xuē jū zhèng zi wéi jí chén lún zi jì zōng lú duō xùn fù yì sòng qí sòng xióng
薛居正（子惟吉） 沈伦（子继宗） 卢多逊（父亿） 宋琪（宋雄）
xuē jū zhèng zì zǐ píng kāi fēng jùn yí rén
薛居正，字子平，开封浚仪人。
fù rén qiān zhōu tài zǐ bīn kè
父仁谦，周太子宾客。
jū zhèng shǎo hào xué yǒu dà zhì
居正少好学，有大志。
qīng tài chū jǔ jìn shì bù dì wèi qiǎn chóu wén yǐ zì jiě yù yì tì tǎng shí zhě yǐ wéi yǒu gōng fǔ zhī liàng
清泰初，举进士不第，为《遣愁文》以自解，寓意倜傥，识者以为有公辅之量。
yú nián dēng dì
逾年，登第。
jìn tiān fú zhōng huá shuài liú suì níng pì wéi cóng shì
晋天福中，华帅刘遂凝辟为从事。
suì níng xiōng suì qīng lǐng bāng jì zòu shǔ yán tiě pàn guān
遂凝兄遂清领邦计，奏署盐铁判官。
kāi yùn chū gǎi dù zhī tuī guān
开运初，改度支推官。
zǎi xiàng li sōng lǐng yán tiě yòu zòu shǔ tuī guān jiā dà lǐ sì zhí qiān yòu shí yí
宰相李崧领盐铁，又奏署推官，加大理寺直，迁右拾遗。
sāng wéi hàn wèi kāi fēng fǔ yǐn zòu shǔ pàn guān
桑维翰为开封府尹，奏署判官。
hàn qián yòu chū shǐ hóng zhào lǐng shì wèi qīn jūn wēi quán zhèn zhǔ cán rěn zì zì wú gǎn wǔ qí yì zhě
汉干祐初，史弘肇领侍卫亲军，威权震主，残忍自恣，无敢忤其意者。
qí bù xià lì gào mín fàn yán jìn fǎ dāng sǐ
其部下吏告民犯盐禁，法当死。
yù jiāng jué jū zhèng yí qí bù shí zhào jí zhī nǎi lì yǔ mín yǒu sī hàn yīn wū zhī dǎi lì jū zhī jù fú dǐ fǎ
狱将决，居正疑其不实，召诘之，乃吏与民有私憾，因诬之，逮吏鞫之，具伏抵法。
hóng zhào suī nù shén yì wú yǐ qū
弘肇虽怒甚，亦无以屈。
zhōu guǎng shùn chū qiān bǐ bù yuán wài láng lǐng sān sī tuī guān xuán zhī zhì gào
周广顺初，迁比部员外郎，领三司推官，旋知制诰。
zhōu zǔ zhēng yǎn zhōu zhào jū zhèng cóng xíng yǐ láo jiā dōu guān láng zhōng
周祖征兖州，诏居正从行，以劳加都官郎中。
xiǎn dé sān nián qiān zuǒ jiàn yì dài fū zhuó hóng wén guǎn xué shì pàn guǎn shì
显德三年，迁左谏议大夫，擢弘文馆学士，判馆事。
liù nián shǐ cāng zhōu dìng mín zū
六年，使沧州定民租。
wèi jǐ yǐ cái gàn wén yú cháo zhuó xíng bù shì láng pàn lì bù quán
未几，以材干闻于朝，擢刑部侍郎，判吏部铨。
sòng chū qiān hù bù shì láng
宋初，迁户部侍郎。
tài zǔ qīn zhēng li yún jí li zhòng jìn bìng liú sī sān sī é chū zhī xǔ zhōu
太祖亲征李筠及李重进，并留司三司，俄出知许州。
jiàn lóng sān nián rù wèi shū mì zhí xué shì quán zhī gòng jǔ
建隆三年，入为枢密直学士，权知贡举。
chū píng hú xiāng yǐ jū zhèng zhī lǎng zhōu
初平湖湘，以居正知朗州。
huì wáng zú shù qiān rén jù shān zé wèi dào jiān jūn shǐ yí chéng zhōng sēng qiān yú rén jiē qí dǎng yì yù jǐn bǔ zhū zhī
会亡卒数千人聚山泽为盗，监军使疑城中僧千余人皆其党，议欲尽捕诛之。
jū zhèng yǐ jì huǎn qí shì yīn lǜ zhòng jiǎn miè qún kòu qín zéi shuài wāng duān jí zhī sēng jiē bù yù lài yǐ quán huó
居正以计缓其事，因率众剪灭群寇，擒贼帅汪端，诘之，僧皆不预，赖以全活。
qián dé chū jiā bīng bù shì láng
干德初，加兵部侍郎。
chē jià jiāng qīn zhēng tài yuán dà fā mín kuì yùn
车驾将亲征太原，大发民馈运。
shí hé nán fǔ jī táo wáng zhě sì wàn jiā shàng yōu zhī mìng jū zhèng chí chuán zhāo jí jiā xún jiān mín jǐn fù yè
时河南府饥，逃亡者四万家，上忧之，命居正驰传招集，浃旬间民尽复业。
yǐ běn guān cān zhī zhèng shì
以本官参知政事。
wǔ nián jiā lì bù shì láng
五年，加吏部侍郎。
kāi bǎo wǔ nián jiān huái nán hú nán lǐng nán děng dào dōu tí jǔ sān sī shuǐ lù fā yùn shǐ yòu jiān mén xià shì láng jiān xiū guó shǐ
开宝五年，兼淮南、湖南、岭南等道都提举三司水陆发运使，又兼门下侍郎，监修国史；
yòu jiān xiū wǔ dài shǐ yú nián bì xī yǐ qì bì
又监修《五代史》，逾年毕，锡以器币。
liù nián bài mén xià shì láng píng zhāng shì
六年，拜门下侍郎、平章事。
bā nián èr yuè shàng wèi jū zhèng děng yuē nián gǔ fāng dēng shù wù fēng shèng ruò fēi shàng tiān chuí yòu hé yǐ jí sī
八年二月，上谓居正等曰："年谷方登，庶物丰盛，若非上天垂祐，何以及斯。
suǒ yí gòng sī jì wù huò yǒu quē zhèng dāng yǔ zhèn jǔ yǐ chéng zhèn zhì
所宜共思济物，或有阙政，当与振举，以成朕志。
jū zhèng děng yì xiū zhèng shì yǐ fù shàng yì yān
"居正等益修政事，以副上意焉。
tài píng xīng guó chū jiā zuǒ pú yè zhāo wén guǎn dà xué shì
太平兴国初，加左仆射、昭文馆大学士。
cóng píng jìn yáng hái jìn wèi sī kōng
从平晋阳还，进位司空。
yīn fú dān shā yù dú fāng zòu shì jué jí zuò jù chū
因服丹砂遇毒，方奏事，觉疾作，遽出。
zhì diàn mén wài yǐn shuǐ shēng yú táng lì yè guī zhōng shū yǐ bù néng yán dàn zhǐ wǔ jiān chǔ shuǐ qì
至殿门外，饮水升余，堂吏掖归中书，已不能言，但指庑间储水器。
zuǒ yòu qǔ shuǐ zhì bù néng yǐn yǎn gé zhōng tǔ qì rú yān yàn yú guī sī dì zú liù nián liù yuè yě nián qī shí
左右取水至，不能饮，偃阁中，吐气如烟焰，舆归私第卒，六年六月也，年七十。
zèng tài wèi zhōng shū lìng shì wén huì
赠太尉、中书令，谥文惠。
jū zhèng qì mào guī wěi yǐn jiǔ zhì shù dòu bù luàn
居正气貌瑰伟，饮酒至数斗不乱。
xìng xiào xíng chún jū jiā jiǎn yuē
性孝行纯，居家俭约。
wèi xiāng rèn kuān jiǎn bù hǎo kē chá shì jūn zǐ yǐ cǐ duō zhī
为相任宽简，不好苛察，士君子以此多之。
zì cān zhèng zhì wéi xiāng fán shí bā nián ēn yù shǐ zhōng bù tì
自参政至为相，凡十八年，恩遇始终不替。
xiān shì tài zǔ cháng wèi jū zhèng yuē zì gǔ wèi jūn zhě xiān kè zhèng jǐ wéi chén zhě duō wú yuǎn lüè suī jū xiǎn wèi bù néng chuí míng hòu dài ér shēn xiàn bú yì zǐ sūn lí yāng gài jūn chén zhī dào yǒu suǒ wèi jǐn
先是，太祖尝谓居正曰："自古为君者鲜克正己，为臣者多无远略，虽居显位，不能垂名后代，而身陷不义，子孙罹殃，盖君臣之道有所未尽。
wú guān táng tài zōng shòu rén jiàn shū zhí dǐ qí fēi ér bù chǐ
吾观唐太宗受人谏疏，直诋其非而不耻。
yǐ zhèn suǒ jiàn bù ruò zì bù wéi zhī shǐ rén wú yì cí
以朕所见，不若自不为之，使人无异词。
yòu guān gǔ zhī rén chén duō bù zhōng shǐ néng bǎo quán ér xiǎng hòu fú zhě yóu zhōng zhèng yě
又观古之人臣多不终始，能保全而享厚福者，由忠正也。
kāi bǎo zhōng jū zhèng yǔ chén lún bìng wèi xiāng lú duō xùn cān zhī zhèng shì jiǔ nián dōng duō xùn yì wèi píng zhāng shì
"开宝中，居正与沈伦并为相，卢多逊参知政事，九年冬，多逊亦为平章事。
jí jū zhèng zú ér chén lún zé shòu duō xùn nán liú lùn zhě yǐ jū zhèng shǒu dào méng fú guǒ fú tài zǔ zhī yán
及居正卒，而沈伦责授，多逊南流，论者以居正守道蒙福，果符太祖之言。
jū zhèng hào dú shū wéi wén luò bǐ bù néng zì xiū
居正好读书，为文落笔不能自休。
zi wéi jí jí wèi sān shí juǎn shàng zhī cì míng wén huì jí
子惟吉集为三十卷上之，赐名《文惠集》。
xián píng èr nián zhào yǐ jū zhèng pèi xiǎng tài zǔ miào tíng
咸平二年，诏以居正配飨太祖庙庭。
wéi jí zì shì kāng jū zhèng jiǎ zǐ yě
惟吉字世康，居正假子也。
jū zhèng qī dù hàn wú zi bì qiè jiē bù dé shì cè gù yǎng wéi jí ài zhī shén dǔ
居正妻妒悍，无子，婢妾皆不得侍侧，故养惟吉，爱之甚笃。
shǎo yǒu yǒng lì xíng zhì kuí àn yǔ jīng shī shào nián zhuī zhú jué dǐ cù jū zòng jiǔ bù jǐn
少有勇力，形质魁岸，与京师少年追逐，角抵蹴踘，纵酒不谨。
yǎ hǎo yīn yuè cháng yǔ líng rén yóu jū zhèng bù néng zhī
雅好音乐，尝与伶人游，居正不能知。
yīn bǔ yòu qiān niú wèi bèi shēn lì tài zǐ tōng fèng shè rén gǎi xī tóu gòng fèng guān
荫补右千牛卫备身，历太子通奉舍人，改西头供奉官。
tài zōng jí wèi sān xiāng zi jiē yuè cì bá zhuó chén lún lú duō xùn zi bìng wèi shàng shū láng wéi jí yǐ bù xí wén gù wèi yòu qiān niú wèi dà jiàng jūn
太宗即位，三相子皆越次拔擢，沈伦、卢多逊子并为尚书郎，惟吉以不习文，故为右千牛卫大将军。
jí jū zhèng zú tài zōng qīn lín jū zhèng qī bài yú sàng suǒ shàng cún fǔ shù sì yīn wèn bú xiào zǐ ān zài pō gǎi háng fǒu
及居正卒，太宗亲临，居正妻拜于丧所，上存抚数四，因问："不肖子安在，颇改行否？
kǒng bù néng fù hè xiān yè nài hé
恐不能负荷先业，奈何！
wéi jí fú sàng cè qiè wén shàng yǔ jù nǎn bù gǎn qǐ
"惟吉伏丧侧，窃闻上语，惧赧不敢起。
zì shì jǐn gé gù tài xiè jué suǒ yǔ yóu zhě jū sāng yǒu lǐ
自是尽革故态，谢绝所与游者，居丧有礼。
jì ér duō jiē xián shì dài fū pō shè liè shū shǐ shí lùn xī rán chēng zhī
既而多接贤士大夫，颇涉猎书史，时论翕然称之。
shàng zhī qí gǎi háng lìng zhī chán zhōu gǎi yáng zhōu
上知其改行，令知澶州，改扬州。
shàng biǎo zì chén qiān zuǒ qiān niú wèi dà jiàng jūn
上表自陈，迁左千牛卫大将军。
dīng nèi jiān zú kū qǐ fù běn guān kěn qiú zhōng zhì bù xǔ
丁内艰，卒哭，起复本官，恳求终制，不许。
é zhào zhī hé nán fǔ yòu zhī fèng xiáng fǔ
俄诏知河南府，又知凤翔府。
chún huà wǔ nián qín zhōu wēn zhòng shū yǐ fá mù wèi fán hù rǎng duó qū qí bù luò xǐ jū wèi běi pō zhì sāo dòng
淳化五年，秦州温仲舒以伐木为蕃户攘夺，驱其部落徙居渭北，颇致骚动。
zhào zé shǒu chén ān fǔ zhī nǎi mìng wéi jí yǔ zhòng shū duì yì qí rèn
诏择守臣安抚之，乃命惟吉与仲舒对易其任。
wèi jǐ qiān zuǒ lǐng jūn wèi dà jiàng jūn
未几，迁左领军卫大将军。
zhì dào èr nián yí zhī yán zhōu wèi xíng zú nián sì shí èr
至道二年，移知延州，未行，卒，年四十二。
wéi jí jì zhī fēi gǎi guò néng zhé jié xià shì qīng cái hǎo shī suǒ zhì yǒu néng shēng
惟吉既知非改过，能折节下士，轻财好施，所至有能声。
rán yù jiā wú fǎ jí qí sǐ jiā rén zhēng cái zhì sòng qī zǐ biàn duì yú gōng tíng yún
然御家无法，及其死，家人争财致讼，妻子辨对于公庭云。
chén lún zì shùn yí kāi fēng tài kāng rén
沈伦，字顺仪，开封太康人。
jiù míng yì lún yǐ yǔ tài zōng míng xià zì tóng zhǐ míng lún
旧名义伦，以与太宗名下字同，止名伦。
shǎo xí sān lǐ yú sōng luò jiān yǐ jiǎng xué zì jǐ
少习《三礼》于嵩、洛间，以讲学自给。
hàn qián yòu zhōng bái wén kē zhèn shǎn lún wǎng yī zhī
汉干祐中，白文珂镇陕，伦往依之。
zhōu xiǎn dé chū tài zǔ lǐng tóng zhōu jié dù xuān huī shǐ zǎn jū rùn yǔ lún hòu shàn jiàn yú tài zǔ liú mù fǔ
周显德初，太祖领同州节度，宣徽使昝居润与伦厚善，荐于太祖，留幕府。
tài zǔ jì lǐng huá xǔ sòng sān zhèn jiē shǔ cóng shì zhǎng liú hòu cái huò yǐ lián wén
太祖继领滑、许、宋三镇，皆署从事，掌留后财货，以廉闻。
jí shòu zhōu chán zì sòng zhōu guān chá tuī guān zhào wèi hù bù láng zhōng
及受周禅，自宋州观察推官召为户部郎中。
fèng shǐ wú yuè guī zòu pián yí shí shù shì jiē cóng zhī
奉使吴越归，奏便宜十数事，皆从之。
dào chū yáng sì shǔ suì jī mín duō sǐ jùn zhǎng lì bái yú lún yuē jùn zhōng jūn chǔ shàng bǎi yú wàn hú tǎng dài yú mín zhì qiū fù shōu xīn sù rú cǐ zé gōng sī jù lì fēi gōng yán bù kě
道出扬、泗，属岁饥，民多死，郡长吏白于伦曰："郡中军储尚百余万斛，傥贷于民，至秋复收新粟，如此则公私俱利，非公言不可。
hái jù yǐ bái
"还具以白。
cháo lùn jū zhī yuē jīn yǐ jūn chǔ zhèn jī mín ruò jiàn jī wú zhēng shú rèn qí jiù
朝论沮之曰："今以军储振饥民，若荐饥无征，孰任其咎？
tài zǔ yǐ wèn lún yuē guó jiā yǐ lǐn sù jì mín zì dāng zhào hé qì zhì fēng rěn qǐ fù yǒu shuǐ hàn yé
"太祖以问，伦曰："国家以廪粟济民，自当召和气，致丰稔，岂复有水旱耶？
cǐ dāng jué yú chén zhōng
此当决于宸衷。
tài zǔ jí mìng fā lǐn dài mín
"太祖即命发廪贷民。
jiàn lóng sān nián qiān jǐ shì zhōng
建隆三年，迁给事中。
míng nián chūn wèi shǎn xī zhuǎn yùn shǐ
明年春，为陕西转运使。
wáng shī fá shǔ yòng wèi suí jūn shuǐ lù zhuǎn yùn shǐ
王师伐蜀，用为随军水陆转运使。
xiān shì wáng quán bīn cuī yàn jìn zhī rù chéng dū yě jìng qǔ mín jiā yù bó zǐ nǚ lún dú jū fó sì fàn shū shí yǒu yǐ zhēn yì qí qiǎo wù wèi xiàn zhě lún jiē jù zhī
先是，王全斌、崔彦进之入成都也，竞取民家玉帛子女，伦独居佛寺饭疏食，有以珍异奇巧物为献者，伦皆拒之。
dōng guī qiè zhōng suǒ yǒu cái tú shū shù juǎn ér yǐ
东归，箧中所有，才图书数卷而已。
tài zǔ zhī zhī suì biǎn quán bīn děng yǐ lún wèi hù bù shì láng shū mì fù shǐ
太祖知之，遂贬全斌等，以伦为户部侍郎、枢密副使。
qīn zhēng tài yuán lǐng dà nèi dōu bù shǔ pàn liú sī sān sī shì
亲征太原，领大内都部署、判留司三司事。
xiān shì lún dì bì lòu chù zhī yàn rú
先是，伦第庳陋，处之晏如。
shí quán yào duō mào jìn shì jù mù qín lǒng jiān yǐ yíng sī zhái jí shì bài lù jiē zì qǐ yú shàng qián
时权要多冒禁市巨木秦、陇间，以营私宅，及事败露，皆自启于上前。
lún yì cháng wèi mǔ shì mù yíng fó shè yīn zòu qí shì
伦亦尝为母市木营佛舍，因奏其事。
tài zǔ xiào wèi yuē ěr fēi yú jǔ zhě
太祖笑谓曰："尔非逾矩者。
zhī qí wèi qì jū dì yīn qiǎn zhōng shǐ àn tú dū gōng wèi zhì zhī
"知其未葺居第，因遣中使按图督工为治之。
lún sī gào shǐ zhě yuàn de zhì dù xiá xiǎo shǐ zhě yǐ wén shàng yì bù wéi qí zhì
伦私告使者，愿得制度狭小，使者以闻，上亦不违其志。
kāi bǎo èr nián dīng mǔ yōu qǐ fù shì shì
开宝二年，丁母忧，起复视事。
liù nián bài zhōng shū shì láng píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì jiān tí jǔ jīng nán jiàn nán shuǐ lù fā yùn shì
六年，拜中书侍郎、平章事、集贤殿大学士兼提举荆南、剑南水陆发运事。
yú sì xi luò yǐ lún liú shǒu dōng jīng jiān dà nèi dōu bù shǔ
雩祀西洛，以伦留守东京兼大内都部署。
é zhào fù xíng zài lìng yù dà lǐ
俄召赴行在，令预大礼。
tài píng xīng guó chū jiā yòu pú yè jiān mén xià shì láng jiān xiū guó shǐ
太平兴国初，加右仆射兼门下侍郎，监修国史。
qīn zhēng tài yuán fù yǐ lún wèi liú shǒu pàn kāi fēng fǔ shì
亲征太原，复以伦为留守、判开封府事。
shī hái jiā zuǒ pú yè
师还，加左仆射。
wǔ nián shǐ guān lǐ fǎng hù méng zhuàn tài zǔ shí lù wǔ shí juǎn lún wèi jiān xiū yǐ xiàn cì xí yī jīn dài
五年，史官李昉、扈蒙撰《太祖实录》五十卷，伦为监修以献，赐袭衣、金带。
liù nián jiā kāi fǔ yí tóng sān sī
六年，加开府仪同三司。
shì suì jí zuò zì shì duō qǐng gào
是岁疾作，自是多请告。
lú duō xùn shì jiāng fā lún yǐ shàng biǎo qiú zhì shì
卢多逊事将发，伦已上表求致仕。
míng nián duō xùn bài yǐ lún yǔ zhī tóng liè bù néng jué chá zhào jiā qiè zé jiàng shòu gōng bù shàng shū
明年多逊败，以伦与之同列，不能觉察，诏加切责，降授工部尚书。
qí zǐ dōu guān yuán wài láng jì zōng běn yóu fù yīn bù yí gèng zài cháo xíng kě luò bān bù
其子都官员外郎继宗，本由父荫，不宜更在朝行，可落班簿。
shí lún bìng bù néng xìng shàng biǎo xiè
时伦病不能兴，上表谢。
wèi jǐ lún zài fèng zhāng qǐ hái gǔ fù shòu zuǒ pú yè zhì shì
未几，伦再奉章乞骸骨，复授左仆射致仕。
shàng yǐ lún guó chū jiù chén jù fù jì zōng guān yǐ wèi qí xīn
上以伦国初旧臣，遽复继宗官以慰其心。
yōng xī sì nián zú nián qī shí jiǔ
雍熙四年，卒，年七十九。
zèng shì zhōng
赠侍中。
lún qīng jiè chún jǐn chē jià měi chū duō lìng jū shǒu
伦清介醇谨，车驾每出，多令居守。
hǎo shì shì xìn yīn guǒ
好释氏，信因果。
cháng shèng xià zuò shì zhōng zì wén ruì cǎn qí fū tóng zǐ bǐng shà zhì zhé huà zhī jì yǐ jiǎo fú
尝盛夏坐室中，恣蚊蚋噆其肤，童子秉箑至，辄叱之，冀以徼福。
zài xiàng wèi rì zhí suì jī xiāng rén jiǎ sù zhě jiē yǔ zhī dài zhì qiān hú suì yú jǐn fén qí quàn
在相位日，值岁饥，乡人假粟者皆与之，殆至千斛，岁余尽焚其券。
wēi shí qǔ yán shì wú zi qiè tián shì shēng jì zōng
微时娶阎氏，无子，妾田氏生继宗。
jí guì yán yǐ fēng yì gù ràng tián lún nǎi wèi yán zhì dì tài kāng tián suì wèi zhèng shì jìn shēn fēi zhī
及贵，阎以封邑固让田，伦乃为阎治第太康，田遂为正室，搢绅非之。
chū yǒu sī yì shì lún yuē gōng huì jì zōng shàng yán yuē wáng fù shǐ cóng guàn suì jí shì rú yè wèi huáng cóng zéi jù fù bīn zhāo tāo yù míng shí zhì yú xiàng wèi
初，有司议谥伦曰恭惠，继宗上言曰："亡父始从冠岁，即事儒业，未遑从贼，遽赴宾招，叨遇明时，陟于相位。
fú jiàn guó cháo gù xiāng xuē jū zhèng shì wén huì wáng pǔ shì wén xiàn cǐ suī jìn zhì shí wèi diǎn cháng
伏见国朝故相，薛居正谥文惠，王溥谥文献，此虽近制，实为典常。
ruò yǐ chén fù qǐ jiā bù yóu wén xué jí cháng lì jí xián xiū shǐ zhī zhí fú qǐng gǎi shì yuē wén
若以臣父起家不由文学，即尝历集贤、修史之职，伏请改谥曰'文'。
pàn tài cháng lǐ yí yuàn zhào áng pàn kǎo gōng zhāng jì bó yuē chén lún dǎi shì liǎng cháo zǎo shēng tái bì yǒu zhī wèi jǐn shǒu zhī měi yǒu jīn xù zhōu jì zhī xīn
判太常礼仪院赵昂、判考功张洎驳曰："沈伦逮事两朝，早升台弼，有祗畏谨守之美，有矜恤周济之心。
àn shì fǎ bù xiè yú wèi yǔ fu jǐn shì fèng shàng zhí shì jiān gù zhí lǐ yù bīn lǜ shì yǐ xìn jiē xià bù jiāo néng yuǎn chǐ rǔ xián ér bù fá zūn xián guì ràng ài mín cháng tì bù xiè wèi dé jì guò néng gǎi shù zhě jiē wèi zhī gōng
案《谥法》：不懈于位，与夫谨事奉上、执事坚固、执礼御宾、率事以信、接下不骄、能远耻辱、贤而不伐、尊贤贵让、爱民长悌、不懈为德、既过能改，数者皆谓之'恭'。
yòu yún cí mín hǎo yǔ yǔ fu róu zhì cí mín ài mín hǎo róu kuān yù bù kē hé zhì shòu jiàn shù zhě jiē wèi zhī huì
又云：慈民好与，与夫柔质慈民、爱民好柔、宽裕不苛、和质受谏，数者皆谓之'惠'。
yóu hàn yǐ lái jiē wèi měi shì
由汉以来，皆为美谥。
rú táng xiāng wēn yàn bó zhī chū nà míng yǔn zhǐ shì yuē gōng
如唐相温彦博之出纳明允，止谥曰'恭'；
dòu yì zhí zhī gōng jǔ wú bì nǎi shì yuē gōng huì
窦易直之公举无避，乃谥曰'恭惠'。
ér chén lún bèi wèi tái héng chū yú jì huì tú néng jǐn chì yǐ zì bǎo quán yǐ gōng pèi huì jué měi jū duō
而沈伦备位台衡，出于际会，徒能谨饬以自保全，以'恭'配'惠'，厥美居多。
yòu àn shì fǎ dào dé bó wén yuē wén zhōng xìn jiē lǐ yuē wén kuān bù màn lián bù guì yuē wén jiān qiáng bù bào yuē wén mǐn ér hào xué bù chǐ xià wèn yuē wén dé měi cái xiù yuē wén xiū zhì bān zhì yuē wén
又按《谥法》：道德博闻曰'文'，忠信接礼曰'文'，宽不慢、廉不刿曰'文'，坚强不暴曰'文'，敏而好学、不耻下问曰'文'，德美才秀曰'文'，修治班制曰'文'。
xī zhāng shuō zhī shì wén zhèng yáng wǎn zhī shì wén jiǎn rén bù wèi rán
昔张说之谥文正，杨绾之谥文简，人不谓然。
gài xíng yì yǒu suǒ wèi chōng suī méng tè cì chéng fēi zhì gōng
盖行义有所未充，虽蒙特赐，诚非至公。
ruò fú dà chén zǐ sūn xǔ qí wèi fù chén qǐng zé qǔ tái kǎo gōng zhī sī wèi xū qì ér zhāng shàn dàn è zhī yì wēi yǐ
若夫大臣子孙，许其为父陈请，则曲台、考功之司为虚器，而彰善瘅恶之义微矣。
jì zōng yǐ qí fù céng rèn jí xián diàn xué shì jí jiān xiū guó shǐ zhī zhí zhé yǐn xuē jū zhèng wáng pǔ wéi bǐ zé bǐ jiē fèn jì cí chǎng lì diǎn gào mìng yǐ wén wèi shì yǔn hé guó zhāng
继宗以其父曾任集贤殿学士及监修国史之职，辄引薛居正、王溥为比，则彼皆奋迹辞场，历典诰命，以'文'为谥，允合国章。
zhì yú jí xián guó shǐ jiē zǎi xiàng jiān lǐng zhī rèn fēi bì yóu wén yā ér dēng
至于集贤、国史，皆宰相兼领之任，非必由文雅而登。
qí chén lún shì fú wàng rú gù
其沈伦谥，伏望如故。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
jì zōng zì shì qīng lún wèi shū mì fù shǐ yǐ yīn bǔ xī tóu gòng fèng guān
继宗字世卿，伦为枢密副使，以荫补西头供奉官。
lún zuò xiāng shòu shuǐ bù yuán wài láng jiā cháo sàn dài fū
伦作相，授水部员外郎，加朝散大夫。
qiān dū guān zhí fāng zhī jùn yí xiàn zhuǎn tún tián láng zhōng chū zhī dān zhōu
迁都官、职方，知浚仪县，转屯田郎中，出知单州。
dài guī mìng shǐ jīng dōng jì dù cái fù
代归，命使京东计度财赋。
pú zhōu tǔ gòng yín kè mín zhī zào bù zhé shěng shuì
濮州土贡银，课民织造，不折省税；
yùn zhōu jié dù pèi shǔ xiàn nà yào wù jiē wèi mín bìng
郓州节度配属县纳药物，皆为民病。
jì zōng guī lì yán yú shàng yǐ chú qí bì
继宗归，历言于上以除其弊。
zhì dào mò lǐng huái nán zhuǎn yùn shǐ
至道末，领淮南转运使。
jì zōng guì jiā zi juàn yú cóng lì jì yīn jí yǐ jiāng zuò shǎo jiān zhì shì
继宗贵家子，倦于从吏，既因疾，以将作少监致仕。
dōng fēng suì qiú hù cóng fù shòu zhí fāng láng zhōng
东封岁，求扈从，复授职方郎中。
lǐ bì gǎi tài pú shǎo qīng pàn lì bù nán cáo qiān guāng lù shǎo qīng pàn sān sī sān gōu yuàn
礼毕，改太仆少卿、判吏部南曹，迁光禄少卿、判三司三勾院。
jì zōng shàn yíng chǎn yè hòu yú yǎng shēng bù yǐn jiǔ bù shì yīn lǜ ér xǐ jiē bīn kè zhōng rì yàn jí wú juàn
继宗善营产业，厚于养生，不饮酒，不嗜音律，而喜接宾客，终日宴集无倦。
dà zhōng xiáng fú wǔ nián zú nián wǔ shí wǔ
大中祥符五年，卒，年五十五。
qián hòu lù qí zi wéi wēn wéi qīng wéi gōng bìng wèi jiāng zuò jiān zhǔ bù
前后录其子惟温、惟清、惟恭，并为将作监主簿。
wéi wēn hòu zhì mì shū chéng
惟温后至秘书丞；
wéi qīng qǔ mì wáng nǚ yí dū xiàn zhǔ zhì nèi diàn chéng zhì
惟清娶密王女宜都县主，至内殿承制。
lú duō xùn huái zhōu hé nèi rén
卢多逊，怀州河内人。
zēng zǔ dé yī zǔ zhēn qǐ jiē wèi yì zǎi
曾祖得一、祖真启皆为邑宰。
fù yì zì zi yuán shǎo dǔ xué yǐ xiào tì wén
父亿，字子元，少笃学，以孝悌闻。
jǔ míng jīng diào bǔ xīn xiāng zhǔ bù
举明经，调补新乡主簿。
zhì mǎn fù shì jìn shì jiào shū láng jí xián xiào lǐ
秩满，复试进士，校书郎、集贤校理。
jìn tiān fú zhōng qiān zhù zuò zuǒ láng chū wèi yùn zhōu guān chá zhī shǐ
晋天福中，迁著作佐郎，出为郓州观察支使。
jié shuài dù zhòng wēi jiāo jiǎn dú huò mù fǔ huì lù gōng xíng wéi yì qīng jiè zì chí
节帅杜重威骄蹇黩货，幕府贿赂公行，唯亿清介自持。
huì jǐng yán guǎng zhèn tiān píng biǎo yì zhǎng shū jì
会景延广镇天平，表亿掌书记；
liú shǒu xi luò yòu biǎo wèi pàn guān
留守西洛，又表为判官。
shí guó yòng jiǒng fá qǔ mín cái yǐ zhù jūn hé nán fǔ jì chū èr shí wàn mín yán guǎng yù bìng yuán yǐ tú xiàn lì zēng wèi sān shí qī wàn mín
时国用窘乏，取民财以助军，河南府计出二十万缗，延广欲并缘以图羡利，增为三十七万缗。
yì jiàn yuē gōng wèi jiān jiàng xiàng jì fù qiě guì
亿谏曰："公位兼将相，既富且贵。
jīn guó tǎng kōng jié bù dé yǐ ér qǔ zī yú mín gōng hé rěn lì zhī hu
今国帑空竭，不得已而取资于民，公何忍利之乎？
yán guǎng cán ér zhǐ
"延广惭而止。
hàn chū yǐ wèi wáng chéng xùn wèi kāi fēng yǐn shòu yì shuǐ bù yuán wài láng chōng tuī guān
汉初，以魏王承训为开封尹，授亿水部员外郎，充推官。
shí shì wèi zhū jūn jiāo zì cháo tíng gū xī zhī jūn shì chéng měi yǐ lǘ fù yán rù dōu mén hūn zhě bù gǎn zhí fǎn qín píng mín mèng róu sòng shì wèi sī
时侍卫诸军骄恣，朝廷姑息之，军士成美以驴负盐入都门，阍者不敢执，反擒平民孟柔送侍卫司。
róu zì wū fú lùn dāng qì shì
柔自诬伏，论当弃市。
yì chá qí yuān yán yú hàn zǔ ér shì zhī
亿察其冤，言于汉祖而释之。
zhōu chū wèi shì yù shǐ
周初，为侍御史。
hàn mò bīng luàn fǎ shū wáng shī
汉末兵乱，法书亡失。
zhì shì dà lǐ zòu zhòng xiě lǜ lìng gé shì tǒng lèi biān chì
至是，大理奏重写律令格式，统类编敕。
nǎi zhào yì yǔ xíng bù yuán wài láng cáo fěi gōng dà lǐ zhèng duàn tāo tóng jiā yì dìng
乃诏亿与刑部员外郎曹匪躬、大理正段涛同加议定。
jiù běn yǐ jīng zhào fǔ gǎi tóng wǔ fǔ kāi fēng dà míng fǔ gǎi tóng hé nán fǔ cháng ān wàn nián gǎi wéi cì chì xiàn kāi fēng jùn yí dà míng yuán chéng gǎi wéi chì xiàn
旧本以京兆府改同五府，开封、大名府改同河南府，长安、万年改为次赤县，开封、浚仪、大名、元城改为赤县。
yòu dìng dōng jīng zhū mén xūn fēng děng wéi jīng chéng mén míng dé děng wéi huáng chéng mén qǐ yùn děng wéi gōng chéng mén shēng lóng děng wéi gōng mén chóng yuán děng wéi diàn mén
又定东京诸门薰风等为京城门，明德等为皇城门，启运等为宫城门，升龙等为宫门，崇元等为殿门。
miào huì shū bù chéng wén fán gǎi diǎn huà jí yì lǐ zhī wù zì èr bǎi yī shí yǒu sì
庙讳书不成文，凡改点画及义理之误字二百一十有四。
yòu yǐ jìn hàn jí zhōu chū shì guān xíng fǎ chì tiáo zhě fēn wéi èr juǎn fù biān chì zì wèi dà zhōu xù biān chì zhào xíng zhī
又以晋、汉及周初事关刑法敕条者，分为二卷，附编敕，自为《大周续编敕》，诏行之。
é yǐ běn guān zhī zá shì jiā zuǒ sī yuán wài láng qiān zhǔ kè dù zhī láng zhōng bìng jiān hóng wén guǎn zhí xué shì
俄以本官知杂事，加左司员外郎，迁主客度支郎中，并兼弘文馆直学士。
shì zōng yàn jià wéi shān líng pàn guān chū wèi hé nán lìng
世宗晏驾，为山陵判官，出为河南令。
sòng chū qiān shǎo yǐn
宋初，迁少尹。
yì xìng tián tuì wén qí zi duō xùn zhī zhì gào jí shàng zhāng qiú jiě
亿性恬退，闻其子多逊知制诰，即上章求解。
qián dé èr nián yǐ shào fǔ jiān zhì shì
干德二年，以少府监致仕。
duō xùn xiǎn dé chū jǔ jìn shì jiě hè mì shū láng jí xián xiào lǐ qiān zuǒ shí yí jí xián diàn xiū zhuàn
多逊，显德初，举进士，解褐秘书郎、集贤校理，迁左拾遗、集贤殿修撰。
jiàn lóng sān nián yǐ běn guān zhī zhì gào lì cí bù yuán wài láng
建隆三年，以本官知制诰，历祠部员外郎。
qián dé èr nián quán zhī gòng jǔ
干德二年，权知贡举。
sān nián jiā bīng bù láng zhōng
三年，加兵部郎中。
sì nián fù quán zhī gòng jǔ
四年，复权知贡举。
liù nián jiā shǐ guǎn xiū zhuàn pàn guǎn shì
六年，加史馆修撰、判馆事。
kāi bǎo èr nián chē jià zhēng tài yuán yǐ duō xùn zhī tài yuán xíng fǔ shì
开宝二年，车驾征太原，以多逊知太原行府事。
yí xìng cháng shān yòu mìng quán zhī zhèn zhōu
移幸常山，又命权知镇州。
shī hái zhí xué shì yuàn
师还，直学士院。
sān nián chūn fù zhī gòng jǔ
三年春，复知贡举。
sì nián dōng mìng wèi hàn lín xué shì
四年冬，命为翰林学士。
liù nián shǐ jiāng nán hái yīn yán jiāng nán shuāi ruò kě tú zhī zhuàng
六年，使江南还，因言江南衰弱可图之状。
shòu zhào tóng xiū wǔ dài shǐ qiān zhōng shū shè rén cān zhī zhèng shì
受诏同修《五代史》，迁中书舍人、参知政事。
dīng wài jiān shù rì qǐ fù shì shì
丁外艰，数日起复视事。
huì shǐ guǎn xiū zhuàn hù méng qǐng fù xiū shí zhèng jì zhào duō xùn zhuān qí shì
会史馆修撰扈蒙请复修时政记，诏多逊专其事。
jīn líng píng jiā lì bù shì láng
金陵平，加吏部侍郎。
tài píng xīng guó chū bài zhōng shū shì láng píng zhāng shì
太平兴国初，拜中书侍郎、平章事。
sì nián cóng píng tài yuán hái jiā bīng bù shàng shū
四年，从平太原还，加兵部尚书。
duō xùn bó shè jīng shǐ cōng míng qiáng lì wén cí mǐn gěi hǎo rèn shù yǒu móu lüè fā duō qí zhōng
多逊博涉经史，聪明强力，文辞敏给，好任数，有谋略，发多奇中。
tài zǔ hào dú shū měi qǔ shū shǐ guǎn duō xùn yù jiè lì lìng bái jǐ zhī suǒ qǔ shū bì tōng xī yuè lǎn jí tài zǔ wèn shū zhōng shì duō xùn yìng dá wú zhì tóng liè jiē fú yān
太祖好读书，每取书史馆，多逊预戒吏令白己，知所取书，必通夕阅览，及太祖问书中事，多逊应答无滞，同列皆伏焉。
xiān shì duō xùn zhī zhì gào yǔ zhào pǔ bù xié jí zài hàn lín rì měi zhào duì duō gōng pǔ zhī duǎn
先是，多逊知制诰，与赵普不协，及在翰林日，每召对，多攻普之短。
wèi jǐ pǔ chū zhèn hé yáng
未几，普出镇河阳。
tài zōng jiàn zuò pǔ rù wèi shǎo bǎo
太宗践祚，普入为少保。
shù nián pǔ zi chéng zōng qǔ yān guó cháng gōng zhǔ nǚ chéng zōng shì zhī zé zhōu shòu zhào guī quē chéng hūn lǐ
数年，普子承宗娶燕国长公主女，承宗适知泽州，受诏归阙成婚礼。
wèi yú yuè duō xùn bái qiǎn guī rèn pǔ yóu shì fèn nù
未逾月，多逊白遣归任，普由是愤怒。
chū pǔ chū zhèn hé yáng shàng yán zì sù yún wài rén wèi chén qīng yì huáng dì kāi fēng yǐn huáng dì zhōng xiào quán dé qǐ yǒu jiàn rán
初，普出镇河阳，上言自诉云："外人谓臣轻议皇弟开封尹，皇弟忠孝全德，岂有间然。
shěn zhāo xiàn huáng tài hòu dà jiàn zhī jì chén shí yù wén gù mìng
矧昭宪皇太后大渐之际，臣实预闻顾命。
zhī chén zhě jūn yuàn cì zhāo jiàn
知臣者君，愿赐昭鉴。
tài zǔ shǒu fēng qí shū cáng yú gōng zhōng
"太祖手封其书，藏于宫中。
zhì shì pǔ fù mì zòu chén kāi guó jiù chén wèi quán xìng suǒ jū
至是，普复密奏："臣开国旧臣，为权幸所沮。
yīn yán zhāo xiàn gù mìng jí xiān cháo zì sù zhī shì
"因言昭宪顾命及先朝自诉之事。
shàng yú gōng zhōng fǎng de pǔ qián suǒ shàng biǎo yīn gǎn wù jí liú chéng zōng jīng shī
上于宫中访得普前所上表，因感悟，即留承宗京师。
wèi jǐ fù yòng pǔ wèi xiāng duō xùn yì bù zì ān
未几，复用普为相，多逊益不自安。
pǔ lǚ fěng duō xùn lìng yǐn tuì duō xùn tān gù quán wèi bù néng jué
普屡讽多逊，令引退，多逊贪固权位，不能决。
huì yǒu yǐ duō xùn cháng qiǎn táng lì zhào bái jiāo tōng qín wáng tíng měi shì wén tài zōng nù xià zhào shù qí bù zhōng zhī zuì zé shòu shǒu bīng bù shàng shū
会有以多逊尝遣堂吏赵白交通秦王廷美事闻，太宗怒，下诏数其不忠之罪，责授守兵部尚书。
míng rì yǐ duō xùn shǔ lì mìng hàn lín xué shì chéng zhǐ lǐ fǎng xué shì hù méng wèi wèi qīng cuī rén jì shàn bù láng zhōng zhī zá shì téng zhōng zhèng zá zhì zhī
明日，以多逊属吏，命翰林学士承旨李昉、学士扈蒙、卫尉卿崔仁冀、膳部郎中知杂事滕中正杂治之。
yù jù
狱具，
zhào wén wǔ cháng cān guān jí yì cháo táng
召文武常参官集议朝堂，
tài zǐ tài shī wáng pǔ děng qī shí sì rén zòu yì yuē jǐn àn bīng bù shàng shū lú duō xùn
太子太师王溥等七十四人奏议曰："谨案兵部尚书卢多逊，
shēn chǔ zǎi sī
身处宰司，
xīn huái gù wàng
心怀顾望，
mì qiǎn táng lì
密遣堂吏，
jiāo jié qīn wáng
交结亲王，
tōng dá yǔ yán
通达语言，
zhòu jǔ jūn fù
咒咀君父，
dà nì bù dào
大逆不道，
gàn jì luàn cháng
干纪乱常，
shàng fù guó ēn
上负国恩，
xià kuī chén jié
下亏臣节，
yi gāo fǔ yuè
宜膏斧钺，
yǐ zhèng xíng zhāng
以正刑章。
qí lú duō xùn qǐng yī yǒu sī suǒ duàn xuē duó zài shēn guān jué zhǔn fǎ zhū zhǎn
其卢多逊请依有司所断，削夺在身官爵，准法诛斩。
qín wáng tíng měi yì qǐng tóng lú duō xùn chǔ fèn qí suǒ yuán zuò wàng zhǔn lǜ wén cái qiǎn
秦王廷美，亦请同卢多逊处分，其所缘坐，望准律文裁遣。
suì xià zhào yuē chén zhī shì jūn èr zé yǒu pì xià zhī móu shàng jiāng ér bì zhū
遂下诏曰："臣之事君，贰则有辟，下之谋上，将而必诛。
bīng bù shàng shū lú duō xùn qǐng zì xiān cháo zhuó cān dà zhèng jì yǔ lín yù bǐ zhèng tái héng zhí zài xiè diào rèn dāng fǔ bì
兵部尚书卢多逊，顷自先朝擢参大政，洎予临御，俾正台衡，职在燮调，任当辅弼。
shēn fù yǐ pí bù sī bǔ bào ér nǎi bāo cáng jiān guǐ kuī sì jūn qīn zhǐ chì shèng yú jiāo jié fān dǐ dà nì bù dào fēi suǒ yi yán
深负倚毗，不思补报，而乃包藏奸宄，窥伺君亲，指斥乘舆，交结藩邸，大逆不道，非所宜言。
yuán qiǎn jìn chén zá zhì qí shì chǒu jī jǐn lù jù yù yǐ chéng yǒu sī dìng xíng wài tíng jí yì qiān yǐ xiāo yí qí zú wū zhū qí gōng yòng zhèng xiàn zhāng yǐ hé jīng yì
爰遣近臣，杂治其事，丑迹尽露，具狱已成，有司定刑，外廷集议，佥以枭夷其族，污潴其宫，用正宪章，以合经义。
shàng niàn cháng jū zhòng wèi jiǔ shì míng tíng tè kuān jìn shì zhī zhū zhǐ yòng tóu huāng zhī diǎn shí rǔ yǒu fù fēi wǒ wú ēn
尚念尝居重位，久事明廷，特宽尽室之诛，止用投荒之典，实汝有负，非我无恩。
qí lú duō xùn zài shēn guān jué jí sān dài fēng zèng qī zǐ guān fēng bìng yòng xuē duó zhuī huǐ
其卢多逊在身官爵及三代封赠、妻子官封，并用削夺追毁。
yī jiā qīn shǔ bìng pèi liú yá zhōu suǒ zài chí yì fā qiǎn zòng jīng dà shè bù zài liàng yí zhī xiàn
一家亲属，并配流崖州，所在驰驿发遣，纵经大赦，不在量移之限。
qī zhōu yǐ shàng qīn shǔ bìng pèi lì biān yuǎn zhōu jùn
期周已上亲属，并配隶边远州郡。
bù qǔ nú bì zòng zhī
部曲奴婢纵之。
yú yī bǎi guān suǒ yì
余依百官所议。
zhōng shū lì zhào bái qín wáng fǔ lì yán mì wáng jì xūn fán dé míng zhào huái lù yán huái zhōng bìng zhǎn dōu mén wài réng jí qí jiā qīn shǔ liú pèi hǎi dǎo
中书吏赵白、秦王府吏阎密、王继勋、樊德明、赵怀禄、阎怀忠并斩都门外，仍籍其家，亲属流配海岛。
yán mì chū jǐ shì tíng měi zuǒ yòu tài zōng jí wèi bǔ diàn zhí réng lì qín dǐ zì héng bù fǎ
阎密初给事廷美左右，太宗即位，补殿直，仍隶秦邸，恣横不法。
wáng jì xūn yóu tíng měi suǒ qīn xìn cháng shǐ qiú fǎng shēng jì jì xūn yīn hù shì yǐ qǔ huò huì
王继勋尤廷美所亲信，尝使求访声妓，继勋因怙势以取货贿。
dé míng sù yǔ zhào bái yóu chù duō xùn yīn zhī chuán dá jī shì yǐ jié tíng měi
德明素与赵白游处，多逊因之传达机事，以结廷美。
yòu lèi qiǎn huái lù sī zhào tóng mǔ dì jūn qì kù fù shǐ zhào tíng jùn yǔ yǔ
又累遣怀禄私召同母弟军器库副使赵廷俊与语。
huái zhōng cháng wèi tíng měi shǐ yì huái hǎi guó wáng qián chù yí bái jīn kòu qì juàn shàn děng tíng měi yòu cháng qiǎn huái zhōng jī yín qì jǐn cǎi yáng jiǔ yì qí qī fù pān lín yíng yàn jūn xiào
怀忠尝为廷美使诣淮海国王钱俶遗白金、扣器、绢扇等，廷美又尝遣怀忠赍银器、锦彩、羊酒诣其妻父潘璘营宴军校。
zhì shì jiē fú zuì
至是皆伏罪。
duō xùn lěi shì mù zài hé miàn wèi bài qián yī xī zhèn diàn jǐn fén qí lín mù wén zhě yì zhī
多逊累世墓在河面，未败前，一夕震电，尽焚其林木，闻者异之。
duō xùn zhì hǎi wài yīn bù sòng zhě hái shàng biǎo chēng xiè
多逊至海外，因部送者还，上表称谢。
yōng xī èr nián zú yú liú suǒ nián wǔ shí èr
雍熙二年，卒于流所，年五十二。
zhào xǐ qí jiā yú róng zhōu wèi jǐ fù yí zhì jīng nán
诏徙其家于容州，未几，复移置荆南。
duān gǒng chū lù qí zi yōng wèi gōng ān zhǔ bù hái qí huái zhōu jí mò xiān yíng
端拱初，录其子雍为公安主簿，还其怀州籍没先茔。
yōng zú zhū dì jiē tè chì chú zhōu xiàn guān
雍卒，诸弟皆特敕除州县官。
chū yì xìng jiǎn sù zì fèng shén báo
初，亿性俭素，自奉甚薄。
jí duō xùn guì xiǎn cì lài yōu hòu fú yòng jiàn chǐ qiǎo rán bù lè wèi qīn yǒu yuē jiā shì rú sù yī dàn fù guì bào zhì wú wèi zhī shuì jià zhī suǒ
及多逊贵显，赐赉优厚，服用渐侈，愀然不乐，谓亲友曰："家世儒素，一旦富贵暴至，吾未知税驾之所。
hòu duō xùn guǒ bài rén fú qí shi
"后多逊果败，人服其识。
xián píng wǔ nián yòu lù yōng dì kuān wèi xiāng zhōu sī shì cān jūn
咸平五年，又录雍弟宽为襄州司士参军。
kuān dì chá zhōng jǐng dé jìn shì jiāng tíng shì tè zhào shòu yǐ zhōu yuàn
宽弟察，中景德进士，将廷试，特诏授以州掾。
dà zhōng xiáng fú èr nián shǐ gǎi bù wèi
大中祥符二年，始改簿尉。
sān nián chá fèng duō xùn sàng guī zàng xiāng yáng yòu zhào běn zhōu cì chá qián sān shí wàn
三年，察奉多逊丧归葬襄阳，又诏本州赐察钱三十万。
sì nián réng lù qí sūn yòu yuán wèi xiāng zhōu sī shì
四年，仍录其孙又元为襄州司士。
sòng qí zì chù bǎo yōu zhōu jì rén
宋琪，字俶宝，幽州蓟人。
shǎo hào xué jìn zǔ gē yàn de yǐ fèng qì dān qì dān suì kāi gòng bù qí jǔ jìn shì zhōng dì shǔ shòu ān wáng shì dú shí tiān fú liù nián yě
少好学，晋祖割燕地以奉契丹，契丹岁开贡部，琪举进士中第，署寿安王侍读，时天福六年也。
yōu shuài zhào yán shòu pì qí wéi cóng shì huì qì dān nèi qīn suí yán shòu zhì jīng shī
幽帅赵延寿辟琪为从事，会契丹内侵，随延寿至京师。
yán shòu zi zàn lǐng hé zhōng jié dù hàn chū gǎi shòu jìn chāng jūn jiē shǔ qí wèi jì shì
延寿子赞领河中节度，汉初改授晋昌军，皆署琪为记室。
zhōu guǎng shùn zhōng zàn ba zhèn bǔ guān chéng lìng
周广顺中，赞罢镇，补观城令。
shì zōng zhēng huái nán zàn zì yòu lóng wǔ tǒng jūn wèi pái zhèn shǐ fù bì qí cóng zhēng
世宗征淮南，赞自右龙武统军为排阵使，复辟琪从征。
jí jīn líng guī kuǎn yǐ zàn zhèn lú zhōu biǎo wèi guān chá pàn guān
及金陵归款，以赞镇庐州，表为观察判官。
bù yǒu yuān yù qí biàn zhī miǎn sǐ zhě sān rén tè jiā cháo sàn dài fū
部有冤狱，琪辨之，免死者三人，特加朝散大夫。
zàn shì sòng lián yí shòu yáng yán ān èr zhèn jiē biǎo wéi cóng shì
赞仕宋，连移寿阳、延安二镇，皆表为从事。
qián dé sì nián zhào bài zuǒ bǔ quē kāi fēng fǔ tuī guān
干德四年，召拜左补阙、开封府推官。
tài zōng wèi fǔ yǐn chū shén jiā lǐ yù qí yǔ zǎi xiàng zhào pǔ shū mì shǐ li chóng ju shàn chū rù mén xià suì è zhī nǎi bái tài zǔ chū qí zhī lóng zhōu yí láng zhōu
太宗为府尹，初甚加礼遇，琪与宰相赵普、枢密使李崇矩善，出入门下，遂恶之，乃白太祖出琪知龙州，移阆州。
kāi bǎo jiǔ nián wèi hù guó jūn jié dù pàn guān
开宝九年，为护国军节度判官。
tài zōng jí wèi zhào fù quē
太宗即位，召赴阙。
shí chéng yǔ gǔ yǎn jiē zì fǔ dǐ pān fù zhì xiǎn yào yì qí jiǔ bù dé diào
时程羽、贾琰皆自府邸攀附致显要，抑琪久不得调。
tài píng xīng guó sān nián shòu tài zǐ xǐ mǎ zhào jiàn jié zé qí bài xiè qǐng huǐ guò zì xīn
太平兴国三年，授太子洗马，召见诘责，琪拜谢，请悔过自新。
qiān tài cháng chéng chū zhī dà tōng jiān
迁太常丞，出知大通监。
wǔ nián zhào guī jiāng jiā zhuó yòng wèi lú duō xùn suǒ zǔ gǎi dōu guān láng zhōng chū zhī guǎng zhōu jiāng xíng fù yǐ fān dǐ jiù liáo liú pàn sān sī gōu yuàn
五年，召归，将加擢用，为卢多逊所阻，改都官郎中，出知广州，将行，复以藩邸旧僚留判三司勾院。
qī nián yǔ sān sī shǐ wáng rén shàn tíng biàn shì wǔ zhǐ zé shòu bīng bù yuán wài láng é tōng pàn kāi fēng fǔ shì jīng fǔ zhì tōng pàn zì qí shǐ
七年，与三司使王仁赡廷辨事忤旨，责授兵部员外郎，俄通判开封府事，京府置通判自琪始。
bā nián chūn zhēng yuè zhuó bài yòu jiàn yì dài fū tóng pàn sān sī
八年春正月，擢拜右谏议大夫、同判三司。
sān yuè gǎi zuǒ jiàn yì dài fū cān zhī zhèng shì
三月，改左谏议大夫、参知政事。
shì qiū shàng jiàng yǐ gōng bù shàng shū lǐ fǎng cān yù guó zhèng yǐ qí xiān rù nǎi qiān qí wèi xíng bù shàng shū
是秋，上将以工部尚书李昉参预国政，以琪先入，乃迁琪为刑部尚书。
shí yuè zhào pǔ chū zhèn nán yáng qí suì yǔ fǎng tóng bài píng zhāng shì
十月，赵普出镇南阳，琪遂与昉同拜平章事。
zì yuán wài láng suì zhōng sì qiān zhì shàng shū wèi xiāng
自员外郎岁中四迁至尚书为相。
shàng wèi yuē shì zhī zhì luàn zài shǎng dāng qí gōng fá dāng qí zuì jí wú bù zhì
上谓曰："世之治乱，在赏当其功，罚当其罪，即无不治；
wèi wéi shì xǐ nù zhī jù jí wú bù luàn qīng děng shèn zhī
谓为饰喜怒之具，即无不乱，卿等慎之。
jiǔ nián jiǔ yuè shàng xìng jǐng lóng mén wài guān shuǐ wèi yīn wèi shì chén yuē cǐ shuǐ chū yú shān yuán qīng lěng gān měi fán jìn hé shuǐ wèi jiē gān qǐ fēi yú rùn zhī suǒ jí hu
九年九月，上幸景龙门外观水硙，因谓侍臣曰："此水出于山源，清冷甘美，凡近河水味皆甘，岂非余润之所及乎？
qí děng duì yuē shí yóu dì mài qián tōng ér rán yì yóu rén zhī shàn è yǐ rǎn xí ér chéng yě
"琪等对曰："实由地脉潜通而然，亦犹人之善恶以染习而成也。
qí nián dōng jiāo sì lǐ bì jiā mén xià shì láng zhāo wén guǎn dà xué shì
"其年冬，郊祀礼毕，加门下侍郎、昭文馆大学士。
yī rì shàng wèi qí děng yuē zài xī dì wáng duō yǐ chóng gāo zì chǔ yán sè yán yì zuǒ yòu wú gǎn zhì yán zhě
一日，上谓琪等曰："在昔帝王多以崇高自处，颜色严毅，左右无敢质言者。
zhèn yǔ qīng děng zhōu xuán kuǎn qǔ shāng què shí shì gài yù tōng shàng xià zhī qíng wú yǒu yōng bì
朕与卿等周旋款曲，商榷时事，盖欲通上下之情，无有壅蔽。
qīng děng dàn zhí dào ér xíng wú de yǒu suǒ gù bì
卿等但直道而行，无得有所顾避。
qí xiè yuē chén děng fēi cái dài zuì xiāng fǔ bì xià qǔ cì wēn yán lìng jǐn yú kěn gǎn bù qīng jié yǐ fù shèng yì
"琪谢曰："臣等非才，待罪相府，陛下曲赐温颜，令尽愚恳，敢不倾竭以副圣意。
huì zhào guǎng gōng chéng xuān huī shǐ chái yǔ xī yǒu bié dì zài biǎo zhì nèi shàng yán yuàn yì guān dǐ shàng lǎn zòu bú yuè
"会诏广宫城，宣徽使柴禹锡有别第在表识内，上言愿易官邸，上览奏不悦。
yǔ xī yīn jié qí yù yīn bái qǐng lú duō xùn jiù dì shàng yì bǐ zhī
禹锡阴结琪，欲因白请卢多逊旧第，上益鄙之。
xiān shì jiǎn zhōu jūn shì tuī guān wáng huàn yǐn duì shàng jiā qí jùn shuǎng miàn shòu cháo guān
先是，简州军事推官王浣引对，上嘉其隽爽，面授朝官。
yì rì qí zòu huàn jīng xué chū shēn yī rèn mù zhí lì chú qī sì chéng
翼日，琪奏浣经学出身，一任幕职，例除七寺丞。
shàng yuē wú yǐ xǔ zhī yǐ kě yǔ dōng gōng guān
上曰："吾已许之矣，可与东宫官。
qí zhí bù cóng nǐ dà lǐ chéng gào dié jìn rù shàng pī yuē kě yòu zàn shàn dài fū
"琪执不从，拟大理丞告牒进入，上批曰："可右赞善大夫。
qí miǎn cóng mìng shàng zī bú yuè
"琪勉从命，上滋不悦。
chū shàng lìng qí qǔ mǎ rén yǔ guǎ qī gāo jì chōng zhī nǚ hòu jiā cì yǔ yǐ zhù cǎi
初，上令琪娶马仁瑀寡妻高继冲之女，厚加赐与以助采。
guǎng nán zhuǎn yùn wáng yán fàn gāo shì zhī qīn yě zhī guǎng zhōu xú xiū fù mì zòu qí bù guǐ qiě yán qí yī fù dà chén
广南转运王延范，高氏之亲也，知广州徐休复密奏其不轨，且言其依附大臣。
shàng yīn qí yǔ yǔ xī rù duì wèn yán fàn hé rú rén qí wèi zhī qí duān shèng yán yán fàn qiáng míng zhōng gàn yǔ xī páng zòu yǔ qí tóng
上因琪与禹锡入对，问延范何如人，琪未知其端，盛言延范强明忠干，禹锡旁奏与琪同。
shàng yì qí jiāo tōng bù yù bào qí zhuàng yīn yǐ qí sù hǎo huī xié wú dà chén tǐ ba shǒu běn guān
上意琪交通，不欲暴其状，因以琪素好诙谐，无大臣体，罢守本官；
yǔ xī shòu zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn
禹锡授左骁卫大将军。
qí jiāng ba qián shù rì yǒu yì niǎo jí qí dài lòu zhī suǒ qū zhī bù qù jí shì bà xiāng rén yǐ wéi xiān zhào yún
琪将罢前数日，有异鸟集琪待漏之所，驱之不去，及是罢相，人以为先兆云。
duān gǒng chū shàng qīn gēng jí tián yǐ jiù xiāng jìn wèi lì bù shàng shū
端拱初，上亲耕籍田，以旧相进位吏部尚书。
èr nián jiāng tǎo yōu jì zhào qún chén gè yán biān shì
二年，将讨幽蓟，诏群臣各言边事。
qí shū shàng wèi
琪疏上谓：
dà jǔ jīng jiá yǐ shì tǎo chú líng qí suǒ zhǐ yàn chéng bì jiàng
大举精甲，以事讨除，灵旗所指，燕城必降。
dàn jìng lù suǒ qū bù wú xiǎn ài bì ruò qǔ xióng bà lù zhí jìn wèi miǎn gèng yǒu yáng chéng zhī wéi
但径路所趋，不无险隘，必若取雄、霸路直进，未免更有阳城之围。
gài jiè hé zhī běi bēi diàn tǎn píng běi lù xíng shī fēi wǒ suǒ biàn
盖界河之北，陂淀坦平，北路行师，非我所便。
kuàng jūn xíng bù lí yú zī zhòng zéi lái mò cè qí qiǎn shēn
况军行不离于辎重，贼来莫测其浅深。
yù wàng huí yuán xi shì shān lù lìng dà jūn huì yú yì zhōu xún gū shān zhī běi qī shuǐ yǐ xī xié shān ér xíng yuán liáng ér jìn shè zhuō shuǐ bìng dà fáng dǐ sāng gān hé chū ān zǔ zhài zé dōng kàn yàn chéng cái jí yī shè cǐ shì zhōu dé wēi shōu yàn zhī lù
欲望回辕，西适山路，令大军会于易州，循孤山之北，漆水以西，挟山而行，援粮而进，涉涿水，并大房，抵桑干河，出安祖砦，则东瞰燕城，裁及一舍，此是周德威收燕之路。
zì yì shuǐ jù cǐ èr bǎi yú lǐ bìng shì yán shān cūn shù lián yán xī jiàn xiāng jiē cǎi xīn jí shuǐ wǒ zhàn shàng yóu
自易水距此二百余里，并是沿山，村墅连延，溪涧相接，采薪汲水，我占上游。
dōng zé lín lù píng gāng fēi róng mǎ bēn chōng zhī de nèi pái qiāng nǔ bù duì shí wáng shī bèi yù zhī fāng ér yú shān shàng liè bái zhì yǐ wàng zhī róng mǎ zhī lái èr shí lǐ wài kě xī shǔ yě
东则林麓平冈，非戎马奔冲之地，内排枪弩步队，实王师备御之方，而于山上列白帜以望之，戎马之来，二十里外可悉数也。
cóng ān zǔ zhài xī běi yǒu lú shī shén cí shì sāng gān chū shān zhī kǒu dōng jí yōu zhōu sì shí yú lǐ
从安祖砦西北有卢师神祠，是桑干出山之口，东及幽州四十余里。
zhào dé jūn zuò zhèn zhī shí yù è xi chōng céng qiàn cǐ shuǐ
赵德君作镇之时，欲遏西冲，曾堑此水。
kuàng hé cì bàn yǒu yá àn bù kě jìng dù qí píng chú zhù chéng hù zhī shǒu yǐ piān shī cǐ duàn bǐ zhī yòu bì yě
况河次半有崖岸，不可径度，其平处筑城护之，守以偏师，此断彼之右臂也。
réng lǜ bù xī wèi kòu kě fēn xióng yǒng bīng shì sān wǔ qiān rén zhì qīng bái jūn yǐ lái shān zhōng fáng è běi shì xīn zhōu guī chuān zhī jiān nán chū yì zhōu dà lù qí sāng gān hé shuǐ shǔ yàn chéng běi yú rào xi bì ér zhuǎn
仍虑步奚为寇，可分雄勇兵士三五千人，至青白军以来山中防遏，北是新州、妫川之间，南出易州大路，其桑干河水属燕城北隅，绕西壁而转。
dà jūn rú zhì chéng xià yú yàn dān líng dōng běi héng yàn cǐ shuǐ guàn rù gāo liáng hé gāo liáng àn xiá sāng shuǐ bì yì
大军如至城下，于燕丹陵东北横堰此水，灌入高梁河，高梁岸狭，桑水必溢。
kě yú zhù shàn sì dōng yǐn rù jiāo tíng diàn sān wǔ rì mǐ màn bǎi yú lǐ jí yōu zhōu gé zài shuǐ nán
可于驻掞寺东引入郊亭淀，三五日弥漫百余里，即幽州隔在水南。
wáng shī kě yú zhōu běi xì fú liáng yǐ tōng běi lù zéi qí lái yuán yǐ gé shuǐ yǐ
王师可于州北系浮梁以通北路，贼骑来援，已隔水矣。
shì cǐ gū lěi jiā xún bì kè
视此孤垒，浃旬必克。
yōu zhōu guǎn nèi jì shān hòu bā jūn wén jì mén bù shǒu bì jǐn guī xiáng gài shì shǐ rán yě
幽州管内洎山后八军，闻蓟门不守，必尽归降，盖势使然也。
rán hòu guó jiā mìng zhòng chén yǐ zhèn zhī fū ēn zé yǐ huái zhī
然后国家命重臣以镇之，敷恩泽以怀之。
xī xí bù luò dāng liú rén gōng jí qí nán shǒu guāng zhī shí jiē cì miàn wèi yì ér fú yàn jūn zhǐ shǐ rén mǎ jiāng tǔ shǎo liè yú qì dān zì bèi xié cóng yì shǔ yǐ lái cháng huái gǔ suǐ zhī hèn
奚、霫部落，当刘仁恭及其男守光之时，皆刺面为义儿，服燕军指使，人马疆土少劣于契丹，自被胁从役属以来，常怀骨髓之恨。
bó hǎi bīng mǎ tǔ dì shèng yú xī zhàng suī miǎn shì qì dān jù huái shā zhǔ pò guó zhī yuàn
渤海兵马土地，盛于奚帐，虽勉事契丹，俱怀杀主破国之怨。
qí jì mén jì shān hòu yún shuò děng zhōu shā tuó tǔ hún yuán shì gē shǔ xián fēi pàn dǎng
其蓟门洎山后云、朔等州，沙陀、吐浑元是割属，咸非叛党。
cǐ fán hàn zhū bù zhī zhòng rú jiāng lái wáng shī tǎo fá suī lín zhèn qín huò bì dài qí sǐ mìng shǔ zhì cún fǔ shǐ zhī huái ēn dàn yǐ zuì qì dān wèi míng
此蕃汉诸部之众，如将来王师讨伐，虽临阵擒获，必贷其死，命署置存抚，使之怀恩，但以罪契丹为名。
rú cǐ zé fán bù zhī xīn yuàn bào sī hàn qì dān xiǎo chǒu kè rì tiǎn píng
如此则蕃部之心，愿报私憾，契丹小丑，克日殄平。
qí xī xí bó hǎi zhī guó gè xuǎn zhòng wàng qīn dí fēng cè wèi wáng réng cì fēn qì gǔ qí jūn fú gē jiǎ yǐ yōu qiǎn zhī bì jié chì xīn yǒng fú huáng huà
其奚、霫、渤海之国，各选重望亲嫡，封册为王，仍赐分器、鼓旗、军服、戈甲以优遣之，必竭赤心，永服皇化。
sì kè píng zhī hòu xuān bù shǒu chén lìng yú yàn jìng jí shān hòu yún shuò zhū zhōu hòu gěi yī liáng liào qián bié zuò jìn jūn míng é zhào mù sān wǔ wàn rén jiào yǐ qí shè lì yú běn zhōu
俟克平之后，宣布守臣，令于燕境及山后云、朔诸州，厚给衣粮料钱，别作禁军名额，召募三五万人，教以骑射，隶于本州。
cǐ rén shēng zhǎng sāi yuán ān liàn róng shì chéng jī zhàn dòu yī yǐ dāng shí jiān de xī xí bó hǎi yǐ wéi wài chén nǎi shǒu zài sì yí yě
此人生长塞垣，谙练戎事，乘机战斗，一以当十，兼得奚、霫、渤海以为外臣，乃守在四夷也。
rán zì ā bǎo jī shí zhì yú jìn rì hé shuò hù kǒu lǔ lüě jí duō bìng zài jǐn zhàng
然自阿保机时至于近日，河朔户口，虏掠极多，并在锦帐。
píng lú yì ěr liǔ chéng liáo hǎi biān hù shù shí wàn yú gēng kěn qiān lǐ jì tiǎn yì lèi xī wèi wáng mín
平卢亦迩柳城，辽海编户数十万余，耕垦千里，既殄异类，悉为王民。
biàn qí yì guān bèi yǐ shēng jiào yuàn guī zhě bǐ fù jiù guàn huái ān zhě yīn ér fǔ zhī shēn huà jiāo qí liè wéi zhōu xiàn zé qián dài suǒ jiàn sōng mò ráo luò děng jùn wèi wèi kāi tuò zhī shèng yě
变其衣冠，被以声教，愿归者俾复旧贯，怀安者因而抚之，申画郊圻，列为州县，则前代所建松漠、饶落等郡，未为开拓之盛也。
qí běn yàn rén yǐ gù jiū zhī fán bù bīng mǎ shān chuān xíng shì
琪本燕人，以故究知蕃部兵马山川形势。
é yòu shàng zòu yuē
俄又上奏曰：
guó jiā jiāng píng yàn jì chén gǎn chén shí cè yī qì dān zhǒng zú èr liào zéi zhòng guǎ sān zéi lái bù zhì sì bèi biān wǔ mìng jiāng liù pái zhèn tǎo fá qī hé fān bā kuì yùn jiǔ shōu yōu zhōu shí miè qì dān
国家将平燕蓟，臣敢陈十策：一、契丹种族，二、料贼众寡，三、贼来布置，四、备边，五、命将，六、排阵讨伐，七、和蕃，八、馈运，九、收幽州，十、灭契丹。
qì dān fán bù zhī bié zhǒng dài jū liáo zé zhōng nán jiè huáng shuǐ xi jù xíng shān jiāng tǔ fú yuán qiān lǐ ér jìn
契丹，蕃部之别种，代居辽泽中，南界潢水，西距邢山，疆土幅员，千里而近。
qí zhǔ zì ā bǎo jī shǐ qiáng shèng yīn gōng bó hǎi sǐ yú liáo yáng
其主自阿保机始强盛，因攻渤海，死于辽阳。
qī shù lǜ shì shēng sān nán zhǎng yuē dōng dān
妻述律氏生三男：长曰东丹；
cì yuē dé guāng dé guāng nán qīn hái sǐ yú shā hú lín
次曰德光，德光南侵还，死于杀胡林；
jì yuē zì zài tài zǐ
季曰自在太子。
dōng dān shēng yǒng kāng yǒng kāng dài dé guāng wéi zhǔ móu qǐ jūn nán qīn bèi shā yú dà shén diàn
东丹生永康，永康代德光为主，谋起军南侵，被杀于大神淀。
dé guāng zhī zǐ shù lǜ dài lì hào wèi shuì wáng
德光之子述律代立，号为"睡王"。
èr nián wèi yǒng kāng zǐ míng jì suǒ cuàn
二年，为永康子明记所篡。
míng jì sǐ yòu zhǔ dài lì
明记死，幼主代立。
míng jì qī xiāo shì fán jiāng shǒu xìng zhī nǚ jīn yòu zhǔ xiāo shì suǒ shēng yě
明记妻萧氏，蕃将守兴之女，今幼主，萧氏所生也。
jìn mò qì dān zhǔ tóu xià bīng wèi zhī dà zhàng yǒu pí shì bīng yuē sān wàn jiē jīng jiá yě wèi zhǎo yá
晋末，契丹主头下兵谓之大帐，有皮室兵约三万，皆精甲也，为爪牙。
guó mǔ shù lǜ shì tóu xià wèi zhī shǔ shān shǔ shān yǒu zhòng èr wàn nǎi ā bǎo jī zhī yá jiāng dàng shì shí bàn yǐ lǎo yǐ
国母述律氏头下，谓之属珊，属珊有众二万，乃阿保机之牙将，当是时半已老矣。
nán lái shí liàng fēn jiè de sān wǔ qiān jì shù lǜ cháng liú yú bīng wèi bù zú gēn běn
南来时，量分借得三五千骑，述律常留余兵为部族根本。
qí zhū dà shǒu lǐng yǒu tài zǐ wěi wáng yǒng kāng nán běi wáng yú yuè má dá wǔ yā děng
其诸大首领有太子、伟王、永康、南北王、于越、麻答、五押等。
yú yuè wèi qí guó jiù yě
于越，谓其国舅也。
dà zhě qiān yú qí cì zhě shù bǎi qí jiē sī jiǎ yě
大者千余骑，次者数百骑，皆私甲也。
bié zú zé yǒu xī xí shèng bīng yì wàn yú rén shǎo mǎ duō bù
别族则有奚、霫，胜兵亦万余人，少马多步。
xī qí wáng míng ā bǎo de zhě xī nián fàn quē shí lìng sòng liú xī cuī tíng xūn zhūn hé luò zhě yě
奚，其王名阿保得者，昔年犯阙时，令送刘琋、崔廷勋屯河、洛者也。
yòu yǒu bó hǎi shǒu lǐng dà shè lì gāo mó hàn bù qí wàn yú rén bìng qiān fā zuǒ rèn qiè wèi qì dān zhī shì
又有渤海首领大舍利高模翰步骑万余人，并愆发左衽，窃为契丹之饰。
fù yǒu jìn jiè wèi jué lǐ shì wéi nǚ zhēn dǎng xiàng yì bèi xié shǔ měi bù bù guò qiān yú qí
复有近界尉厥里、室韦、女真、党项亦被胁属，每部不过千余骑。
qí sān bù luò tǔ hún shā tuó jì yōu zhōu guǎn nèi yàn mén yǐ běi shí yú zhōu jūn bù luò hàn bīng hé èr wàn yú zhòng cǐ shì shí jìn gē yǐ lù fán zhī de yě
其三部落，吐浑、沙陀，洎幽州管内、雁门已北十余州军部落汉兵合二万余众，此是石晋割以赂蕃之地也。
fán hàn zhū zú qí shù kě jiàn yǐ
蕃汉诸族，其数可见矣。
měi fán bù nán qīn qí zhòng bù chì shí wàn
每蕃部南侵，其众不啻十万。
qì dān rù jiè zhī shí bù qí chē zhàng bù cóng qiān mò dōng xī yī gài ér xíng
契丹入界之时，步骑车帐不从阡陌，东西一概而行。
dà zhàng qián jí dōng xī miàn chà dà shǒu lǐng sān rén gè lǜ wàn qí zhī sàn yóu yì bǎi shí lǐ wài yì jiāo xiāng zhēn luó wèi zhī lán zǐ mǎ
大帐前及东西面，差大首领三人，各率万骑，支散游奕，百十里外，亦交相侦逻，谓之栏子马。
qì dān zhǔ chuī jiǎo wèi hào zhòng jí dùn shè huán rào qióng lú yǐ jìn jí yuǎn
契丹主吹角为号，众即顿舍，环绕穹庐，以近及远。
zhé mù shāo qū zhī wèi gōng zi pù bù shè qiāng yíng qiàn zhà zhī bèi
折木梢屈之为弓子铺，不设枪营堑栅之备。
měi jūn xíng tīng gǔ sān fá bù wèn hūn zhòu yī zā biàn xíng
每军行，听鼓三伐，不问昏昼，一匝便行。
wèi féng dà dí bù chéng zhàn mǎ sì jìn wǒ shī jí jìng chéng zhī suǒ yǐ xīn jī zhàn tí yǒu yú lì yě
未逢大敌，不乘战马，俟近我师，即竟乘之，所以新羁战蹄有余力也。
qiě yòng jūn zhī shù chéng liè ér bù zhàn sì tuì ér chéng zhī duō fú bīng duàn liáng dào mào yè jǔ huǒ tǔ fēng yè chái kuì xiǎng zì jī tuì bài wú chǐ sàn ér fù jù hán ér yì jiān cǐ qí suǒ zhǎng yě
且用军之术，成列而不战，俟退而乘之，多伏兵断粮道，冒夜举火，土风曳柴，馈饷自赍，退败无耻，散而复聚，寒而益坚，此其所长也。
zhōng yuán suǒ cháng qiū xià lín yín tiān shí yě
中原所长，秋夏霖霪，天时也；
shān lín hé jīn dì lì yě
山林河津，地利也；
qiāng tū jiàn nǔ bīng shèng yě
枪突剑弩，兵胜也；
cái fēng shì zhòng lì qiáng yě
财丰士众，力强也。
chéng shí hù yòng jiào rán kě zhī
乘时互用，较然可知。
wáng shī bèi biān pò dí zhī jì měi qiū dōng shí
王师备边破敌之计，每秋冬时。
hé shuò zhōu jūn yuán biān zhài shān dàn zhuān shǒu jìng wù zhé qīn yú lìng bǐ xún gē qí cí wú cuò
河朔州军缘边砦栅，但专守境，勿辄侵渔，令彼寻戈，其词无措。
huò róng mǎ jì féi cháng qū rù kòu qì dān zhǔ xíng bù luò cuì zhì hán yún yì rì shuò xuě mí kōng ān mǎ xiāng chí zhān hè zhī lì
或戎马既肥，长驱入寇，契丹主行，部落萃至，寒云翳日，朔雪迷空，鞍马相持，毡褐之利。
suǒ yí shǒu pí zuò jiǎ yǐ yì dài láo lìng qí shì bìng zhūn yú tiān xióng jūn bèi cí xiāng zhōu yǐ lái ruò fēn zài biān chéng huǎn jí nán yú huì hé
所宜守陴坐甲，以逸待劳，令骑士并屯于天雄军、贝磁相州以来，若分在边城，缓急难于会合；
jìn biān zhōu fǔ zhǐ yòng bù bīng duō zhūn nǔ shǒu dà zhě wàn zú xiǎo zhě qiān rén jiān bì gù shǒu wù lìng chū zhàn
近边州府，只用步兵，多屯弩手，大者万卒，小者千人，坚壁固守，勿令出战。
bǐ yǐ quán guó zhī bīng cǐ yǐ yī jùn zhī zhòng suī yǒng nuò zhī yǒu shū lǜ zhòng guǎ zhī bù dí yě
彼以全国之兵，此以一郡之众，虽勇懦之有殊，虑众寡之不敌也。
guó jiā bié mìng dà jiāng zǒng tǒng qián jūn yǐ è qīn yì zhǐ yú tiān xióng jūn xíng míng bèi zhōu yǐ lái shè jǐ róng zhī bèi
国家别命大将，总统前军，以遏侵轶，只于天雄军、刑洺贝州以来，设掎戎之备。
sì qí yáng chūn qǐ hou lǔ jì jì qióng xīn cǎo wèi shēng chén gāi yǐ xiǔ fán mǎ wú lì pí kòu sī guī bī ér zhú zhī bì zì bēn běi
俟其阳春启候，虏计既穷，新草未生，陈荄已朽，蕃马无力，疲寇思归，逼而逐之，必自奔北。
qián jūn háng zhèn zhī fǎ mǎ bù jīng zú bù guò shí wàn zì zhāo tǎo yǐ xià gèng mìng sān wǔ rén fān hóu chōng dōu jiān fù róng pái zhèn xiān fēng děng zhí lín shì fēn bù suǒ guì yǒu quán
前军行阵之法，马步精卒不过十万，自招讨以下，更命三五人藩侯充都监、副戎、排阵、先锋等职，临事分布，所贵有权。
zhuī róng zhī zhèn xū liè qián hòu qí qián zhèn wàn wǔ qiān jì zhèn shēn wàn rén shì sì shí zhǐ huī zuǒ yòu shào gè shí zhǐ huī shì èr shí jiāng
追戎之阵，须列前后，其前阵万五千骑，阵身万人，是四十指挥，左右哨各十指挥，是二十将。
měi zhǐ huī zuò yī duì zì jūn zhǔ dōu yú hòu zhǐ huī shǐ yā dàng měi duì yòng mǎ tū huò rèn zi qiāng yī bǎi yú bìng gōng jiàn gū duǒ
每指挥作一队，自军主、都虞候、指挥使、押当，每队用马突或刃子枪一百余，并弓剑、骨朵。
qí zhèn shēn jiě dèng pái zhī sì yǔ róng xiāng bó zhī shí wú wèn hòu bó shí fēn zuò qì qiāng tū jiāo chōng chí zhú wǎng lái hòu zhèn gèng jìn
其阵身解镫排之，俟与戎相搏之时，无问厚薄，十分作气，枪突交冲，驰逐往来，后阵更进。
bǐ ruò chéng wǒ shēn rù zhèn shēn zhī hòu gèng yǒu mǎ bù rén wǔ qiān fēn wéi shí tóu yǐ zhuàng gān dèng nǔ jù jìn wèi huí qí zhī shě
彼若乘我深入，阵身之后，更有马步人五千，分为十头，以撞竿，镫弩俱进，为回骑之舍。
zhèn shào bù kě qīng dòng gài fáng héng qí bēn chōng cǐ zhèn yǐ dōu jiān zhǔ zhī jìn tuì shǎng fá biàn kě cái jué
阵哨不可轻动，盖防横骑奔冲，此阵以都监主之，进退赏罚，便可裁决。
hòu zhèn yǐ mǎ bù jūn bā wàn zhāo tǎo dǒng zhī yǔ qián zhèn bù dé guò sān wǔ lǐ zhǎn shāo shí xīn bù cháng shān zhī shì zuǒ yòu pái zhèn fēn yā zhī
后阵以马步军八万，招讨董之，与前阵不得过三五里，展梢实心，布常山之势，左右排阵分押之。
huò qián zhèn jī pò kòu bīng hòu zhèn yì jìn qí chí zhòu qīng jìn gài shī zhèng zhī lǜ yě
或前阵击破寇兵，后阵亦禁其驰骤轻进，盖师正之律也。
mù shì yún sì fá wǔ fá nǎi zhǐ qí yān
《牧誓》云："四伐五伐，乃止齐焉。
shèn zhòng zhī jiè yě
"慎重之戒也。
shì yǐ kāi yùn zhōng jìn jūn jǐ róng wèi cháng fàng sàn sān sì nián jiān suī dé guāng wèi róng shǒu duō jì jié xiá ér wú shèng jìn jūn zhī chù gài bìng lì yù zhī
是以开运中晋军掎戎，未尝放散，三四年间，虽德光为戎首，多计桀黠，而无胜晋军之处，盖并力御之。
jué hòu yǐ rèn rén bù dàng wèi yàn zé zhī suǒ wù
厥后以任人不当，为彦泽之所误。
rú jiāng lái shā huò qū rǎng zhī hòu shèng rén wu hào shēng zhī dé shè xī bīng zhī móu suī jiàng zhì nán gān yì hé róng wèi biàn
如将来杀获驱攘之后，圣人务好生之德，设息兵之谋，虽降志难甘，亦和戎为便。
wèi jiàng cháng chén wǔ lì fèng chūn jǐn dé zhōng cè lì guān zǎi jí qián wáng jiē rán
魏绛尝陈五利，奉春仅得中策，历观载籍，前王皆然。
yì chēng gāo zōng yòng fá guǐ fāng shī měi xuān wáng báo fá qiàn yǔn shì zhī róng dí qīn yì qí lái shàng yǐ
《易》称高宗用伐鬼方，《诗》美宣王薄伐蒨狁，是知戎狄侵轶，其来尚矣。
rán zé bīng wèi xiōng qì shèng rén bù dé yǐ ér yòng zhī
然则兵为凶器，圣人不得已而用之。
ruò jīng xuǎn shǐ chén bù rǔ jūn mìng tōng méng jì hǎo mǐ zhàn xī mín cǐ yì cè zhī de yě
若精选使臣，不辱君命，通盟继好，弭战息民，此亦策之得也。
chén měi jiàn guó cháo fā bīng wèi zhì tún shù zhī suǒ yǐ yú liǎng hé zhū jùn diào mín yùn liáng yuǎn jìn sāo rán fán fèi shí bèi
臣每见国朝发兵，未至屯戍之所，已于两河诸郡调民运粮，远近骚然，烦费十倍。
chén shēng jū biān tǔ xí zhī qí shì
臣生居边土，习知其事。
kuàng yōu zhōu wèi guó běi mén yā fán zhòng zhèn yǎng bīng shù wàn yìng dí nǎi qí cháng shì
况幽州为国北门，押蕃重镇，养兵数万，应敌乃其常事。
měi féng diào fā wéi zuò qiǔ liáng zhī bèi rù fán xún jiā jūn liáng zì jī měi rén gěi miàn dòu yú shèng zhī yú náng yǐ zì suí
每逢调发，惟作糗粮之备，入蕃旬浃，军粮自赍，每人给面斗余，盛之于囊以自随。
zhēng mǎ měi pǐ gěi shēng gǔ èr dòu zuò kǒu dài sì mò rì yǐ èr shēng wéi xiàn xún rì zhī jiān rén mǎ jù wú jī sè
征马每匹给生谷二斗，作口袋，饲秣日以二升为限，旬日之间，人马俱无饥色。
gèng yǐ yá guān zǐ dì lù lì jīn qíng guǒ sòng zé yī yuè zhī liáng bù fán kuì yùn
更以牙官子弟，戮力津擎裹送，则一月之粮，不烦馈运。
sì dà jūn jì zhì dìng yì qǔ shě rán hòu tú zhuǎn xiǎng yì wèi wèi wǎn
俟大军既至，定议取舍，然后图转饷亦未为晚。
chén qù nián yǒu píng yàn zhī cè rù yàn zhī lù jù zài qián zòu yuàn jiā xǐng lǎn
臣去年有平燕之策，入燕之路具在前奏，愿加省览。
shū zòu pō cǎi yòng zhī
疏奏，颇采用之。
chún huà èr nián zhào bǎi guān zhuǎn duì qí shǒu yìng zhào jiàn míng táng pì yōng zhī yì
淳化二年，诏百官转对，琪首应诏，建明堂、辟雍之议。
wǔ nián li jì qiān kòu líng wǔ mìng shì wèi mǎ jūn dōu zhǐ huī shǐ li jì lóng wèi hé xī bīng mǎ dōu bù shǔ yǐ tǎo zhī
五年，李继迁寇灵武，命侍卫马军都指挥使李继隆为河西兵马都部署以讨之。
xi chuān zéi shuài li shùn gōng jié zhōu xiàn yǐ zhāo xuān shǐ wáng jì ēn wèi jiàn nán xi chuān zhāo ān shǐ
西川贼帅李顺攻劫州县，以昭宣使王继恩为剑南西川招安使。
qí yòu shàng shū yán biān shì yuē
琪又上书言边事曰：
chén qǐng rèn yán zhōu jié dù pàn guān jīng shè wǔ nián suī wèi cháng gōng zào yí luò rán cháng lìng fán luò jiāng hé duàn gōng shì suì wú xū yuè fán bù zhī shì shú yú wén tīng
臣顷任延州节度判官，经涉五年，虽未尝躬造夷落，然常令蕃落将和断公事，岁无虚月，蕃部之事，熟于闻听。
dà yuē dǎng xiàng tǔ bō fēng sú xiāng lèi qí zhàng zú yǒu shēng hù shú hù jiē lián hàn jiè rù zhōu chéng zhě wèi zhī shú hù jū shēn shān pì yuǎn héng guò kòu lüè zhě wèi zhī shēng hù
大约党项、吐蕃风俗相类，其帐族有生户、熟户，接连汉界、入州城者谓之熟户，居深山僻远、横过寇略者谓之生户。
qí sú duō yǒu shì chóu bù xiāng lái wǎng yù yǒu zhàn dòu zé tóng è xiāng jì chuán jiàn xiāng shuài qí cóng rú liú
其俗多有世仇，不相来往，遇有战斗，则同恶相济，传箭相率，其从如流。
suī gè yǒu ān jiǎ ér wú kuí shǒu tǒng shè bìng jiē sǎn màn shān chuān jū cháng bù yǐ wéi huàn
虽各有鞍甲，而无魁首统摄，并皆散漫山川，居常不以为患。
dǎng xiàng jiè dōng zì hé xī yín xià xi zhì líng yán nán jù fū yán běi lián fēng huì
党项界东自河西银、夏，西至灵、盐，南距鄜、延，北连丰、会。
jué tǔ duō huāng xì shì qián hàn hū hán yá suǒ chǔ hé nán zhī de fú yuán qiān lǐ
厥土多荒隙，是前汉呼韩邪所处河南之地，幅员千里。
cóng yín xià zhì qīng bái liǎng chí de wéi shā qì sú wèi píng xià
从银夏至青、白两池，地惟沙碛，俗谓平夏；
tuò bá gài fán xìng yě
拓拔，盖蕃姓也。
zì fū yán yǐ běi duō tǔ shān bó lín wèi zhī nán shān
自鄜、延以北，多土山柏林，谓之南山；
yě lì gài qiāng zú zhī hào yě
野利，盖羌族之号也。
cóng yán zhōu rù píng xià yǒu sān lù yī dōng běi zì fēng lín xiàn wěi zǐ yì zhì yán chuān xiàn jiē suí zhōu rù xià zhōu jiè
从延州入平夏有三路：一、东北自丰林县苇子驿至延川县接绥州，入夏州界；
yī zhèng běi cóng jīn míng xiàn rù fán jiè zhì lú guān sì wǔ bǎi lǐ fāng rù píng xià zhōu nán jiè
一、正北从金明县入蕃界，至卢关四五百里，方入平夏州南界；
yī xī běi lì wàn ān zhèn jīng yǒng ān chéng chū hóng mén zhì yòu zhōu sì wǔ bǎi lǐ shì xià zhōu xi jìng
一、西北历万安镇经永安城，出洪门至宥州四五百里，是夏州西境。
wǒ shī rú rù xià zhōu zhī jìng yi xiān zhāo zhì jiē jiè shú hù shǐ wèi xiāng dǎo qí qiáng zhuàng yǒu mǎ zhě lìng qù guān jūn sān wǔ shí lǐ tà bái xiān xíng
我师如入夏州之境，宜先招致接界熟户，使为乡导，其强壮有马者，令去官军三五十里踏白先行。
yuán cǐ sān lù tǔ shān bó lín xī gǔ xiāng jiē ér fù ài xiá bù dé chéng liè niè cǐ xiāng dǎo kě shǐ bù zú duō chí gōng nǔ qiāng jù suí zhī yǐ sān èr qiān rén dēng shān zhēn luó sì jiàn tǎn tú níng jìng kě chuán hào gōu mǎ zūn lù ér xíng wǒ jiē yán bèi bǎo wú yú yě
缘此三路，土山柏林，溪谷相接，而复隘狭不得成列，蹑此乡导，可使步卒多持弓弩枪锯随之，以三二千人登山侦逻，俟见坦途宁静，可传号勾马遵路而行，我皆严备，保无虞也。
cháng xīng sì nián xià zhōu li rén fú sǐ yǒu nán yí chāo shàn chēng liú hòu
长兴四年，夏州李仁福死，有男彝超擅称留后。
dāng shí zhào yán zhōu ān cóng jìn yǔ li yí chāo huàn zhèn yí chāo jù xià zhōu gù bù fèng zhào cháo tíng mìng bīn zhōu yào yàn chóu zǒng bīng wǔ wàn sòng cóng jìn fù rèn
当时诏延州安从进与李彝超换镇，彝超据夏州，固不奉诏，朝廷命邠州药彦稠总兵五万送从进赴任。
shí dùn bīng chéng xià yì yù gōng qǔ jūn chǔ bù jì jù mìng bān shī
时顿兵城下，议欲攻取，军储不继，遽命班师。
ér zhèn lǚ zhī shí bù néng yán zhěng shī gē qì jiǎ suì wèi biān rén zhī lì
而振旅之时，不能严整，失戈弃甲，遂为边人之利。
chén yòu wén dǎng xiàng hào wèi xiǎo fán fēi shì qíng dí ruò dé chū shān bù zhèn zhǐ láo yī zhàn biàn kě dàng chú
臣又闻党项号为小蕃，非是勍敌，若得出山布阵，止劳一战，便可荡除。
shēn rù zé kuì yùn jiān nán qióng zhuī zé kū xué yōu yǐn mò ruò yuán biān zhōu zhèn fēn tún zhòng bīng sì qí rù jiè qīn yú fāng kě suí shí yǎn jī fēi wéi yǎng yǒng yì zú ān biān
深入则馈运艰难，穷追则窟穴幽隐，莫若缘边州镇，分屯重兵，俟其入界侵渔，方可随时掩击，非为养勇，亦足安边。
fán wū hé zhī tú shì bù néng jiǔ lì yú sù dòu yǐ chěng bīng fēng
凡乌合之徒，势不能久，利于速斗，以骋兵锋。
mò ruò chí zhòng shǒu jiāng yǐ cuò qí ruì
莫若持重守疆，以挫其锐。
bǐ wú chéng shǒu
彼无城守，
zhòng fá hóu liáng
众乏糇粮，
wēi shǎng bù xíng
威赏不行，
bù zú fēn sǎn
部族分散，
rán hòu mì lìng chān qí bǎo jù zhī chù
然后密令觇其保聚之处，
yù yú lín fǔ fū yán níng qìng líng wǔ děng zhōu yuē qī huì bīng
预于麟、府、鄜、延、宁、庆、灵、武等州约期会兵，
sì miàn qí jìn
四面齐进，
jué qí bēn zǒu zhī lù
绝其奔走之路，
hé shì jī zhī
合势击之，
kě yǐ jiǎn chú wú jiào lèi yǐ
可以剪除无噍类矣。
réng xiān gào yǔ zhū jūn jī zéi suǒ huò shēng kǒu zī chù xǔ wèi jǐ yǒu bǐ wèi lì yòu zé rén bǎi qí yǒng yě
仍先告语诸军，击贼所获生口、资畜，许为己有，彼为利诱，则人百其勇也。
líng wǔ lù zì tōng dá jūn rù qīng gāng xiá wǔ bǎi lǐ jiē fán bù shú hù
灵武路自通达军入青冈峡五百里，皆蕃部熟户。
xiàng lái shǐ rén shāng lǚ jīng yóu bìng zài bù zú ān bó suǒ qiú lù yí wú jǐ wèi zhī dǎ dāng yì rú hàn jiè nì lǚ zhī jiā sù shí zhī zhí yě
向来使人、商旅经由，并在部族安泊，所求赂遗无几，谓之"打当"，亦如汉界逆旅之家宿食之直也。
cǐ shí dà jūn huò xū rù qí jìng zé xiāng dǎo tà bái dāng rú xià zhōu zhī fǎ
此时大军或须入其境，则乡导踏白，当如夏州之法。
kuàng bǐ líng zhōu biàn shì wú tǔ chú sù chǔ chù lǜ jiē yǒu bèi
况彼灵州便是吾土，刍粟储畜，率皆有备。
yuán lù wǔ qī chéng bù fán gòng kuì zhǐ lìng zhú dōu bīng qí guǒ liáng qīng jī biàn kě zú yòng
缘路五七程，不烦供馈，止令逐都兵骑，裹粮轻赍，便可足用。
yàn suǒ wèi mó lián shā mǎ jié yī shí zhī lì yě xún jiā zhī yú gù wú quē fá yǐ
谚所谓"磨镰杀马"，劫一时之力也，旬浃之余，固无阙乏矣。
yòu chén céng shòu rèn xi chuān shù nián jīng lì jiāng shān bèi jiàn xíng shì yào hài
又臣曾受任西川数年，经历江山，备见形势要害。
lì zhōu zuì shì yān hóu zhī de
利州最是咽喉之地。
xi guò jú bǎi jiāng qù jiàn mén bǎi lǐ dōng nán qù láng zhōu shuǐ lù èr bǎi yú lǐ xī běi tōng bái shuǐ qīng chuān shì lóng zhōu rù chuān dà lù shān ài yú cǐ pò shǔ zhì jīn miào mào cún yān
西过桔柏江，去剑门百里，东南去阆州，水陆二百余里，西北通白水、清川，是龙州入川大路，邓艾于此破蜀，至今庙貌存焉。
qí wài sān quán xi xiàn xìng fèng děng zhōu bìng wèi yào chōng qǐng xuǎn yǒu wǔ lüè zhòng chén zhèn shǒu zhī
其外三泉、西县，兴、凤等州，并为要冲，请选有武略重臣镇守之。
zòu rù shàng mì xiě qí zòu lìng jì lóng zé lì ér xíng
奏入，上密写其奏，令继隆择利而行。
zhì dào yuán nián chūn dà yàn yú hán guāng diàn shàng wèn qí nián duì yuē qī shí yǒu jiǔ
至道元年春，大宴于含光殿，上问琪年，对曰："七十有九。
shàng yīn wèi fǔ jiǔ zhī
"上因慰抚久之。
èr nián chūn bài yòu pú yè tè lìng yuè gěi shí fèng yī bǎi qiān yòu yǐ qí shuāi lǎo zhào xǔ wǔ rì yī zhāo
二年春，拜右仆射，特令月给实奉一百千，又以其衰老，诏许五日一朝。
shì nián jiǔ yuè bèi bìng lìng qí zi yí xù bǐng bǐ shòu cí zuò duō xìng lǎo mín xù dà dǐ wèi hóng fàn wǔ fú rén suǒ nán quán ér jǐ jiān yǒu zhī shí tiān xìng yě
是年九月被病，令其子贻序秉笔，授辞作《多幸老民叙》，大抵谓《洪范》五福，人所难全，而己兼有之，实天幸也。
yòu kǒu zhàn yí biǎo shù bǎi zì ér zú
又口占遗表数百字而卒。
zèng sī kōng shì huì ān
赠司空，谥惠安。
qǐ fù yí xù wèi yòu zàn shàn dài fū yí xiū wèi dà lǐ píng shì yí guǎng tóng zǐ chū shēn
起复贻序为右赞善大夫，贻庥为大理评事，贻广童子出身。
yí xù shàng biǎo qǐ zhōng sàng zhì cóng zhī
贻序上表乞终丧制，从之。
tiān xǐ chū lù qí sūn zōng liàng shì mì shū láng
天禧初，录其孙宗谅试秘书郎。
qí sù yǒu wén xué pō xié jié
琪素有文学，颇谐捷。
zài shǐ fǔ qián hòu sān shí nián zhōu zhī rén qíng yóu tōng lì shù
在使府前后三十年，周知人情，尤通吏术。
zài xiàng wèi rì bǎi zhí shì yǒu suǒ qiú qǐng duō miàn shé zhī yǐ shì qǔ yuàn yú rén
在相位日，百执事有所求请，多面折之，以是取怨于人。
yí xù cháng yù xiū cè fǔ yuán guī bǐ zhá qiú jìng
贻序尝预修《册府元龟》，笔札遒劲。
wèi jǐ zuò shì zuǒ qiān fù zhōu fù shǐ qǐ wèi diàn zhōng chéng zú
未几，坐事左迁复州副使，起为殿中丞卒。
sòng xióng zhě yì yōu zhōu rén
宋雄者，亦幽州人。
chū yǔ qí qí míng yàn jì jiān wèi zhī èr sòng
初与琪齐名燕、蓟间，谓之"二宋"。
xióng shì qì dān wèi yīng zhōu cóng shì
雄仕契丹为应州从事。
yōng xī sān nián wáng shī běi fá xióng yǔ qí jié dù fù shǐ ài zhèng yǐ chéng jiàng shòu zhèng běn zhōu guān chá shǐ yǐ xióng wèi hóng lú shǎo qīng tóng zhī zhōu shì
雍熙三年，王师北伐，雄与其节度副使艾正以城降，授正本州观察使，以雄为鸿胪少卿同知州事。
gǎi guāng lù shǎo qīng lì zhī jūn táng èr zhōu
改光禄少卿，历知均、唐二州。
wèi jǐ hù hé yīn tún bīng yǐ zhī hé qú lì hài yīn mìng lǐng hù biàn kǒu jūn jié shuǐ shì yǐ dá zhuǎn cáo jīng shī lài zhī
未几，护河阴屯兵，以知河渠利害，因命领护汴口，均节水势，以达转漕，京师赖之。
gǎi tài zǐ zhān shì fù wèi guāng lù shǎo qīng qiān jiāng zuò jiān
改太子詹事，复为光禄少卿，迁将作监。
suǒ zhì zhí wù xiū jǔ gōng sī yǐ rèn yān
所至职务修举，公私倚任焉。
xióng shè liè wén shǐ shàn tán lùn yǒu qì jié shì liú duō tuī xǔ zhī
雄涉猎文史，善谈论，有气节，士流多推许之。
jǐng dé yuán nián zú nián qī shí liù
景德元年，卒，年七十六。
lù qí zi kě jiǔ wèi tài cháng sì fèng lǐ láng fù lù zhōng zhì
录其子可久为太常寺奉礼郎，赋禄终制。
lùn yuē zì xuē jū zhèng ér xià cháng jū xiàng wèi zhě fán sì rén qí shǐ zhōng chū chù suī bù tóng rán guān yú qí xíng shì gài kě jiàn yǐ
论曰：自薛居正而下，尝居相位者凡四人，其始终出处虽不同，然观于其行事，概可见矣。
chū lǎng zhōu wáng zú xiào jù wèi dào jiān jūn shǐ yí chéng zhōng sēng qiān yú rén jiē yǔ móu yù jǐn shā zhī jū zhèng huǎn qí shì zéi qín ér sēng bù yǔ zú lài yǐ huó
初，朗州亡卒啸聚为盗，监军使疑城中僧千余人皆与谋，欲尽杀之，居正缓其事，贼禽而僧不与，卒赖以活。
chén lún shǐ wú yuè hái qǐng yǐ yáng sì jūn chǔ bǎi wàn yú hú dài jī mín cháo lùn nán zhī
沈伦使吴越还，请以扬、泗军储百万余斛贷饥民，朝论难之。
lún yuē guó jiā yǐ lǐn sù jì mín zì dāng zhào hé qì zhì fēng rěn qǐ fù yǒu shuǐ hàn
伦曰："国家以廪粟济民，自当召和气，致丰稔，岂复有水旱？
de qǐng nǎi yǐ
"得请乃已。
tài zǔ měi qǔ shū shǐ guǎn lú duō xùn yù jiè lì lìng bái jǐ zhī suǒ qǔ bì tōng xī yuè lǎn yǐ shì dá wèn duō zhōng
太祖每取书史馆，卢多逊预戒吏令白己，知所取，必通夕阅览，以是答问多中。
sòng qí shǐ wèi chéng yǔ gǔ yǎn suǒ yì jì wèi duō xùn suǒ jì qí hòu zì yuán wài láng suì zhōng sì qiān zhì shàng shū jū xiàng wèi
宋琪始为程羽、贾琰所抑，继为多逊所忌，其后自员外郎岁中四迁至尚书，居相位。
jí cǐ ér guān zé shǒu dào méng fú zhě fēi xìng zhì ér tóu huāng cuàn sǐ zhě fēi bù xìng yě
即此而观，则守道蒙福者非幸致，而投荒窜死者非不幸也。
sòng xióng shàn chí lùn yǒu qì jié suī yǔ qí qí míng ér jué wèi bù móu zhě suǒ yù bù tóng yān ěr
宋雄善持论，有气节，虽与琪齐名，而爵位不侔者，所遇不同焉尔。
wū hū zì xī huái cái bào yì ér yì yù xià liáo yǐ zhōng qí shēn zhě duō yǐ qǐ tè sòng xióng wéi rán zāi
呜呼，自昔怀材抱艺，而抑郁下僚以终其身者多矣，岂特宋雄为然哉！