lǐ fǎng zi zōng nè zōng è sūn zhāo shù děng lǚ méng zhèng zhāng qí xián zi zōng huì gǔ huáng zhōng
李昉（子宗讷宗谔孙昭述等）吕蒙正张齐贤（子宗诲）贾黄中
lǐ fǎng zì míng yuǎn shēn zhōu ráo yáng rén
李昉，字明远，深州饶阳人。
fù chāo jìn gōng bù láng zhōng jí xián diàn zhí xué shì
父超，晋工部郎中、集贤殿直学士。
cóng dà fù yòu zī shàn dài fū zhǎo wú zi yǐ fǎng wèi hòu yīn bǔ zhāi láng xuǎn shòu tài zǐ jiào shū
从大父右资善大夫沼无子，以昉为后，荫补斋郎，选授太子校书。
hàn qián yòu jǔ jìn shì wèi mì shū láng
汉干祐举进士，为秘书郎。
zǎi xiàng féng dào yǐn zhī yǔ lǚ duān tóng zhí hóng wén guǎn gǎi yòu shí yí jí xián diàn xiū zhuàn
宰相冯道引之，与吕端同直弘文馆，改右拾遗、集贤殿修撰。
zhōu xiǎn dé èr nián zǎi xiàng li gǔ zhēng huái nán fǎng wèi jì shì
周显德二年，宰相李谷征淮南，昉为记室。
shì zōng lǎn jūn zhōng zhāng zòu ài qí cí lǐ míng bái yǐ zhī wèi fǎng suǒ zuò jí jiàn xiàng guó sì wén yīng yuàn jí nǎi fǎng yǔ hù méng cuī sòng liú gǔn dòu yǎn zhào féng jí fǎng dì zài suǒ tí yì shàn fǎng shī ér chēng shǎng zhī yuē wú jiǔ zhī yǒu cǐ rén yǐ
世宗览军中章奏，爱其辞理明白，已知为昉所作，及见《相国寺文英院集》，乃昉与扈蒙、崔颂、刘衮、窦俨、赵逢及昉弟载所题，益善昉诗而称赏之曰："吾久知有此人矣。
shī hái zhuó wéi zhǔ kè yuán wài láng zhī zhì gào jí xián diàn zhí xué shì
"师还，擢为主客员外郎、知制诰、集贤殿直学士。
sì nián jiā shǐ guǎn xiū zhuàn pàn guǎn shì
四年，加史馆修撰、判馆事。
shì nián dōng shì zōng nán zhēng cóng zhì gāo yóu huì táo gǔ chū shǐ nèi shǔ shū zhào tián wěi nǎi mìng wèi tún tián láng zhōng hàn lín xué shì
是年冬，世宗南征，从至高邮，会陶谷出使，内署书诏填委，乃命为屯田郎中、翰林学士。
liù nián chūn dīng nèi jiān
六年春，丁内艰。
gōng dì sì wèi cì jīn zǐ
恭帝嗣位，赐金紫。
sòng chū jiā zhōng shū shè rén
宋初，加中书舍人。
jiàn lóng sān nián ba wèi jǐ shì zhōng
建隆三年，罢为给事中。
sì nián píng hú xiāng shòu zhào sì nán yuè jiù mìng zhī héng zhōu yú nián dài guī
四年，平湖湘，受诏祀南岳，就命知衡州，逾年代归。
táo gǔ wū zòu fǎng wèi suǒ qīn qiú jīng jī lìng shàng nù zhào lì bù shàng shū zhāng zhāo miàn zhì qí shì
陶谷诬奏昉为所亲求京畿令，上怒，召吏部尚书张昭面质其事。
zhāo lǎo rú qì zhí miǎn guān shàng qián kàng shēng yún huì wǎng shàng
昭老儒，气直，免冠上前，抗声云："翙罔上。
shàng yí zhī bù shì chū fǎng wèi zhāng wǔ jūn xíng jūn sī mǎ jū yán zhōu wéi shēng yè yǐ lǎo
"上疑之不释，出昉为彰武军行军司马，居延州为生业以老。
sān suì dāng nèi xǐ fǎng bù yuàn
三岁当内徙，昉不愿。
zǎi xiàng jiàn qí kě dà yòng kāi bǎo èr nián zhào hái fù bài zhōng shū shè rén
宰相荐其可大用，开宝二年，召还，复拜中书舍人。
wèi jǐ zhí xué shì yuàn
未几，直学士院。
sān nián zhī gòng jǔ
三年，知贡举。
wǔ nián fù zhī gòng jǔ
五年，复知贡举。
qiū yù yàn dà míng diàn shàng jiàn fǎng zuò lú duō xùn xià yīn wèn zǎi xiàng duì yuē duō xùn xué shì fǎng zhí diàn ěr
秋，预宴大明殿，上见昉坐卢多逊下，因问宰相，对曰："多逊学士，昉直殿尔。
jí lìng zhēn bài xué shì lìng jū duō xùn shàng
"即令真拜学士，令居多逊上。
fǎng zhī zhī gòng jǔ yě qí xiāng rén wǔ jì chuān yù xuǎn jì ér zòu duì shī cì fǎng zuò zuǒ qiān tài cháng shǎo qīng é pàn guó zǐ jiàn
昉之知贡举也，其乡人武济川预选，既而奏对失次，昉坐左迁太常少卿，俄判国子监。
míng nián wǔ yuè fù bài zhōng shū shè rén hàn lín xué shì
明年五月，复拜中书舍人、翰林学士。
dōng pàn lì bù quán
冬，判吏部铨。
shí zhào pǔ wèi duō xùn suǒ gòu shù yǐ qí duǎn wén yú shàng shàng xún yú fǎng duì yuē chén zhí sī shū zhào pǔ zhī suǒ wéi fēi chén suǒ zhī
时赵普为多逊所构，数以其短闻于上，上询于昉，对曰："臣职司书诏，普之所为，非臣所知。
pǔ xún chū zhèn duō xùn suì cān zhī zhèng shì
"普寻出镇，多逊遂参知政事。
tài zōng jí wèi jiā fǎng hù bù shì láng shòu zhào yǔ hù méng li mù guō zhì sòng bái tóng xiū tài zǔ shí lù
太宗即位，加昉户部侍郎，受诏与扈蒙、李穆、郭贽、宋白同修《太祖实录》。
cóng zhèng tài yuán chē jià cì cháng shān cháng shān jí fǎng zhī gù lǐ yīn cì yáng jiǔ bǐ zhào gōng hóu xiāng yǔ yàn yǐn jìn huān lǐ zhōng fù lǎo jí cháng yǔ yóu cóng zhě xián yù yān
从政太原，车驾次常山，常山即昉之故里，因赐羊酒，俾召公侯相与宴饮尽欢，里中父老及尝与游从者咸预焉。
qī rì ér ba rén yǐ wéi róng
七日而罢，人以为荣。
shī hái yǐ láo bài gōng bù shàng shū jiān chéng zhǐ
师还，以劳拜工部尚书兼承旨。
tài píng xīng guó zhōng gǎi wén míng diàn xué shì
太平兴国中，改文明殿学士。
shí zhào pǔ sòng qí jū xiàng wèi jiǔ qiú qí néng jì zhī zhě sù jiù wú yú yú fǎng suì mìng cān zhī zhèng shì
时赵普、宋琪居相位久，求其能继之者，宿旧无逾于昉，遂命参知政事。
shí yī yuè pǔ chū zhèn fǎng yǔ qí jù bài píng zhāng shì
十一月，普出镇，昉与琪俱拜平章事。
wèi jǐ jiā jiān xiū guó shǐ fù shí zhèng jì xiān jìn yù ér hòu fù yǒu sī zì fǎng yì shǐ yě
未几，加监修国史，复时政记先进御而后付有司，自昉议始也。
yōng xī yuán nián jiāo sì mìng fǎng yǔ qí bìng wèi zuǒ yòu pú yè fǎng gù cí nǎi jiā zhōng shū shì láng
雍熙元年郊祀，命昉与琪并为左右仆射，昉固辞，乃加中书侍郎。
wáng shī tǎo yōu jì bù lì qiǎn shǐ fēn yì hé nán dōng jí mín wèi bīng fán bā dīng qǔ yī
王师讨幽蓟不利，遣使分诣河南、东，籍民为兵，凡八丁取一。
fǎng děng xiāng shuài zòu yuē jìn zhě fēn qiǎn shǐ jí hé nán dōng sì shí yú jùn zhī mín yǐ wéi biān bèi fēi děi yǐ yě
昉等相率奏曰："近者分遣使籍河南、东四十余郡之民以为边备，非得已也。
rán hé nán zhī mín sù xí nóng sāng wǎng zhī zhàn dòu yī dàn kuò jí bì zhì dòng yáo ruò yīn ér xiào jù gèng xū jiǎn chú
然河南之民素习农桑，罔知战斗，一旦括集，必致动摇，若因而啸聚，更须剪除。
rú cǐ zé hé běi lǘ yán jì kùn yú róng mǎ hé nán shēng jù fù rǎo yú huán pú shěn dāng chūn hé yǒu fáng nóng zuò
如此，则河北闾阎既困于戎马，河南生聚复扰于萑蒲，矧当春和，有妨农作。
bì xià ruò yǐ míng zhào jì bān nán yú fǎn hàn zé dāng xù qiǎn shǐ chén yán jiā jiè chì suǒ zhì diǎn mù rén qíng ruò yǒu bù ān jí xū shǎo huǎn mì zòu qǔ cái zhù miǎn hòu huàn
陛下若以明诏既颁，难于反汗，则当续遣使臣，严加戒饬，所至点募，人情若有不安，即须少缓，密奏取裁，庶免后患。
shàng jiā nà zhī
"上嘉纳之。
duān gǒng chū bù yī dí mǎ zhōu jī dēng wén gǔ sòng fǎng jū zǎi xiàng wèi dāng běi fāng yǒu shì zhī shí bù wéi biān bèi tú zhī fù shī yàn lè
端拱初，布衣翟马周击登闻鼓，讼昉居宰相位，当北方有事之时，不为边备，徒知赋诗宴乐。
shǔ jí tián lǐ fāng bì nǎi zhào xué shì gǔ huáng zhōng cǎo zhì ba fǎng wèi yòu pú yè qiě jiā qiè zé
属籍田礼方毕，乃诏学士贾黄中草制，罢昉为右仆射，且加切责。
huáng zhōng yán pú yè bǎi liáo shī zhǎng shí zǎi xiàng zhī rèn jīn zì gōng bù shàng shū ér qiān shì zhí fēi chù zé yě
黄中言："仆射，百僚师长，实宰相之任，今自工部尚书而迁是职，非黜责也。
ruò yuē wén chāng wu jiǎn yǐ jūn láo yì wèi cí sī wèi dé tǐ
若曰文昌务简，以均劳逸为辞，斯为得体。
shàng rán zhī
"上然之。
huì biān jǐng yì jí zhào wén wǔ qún chén gè jìn cè bèi yù fǎng yòu yǐn hàn táng gù shì shēn yǐ qū jǐ xiū hǎo mǐ bīng xī mín wéi yán shí lùn chēng zhī
会边警益急，诏文武群臣各进策备御，昉又引汉、唐故事，深以屈己修好、弭兵息民为言，时论称之。
chún huà èr nián fù yǐ běn guān jiān zhōng shū shì láng píng zhāng shì jiān xiū guó shǐ
淳化二年，复以本官兼中书侍郎、平章事，监修国史。
sān nián xià hàn huáng jì yǔ
三年夏，旱蝗，既雨。
shí fǎng yǔ zhāng qí xián gǔ huáng zhōng li hàng tóng jū zǎi fǔ yǐ xiè lǐ fēi cái shàng biǎo dài zuì shàng bù zhī zuì
时昉与张齐贤、贾黄中、李沆同居宰辅，以燮理非材，上表待罪，上不之罪。
sì nián fǎng yǐ sī mén lián zāo yōu qi qiú jiě jī wù zhào bù yǔn qiǎn qí xián děng yù zhǐ fù qǐ shì shì
四年，昉以私门连遭忧戚，求解机务，诏不允，遣齐贤等谕旨，复起视事。
hòu shù yuè ba wèi yòu pú yè
后数月，罢为右仆射。
xiān shì shàng zhào zhāng jì cǎo zhì shòu fǎng zuǒ pú yè bà xiāng jì yán fǎng jū xiè lǐ zhī rèn ér yīn yáng guāi lì bù néng jué yì yǐn tuì bǐ jū bǎi liáo shī zhǎng zhī rèn hé yǐ shì quàn
先是，上召张洎草制，授昉左仆射，罢相，洎言："昉居燮理之任，而阴阳乖戾，不能决意引退，俾居百僚师长之任，何以示劝？
shàng lǎn zòu nǎi lìng ba shǒu běn guān
"上览奏，乃令罢守本官。
jìn shì zhōng sōng zhě yǔ fǎng tóng zōng qiě tóng lǐ shí rén wèi sōng wèi dōng lǐ jiā fǎng wèi xi lǐ jiā
晋侍中崧者，与昉同宗且同里，时人谓崧为东李家，昉为西李家。
hàn mò sōng bèi zhū
汉末，崧被诛。
zhì shì qí zi càn zì sū zhōu cháng shú xiàn lìng fù diào fǎng wèi sòng qí fù yuān qiě yán zhōu tài zǔ yǐ wèi zhāo xuě zèng guān hái qí tián zhái lù càn ér guān zhī
至是，其子璨自苏州常熟县令赴调，昉为讼其父冤，且言："周太祖已为昭雪赠官，还其田宅，录璨而官之。
rán càn nián jǐ wǔ shí shàng yān zhōu xiàn zhī zhí chén xī yǔ zhī tóng nán qǐ yi tāo yù shèng míng
然璨年几五十，尚淹州县之职，臣昔与之同难，岂宜叨遇圣明。
tǎng tuī yī shì zhī rén zé jí shuāi wēi zhī zuò zé yǐ wǎng zhī yuān huò shēn yú xià ér jì jué zhī ēn yǒng guāng jiǎn cè yǐ
傥推一视之仁，泽及衰微之祚，则已往之冤获伸于下，而继绝之恩永光简册矣。
zhào shòu càn zhù zuò zuǒ láng hòu guān zhì yòu zàn shàn dài fū
"诏授璨著作佐郎，后官至右赞善大夫。
míng nián fǎng nián qī shí yǐ tè jìn sī kōng zhì shì cháo huì yàn xiǎng lìng zhui zǎi xiàng bān suì shí cì yǔ yì jiā hòu yān
明年，昉年七十，以特进、司空致事，朝会宴飨，令缀宰相班，岁时赐予，益加厚焉。
zhì dào yuán nián zhēng yuè wàng shàng guān dēng qián yuán lóu zhào fǎng cì zuò yú cè zhuó yù zūn jiǔ yǐn zhī zì qǔ guǒ ěr yǐ cì
至道元年正月望，上观灯乾元楼，召昉赐坐于侧，酌御樽酒饮之，自取果饵以赐。
shàng guān jīng shī fán shèng zhǐ qián cháo fāng xiàng shěng shǔ yǐ yù jìn chén lìng zhí wèi tōng qú cháng láng yīn lùn jìn hàn jūn chén hūn àn cāi èr wǎng xiàn shàn liáng shí rén bù liáo shēng suī yù yíng shàn qí xiá jí hu
上观京师繁盛，指前朝坊巷省署以谕近臣，令拓为通衢长廊，因论："晋、汉君臣昏暗猜贰，枉陷善良，时人不聊生，虽欲营缮，其暇及乎？
fǎng wèi jìn hàn zhī shì chén suǒ bèi jīng hé kě yǔ shèng cháo tóng rì ér yǔ
"昉谓："晋、汉之事，臣所备经，何可与圣朝同日而语。
ruò jīn rì sì hǎi qīng yàn mín wù fù kāng jiē bì xià gōng qín suǒ zhì yě
若今日四海清晏，民物阜康，皆陛下恭勤所致也。
shàng yuē qín zhèng yōu mín dì wáng cháng shì
"上曰："勤政忧民，帝王常事。
zhèn bù yǐ fán huá wéi lè gài yǐ mín ān wéi lè ěr
朕不以繁华为乐，盖以民安为乐尔。
yīn gù shì chén yuē lǐ fǎng shì zhèn liǎng rén zhōng shū wèi cháng yǒu shāng rén hài wù zhī shì yi qí jīn rì suǒ xiǎng rú cǐ kě wèi shàn rén jūn zǐ yǐ
"因顾侍臣曰："李昉事朕，两人中书，未尝有伤人害物之事，宜其今日所享如此，可谓善人君子矣。
èr nián péi sì nán jiāo lǐ bì rù hè yīn bài wǔ pū de tái lì yè zhī yǐ chū wò jí shù rì hōng nián qī shí èr
二年，陪祀南郊，礼毕入贺，因拜舞仆地，台吏掖之以出，卧疾数日薨，年七十二。
zèng sī tú shì wén zhèng
赠司徒，谥文正。
fǎng hé hòu duō shù bù niàn jiù è zài wèi xiǎo xīn xún jǐn wú hè hè chēng
昉和厚多恕，不念旧恶，在位小心循谨，无赫赫称。
wéi wén zhāng mù bái jū yì yóu qiǎn jìn yì xiǎo
为文章慕白居易，尤浅近易晓。
hǎo jiē bīn kè jiāng nán píng shì dà fū guī cháo zhě duō cóng zhī yóu
好接宾客，江南平，士大夫归朝者多从之游。
yǎ hòu zhāng jì ér báo zhāng bì jí fǎng bà xiāng jì cǎo zhì shēn gōng dǐ zhī ér bì shuò wàng bì yì fǎng
雅厚张洎而薄张佖，及昉罢相，洎草制深攻诋之，而佖朔望必诣昉。
huò wèi bì yuē li gōng dài jūn sù bù hòu hé shù yì zhī
或谓佖曰："李公待君素不厚，何数诣之？
bì yuē wǒ wèi tíng wèi rì li gōng fāng bǐng zhèng wèi cháng yī yǒu qǐng qiú cǐ wú suǒ yǐ zhòng zhī yě
"佖曰："我为廷尉日，李公方秉政，未尝一有请求，此吾所以重之也。
fǎng suǒ jū yǒu yuán tíng bié shù zhī shèng duō zhào gù rén qīn yǒu yàn lè qí zhōng
昉所居有园亭别墅之胜，多召故人亲友宴乐其中。
jì zhì zhèng
既致政，
yù xún luò zhōng jiǔ lǎo gù shì
欲寻洛中九老故事，
shí lì bù shàng shū sòng qí nián qī shí jiǔ
时吏部尚书宋琪年七十九，
zuǒ jiàn yì dài fū yáng huī zhī nián qī shí wǔ
左谏议大夫杨徽之年七十五，
yǐng zhōu cì shǐ wèi pī nián qī shí liù
郢州刺史魏丕年七十六，
tài cháng shǎo qīng zhì shì li yùn nián bā shí
太常少卿致仕李运年八十，
shuǐ bù láng zhōng zhū áng nián qī shí yī
水部郎中朱昂年七十一，
lú zhōu jié dù fù shǐ wǔ yǔn chéng nián qī shí jiǔ
庐州节度副使武允成年七十九，
tài zǐ zhōng yǔn zhì shì zhāng hǎo wèn nián bā shí wǔ
太子中允致仕张好问年八十五，
wú sēng zàn níng nián qī shí bā
吴僧赞宁年七十八，
yì jiāng jí
议将集，
huì shǔ kòu ér ba
会蜀寇而罢。
fǎng sù yǔ lú duō xùn shàn dài zhī bù yí duō xùn lǚ zèn fǎng yú shàng huò yǐ gào fǎng bù zhī xìn
昉素与卢多逊善，待之不疑，多逊屡谮昉于上，或以告昉，不之信。
jí rù xiàng tài zōng yán jí duō xùn shì fǎng pō wéi jiě shì
及入相，太宗言及多逊事，昉颇为解释。
dì yuē duō xùn jū cháng huǐ qīng yī qián bù zhí
帝曰："多逊居常毁卿一钱不直。
fǎng shǐ xìn zhī
"昉始信之。
shàng yóu cǐ yì zhòng fǎng
上由此益重昉。
fǎng jū zhōng shū rì yǒu qiú jìn yòng zhě suī zhī qí cái kě qǔ bì zhèng sè jù jué zhī yǐ ér zhuó yòng
昉居中书日，有求进用者，虽知其材可取，必正色拒绝之，已而擢用；
huò bù zú yòng bì hé yán wēn yǔ dài zhī
或不足用，必和颜温语待之。
zǐ dì wèn qí gù yuē yòng xián rén zhǔ zhī shì
子弟问其故，曰："用贤，人主之事；
ruò shòu qí qǐng shì shì sī ēn yě gù jùn jué zhī shǐ ēn guī yú shàng
若受其请，是市私恩也，故峻绝之，使恩归于上。
ruò bù yòng zhě jì shī suǒ wàng yòu wú shàn cí qǔ yuàn zhī dào yě
若不用者，既失所望，又无善辞，取怨之道也。
chū chāo wèi yǒu zi fǎng mǔ xiè fāng shēn zhǐ fù wèi shū mǔ zhāng yuē shēng nán dāng yǔ shū mǔ wèi zi
初，超未有子，昉母谢方娠，指腹谓叔母张曰："生男当与叔母为子。
gù fǎng chū jì yú chāo
"故昉出继于超。
fǎng zài xiāng yīn biǎo qí shì qiú zèng suǒ shēng fù mǔ guān
昉再相，因表其事，求赠所生父母官。
zhào zèng qí zǔ wēn tài zǐ tài fù zǔ mǔ quán shì jǔ guó tài fū rén chāo tài zǐ tài shī xiè shì zhèng guó tài fū rén
诏赠其祖温太子太傅，祖母权氏莒国太夫人，超太子太师，谢氏郑国太夫人。
fǎng sù bìng xīn jì shù suì yī fà fā bì mí nián ér hòu yù gài diǎn gào mìng sān shí yú nián láo yì sī lǜ suǒ zhì
昉素病心悸，数岁一发，发必弥年而后愈，盖典诰命三十余年，劳役思虑所致。
jí jū xiàng wèi yì jiā yōu wèi
及居相位，益加忧畏。
yǒu wén jí wǔ shí juǎn
有文集五十卷。
zi sì rén zōng nè zōng huì zōng è zōng liàng
子四人：宗讷、宗诲、宗谔、宗谅。
zōng huì yòu zàn shàn dài fū
宗诲，右赞善大夫。
zōng liàng zhǔ bīn kè yuán wài láng
宗谅，主宾客员外郎。
zōng nè zì dà biàn yǐ yīn bǔ tài miào zhāi láng qiān dì sì shì zhǎng
宗讷字大辨，以荫补太庙斋郎，迁第四室长。
dài yè lì bù quán biān guāng fàn yì qí nián shào wèi néng shǔ cí yǔ zhī yuē gǒu yuán bǐ chéng liù yùn shī suī bù shì shū pàn kě rù děng yǐ
代谒吏部铨，边光范意其年少，未能属辞，语之曰："苟援笔成六韵诗，虽不试书判，可入等矣。
zōng nè yì zhī guāng fàn shì shī fù lì jiù
"宗讷易之，光范试诗赋，立就。
míng rì suì nǐ shòu mì shū shěng zhèng zì
明日，遂拟授秘书省正字；
yòu míng rì shàng mìng zhuó guó zǐ jiàn chéng
又明日，上命擢国子监丞。
gài shang jū fān dǐ shí měi yǒu piān yǒng lìng fǎng zhǔ hé qián hòu shù bǎi zhāng jiē zōng nè shàn xiě shàng ài qí jiè lì wèn zhī wèi zōng nè suǒ shū gù yǒu shì mìng
盖上居藩邸时，每有篇咏，令昉属和，前后数百章，皆宗讷缮写，上爱其楷丽，问知为宗讷所书，故有是命。
tài píng xīng guó chū zhào gǔ huáng zhōng jí shén yī pǔ jiù fāng zōng nè jì liú xī wú shū lǚ wén zhòng dù gǎo shū yā jiē yù yān
太平兴国初，诏贾黄中集《神医普救方》，宗讷暨刘锡、吴淑、吕文仲、杜镐、舒雅皆预焉。
yōng xī chū fǎng zài xiàng wèi shàng yù mìng zōng nè wèi shàng shū láng fǎng kěn cí yǐ wéi fēi chéng píng gù shì zhǐ gǎi mì shū chéng lì tài cháng bó shì
雍熙初，昉在相位，上欲命宗讷为尚书郎，昉恳辞，以为非承平故事，止改秘书丞，历太常博士。
zōng nè pō xí diǎn lǐ
宗讷颇习典礼。
chún huà zhōng lǚ duān zhǎng lǐ yuàn yǐn zōng nè tóng pàn lèi qiān bǐ bù láng zhōng
淳化中，吕端掌礼院，引宗讷同判，累迁比部郎中。
xián píng liù nián zú nián wǔ shí wǔ
咸平六年，卒，年五十五。
zi zhāo huí dà zhōng xiáng fú wǔ nián xiàn wén zhào shì cì jìn shì dì hòu wèi tún tián yuán wài láng
子昭回，大中祥符五年献文，召试赐进士第，后为屯田员外郎。
zhāo xùn tài zǐ zhōng shè
昭逊，太子中舍。
zōng è zì chāng wǔ qī suì néng zhǔ wén chǐ yǐ fù rèn de guān dú yóu xiāng jǔ dì jìn shì shòu jiào shū láng
宗谔字昌武，七岁能属文，耻以父任得官，独由乡举，第进士，授校书郎。
míng nián xiàn wén zì jiàn qiān mì shū láng jí xián xiào lǐ tóng xiū qǐ jū zhù
明年，献文自荐，迁秘书郎、集贤校理、同修起居注。
xiān shì hòu yuàn péi yàn xiào lǐ guān bù yǔ jīng guān chéng mǎ bù dé rù jìn mén
先是，后苑陪宴，校理官不与，京官乘马不得入禁门。
zhì shì jiē yīn zōng è zhī qǐng fù zhī suì wèi gù shì
至是，皆因宗谔之请复之，遂为故事。
zhēn zōng jí wèi bài qǐ jū shè rén yù chóng xiū tài zǔ shí lù
真宗即位，拜起居舍人，预重修《太祖实录》。
cóng xìng dà míng shàng shū yuē guó jiā yù biān zhī shù zhì shèng zhī móu jiàng shuài zhī duǎn cháng bīng wèi zhī zhòng guǎ chén suàn miào mó jǐn zài wú shù zhōng yǐ
从幸大名，上疏曰："国家驭边之术，制胜之谋，将帅之短长，兵卫之众寡，宸算庙谟，尽在吾术中矣。
jīn zhī yán shì zhě bù guò qǐng bì xià yì bīng zhù liáng fēn dào yǎn shā yán zhī shén yì xíng zhī zé nán
今之言事者，不过请陛下益兵贮粮，分道掩杀，言之甚易，行之则难。
shǐ shòu mìng zé wú bù yǐ gōng jiān xiàn zhèn wèi zhuàng tú jí yù dí zé wéi yǐ bì lěi sāi guān wéi shàng jì gū jūn fù zhī zhòng wěi zhì shēng líng zhī zhòng kùn xīng yán jí cǐ chéng kě tàn xi
始受命则无不以攻坚陷阵为壮图，及遇敌则惟以闭垒塞关为上计，孤君父之重委，致生灵之重困，兴言及此，诚可叹息。
zì gǔ xíng jūn chū shī wú bù shǒu zé jiàng shuài
自古行军出师，无不首择将帅。
fu jiàng shuài suí cái rèn shǐ shǒu yī jùn kòng yī chéng fēn lǐng xiāo yǒng zhēng jù yào hài yòu qǐ zhí sān lù zhǔ shuài zhī míng rán hòu néng zhì liù shī shēng sǐ zhī mìng hu
夫将帅随材任使，守一郡，控一城，分领骁勇，争据要害，又岂直三路主帅之名，然后能制六师生死之命乎？
jīn bì xià xuǎn rèn fēi bù zhì yě quán wèi fēi bù zhòng yě gào jiè fēi bù dīng níng yě chǔ zhì fēi bù zhuān yī yě
今陛下选任非不至也，权位非不重也，告戒非不丁宁也，处置非不专一也；
ér wài dí fàn sāi chē jià qīn zhēng céng bù wén chū yī rén yī qí wèi zhī jiù zhù bù zhī shēn gōu gāo lěi mò mǎ lì bīng yù ān yòng zāi
而外敌犯塞，车驾亲征，曾不闻出一人一骑为之救助，不知深沟高垒，秣马厉兵，欲安用哉？
chén yǐ wéi lín jūn yì shuài bá zú wèi jiāng zài cǐ shí yě
臣以为临军易帅，拔卒为将，在此时也。
yǒu gōng zhě bá yú cháo bù yòng zhě lù yú shì yì cǐ shí yě
有功者拔于朝，不用者戮于市，亦此时也。
wéi bì xià tú zhī
惟陛下图之。
rán hòu xià āi tòng zhī zhào xíng juān fù zhī ēn
然后下哀痛之诏，行蠲复之恩。
huí luán shàng dōu chuí yī dāng zhù qǐ bù shèng zāi
回鸾上都，垂衣当宁，岂不盛哉。
qiān zhī zhì gào pàn jí xián yuàn zuǎn xī yuán jí zhì kè shí jì míng shì
迁知制诰、判集贤院，纂《西垣集制》，刻石记名氏。
cháng dié yù shǐ tái bù píng kōng zhōng chéng lǚ wén zhòng yí wén jí zhī wǎng fù zài sān
尝牒御史台不平空，中丞吕文仲移文诘之，往复再三。
zōng è zhí yán liǎng shěng gù shì yǔ tái sī bù xiāng tǒng shè zhě fán bā
宗谔执言两省故事与台司不相统摄者凡八。
shì wén zú rú zōng è yì
事闻，卒如宗谔议。
jǐng dé èr nián zhào wèi hàn lín xué shì
景德二年，召为翰林学士。
shì qiū jiāng jiāo mìng pàn tài cháng dà lè gǔ chuī èr shǔ
是秋，将郊，命判太常大乐、鼓吹二署。
xiān shì yuè gōng lǜ yǐ nián láo qiān bǔ zhì yǒu bào qí qì ér bù zhī shēng zhě
先是，乐工率以年劳迁补，至有抱其器而不知声者。
zōng è sù xiǎo yīn lǜ suì jiā shěn dìng zòu chì miù làn zhě wǔ shí rén
宗谔素晓音律，遂加审定，奏斥谬滥者五十人。
yīn xiū wán qì jù gèng shǔ zhí míng tiáo shàng lì bìng èr shí shì dì xǐng yuè ér shǎng tàn zhī
因修完器具，更署职名，条上利病二十事，帝省阅而赏叹之。
shì jù lè zhì
事具《乐志》。
yòu zhe lè zuǎn yǐ xiàn mìng fù shǐ guǎn zì shì yuè zài yì xí yān
又著《乐纂》以献，命付史馆，自是月再肄习焉。
shí zhū shén cí tán duō quē wài wěi zhī zhì yīn shēn qiàn liè shù yǐ biǎo zhī yíng qì zhāi shì jiù diǎn yīn yǐ zhèn qǐ
时诸神祠坛多阙外壝之制，因深堑列树以表之，营葺斋室，旧典因以振起。
shǔ qì dān qiǎn shǐ lái hè chéng tiān jié zhào zōng è wèi guǎn bàn shǐ zì jiāo láo zhì yǐn jiàn jiē kān dìng qí yí
属契丹遣使来贺承天节，诏宗谔为馆伴使，自郊劳至饮饯，皆刊定其仪。
dà zhōng xiáng fú chū cóng fēng tài shān gǎi gōng bù láng zhōng
大中祥符初，从封泰山，改工部郎中。
èr nián shǐ jiàn zhāo yìng gōng mìng fù dīng wèi wéi tóng xiū gōng shǐ
二年，始建昭应宫，命副丁谓为同修宫使。
sān nián zhī shěn guān yuàn
三年，知审官院。
shǔ sì fén yīn hòu tǔ mìng wèi jīng dù zhì zhì fù shǐ tóng quán hé zhōng fǔ shì
属祀汾阴后土，命为经度制置副使，同权河中府事。
lǐ chéng yōu bài yòu jiàn yì dài fū
礼成，优拜右谏议大夫。
cháng shì yàn yù chén diàn shàng wèi yuē wén qīng zhì xiào zōng zú pō duō zhǎng yòu yōng mù
尝侍宴玉宸殿，上谓曰："闻卿至孝，宗族颇多，长幼雍睦。
zhèn sì shǒu èr shèng jī yè yì rú qīng zhī bǎo shǒu mén hù yě
朕嗣守二圣基业，亦如卿之保守门户也。
yòu yuē hàn lín qīng huá zhī de qián xián yáng lì duō yǒu gù shì qīng fù zǐ wèi zhī bì zhōu zhī yě
"又曰："翰林，清华之地，前贤扬历，多有故事，卿父子为之，必周知也。
zōng è cháng zhe hàn lín zá jì yǐ jì guó cháo zhì dù míng rì shàng zhī
"宗谔尝著《翰林杂记》，以纪国朝制度，明日上之。
zōng è jiū xīn diǎn lǐ fán chuàng zhì sǔn yì mǐ bù yǔ wén
宗谔究心典礼，凡创制损益，靡不与闻。
xiū dìng huáng qīn gù shì wǔ jǔ wǔ xuǎn rù guān zī xù gé mén yí zhì chén liáo dǎo cóng gòng yuàn tiáo guàn yú duō cái zhèng
修定皇亲故事、武举武选入官资叙、阁门仪制、臣僚导从、贡院条贯，余多裁正。
wǔ nián yíng zhēn zhōu shèng xiàng fù dīng wèi wéi yíng fèng shǐ
五年，迎真州圣像，副丁谓为迎奉使。
wǔ yuè yǐ jí zú nián sì shí jiǔ
五月，以疾卒，年四十九。
dì shén dào zhī wèi zǎi xiàng yuē guó cháo jiàng xiàng jiā néng yǐ shēng míng zì lì bù zhuì mén fá wéi fǎng yǔ cáo bīn jiā ěr
帝甚悼之，谓宰相曰："国朝将相家能以声名自立，不坠门阀，唯昉与曹彬家尔。
zōng è fāng qī dà yòng bù xìng duǎn mìng shēn kě xī yě
宗谔方期大用，不幸短命，深可惜也。
jì hòu fù qí jiā yǐ bái jīn cì qí jì mǔ yòu lù qí zi ruò dì yǐ guān yān
"既厚赙其家，以白金赐其继母，又录其子若弟以官焉。
chū fǎng jū sān guǎn liǎng zhì zhī zhí zōng è bù shù nián jiē jiàn qí de
初，昉居三馆、两制之职，宗谔不数年，皆践其地。
fēng liú rú yǎ cáng shū wàn juàn
风流儒雅，藏书万卷。
nèi háng chún zhì shì jì mǔ fú shì yǐ xiào wén
内行淳至，事继母符氏以孝闻。
èr xiōng zǎo shì fèng sǎo zì gū ēn lǐ jiān jǐn
二兄早世，奉嫂字孤，恩礼兼尽。
yǔ dì zōng liàng yǒu ài yóu zhì tán ēn suǒ jí bì xiān qún cóng jí mò ér jǐ zi yǒu wèi shì zhě
与弟宗谅友爱尤至，覃恩所及，必先群从，及殁而己子有未仕者。
chéng sù zǎo zú yǒu dì wú suǒ yī zōng è wèi biǎo qǐng yú cháo ér guān zhī
程宿早卒，有弟无所依，宗谔为表请于朝而官之。
qín jiē shì lèi wú xián bù xiào xún xún jìn lǐ jiǎng bá hòu jìn wéi kǒng bù jí yǐ shì shì rén jiē guī yǎng zhī
勤接士类，无贤不肖，恂恂尽礼，奖拔后进，唯恐不及，以是士人皆归仰之。
zōng è gōng lì shū
宗谔工隶书。
yǒu wén jí liù shí juǎn nèi wài zhì sān shí juǎn
有文集六十卷，《内外制》三十卷。
cháng yù xiū xù tōng diǎn dà zhōng xiáng fú fēng shàn fén yīn jì zhū lù tú jīng yòu zuò jiā chuán tán lù bìng xíng yú shì
尝预修《续通典》、《大中祥符封禅汾阴记》、《诸路图经》，又作《家传》、《谈录》，并行于世。
zi zhāo yù zhāo shù zhāo shì
子昭遹、昭述、昭适。
zhāo shù zì zhòng zǔ yǐ fù yīn wèi mì shū shěng jiào shū láng
昭述字仲祖，以父荫为秘书省校书郎。
zhào shì xué shì yuàn cì jìn shì chū shēn wèi xíng bù xiáng fù guān lèi qiān mì shū chéng
召试学士院，赐进士出身，为刑部详覆官，累迁秘书丞。
qún mù zhì zhì shǐ cáo lì yòng jiàn wèi pàn guān yùn zhōu mù de qīn yú mín zhě fán shù qiān qǐng zhāo shù xī fù zhī
群牧制置使曹利用荐为判官，郓州牧地侵于民者凡数千顷，昭述悉复之。
yǐ tài cháng bó shì zhī kāi fēng xiàn tè qiān shàng shū tún tián yuán wài láng kāi fēng tuī guān
以太常博士知开封县，特迁尚书屯田员外郎、开封推官。
zuò cháng bèi cáo lì yòng jiàn chū zhī cháng zhōu qiān wèi sān sī dù zhī pàn guān gǎi hé běi zhuǎn yùn shǐ
坐尝被曹利用荐，出知常州，迁为三司度支判官，改河北转运使。
jiāng líng tún bīng xuān yán cāng sù chén fǔ yù yǐ dòng zhòng
江陵屯兵喧言仓粟陈腐，欲以动众。
zhāo shù qǔ yǐ wéi fèng qiě yǐ fàn qí liáo shǔ zhòng suì dìng
昭述取以为奉，且以饭其僚属，众遂定。
xǐ hú nán tán zhōu shù zú fèn jiān jūn kù bào yù gòu luàn huò zhǐ zhāo shù wèi yuē rú li gōng zhǎng zhě hé kě fù
徙湖南潭州，戍卒愤监军酷暴，欲构乱，或指昭述谓曰："如李公长者，何可负？
qí móu suì qǐn
"其谋遂寝。
zhāo shù wén zhī yǐ jiè jiān jūn
昭述闻之，以戒监军。
jiān jūn zì shì bù fù wèi bào
监军自是不复为暴。
bǐ qù zhòng zhē dào luó bài zhǐ qī zǐ yuē xiàng fēi gōng wú jiào lèi yǐ
比去，众遮道罗拜，指妻子曰："向非公，无噍类矣。
xǐ huái nán zhuǎn yùn shǐ jiān fā yùn shǐ jiā zhí shǐ guǎn
徙淮南转运使兼发运使，加直史馆。
xǐ shǎn xī zhuǎn yùn shǐ jiū chá zài jīng xíng yù wèi sān sī hù bù fù shǐ lèi qiān xíng bù láng zhōng
徙陕西转运使，纠察在京刑狱，为三司户部副使，累迁刑部郎中。
shǎn xī yòng bīng tí diǎn shǎn xī jì zhì liáng cǎo hái shòu dù zhī yán tiě fù shǐ yǐ yòu jiàn yì dài fū wèi hé běi dōu zhuǎn yùn shǐ
陕西用兵，提点陕西计置粮草，还授度支、盐铁副使，以右谏议大夫为河北都转运使。
hé jué chán yuān jiǔ wèi sāi
河决澶渊，久未塞。
huì qì dān qiǎn liú liù fú lái nǎi mìng zhāo shù chéng chán zhōu yǐ zhì dī wèi míng diào bīng nóng bā wàn yú xún ér jiù
会契丹遣刘六符来，乃命昭述城澶州，以治堤为名，调兵农八万，逾旬而就。
chū liù fú guò zhī zhēn yǐ wéi dī yě jí hái ér chéng jù shén hài è
初，六符过之，真以为堤也，及还而城具，甚骇愕。
chū zhì yì yǒng jūn rén qíng xiōng xiōng zhāo shù chéng jí zhì rì xíng shù shě kāi yù fù lǎo zhòng shǐ ān
初置义勇军，人情汹汹，昭述乘疾置日行数舍，开谕父老，众始安。
xuān fǔ shǐ biǎo qí néng chú lóng tú gé zhí xué shì zhī chán zhōu yòu wèi shū mì zhí xué shì shǎn xī dōu zhuǎn yùn shǐ
宣抚使表其能，除龙图阁直学士、知澶州，又为枢密直学士、陕西都转运使。
hé běi shǐ zhì sì lù yǐ wéi zhēn dìng fǔ lù ān fǔ shǐ zhī chéng dé jūn
河北始置四路，以为真定府路安抚使、知成德军。
dà shuǐ mín duō liú wáng jí sēng shè jī sù wèi zhōu mí huó jī mín shù wàn jì
大水，民多流亡，籍僧舍积粟为粥糜，活饥民数万计。
gǎi lóng tú gé xué shì zhī qín zhōu
改龙图阁学士、知秦州。
jiàn guān yù shǐ yán zhāo shù yōng nuò bù kě fù zhòng zhèn liú zhēn dìng fǔ
谏官、御史言昭述庸懦，不可负重镇，留真定府。
jū sì nián rù lǐng sān bān yuàn yǐ hàn lín shì dú xué shì zhī zhèng zhōu
居四年，入领三班院，以翰林侍读学士知郑州。
wèi jǐ zhī tōng jìn yín tái sī pàn tài cháng sì fù lǐng sān bān lèi qiān shàng shū yòu chéng
未几，知通进银台司，判太常寺，复领三班，累迁尚书右丞。
cóng xiá xiǎng zhì zhāi yú cháo táng de bào jí zú
从祫享致斋于朝堂，得暴疾卒。
zèng lǐ bù shàng shū shì kè
赠礼部尚书，谥恪。
lǐ shì jū jīng chéng běi chóng qìng lǐ fán qī shì bù yì cuàn zhì zhāo shù shāo zì fēng zhí wèi zú rén suǒ wàng rán jiā fǎ yì bù huī
李氏居京城北崇庆里，凡七世不异爨，至昭述稍自丰殖，为族人所望，然家法亦不隳。
zhāo gòu zì féng jí zōng è cóng zǐ yě yǐ yīn wèi jiāng zuò jiān zhǔ bù
昭遘字逢吉，宗谔从子也，以荫为将作监主簿。
yòu shí yáng yì cháng guò qí jiā chū bài yì mìng wèi fù jì chéng yì yuē guì lín zhī xià wú zá mù fēi xū yán yě
幼时，杨亿尝过其家，出拜，亿命为赋，既成，亿曰："桂林之下无杂木，非虚言也。
qí hòu jiàn zhī zhào shì shòu guǎn gé jiào kān gǎi jí xián yuàn xiào lǐ
"其后荐之，召试，授馆阁校勘，改集贤院校理。
zuò shī wù luò zhì
坐失误落秩。
wèi jǐ fù wèi yán tiě pàn guān
未几，复为盐铁判官。
chū yì ba tiān xià zhí tián jí gōng shǐ qián zhāo gòu yǐ wéi bù kě
初，议罢天下职田及公使钱，昭遘以为不可。
sān sī shǐ yáo zhòng sūn è qí yì jǐ qǐng jí suǒ yǐ xìng lì zhī shí zhāo gòu zhēng bù qū suì ba pàn guān wèi bái bō fā yùn shǐ
三司使姚仲孙恶其异己，请诘所以兴利之实，昭遘争不屈，遂罢判官，为白波发运使。
yīn rù zòu shì rén zōng wèi yuē qián suǒ lùn bà zhí tián děng shì qīng yán shì yě
因入奏事，仁宗谓曰："前所论罢职田等事，卿言是也。
qiān zhí shǐ guǎn zhī shǎn zhōu
"迁直史馆、知陕州。
jiàn guān ōu yáng xiū yán shǎn fǔ guān zhōng yào dì zhāo gòu wú zhì jù cái bù yí qiǎn
谏官欧阳修言："陕府，关中要地，昭遘无治剧材，不宜遣。
gǎi pàn sān sī lǐ qiàn sī xǐ dù zhī pàn guān
"改判三司理欠司，徙度支判官。
shǐ qì dān hái dào chú shǎn xī zhuǎn yùn shǐ
使契丹还，道除陕西转运使。
zuò jiā tóng dào liáo rén yín jiǔ bēi jiàng zhī zé zhōu
坐家僮盗辽人银酒杯，降知泽州。
yáng chéng yě zhù tiě qián mín mào shān xiǎn shū kuàng tàn kǔ qí yì wèi zòu ba zhù qián
阳城冶铸铁钱，民冒山险输矿炭，苦其役，为奏罢铸钱。
yòu yán hé dōng tiě qián zhēn wěi xiáo zá bù kě bù gé
又言："河东铁钱真伪淆杂，不可不革。
hòu fù zhí shǐ guǎn zhī shǎn zhōu
后复直史馆、知陕州。
chéng zhōng jiù wú jǐng táng wǔ dé zhōng cì shǐ zhǎng sūn cāo shǐ shū guǎng jì qú shuǐ rù chéng zhòng lài qí lì
城中旧无井，唐武德中，刺史长孙操始疏广济渠水入城，众赖其利。
zhāo gòu zhì lì miào cí zhī
昭遘至，立庙祠之。
guī wèi sān sī hù bù pàn guān jiū chá zài jīng xíng yù jìn zhí lóng tú gé gǎi jí xián diàn xiū zhuàn lèi qiān shàng shū gōng bù láng zhōng
归为三司户部判官，纠察在京刑狱，进直龙图阁，改集贤殿修撰，累迁尚书工部郎中。
lì zhī fèng xiáng hé zhōng fǔ jìn zhōu qiān guǎn gōu dēng wén jiǎn yuàn
历知凤翔、河中府、晋州，迁管勾登闻检院。
zhuó tiān zhāng gé dài zhì zhī cāng zhōu yòng jiàn guān wú jí yán fù gǎi zhī shǎn zhōu xǐ zhèng zhōu zú
擢天章阁待制、知沧州，用谏官吴及言，复改知陕州，徙郑州卒。
zhāo gòu xìng hé yì bù wǔ wù néng shǒu jiā fǎ
昭遘性和易，不忤物，能守家法。
lǚ méng zhèng zì shèng gōng hé nán rén
吕蒙正字圣功，河南人。
zǔ mèng qí hù bù shì láng
祖梦奇，户部侍郎。
fù guī tú qǐ jū láng
父龟图，起居郎。
méng zhèng tài píng xīng guó èr nián zhuó jìn shì dì yī shòu jiāng zuò jiān chéng tōng pàn shēng zhōu
蒙正，太平兴国二年擢进士第一，授将作监丞，通判升州。
bì cí yǒu zhǐ mín shì yǒu bù biàn zhě xǔ qí zhì yǐ wén cì qián èr shí wàn
陛辞，有旨，民事有不便者，许骑置以闻，赐钱二十万。
dài hái huì zhēng tài yuán zhào jiàn xíng zài shòu zhù zuò láng zhí shǐ guǎn jiā zuǒ shí yí
代还，会征太原，召见行在，授著作郎、直史馆，加左拾遗。
wǔ nián qīn bài zuǒ bǔ quē zhī zhì gào
五年，亲拜左补阙、知制诰。
chū guī tú duō nèi chǒng yǔ qī liú shì bù mù bìng méng zhèng chū zhī pō lún zhì jiǒng fá liú shì bù fù jià
初，龟图多内宠，与妻刘氏不睦，并蒙正出之，颇沦踬窘乏，刘誓不复嫁。
jí méng zhèng dēng shì yíng èr qīn tóng táng yì shì fèng yǎng bèi zhì
及蒙正登仕，迎二亲，同堂异室，奉养备至。
guī tú xuán zú zhào qǐ fù
龟图旋卒，诏起复。
wèi jǐ qiān dū guān láng zhōng rù wèi hàn lín xué shì zhuó zuǒ jiàn yì dài fū cān zhī zhèng shì cì dì lì jǐng mén
未几，迁都官郎中，入为翰林学士，擢左谏议大夫、参知政事，赐第丽景门。
shàng wèi zhī yuē fán shì wèi dá jiàn dāng shì zhī wu lì yú lǐ zhě zé yàng yàng yú xīn
上谓之曰："凡士未达，见当世之务戾于理者，则怏怏于心；
jí liè yú wèi dé yǐ xiàn kě tì fǒu dāng jǐn qí suǒ yùn suī yán wèi bì jǐn zhōng yì dāng qiān yì ér gèng zhī bǐ xié yú dào
及列于位，得以献可替否，当尽其所蕴，虽言未必尽中，亦当佥议而更之，俾协于道。
zhèn gù bù yǐ chóng gāo zì shì shǐ rén bù gǎn yán yě
朕固不以崇高自恃，使人不敢言也。
méng zhèng chū rù cháo táng yǒu cháo shì zhǐ zhī yuē cǐ zi yì cān zhèng yé
"蒙正初入朝堂，有朝士指之曰："此子亦参政耶？
méng zhèng yáng wèi bù wén ér guò zhī
"蒙正阳为不闻而过之。
tóng liè bù néng píng jí qí xìng míng méng zhèng jù zhǐ zhī yuē ruò yī zhī qí xìng míng zé zhōng shēn bù néng wàng bù ruò wú zhī zhī wèi yù yě
同列不能平，诘其姓名，蒙正遽止之曰："若一知其姓名，则终身不能忘，不若毋知之为愈也。
shí jiē fú qí liàng
"时皆服其量。
lǐ fǎng bà xiāng méng zhèng bài zhōng shū shì láng jiān hù bù shàng shū píng zhāng shì jiān xiū guó shǐ
李昉罢相，蒙正拜中书侍郎兼户部尚书、平章事，监修国史。
méng zhèng zhì hòu kuān jiǎn yǒu zhòng wàng yǐ zhèng dào zì chí
蒙正质厚宽简，有重望，以正道自持。
yù shì gǎn yán měi lùn shí zhèng yǒu wèi yǔn zhě bì gù chēng bù kě shàng jiā qí wú yǐn
遇事敢言，每论时政，有未允者，必固称不可，上嘉其无隐。
zhào pǔ kāi guó yuán lǎo méng zhèng hòu jìn lì guān yī jì suì tóng xiàng wèi pǔ shén tuī xǔ zhī
赵普开国元老，蒙正后进，历官一纪，遂同相位，普甚推许之。
é dīng nèi jiān qǐ fù
俄丁内艰，起复。
xiān shì lú duō xùn wèi xiāng qí zi yōng qǐ jiā jí shòu shuǐ bù yuán wài láng hòu suì yǐ wéi cháng
先是，卢多逊为相，其子雍起家即授水部员外郎，后遂以为常。
zhì shì méng zhèng zòu yuē chén tiǎn jiǎ kē jí dì shì hè zhǐ shòu jiǔ pǐn jīng guān
至是，蒙正奏曰："臣忝甲科及第，释褐止授九品京官。
kuàng tiān xià cái néng lǎo yú yán xué bù zhān cùn lù zhě duō yǐ
况天下才能，老于岩穴，不沾寸禄者多矣。
jīn chén nán shǐ lí qiǎng bǎo yīng cǐ chǒng mìng kǒng lí yīn qiǎn qǐ yǐ chén shì hè shí guān bǔ zhī
今臣男始离襁褓，膺此宠命，恐罹阴谴，乞以臣释褐时官补之。
zì shì zǎi xiàng zi zhǐ shòu jiǔ pǐn jīng guān suì wèi dìng zhì
"自是宰相子止授九品京官，遂为定制。
cháo shì yǒu cáng gǔ jìng zhě zì yán néng zhào èr bǎi lǐ yù xiàn zhī méng zhèng yǐ qiú zhī
朝士有藏古镜者，自言能照二百里，欲献之蒙正以求知。
méng zhèng xiào yuē wú miàn bù guò yè zi dà ān yòng zhào èr bǎi lǐ zāi
蒙正笑曰："吾面不过楪子大，安用照二百里哉？
wén zhě tàn fú
"闻者叹服。
chún huà zhōng yòu zhèng yán sòng kàng shàng shū wǔ zhǐ kàng méng zhèng qī zú zuò shì ba wèi lì bù shàng shū fù xiāng lǐ fǎng
淳化中，右正言宋抗上疏忤旨，抗，蒙正妻族，坐是罢为吏部尚书，复相李昉。
sì nián fǎng ba méng zhèng fù yǐ běn guān rù xiàng
四年，昉罢，蒙正复以本官入相。
yīn duì lùn jí zhēng fá shàng yuē zhèn bǐ lái zhēng tǎo gài wèi mín chú bào gǒu hǎo gōng dú wǔ zé tiān xià zhī rén jiān wáng jǐn yǐ
因对，论及征伐，上曰："朕比来征讨，盖为民除暴，苟好功黩武，则天下之人熸亡尽矣。
méng zhèng duì yuē duò táng shù shí nián zhōng sì zhēng liáo jié rén bù kān mìng
"蒙正对曰："隋、唐数十年中，四征辽碣，人不堪命。
yáng dì quán jūn xiàn méi tài zōng zì yùn tǔ mù gōng chéng rú cǐ zú wú suǒ jì
炀帝全军陷没，太宗自运土木攻城，如此卒无所济。
qiě zhì guó zhī yào zài nèi xiū zhèng shì zé yuǎn rén lái guī zì zhì ān jìng
且治国之要，在内修政事，则远人来归，自致安静。
shàng wěi zhī
"上韪之。
cháng dēng xī shè yàn méng zhèng shì shàng yǔ zhī yuē wǔ dài zhī jì shēng líng diāo sàng zhōu tài zǔ zì qiū nán guī shì shù jiē lí piāo lüè xià zé huǒ zāi shàng zé huì bó guān zhě kǒng jù dāng shí wèi wú fù tài píng zhī rì yǐ
尝灯夕设宴，蒙正侍，上语之曰："五代之际，生灵凋丧，周太祖自邺南归，士庶皆罹剽掠，下则火灾，上则彗孛，观者恐惧，当时谓无复太平之日矣。
zhèn gōng lǎn shù zhèng wàn shì cū lǐ měi niàn shàng tiān zhī kuàng zhì cǐ fán shèng nǎi zhī lǐ luàn zài rén
朕躬览庶政，万事粗理，每念上天之贶，致此繁盛，乃知理乱在人。
méng zhèng bì xí yuē shèng yú suǒ zài shì shù zǒu jí gù fán shèng rú cǐ
"蒙正避席曰："乘舆所在，士庶走集，故繁盛如此。
chén cháng jiàn dū chéng wài bù shù lǐ jī hán ér sǐ zhě shén zhòng bù bì jìn rán
臣尝见都城外不数里，饥寒而死者甚众，不必尽然。
yuàn bì xià shì jìn yǐ jí yuǎn cāng shēng zhī xìng yě
愿陛下视近以及远，苍生之幸也。
shàng biàn sè bù yán
"上变色不言。
méng zhèng kǎn rán fù wèi tóng liè duō qí zhí liàng
蒙正侃然复位，同列多其直谅。
shàng cháng yù qiǎn rén shǐ shuò fāng yù zhōng shū xuǎn cái ér kě zé yǐ shì zhě méng zhèng tuì yǐ míng shàng shàng bù xǔ
上尝欲遣人使朔方，谕中书选才而可责以事者，蒙正退以名上，上不许。
tā rì sān wèn sān yǐ qí rén duì
他日，三问，三以其人对。
shàng yuē qīng hé zhí yé
上曰："卿何执耶？
méng zhèng yuē chén fēi zhí gài bì xià wèi liàng ěr
"蒙正曰："臣非执，盖陛下未谅尔。
gù chēng qí rén kě shǐ yú rén bù jí
"固称："其人可使，余人不及。
chén bù yù yòng mèi dào wàng suí rén zhǔ yì yǐ hài guó shì
臣不欲用媚道妄随人主意，以害国事。
tóng liè sǒng xī bù gǎn dòng
"同列悚息不敢动。
shàng tuì wèi zuǒ yòu yuē méng zhèng qì liàng wǒ bù rú
上退谓左右曰："蒙正气量，我不如。
jì ér zú yòng méng zhèng suǒ jiàn guǒ chèn zhí
"既而卒用蒙正所荐，果称职。
zhì dào chū yǐ yòu pú yè chū pàn hé nán fǔ jiān xī jīng liú shǒu
至道初，以右仆射出判河南府兼西京留守。
méng zhèng zhì luò duō yǐn qīn jiù huān yàn zhèng shàng kuān jìng wěi rèn liáo shǔ shì duō zǒng cái ér yǐ
蒙正至洛，多引亲旧欢宴，政尚宽静，委任僚属，事多总裁而已。
zhēn zōng jí wèi jìn zuǒ pú yè
真宗即位，进左仆射。
huì yíng fèng xī líng méng zhèng zhuī gǎn xiān cháo bù cì zhī yù fèng jiā cái sān bǎi yú wàn yǐ zhù yòng
会营奉熙陵，蒙正追感先朝不次之遇，奉家财三百余万以助用。
zàng rì fú kū jìn āi rén yǐ wéi de dà chén tǐ
葬日，伏哭尽哀，人以为得大臣体。
xián píng sì nián yǐ běn guān tóng píng zhāng shì zhāo wén guǎn dà xué shì
咸平四年，以本官同平章事、昭文馆大学士。
guó cháo yǐ lái sān rù xiàng zhě wéi zhào pǔ yǔ méng zhèng yān
国朝以来三入相者，惟赵普与蒙正焉。
jiāo sì lǐ chéng jiā sī kōng jiān mén xià shì láng
郊祀礼成，加司空兼门下侍郎。
liù nián shòu tài zǐ tài shī fēng cài guó gōng gǎi fēng suí yòu fēng xǔ
六年，授太子太师，封蔡国公，改封随，又封许。
jǐng dé èr nián chūn biǎo qǐng guī luò
景德二年春，表请归洛。
bì cí rì jiān yú zhì dōng yuán mén mìng èr zi yè yǐ shēng diàn yīn yán yuǎn rén qǐng hé mǐ bīng shěng cái gǔ jīn shàng cè wéi yuàn bì xià yǐ bǎi xìng wèi niàn
陛辞日，肩舆至东园门，命二子掖以升殿，因言："远人请和，弭兵省财，古今上策，惟愿陛下以百姓为念。
shàng jiā nà zhī yīn qiān cóng jiǎn tài zǐ xǐ mǎ zhī jiǎn fèng lǐ láng
"上嘉纳之，因迁从简太子洗马，知简奉礼郎。
méng zhèng zhì luò yǒu yuán tíng huā mù rì yǔ qīn jiù yàn huì zǐ sūn huán liè dié fèng shòu shāng yí rán zì dé
蒙正至洛，有园亭花木，日与亲旧宴会，子孙环列，迭奉寿觞，怡然自得。
dà zhōng xiáng fú ér hòu shàng cháo yǒng xī líng fēng tài shān cí hòu tǔ guò luò liǎng xìng qí dì xī lài yǒu jiā
大中祥符而后，上朝永熙陵，封泰山，祠后土，过洛，两幸其第，锡赉有加。
shàng wèi méng zhèng yuē qīng zhū zǐ shú kě yòng
上谓蒙正曰："卿诸子孰可用？
duì yuē zhū zǐ jiē bù zú yòng
"对曰："诸子皆不足用。
yǒu zhí yí jiǎn rèn yǐng zhōu tuī guān zǎi xiàng cái yě
有侄夷简，任颍州推官，宰相才也。
yí jiǎn yóu shì jiàn zhī yú shàng
"夷简由是见知于上。
fù yán zhě méng zhèng kè yě
富言者，蒙正客也。
yī rì bái yuē ér zi shí xǔ suì yù lìng rù shū yuàn shì tíng píng tài zhù
一日白曰："儿子十许岁，欲令入书院，事廷评、太祝。
méng zhèng xǔ zhī
"蒙正许之。
jí jiàn jīng yuē cǐ r tā rì míng wèi yǔ wú xiāng sì ér xūn yè yuǎn guò yú wú
及见，惊曰："此儿他日名位与吾相似，而勋业远过于吾。
lìng yǔ zhū zǐ tóng xué gōng jǐ shén hòu
"令与诸子同学，供给甚厚。
yán zhī zǐ jí bì yě
言之子，即弼也。
hòu bì liǎng rù xiàng yì yǐ sī tú zhì shì
后弼两入相，亦以司徒致仕。
qí zhī rén lèi rú cǐ
其知人类如此。
xǔ guó zhī mìng fu xià ér zú nián liù shí bā
许国之命甫下而卒，年六十八。
zèng zhōng shū lìng shì yuē wén mù
赠中书令，谥曰文穆。
méng zhèng chū wèi xiāng shí zhāng shēn zhī cài zhōu zuò zāng miǎn
蒙正初为相时，张绅知蔡州，坐赃免。
huò yán yú shàng yuē shēn jiā fù bù zhì cǐ tè méng zhèng pín shí gōu suǒ bù rú yì jīn bào zhī ěr
或言于上曰："绅家富，不至此，特蒙正贫时勾索不如意，今报之尔。
shàng mìng jí fù shēn guān méng zhèng bù biàn
"上命即复绅官，蒙正不辨。
hòu kǎo kè yuàn de shēn shí zhuàng fù chù wèi jiàng zhōu tuán liàn fù shǐ
后考课院得绅实状，复黜为绛州团练副使。
jí méng zhèng zài rù xiāng tài zōng wèi yuē zhāng shēn guǒ yǒu zāng
及蒙正再入相，太宗谓曰："张绅果有赃。
méng zhèng bù biàn yì bù xiè
"蒙正不辨亦不谢。
zài xī jīng rì shàng shù qiǎn zhōng guì rén jiāng mìng zhì méng zhèng dài zhī rú zài xiàng wèi shí bù shǎo biǎn shí rén zhòng yān
在西京日，上数遣中贵人将命至，蒙正待之如在相位时，不少贬，时人重焉。
zi cóng jiǎn zài wèi guó zi bó shì
子从简，再为国子博士；
wéi jiǎn tài zǐ zhōng shè
惟简，太子中舍；
chéng jiǎn sī mén yuán wài láng
承简，司门员外郎；
xíng jiǎn bǐ bù yuán wài láng
行简，比部员外郎；
wu jiǎn yì guó zǐ bó shì
务简，亦国子博士；
jū jiǎn diàn zhōng chéng
居简，殿中丞；
zhī jiǎn tài zǐ yòu zàn shàn dài fū
知简，太子右赞善大夫。
méng zhèng dì méng xiū xián píng jìn shì zhì diàn zhōng chéng
蒙正弟蒙休，咸平进士，至殿中丞。
guī tú dì guī xiáng diàn zhōng chéng zhī shòu zhōu
龟图弟龟祥，殿中丞、知寿州。
zi méng hēng jǔ jìn shì gāo děng jì tíng shì yǐ méng zhèng jū zhōng shū gù bào bà
子蒙亨，举进士高等，既廷试，以蒙正居中书，故报罢。
hòu lì xià cài wǔ píng zhǔ bù
后历下蔡、武平主簿。
zhì dào chū kǎo kè zhōu xiàn guān méng hēng yǐn duì wén xué zhèng shì jù yōu mìng wèi guāng lù sì chéng gǎi dà lǐ sì chéng zú
至道初，考课州县官，蒙亨引对，文学、政事俱优，命为光禄寺丞，改大理寺丞，卒。
cì zǐ méng xùn yú bù yuán wài láng
次子蒙巽，虞部员外郎；
méng zhōu chún huà jìn shì jí dì
蒙周，淳化进士及第。
méng hēng zi jí yí jiǎn yě
蒙亨子即夷简也。
cì zǐ zōng jiǎn yì jìn shì jí dì
次子宗简，亦进士及第。
qìng lì zhōng jū jiǎn tí diǎn jīng dōng xíng yù shí xià sǒng yǒu hàn yú shí jiè jiè sǐ sǒng yán yú shàng yuē jiè wèi cháng sǐ běi zǒu lín guó yǐ
庆历中，居简提点京东刑狱，时夏竦有憾于石介，介死，竦言于上曰："介未尝死，北走邻国矣。
nǎi qiǎn zhōng shǐ fā guān yàn zhī
"乃遣中使发棺验之。
jū jiǎn wèi yuē wàn yī jiè guǒ sǐ zé cháo tíng wèi wú gù fā rén zhī mù nài hé
居简谓曰："万一介果死，则朝廷为无故发人之墓，奈何？
zhōng shǐ yuē yú jūn hé rú
"中使曰："于君何如？
jū jiǎn yuē jiè sǐ dāng shí bì yǒu nèi wài qīn zú jí mén shēng huì zàng wèn zhī kě yě
"居简曰："介死，当时必有内外亲族及门生会葬，问之可也。
zhōng shǐ nǎi lìng jié zhuàng bǎo zhèng yǐ wén jiè shì nǎi bái
"中使乃令结状保证以闻，介事乃白。
jū jiǎn zhǎng zhě qí xíng shì duō lèi cǐ
居简长者，其行事多类此。
xú zhōu yāo rén kǒng zhí wēn xié zuǒ dào yòu jūn shì wèi biàn huò yì zhuǎn yùn shǐ gào bù shòu cí
徐州妖人孔直温挟左道诱军士为变，或诣转运使告，不受词。
jū jiǎn lìng yì qí dié jǐn bǔ jiū dǎng yǔ dài guà wù zhě qǐng yú cháo zhǎn zhí wēn děng
居简令易其牒，尽捕究党与，贷诖误者，请于朝，斩直温等。
pú zhōu fù pàn dōu mín jīng kuì jū jiǎn chí wǎng huò shǒu è zhū zhī
濮州复叛，都民惊溃，居简驰往，获首恶诛之。
yīn dà yuè bīng hēng láo jiān bù dé fā
因大阅兵亨劳，奸不得发。
yòng èr shì qiān zhì yán tiě pàn guān bài jí xián yuàn xué shì zhī zǐ zhōu yìng tiān fǔ xǐ jīng nán jìn lóng tú gé zhí xué shì zhī guǎng zhōu táo pì zhòu chéng rén yǐ wéi biàn
用二事，迁秩盐铁判官，拜集贤院学士、知梓州、应天府，徙荆南，进龙图阁直学士、知广州，陶甓甃城，人以为便。
yǐ bīng bù shì láng pàn xī jīng yù shǐ tái zú nián qī shí èr
以兵部侍郎判西京御史台，卒，年七十二。
zhāng qí xián cáo zhōu yuān jù rén
张齐贤，曹州冤句人。
shēng sān suì zhí jìn luàn xǐ jiā luò yáng
生三岁，值晋乱，徙家洛阳。
gū pín lì xué yǒu yuǎn zhì mù táng li dà liàng zhī wéi rén gù zì shī liàng
孤贫力学，有远志，慕唐李大亮之为人，故字师亮。
tài zǔ xìng xī dōu qí xián yǐ bù yī xiàn cè mǎ qián zhào zhì xíng gōng qí xián yǐ shǒu huà dì tiáo chén shí shì yuē xià bìng fén yuē fù mín yuē fēng jiàn yuē dūn xiào yuē jǔ xián yuē tài xué yuē jí tián yuē xuǎn liáng lì yuē shèn xíng yuē chéng jiān
太祖幸西都，齐贤以布衣献策马前，召至行宫，齐贤以手画地，条陈十事：曰下并、汾，曰富民，曰封建，曰敦孝，曰举贤，曰太学，曰籍田，曰选良吏，曰慎刑，曰惩奸。
nèi sì shuō chēng zhǐ qí xián jiān zhí yǐ wéi jiē shàn shàng nù lìng wǔ shì yè chū zhī
内四说称旨，齐贤坚执以为皆善，上怒，令武士拽出之。
jí hái yǔ tài zōng yuē wǒ xìng xī dōu wéi dé yī zhāng qí xián ěr
及还，语太宗曰："我幸西都，唯得一张齐贤尔。
wǒ bù yù jué zhī yǐ guān yì jìn kě shǐ bō rǔ wèi xiāng yě
我不欲爵之以官，异进可使帗汝为相也。
tài zōng zhuó jìn shì yù zhì qí xián gāo dì yǒu sī ǒu shī lún xuǎn shàng bú yuè yī bǎng jǐn yǔ jīng guān yú shì qí xián yǐ dà lǐ píng shì tōng pàn héng zhōu
太宗擢进士，欲置齐贤高第，有司偶失抡选，上不悦，一榜尽与京官，于是齐贤以大理评事通判衡州。
shí zhōu jū jié dào lùn jiē sǐ qí xián zhì huó qí shī rù zhě wǔ rén
时州鞫劫盗，论皆死，齐贤至，活其失入者五人。
zì jīng zhǔ zhì guì zhōu shuǐ dì pù fu shù qiān hù kùn yú yóu yì yī shí duō bù gěi lùn zòu jiǎn qí bàn
自荆渚至桂州，水递铺夫数千户，困于邮役，衣食多不给，论奏减其半。
sì nián dài hái huì qīn zhēng jìn yáng qí xián shàng yè qiān mì shū chéng
四年，代还，会亲征晋阳，齐贤上谒，迁秘书丞。
xīn zhōu xīn xià mìng zhī zhōu shì
忻州新下，命知州事。
míng nián zhào hái gǎi zhù zuò zuǒ láng zhí shǐ guǎn gǎi zuǒ shí yí
明年召还，改著作佐郎，直史馆，改左拾遗。
dōng chē jià běi zhēng yì zhě jiē yán yi sù qǔ yōu jì qí xián shàng shū yuē
冬，车驾北征，议者皆言宜速取幽蓟，齐贤上疏曰：
fāng jīn hǎi nèi yī jiā cháo yě wú shì
方今海内一家，朝野无事。
guān shèng lǜ zhě qǐ bù yǐ hé dōng xīn píng tún bīng shàng zhòng yōu yàn wèi xià niǎn yùn wèi láo
关圣虑者，岂不以河东新平，屯兵尚众，幽燕未下，辇运为劳？
chén yú yǐ wéi cǐ bù zú lǜ yě
臣愚以为此不足虑也。
zì hé dōng chū xià chén zhī xīn zhōu bǔ de qì dān nà mǐ diǎn lì jiē yún zì shān hòu zhuǎn bān yǐ shòu hé dōng
自河东初下，臣知忻州，捕得契丹纳米典吏，皆云自山后转般以授河东。
yǐ chén liào qì dān néng zì bèi jūn shí zé yú tài yuán fēi bù jìn lì rán zhōng wèi wǒ yǒu zhě lì bù zú yě
以臣料，契丹能自备军食，则于太原非不尽力，然终为我有者，力不足也。
hé dōng chū píng rén xīn wèi gù lán xiàn xīn dài wèi yǒu jūn zhài rù kòu zé tián mù dùn shī rǎo biān zé shǒu bèi kě yú
河东初平，人心未固，岚、宪、忻、代未有军砦，入寇则田牧顿失，扰边则守备可虞。
jí guó jiā shǒu yào hài zēng bì lěi zuǒ kòng yòu è jiāng shì shén yán ēn xìn yǐ xíng mín xīn yǐ dìng nǎi yú yàn mén yáng wǔ gǔ lái zhēng xiǎo lì cǐ qí zhì lì kě liào ér zhī yě
及国家守要害，增壁垒，左控右扼，疆事甚严，恩信已行，民心已定，乃于雁门阳武谷来争小利，此其智力可料而知也。
shèng rén jǔ shì dòng zài wàn quán bǎi zhàn bǎi shèng bù ruò bú zhàn ér shèng ruò zhòng zhī shèn zhī zé qì dān bù zú tūn yàn jì bù zú qǔ
圣人举事，动在万全，百战百胜，不若不战而胜，若重之慎之，则契丹不足吞，燕蓟不足取。
zì gǔ jiāng yì zhī nán fēi jǐn yóu dí guó yì duō biān lì rǎo ér zhì zhī
自古疆埸之难，非尽由敌国，亦多边吏扰而致之。
ruò yuán biān zhū zhài fǔ yù dé rén dàn shǐ jùn lěi shēn gōu chù lì yǎng ruì yǐ yì zì chǔ níng wǒ zhì rén cǐ li mù suǒ yǐ yòng zhào yě
若缘边诸砦抚御得人，但使峻垒深沟，畜力养锐，以逸自处，宁我致人，此李牧所以用赵也。
suǒ wèi zé zú bù rú zé jiāng rèn lì bù rú rèn rén
所谓择卒不如择将，任力不如任人。
rú shì zé biān bǐ níng biān bǐ níng zé niǎn yùn jiǎn niǎn yùn jiǎn zé hé běi zhī mín huò xiū xī yǐ
如是则边鄙宁，边鄙宁则辇运减，辇运减则河北之民获休息矣。
mín huò xiū xī zé tián yè zēng ér cán jì guǎng wù nóng jī gǔ yǐ shí biān yòng
民获休息，则田业增而蚕绩广，务农积谷，以实边用。
qiě dí rén zhī xīn gù yì zé lì bì hài ān kěn tóu zhū sǐ dì ér wèi kòu zāi
且敌人之心固亦择利避害，安肯投诸死地而为寇哉？
chén wén jiā liù hé zhě yǐ tiān xià wèi xīn qǐ zhǐ zhēng chǐ cùn zhī shì jiǎo qiáng ruò zhī shì ér yǐ hu
臣闻家六合者以天下为心，岂止争尺寸之事，角强弱之势而已乎？
shì gù shèng rén xiān běn ér hòu mò ān nèi yǐ yǎng wài
是故圣人先本而后末，安内以养外。
rén mín běn yě jiāng tǔ mò yě
人民，本也，疆土，末也。
wǔ dì sān wáng wèi yǒu bù xiān gēn běn zhě yě
五帝三王，未有不先根本者也。
yáo shùn zhī dào wú tā zài hu ān mín ér lì zhī ěr
尧、舜之道无他，在乎安民而利之尔。
mín jì ān lì zé yuǎn rén liǎn rèn ér zhì yǐ
民既安利，则远人敛衽而至矣。
bì xià ài mín rén lì tiān xià zhī xīn zhēn yáo shùn yě
陛下爱民人、利天下之心，真尧、舜也。
chén lǜ qún chén duō yǐ xiān wēi zhī lì kè xià zhī shù qīn kǔ qióng mín yǐ wéi gōng néng
臣虑群臣多以纤微之利，克下之术，侵苦穷民，以为功能。
zhì yú shēng mín jí kǔ jiàn zhī rú bú jiàn wén zhī rú bù wén liǎn yuàn sù yóu wú dà yú cǐ
至于生民疾苦，见之如不见，闻之如不闻，敛怨速尤，无大于此。
fú wàng shèn zé tōng rú fēn lù cǎi fǎng liǎng zhè jiāng nán jīng hú xi chuān lǐng nán hé dōng fán qián rì fù liǎn kē zhòng zhě gǎi ér zhèng zhī yīn ér lì zhī shǐ fù shuì kè lì tōng jì kě jīng jiǔ ér xíng wèi shèng cháo dìng fǎ
伏望慎择通儒，分路采访两浙、江南、荆湖、西川、岭南、河东，凡前日赋敛苛重者，改而正之，因而利之，使赋税课利通济，可经久而行，为圣朝定法；
chú qù jiù bì tiān xià zhū zhōu yǒu bù biàn yú mín zhě wěi zhǎng lì yǐ wén
除去旧弊，天下诸州有不便于民者，委长吏以闻。
gǎn xún gù cháng zhě chóng zhì zhī fǎ
敢循故常者，重置之法。
shǐ tiān xià ěr mù jiē zhī bì xià zhī xīn dài bì xià zhī huì yǐ dé huái yuǎn yǐ huì lì mín zé yuǎn rén zhī guī kě lì ér dài yě
使天下耳目皆知陛下之心，戴陛下之惠，以德怀远，以惠利民，则远人之归，可立而待也。
liù nián wèi jiāng nán xi lù zhuǎn yùn fù shǐ dōng gǎi yòu bǔ quē jiā zhèng shǐ
六年，为江南西路转运副使，冬，改右补阙，加正使。
qí xián zhì guān
齐贤至官，
xún zhī ráo xìn qián zhōu tǔ chǎn tóng tiě qiān xī zhī suǒ
询知饶、信、虔州土产铜、铁、铅、锡之所，
tuī qiú qián dài zhù fǎ
推求前代铸法，
qǔ ráo zhōu yǒng píng jiān suǒ zhù yǐ wéi dìng shì
取饶州永平监所铸以为定式，
suì zhù wǔ shí wàn guàn
岁铸五十万贯，
fán yòng tóng bā shí wǔ wàn jīn
凡用铜八十五万斤，
qiān sān shí liù wàn jīn
铅三十六万斤，
xī shí liù wàn jīn
锡十六万斤，
yì què miàn chén qí shì
诣阙面陈其事，
fū zòu xiáng què
敷奏详确，
yì zhě bù néng duó
议者不能夺。
xiān shì zhū zhōu zuì rén duō gù sòng què xià lù sǐ zhě shí cháng wǔ liù
先是，诸州罪人多锢送阙下，路死者十常五六。
qí xián dào féng nán jiàn jiàn chāng qián zhōu suǒ sòng suǒ dié shì zhī lǜ fēi shǒu fàn xī shēn qí yuān yì
齐贤道逢南剑、建昌、虔州所送，索牒视之，率非首犯，悉伸其冤抑。
yīn lì yán yú cháo hòu fán sòng qiú zhì jīng qǐng wěi qiáng míng lì lǜ wèn bù shí zé zuì jí yuán wèn guān shǔ
因力言于朝，后凡送囚至京，请委强明吏虑问，不实，则罪及原问官属。
zì shì jiāng nán sòng zuì rén zhě wèi jiǎn tài bàn
自是江南送罪人者为减太半。
xiān shì jiāng nán zhū zhōu xiǎo mín jū guān de zhě yǒu de fáng qián jí zhōu yuán jiāng de suī lún mò yóu nà gōu lán dì qián biān mù ér fú jū zhě míng shuǐ chǎng qián jiē qián dài bì zhèng qí xián xī lùn miǎn zhī
先是，江南诸州小民，居官地者有地房钱，吉州缘江地虽沦没，犹纳勾栏地钱，编木而浮居者名水场钱，皆前代弊政，齐贤悉论免之。
chū lǐ shì jù yǒu jiāng nán mín hù shuì qián sān qiān yǐ shàng zhě hù chū dīng yī rén qíng miàn zì bèi qì jiǎ shū guān kù chū jí gěi zhī rì zhī liáng èr shēng míng wéi yì jūn
初，李氏据有江南，民户税钱三千已上者户出丁一人，黥面，自备器甲输官库，出即给之，日支粮二升，名为义军。
jì nèi fù jiē fàng guī nóng
既内附，皆放归农。
zhì shì yán zhě yǐ wéi cǐ bèi jiǔ zài háng wu bù lè gēng nóng qǐ qiǎn shǐ xuǎn chōng jūn wu bìng qí jiā shǔ sòng què xià
至是，言者以为此辈久在行伍，不乐耕农，乞遣使选充军伍，并其家属送阙下。
qí xián shàng yán jiāng nán yì jūn lì jiē liáng mín héng zāo qíng pèi wú suǒ táo bì
齐贤上言："江南义军，例皆良民，横遭黥配，无所逃避。
kè fù zhī hòu biàn fàng guī nóng jiǔ bèi huáng fēng bìng jiē lè yè
克复之后，便放归农，久被皇风，并皆乐业。
ruò zhú hù sōu suǒ bù wú jīng rǎo
若逐户搜索，不无惊扰。
fǎ guì yǒu cháng zhèng shàng qīng jìng qián chì jì fàng yíng nóng bù ruò qiě réng jiù guàn
法贵有常，政尚清净，前敕既放营农，不若且仍旧贯。
qí xián jū shǐ zhí qín jiū mín bì wu xíng kuān dà jiāng zuǒ rén sī zhī bù wàng
"齐贤居使职，勤究民弊，务行宽大，江左人思之不忘。
zhào hái bài shū mì zhí xué shì zhuó yòu jiàn yì dài fū qiān shū shū mì yuàn shì
召还，拜枢密直学士，擢右谏议大夫、签书枢密院事。
yōng xī chū qiān zuǒ jiàn yì dài fū
雍熙初，迁左谏议大夫。
sān nián dà jǔ běi fá dài zhōu yáng yè zhàn méi
三年，大举北伐，代州杨业战没。
shàng fǎng jìn chén yǐ cè qí xián qǐng xíng jí shòu jǐ shì zhōng zhī dài zhōu yǔ bù shǔ pān měi tóng lǐng yuán biān bīng mǎ
上访近臣以策，齐贤请行，即授给事中、知代州，与部署潘美同领缘边兵马。
shì shí liáo bīng zì hú gǔ rù kòu báo chéng xià shén wèi dōu xiào mǎ zhèng yǐ suǒ bù liè nán mén wài zhòng guǎ bù dí fù bù shǔ lú hàn yūn wèi nuò bǎo bì zì gù
是时辽兵自湖谷入寇，薄城下，神卫都校马正以所部列南门外，众寡不敌，副部署卢汉赟畏懦，保壁自固。
qí xián xuǎn xiāng jūn èr qiān chū zhèng zhī yòu shì zhòng kāng kǎi yī yǐ dāng bǎi liáo bīng suì què
齐贤选厢军二千，出正之右，誓众慷慨，一以当百，辽兵遂却。
xiān shì yuē pān měi yǐ bìng shī lái huì zhàn wú hé jiàn shǐ wèi liáo rén suǒ de
先是，约潘美以并师来会战，无何，间使为辽人所得。
qí xián yǐ shī qī jì lòu qiě yú měi zhòng wèi liáo suǒ chéng
齐贤以师期既漏，且虞美众为辽所乘。
jì ér měi shǐ zhì yún shī chū bīng zhōu zhì běi jǐng de mì zhào dōng shī bài jì yú jūn zǐ guǎn bìng zhī quán jūn bù xǔ chū zhàn yǐ hái zhōu yǐ
既而美使至，云师出并州，至北井，得密诏，东师败绩于君子馆，并之全军不许出战，已还州矣。
yú shí liáo bīng sāi chuān qí xián yuē zéi zhī měi zhī lái ér bù zhī měi zhī tuì
于时辽兵塞川，齐贤曰："贼知美之来，而不知美之退。
nǎi bì qí shǐ mì shì zhōng yè fā bīng èr bǎi rén chí yī zhì fù yī shù chú jù zhōu chéng xī nán sān shí lǐ liè zhì rán chú
"乃闭其使密室，中夜发兵二百，人持一帜，负一束刍，距州城西南三十里，列帜然刍。
liáo bīng yáo jiàn huǒ guāng zhōng yǒu qí zhì yì wèi bìng shī zhì yǐ hài ér běi zǒu
辽兵遥见火光中有旗帜，意谓并师至矣，骇而北走。
qí xián xiān fú bù bīng èr qiān yú tǔ dèng zhài yǎn jī dà bài zhī qín qí běi dà wáng zhī zǐ yī rén zhàng qián shè lì yī rén zhǎn shù bǎi jí huò mǎ èr qiān qì jiǎ shén zhòng
齐贤先伏步兵二千于土磴砦，掩击大败之，擒其北大王之子一人，帐前舍利一人，斩数百级，获马二千、器甲甚众。
jié zòu qiě guī gōng hàn yūn
捷奏，且归功汉赟。
duān gǒng yuán nián dōng bài gōng bù shì láng
端拱元年冬，拜工部侍郎。
liáo rén yòu zì dà shí lù nán qīn qí xián yù jiǎn xiāng bīng qiān rén wéi èr bù fēn tún fán zhì guō xiàn
辽人又自大石路南侵，齐贤预简厢兵千人为二部，分屯繁畤、崞县。
xià lìng yuē dài xi yǒu kòu zé guō xiàn zhī shī yīng zhī
下令曰："代西有寇，则崞县之师应之；
dài dōng yǒu kòu zé fán zhì zhī shī yīng zhī
代东有寇，则繁畤之师应之。
bǐ jiē zhàn zé jùn bīng jí yǐ
比接战，则郡兵集矣。
zhì shì guǒ wèi fán zhì bīng suǒ bài
"至是，果为繁畤兵所败。
èr nián zhì tún tián lǐng hé dōng zhì zhì yán fāng tián dōu bù shǔ rù bài xíng bù shì láng shū mì fù shǐ
二年，置屯田，领河东制置言方田都部署，入拜刑部侍郎、枢密副使。
chún huà èr nián xià cān zhī zhèng shì shù yuè bài lì bù shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
淳化二年夏，参知政事，数月，拜吏部侍郎、同中书门下平章事。
qí xián mǔ sūn shì nián bā shí yú fēng jìn guó tài fū rén měi rén yè jìn zhōng shàng tàn qí fú shòu yǒu lìng zǐ duō shǒu zhào cún wèn jiā cì yǔ jìn shēn róng zhī
齐贤母孙氏年八十余，封晋国太夫人，每人谒禁中，上叹其福寿、有令子，多手诏存问，加赐与，搢绅荣之。
chū wáng yán dé yǔ zhū yí yè tóng zhǎng jīng yǔ yù qiú bǔ wài yí yè yǔ cān zhèng li hàng yǒu yīn yà tuō zhī yǐ qǐng yú hàng hàng wèi qǐng yú qí xián qí xián yǐ wén
初，王延德与朱贻业同掌京庾，欲求补外，贻业与参政李沆有姻娅，托之以请于沆，沆为请于齐贤，齐贤以闻。
tài zōng yǐ yán dé cháng shì jìn dǐ
太宗以延德尝事晋邸。
nù qí bù zì chén ér gàn qí zhí zhèng zhào jiàn jié zé
怒其不自陈而干祈执政，召见诘责。
yán dé yí yè jiē huì bù yǐ shí duì qí xián bù yù lèi hàng dú rèn qí zé
延德、贻业皆讳不以实对，齐贤不欲累沆，独任其责。
sì nián liù yuè ba wèi shàng shū zuǒ chéng
四年六月，罢为尚书左丞。
shí yuè mìng zhī dìng zhōu yǐ mǔ lǎo bù yuàn wǎng wèi jǐ dīng nèi jiān shuǐ jiāng bù rù kǒu zhě qī rì zì shì rì dàn zhōu yī qì zhōng sàng bù shí jiǔ ròu shū guǒ
十月，命知定州，以母老不愿往，未几，丁内艰，水浆不入口者七日，自是日啖粥一器，终丧不食酒肉蔬果。
xún fù zhuǎn lǐ bù shàng shū zhī hé nán fǔ
寻复转礼部尚书、知河南府。
shí yù yǒu dà bì jiāng jué qí xián zhì lì biàn ér shì zhī
时狱有大辟将决，齐贤至，立辨而释之。
sān rì xǐ zhī yǒng xīng jūn
三日，徙知永兴军。
shí gé mén zhī hòu zhào zàn yǐ yán shì de xìng tí diǎn guān zhōng chú liáng suǒ wéi duō háo hèng
时阁门祗候赵赞以言事得幸，提点关中刍粮，所为多豪横。
qí xián lùn liè qí zuì zú dǐ yú fǎ
齐贤论列其罪，卒抵于法。
é xǐ xiāng zhōu yí jīng nán yòu xǐ ān zhōu
俄徙襄州，移荆南，又徙安州。
yú nián jiā xíng bù shàng shū
逾年，加刑部尚书。
zhēn zōng jí wèi zhào bài bīng bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
真宗即位，召拜兵部尚书、同中书门下平章事。
cháng cóng róng wéi shàng yán huáng wáng zhī dào ér tuī běn qí suǒ yǐ rán qiě yán chén shòu bì xià fēi cháng ēn gù yǐ fēi cháng wèi bào
尝从容为上言皇王之道，而推本其所以然，且言："臣受陛下非常恩，故以非常为报。
shàng yuē zhèn yǐ wéi huáng wáng zhī dào fēi yǒu jī dàn zhù shì shì zhì dào zé jìn zhī yǐ
"上曰："朕以为皇王之道非有迹，但庶事适治道则近之矣。
shí qī lǐ yǒu fèn cái bù jūn zhě gēng xiāng sòng yòu rù gōng zì sù
"时戚里有分财不均者更相讼，又入宫自诉。
qí xián yuē shì fēi tái fǔ suǒ néng jué chén qǐng zì zhì
齐贤曰："是非台府所能决，臣请自治。
shàng shù zhī
"上俞之。
qí xián zuò xiāng fǔ zhào sòng zhě wèn yuē rǔ fēi yǐ bǐ suǒ fēn cái duō rǔ suǒ fēn shǎo hu
齐贤坐相府，召讼者问曰："汝非以彼所分财多、汝所分少乎？
yuē rán
"曰："然。
mìng jù kuǎn
"命具款。
nǎi zhào liǎng lì lìng jiǎ jiā rù yǐ shě yǐ jiā rù jiǎ shě huò cái wú de dòng fēn shū zé jiāo yì zhī
乃召两吏，令甲家入乙舍，乙家入甲舍，货财无得动，分书则交易之。
míng rì zòu wén shàng dà yuè yuē zhèn gù zhī fēi jūn mò néng dìng zhě
明日奏闻，上大悦曰："朕固知非君莫能定者。
jiāo sì jiā mén xià shì láng
"郊祀，加门下侍郎。
yǔ li hàng tóng shì bù xiāng de
与李沆同事，不相得。
zuò dōng zhì cháo huì bèi jiǔ shī yí miǎn xiāng
坐冬至朝会被酒失仪，免相。
sì nián li jì qiān xiàn qīng yuǎn jūn mìng wèi jīng yuán děng zhōu jūn ān fǔ jīng lüè shǐ yǐ yòu sī jiàn liáng hào wèi zhī fù
四年，李继迁陷清远军，命为泾、原等州军安抚经略使，以右司谏梁颢为之副。
qí xián shàng yán wèi qīng yuǎn jūn xiàn méi yǐ lái qīng gāng zhài shāo qì zhī hòu líng wǔ yī jùn yuán gé shì gū cǐ jì qiān zhī suǒ jì yú ér bì zhì zhě yě
齐贤上言谓："清远军陷没以来，青冈砦烧弃之后，灵武一郡，援隔势孤，此继迁之所觊觎而必至者也。
yǐ shì shì yán zhī jiā tǎo zé bù zú fáng è zé yǒu yú
以事势言之，加讨则不足，防遏则有余。
qí jì wú tā fán bù dà zú shǒu lǐng sù yǔ jì qiān yǒu xì zhě ruò néng dàn yǐ guān jué yòu yǐ huò lì jié zhī yǐ ēn xìn ér jī zhī yǐ lì hài zé shān xī zhī fán bù zú zhàng mǐ bù qīng xīn cháo tíng yǐ
其计无他，蕃部大族首领素与继迁有隙者，若能啖以官爵，诱以货利，结之以恩信，而激之以利害，则山西之蕃部族帐，靡不倾心朝廷矣。
chén suǒ lǐng shí èr zhōu jūn jiàn èr wàn yú rén ruò yuán biān liào jiǎn běn chéng děng jūn gèng de wǔ wàn yú rén zhāo zhì fán bù qí shù yòu yú shí shù wàn
臣所领十二州军，见二万余人，若缘边料柬本城等军，更得五万余人，招致蕃部，其数又逾十数万。
dàn bǐ chū zé wǒ guī dōng bèi zé xi jī shǐ zhī bēn zǒu bù xiá hé néng wéi wǒ huàn zāi
但彼出则我归，东备则西击，使之奔走不暇，何能为我患哉？
jīn líng wǔ jūn mín bù chì liù qī wàn xiàn yú wēi wáng zhī de ruò jì qiān lái chūn yú wǒ bīng wèi jǔ zhī qián fā bīng jiù yuán líng wǔ jǐn qū qí zhòng bìng lì gōng wéi zé líng zhōu gū chéng bì nán gù shǒu
今灵武军民不翅六七万，陷于危亡之地，若继迁来春于我兵未举之前，发兵救援灵武，尽驱其众，并力攻围，则灵州孤城必难固守。
wàn yī shī xiàn zéi shì yì zēng zòng duō jù jiá bīng guǎng jī cái huò yì nán bǎo bì shèng yǐ
万一失陷，贼势益增，纵多聚甲兵，广积财货，亦难保必胜矣。
chén suǒ yǐ qǐ fēng pān luō zhī wèi liù gǔ wáng ér hòu yǐ jīn bó zhě kǒng jì qiān dàn mù yòng bīng duàn bǐ mài mǎ zhī lù yě
臣所以乞封潘罗支为六谷王而厚以金帛者，恐继迁旦暮用兵断彼卖马之路也。
gǒu cháo tíng xìn shǐ de dá pān luō zhī zé ní mái děng zú xī nán yuǎn fān bù nán zhāo jí
苟朝廷信使得达潘罗支，则泥埋等族、西南远蕃，不难招集。
xī nán jì lǐn mìng ér yuán biān zhī shì zhāng zé fū yán huán qìng zhī qiǎn fán yuán wèi zhèn róng zhī shú hù zì rán guī huà
西南既廪命，而缘边之势张，则鄜、延、环、庆之浅蕃，原、渭、震戎之熟户，自然归化。
rán hòu shǐ zhī yǔ duì tì jiá bīng jí zhù bó jūn mǎ hù wéi shēng yuán zé wàn shān wén zhī bì bù gǎn yú líng zhōu hé xī dùn bīng yǐ
然后使之与对替甲兵及驻泊军马互为声援，则万山闻之，必不敢于灵州、河西顿兵矣。
wàn shān jì tuì zé hè lán fán bù yì shāo shāo pàn jì qiān yǐ
万山既退，则贺兰蕃部亦稍稍叛继迁矣。
ruò yuē míng qì bù kě yǐ jiǎ rén jué shǎng bù kě yǐ làn jí cǐ nǎi shèng rén wèi zhì zhī cháng dào fēi suí shí biàn yì zhī yì yě
若曰名器不可以假人，爵赏不可以滥及，此乃圣人为治之常道，非随时变易之义也。
qí xián yòu qǐng diào jiāng huái jīng xiāng dīng zhuàng bā wàn yǐ yì fáng yù cháo yì yǐ wéi dòng yáo jiān zé guó rén mín yuǎn shù xī bǐ yì fēi biàn jì suì qǐn
齐贤又请调江淮、荆湘丁壮八万以益防御，朝议以为动摇，兼泽国人民，远戍西鄙亦非便，计遂寝。
qí xián yòu yán líng zhōu dǒu jué yī yú dāng chéng zhèn wán quán qì lù wèi gěng zhī shí zhōng wài yǐ yán hé qì zì jì qiān wéi huàn yǐ lái wēi kùn mí shén
齐贤又言："灵州斗绝一隅，当城镇完全、碛路未梗之时，中外已言合弃，自继迁为患已来，危困弥甚。
nán qù zhèn róng yuē wǔ bǎi yú lǐ dōng qù huán zhōu jǐn liù qī rì chéng rú cǐ wèi tú bù xū gōng duó zé chéng zhōng zhī mín hé yóu ér chū chéng zhōng zhī bīng hé yóu ér guī
南去镇戎约五百余里，东去环州仅六七日程，如此畏途，不须攻夺，则城中之民何由而出，城中之兵何由而归？
yù quán jūn mín lǐ xū yìng jiē
欲全军民，理须应接。
wèi jīn zhī jì ruò néng zēng yì jīng bīng yǐ hé xī biān tún zhù duì tì zhī bīng cóng yǐ yuán wèi zhèn róng zhī shī lǜ shān xī shú hù cóng dōng jiè ér rù yán yuē shī qī liǎng lù jiāo jìn
为今之计，若能增益精兵，以合西边屯驻、对替之兵，从以原、渭、镇戎之师，率山西熟户从东界而入，严约师期，两路交进。
shè ruò jì qiān fēn bīng yǐ yìng dí wǒ zé chéng shì ér yì gōng
设若继迁分兵以应敌，我则乘势而易攻。
qiě bèn mìng tú dào shǒu wěi nán wèi qiān lǐ qū lì bù bài zé qín
且奔命途道，首尾难卫，千里趋利，不败则禽。
chén wèi bīng fēng wèi jiāo ér líng zhōu zhī wéi zì jiě
臣谓兵锋未交，而灵州之围自解。
rán hòu qǔ líng zhōu jūn mín ér zhì zhài yú xiāo guān wǔ yán chuān xiǎn yào chǔ yǐ qiáo yù zhī rú cǐ zé fán hàn shì rén zhī xīn yǒu suǒ yī lài
然后取灵州军民，而置砦于萧关、武延川险要处以侨寓之，如此则蕃汉士人之心有所依赖。
cái hou píng níng què guī jiù guàn rán hòu zòng fán hàn zhī bīng chéng shí yǐ wéi jìn tuì zé chéng gōng bù nán yǐ
裁候平宁，却归旧贯，然后纵蕃汉之兵，乘时以为进退，则成功不难矣。
shí bù néng yòng
"时不能用。
wèi jǐ líng wǔ guǒ xiàn
未几，灵武果陷。
rùn shí èr yuè bài yòu pú yè pàn fén zhōu bù xíng gǎi pàn yǒng xīng jūn jiān mǎ bù jūn bù shǔ
闰十二月，拜右仆射、判汾州，不行，改判永兴军兼马步军部署。
shí xuē jū zhèng zi wéi jí qī chái shì wú zi zǎo guǎ jǐn chù qí huò chǎn jí shū jí lùn gào yù gǎi shì qí xián
时薛居正子惟吉妻柴氏无子早寡，尽畜其货产及书籍论告，欲改适齐贤。
wéi jí zǐ ān shàng sù qí shì shàng bù yù zhì yú lǐ mìng sī mén yuán wài láng zhāng zhèng lún jiù xùn chái shì suǒ duì yǔ ān shàng zhuàng yì
惟吉子安上诉其事，上不欲置于理，命司门员外郎张正伦就讯，柴氏所对与安上状异。
xià qí shì yú yù shǐ nǎi qí xián zǐ tài zǐ zhōng shè zōng huì jiào chái shì wèi cí
下其事于御史，乃齐贤子太子中舍宗诲教柴氏为词。
qí xián zuò zé tài cháng qīng fēn sī xī jīng zōng huì biǎn hǎi zhōu bié jià
齐贤坐责太常卿、分司西京，宗诲贬海州别驾。
jǐng dé chū qǐ wèi bīng bù shàng shū zhī qīng zhōu
景德初，起为兵部尚书、知青州。
shàng xìng chán yuān mìng jiān qīng zī wéi zhōu ān fǔ shǐ
上幸澶渊，命兼青、淄、潍州安抚使。
èr nián gǎi lì bù shàng shū
二年，改吏部尚书。
shàng shū yán yuē chén zài xiān cháo cháng yōu líng xià liǎng zhèn zhōng wèi jì qiān bìng tūn yán shì zhě yǐ chén suǒ lǜ wèi tài guò lüè jǔ jì wǎng zhī shì yǐ míng běn mò
上疏言曰："臣在先朝，常忧灵、夏两镇终为继迁并吞，言事者以臣所虑为太过，略举既往之事以明本末。
dāng shí chén xià jiē yǐ jì qiān zhǐ shì huái liàn fù zǔ jiù dì bié wú tā xīn xiān dì yǔ yǐ yín zhōu lián chá zhù mǎn qí yì
当时臣下皆以继迁只是怀恋父祖旧地，别无他心，先帝与以银州廉察，庶满其意。
ěr hòu gōng jié bù yǐ zhí zhì jiàng lín fǔ zhōu jiè bā bù zú fán qiú yòu xié zhì hè lán shān xià zhàng zú yán shì zhě yóu wèi fēng jiǎng wèi hòu
尔后攻劫不已，直至降麟、府州界八部族蕃酋，又胁制贺兰山下帐族，言事者犹谓封奖未厚。
jì bì xià cì yǐ yín xià tǔ rǎng chǒng yǐ jié máo zì cǐ jiān wēi yù zī nì zhì yóu bào
洎陛下赐以银、夏土壤，宠以节旄，自此奸威愈滋，逆志尤暴。
lǚ duàn líng zhōu liáng lù fù náo yuán biān chéng chí shù nián zhī jiān líng zhōu zhōng wèi tūn shì
屡断灵州粮路，复挠缘边城池，数年之间，灵州终为吞噬。
dāng líng chí qīng yuǎn jūn chuí yù xiàn méi chén fāng shòu jīng lüè zhī mìng
当灵池、清远军垂欲陷没，臣方受经略之命。
chén sī jì qiān xū shì dé yī liǎng chù qiáng dà fán zú yǔ zhī wèi dí cǐ nǎi yǐ mán yí gōng mán yí gǔ jīn zhī shàng cè yě
臣思继迁须是得一两处强大蕃族与之为敌，此乃以蛮夷攻蛮夷，古今之上策也。
suì qǐng yǐ liù gǔ míng mù fēng pān luō zhī bǐ qí zhǎn xiào
遂请以六谷名目封潘罗支，俾其展效。
qí shí jìn chén suǒ jiàn quán yǔ chén móu bù tóng duō wèi jǔ náo
其时近臣所见，全与臣谋不同，多为沮挠。
jí jì qiān wèi pān luō zhī shè shā biān huàn wèi kě shǎo xī
及继迁为潘罗支射杀，边患谓可少息。
jīn qí zi dé míng yī qián gōng jié xī bū yóu lóng bō děng jǐn zài bù xià qí zhì yòu shì bù xiǎo
今其子德明依前攻劫，析逋游龙钵等尽在部下，其志又似不小。
chén lǜ dé míng chéng dà jià dōng xìng zhī jì qù gōng liù gǔ zé guā shā gān sù yú tián zhū chǔ jiàn wèi kòng zhì yǐ
臣虑德明乘大驾东幸之际，去攻六谷，则瓜、沙、甘、肃、于阗诸处渐为控制矣。
xiàng shǐ pān luō zhī shàng zài zé dé míng wèi zú wèi yú
向使潘罗支尚在，则德明未足为虞；
jīn pān luō zhī yǐ wáng sī duó dū kǒng fēi qí dí
今潘罗支已亡，厮铎督恐非其敌。
wàng wěi dà chén jīng zhì qí shì
望委大臣经制其事。
cóng dōng fēng hái fù bài yòu pú yè
从东封还，复拜右仆射。
shí jiàn yù qīng zhāo yìng gōng qí xián yán huì huà fú ruì yǒu sǔn qiān dé yòu wéi fèng tiān zhī yì lǚ qǐng ba qí yì
时建玉清昭应宫，齐贤言绘画符瑞，有损谦德，又违奉天之意，屡请罢其役。
sān nián chū pàn hé yáng cóng sì fén yīn hái jìn zuǒ pú yè
三年，出判河阳，从祀汾阴还，进左仆射。
wǔ nián dài hái qǐng lǎo yǐ sī kōng zhì shì
五年，代还，请老，以司空致仕。
rù cí biàn zuò fāng bài ér pū shàng jù zhǐ zhī xǔ èr zi fú yè shēng diàn mìng yì zuò yīn wèi sān
入辞便坐，方拜而仆，上遽止之，许二子扶掖升殿，命益坐茵为三。
guī luò de péi dù wǔ qiáo zhuāng yǒu chí xiè sōng zhú zhī shèng rì yǔ qīn jiù shāng yǒng qí jiān yì shén kuàng shì
归洛，得裴度午桥庄，有池榭松竹之盛，日与亲旧觞咏其间，意甚旷适。
qī nián xià hōng nián qī shí èr
七年夏，薨，年七十二。
zèng sī tú shì wén dìng
赠司徒，谥文定。
qí xián zī yí fēng shuò yì lùn kāng kǎi yǒu dà lüè yǐ zhì jūn zì fù
齐贤姿仪丰硕，议论慷慨，有大略，以致君自负。
liú xīn xíng yù duō suǒ quán huó
留心刑狱，多所全活。
xǐ tí jiǎng hán jùn
喜提奖寒隽。
shǎo shí jiā pín fù sǐ wú yǐ wéi zàng hé nán xiàn lì wèi bàn qí shì qí xián shēn dé zhī shì yǐ xiōng lǐ suī guì bù tì yě
少时家贫，父死无以为葬，河南县吏为办其事，齐贤深德之，事以兄礼，虽贵不替也。
zhòng xiōng zhāo dù cháng shòu qí xián jīng jí zú biǎo zèng guāng lù sì chéng
仲兄昭度尝授齐贤经，及卒，表赠光禄寺丞。
yòu cháng yī tài zǐ shǎo shī li sù jiā sù sǐ wèi yíng zàng shì suì shí jì zhī
又尝依太子少师李肃家，肃死，为营葬事，岁时祭之。
zhào pǔ cháng jiàn qí xián yú tài zōng wèi yòng pǔ jí jù qián liè shì yǐ wèi bì xià ruò jìn qí xián zé qí xián tā rì gǎn ēn gèng guò yú cǐ
赵普尝荐齐贤于太宗，未用，普即具前列事，以谓："陛下若进齐贤，则齐贤他日感恩，更过于此。
shàng dà yuè suì dà yòng
"上大悦，遂大用。
zhǒng fàng zhī qǐ qí xián suǒ jiàn yě
种放之起，齐贤所荐也。
qí xián sì jiàn liǎng fǔ jiǔ jū bā zuò yǐ sān gōng jiù dì kāng níng fú shòu shí hǎn qí bǐ
齐贤四践两府，九居八座，以三公就第，康宁福寿，时罕其比。
jū xiāng rì shù qǐ dà yù yòu yǔ kòu zhǔn xiāng qīng rén huò yǐ cǐ shǎo zhī
居相日，数起大狱，又与寇准相倾，人或以此少之。
qí xián zhū zǐ jiē néng yǒu lì zōng xìn nèi diàn chóng bān
齐贤诸子皆能有立：宗信，内殿崇班；
zōng lǐ dà lǐ sì chéng
宗理，大理寺丞；
zōng liàng diàn zhōng chéng
宗谅，殿中丞；
zōng jiǎn gé mén zhī hòu
宗简，阁门祗候；
zōng nè tài zǐ zhōng shè
宗讷，太子中舍；
zōng lǐ zuì xián suī lèi zī dēng cháo ér wèi jī shù gù duō jū tián lǐ
宗礼最贤，虽累资登朝，而畏羁束，故多居田里。
zōng huì zì xí zhī qí xián dì èr zi yě
宗诲字习之，齐贤第二子也。
shǎo xǐ xué bīng fǎ yīn yáng xiàng wěi zhī shū wú bù tōng jiū
少喜学兵法，阴阳、象纬之书无不通究。
yǐ fù rèn wèi mì shū shěng zhèng zì qiān zhì tài zǐ zhōng shè biǎn hǎi zhōu bié jià
以父任为秘书省正字，迁至太子中舍，贬海州别驾。
cháng tōng pàn hé yáng xǐ zhī fù shùn jiān
尝通判河阳，徙知富顺监。
huì yí rén dòu láng chūn pàn qún liáo jiē sāo dòng zōng huì jiāng jùn bīng gōng pò zhī
会夷人斗郎春叛，群獠皆骚动，宗诲将郡兵攻破之。
zhuó kāi fēng fǔ pàn guān sān sī dù zhī gōu yuàn
擢开封府判官、三司度支勾院。
zōng huì zài kāi fēng rì yù shǐ wáng yán hé qí shì jiǔ fèi shì jí wèi hé běi zhuǎn yùn shǐ nǎi fā yán jū sāng jiǎ guān zhōu jiǎ fàn cháo lùn è zhī
宗诲在开封日，御史王沿劾其嗜酒废事，及为河北转运使，乃发沿居丧假官舟贾贩，朝论恶之。
huì yǐ diào fā rǎo mín xǐ zhī xú zhōu
会以调发扰民，徙知徐州。
lèi qiān tài cháng shǎo qīng hòu wèi yǒng xīng jūn bīng mǎ qián xiá yòu xǐ fū yán lù jiān zhī fū zhōu
累迁太常少卿，后为永兴军兵马钤辖，又徙鄜延路兼知鄜州。
yuán hào kòu yán ān liú píng shí yuán sūn bài méi qián xiá huáng dé hé dùn hái yán zhōu bù nà yòu zǒu fū zhōu
元昊寇延安，刘平、石元孙败没，钤辖黄德和遁还，延州不纳，又走鄜州。
zōng huì yuē jūn bēn jiāng wú suǒ guī jī zhī zé wéi luàn yǐ
宗诲曰："军奔将无所归，激之则为乱矣。
nǎi nà zhī jū dé hé yǐ wén
"乃纳之，拘德和以闻。
shì shí fū chéng bù wán qiě wú bèi chuán yán kòu bīng zhì rén xīn bù ān
是时鄜城不完，且无备，传言寇兵至，人心不安。
zōng huì nǎi yán chì hou jí rù ér jìn chū shǐ lǎo yòu bìng lì shǒu yù zhī dí yì zì yǐn qù
宗诲乃严斥候，籍入而禁出，使老幼并力守御之，敌亦自引去。
lǐng xìng zhōu fáng yù shǐ fù xǐ yǒng xīng qián xiá jiān zhī bīn zhōu yǐ mì shū jiān zhì shì
领兴州防御使，复徙永兴钤辖兼知邠州，以秘书监致仕。
cháng shì gàn yè qí zǐ yuē xī hè mì jiān yǐ dào shì fú dōng guī kuài jī míng huáng cì yǐ jiàn hú yǐ wéi xiū lǎo zhī de
尝事干谒，其子曰："昔贺秘监以道士服东归会稽，明皇赐以鉴湖，以为休老之地。
jīn luò xià suī wú jiàn hú ér sōng shǎo yī chán tiān xià jiā chǔ suī fēi cháo tíng suǒ cì jiē xián yì zhī rén suǒ yǒu ěr
今洛下虽无鉴湖，而嵩、少、伊、瀍天下佳处，虽非朝廷所赐，皆闲逸之人所有尔。
dà rén hé yī yǔ fú yǐ yōu yóu hé bì gēng shì qǐng yè hu
大人盍衣羽服以优游，何必更事请谒乎？
zōng huì yuē wú zuò bái tóu lǎo jiān mì shū ér mián hé yǐ hè lǎo liú shā zhī fú wèi zāi
"宗诲曰："吾作白头老监秘书而眠，何以贺老流沙之服为哉？
shí yǐ wéi míng yán
"时以为名言。
chū qí xián shǒu dài zhōu zōng huì cháng yù jì huà qí bǎo rèn qīn zú bù wèn shū jìn yǐ nián wèi xiān hòu
初，齐贤守代州，宗诲尝预计画，其保任亲族不问疏近，以年为先后。
rán xìng tān suī xiè shì yóu shì huò zhí yǐ zhì yú zú
然性贪，虽谢事，犹事货殖，以至于卒。
zi èr rén
子二人。
zi gāo zì shū mó shǎo yǒu cái míng ér bù zì fù rén lè yǔ zhī yóu
子皋字叔谟，少有才名而不自负，人乐与之游。
zuì shàn yǐn zhū zhū yuē wú jiāo tiān xià shì duō yǐ bù yǐ tōng fǒu yì yì zhě zi gāo yě
最善尹洙，洙曰："吾交天下士多矣，不以通否易意者，子皋也。
jǔ jìn shì shì mì shū láng zhī xīn zhèng xiàn
"举进士，试秘书郎、知新郑县。
yǐ qí xián xiàng qiān jiào shū láng guǎn gé xiàn sòng zhuó zhù zuò zuǒ láng jìn zhí shǐ guǎn lèi guān zhì shàng shū sī fēng yuán wài láng
以齐贤相，迁校书郎，馆阁献颂，擢著作佐郎，进直史馆，累官至尚书司封员外郎。
zi xiàn zì yàn zhāng yǐ yīn jiāng zuò jiān zhǔ bù yǐ xiàn wén cì tóng jìn shì chū shēn lèi qiān shàng shū xíng bù láng zhōng zhī guāng huà jūn
子宪字彦章，以荫将作监主簿，以献文赐同进士出身，累迁尚书刑部郎中、知光化军。
shù zú zhú qí shuài hán gāng yú dǎng zuò luàn zi xiàn zhāo xiáng zhī
戍卒逐其帅韩纲，余党作乱，子宪招降之。
zhēng shuì zhòng rén duō bū fù zi xiàn zòu chú zhī
征税重，人多逋负，子宪奏除之。
lì tài cháng shǎo qīng sān sī yán tiě pàn guān zhí shǐ guǎn zhī hóng zhōu
历太常少卿、三司盐铁判官、直史馆、知洪州。
qiān yòu jiàn yì dài fū zhī guì zhōu bù fù yù shǐ hé zhī jiàng mì shū jiān
迁右谏议大夫、知桂州，不赴，御史劾之，降秘书监。
fù wèi guāng lù qīng jiā zhí mì gé zhī lú zhōu qiān mì shū jiān lèi zhí xǐ yáng zhōu zú
复为光禄卿，加直秘阁、知庐州，迁秘书监，累职徙扬州，卒。
gǔ huáng zhōng zì wā mín cāng zhōu nán pí rén táng xiāng dān sì shì sūn
贾黄中，字娲民，沧州南皮人，唐相耽四世孙。
fù pín zì zhòng bǎo jìn tiān fú sān nián jìn shì jiě hè
父玭字仲宝，晋天福三年进士，解褐。
sòng chū wèi xíng bù láng zhōng zhōng shuǐ bù yuán wài láng zhī jùn yí xiàn nián qī shí zú
宋初，为刑部郎中，终水部员外郎、知浚仪县，年七十卒。
pín yán yì shàn jiào zǐ shì dà fū zǐ dì lái yè bì zhūn zhūn huì yòu zhī
玭严毅，善教子，士大夫子弟来谒，必谆谆诲诱之。
chū tōng pàn zhèn zhōu zàng xiāng dǎng qún cóng zhī wèi zàng zhě shí wǔ sàng gū pín bù zì jǐ zhě xián jiào yù ér hūn jià zhī
初，通判镇州，葬乡党群从之未葬者十五丧，孤贫不自给者，咸教育而婚嫁之。
huáng zhōng yòu cōng wù fāng wǔ suì pín měi dàn lìng zhèng lì zhǎn shū juàn bǐ zhī wèi zhī děng shēn shū kè qí sòng dú
黄中幼聪悟，方五岁，玭每旦令正立，展书卷比之，谓之"等身书"，课其诵读。
liù suì jǔ tóng zǐ kē qī suì néng zhǔ wén chù lèi fù yǒng
六岁举童子科，七岁能属文，触类赋咏。
fù cháng lìng shū shí yuē sì yè chéng nǎi de shí ròu
父常令蔬食，曰："俟业成，乃得食肉。
shí wǔ jǔ jìn shì shòu jiào shū láng jí xián xiào lǐ qiān zhù zuò zuǒ láng zhí shǐ guǎn
"十五举进士，授校书郎、集贤校理，迁著作佐郎、直史馆。
jiàn lóng sān nián qiān zuǒ shí yí lì zuǒ bǔ quē
建隆三年，迁左拾遗，历左补阙。
kāi bǎo bā nián tōng pàn dìng zhōu pàn tài cháng lǐ yuàn
开宝八年，通判定州，判太常礼院。
huáng zhōng duō shí diǎn gù měi xiáng dìng lǐ wén sǔn yì dé zhōng hào wèi chèn zhí
黄中多识典故，每详定礼文，损益得中，号为称职。
lǐng nán píng yǐ huáng zhōng wèi cǎi fǎng shǐ lián zhí píng shù yuǎn rén biàn zhī
岭南平，以黄中为采访使，廉直平恕，远人便之。
hái zòu lì hài shù shí shì jiē chēng zhǐ
还奏利害数十事，皆称旨。
huì kè jiāng biǎo xuǎn zhī xuān zhōu
会克江表，选知宣州。
suì jī mín duō wèi dào huáng zhōng chū jǐ fèng zào mí zhōu lài quán huó zhě yǐ qiān shù réng shè fǎ mǐ dào yīn xī jiě qù
岁饥，民多为盗，黄中出己奉造糜粥，赖全活者以千数，仍设法弭盗，因悉解去。
tài zōng jí wèi qiān lǐ bù yuán wài láng
太宗即位，迁礼部员外郎。
tài píng xīng guó èr nián zhī shēng zhōu
太平兴国二年，知升州。
shí jīn líng chū fù huáng zhōng wéi zhèng jiǎn yì bù nèi shén zhì
时金陵初附，黄中为政简易，部内甚治。
yī rì àn xíng fǔ shǔ zhōng jiàn yī shì jiōng yuè shén gù mìng fā shì zhī de jīn bǎo shù shí kuì jì zhí shù bǎi wàn nǎi lǐ shì gōng gé zhōng yí wù yě jí biǎo shàng zhī
一日，案行府署中，见一室扃钥甚固，命发视之，得金宝数十匮，计直数百万，乃李氏宫阁中遗物也，即表上之。
shàng lǎn biǎo wèi shì chén yuē fēi huáng zhōng lián kè zé wáng guó zhī bǎo jiāng wū fǎ ér hài rén yǐ
上览表谓侍臣曰："非黄中廉恪，则亡国之宝，将污法而害人矣。
cì qián sān shí wàn
"赐钱三十万。
dīng fù yōu qǐ fù shì shì
丁父忧，起复视事。
wǔ nián zhào guī quē
五年，召归阙。
yǒu jiàn huáng zhōng wén xué gāo dì zhào shì zhōng shū bài jià bù yuán wài láng zhī zhì gào
有荐黄中文学高第，召试中书，拜驾部员外郎、知制诰。
bā nián yǔ sòng bái lǚ méng zhèng děng tóng zhī gòng jǔ qiān sī fēng láng zhōng chōng hàn lín xué shì
八年，与宋白、吕蒙正等同知贡举，迁司封郎中，充翰林学士。
yōng xī èr nián yòu zhī gòng jǔ é zhǎng lì bù xuǎn
雍熙二年，又知贡举，俄掌吏部选。
duān gǒng chū jiā zhōng shū shè rén
端拱初，加中书舍人。
èr nián jiān shǐ guǎn xiū zhuàn
二年，兼史馆修撰。
fán zài diǎn gòng bù duō jiǎn bá hán jùn chú nǐ guān lì pǐn zǎo jīng dàng
凡再典贡部，多柬拔寒俊，除拟官吏，品藻精当。
chún huà èr nián qiū yǔ li hàng bìng bài jǐ shì zhōng cān zhī zhèng shì
淳化二年秋，与李沆并拜给事中、参知政事。
tài zōng zhào jiàn qí mǔ wáng shì mìng zuò wèi yuē jiào zǐ rú shì zhēn mèng mǔ yǐ
太宗召见其母王氏，命坐，谓曰："教子如是，真孟母矣。
zuò shī yǐ cì zhī bān cì shén hòu
"作诗以赐之，颁赐甚厚。
huáng zhōng sù zhòng lǚ duān wéi rén shǔ duān chū zhèn xiāng yáng huáng zhōng lì jiàn yú shàng yīn liú wèi shū mì zhí xué shì suì cān zhī zhèng shì
黄中素重吕端为人，属端出镇襄阳，黄中力荐于上，因留为枢密直学士，遂参知政事。
dāng shì wén xíng zhī shì duō huáng zhōng suǒ jiàn yǐn ér wèi cháng yán rén mò zhī zhī yě
当世文行之士，多黄中所荐引，而未尝言，人莫之知也。
rán wèi shèn guò shèn zhōng shū zhèng shì pō liú bù jué
然畏慎过甚，中书政事颇留不决。
sì nián dōng yǔ hàng bìng ba shǒu běn guān
四年冬，与沆并罢守本官。
míng nián zhī xiāng zhōu shàng yán mǔ lǎo qǐ liú jīng gǎi zhī chán zhōu
明年，知襄州，上言母老乞留京，改知澶州。
cí rì shàng jiè zhī yuē fu xiǎo xīn yì yì jūn chén jiē dāng rán
辞日，上戒之曰："夫小心翼翼，君臣皆当然；
ruò tài guò zé shī dà chén zhī tǐ
若太过，则失大臣之体。
huáng zhōng dùn shǒu xiè
"黄中顿首谢。
shàng yīn wèi shì chén yuē zhèn cháng niàn qí mǔ yǒu xián dé qī shí yú nián wèi jué lǎo měi yǔ zhī yǔ shén míng mǐn
上因谓侍臣曰："朕尝念其母有贤德，七十余年未觉老，每与之语，甚明敏。
huáng zhōng zhōng rì yōu wèi bì xiān qí mǔ lǎo yǐ
黄中终日忧畏，必先其母老矣。
yīn mù cān zhī zhèng shì sū yì jiǎn yuē yì jiǎn zhī mǔ yì rú zhī
"因目参知政事苏易简曰："易简之母亦如之。
zì gǔ xián mǔ bù kě duō dé
自古贤母不可多得。
yì jiǎn qián xiè yuē bì xià yǐ xiào zhì tiān xià jiǎng jí rén qīn chén shí hé rén yīng cí róng yù
"易简前谢曰："陛下以孝治天下，奖及人亲，臣实何人，膺兹荣遇。
zhì dào chū huáng zhōng gòu jí zhào lìng guī quē
至道初，黄中遘疾，诏令归阙。
huì jiàn chǔ gōng zé dà chén yǒu dé wàng zhě wèi bīn yǒu huáng zhōng zài xuǎn zhòng
会建储宫，择大臣有德望者为宾友，黄中在选中。
yǐ jiǔ jí gǎi mìng li zhì li hàng jiān bīn kè huáng zhōng yì tè bài lǐ bù shì láng dài zhì jiān mì shū jiān
以久疾，改命李至、李沆兼宾客，黄中亦特拜礼部侍郎，代至兼秘书监。
huáng zhōng sù shì wén jí jì jū nèi gé shén yǐ wéi wèi
黄中素嗜文籍，既居内阁，甚以为慰。
èr nián yǐ jí zú nián wǔ shí liù qí mǔ shàng wú yàng zú rú shàng yán
二年，以疾卒，年五十六，其母尚无恙，卒如上言。
zèng lǐ bù shàng shū
赠礼部尚书。
shàng wén qí sù pín bié cì qián sān shí wàn
上闻其素贫，别赐钱三十万。
jì zàng qí mǔ rù xiè yòu cì bái jīn sān bǎi liǎng
既葬，其母入谢，又赐白金三百两。
shàng wèi zhī yuē wù yǐ zhū sūn wèi niàn zhèn dāng bù wàng yě
上谓之曰："勿以诸孙为念，朕当不忘也。
huáng zhōng duān jǐn néng shǒu jiā fǎ lián bái wú sī
黄中端谨，能守家法，廉白无私。
duō zhī tái gé gù shì tán lùn wěi pǐ tīng zhě wàng juàn yān
多知台阁故事，谈论亹癖，听者忘倦焉。
zài hàn lín rì tài zōng zhào jiàn fǎng yǐ shí zhèng dé shī huáng zhōng dàn yán chén zhí diǎn shū zhào sī bù chū wèi jūn guó zhèng shì fēi chén suǒ zhī
在翰林日，太宗召见，访以时政得失，黄中但言："臣职典书诏，思不出位，军国政事，非臣所知。
shàng yì zhòng zhī yǐ wéi jǐn hòu
"上益重之，以为谨厚。
jí zhī zhèng shì zú wú suǒ jiàn míng shí lùn bù zhī xǔ
及知政事，卒无所建明，时论不之许。
yǒu wén jí sān shí juǎn
有文集三十卷。
zi shǒu qiān yōng xī èr nián jìn shì
子守谦，雍熙二年进士；
shǒu zhèng xiàn wén zhào shì cì jìn shì dì hòu wèi yú bù yuán wài láng
守正，献文召试，赐进士第，后为虞部员外郎；
shǒu yuē guó zǐ bó shì
守约，国子博士；
shǒu wén diàn zhōng chéng
守文，殿中丞；
shǒu nè yòu zàn shàn dài fū
守讷，右赞善大夫。
lùn yuē shī yún yǔn yě tiān zǐ jiàng yǔ qīng shì shí wèi ā héng shí zuǒ yòu shāng wáng
论曰：《诗》云："允也天子，降予卿士，实为阿衡，实左右商王。
yán yǒu shì jūn zé yǒu shì chén yǒu shì chén zé zú yǐ xiāng shì jūn yě
"言有是君则有是臣，有是臣则足以相是君也。
tài zōng lì jīng shù zhèng zhù yì fǔ xiāng yǐ fǎng jiù dé jí jiā jìn yòng jì zhuó méng zhèng qí xián dié jū xiàng wèi
太宗励精庶政，注意辅相，以昉旧德，亟加进用，继擢蒙正、齐贤，迭居相位；
fù jìn huáng zhōng bǐ cān dà zhèng
复进黄中，俾参大政。
ér sì chén zhě jiāng shùn dé měi xiū míng shù zhèng yǐ zhì chéng píng zhī zhì kě wèi jūn chén gè jǐn qí dào zhě yǐ
而四臣者将顺德美，修明庶政，以致承平之治，可谓君臣各尽其道者矣。
jūn zǐ wèi lǐ fǎng wèi duō xùn suǒ huǐ ér bù jiào méng zhèng wèi zhāng shēn suǒ wū ér bù biàn qí xián wèi tóng liè suǒ lèi ér bù yán huáng zhōng duō suǒ jiàn yǐn ér bù yǒu qí gōng cǐ gù rén zhī suǒ nán yě
君子谓李昉为多逊所毁而不校，蒙正为张绅所污而不辨，齐贤为同列所累而不言，黄中多所荐引而不有其功，此固人之所难也。
ér kuàng sì chén zhě jiē xián zǎi fǔ yòu néng jìn tuì yǒu lǐ jiē yǐ shàn zhōng fēi shèng dé jūn zǐ qí shú néng yǔ yú sī
而况四臣者皆贤宰辅，又能进退有礼，皆以善终，非盛德君子，其孰能与于斯？