐,有愠色,从者为易坐,制与后等。

zhòng fú néng píng yīn chuán chàng yuē huáng tài hòu chū

众弗能平,因传唱曰:"皇太后出!

hòu qǐ lì liú yì qǐ xún gè fù qí suǒ huò yǐ chè jié yú zuò suì pū yú de

"后起立,刘亦起,寻各复其所,或已撤婕妤坐,遂仆于地。

duì bù fù cháo qì sù yú dì

怼不复朝,泣诉于帝。

nèi shì hǎo suí wèi jié yú yuē wú yǐ cǐ qī qī yuàn wèi dà jiā zǎo shēng zǐ cǐ zuò zhèng dāng wèi jié yú yǒu yě

内侍郝随谓婕妤曰:"毋以此戚戚,愿为大家早生子,此坐正当为婕妤有也。

huì hòu nǚ fú qìng gōng zhǔ jí hòu yǒu zǐ pō zhī yī cháng yǐ hòu wēi jí yǐ gù chū rù jìn yè

会后女福庆公主疾,后有姊颇知医,尝已后危疾,以故出入禁掖。

gōng zhǔ yào fú xiào chí dào jiā zhì bìng fú shuǐ rù zhì

公主药弗效,持道家治病符水入治。

hòu jīng yuē zǐ níng zhī gōng zhōng jìn yán yǔ wài jiān yì yá

后惊曰:"姊宁知宫中禁严,与外间异邪?

lìng zuǒ yòu cáng zhī

"令左右藏之;

sì dì zhì jù yán qí gù

俟帝至,具言其故。

dì yuē cǐ rén zhī cháng qíng ěr

帝曰:"此人之常情耳。

hòu jí yì fú yú dì qián

"后即艺符于帝前。

gōng jìn xiāng tīng chuán yàn mèi zhī duān zuò yǐ

宫禁相汀传,厌魅之端作矣。

wèi jǐ hòu yǎng mǔ tīng xuān fū rén yàn shì ní fǎ duān yǔ gòng fèng guān wáng jiān wèi hòu dǎo cí

未几,后养母听宣夫人燕氏、尼法端与供奉官王坚为后祷祠。

shì wén zhào rù nèi yā bān liáng cóng zhèng guǎn dāng yù yào yuàn sū guī jí huáng chéng sī jū zhī bǔ dǎi huàn zhě gōng qiè jǐ sān shí rén péng lüě bèi zhì zhī tǐ huǐ shé zhì yǒu duàn shé zhě

事闻,诏入内押班梁从政、管当御药院苏珪,即皇城司鞫之,捕逮宦者、宫妾几三十人,搒掠备至,肢体毁折,至有断舌者。

yù chéng mìng shì yù shǐ dǒng dūn yì fù lù zuì rén guò tíng xià qì xī jǐn shǔ wú yī rén néng chū shēng zhě

狱成,命侍御史董敦逸覆录,罪人过庭下,气息仅属,无一人能出声者。

dūn yì bǐng bǐ yí wèi xià hǎo suí děng yǐ yán xié zhī

敦逸秉笔疑未下,郝随等以言胁之。

dūn yì wèi huò jí jǐ nǎi yǐ zòu dú shàng

敦逸畏祸及己,乃以奏牍上。

zhào fèi hòu chū jū yáo huá gōng hào huá yáng jiào zhǔ yù qīng miào jìng xiān shī fǎ míng chōng zhēn

诏废后,出居瑶华宫,号华阳教主、玉清妙静仙师,法名冲真。

chū zhāng dūn wū xuān rén hòu yǒu fèi lì jì yǐ hòu dǎi shì xuān rén dūn yòu yīn fù liú xián fēi yù qǐng jiàn wèi hòu suì yǔ hǎo suí gòu chéng shì yù tiān xià yuān zhī

初,章惇诬宣仁后有废立计,以后逮事宣仁,惇又阴附刘贤妃,欲请建为后,遂与郝随构成是狱,天下冤之。

dūn yì zòu yán zhōng gōng zhī fèi shì yǒu suǒ yīn qíng yǒu kě chá

敦逸奏言:"中宫之废,事有所因,情有可察。

zhào xià zhī rì tiān wèi zhī yīn yì shì tiān bù yù fèi hòu yě

诏下之日,天为之阴翳,是天不欲废后也;

rén wéi zhī liú tì shì rén bù yù fèi hòu yě

人为之流涕,是人不欲废后也。

qiě yán cháng fù lù yù shì kǒng dé zuì tiān xià hòu shì

"且言:"尝覆录狱事,恐得罪天下后世。

dì yuē dūn yì bù kě gèng zài yán lù

"帝曰:"敦逸不可更在言路。

céng bù yuē bì xià běn yǐ huáng chéng yù chū yú jìn xí tuī zhì gù mìng dūn yì lù wèn jīn nǎi biǎn lù wèn guān hé yǐ qǔ xìn zhōng wài

"曾布曰:"陛下本以皇城狱出于近习推治,故命敦逸录问,今乃贬录问官,何以取信中外?

nǎi zhǐ

"乃止。

dì jiǔ yì huǐ zhī yuē zhāng dūn wù wǒ

帝久亦悔之,曰:"章惇误我。

yuán fú mò qīn shèng tài hòu jiāng fù hòu wèi shì yǒu bù yī shàng shū yǐ hòu wéi yán zhě jí mìng yǐ guān

元符末,钦圣太后将复后位,适有布衣上书,以后为言者,即命以官;

yú shì zhào hòu hái nèi hào yuán yòu huáng hòu shí liú hào yuán fú huáng hòu gù yě

于是诏后还内,号元祐皇后,时刘号元符皇后故也。

chóng níng chū hǎo suí fěng cài jīng zài fèi hòu chāng zhōu pàn guān féng xiè shàng shū yán hòu bù dé fù

崇宁初,郝随讽蔡京再废后,昌州判官冯澥上书言后不得复。

tái chén qián yù shí yù zuǒ fū děng lián zhāng lùn hán zhōng yàn děng xìn yī bù yī kuáng yán fù jǐ fèi zhī hòu yǐ lüě xū měi wàng duàn yǐ dà yì

台臣钱遹、石豫、左肤等连章论韩忠彦等信一布衣狂言,复己废之后,以掠虚美,望断以大义。

cài jīng yǔ zhí zhèng xǔ jiāng wēn yì zhào tǐng zhī zhāng shāng yīng jiē zhǔ qí shuō

蔡京与执政许将、温益、赵挺之、张商英皆主其说。

huī zōng cóng zhī zhào yī shào shèng zhào zhǐ fù jū yáo huá gōng jiā cì xī wēi yuán tōng zhī hé miào jìng xiān shī

徽宗从之,诏依绍圣诏旨,复居瑶华宫,加赐希微元通知和妙静仙师。

jìng kāng chū yáo huá gōng huǒ xǐ jū yán níng gōng

靖康初,瑶华宫火,徙居延宁宫;

yòu huǒ chū jū xiàng guó sì qián zhī sī dì

又火,出居相国寺前之私第。

jīn rén wéi biàn qīn zōng yǔ jìn chén yì zài fù hòu zūn wèi yuán yòu tài hòu

金人围汴,钦宗与近臣议再复后,尊为元祐太后。

zhào wèi xià ér jīng chéng xiàn

诏未下而京城陷。

shí liù gōng yǒu wèi hào zhě jiē běi qiān hòu yǐ fèi dú cún

时六宫有位号者皆北迁,后以废独存。

zhāng bāng chāng tiě wèi zūn hào wèi sòng tài hòu yíng jū yán fú gōng shòu bǎi guān cháo

张邦昌僣位尊号为宋太后,迎居延福宫,受百官朝。

hú shùn zhì mǎ shēn yòu yán zhèng shì dāng qǔ hòu zhǐ

胡舜陟、马伸又言,政事当取后旨。

bāng chāng nǎi fù shàng zūn hào yuán yòu huáng hòu yíng rù jìn zhōng chuí lián tīng zhèng

邦昌乃复上尊号元祐皇后,迎入禁中,垂帘听政。

hòu wén kāng wáng zài jì qiǎn shàng shū zuǒ yòu chéng féng xiè li huí jí xiōng zi zhōng hòu chí shū fèng yíng

后闻康王在济,遣尚书左右丞冯澥、李回及兄子忠厚持书奉迎。

mìng fù dōu zhǐ huī shǐ guō zhòng xún jiāng suǒ bù hù wèi yòu mìng yù yíng qián jūn tǒng zhì zhāng jùn nì yú dào

命副都指挥使郭仲荀将所部扈卫,又命御营前军统制张俊逆于道。

xún jiàng shǒu shū bō gào tiān xià

寻降手书,播告天下。

wáng zhì nán jīng hòu qiǎn zōng shì shì rén niǎo jí nèi shì shào chéng zhāng fèng guī bǎo shèng yú fú yù yíng wáng jí huáng dì wèi gǎi yuán hòu yǐ shì rì chè lián zūn hòu wèi yuán yòu tài hòu

王至南京,后遣宗室士〈亻褭〉及内侍邵成章奉圭宝、乘舆、服御迎,王即皇帝位,改元,后以是日撤帘,尊后为元祐太后。

shàng shū shěng yán yuán zì fàn hòu zǔ míng qǐng yì yǐ suǒ jū gōng míng suì chēng lóng yòu tài hòu

尚书省言,"元"字犯后祖名,请易以所居宫名,遂称隆祐太后。

shàng jiàng xìng yáng zhōu mìng zhòng xún wèi tài hòu xiān xíng zhù yáng zhōu zhōu zhì

上将幸扬州,命仲荀卫太后先行,驻扬州州治。

huì zhāng jùn qǐng xiān dìng liù gōng suǒ jū de suì zhào zhōng hòu fèng tài hòu xìng háng zhōu yǐ miáo fu wèi hù cóng tǒng zhì

会张浚请先定六宫所居地,遂诏忠厚奉太后幸杭州,以苗傅为扈从统制。

yú nián fu yǔ liú zhèng yàn zuò luàn qǐng tài hòu tīng zhèng

逾年,傅与刘正彦作乱,请太后听政。

yòu qǐng lì huáng zǐ

又请立皇子。

tài hòu yù zhī yuē zì cài jīng wáng fǔ gèng zǔ zōng fǎ tóng guàn qǐ biān shì zhì guó jiā huò luàn

太后谕之曰:"自蔡京、王黼更祖宗法,童贯起边事,致国家祸乱。

jīn huáng dì wú shī dé zhǐ wèi huáng qián shàn wāng bó yàn suǒ wù jiē yǐ zhú yǐ

今皇帝无失德,止为黄潜善、汪伯彦所误,皆已逐矣。

fu děng yán bì lì huáng tài zǐ tài hòu yuē jīn qiáng dí zài wài wǒ yǐ fù rén bào sān suì xiǎo ér tīng zhèng jiāng hé yǐ lìng tiān xià

"傅等言必立皇太子,太后曰:"今强敌在外,我以妇人抱三岁小儿听政,将何以令天下?

fu děng qì qǐng tài hòu lì jù zhī

"傅等泣请,太后力拒之。

dì wén shì jí zhào shàn wèi yuán zǐ tài hòu chuí lián tīng zhèng

帝闻事急,诏禅位元子,太后垂帘听政。

zhū shèng fēi qǐng lìng chén liáo de dú duì lùn jī shì réng rì yǐn fu dǎng yī rén shàng diàn yǐ shì qí yí

朱胜非请令臣僚得独对论机事,仍日引傅党一人上殿,以释其疑。

tài hòu cóng zhī měi jiàn fu děng qū jiā wèi fǔ fu děng jiē xǐ

太后从之,每见傅等,曲加慰抚,傅等皆喜。

hán shì zhōng qī liáng shì zài fu jūn zhōng shèng fēi yǐ jì tuō zhī tài hòu zhào jiàn miǎn lìng shì zhōng sù lái yǐ qīng yán bì

韩世忠妻梁氏在傅军中,胜非以计脱之,太后召见,勉令世忠速来,以清岩陛。

liáng shì chí rù shì zhōng jūn yù tài hòu yì

梁氏驰入世忠军,谕太后意。

shì zhōng děng suì yǐn bīng zhì nì dǎng jù

世忠等遂引兵至,逆党惧。

zhū shèng fēi děng yòu yǐ fù bì mìng wáng shì xiū cǎo zhuàng jìn chéng

朱胜非等诱以复辟,命王世修草状进呈。

tài hòu xǐ yuē wú zé sāi yǐ

太后喜曰:"吾责塞矣。

zài yǐ shǒu zhá qù dì hái gōng jí yù chè lián

"再以手札趣帝还宫,即欲撤帘。

dì lìng shèng fēi qǐng tài hòu yī chū yù diàn nǎi mìng chè lián

帝令胜非请太后一出御殿,乃命撤帘。

shì rì shàng huáng tài hòu zūn hào

是日,上皇太后尊号。

tài hòu wén zhāng jùn zhōng yì yù yī jiàn zhī dì wèi zhào jùn zhì jìn zhōng

太后闻张浚忠义,欲一见之,帝为召浚至禁中。

chéng yì láng féng jí cháng yí shū miáo fu quàn fù bì shàng wèi zhī zhī tài hòu bái qí shì jí de qiān zhì

承议郎冯楫尝贻书苗傅劝复辟,上未之知,太后白其事,楫得迁秩。

dì xìng jiàn kāng mìng qiān shū shū mì yuàn shì zhèng jué wèi tài hòu jì fā bǐ zhì dì lǜ qún chén yíng yú jiāo

帝幸建康,命签书枢密院事郑珏卫太后继发,比至,帝率群臣迎于郊。

huì fáng qiū pò mìng liú níng zhǐ zhì zhì jiāng zhè wèi tài hòu wǎng hóng zhōu bǎi sī fēi yù jūn shì zhě xī cóng

会防秋迫,命刘宁止制置江、浙,卫太后往洪州,百司非预军事者悉从。

réng mìng téng kāng liú jué quán zhī sān xǐng shū mì yuàn shì cóng xíng fán sì fāng zòu yàn lì bù chà zhù jǔ pì gōng shǎng zhī lèi jiē lì yān

仍命滕康、刘珏权知三省枢密院事从行,凡四方奏谳、吏部差注、举辟、功赏之类,皆隶焉。

fù mìng sì xiāng dōu zhǐ huī shǐ yáng wéi zhōng jiàng bīng wàn rén wèi cóng

复命四厢都指挥使杨惟忠,将兵万人卫从。

dì lǜ dí rén lái qīn mì yù kāng jué huǎn jí qǔ tài hòu zhǐ pián yí yǐ xíng

帝虑敌人来侵,密谕康、珏缓急取太后旨,便宜以行。

guò luò xīng sì zhōu fù gōng rén nì sǐ zhě shí shù wéi tài hòu zhōu wú yú

过落星寺,舟覆,宫人溺死者十数,惟太后舟无虞。

jì zhì hóng zhōu yì zhě yán jīn rén zì qí huáng dù jiāng lù xíng èr bǎi yú lǐ jí dào hóng zhōu

既至洪州,议者言:"金人自蕲、黄渡江,陆行二百余里,即到洪州。

dì yōu zhī mìng liú guāng shì tún jiāng zhōu

"帝忧之,命刘光世屯江州。

guāng shì bù wéi bèi jīn rén suì zì dà yě xiàn jìng qù hóng zhōu

光世不为备,金人遂自大冶县径趣洪州。

kāng jué fèng tài hòu xíng cì jí zhōu

康、珏奉太后行,次吉州。

jīn rén zhuī jí tài hòu chéng zhōu yè xíng

金人追急,太后乘舟夜行。

zhì míng zhì tài hé xiàn zhōu rén jǐng xìn fǎn yáng wéi zhōng bīng kuì shī gōng rén yī bǎi liù shí kāng jué jù dùn bīng wèi bù mǎn bǎi suì wǎng qián zhōu

质明,至太和县,舟人景信反,杨惟忠兵溃,失宫人一百六十,康、珏俱遁,兵卫不满百,遂往虔州。

tài hòu jí pān fēi yǐ nóng fū jiān yú ér xíng

太后及潘妃以农夫肩舆而行。

dì lǜ tài hòu jìng rù mǐn guǎng qiǎn shǐ lì xún hòu suǒ zài jí zhī zài qián zhōu suì mìng zhòng shū shè rén li zhèng mín lái cháo yè

帝虑太后径入闽、广,遣使历询后所在,及知在虔州,遂命中书舍人李正民来朝谒。

shí qián zhōu fǔ kù jiē kōng wèi jūn suǒ gěi wéi de shā qián shì mǎi bù shòu yǔ bǎi xìng jiāo dòu zòng huǒ sì lüě

时虔州府库皆空,卫军所给,惟得沙钱,市买不售,与百姓交斗,纵火肆掠。

tǔ háo chén xīn lǜ zhòng wéi chéng kāng jué wéi zhōng fú néng jìn

土豪陈新率众围城,康、珏、惟忠弗能禁。

wéi zhōng bù jiāng hú you zì wài yǐn bīng pò xīn yú chéng xià xīn nǎi qù

惟忠步将胡友自外引兵破新于城下,新乃去。

dì wén ba kāng jué mìng lú yì li huí dài zhī

帝闻,罢康、珏,命卢益、李回代之。

yù fǔ chén yuē zhèn chū bù shí tài hòu zì yíng zhì nán jīng ài zhèn bù chì jǐ chū

谕辅臣曰:"朕初不识太后,自迎至南京,爱朕不啻己出。

jīn zài shù qiān lǐ wài bīng mǎ jīng rǎo dāng jí fèng yíng yǐ qiè zhèn zhāo xī mù niàn zhī yì

今在数千里外,兵马惊扰,当亟奉迎,以惬朕朝夕慕念之意。

suì qiǎn yù yíng sī dū tǒng xīn qǐ zōng dài yù qì xiè pān yǒng sī yíng guī

"遂遣御营司都统辛企宗、带御器械潘永思迎归。

tài hòu zhì yuè dì qīn yíng yú xíng gōng mén wài biàn wèn suǒ guò shǒu chén zhì zhuàng

太后至越,帝亲迎于行宫门外,遍问所过守臣治状。

rù gōng jìn zhōng cháng wēi kǔ fēng xuàn

入宫禁中,尝微苦风眩。

yǒu gōng rén zì yán shàn fú zhòu jí liáng yǐ

有宫人自言善符咒,疾良已。

tài hòu jīng yuē rén wú qǐ gǎn fù wén cǐ yǔ yé

太后惊曰:"仁吾岂敢复闻此语耶!

lì mìng chū zhī

"立命出之。

tài hòu shēng chén zhì jiǔ gōng zhōng cóng róng wèi dì yuē xuān rén tài hòu zhī xián gǔ jīn mǔ hòu wèi yǒu qí bǐ

太后生辰,置酒宫中,从容谓帝曰:"宣仁太后之贤,古今母后未有其比。

xī jiān chén sì wèi bàng wū suī cháng xià zhào míng biàn ér guó shǐ shàng wèi shān dìng qǐ zú chuán xìn

昔奸臣肆为谤诬,虽尝下诏明辨,而国史尚未删定,岂足传信?

wú yì zài tiān zhī líng bù wú wàng yú dì yě

吾意在天之灵,不无望于帝也。

dì wén zhī sǒng rán

"帝闻之悚然。

hòu nǎi gèng xiū shén zōng zhé zōng shí lù shǐ de qí zhèng ér jiān chén qíng zhuàng yì zhe

后乃更修《神宗》、《哲宗实录》,始得其正,而奸臣情状益著。

dì shì tài hòu jí xiào suī wéi zhàng jiē qīn shì

帝事太后极孝,虽帷帐皆亲视;

huò de shí guǒ bì xiān xiàn tài hòu rán hòu gǎn cháng

或得时果,必先献太后,然后敢尝。

xuān jiào láng fàn dào yǔ zhōng hòu yǒu hàn wū yǔ tài hòu mì yǎng qīn zōng zǐ

宣教郎范焘与忠厚有憾,诬与太后密养钦宗子。

dì yuē zhèn yú tài hòu rú mǔ zǐ ān dé yǒu cǐ

帝曰:"朕于太后如母子,安得有此。

jí zhì qí zuì

"即治其罪。

shào xīng wǔ nián chūn huàn fēng jí dì dàn mù bù lí zuǒ yòu yī fú jiě dài zhě lián xī

绍兴五年春,患风疾,帝旦暮不离左右,衣弗解带者连夕。

sì yuè bēng yú xíng gōng zhī xi diàn nián wǔ shí jiǔ

四月,崩于行宫之西殿,年五十九。

yí mìng zé dì zǎn bìn sì jūn shì níng guī zàng yuán líng

遗命择地攒殡,俟军事宁,归葬园陵。

dì zhào yuē zhèn yǐ jì tǐ zhī zhòng dāng cóng zhòng fú fán sàng jì yòng mǔ hòu lín cháo lǐ

帝诏曰:"朕以继体之重,当从重服,凡丧祭用母后临朝礼。

shàng zūn hào yuē zhāo cí xiàn liè huáng tài hòu tuī ēn wài jiā fán wǔ shí rén

"上尊号曰昭慈献烈皇太后,推恩外家凡五十人。

bìn yú kuài jī shàng huáng cūn fù shén zhǔ yú zhé zōng shì wèi zài zhāo huái huáng hòu shàng

殡于会稽上皇村,附神主于哲宗室,位在昭怀皇后上。

sān nián gǎi shì zhāo cí shèng xiàn

三年,改谥昭慈圣献。

hòu xìng jié jiǎn qiān jǐn yǒu sī yuè gōng qiān mín ér zhǐ

后性节俭谦谨,有司月供千缗而止。

xìng nán chāng chì mài sī juàn sān qiān pǐ chōng fèi

幸南昌,斥卖私绢三千匹充费。

xún zhào wén shū yīng zòu zhě bì hòu fù míng bù xǔ

寻诏文书应奏者避后父名,不许;

qún chén qǐng shàng tài huáng tài hòu hào yì bù xǔ

群臣请上太皇太后号,亦不许。

zhōng hòu zhí xiǎn mó gé tái jiàn gěi shè jiāo zhāng lùn liè hòu wén jí lìng yì wǔ mìng xué shì yuàn jiàng zhào jiè chì zhōng hòu děng bù dé yù wén cháo zhèng tōng guì jìn zhì sī dì yè jiàn zǎi zhí

忠厚直显谟阁,台谏、给舍交章论列,后闻,即令易武,命学士院降诏,戒敕忠厚等不得预闻朝政、通贵近、至私第谒见宰执。

yǐ ēn zé dāng de guān zhě jìn bā shí yuán hòu wèi cháng chén qǐng

以恩泽当得官者近八十员,后未尝陈请。

chū hòu shòu cè rì xuān rén tài hòu tàn yuē sī rén xián shū xī fú báo ěr

初,后受册日,宣仁太后叹曰:"斯人贤淑,惜福薄耳!

yì rì guó yǒu shì biàn bì cǐ rén dāng zhī

异日国有事变,必此人当之。

hòu jiē rú suǒ yún

"后皆如所云。

zhāo huái liú huáng hòu chū wèi yù shì míng yàn guān hòu tíng qiě duō cái yì

昭怀刘皇后,初为御侍,明艳冠后庭,且多才艺。

yóu měi rén jié yú jìn xián fēi

由美人、婕妤进贤妃。

shēng yī zi èr nǚ

生一子二女。

yǒu shèng chǒng néng shùn yì fèng liǎng gōng

有盛宠,能顺意奉两宫。

shí mèng hòu wèi zhōng gōng hòu bù xún liè qiè lǐ qiě yīn zào qí yǔ yǐ shòu bàng nèi shì hǎo suí liú you duān wèi zhī yòng

时孟后位中宫,后不循列妾礼,且阴造奇语以售谤,内侍郝随、刘友端为之用。

mèng hòu jì fèi hòu jìng dài yān

孟后既废,后竟代焉。

yòu zhèng yán zōu hào shàng shū jí jiàn zuò cuàn

右正言邹浩上疏极谏,坐窜。

huī zōng lì cè wèi yuán fú huáng hòu

徽宗立,册为元符皇后。

míng nián zūn wèi tài hòu míng gōng chóng ēn

明年,尊为太后,名宫崇恩。

dì yuán zhé zōng gù qū jiā ēn lǐ hòu yǐ shì pō gàn yù wài shì qiě yǐ bù jǐn wén

帝缘哲宗故,曲加恩礼,后以是颇干预外事,且以不谨闻。

dì yǔ fǔ chén yì jiāng fèi zhī ér hòu yǐ wèi zuǒ yòu suǒ bī jí lián gōu zì yì ér bēng nián sān shí wǔ

帝与辅臣议,将废之,而后已为左右所逼,即帘钩自缢而崩,年三十五。

huī zōng xiǎn gōng wáng huáng hòu kāi fēng rén dé zhōu cì shǐ zǎo zhī nǚ yě

徽宗显恭王皇后,开封人,德州刺史藻之女也。

yuán fú èr nián liù yuè guī yú duān dǐ fēng shùn guó fū rén

元符二年六月,归于端邸,封顺国夫人。

huī zōng jí wèi cè wèi huáng hòu

徽宗即位,册为皇后。

shēng qīn zōng jí chóng guó gōng zhǔ

生钦宗及崇国公主。

hòu xìng gōng jiǎn zhèng wáng èr fēi fāng kàng chǒng hòu dài zhī jūn píng

后性恭俭,郑、王二妃方亢宠,后待之均平。

jù yān wàng yì yíng hé wū yǐ àn mèi

巨阉妄意迎合,诬以暗昧。

dì mìng xíng bù shì láng zhōu dǐng jí mì yù cān yàn lüè wú yī jì yù zhǐ

帝命刑部侍郎周鼎即秘狱参验,略无一迹,狱止。

hòu jiàn dì wèi cháng yī yǔ zhé jí dì fān rán lián zhī

后见帝,未尝一语辄及,帝幡然怜之。

dà guān èr nián bēng nián èr shí wǔ

大观二年崩,年二十五。

shì yuē jìng hé zàng yù líng zhī cì

谥曰静和,葬裕陵之次。

shào xīng zhōng shǐ fù wēi zōng miào shì gǎi shàng jīn shì yún

绍兴中,始附微宗庙室,改上今谥云。

zhèng huáng hòu kāi fēng rén yě

郑皇后,开封人也。

fù shēn shǐ wèi zhí shěng guān yǐ hòu guì lèi fēng tài shī lè píng jùn wáng

父绅,始为直省官,以后贵,累封太师、乐平郡王。

hòu běn qīn shèng diàn yā bān huī zōng wèi duān wáng měi rì cháo cí dé gōng qīn shèng mìng zhèng wáng èr yā bān gòng shì

后本钦圣殿押班,徽宗为端王,每日朝慈德宫,钦圣命郑、王二押班供侍。

jí jí wèi suì yǐ èr rén cì zhī

及即位,遂以二人赐之。

hòu zì rù gōng hǎo guān shū zhāng zòu néng zì zhì dì ài qí cái

后自入宫,好观书,章奏能自制,帝爱其才。

chóng níng chū fēng xián fēi yū guì fēi yǒu yì chǒng

崇宁初,封贤妃,迂贵妃有异宠。

huī zōng duō lài yǐ cí zhāng tiān xià gē zhī

徽宗多赉以词章,天下歌之。

wáng huáng hòu bēng zhèng hé yuán nián lì wèi huáng hòu

王皇后崩,政和元年,立为皇后。

jiāng shòu cè yǒu sī chuàng zhì guān fú hòu yán guó yòng wèi zú guān zhū fèi duō qǐng mìng gōng gǎi zhì fēi shí jiù guān

将受册,有司创制冠服,后言国用未足,冠珠费多,请命工改制妃时旧冠。

yòu qǐ ba huáng huī zhàng xiǎo jià lǔ bù děng yí cóng zhī

又乞罢黄麾仗、小驾卤簿等仪,从之。

ēn zé jiē fú chén qǐng

恩泽皆弗陈请。

shí zú zǐ jū zhōng zài shū fǔ hòu zòu wài qī bù dàng yù guó zhèng bì yù yòng zhī qiě lìng chōng fēi zhí

时族子居中在枢府,后奏:"外戚不当预国政,必欲用之,且令充妃职。

dì wèi ba jū zhōng

"帝为罢居中。

jū zhōng fù yòng hòu guī níng hái yán jū zhōng yǔ fù shēn xiāng wǎng huán rén jiē yán qí zhāo quán shì huì qǐ jìn jué xǔ yù shǐ zòu hé

居中复用,后归宁还言:"居中与父绅相往还,人皆言其招权市贿,乞禁绝,许御史奏劾。

hòu xìng duān jǐn shàn shùn chéng dì yì

"后性端谨,善顺承帝意。

liú guì fēi hōng dì sī zhī bù yǐ jiāng zhuī cè wèi hòu

刘贵妃薨,帝思之不已,将追册为后。

hòu jí zòu fēi nǎi qí yǎng zǐ qǐ bié yì bāo chóng zhī lǐ dì dà xǐ

后即奏妃乃其养子,乞别议褒崇之礼,帝大喜。

qīn zōng shòu shàn zūn wèi tài shàng huáng hòu qiān jū níng dé gōng chēng níng dé tài hòu

钦宗受禅,尊为太上皇后,迁居宁德宫,称宁德太后。

cóng shàng huáng xìng nán jīng jīn shī tuì xiān guī

从上皇幸南京,金师退,先归。

shí yòng shì zhě yán shàng huáng jiāng fù bì yú zhèn jiāng rén qíng wēi hài

时用事者言,上皇将复辟于镇江,人情危骇。

huò wèi hòu jiāng yóu duān mén zhí rù jìn zhōng nèi shì bèi pō quàn qīn zōng yán bèi

或谓后将由端门直入禁中,内侍辈颇劝钦宗严备。

dì bù cóng chū jiāo yíng hòu yú shì liǎng gōng huan shén qià

帝不从,出郊迎后,于是两宫欢甚洽。

shàng huáng wén zhī jí ba rú luò zhī yì

上皇闻之,即罢如洛之议。

biàn jīng pò cóng shàng huáng xìng qīng chéng

汴京破,从上皇幸青城。

běi qiān liú wǔ nián bēng yú wǔ guó chéng nián wǔ shí èr

北迁,留五年,崩于五国城,年五十二。

shào xīng qī nián hé sū děng shǐ hái shǐ zhī shàng huáng jí hòu bēng gāo zōng dà tòng

绍兴七年,何苏等使还,始知上皇及后崩,高宗大恸。

zhào lì zhòng chéng fú shì xiǎn sù

诏立重成服,谥显肃。

hòu qīn zú gè qiān guān yǒu chà

后亲族各迁官有差。

fù zhǔ huī zōng shì yǐ wén āi rì wèi dà jì

祔主徽宗室,以闻哀日为大忌。

zǐ gōng guī rù jìng chéng zhī yǐ guǒ nà huī yī qí zhōng yǔ huī zōng gè zǎn yú kuài jī yǒng yòu líng

梓宫归,入境,承之以椁,纳翚衣其中,与徽宗各攒于会稽永佑陵。

xiān shì hòu zhì jīn yíng su yú zhān hǎn yuē qiè dé zuì dāng háng dàn qiè jiā shǔ bù yù cháo zhèng qǐ liú bù qiǎn

先是,后至金营,诉于粘罕曰:"妾得罪当行,但妾家属不预朝政,乞留不遣。

zhān hǎn xǔ zhī gù shēn de guī

"粘罕许之,故绅得归。

hòu jì xíng shēn yì yǐ shì nián hōng shì xī jìng

后既行,绅亦以是年薨,谥僖靖。

jiā shǔ liú yù jiāng nán gāo zōng lián zhī zhào suǒ zài xún fǎng cì guān

家属流寓江南,高宗怜之,诏所在寻访赐官。

yǒu zhèng zǎo zhě hòu jìn shǔ yě

有郑藻者,后近属也。

shào xīng zhōng dài yù qì xiè yòng hòu fù miào ēn bài lǒng zhōu fáng yù shǐ

绍兴中带御器械用后祔庙恩,拜陇州防御使;

fán sì shǐ jīn lì guān zhì bǎo xìn jūn jié dù shǐ jiā tài wèi

凡四使金,历官至保信军节度使,加太尉。

zú zhuī fēng róng guó gōng shì duān jìng

卒,追封荣国公,谥端靖。

wáng guì fēi yǔ zhèng hòu jù wèi yā bān

王贵妃,与郑后俱为押班。

huī zōng lì fēng píng chāng jùn jūn jìn wèi zhì guì fēi

徽宗立,封平昌郡君,进位至贵妃。

shēng yùn wáng jiè shēn wáng zhí chén wáng jī huì shū kāng shū shùn dé róu fú chōng yì dì jī

生郓王楷、莘王植、陈王机、惠淑康淑顺德柔福冲懿帝姬。

zhèng hé qī nián jiǔ yuè hōng shì yuē yì sù

政和七年九月薨,谥曰懿肃。

wéi xián fēi kāi fēng rén gāo zōng mǔ yě

韦贤妃,开封人,高宗母也。

chū rù gōng wèi shì yù

初入宫,为侍御。

chóng níng mò fēng píng chāng jùn jūn

崇宁末,封平昌郡君。

dà guān chū jìn jié yú lèi qiān wǎn róng

大观初,进婕妤,累迁婉容。

gāo zōng zài kāng dǐ chū shǐ jìn fēng lóng dé gōng xián fēi

高宗在康邸出使,进封龙德宫贤妃。

cóng shàng huáng běi qiān

从上皇北迁。

jiàn yán gǎi yuán yáo zūn wèi xuān hé huáng hòu

建炎改元,遥尊为宣和皇后。

fēng qí fù ān dào wèi jùn wáng guān qīn shǔ sān shí rén

封其父安道为郡王,官亲属三十人。

yóu shì qiǎn shǐ bù jué

由是遣使不绝。

shào xīng qī nián huī zōng jí zhèng huáng hòu bēng wén zhì dì hào tòng yù fǔ chén yuē xuān hé huáng hòu chūn qiū gāo zhèn sī zhī bù huáng níng chǔ qū jǐ qǐng hé zhèng wèi cǐ ěr

绍兴七年,徽宗及郑皇后崩闻至,帝号恸,谕辅臣曰:"宣和皇后春秋高,朕思之不遑宁处,屈己请和,正为此耳。

hàn lín xué shì zhū zhèn yǐn táng jiàn zhōng gù shì qǐng yáo zūn wèi huáng tài hòu cóng zhī

"翰林学士朱震引唐建中故事,请遥尊为皇太后,从之。

yǐ ér tài cháng shǎo qīng wú biǎo chén qǐng yī jiā yòu zhì píng gù shì sì sān nián sàng bì rán hòu jǔ xíng

已而太常少卿吴表臣请依嘉祐、治平故事,俟三年丧毕,然后举行。

nǎi xiān jiàng yù zhá bō gào tiān xià

乃先降御札,播告天下。

hòu sān dài jù zhuī fēng wáng

后三代俱追封王。

dì yǐ hòu jiǔ wèi guī měi pín cù yuē jīn rén ruò cóng zhèn qǐng yú jiē fēi suǒ wèn yě

帝以后久未归,每颦蹙曰:"金人若从朕请,余皆非所问也。

wáng lún shǐ huí yán jīn rén xǔ guī hòu

"王伦使回,言金人许归后。

wèi jǐ jīn rén qiǎn xiāo zhé lái yì yán hòu jiāng guī zhuàng

未几,金人遣萧哲来,亦言后将归状。

suì yù zuò cí níng gōng mìng mò jiāng hán shù wèi fèng yíng shǐ

遂豫作慈宁宫,命莫将、韩恕为奉迎使。

shí nián yǐ jīn rén yóu wèi guī hòu nǎi yáo shàng huáng tài hòu cè bǎo yú cí níng diàn

十年,以金人犹未归后,乃遥上皇太后册宝于慈宁殿。

shì hòu shēng chén zhì shuò jiē yáo xíng hè lǐ

是后,生辰、至、朔,皆遥行贺礼。

hóng hào zài yàn qiú dé hòu shū qiǎn li wēi chí guī

洪皓在燕,求得后书,遣李微持归。

dì dà xǐ yuē qiǎn shǐ bǎi bèi bù rú yī shū

帝大喜曰:"遣使百辈,不如一书。

suì jiā wēi guān

"遂加微官。

jīn rén qiǎn xiāo yì xíng jù zhān lái yì hé dì yuē zhèn yǒu tiān xià ér yǎng bù jí qīn

金人遣萧毅、邢具瞻来议和,帝曰:"'朕有天下,而养不及亲。

huī zōng wú jí yǐ

徽宗无及矣!

jīn lì shì xìn dāng míng yán guī wǒ tài hòu zhèn bù chǐ hé bù rán zhèn bù dàn yòng bīng

今立誓信,当明言归我太后,朕不耻和,不然,朕不惮用兵。

yì děng hái dì yòu yǔ zhī yuē tài hòu guǒ hái zì dāng jǐn shǒu shì yuē

"毅等还,帝又语之曰:"太后果还,自当谨守誓约;

rú qí wèi yě suī yǒu shì yuē tú wèi xū wén

如其未也,虽有誓约,徒为虚文。

mìng hé zhù cáo xūn bào xiè zhào zhì nèi diàn yù zhī yuē zhèn běi wàng tíng wéi wú lèi kě huī

命何铸、曹勋报谢,召至内殿,谕之曰:"朕北望庭闱,无泪可挥。

qīng jiàn jīn zhǔ dāng yuē cí qīn zhī zài shàng guó yī lǎo rén ěr

卿见金主,当曰:'慈亲之在上国,一老人耳;

zài běn guó zé suǒ xì shén zhòng

在本国,则所系甚重。

yǐ zhì chéng shuō zhī zhù bǐ yǒu gǎn dòng

'以至诚说之,庶彼有感动。

zhù děng zhì jīn guó shǒu yǐ hòu guī wèi qǐng

"铸等至金国,首以后归为请。

jīn zhǔ yuē xiān cháo yè yǐ rú cǐ qǐ kě zhé gǎi

金主曰:"先朝业已如此,岂可辄改?

xūn zài sān kěn qǐng jīn zhǔ shǐ yǔn

"勋再三恳请,金主始允。

zhù děng jiù guǎn guǎn bàn yē lǜ shào wén lái xìn jīn zhǔ xǔ cóng suǒ qǐng

铸等就馆,馆伴耶律绍文来信,金主许从所请。

hóng hào wén zhī xiān qiǎn rén lái bào

洪皓闻之,先遣人来报。

zhù děng hái jù yán qí shí

铸等还,具言其实。

suì mìng cān zhèng wáng cì wēng wèi fèng yíng shǐ

遂命参政王次翁为奉迎使。

jīn rén qiǎn qí chén gāo jū ān wán yán zōng xián děng hù cóng yǐ xíng

金人遣其臣高居安、完颜宗贤等扈从以行。

shí èr nián sì yuè cì yān shān zì dōng píng zhōu xíng yóu qīng hé zhì chǔ zhōu

十二年四月,次燕山,自东平舟行,由清河至楚州。

jì dù huái mìng tài hòu dì ān lè jùn wáng wéi yuān qín lǔ guó dà zhǎng gōng zhǔ wú guó cháng gōng zhǔ yíng yú dào

既渡淮,命太后弟安乐郡王韦渊、秦鲁国大长公主、吴国长公主迎于道。

dì qīn zhì lín píng fèng yíng pǔ ān jùn wáng zǎi zhí liǎng shěng sān yá guǎn jūn jiē cóng

帝亲至临平奉迎,普安郡王、宰执、两省、三衙管军皆从。

dì chū jiàn tài hòu xǐ jí ér qì

帝初见太后,喜极而泣。

bā yuè zhì lín ān rù jū cí níng gōng

八月,至临安,入居慈宁宫。

xiān shì yǐ zǐ gōng wèi hái zhào zhōng wài chuò lè

先是,以梓宫未还,诏中外辍乐。

zhì shì qìng tài hòu shòu jié shǐ yòng lè

至是,庆太后寿节,始用乐。

yè jiā miào qīn shǔ qiān guān jǐ èr qiān rén

谒家庙,亲属迁官几二千人。

tài hòu cōng míng yǒu zhì lǜ

太后聪明有智虑。

chū jīn rén xǔ hái sān zǐ gōng tài hòu kǒng qí fǎn fù hū yì zhě bì jí rán hòu qǐ zǎn

初,金人许还三梓宫,太后恐其反复,呼役者毕集,然后起攒。

shí fāng shǔ jīn rén dàn xíng tài hòu lǜ yǒu tā biàn nǎi yáng chēng jí xū qiū liáng jìn fā

时方暑,金人惮行,太后虑有他变,乃阳称疾,须秋凉进发。

yǐ ér chēng dài yú jīn shǐ de huáng jīn sān qiān liǎng yǐ kào qí zhòng yóu shì tú zhōng wú jiàn yán

已而称贷于金使,得黄金三千两以犒其众,由是途中无间言。

tài hòu zài běi fāng wén hán shì zhōng míng cì lín píng hū shì zhōng zhì lián qián wèi láo

太后在北方,闻韩世忠名,次临平,呼世忠至帘前慰劳。

hái gōng dì shì tài hòu huò zhì yè fēn wèi qù tài hòu yuē qiě xiū yǐ tīng cháo yi zǎo kǒng fáng wàn jǐ

还宫,帝侍太后,或至夜分未去,太后曰:"且休矣,听朝宜早,恐妨万几。

yòu cháng wèi liǎng gōng gěi shǐ yi lìng tōng yòng

"又尝谓:"两宫给使,宜令通用;

bù rán zé yǒu bǐ wǒ zhī fēn ér nìng rén jiān yán yì yǐ rù yě

不然,则有彼我之分,而佞人间言易以入也。

shí huáng hòu wèi lì tài hòu lǚ wèi dì yán dì qǐng xiáng shǒu shū tài hòu yuē wǒ dàn zhī jiā shì wài tíng fēi suǒ dāng yù

时皇后未立,太后屡为帝言,帝请降手书,太后曰:"我但知家事,外庭非所当预。

jiāng xíng cè mìng chéng píng diǎn lǐ xī néng jì zhī

"将行册命,承平典礼,悉能记之。

dì xiān yì chéng zhì wéi kǒng bù jí huò yī shí shāo jiǎn zhé bù shèng yōu jù

帝先意承志,惟恐不及,或一食稍减,辄不胜忧惧。

cháng jiè gōng rén yuē tài hòu nián yǐ liù shí wéi yōu yóu wú shì qǐ jū shì yì jí shòu kǎo kāng níng

常戒宫人曰:"太后年已六十,惟优游无事,起居适意,即寿考康宁;

shì yǒu suǒ quē jù mǔ lìng tài hòu zhī dì lái bái zhèn

事有所阙,惧母令太后知,第来白朕。

shí jiǔ nián tài hòu nián qī shí zhēng yuè shuò jí gōng zhōng xíng qìng shòu lǐ qīn shǔ gè qiān guān yī děng

十九年,太后年七十,正月朔,即宫中行庆寿礼,亲属各迁官一等。

tài hòu wēi yàng lěi yuè bù chū diàn mén huì mǔ dān shèng kāi dì rù bái tài hòu xīn rán bù zhì huā suǒ yīn liú yàn jìng rì jìn huān

太后微恙,累月不出殿门,会牡丹盛开,帝入白,太后欣然步至花所,因留宴,竟日尽欢。

jì rì yǐ yù zǎi zhí

忌日,以谕宰执。

hòu kǔ mù jí mù de yī huáng fǔ tǎn zhì jí yù

后苦目疾,募得医皇甫坦,治即愈。

èr shí jiǔ nián tài hòu shòu dēng bā shí fù xíng qìng lǐ

二十九年,太后寿登八十,复行庆礼。

qīn shǔ jìn guān yī děng

亲属进官一等;

shù rén děng jiǔ shí zōng zǐ nǚ ruò gòng shì yǐ shàng fù mǔ nián bā shí zhě xī guān fēng zhī

庶人等九十、宗子女若贡士已上父母年八十者,悉官封之。

jiǔ yuè de jí shàng bù shì cháo chì fǔ chén qí dǎo tiān dì zōng miào shè jì shè tiān xià jiǎn zū shuì

九月,得疾,上不视朝,敕辅臣祈祷天地、宗庙、社稷,赦天下,减租税。

é bēng yú cí níng gōng shì yuē xiǎn rén

俄崩于慈宁宫,谥曰显仁。

zǎn yú yǒng yòu líng zhī xi fù shén zhǔ tài miào huī zōng shì

攒于永佑陵之西,祔神主太庙徽宗室。

qīn shǔ jìn zhì zhě shí sì rén shòu guān zhě sān rén

亲属进秩者十四人,授官者三人。

tài hòu xìng jié jiǎn yǒu sī jìn jīn tuò hú tài hòu yì lìng yòng tú jīn

太后性节俭,有司进金唾壶,太后易,令用涂金。

gōng zhōng cì yǔ bù guò sān shù qiān suǒ de gòng jìn cái bó duō jī yú kù

宫中赐予不过三数千,所得供进财帛,多积于库。

zhì shì sāng zàng zhī fèi jiē yǎng jǐ yān

至是,丧葬之费,皆仰给焉。

rán hǎo fú lǎo

然好佛、老。

chū gāo zōng chū shǐ yǒu xiǎo qiè yán jiàn sì jīn jiǎ rén zhí dāo jiàn yǐ wèi

初,高宗出使,有小妾言,见四金甲人执刀剑以卫。

tài hòu yuē wǒ cí sì shèng jǐn shén bì qí yīn zhù

太后曰:"我祠四圣谨甚,必其阴助。

jì běi qiān cháng shè jì

"既北迁,常设祭;

jí guī lì cí xī hú shàng

及归,立祠西湖上。

qiáo guì fēi chū yǔ gāo zōng mǔ wéi fēi jù shì zhèng huáng hòu jié wèi zǐ mèi yuē xiān guì zhě wú xiāng wàng

乔贵妃,初与高宗母韦妃俱侍郑皇后,结为姊妹,约先贵者毋相忘。

jì ér guì fēi de xìng huī zōng suì yǐn wéi shì èr rén yù xiāng de

既而贵妃得幸徽宗,遂引韦氏,二人愈相得。

èr dì běi qiān guì fēi yǔ wéi shì jù

二帝北迁,贵妃与韦氏俱。

zhì shì wéi fēi jiāng hái guì fēi yǐ jīn wǔ shí liǎng zèng gāo jū ān yuē báo wù bù zú wèi lǐ yuàn hǎo hù sòng zǐ hái jiāng nán

至是,韦妃将还,贵妃以金五十两赠高居安,曰:"薄物不足为礼,愿好护送姊还江南。

fù jǔ jiǔ zhuó wéi shì yuē zǐ shàn zhòng bǎo hù guī jí wéi huáng tài hòu

"复举酒酌韦氏曰:"姊善重保护,归即为皇太后;

mèi wú hái qī zhōng sǐ yú shuò mò yǐ

妹无还期,终死于朔漠矣!

suì dà tòng yǐ bié

"遂大恸以别。

liú guì fēi qí chū dān wēi

刘贵妃,其出单微。

rù gōng jí dà xìng yóu cái rén qī qiān zhì guì fēi

入宫,即大幸,由才人七迁至贵妃。

shēng jì yáng jùn wáng yù qí wáng mó xìn wáng zhēn

生济阳郡王棫、祁王模、信王榛。

zhèng hé sān nián qiū hōng

政和三年秋,薨。

xiān shì fēi shǒu zhí bā jiāo yú tíng yuē shì wù zhǎng wú bù jí jiàn yǐ

先是,妃手植芭蕉于庭曰:"是物长,吾不及见矣!

yǐ ér guǒ rán

"已而果然。

zuǒ yòu bēn qiān gào dì dì chū yǐ qí wēi jí bù jīng yì qù xìng zhī yǐ hōng yǐ shǐ dà bēi cè

左右奔千告帝,帝初以其微疾,不经意,趣幸之,已薨矣,始大悲恻。

tè jiā jǐn sì zì shì yuē míng dá yì wén

特加紧四字谥曰明达懿文。

xù qí píng shēng xián zhū yuè fǔ

叙其平生,弦诸乐府。

yòu yù zhǒng wēn chéng gù shì zhuī chóng shǐ huáng hòu biǎo qǐng yīn cè zèng wèi hòu ér yǐ míng dá shì yān

又欲踵温成故事追崇,使皇后表请,因册赠为后,而以明达谥焉。

shí yòu yǒu ān fēi liú shì zhě běn jiǔ bǎo jiā nǚ

时又有安妃刘氏者,本酒保家女。

chū shì chóng zhuǎn gōng gōng ba chū jū huàn zhě hé tīng jiā

初事崇转宫,宫罢,出居宦者何听家。

nèi shì yáng jiǎn yù qí měi fù zhào rù

内侍杨戬誉其美,复召入。

fēi yǐ tóng xìng yǎng wèi nǚ suì yǒu chǒng wèi cái rén jìn zhì shū fēi

妃以同姓养为女,遂有宠,为才人,进至淑妃。

shēng jiàn ān jùn wáng yǎng jiā guó gōng yǐ yīng guó gōng sī hé fú dì jī

生建安郡王楧、嘉国公椅、英国公楒、和福帝姬。

zhèng hé sì nián jiā guì fēi

政和四年,加贵妃。

zhāo xī de shì shàng shàn ài zhuān xí pín yù wèi zhī xī jìn

朝夕得侍上,擅爱颛席,嫔御为之稀进。

zhuó qí fù liú zōng yuán jié dù shǐ

擢其父刘宗元节度使。

fēi tiān zī jǐng sī jiě yíng yì hé zhǐ yā shàn tú shì měi zhì yī fú wài jiān jí xiào zhī

妃天资警司,解迎意合旨,雅善涂饰,每制一服,外间即傚之。

lín líng sù yǐ jì jìn mù wéi jiǔ huá yù zhēn ān fēi shěng qí xiàng yú shén xiāo dì jūn zhī zuǒ

林灵素以技进,目为九华玉真安妃,省其像于神霄帝君之左。

xuān hé sān nián hōng nián sān shí sì

宣和三年薨,年三十四。

chū shì míng jié hé wén xuán yòng míng dá jìn bǐ jiā cè zèng wèi huáng hòu zàng qí yuán zhī běi yú

初谥明节和文,旋用明达近比,加册赠为皇后,葬其园之北隅。

dì dào zhī shén hòu gōng jiē wǎng yàn dì xiāng yǔ chuò qì

帝悼之甚,后宫皆往唁,帝相与啜泣。

cuī fēi dú zuǒ shì wú qī róng dì bēi nù yí qí wèi yàn gǔ

崔妃独左视无戚容,帝悲怒,疑其为厌蛊。

bǔ zhě liú kāng sūn yuán fēi yǐ jìn xǐ wàng tán xiū jiù bǔ sòng kāi fēng yù

卜者刘康孙缘妃以进,喜妄谈休咎,捕送开封狱。

yī cáo xiào zhōng dǔ jí wú zhuàng gé nèi dài wáng yáo chén zuò dào jīn zhū jí chū jīn míng chí yóu yàn shì rén bìng jū zhì

医曹孝忠竺疾无状,阁内待王尧臣坐盗金珠及出金明池游宴事,亻并鞫治。

yù chéng tóng rì zhū sǐ

狱成,同日诛死。

suì fèi cuī fēi wèi shù rén

遂废崔妃为庶人。

cuī shēng wáng chūn jí dì jī wǔ rén yún

崔生王椿及帝姬五人云。

qīn zōng zhū huáng hòu kāi fēng xiáng fú rén

钦宗朱皇后,开封祥符人。

fù bó cái wǔ kāng jūn jié dù shǐ

父伯材,武康军节度使。

qīn zōng zài dōng gōng huī zōng lín xuān bèi lǐ cè wèi huáng tài zǐ fēi

钦宗在东宫,徽宗临轩备礼,册为皇太子妃。

qīn zōng jí wèi lì wèi huáng hòu

钦宗即位,立为皇后。

zhuī fēng bó cái wèi ēn píng jùn wáng

追封伯材为恩平郡王。

hòu jì běi qiān bù zhī bēng wén

后既北迁,不知崩闻。

qìng yuán sān nián shàng zūn hào shì rén huái fù yú tài miào qīn zōng shì tuī ēn hòu jiā shí wǔ rén

庆元三年上尊号,谥仁怀,祔于太庙钦宗室,推恩后家十五人。

wǔ nián fèng ān shén yù yú jǐng líng gōng

五年,奉安神御于景灵宫。

xiōng èr rén xiào sūn jìng kāng zhōng yǐ jié yuè huàn shòu yòu jīn wú wèi shàng jiàng jūn zú zèng kāi fǔ hán yì tóng sān tóng

兄二人:孝孙,靖康中以节钺换授右金吾卫上将军,卒赠开府含义同三同;

xiào zhāng yī rì xiào zhuāng guān zhì yǒng qìng jūn chéng xuān shǐ zú zèng zhāo huà jūn jié dù shǐ

孝章,一日孝庄,官至永庆军承宣使,卒赠昭化军节度使。

gāo zōng xiàn jié xíng huáng hòu kāi fēng xiáng fú rén

高宗宪节邢皇后,开封祥符人。

fù huàn cháo qǐng láng

父焕,朝请郎。

gāo zōng jū kāng dǐ yǐ guī pìn zhī fēng jiā guó fū rén

高宗居康邸,以归聘之,封嘉国夫人。

wáng chū shǐ wú rén liú jū fán yǎn zhái

王出使,无人留居蕃衍宅。

jīn rén fàn jīng shī fū rén cóng sān gōng běi qiān

金人犯京师,夫人从三宫北迁。

shàng huáng qiǎn cáo xūn guī fū rén tuō suǒ yù jīn huán shǐ nèi shì chí fù xūn yuē xìng wèi wú bái dà wáng yuàn rú cǐ huán de zǎo xiāng jiàn yě

上皇遣曹勋归,夫人脱所御金环,使内侍持付勋曰:"幸为吾白大王,愿如此环,得早相见也。

wáng lián zhī

"王怜之。

jí jí wèi yáo cè wèi huáng hòu gōng hòu qīn shǔ èr shí wǔ rén

及即位,遥册为皇后,宫后亲属二十五人。

shào xīng jiǔ nián hòu bēng yú wǔ guó chéng nián sān shí sì

绍兴九年,后崩于五国城,年三十四。

jīn rén mì zhī gāo zōng xū zhōng gōng yǐ dài zhě shí liù nián

金人秘之,高宗虚中宫以待者十六年。

xiǎn rén tài hòu huí luán shǐ de bēng wén

显仁太后回銮,始得崩闻。

shàng wèi chuò cháo xíng shì fú zhī jì shì yì jié fù zhǔ yú bié miào

上为辍朝,行释服之祭,谥懿节,祔主于别庙。

shào xīng shí èr nián bā yuè hòu zǐ gōng zhì zǎn yú shèng xiàn tài hòu zǐ gōng zhī xī běi

绍兴十二年八月,后梓宫至,攒于圣献太后梓宫之西北。

dì sī hòu shū cǎn bù lè huáng hòu wú shì zhī dì yì nǎi qǐng wèi qí zhí xún jū hūn xíng shì èr nǚ yǐ wèi dì xīn

帝思后,殊惨不乐,皇后吴氏知帝意,乃请为其侄珣、琚婚邢氏二女,以慰帝心。

chún xī mò gǎi shì xiàn jié fù gāo zōng miào

淳熙末,改谥宪节,祔高宗庙。

xiàn shèng cí liè wú huáng hòu kāi fēng rén

宪圣慈烈吴皇后,开封人。

fù jìn yǐ hòu guì lèi guān wǔ yì láng zèng tài shī zhuī fēng wú wáng shì xuān jìng

父近,以后贵,累官武翼郎,赠太师,追封吴王,谥宣靖。

jìn cháng mèng zhì yī tíng biǎn yuē shì kāng

近尝梦至一亭,扁曰"侍康";

bàng zhí sháo yào dú fàng yī huā shū yán lì kě ài huā xià bái yáng yī jìn wù ér yì zhī

傍植芍药,独放一花,殊妍丽可爱,花下白羊一,近寤而异之。

hòu yǐ yǐ wèi suì shēng fāng chǎn shí hóng guāng chè hù wài

后以乙未岁生,方产时,红光彻户外。

nián shí sì gāo zōng wèi kāng wáng bèi xuǎn rù gōng rén wèi shì kāng zhī zhēng

年十四,高宗为康王,被选入宫,人谓"侍康"之征。

wáng jí dì wèi hòu cháng yǐ róng fú shì zuǒ yòu

王即帝位,后常以戎服侍左右。

hòu pō zhī shū cóng xìng sì míng wèi shì móu wèi biàn rù wèn dì suǒ zài hòu dài zhī yǐ miǎn

后颇知书,从幸四明,卫士谋为变,入问帝所在,后绐之以免。

wèi jǐ dì háng hǎi yǒu yú yuè rù yù zhōu hòu yuē cǐ zhōu rén bái yú zhī xiáng yě

未几,帝航海,有鱼跃入御舟,后曰:"此周人白鱼之祥也。

dì dà yuè fēng hé yì jùn fū rén

"帝大悦,封和义郡夫人。

hái yuè jìn fēng cái rén

还越,进封才人。

hòu yì bó xí shū shǐ yòu shàn hàn mò yóu shì chǒng yù rì zhì yǔ zhāng shì bìng wèi wǎn yí xún jìn guì fēi

后益博习书史,又善翰墨,由是宠遇日至,与张氏并为婉仪,寻进贵妃。

xiǎn rén tài hòu huí luán yì ài hòu

显仁太后回銮,亦爱后。

xiàn jié huáng hòu bēng wén zhì qín guì děng lèi biǎo qǐng lì zhōng gōng tài hòu yì wéi yán

宪节皇后崩闻至,秦桧等累表请立中宫,太后亦为言。

shào xīng shí sān nián zhào lì guì fēi wèi huáng hòu

绍兴十三年,诏立贵妃为皇后。

dì yù wén dé diàn shòu cè hòu jí mù qīng diàn tíng shòu zhī

帝御文德殿授册,后即穆清殿廷受之。

zhuī wáng sān dài qīn shǔ yóu hòu guān zhě sān shí wǔ rén

追王三代,亲属由后官者三十五人。

xiǎn rén tài hòu xìng yán sù hòu shēn chéng qǐ jū shùn shì qí yì

显仁太后性严肃,后身承起居,顺适其意。

cháng huì gǔ liè nǚ tú zhì zuò zhōng wèi jiàn

尝绘《古列女图》,置坐中为鉴;

yòu qǔ shī xù zhī yì biǎn qí táng yuē xián zhì

又取《诗序》之义,扁其堂曰"贤志"。

chū bó cóng yǐ zōng zǐ zhào rù gōng mìng zhāng shì yù zhī

初,伯琮以宗子召入宫,命张氏育之。

hòu shí wèi cái rén yì qǐng de yù yī zi yú shì de bó jiǔ gēng míng qú

后时为才人,亦请得育一子,于是得伯玖,更名璩。

zhōng wài yì pō jí jí

中外议颇籍籍。

zhāng shì zú bìng yù yú hòu hòu shì zhī wú jiān

张氏卒,并育于后,后视之无间。

bó cóng xìng gōng jiǎn xǐ dú shū dì yǔ hòu jiē ài zhī fēng pǔ ān jùn wáng

伯琮性恭俭,喜读书,帝与后皆爱之,封普安郡王。

hòu cháng yǔ dì yuē pǔ ān qí tiān rì zhī biǎo yě

后尝语帝曰:"普安,其天日之表也。

dì yì jué lì wèi huáng zǐ fēng jiàn wáng

"帝意决,立为皇子,封建王。

chū qú jū shào xīng

出璩居绍兴。

gāo zōng nèi chán shǒu zhào hòu chēng tài shàng huáng hòu qiān jū dé shòu gōng

高宗内禅,手诏后称太上皇后,迁居德寿宫。

xiào zōng jí wèi shàng zūn hào yuē shòu shèng tài shàng huáng hòu

孝宗即位,上尊号曰寿圣太上皇后。

yuè shuò cháo shàng huáng bì rù jiàn hòu rú gōng zhōng yí

月朔,朝上皇毕,入见后如宫中仪。

qián dào qī nián jiā hào shòu shèng míng cí

乾道七年,加号寿圣明慈。

chún xī èr nián yǐ shàng huáng xíng qìng shòu lǐ fù jiā shòu shèng zī míng guǎng cí zhī hào

淳熙二年,以上皇行庆寿礼,复加寿圣齐明广慈之号。

shí nián yǐ hòu nián qī shí qīn shǔ tuī ēn yǒu chà

十年,以后年七十,亲属推恩有差。

shí èr nián jiā zūn hào yuē bèi dé

十二年,加尊号曰备德。

shàng huáng bēng yí zhào gǎi chēng huáng tài hòu

上皇崩,遗诏改称皇太后。

dì yù yíng hái dà nèi tài hòu yǐ shàng huáng jǐ yán zài dé shòu gōng bù rěn shě qù yīn míng suǒ yù diàn yuē cí fú jū yān

帝欲迎还大内,太后以上皇几筵在德寿宫,不忍舍去,因名所御殿曰慈福,居焉。

guāng zōng jí wèi gēng hào shòu shèng huáng tài hòu yǐ shòu huáng gù bù chēng tài huáng tài hòu yě

光宗即位,更号寿圣皇太后,以寿皇故,不称太皇太后也。

dì cháng yán jí yòng rén hòu yi chóng shàng jiù chén

帝尝言及用人,后"宜崇尚旧臣。

shào xī sì nián hòu shòu bā shí dì nǎi jìn hòu fèng cè lǐ jiā zūn hào yuē lóng cí bèi fú

"绍熙四年,后寿八十,帝乃觐后,奉册礼,加尊号曰隆慈备福。

wǔ nián zhēng yuè dì lǜ qún chén xíng qìng shòu lǐ jiā wáng shì cè hòu miǎn yǐ dú shū biàn xié zhèng lì gāng cháng wèi xiān

五年正月,帝率群臣行庆寿礼,嘉王侍侧,后勉以读书辨邪正、立纲常为先。

xià xiào zōng bēng shǐ zhèng tài huáng tài hòu zhī hào

夏,孝宗崩,始正太皇太后之号。

shí guāng zōng jí wèi píng bù néng zhí sàng zǎi chén qǐng chuí lián zhǔ sāng shì hòu bù kě

时光宗疾未平,不能执丧,宰臣请垂帘主丧事,后不可。

yǐ ér zǎi zhí qǐng rú táng sù zōng gù shì qún chén fā sāng tài jí diàn chéng fú jìn zhōng xǔ zhī

已而宰执请如唐肃宗故事,群臣发丧太极殿,成服禁中,许之。

hòu dài xíng jì zūn lǐ

后代行祭尊礼。

xún yòng shū mì zhào rǔ yú qǐng yú zǐ gōng qián chuí lián xuān guāng zōng shǒu zhào lì huáng zǐ jiā wáng wèi huáng dì

寻用枢密赵汝愚请,于梓宫前垂帘,宣光宗手诏,立皇子嘉王为皇帝。

yì rì cè fū rén hán shì wèi huáng hòu chè lián

翌日,册夫人韩氏为皇后,撤帘。

qìng yuán yuán nián jiā hào guāng yòu qiān jū zhòng huá gōng

庆元元年,加号光祐,迁居重华宫。

rǔ yú hòu yǐ zhé sǐ zhōng shū shè rén wāng yì duān mù rǔ yú wèi lǐ lín fǔ yù bìng zhú qí dǎng tài hòu wén ér fēi zhī

汝愚后以谪死,中书舍人汪义端目汝愚为李林甫,欲并逐其党,太后闻而非之。

sān nián shí yuè hòu qǐn jí zhào dǎo tiān dì zōng miào shè jì dà shè tiān xià yú yuè ér bēng nián bā shí sān

三年十月,后寝疾,诏祷天地、宗庙、社稷,大赦天下,逾月而崩,年八十三。

yí gào tài shàng huáng dì jí wèi quán yù yí yú gōng zhōng chéng zhòng

遗诰:"太上皇帝疾未痊愈,宜于宫中承重;

huáng dì fú qí shuāi wǔ yuè yǐ rì yì yuè

皇帝服齐衰五月,以日易月。

zhào fú qī nián sàng

"诏服期年丧。

shì yuē xiàn shèng cí liè zǎn fù yú yǒng sī líng

谥曰宪圣慈烈,攒祔于永思陵。

pān xián fēi kāi fēng rén yuán yì tài zǐ mǔ yě

潘贤妃,开封人,元懿太子母也。

fù yǒng shòu zhí hàn lín yī jú guān

父永寿,直翰林医局官。

gāo zōng jū kāng dǐ shí nà zhī xíng hòu běi qiān fēi wèi yǒu wèi hào dì jí wèi jiāng lì wèi hòu lǚ hǎo wèn jiàn zhǐ zhī lì wèi xián fēi

高宗居康邸时纳之,邢后北迁,妃未有位号,帝即位,将立为后,吕好问谏止之,立为贤妃。

tài zǐ hōng cóng lóng yòu tài hòu yú jiāng xī yú nián hái

太子薨,从隆祐太后于江西,逾年还。

shào xīng shí bā nián hōng

绍兴十八年薨。

yǒng shòu zèng tài zǐ shǎo shī

永寿,赠太子少师。

zhāng xián fēi kāi fēng rén

张贤妃,开封人。

jiàn yán chū wèi cái rén yǒu chǒng jìn jié yú

建炎初,为才人,有宠,进婕妤。

dì yù zé zōng shì zǐ yǎng jìn zhōng fǔ chén wèn dì yǐ gōng zhōng kě fù tuō zhě shuí yé

帝欲择宗室子养禁中,辅臣问帝以宫中可付托者谁耶?

dì yuē yǐ de zhī yǐ

帝曰:"已得之矣。

yì zài jié yú

"意在婕妤。

yǐ ér bó cóng rù gōng nián shàng yòu jié yú yǔ pān xián fēi wú cái rén fāng huán zuò yǐ guān qí suǒ xiàng

已而伯琮入宫,年尚幼,婕妤与潘贤妃、吴才人方环坐,以观其所向。

shí xián fēi xīn shī huáng zǐ yì hū hū bù lè jié yú shǒu zhāo zhī suì xiàng jié yú

时贤妃新失皇子,意忽忽不乐,婕妤手招之,遂向婕妤。

dì yīn mìng jié yú mǔ zhī shì wèi xiào zōng

帝因命婕妤母之,是为孝宗。

xún qiān wǎn yí shí èr nián zú shàng wèi chuò cháo èr rì zèng xián fēi

寻迁婉仪,十二年卒,上为辍朝二日,赠贤妃。

dì cuì gé mén xuān zàn shè rén fēi hōng qiān zhì èr jiē

弟萃,阁门宣赞舍人,妃薨,迁秩二阶。

liú xián fēi lín ān rén

刘贤妃,临安人。

rù gōng wèi hóng xiá pèi qiān cái rén lèi qiān jié yú wǎn róng shào xīng èr shí sì nián jìn xián fēi

入宫为红霞帔,迁才人,累迁婕妤、婉容,绍兴二十四年进贤妃。

pō shì chǒng jiāo chǐ cháng yīn shèng xià yǐ shuǐ jīng shì jiǎo tà dì jiàn zhī mìng qǔ wèi zhěn fēi jù chè qù zhī

颇恃宠骄侈,尝因盛夏以水晶饰脚踏,帝见之,命取为枕,妃惧,撤去之。

chún xī shí sì nián hōng

淳熙十四年薨。

fù mào lèi guān zhāo qìng jūn jié dù shǐ

父懋,累官昭庆军节度使。

jīn rén nán qīn xiàn qián èr wàn mín yǐ zhù jūn xīng fèi

金人南侵,献钱二万缗以助军兴费。

mào zi yǔn shēng shào xīng mò wèi hé zhōu fáng yù shǐ zhī gé mén shì

懋子允升,绍兴末为和州防御使、知阁门事。

fèng shǐ hái qiān qí zhōu fáng wù shǐ fú zhōu guān chá shǐ

奉使还,迁蕲州防物使、福州观察使。

liú wǎn yí chū rù gōng fēng yí chūn jùn fū rén

刘婉仪,初入宫,封宜春郡夫人。

xún jìn cái rén yǔ liú wǎn róng jù bèi chǒng jìn wǎn yí

寻进才人,与刘婉容俱被宠,进婉仪。

wǎn yí pō shì ēn zhāo cháng qiǎn rén fěng guǎng zhōu fán shāng xiàn míng zhū xiāng yào xǔ yǐ guān jué

婉仪颇恃恩招,尝遣人讽广州蕃商献明珠香药,许以官爵。

bó guān lín xiào zé yán yú cháo zhào zhǐ qí xiàn

舶官林孝泽言于朝,诏止其献。

jīn rén jiāng pàn méng liú qí zhǔ zhàn xìng yī wáng jì xiān cóng zhōng jū zhī yīn móu zhū qí dì bù yì

金人将叛盟,刘锜主战,幸医王继先从中沮之,因谋诛锜,帝不怿。

yī rì zài wǎn yí wèi yǒu yōu sè

一日,在婉仪位,有忧色。

wǎn yí yīn fǎng de qí yán yǐ kuān pì dì yì

婉仪阴访得其言,以宽譬帝意。

dì guài yǔ jì xiān yán hé jí zhī wǎn yí jí jù yǐ shí duì

帝怪与继先言合,诘之,婉仪急,具以实对。

dì dà nù tuō yǐ tā guò fèi zhī

帝大怒,托以他过废之。

xiōng kàng lèi guān hé zhōu fáng yù shǐ zhī gé mén shì wǎn yí jì fèi nǎi yǔ cí bà guī

兄伉,累官和州防御使、知阁门事,婉仪既废,乃与祠罢归。

zhāng guì fēi kāi fēng xiáng fú rén

张贵妃,开封祥符人。

chū rù gōng fēng yǒng jiā jùn fū rén

初入宫,封永嘉郡夫人。

qián dào liù nián jìn wǎn róng

乾道六年,进婉容。

chún xī qī nián fēng tài shàng huáng shū fēi

淳熙七年,封太上皇淑妃。

shí liù nián jìn guì fēi

十六年,进贵妃。

shào xī yuán nián hōng

绍熙元年薨。

měi rén féng shì cái rén hán shì wú shì lǐ shì wáng shì jù bèi chǒng xìng hòu jiē fèi

美人冯氏,才人韩氏、吴氏、李氏、王氏俱被宠幸,后皆废。

wú shì zhōng gōng jìn shǔ yě shào xīng sān shí nián fù gù fēng

吴氏,中宫近属也,绍兴三十年,复故封。

lǐ shì wáng shì jù míng yàn chún xī mò shàng huáng ài zhī

李氏、王氏俱明艳,淳熙末,上皇爱之。

jí bēng xiàn shèng hòu jiàn èr cái rén měi gǎn fèn xiào zōng jí zhuī gào mìng xǔ zì biàn

及崩,宪圣后见二才人,每感愤,孝宗即追告命,许自便。

gài fēi cháng zhì yún

盖非常制云。

xiào zōng chéng mù guō huáng hòu kāi fēng xiáng fú rén

孝宗成穆郭皇后,开封祥符人。

fèng zhí dài fū zhí qīng zhī nǚ sūn qí liù shì zǔ wèi zhāng mù huáng hòu wài jiā

奉直大夫直卿之女孙,其六世祖为章穆皇后外家。

xiào zōng wèi pǔ ān jùn wáng shí nà guō shì fēng xián níng jùn fū rén

孝宗为普安郡王时纳郭氏,封咸宁郡夫人。

shēng guāng shǒu jí zhuāng wén tài zǐ wèi huì xiàn wáng kǎi shào dào sù wáng kè

生光守及庄文太子、魏惠宪王恺、邵悼肃王恪。

shào xīng èr shí liù nián hōng nián sān shí yī zhuī fēng shū guó fū rén

绍兴二十六年薨,年三十一,追封淑国夫人。

sān shí yī nián yòng míng táng ēn zèng fú guó fū rén

三十一年,用明堂恩,赠福国夫人。

jì jiàn tài zǐ zhuī fēng huáng tài zǐ fēi

既建太子,追封皇太子妃。

jí shòu shàn zhuī cè wèi huáng hòu shì gōng huái xún gǎi ān mù

及受禅,追册为皇后,谥恭怀,寻改安穆。

jí yíng fù líng yòu gǎi chéng mù fù xiào zōng miào

及营阜陵,又改成穆,祔孝宗庙。

fù jiān lèi guān zhāo qìng jūn chéng xuān shǐ zhuī fēng róng wáng

父瑊,累官昭庆军承宣使,追封荣王。

xiào zōng dài guō shì ēn lǐ mí hòu rán bù jiǎ wài qī yǐ guān jué

孝宗待郭氏恩礼弥厚,然不假外戚以官爵。

hòu dì shī yǔ shī yuán guān bù guò chéng xuān shǐ shī yuán bù jí jiàn jié ér zú

后弟师禹、师元,官不过承宣使,师元不及建节而卒。

jiāng nèi chán shī yǔ shǐ chú jié dù shǐ

将内禅,师禹始除节度使。

guāng zōng cháo guān zhì tài bǎo fēng yǒng níng jùn wáng

光宗朝,官至太保,封永宁郡王。

chéng gōng xià huáng hòu yuán zhōu yí chūn rén

成恭夏皇后,袁州宜春人。

zēng zǔ lìng jí wèi jí shuǐ bù

曾祖令吉,为吉水簿。

xià shì chū rù gōng wèi xiàn shèng tài hòu gé zhōng shì yù

夏氏初入宫,为宪圣太后阁中侍御。

pǔ ān jùn wáng fū rén guō shì hōng tài hòu yǐ xià shì cì wáng fēng qí ān jùn fū rén

普安郡王夫人郭氏薨,太后以夏氏赐王,封齐安郡夫人。

jí wèi jìn xián fēi

即位,进贤妃。

yú nián fèng shàng huáng mìng lì wèi huáng hòu

逾年,奉上皇命,立为皇后。

qián dào èr nián yè jiā miào qīn shǔ tuī ēn shí yī rén

乾道二年,谒家庙,亲属推恩十一人。

sān nián bēng shì ān gōng

三年崩,谥安恭。

níng zōng shí gǎi shì chéng gōng

宁宗时,改谥成恭。

chū hòu zhī shēng yě yǒu yì guāng chuān shì fù xié qí zhī jí zhǎng yǐ zī nà gōng zhōng

初,后之生也,有异光穿室,父协奇之,及长,以姿纳宫中。

jiǔ zhī fù jū yì kùn jí guī kè yuán zhī sēng shè hào xià wēng

久之,父居益困,及归,客袁之僧舍,号夏翁。

wēng wáng hòu shǐ guì

翁亡,后始贵。

fǎng de qí dì zhí zhōng bǔ chéng xìn láng gé mén zhī hòu

访得其弟执中,补承信郎、阁门祗候。

wèi jǐ qiān yòu wǔ láng gé mén xuān zàn shè rén lèi qiān fèng guó jūn jié dù shǐ tí jǔ wàn shòu guān

未几,迁右武郎、阁门宣赞舍人,累迁奉国军节度使,提举万寿观。

níng zōng jí wèi jiā shǎo bǎo

宁宗即位,加少保。

yú nián zú yú jiā

逾年,卒于家。

chū zhí zhōng yǔ qí wēi shí qī zhì jīng gōng rén fěng shǐ chū zhī zé pèi guì zú yù yǐ mèi hòu zhí zhōng fú wèi dòng

初,执中与其微时妻至京,宫人讽使出之,择配贵族,欲以媚后,执中弗为动。

tā rì hòu qīn wéi yán zhí zhōng sòng sòng hóng yǔ yǐ duì hòu bù néng duó

他日,后亲为言,执中诵宋弘语以对,后不能夺。

jì guì shǐ cóng shī xué zuò dà zì pō gōng fù shàn qí shè

既贵,始从师学,作大字颇工,复善骑射。

gāo zōng xíng qìng shòu lǐ jìn qī zhēng xiàn zhēn huán zhí zhōng dú dà shū yī rén yǒu qìng wàn shòu wú jiāng yǐ xiàn

高宗行庆寿礼,近戚争献珍环,执中独大书"一人有庆,万寿无疆"以献。

gāo zōng xǐ xī lài shén wò

高宗喜,锡赉甚渥。

cháng wèi guǎn bàn fù shǐ lián shè jiē mìng zhòng jīn rén hài fú

尝为馆伴副使,连射皆命中,金人骇服。

xiào zōng wén qí cái jiāng zhào yòng zhī xiè yuē tā rì wú lěi bì xià bǎo quán zú yǐ

孝宗闻其才,将召用之,谢曰:"他日无累陛下,保全足矣。

rén yǐ cǐ yì xián zhī

"人以此益贤之。

chéng sù xiè huáng hòu dān yáng rén

成肃谢皇后,丹阳人。

yòu gū jū yú dí shì yīn mào xìng yān

幼孤,鞠于翟氏,因冒姓焉。

jí zhǎng bèi xuǎn rù gōng

及长,被选入宫。

xiàn shèng tài hòu yǐ cì pǔ ān jùn wáng fēng xián ān jùn fū rén

宪圣太后以赐普安郡王,封咸安郡夫人。

wáng jí wèi jìn wǎn róng

王即位,进婉容。

yú nián jìn guì fēi

逾年,进贵妃。

chéng gōng huáng hòu bēng zhōng gōng xū wèi

成恭皇后崩,中宫虚位。

chún xī sān nián fēi shì dì guò dé shòu gōng shàng huáng yù yǐ lì hòu yì

淳熙三年,妃侍帝,过德寿宫,上皇谕以立后意。

xún qiǎn zhāng qù wèi chuán zhǐ lì guì fēi wèi huáng hòu fù xìng xiè shì

寻遣张去为传旨,立贵妃为皇后,复姓谢氏。

qīn shǔ tuī ēn zhě shí rén

亲属推恩者十人。

guāng zōng shòu shàn shàng zūn hào shòu chéng huáng hòu

光宗受禅,上尊号寿成皇后。

xiào zōng bēng zūn wèi huáng tài hòu

孝宗崩,尊为皇太后。

qìng yuán chū jiā hào huì cí

庆元初,加号惠慈。

jiā tài èr nián jiā cí yòu tài huáng tài hòu

嘉泰二年,加慈佑太皇太后。

sān nián bēng shì chéng sù zǎn qí yú yǒng fù líng

三年崩,谥成肃,攒锜于永阜陵。

hòu xìng jiǎn cí jiǎn shàn yáng měi shí bì xiān yǐ jìn yù

后性俭慈,减膳羊,每食必先以进御。

fú hàn zhuó yī yǒu shù nián bù yì zhě

服汗濯衣,有数年不易者。

dì yuān yǐ hòu guì shòu wǔ yì láng

弟渊,以后贵,授武翼郎。

hòu cháng jiè zhī yuē zhǔ shàng huà xíng gōng jiǎn wú yì gōng fú hàn zhuó ěr yi chóng qiān yì yuǎn jiāo chǐ

后尝戒之曰:"主上化行恭俭,吾亦躬服汗濯,尔宜崇谦抑,远骄侈。

hòu lì gé mén xuān zàn shè rén dài yù qì xiè

"后历阁门宣赞舍人、带御器械。

guāng zōng cháo qiān guǒ zhōu tuán liàn shǐ

光宗朝,迁果州团练使。

níng zōng lì zhuǎn lái zhōu fáng yù shǐ zhuó zhī gé mén shì réng gàn bàn huáng chéng sī

宁宗立,转莱州防御使,擢知阁门事,仍干办皇城司。

sān qiān zhì bǎo xìn jūn jié dù shǐ xún jiā tài wèi kāi fǔ yí tóng sān sī

三迁至保信军节度使,寻加太尉、开府仪同三司。

chéng sù huáng hòu bēng yí gào cì yuān qián shí wàn mín jīn èr qiān liǎng tián shí qǐng jiù mín rì shí qiān

成肃皇后崩,遗诰赐渊钱十万缗、金二千两、田十顷,僦缗日十千。

hòu lèi shēng sān shǎo fēng hé guó gōng

后累升三少,封和国公。

jiā dìng sì nián hōng zèng tài bǎo

嘉定四年薨,赠太保。

cài guì fēi chū rù gōng wèi hóng xiá pèi fēng hé yì jùn fū rén jìn wǎn róng

蔡贵妃,初入宫,为红霞帔,封和义郡夫人,进婉容。

chún xī shí nián dōng bài guì fēi

淳熙十年冬,拜贵妃。

shí èr nián qiū hōng

十二年秋薨。

fù pāng yí chūn guān chá shǐ

父滂,宜春观察使。

li xián fēi chū rù gōng wèi diǎn zì zhuǎn tōng yì jùn fū rén jìn jié yú

李贤妃,初入宫,为典字,转通义郡夫人,进婕妤。

chún xī shí nián zú zèng xián fēi

淳熙十年卒,赠贤妃。

shí li dào zài jīng yán cháng jiàn shěng hòu gōng fèi

时李焘在经筵,尝谏省后宫费。

dì yuē zhèn lǎo yǐ ān yǒu shì

帝曰:"朕老矣,安有是?

jìn zàng li fēi yòng sān wàn mín ěr

近葬李妃用三万缗耳。

dì suī zài wèi jiǔ hòu gōng chǒng xìng wú zhe wén zhě

"帝虽在位久,后宫宠幸,无著闻者。

guāng zōng cí yì li huáng hòu ān yáng rén qìng yuǎn jūn jié dù shǐ zèng tài wèi dào zhī zhōng nǚ

光宗慈懿李皇后,安阳人,庆远军节度使、赠太尉道之中女。

chū hòu shēng yǒu hēi fèng jí dào yíng qián shí shàng dào xīn yì zhī suì zì hòu yuē fèng niang

初,后生,有黑凤集道营前石上,道心异之,遂字后曰凤娘。

dào shuài hú běi wén dào shì huáng fǔ tǎn shàn xiāng rén nǎi chū zhū nǚ bài tǎn

道帅湖北,闻道士皇甫坦善相人,乃出诸女拜坦。

tǎn jiàn hòu jīng bù gǎn shòu bài yuē cǐ nǚ dāng mǔ tiān xià

坦见后,惊不敢受拜,曰:"此女当母天下。

tǎn yán yú gāo zōng suì pìn wèi gōng wáng fēi fēng róng guó fū rén jìn dìng guó fū rén

"坦言于高宗,遂聘为恭王妃,封荣国夫人,进定国夫人。

qián dào sì nián shēng jiā wáng

乾道四年,生嘉王。

qī nián lì wèi huáng tài zǐ fēi

七年,立为皇太子妃。

xìng dù hàn cháng su tài zǐ zuǒ yòu yú gāo xiào èr gōng gāo zōng bù yì wèi wú hòu yuē shì fù jiāng zhǒng wú wèi huáng fǔ tǎn suǒ wù

性妒悍,尝诉太子左右于高、孝二宫,高宗不怿,谓吴后曰:"是妇将种,吾为皇甫坦所误。

xiào zōng yì lǚ xun hòu yi yǐ huáng tài hòu wéi fǎ bù rán háng dāng fèi rǔ

"孝宗亦屡训后:"宜以皇太后为法,不然,行当废汝。

hòu yí qí shuō chū yú tài hòu

"后疑其说出于太后。

jí tài zǐ jí wèi cè wèi huáng hòu

及太子即位,册为皇后。

guāng zōng yù zhū huàn zhě jìn xí jiē jù suì móu lí jiàn sān gōng

光宗欲诛宦者,近习皆惧,遂谋离间三宫。

huì dì de xí jí xiào zōng gòu de liáng yào yù yīn dì zhì gōng shòu zhī

会帝得习疾,孝宗购得良药,欲因帝至宫授之。

huàn zhě suì su yú hòu yuē tài shàng hé yào yī dà wán sì gōng chē guò jí tóu yào

宦者遂诉于后曰:"太上合药一大丸,俟宫车过即投药。

wàn yī yǒu bù yú qí nài zōng shè hé

万一有不虞,其奈宗社何?

hòu chān yào shí yǒu

"后觇药实有。

xīn xián zhī

心衔之。

qǐng zhī nèi yàn hòu qǐng lì jiā wáng wèi tài zǐ xiào zōng bù xǔ

顷之,内宴,后请立嘉王为太子,孝宗不许。

hòu yuē qiè liù lǐ suǒ pìn jiā wáng qiè qīn shēng yě hé wéi bù kě

后曰:"妾六礼所聘,嘉王,妾亲生也,何为不可?

xiào zōng dà nù

"孝宗大怒。

hòu tuì chí jiā wáng qì sù yú dì wèi shòu huáng yǒu fèi lì yì

后退,持嘉王泣诉于帝,谓寿皇有废立意。

dì huò zhī suì bù cháo tài shàng

帝惑之,遂不朝太上。

dì cháng gōng zhōng huàn shǒu dǔ gōng rén shǒu bái yuè zhī

帝尝宫中浣手,睹宫人手白,悦之。

tā rì hòu qiǎn rén sòng shí hé yú dì qǐ zhī zé gōng rén liǎng shǒu yě

他日,后遣人送食合于帝,启之,则宫人两手也。

yòu huáng fēi yǒu chǒng yīn dì qīn jiāo sù zhāi gōng hòu shā zhī yǐ bào zú wén

又黄妃有宠,因帝亲郊,宿斋宫,后杀之,以暴卒闻。

shì xī fēng yǔ dà zuò huáng tán zhú jìn miè bù néng chéng lǐ

是夕风雨大作,黄坛烛尽灭,不能成礼。

dì jí yóu shì yì zēng jù bù shì cháo zhèng shì duō jué yú hòu yǐ

帝疾由是益增剧,不视朝,政事多决于后矣。

hòu yì jiāo shē fēng sān dài wéi wáng jiā miào yú zhì wèi bīng duō yú tài miào

后益骄奢,封三代为王,家庙逾制,卫兵多于太庙。

hòu guī yè jiā miào tuī ēn qīn shǔ èr shí liù rén shǐ chén yī bǎi qī shí èr rén xià zhì lǐ shì mén kè yì zòu bǔ guān

后归谒家庙,推恩亲属二十六人、使臣一百七十二人,下至李氏门客,亦奏补官。

zhōng xīng yǐ lái wèi yǒu yě

中兴以来未有也。

shì shí dì jiǔ bù cháo tài shàng zhōng wài yí hài

是时,帝久不朝太上,中外疑骇。

shào xī sì nián jiǔ yuè zhòng míng jié zǎi zhí shì cóng tái jiàn lián zhāng qǐng dì guò gōng

绍熙四年九月重明节,宰执、侍从,台谏连章请帝过宫。

jǐ shì zhōng xiè shēn fu yán fù zǐ zhì qīn tiān lǐ zhāo rán

给事中谢深甫言:"父子至亲,天理昭然。

tài shàng zhī ài bì xià yì yóu bì xià zhī ài jiā wáng

太上之爱陛下,亦犹陛下之爱嘉王。

tài shàng chūn qiū gāo qiān qiū wàn suì hòu bì xià hé yǐ jiàn tiān xià

太上春秋高,千秋万岁后,陛下何以见天下?

dì gǎn wù qù mìng jià cháo zhòng huá gōng

"帝感悟,趣命驾朝重华宫。

shì rì bǎi guān bān liè sì dì chū zhì yù píng hòu wǎn liú dì rù yuē tiān hán guān jiā qiě yǐn jiǔ

是日,百官班列俟帝出,至御屏,后挽留帝入,曰:"天寒,官家且饮酒。

bǎi liáo shì wèi xiāng gù mò gǎn yán

"百僚、侍卫相顾莫敢言。

zhōng shū shè rén chén fu liáng yǐn dì jū qǐng wú rù yīn zhì píng hòu hòu huà yuē cǐ hé de ěr xiù cái yù suǒ tóu yá

中书舍人陈傅良引帝裾请毋入,因至屏后,后叱曰:"此何地,尔秀才欲所头邪?

fu liáng xià diàn tòng kū hòu fù shǐ rén wèn yuē cǐ hé lǐ yě

"傅良下殿恸哭,后复使人问曰:"此何理也。

fu liáng yuē zi jiàn fù bù tīng zé hào qì ér suí zhī

"傅良曰:"子谏父不听,则号泣而随之。

hòu yì nù suì chuán zhǐ ba hái gōng

"后益怒,遂传旨罢还宫。

qí hòu xiào zōng bēng dì bù néng qīn zhí sàng

其后孝宗崩,帝不能亲执丧。

zǎi xiàng zhào rǔ yú móu nèi chán lì níng zōng zūn hòu yuē tài shàng huáng hòu shàng zūn hào yuē shòu rén

宰相赵汝愚谋内禅,立宁宗,尊后曰太上皇后,上尊号曰寿仁。

qìng yuán liù nián bēng nián wǔ shí liù shì cí yì

庆元六年崩,年五十六,谥慈懿。

huáng guì fēi chún xī mò zài dé shòu gōng fēng hé yì jùn fū rén

黄贵妃,淳熙末在德寿宫,封和义郡夫人。

guāng zōng wèi huáng tài zǐ bàng wú shì jī shàng huáng yǐ fū rén cì zhī suì zhuān chǒng

光宗为皇太子,傍无侍姬,上皇以夫人赐之,遂专宠。

jí wèi bài guì fēi

即位,拜贵妃。

shào xī èr nián dōng shí yī yuè wèi huáng hòu lǐ shì suǒ shā

绍熙二年冬十一月,为皇后李氏所杀。

dì wén ér chéng jí

帝闻而成疾。

yòu yǒu zhāng guì fēi yì jiù shì dōng gōng cì jié yú fú shì hòu chū jià yú mín jiān

又有张贵妃,亦旧侍东宫,次婕妤符氏,后出嫁于民间。

níng zōng gōng shū hán huáng hòu xiāng zhōu rén qí liù shì zǔ wèi zhōng xiàn wáng qí

宁宗恭淑韩皇后,相州人,其六世祖为忠献王琦。

chū hòu yǔ zǐ jù bèi xuǎn rù gōng hòu néng shùn shì liǎng gōng yì suì guī píng yáng jùn dǐ fēng xīn ān jùn fū rén jìn chóng guó fū rén

初,后与姊俱被选入宫,后能顺适两宫意,遂归平阳郡邸,封新安郡夫人,进崇国夫人。

wáng shòu shàn cè fū rén wèi huáng hòu

王受禅,册夫人为皇后。

hòu fù tóng qīng yóu zhī tài zhōu shēng yáng zhōu guān chá shǐ

后父同卿,由知泰州升扬州观察使;

mǔ zhuāng shì fēng ān guó fū rén

母庄氏,封安国夫人。

qìng yuán liù nián bēng shì gōng shū

庆元六年崩,谥恭淑。

tóng qīng lèi qiān qìng yuǎn jūn jié dù shǐ jiā tài wèi

同卿累迁庆远军节度使,加太尉。

qìng yuán wǔ nián zú zèng tài shī shì gōng jìng

庆元五年卒,赠太师,谥恭靖。

tóng qīng jì fù tuō zhòu zì yǐ yǒu dìng cè gōng shēng shì xūn zhuó

同卿季父侂胄,自以有定策功,声势熏灼。

tóng qīng měi jù mǎn yíng bù gǎn gàn zhèng

同卿每惧满盈,不敢干政。

shí tiān xià jiē zhī tuō zhòu wèi hòu zú bù zhī tóng qīng nǎi hòu fù yě

时天下皆知侂胄为后族,不知同卿乃后父也。

tóng qīng méi yī nián ér hòu bēng tuō zhòu jìng bài rén shǐ fú qí shàn yuǎn quán rè qù

同卿没一年而后崩,侂胄竟败,人始服其善远权热去。

tóng qīng zǐ sì hòu xiōng yě guān zhì chéng xuān shǐ

同卿子竢,后兄也,官至承宣使。

gōng shèng rén liè yáng huáng hòu shǎo yǐ zī róng xuǎn rù gōng wàng qí xìng shì huò yún huì jī rén

恭圣仁烈杨皇后,少以姿容选入宫,忘其姓氏,或云会稽人。

qìng yuán yuán nián sān yuè fēng píng lè jùn fū rén

庆元元年三月,封平乐郡夫人。

sān nián sì yuè jìn fēng jié yú

三年四月,进封婕妤。

yǒu yáng cì shān zhě yì kuài jī rén hòu zì wèi qí xiōng yě suì xìng yáng shì

有杨次山者,亦会稽人,后自谓其兄也,遂姓杨氏。

wǔ nián jìn wǎn yí

五年,进婉仪。

liù nián jìn guì fēi

六年,进贵妃。

gōng shū huáng hòu bēng zhōng gōng wèi yǒu suǒ shǔ guì fēi yǔ cáo měi rén jù yǒu chǒng

恭淑皇后崩,中宫未有所属,贵妃与曹美人俱有宠。

hán tuō zhòu jiàn fēi rèn quán shù ér cáo měi rén xìng róu shùn quàn dì lì cáo

韩侂胄见妃任权术,而曹美人性柔顺,劝帝立曹。

ér guì fēi pō shè shū shǐ zhī gǔ jīn xìng fù jī jǐng dì jìng lì zhī

而贵妃颇涉书史,知古今,性复机警,帝竟立之。

cì shān kè wáng mèng lóng zhī qí móu mì yǐ gào hòu hòu shēn xián zhī yǔ cì shān yù yīn shì zhū tuō zhòu

次山客王梦龙知其谋,密以告后,后深衔之,与次山欲因事诛侂胄。

huì tuō zhòu yì yòng bīng zhōng yuán bǐ huáng zǐ rì yán rù zòu tuō zhòu zài qǐ bīng duān jiāng bù lì yú shè jì

会侂胄议用兵中原,俾皇子〈日严〉入奏:"侂胄再起兵端,将不利于社稷。

dì bù dá

"帝不答。

hòu cóng bàng zàn zhī shén lì yì bù dá

后从傍赞之甚力,亦不答。

kǒng shì xiè bǐ cì shān zé tíng chén kě rèn zhě yǔ gòng tú zhī

恐事泄,俾次山择廷臣可任者,与共图之。

lǐ bù shì láng shǐ mí yuǎn sù yǔ tuō zhòu yǒu xì suì xīn rán fèng mìng

礼部侍郎史弥远,素与侂胄有隙,遂欣然奉命。

cān zhī zhèng shì qián xiàng zǔ cháng jiàn yòng bīng biǎn xìn zhōu mí yuǎn nǎi xiān gào zhī

参知政事钱象祖,尝谏用兵贬信州,弥远乃先告之。

lǐ bù shàng shū wèi jīng zhù zuò láng wáng jū ān qián yòu sī láng guān zhāng zī jiē yù qí móu

礼部尚书卫泾、著作郎王居安、前右司郎官张镃皆预其谋。

kāi xǐ sān nián shí yī yuè sān rì tuō zhòu fāng zǎo cháo mí yuǎn mì qiǎn zhōng jūn tǒng zhì xià zhèn fú bīng liù bù qiáo cè lǜ jiàn zú yōng tuō zhòu zhì yù jīn yuán zhuì shā zhī

开禧三年十一月三日,侂胄方早朝,弥远密遣中军统制夏震伏兵六部桥侧,率健卒拥侂胄至玉津园,槌杀之。

fù mìng mí yuǎn

复命弥远。

xiàng zǔ děng jù fù yán hé diàn yǐ jí tuō zhòu wén dì bù zhī xìn yuè sān rì dì yóu wèi qí wèi sǐ

象祖等俱赴延和殿,以殛侂胄闻,帝不之信,越三日,帝犹谓其未死。

gài shì móu xī chū zhōng gōng jí cì shān děng dì chū bù zhī yě

盖是谋悉出中宫及次山等,帝初不知也。

hòu jì zhū tuō zhòu mí yuǎn rì yì guì yòng shì

后既诛侂胄,弥远日益贵用事。

jiā dìng shí sì nián dì yǐ guó sì wèi dìng yǎng zōng shì zi guì hé lì wèi huáng zǐ cì míng hóng

嘉定十四年,帝以国嗣未定,养宗室子贵和,立为皇子,赐名竑。

mí yuǎn wèi chéng xiàng jì xìn rèn yú hòu suì zhuān guó zhèng hóng jiàn bù néng píng

弥远为丞相,既信任于后,遂专国政,竑渐不能平。

chū hóng hǎo qín mí yuǎn mǎi měi rén shàn qín zhě nà zhī ér sī hòu měi rén jiā lìng cì huáng zǐ dòng jìng

初,竑好琴,弥远买美人善琴者纳之,而私厚美人家,令伺皇子动静。

hóng bì zhī yī rì hóng zhǐ yú dì tú shì měi rén yuē cǐ qióng yá zhōu yě tā rì bì zhì shǐ mí yuǎn yú cǐ de

竑嬖之,一日,竑指舆地图示美人曰:"此琼崖州也,他日必置史弥远于此地。

měi rén yǐ gào mí yuǎn

"美人以告弥远。

hóng yòu shū zì yú jǐ yuē mí yuǎn dāng jué pèi bā qiān lǐ

竑又书字于几曰:"弥远当决配八千里。

hóng zuǒ yòu jiē mí yuǎn fù xīn zǒu bái mí yuǎn

"竑左右皆弥远腹心,走白弥远。

mí yuǎn dà jù yīn xù yì zhì yù lì tā zōng shì zi yún wèi huáng zǐ suì yīn yǔ yún tōng

弥远大惧,阴蓄异志,欲立他宗室子昀为皇子,遂阴与昀通。

shí qī nián rùn bā yuè dīng yǒu dì dà jiàn mí yuǎn yè zhào yún rù gōng hòu shàng wèi zhī yě

十七年闰八月丁酉,帝大渐,弥远夜召昀入宫,后尚未知也。

mí yuǎn qiǎn hòu xiōng zǐ gǔ jí shí yǐ fèi lì shì bái hòu hòu bù kě yuē huáng zǐ xiān dì suǒ lì qǐ gǎn shàn biàn

弥远遣后兄子谷及石以废立事白后,后不可曰:"皇子先帝所立,岂敢擅变?

shì yè fán qī wǎng fǎn hòu zhōng bù tīng

"是夜,凡七往反,后终不听。

gǔ děng nǎi bài qì yuē nèi wài jūn mín jiē yǐ guī xīn gǒu bù lì zhī huò biàn bì shēng zé yáng shì wú wéi lèi yǐ

谷等乃拜泣曰:"内外军民皆已归心,苟不立之,祸变必生,则杨氏无唯类矣。

hòu mò rán liáng jiǔ yuē qí rén ān zài

"后默然良久,曰:"其人安在?

mí yuǎn děng zhào yún rù hòu fǔ qí bèi yuē rǔ jīn wèi wú zǐ yǐ

"弥远等召昀入,后拊其背曰:"汝今为吾子矣!

suì jiǎo zhào fèi hóng wèi jì wáng lì yún wèi huáng zǐ jí dì wèi zūn huáng hòu yuē huáng tài hòu tóng tīng zhèng

"遂矫诏废竑为济王,立昀为皇子,即帝位,尊皇后曰皇太后,同听政。

bǎo qìng èr nián shí yī yuè wù yín jiā zūn hào shòu míng

宝庆二年十一月戊寅,加尊号寿明。

shào dìng yuán nián zhēng yuè bǐng zǐ fù jiā cí ruì

绍定元年正月丙子,复加慈睿。

sì nián zhēng yuè hòu shòu qī shí dì lǜ bǎi guān cháo cí míng diàn jiā zūn hào shòu míng rén fú cí ruì huáng tài hòu

四年正月,后寿七十,帝率百官朝慈明殿,加尊号寿明仁福慈睿皇太后。

shí èr yuè xīn sì hòu bù yù zhào dǎo cí tiān dì zōng miào shè jì gōng guàn shè tiān xià

十二月辛巳,后不豫,诏祷祠天地、宗庙、社稷、宫观,赦天下。

wǔ nián shí èr yuè rén wǔ bēng yú cí míng diàn

五年十二月壬午,崩于慈明殿。

shòu qī shí yǒu yī shì gōng shèng rén liè

寿七十有一,谥恭圣仁烈。

cì shān guān zhì shǎo bǎo fēng yǒng yáng jùn wáng

次山官至少保,封永阳郡王。

cì shān èr zi gǔ fēng xīn ān jùn wáng shí yǒng níng jùn wáng

次山二子:谷封新安郡王,石永宁郡王。

zì yǒu chuán

自有传。

zhí sūn zhèn shàng lǐ zōng nǚ zhōu hàn gōng zhǔ guān zhì zuǒ lǐng jūn wèi jiāng jūn fù mǎ dū tǒng

侄孙镇,尚理宗女周汉公主,官至左领军卫将军、附马都统。

zōng zú fèng sūn děng jiē rèn tōng xiǎn yún

宗族凤孙等,皆任通显云。

lǐ zōng xiè huáng hòu huì dào qīng tiān tāi rén

理宗谢皇后,讳道清,天台人。

fù qú bó zǔ shēn fu

父渠伯,祖深甫。

hòu shēng ér lí hēi yì yī mù

后生而黧黑,瞖一目。

qú bó zǎo zú jiā chǎn yì pò huài

渠伯早卒,家产益破坏。

hòu cháng gōng qīn jí rèn

后尝躬亲汲饪。

chū shēn fu wèi xiāng yǒu yuán lì yáng tài hòu gōng tài hòu dé zhī

初,深甫为相,有援立杨太后功,太后德之。

lǐ zōng jí wèi yì zé zhōng gōng tài hòu mìng xuǎn xiè shì zhū nǚ

理宗即位,议择中宫,太后命选谢氏诸女。

hòu dú zài shì xiōng dì yù nà rù gōng zhū fù qiān bó bù kě yuē jí fèng zhào nà nǚ dāng hòu fèng zī zhuāng yì shí bù guò yī lǎo gōng bì shì xī yì

后独在室,兄弟欲纳入宫,诸父攑伯不可,曰:"即奉诏纳女,当厚奉资装,异时不过一老宫婢,事奚益?

huì yuán xī xiàn yǒu que lái cháo dēng shān zhòng yǐ wéi hòu fēi zhī xiáng

"会元夕,县有鹊来巢灯山,众以为后妃之祥。

qiān bó bù néng zhǐ nǎi gòng sòng hòu jiù dào

攑伯不能止,乃供送后就道。

hòu xuán bìng zhěn liáng yǐ fū tuì yíng bái rú yù

后旋病疹,良已,肤蜕,莹白如玉;

yī yòu yào qù mù yì

医又药去目瞖。

shí gǔ shè nǚ yǒu shū sè tóng zài xuǎn zhòng

时贾涉女有殊色,同在选中。

jí rù gōng lǐ zōng yì yù lì gǔ

及入宫,理宗意欲立贾。

tài hòu yuē xiè nǚ duān zhòng yǒu fú yi zhèng zhōng gōng

太后曰:"谢女端重有福,宜正中宫。

zuǒ yòu yì jiē qiè yǔ yuē bù lì zhēn huáng hòu nǎi lì jiǎ huáng hòu yá

"左右亦皆窃语曰:"不立真皇后,乃立假皇后邪!

dì bù néng duó suì dìng lì hòu

"帝不能夺,遂定立后。

chū fēng tōng yì jùn fū rén bǎo qìng sān nián jiǔ yuè jìn guì fēi shí èr yuè cè wèi huáng hòu

初封通义郡夫人,宝庆三年九月,进贵妃,十二月,册为皇后。

hòu jì lì gǔ guì fēi zhuān chǒng

后既立,贾贵妃专宠;

guì fēi hōng yán guì fēi yòu yǐ sè jìn

贵妃薨,阎贵妃又以色进。

hòu chù zhī yù rú lüè bù jiè huái

后处之裕如,略不介怀。

tài hòu shēn xián zhī ér dì lǐ yù yì jiā yān

太后深贤之,而帝礼遇益加焉。

kāi qìng chū dà yuán bīng dù jiāng lǐ zōng yì qiān dū píng jiāng qìng yuán hòu jiàn bù kě kǒng yáo dòng mín xīn nǎi zhǐ

开庆初,大元兵渡江,理宗议迁都平江、庆元,后谏不可,恐摇动民心,乃止。

lǐ zōng bēng dù zōng lì

理宗崩,度宗立。

xián chún sān nián zūn wèi huáng tài hòu hào shòu hé shèng fú

咸淳三年,尊为皇太后,号寿和圣福。

jìn fēng sān dài fù qú bó wèi wáng

进封三代:父渠伯,魏王;

zǔ shēn fu zēng zǔ jǐng zhī jiē lǔ wáng

祖深甫、曾祖景之,皆鲁王。

zōng zú nán nǚ gè jìn zhì cì fēng shǎng lài yǒu chà

宗族男女各进秩赐封赏赉有差。

dù zōng bēng yíng guó gōng jí wèi zūn wèi tài huáng tài hòu

度宗崩,瀛国公即位,尊为太皇太后。

tài hòu nián lǎo qiě jí dà chén lǚ qǐng chuí lián tóng tīng zhèng qiáng zhī nǎi xǔ

太后年老且疾,大臣屡请垂帘同听政,强之乃许。

jiā fēng wǔ dài

加封五代。

tài hòu yǐ bīng xìng fèi fán tòng zì cái jié tài cí yuán diàn tí jǔ yǐ xià guān shěng fàn suǒ qián mín yuè wàn

太后以兵兴费繁,痛自裁节,汰慈元殿提举已下官,省泛索钱缗月万。

píng zhāng jiǎ sì dào bīng kuì chén yi zhōng shàng shū qǐng zhèng qí zuì

平章贾似道兵溃,陈宜中上疏请正其罪。

tài hòu yuē shì dào qín láo sān cháo qǐ yi yǐ yī dàn zuì ér shī yù dà chén lǐ

太后曰:"似道勤劳三朝,岂宜以一旦罪而失遇大臣礼?

xiān xuē qí guān hòu nǎi zhì fǎ biǎn sǐ

"先削其官,后乃置法贬死。

jīng cháo guān wén nán wǎng wǎng bì nì dùn qù

京朝官闻难,往往避匿遁去。

tài hòu mìng jiē bǎng cháo táng yuē wǒ guó jiā sān bǎi nián dài shì dà fū bù báo

太后命揭榜朝堂曰:"我国家三百年,待士大夫不薄。

wú yǔ sì jūn zāo jiā duō nàn ěr xiǎo dà chén bù néng chū yī cè yǐ jiù shí jiān nèi zé pàn guān lí cì wài zé wěi yìn qì chéng bì nàn tōu shēng shàng hé rén wèi

吾与嗣君遭家多难,尔小大臣不能出一策以救时艰,内则畔官离次,外则委印弃城,避难偷生,尚何人为?

yì hé yǐ jiàn xiān dì yú dì xià hu

亦何以见先帝于地下乎?

tiān mìng wèi gǎi guó fǎ shàng cún

天命未改,国法尚存。

fán zài guān shǒu zhě shàng shū shěng jí yǔ zhuǎn yī cì

凡在官守者,尚书省即与转一次;

fù guó táo zhě yù shǐ jué chá yǐ wén

负国逃者,御史觉察以闻。

dé yòu yuán nián liù yuè shuò rì shí jì tài hòu xuē shèng fú yǐ yìng tiān biàn

德祐元年六月朔,日食既,太后削"圣福"以应天变。

chéng xiàng wáng yuè lǎo bìng chén yi zhōng liú mèng yán yōng nuò wú suǒ zhǎng rì zuò cháo táng xiāng zhēng lì

丞相王爚老病,陈宜中、留梦炎庸懦无所长,日坐朝堂相争戾。

ér zhāng shì jié bīng bài yú jiāo shān yi zhōng qì guān qù

而张世杰兵败于焦山,宜中弃官去。

tài hòu lèi zhào bù zhì yí shū yi zhōng mǔ shǐ miǎn zhī

太后累召不至,遗书宜中母,使勉之。

shí yuè shǐ hái cháo

十月,始还朝。

tài hòu yòu qīn wéi shū zhào xià guì děng bīng yuē wú mǔ zǐ bù zú niàn dú bù bào xiān dì dé hu

太后又亲为书召夏贵等兵,曰:"吾母子不足念,独不报先帝德乎?

guì děng yì hǎn yǒu zhì zhě

"贵等亦罕有至者。

shì yuè dà yuán bīng pò cháng zhōu tài hòu qiǎn lù xiù fu děng qǐng hé bù cóng

是月,大元兵破常州,太后遣陆秀夫等请和,不从。

yi zhōng jí lǜ gōng qīng qǐng qiān dū tài hòu bù xǔ yi zhōng tòng kū gù qǐng bù dé yǐ cóng zhī

宜中即率公卿请迁都,太后不许,宜中痛哭固请,不得已从之。

míng rì dāng qǐ xíng ér yi zhōng cāng zú shī zòu yú shì gōng chē yǐ jià rì qiě mù ér yi zhōng bù zhì tài hòu nù ér zhǐ

明日当启行,而宜中仓卒失奏,于是宫车已驾,日且暮而宜中不至,太后怒而止。

míng nián zhēng yuè gèng mìng yi zhōng shǐ jūn zhōng yuē yòng chén lǐ

明年正月,更命宜中使军中,约用臣礼。

yi zhōng nán zhī tài hòu tì qì yuē gǒu cún shè jì chén fēi suǒ jiào yě

宜中难之,太后涕泣曰:"苟存社稷,臣,非所较也。

wèi jǐ dà yuán bīng báo gāo tíng shān yi zhōng xiāo dùn wén wǔ bǎi guān yì qián xiāng yǐn qù

"未几,大元兵薄皋亭山,宜中宵遁,文武百官亦潜相引去。

èr yuè xīn chǒu dà jūn zhù qián táng sòng wáng

二月辛丑,大军驻钱塘,宋亡。

yíng guó gōng yǔ quán hòu rù cháo tài hòu yǐ jí liú kàng

瀛国公与全后入朝,太后以疾留杭。

shì nián bā yuè zhì jīng shī jiàng fēng shòu juàn jùn fū rén

是年八月,至京师,降封寿眷郡夫人。

yuè qī nián zhōng nián qī shí sì wú zi

越七年终,年七十四,无子。

xiōng yì sòng shí fēng jùn wáng

兄奕,宋时封郡王。

zhí táng liǎng zhè zhèn fǔ dà shǐ shàng róng jùn gōng zhǔ

侄堂,两浙镇抚大使,尚荣郡公主;

jì zhí tǔ bìng jié dù shǐ duān píng chū pō gàn guó zhèng yún

暨、{直土}并节度使,端平初,颇干国政云。

dù zōng quán huáng hòu kuài jī rén lǐ zōng mǔ cí xiàn fū rén zhí sūn nǚ yě

度宗全皇后,会稽人,理宗母慈宪夫人侄孙女也。

lüè shè shū shǐ yòu cóng fù zhāo sūn zhī yuè zhōu

略涉书史,幼从父昭孙知岳州。

kāi qìng chū zhì mǎn guī dào tán zhōu

开庆初,秩满归,道潭州。

shí dà yuán bīng zì luō guǐ rù pò quán héng yǒng guì wéi tán zhōu rén yǒu jiàn shén rén wèi chéng zhě yǐ ér tán dú bù xià

时大元兵自罗鬼入破全、衡、永、桂,围潭州,人有见神人卫城者,已而潭独不下。

yú nián shì píng zhì lín ān

逾年事平,至临安。

huì zhōng wáng yì nà fēi

会忠王议纳妃。

chū dīng dà quán qǐng xuǎn zhī lín ān fǔ gù yán nǚ yǐ zhì pìn yǐ

初,丁大全请选知临安府顾嵓女,已致聘矣;

dà quán bài yán yì bà qù

大全败,嵓亦罢去。

tái chén lùn yán dà quán dǎng yi bié xuǎn míng zú yǐ pèi tài zǐ

台臣论嵓大全党,宜别选名族以配太子。

chén liáo suì yán quán shì shì qí fù zhāo sūn wǎng fǎn jiāng hú bèi cháng jiān xiǎn

臣僚遂言全氏侍其父昭孙,往返江湖,备尝艰险;

qí chù guì fù bì néng jǐn jǐng jiè xiāng chéng zhī dào

其处贵富,必能尽警戒相成之道。

lǐ zōng yǐ mǔ cí xiàn gù nǎi zhào hòu rù gōng wèn yuē ěr fù zhāo sūn xī zài bǎo yòu jiān méi yú wáng shì měi niàn zhī lìng rén kě āi

理宗以母慈宪故,乃诏后入宫,问曰:"尔父昭孙,昔在宝祐间没于王事,每念之,令人可哀。

hòu duì yuē qiè fù kě niàn huái hú zhī mín yóu kě niàn yě

"后对曰:"妾父可念,淮、湖之民尤可念也。

dì shēn yì zhī zhào dà chén yuē quán shì nǚ yán cí shén lìng yi pèi zhǒng dí yǐ chéng jì sì

"帝深异之,诏大臣曰:"全氏女言辞甚令,宜配冢嫡,以承祭祀。

jǐng dìng èr nián shí yī yuè zhào fēng yǒng jiā jùn fū rén

景定二年十一月,诏封永嘉郡夫人。

shí èr yuè cè wèi huáng tài zǐ fēi

十二月,册为皇太子妃。

dì yǒng jiān děng bǔ chéng xìn láng zhí mì gé

弟永坚等补承信郎、直秘阁。

dù zōng lì xián chún sān nián zhēng yuè cè wèi huáng hòu

度宗立,咸淳三年正月,册为皇后。

zhuī zèng sān dài cì jiā miào dì zhái

追赠三代,赐家庙、第宅。

dì qīng fu tíng huī děng yī shí wǔ rén gè zhuǎn yī guān

弟清夫、庭辉等一十五人,各转一官。

wǔ nián sān yuè hòu guī níng tuī ēn yīn zú wǔ shí liù rén jìn yī zhì

五年三月,后归宁,推恩姻族五十六人,进一秩。

xián píng jùn fū rén quán shì sān shí èr rén gè tè fēng yǒu chà

咸平郡夫人全氏三十二人,各特封有差。

hòu shēng zǐ bù yù cì shēng yíng guó gōng

后生子不育,次生瀛国公。

shí nián dù zōng bēng yíng guó gōng lì cè wèi huáng tài hòu

十年,度宗崩,瀛国公立,册为皇太后。

sòng wáng cóng yíng guó gōng rù cháo yú yān jīng

宋亡,从瀛国公入朝于燕京。

hòu wèi ní zhèng zhì sì ér zhōng

后为尼正智寺而终。

yáng shū fēi chū xuǎn rù gōng wèi měi rén

杨淑妃,初选入宫为美人。

xián chún sān nián jìn fēng shū fēi

咸淳三年,进封淑妃。

tuī ēn qīn shǔ yòu jié děng sān shí sì rén jìn zhì yǒu chà

推恩亲属幼节等三十四人进秩有差。

shēng jiàn guó gōng shì

生建国公昰。

sòng wáng shì zǒu wēn zhōu yòu zǒu fú zhōu

宋亡,是走温州,又走福州。

zhòng tuī wéi zhǔ cè fēi wèi tài hòu

众推为主,册妃为太后;

fēng dì bǐng wèi wáng

封弟昺卫王。

bǐng xiū róng shù shì suǒ shēng yě

昺,修容俞氏所生也。

zhì yuán shí sì nián dà jūn wéi shì yú hǎi shàng

至元十四年,大军围昰于海上。

míng nián sì yuè shì zú bǐng dài lì

明年四月,昰卒,昺代立。

shí liù nián chūn èr yuè bǐng tóu hǎi sǐ fēi wén zhī dà tòng yuē wǒ jiān guān rěn sǐ zhě zhèng wèi zhào shì jì sì shàng yǒu kě wàng ěr jīn tiān mìng zhì cǐ fu fù hé yán

十六年春二月,昺投海死,妃闻之大恸,曰:"我艰关忍死者,正为赵氏祭祀尚有可望尔,今天命至此,夫复何言!

suì fù hǎi sǐ

"遂赴海死。

qí jiāng zhāng shì jié zàng zhī hǎi bīn

其将张世杰葬之海滨。

✦ You read 列传·卷二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.