宋史 · 脱脱 · Chapter 267 of 496

列传·卷二十六

PinyinModern Translation
Size

zhāng hóng zhào chāng yán chén shù wèi yǔ liú shì fù liú chāng yán zhāng jì li wéi qīng

张宏赵昌言陈恕(魏羽刘式附)刘昌言张洎李惟清

zhāng hóng zì chén qīng qīng zhōu yì dōu rén

张宏,字臣卿,青州益都人。

gāo zǔ mào zhāo táng yì dìng jié dù shǐ

高祖茂昭,唐易、定节度使。

zēng zǔ yuán yì zhōu cì shǐ

曾祖元,易州刺史。

zǔ chí pú chéng lìng

祖持,蒲城令。

fù qiào yè chūn qiū yī jǔ bù dì tuì jū qiū yuán hòu táng tiān chéng zhōng yǐ xián shuài hòu bǔ xié lǜ láng zhì píng lì lìng

父峭,业《春秋》,一举不第,退居丘园,后唐天成中以贤帅后补协律郎,至平利令。

hóng tài píng xīng guó èr nián jǔ jìn shì wèi jiāng zuò jiān chéng tōng pàn xuān zhōu

宏,太平兴国二年,举进士,为将作监丞,通判宣州。

gǎi tài zǐ zhōng yǔn zhí shǐ guǎn qiān zhù zuò láng cì fēi yú yù xiū tài píng yù lǎn lì zuǒ shí yí

改太子中允、直史馆,迁著作郎,赐绯鱼,预修《太平御览》,历左拾遗。

liù nián chū wèi xiá lù zhuǎn yùn fù shǐ jiù jiā zuǒ bǔ quē huì shěng fù shǐ zhī suì zhōu yǐ qín gàn wén rù wèi dù zhī yuán wài láng

六年,出为峡路转运副使,就加左补阙、会省副使,知遂州,以勤干闻,入为度支员外郎。

yōng xī zhōng lǚ méng zhèng li zhì zhāng qí xián wáng miǎn jiàn qí wén xíng gǎi zhǔ kè láng zhōng shǐ guǎn xiū zhuàn

雍熙中,吕蒙正、李至、张齐贤、王沔荐其文行,改主客郎中、史馆修撰。

shù rì yǐ běn guān chōng shū mì zhí xué shì cì jīn zǐ

数日,以本官充枢密直学士,赐金紫。

tài zōng zhào duì biàn diàn wèi yuē chéng dū zhòng dì qīng wèi zhèn zhèn zhī

太宗召对便殿,谓曰:"成都重地,卿为朕镇之。

yīn hòu cì yǐ qiǎn

"因厚赐以遣。

zhì zhèng zhōu cù zhào guī quē bài yòu jiàn yì dài fū shū mì fù shǐ

至郑州,促召归阙,拜右谏议大夫、枢密副使。

huì tài zōng qīn shì lǐ bù bù hé gé gòng shì lìng shū mì yuàn gěi dié yīn wèi hóng yuē zhèn zì yù jí yǐ lái qīn zé qún cái dà zhě wèi dòng liáng xiǎo zhě wèi cuī jué qīng yǔ lǚ méng zhèng jiē zhōng zhèn xuǎn dà chén pō yǒu jǔ yì

会太宗亲试礼部不合格贡士,令枢密院给牒,因谓宏曰:"朕自御极以来,亲择群材,大者为栋梁,小者为榱桷,卿与吕蒙正皆中朕选,大臣颇有沮议。

fēi zhèn dú duàn qǐ néng jí cǐ hu

非朕独断,岂能及此乎?

hóng dùn shǒu xiè

"宏顿首谢。

shí hé shuò yòng bīng hóng jū wèi wú suǒ jiàn bái yù shǐ zhōng chéng zhào chāng yán duō yán biān shì nǎi yǐ chāng yán fù shū mì hóng wèi zhōng chéng liǎng gèng qí rèn

时河朔用兵,宏居位无所建白,御史中丞赵昌言多言边事,乃以昌言副枢密,宏为中丞,两更其任。

duān gǒng chū gǎi gōng bù shì láng zài wèi shū mì fù shǐ

端拱初,改工部侍郎,再为枢密副使。

chún huà èr nián yǐ lì bù shì láng ba é pàn lì bù quán quán zhī kāi fēng fǔ

淳化二年,以吏部侍郎罢,俄判吏部铨,权知开封府。

tài zōng yù biàn diàn lǜ qiú yǐ fǔ yù duō yōng zhào hé qí guān shǔ hóng děng dùn shǒu qǐng zuì nǎi shì zhī

太宗御便殿虑囚,以府狱多壅,诏劾其官属,宏等顿首请罪,乃释之。

zhēn zōng yǐn jīng hóng ba fèng cháo qǐng

真宗尹京,宏罢奉朝请。

zhì dào chū chū zhī lù zhōu

至道初,出知潞州。

èr nián jiù zhuǎn yòu chéng

二年,就转右丞。

zhēn zōng jí wèi jiā gōng bù shàng shū

真宗即位,加工部尚书。

xián píng chū hái cháo zhī shěn guān yuàn tōng jìn yín tái fēng bó sī

咸平初,还朝,知审官院、通进银台封驳司。

èr nián zhēn zōng yǐ shàng fēng zhě zhòng lǜ qí jī liú mìng hóng yǔ wáng dàn zhī dēng wén gǔ yuàn zài zhǎng lì bù xuǎn

二年,真宗以上封者众,虑其稽留,命宏与王旦知登闻鼓院,再掌吏部选。

sì nián zú nián liù shí sān

四年,卒,年六十三。

fèi cháo zèng yòu pú yè mìng zhòng shǐ lì zàng shì

废朝,赠右仆射,命中使莅葬事。

lù qí zi kě jiǔ dà lǐ píng shì kě dào tài zhù kě dù fèng lǐ láng

录其子可久大理评事,可道太祝,可度奉礼郎。

hóng xún jǐn shǒu wèi bù qiú hè hè zhī yù lì jiàn tōng xiǎn wèi cháng bài shì

宏循谨守位,不求赫赫之誉,历践通显,未尝败事。

kě jiǔ zhì yú bù yuán wài láng kě dào guó zǐ bó shì kě dù tài zǐ zhōng shè

可久至虞部员外郎,可道国子博士,可度太子中舍。

zhào chāng yán zì zhòng mó fén zhōu xiào yì rén

赵昌言,字仲谟,汾州孝义人。

fù ruì cóng shì shǐ fǔ tài zōng yǐn kāi fēng xuǎn wèi yōng qiū tài kāng èr xiàn lìng hòu zhōng ān shēn guān chá pàn guān

父叡,从事使府,太宗尹开封,选为雍丘、太康二县令,后终安、申观察判官。

chāng yán shǎo yǒu dà zhì zhào féng gāo xī kòu zhǔn jiē chēng xǔ zhī

昌言少有大志,赵逢、高锡、寇准皆称许之。

tài píng xīng guó sān nián jǔ jìn shì wén sī shén mǐn yǒu shēng yú chǎng wū wèi gòng bù shǒu jiàn

太平兴国三年,举进士,文思甚敏,有声于场屋,为贡部首荐。

tíng shì rì tài zōng jiàn qí cí qì jùn biàn yòu dǔ qí fù míng wèi zuǒ yòu yuē shì cháng wèi dōng jī zǎi zhèn zhī shēng chén bì xiàn shī bǎi yùn wéi shòu shàn xun qí zi yì wèi kě jiā yě

廷试日,太宗见其辞气俊辩,又睹其父名,谓左右曰:"是尝为东畿宰,朕之生辰,必献诗百韵为寿,善训其子,亦为可嘉也。

zhuó zhì jiǎ kē wèi jiāng zuò jiān chéng tōng pàn è zhōu

"擢置甲科,为将作监丞,通判鄂州。

bài yòu shí yí zhí shǐ guǎn cì fēi yú

拜右拾遗、直史馆,赐绯鱼。

xuǎn wèi jīng hú zhuǎn yùn fù shǐ qiān yòu bǔ quē huì shěng fù zhí gǎi zhī qīng zhōu

选为荆湖转运副使,迁右补阙,会省副职,改知青州。

rù bài zhí fāng yuán wài láng zhī zhì gào yù xiū wén yuàn yīng huá

入拜职方员外郎,知制诰,预修《文苑英华》。

yōng xī chū jiā tún tián láng zhōng

雍熙初,加屯田郎中。

míng nián tóng zhī gòng jǔ é chū zhī tiān xióng jūn

明年,同知贡举,俄出知天雄军。

shí cáo bīn cuī yàn jìn mǐ xìn shī lǜ yú qí gōu chāng yán qiǎn guān chá zhī shǐ zhèng méng shàng shū qǐng zhū bīn děng

时曹彬、崔彦进、米信失律于歧沟,昌言遣观察支使郑蒙上疏,请诛彬等。

yōu zhào bāo dá zhào bài yù shǐ zhōng chéng

优诏褒答,召拜御史中丞。

tài zōng yàn jīn míng chí tè zhào yù yān

太宗宴金明池,特召预焉。

xiàn guān cóng yàn zì chāng yán shǐ yě

宪官从宴,自昌言始也。

hé dōng yòng bīng shū mì fù shǐ zhāng hóng xún mò shǒu wèi chāng yán duō tiáo shàng biān shì tài zōng jí yǐ chāng yán wèi zuǒ jiàn yì dài fū dài hóng wèi shū mì fù shǐ qiān gōng bù shì láng

河东用兵,枢密副使张宏循默守位,昌言多条上边事,太宗即以昌言为左谏议大夫,代宏为枢密副使,迁工部侍郎。

shí yán tiě fù shǐ chén xiàng yú yǔ chāng yán shàn zhī zhì gào hú dàn dù zhī fù shǐ dǒng yǎn jiē chāng yán tóng nián yòu zhèng yán liáng hào cháng zài dà míng mù xià

时盐铁副使陈象舆与昌言善,知制诰胡旦、度支副使董俨皆昌言同年,右正言梁颢尝在大名幕下。

sì rén zhě rì xī huì chāng yán zhī dì

四人者,日夕会昌言之第。

jīng shī wèi zhī yǔ yuē chén sān gēng dǒng bàn yè

京师为之语曰:"陈三更,董半夜。

yǒu yōng shū dí yǐng xìng xiǎn dàn yǔ dàn xiá dàn wéi zuò dà yán zhī cí shǐ yǐng shàng zhī wèi yǐng gǎi xìng míng mǎ zhōu yǐ wéi táng mǎ zhōu fù chū yě

"有佣书翟颍,性险诞,与旦狎,旦为作大言之辞,使颍上之,为颍改姓名马周,以为唐马周复出也。

qí yán duō huǐ shí zhèng zì jiàn wèi dà chén jí lì jǔ shù shí rén jiē gōng fǔ qì qī chāng yán wèi nèi yìng

其言多毁时政,自荐为大臣,及历举数十人皆公辅器,期昌言为内应。

chén wáng yǐn kāi fēng lián zhī yǐ wén zhào bǔ yǐng xì yù jū zhī jǐn de qí zhuàng

陈王尹开封,廉知以闻,诏捕颍系狱,鞠之,尽得其状。

chāng yán zuò biǎn chóng xìn jūn jié dù xíng jūn sī mǎ yǐng zhàng jí qíng miàn liú hǎi dǎo jìn gù zhōng shēn

昌言坐贬崇信军节度行军司马,颍仗脊黥面,流海岛,禁锢终身。

chū tài zōng hòu yù chāng yán chuí yù xiāng zhī

初,太宗厚遇昌言,垂欲相之。

zhào pǔ yǐ xūn jiù fù rù jìn chāng yán gāng lì nǎi xiāng lǚ méng zhèng

赵普以勋旧复入,晋昌言刚戾,乃相吕蒙正。

cái shù yuè huì yǒu yǐng yù pǔ yǐ chāng yán shù dǎng zài quàn tài zōng zhū zhī tài zōng tè kuān yān

裁数月,会有颍狱,普以昌言树党,再劝太宗诛之,太宗特宽焉。

chún huà èr nián qǐ chāng yán zhī cài zhōu yú nián zhào bài yòu jiàn yì dài fū

淳化二年,起昌言知蔡州,逾年,召拜右谏议大夫。

huò yì chí chá yán jìn yǐ shěng zhuǎn cáo

或议驰茶盐禁,以省转漕。

mìng chāng yán wèi jiāng huái liǎng zhè zhì zhì chá yán shǐ chāng yán jí yán fēi biàn tài zōng bù nà qù chāng yán wǎng

命昌言为江淮、两浙制置茶盐使,昌言极言非便,太宗不纳,趣昌言往。

chāng yán gù zhí rú chū

昌言固执如初。

jí yǐ hù bù fù shǐ léi yǒu zhōng dài zhī zú yǐ wú lì ér ba

即以户部副使雷有终代之,卒以无利而罢。

chāng yán fù zhī tiān xióng jūn cì qián èr bǎi wàn

昌言重任知天雄军,赐钱二百万。

dà hé guàn fǔ jìng háo mín zhì chú jiāo tú lì yòu jiān rén qián xué dī fáng suì réng jué yì

大河贯府境,豪民峙刍茭图利,诱奸人潜穴堤防,岁仍决溢。

chāng yán zhī zhī

昌言知道这一情况。

yī rì dī lì gào jí mìng jìng qǔ háo jiā kuài jī yǐ gěi yòng zì shì wú gǎn wèi jiān lì zhě

一日,堤吏告急,命径取豪家廥积以给用,自是无敢为奸利者。

shǔ chán zhōu hé jué liú rù yù hé zhàng yì jìn fǔ chéng chāng yán jí fǔ bīng fù tǔ zēng dī shù bù jí qiān nǎi suǒ jìn zú zuǒ yì jiē yǎn jiǎn bù jìn

属澶州河决,流入御河,涨溢浸府城,昌言籍府兵负土增堤,数不及千,乃索禁卒佐役,皆偃蹇不进。

chāng yán nù yuē fǔ chéng jiāng diàn rén mín qiě ruò rǔ bèi shí hòu lù yù zuò guān yé

昌言怒曰:"府城将垫,人民且溺,汝辈食厚禄,欲坐观耶?

gǎn bù cóng mìng zhě zhǎn

敢不从命者斩。

zhòng gǔ lì fù yì bù jiā xún chéng wán

"众股栗赴役,不浃旬城完。

tài zōng shǒu zhào bāo yù zhī zhào bài jǐ shì zhōng cān zhī zhèng shì bǐ chéng jí zhì yǐ rù jí fù zhōng shū

太宗手诏褒谕之,召拜给事中、参知政事,俾乘疾置以入,即赴中书。

shí jīng chéng lián yǔ chāng yán qǐng chū jiù mǎ fēn mù wài jùn

时京城连雨,昌言请出厩马分牧外郡。

huò yǐ shèng qiū bèi dí mǎ bù kě quē

或以盛秋备敌,马不可阙。

chāng yán yuē sāi xià jī shuǐ dí bì bù zhì

昌言曰:"塞下积水,敌必不至。

tài zōng cóng zhī

"太宗从之。

wèi jǐ wáng xiǎo bō li shùn gòu luàn yú shǔ yì qiǎn dà chén fǔ wèi

未几,王小波、李顺构乱于蜀,议遣大臣抚慰。

chāng yán dú qǐng fā bīng wu shi zi man tíng lùn wèi jué

昌言独请发兵,无使滋蔓,廷论未决。

huì jiā méi lián xiàn shǐ mìng wáng jì ēn děng fēn lù jìn tǎo

会嘉、眉连陷,始命王继恩等分路进讨。

chāng yán shè jì tài miào sù zhāi zhōng yīn zhào duì zī fú diàn fù zàn bīng jì suì qiǎn shǐ dū jì ēn zhàn

昌言摄祭太庙,宿斋中,因召对滋福殿,复赞兵计,遂遣使督继恩战。

jì ēn yù zhòng guǎ shù yú kòu wèi tiǎn wò bīng liú chéng dōu shì wú dòu zhì jùn xiàn fù yǒu xiàn zhě

继恩御众寡术,余寇未殄,握兵留成都,士无斗志,郡县复有陷者。

tài zōng yì pō yàn bīng zhào chāng yán wèi yuē xi chuān běn zì yī guó tài zǔ píng zhī qì jīn sān shí nián yǐ

太宗意颇厌兵,召昌言谓曰:"西川本自一国,太祖平之,讫今三十年矣。

chāng yán zhī yì jí qián zhǐ huà gōng qǔ zhī cè

"昌言知意,即前指画攻取之策。

tài zōng xǐ mìng chāng yán wèi chuān xiá wǔ shí èr zhōu zhāo ān xíng yíng mǎ bù jūn dōu bù shǔ

太宗喜,命昌言为川峡五十二州招安行营马步军都部署。

chāng yán kěn cí dūn yù bù xǔ cì jīng kǎi liáng mǎ bái jīn wǔ qiān liǎng bié cì shǒu zhá shù fú jiē tǎo zéi fāng lüè

昌言恳辞,敦谕不许,赐精铠、良马、白金五千两,别赐手札数幅,皆讨贼方略。

zì jì ēn yǐ xià bìng shòu jié dù

自继恩以下,并受节度。

jì xíng yǒu zòu chāng yán wú sì bí zhé shān gēn pō yǒu fǎn xiāng bù yí qiǎn wò bīng rù shǔ

既行,有奏昌言无嗣,鼻折山根,颇有反相,不宜遣握兵入蜀。

cóng xún rì zhào zǎi xiàng yú běi yuàn mén yuē zuó lìng chāng yán rù shǔ zhèn sī zhī yǒu suǒ wèi biàn

从旬日,召宰相于北苑门曰:"昨令昌言入蜀,朕思之有所未便。

qiě shǔ zéi xiǎo chǒu chāng yán dà chén wèi yì qián jìn

且蜀贼小丑,昌言大臣,未易前进。

qiě lìng zhù fèng xiáng zhǐ qiǎn nèi shì wèi shào qīn jī shǒu shū zhǐ huī jūn shì yì kě jì yě

且令驻凤翔,止遣内侍卫绍钦赍手书指挥军事,亦可济也。

zhào shū zhuī jí chāng yán yǐ zhì fèng zhōu liú hòu guǎn bǎi yú rì

"诏书追及,昌言已至凤州,留候馆百余日。

zéi píng gǎi hù bù shì láng bà zhèng shì zhī fèng xiáng fǔ

贼平,改户部侍郎,罢政事,知凤翔府。

xǐ chán jīng yán sān zhōu

徙澶、泾、延三州。

zhēn zōng jí wèi qiān bīng bù shì láng zhī shǎn zhōu biǎo qiú hái jīng bù xǔ

真宗即位,迁兵部侍郎、知陕州,表求还京,不许。

wèi jǐ yí zhī yǒng xīng jūn

未几,移知永兴军。

xián píng sān nián yǔ lǚ méng zhèng kòu zhǔn tóng zhào yǐ běn guān jiān yù shǐ zhōng chéng zhī shěn guān yuàn

咸平三年,与吕蒙正、寇准同召,以本官兼御史中丞、知审官院。

yǒu yán mén zī guān bù yí rèn qīn mín chāng yán shǒu shū yǐ cái bù cái zài rén qǐ yǐ hán jùn shì jiā wéi xiàn suì ba qí yì

有言门资官不宜任亲民,昌言手疏,以才不才在人,岂以寒隽世家为限,遂罢其议。

jiā gōng bù shàng shū réng jiān zhōng chéng

加工部尚书,仍兼中丞。

xiān shí duō qiǎn tái lì xún chá qún chén yú yuè fǎ shì zhě chāng yán jiàn yì qǐng zhǔn gù shì lìng zuǒ yòu xún shǐ fēn lǐng zhī

先时,多遣台吏巡察群臣逾越法式者,昌言建议请准故事,令左右巡使分领之。

huì zhī shěn xíng yuàn zhào ān rén pàn dà lǐ sì hán guó huá duàn yù shī zhōng jiě zhí chāng yán yīn shàng yán xiáng duàn guān yi jiā shèn zé zì jīn yǒu yì xíng bù dàng yán shì chéng fá shòu yǐ yuǎn guān ruò yǒu zuì bèi wèn bù jí yǐn fú zhě xǔ lìng zhuī shè

会知审刑院赵安仁、判大理寺韩国华断狱失中解职,昌言因上言:"详断官宜加慎择,自今有议刑不当,严示惩罚,授以远官,若有罪被问不即引伏者,许令追摄。

yòu tiān xià dà bì duàn qì jiē lù kuǎn wén zòu fù xíng bù xiáng fù yòng xíng guāi lǐ zhě jiē xíng àn hé

又天下大辟断讫,皆录款闻奏,付刑部详覆,用刑乖理者皆行按劾。

wéi kāi fēng fǔ wèi cháng zòu àn huò duàn yù yǒu shī zhǐ zuì yuán kān guān lì zhī fǔ pàn guān tuī guān jiǎn fǎ guān jiē bù jí zé zé hé yǐ biàn míng wǎng làn biǎo zé fāng xià

惟开封府未尝奏案,或断狱有失,止罪元勘官吏,知府、判官、推官、检法官皆不及责,则何以辨明枉滥,表则方夏?

wàng zì jīn rú wài zhōu lì shī xíng

望自今如外州例施行。

cóng zhī

朝廷采纳了他的建议。

huì mèng zhōu mín cháng dé fāng sòng lín jīn wèi rèn yì yǐ huì dēng dì shì xià yù shǐ nǎi zhī jǔ wáng qīn ruò shòu zhī chāng yán yǐ wén

会孟州民常德方讼临津尉任懿以贿登第,事下御史,乃知举王钦若受之,昌言以闻。

qīn ruò zì sù zhào xíng bǐng fù àn zuò chāng yán gù rù duó guān biǎn ān yuǎn jūn xíng jūn sī mǎ yí wǔ shèng jūn

钦若自诉,诏刑昺复按,坐昌言故入,夺官,贬安远军行军司马,移武胜军。

jǐng dé chū bài xíng bù shì láng

景德初,拜刑部侍郎。

qiú jiān sān guǎn zhí mìng pàn shàng shū dōu shěng

求兼三馆职,命判尚书都省。

zhēn zōng xìng chán yuān yǐ méng jīn jū yào zēng tún bīng mìng zhī hé yáng

真宗幸澶渊,以盟津居要,增屯兵,命知河阳。

lì zhī tiān xióng jūn fǔ

历知天雄军府。

jìng nèi yǒu xiǎo dào chāng yán bǎng yù néng gào zhí zhě gěi shǎng yá lì jí qiān zhí

境内有小盗,昌言榜谕:"能告执者给赏,牙吏即迁职。

shū mì shǐ wáng jì yīng yǐ wéi xiǎo dào bù dàng shàn wèi shǎng gé nǎi zhào chāng yán yì qí bǎng yǒu láo zhě sì cháo zhǐ

"枢密使王继英以为小盗不当擅为赏格,乃诏昌言易其榜,有劳者俟朝旨。

wèi jǐ xǐ zhī zhèn zhōu qiān hù bù shì láng

未几,徙知镇州,迁户部侍郎。

dà zhōng xiáng fú èr nián zú nián liù shí wǔ

大中祥符二年,去世,终年六十五岁。

zèng lì bù shàng shū shì yuē jǐng sù

赠吏部尚书,谥曰景肃。

lù qí zi qìng sì wèi guó zi jiān chéng fù lù zhōng sàng

录其子庆嗣为国子监丞,赋禄终丧。

zhí sūn yǔn míng tóng xué jiū chū shēn

侄孙允明同学究出身。

chāng yán xǐ tuī jiǎng hòu jìn zhǎng cáo hú wài shí li hàng tōng pàn tán zhōu chāng yán wèi yǒu tái fǔ zhī liàng biǎo wén yú cháo

昌言喜推奖后进,掌漕湖外时,李沆通判潭州,昌言谓有台辅之量,表闻于朝。

wáng dàn zǎi yuè zhōu píng jiāng chāng yán yī jiàn shi qí yuǎn dà yǐ nǚ qī zhī hòu jiē wèi xián xiàng

王旦宰岳州平江,昌言一见,识其远大,以女妻之,后皆为贤相。

wáng yǔ chēng zì bēi zhì zhuó cí zhí yì chāng yán suǒ jiàn yě

王禹偁自卑秩擢词职,亦昌言所荐也。

chāng yán qiáng lì shàng qì gài dāng guān wú suǒ gù bì suǒ zhì yǐ wēi duàn lì míng suī lǚ jīng bìn chì wèi cháng shǎo zì yì sǔn

昌言强力尚气概,当官无所顾避,所至以威断立名,虽屡经摈斥,未尝少自抑损。

rán gāng bì zòng lǜ duì liáo lì jù màn shí lùn yǐ cǐ shǎo zhī

然刚愎纵率,对僚吏倨慢,时论以此少之。

qìng sì zhì tài zǐ xǐ mǎ

庆嗣至太子洗马。

chén shù zì zhòng yán hóng zhōu nán chāng rén

陈恕,字仲言,洪州南昌人。

shǎo wèi xiàn lì zhé jié dú shū

少为县吏,折节读书。

jiāng nán píng lǐ bù shì láng wáng míng zhī hóng zhōu shù yǐ rú fú jiàn míng yǔ yǔ dà qí zhī yīn zī sòng lìng yù jì xié

江南平,礼部侍郎王明知洪州,恕以儒服见,明与语,大奇之,因资送令预计偕。

tài píng xīng guó èr nián jìn shì jiě hè dà lǐ píng shì tōng pàn hóng zhōu shù yǐ xiāng lǐ cí

太平兴国二年进士,解褐大理评事、通判洪州,恕以乡里辞。

gǎi lǐ zhōu

改澧州。

lǐ zì táng jì wèi jié zhèn jiān lǐng lì duō yuán bù shū gān mò wèi jiān

澧自唐季为节镇兼领,吏多缘簿书干没为奸。

shù jǐn zhì fā qí bì jùn zhōng chēng wéi qiáng míng yǐ lì gàn wén

恕尽擿发其弊,郡中称为强明,以吏干闻。

zhào rù wèi yòu zàn shàn dài fū tóng pàn sān sī gōu yuàn qiān zuǒ shí yí chōng dù zhī pàn guān

召入,为右赞善大夫,同判三司勾院,迁左拾遗,充度支判官。

yǔ pàn shǐ wáng rén shàn tíng zhēng běn sī shì rén shàn qū fú zuò biǎn zhì

与判使王仁赡廷争本司事,仁赡屈伏,坐贬秩;

zhuó shù wèi dù zhī yuán wài láng réng jiù zhí

擢恕为度支员外郎,仍旧职。

zài qiān gōng bù láng zhōng zhī dà míng fǔ

再迁工部郎中、知大名府。

shí qì dān nèi kòu shòu zhào zēng jùn chéng huáng qí qì yòng qǔ yú mín zhě bù shí jí shù lì qín fǔ zhōng dà háo yī rén huì jiāng lì jiāng zhǎn zhī

时契丹内寇,受诏增浚城隍,其器用取于民者不时集,恕立擒府中大豪一人,会将吏将斩之。

zōng zú hào sù bīn zuǒ jìng qián qǐng jiù dà háo kòu tóu liú xiě qǐng yì rì jí shì wéi qī gān sǐ

宗族号诉,宾佐竞前请救,大豪叩头流血,请翌日集事,违期甘死。

shù lìng xiè zhī yǐ xùn mín jiē kǒng lì wú gǎn hòu qī zhě shù rì gōng jiù

恕令械之以徇,民皆恐栗,无敢后期者,数日功就。

huì qì dān yǐn qù zhào rù wèi hù bù láng zhōng hù bù fù shǐ qiān yòu jiàn yì dài fū zhī chán zhōu

会契丹引去,召入为户部郎中、户部副使,迁右谏议大夫、知澶州。

yì zhào wèi hé běi dōng lù yíng tián zhì zhì shǐ

驿召为河北东路营田制置使。

tài zōng yù yǐ nóng zhàn zhī zhǐ shù duì yuē gǔ zhě bīng chū yú mín wú kòu zé gēng kòu zhì zé zhàn

太宗谕以农战之旨,恕对曰:"古者兵出于民,无寇则耕,寇至则战。

jīn zhī róng shì jiē yǐ mù zhì yī shí yǎng jǐ xiàn guān ruò shǐ zhī dōng chí bīng yù kòu chūn zhí lěi fú tián wàn yī shēng biàn huǐ wú jí yǐ

今之戎士皆以募致,衣食仰给县官,若使之冬持兵御寇,春执耒服田,万一生变,悔无及矣。

tài zōng yuē qīng dì xíng zhèn sī zhī

"太宗曰:"卿第行,朕思之。

shù xíng shù rì guǒ yǒu zhào zhǐ lìng xiū wán chéng bǎo tōng dǎo gōu dú ér yǐ yíng tián zhī yì suì qǐn

"恕行数日,果有诏,止令修完城堡、通导沟渎而已,营田之议遂寝。

é zhī dài zhōu rù pàn lì bù xuǎn shì bài yán tiě shǐ

俄知代州,入判吏部选事,拜盐铁使。

shù yǒu xīn jì lí qù sù bì tài zōng shēn qì zhī qīn tí diàn zhù yuē zhēn yán tiě chén shù

恕有心计,厘去宿弊,太宗深器之,亲题殿柱曰:"真盐铁陈恕"。

qiān jǐ shì zhōng cān zhī zhèng shì

迁给事中、参知政事。

shù yuè tài zōng yán jí hù bù shǐ fán zhī gǔ suǒ bù bù zhì

数月,太宗言及户部使樊知古所部不治。

shù yǔ zhī gǔ lián shì qíng hǎo kuǎn qià mì yǐ yǔ zhī yù zhī gǔ xiū jǔ qí zhí

恕与知古联事,情好款洽,密以语之,欲知古修举其职。

zhī gǔ su yú tài zōng tài zōng nù shù xiè jìn zhōng yǔ ba shǒu běn guān

知古诉于太宗,太宗怒恕泄禁中语,罢守本官。

xuán chū zhī jiāng líng fǔ dà fā qún lì jiān zàng zuò tú liú tíng fèi zhě shén zhòng jùn nèi tì xī

旋出知江陵府,大发群吏奸脏,坐徒、流、停、废者甚众,郡内惕息。

chún huà sì nián tài zōng cóng wèi yǔ duàn wéi yī zhī qǐng fēn sān sī wèi shí dào zhì zuǒ yòu jì shǐ yǐ wèi yǔ dǒng yǎn fēn zhǔ zhī

淳化四年,太宗从魏羽、段惟一之请,分三司为十道,置左右计使,以魏羽、董俨分主之;

zhào shù wèi gōng bù shì láng chōng zǒng jì shǐ pàn zuǒ yòu jì shì

召恕为工部侍郎,充总计使,判左右计事。

zuǒ yòu jì shǐ fēn pàn shí dào shì fán yì lùn jì dù bìng lìng shù děng cān yù

左右计使分判十道事,凡议论、计度并令恕等参预。

shù yǐ guān sī fēn lì zhèng lìng hù chū nán yǐ jīng jiǔ jí yán qí fēi shǐ

恕以官司分隶,政令互出,难以经久,极言其非使。

suì yú guǒ ba fù yǐ shù wèi yán tiě shǐ

岁余,果罢,复以恕为盐铁使。

shí tài zōng liú yì jīn gǔ zhào sān sī lì li pǔ děng èr shí qī rén duì yú chóng zhèng diàn xún yǐ jì sī lì hài

时太宗留意金谷,召三司吏李溥等二十七人对于崇政殿,询以计司利害。

pǔ děng yán tiáo mù fán duō bù kě yǐ kǒu zhàn yuàn gěi bǐ zhá yǐ duì

溥等言条目烦多,不可以口占,愿给笔札以对。

tài zōng qiǎn zhōng huáng mén sòng yì xiāng fǔ xiàn wǔ rì xī tiáo shàng zhī

太宗遣中黄门送诣相府,限五日悉条上之。

pǔ děng gòng shàng qī shí yī shì zhào yǐ sì shí sì shì fù yǒu sī xíng zhī qí shí jiǔ shì xià shù děng yì kě fǒu

溥等共上七十一事,诏以四十四事付有司行之,其十九事下恕等议可否。

qiǎn zhī zá yù shǐ zhāng bǐng zhōng shǐ zhāng chóng guì jiān yì lìng zhōng shū jí qí shì zhuān jiǎn jǔ zhī wú zhì fèi gé

遣知杂御史张秉、中使张崇贵监议,令中书籍其事,专检举之,无致废格。

cì pǔ děng bái jīn mín qián xī bǔ shì jìn diàn zhí lǐng qí zhí

赐溥等白金缗钱,悉补侍禁、殿直,领其职。

tài zōng wèi zǎi xiàng yuē pǔ děng tiáo zòu shì pō yǒu suǒ zhǎng

太宗谓宰相曰:"溥等条奏事颇有所长。

zhèn cháng yǔ shù děng ruò wén zhāng jī gǔ cǐ bèi gù bù kě wàng

朕尝语恕等,若文章稽古,此辈固不可望;

ruò qián gǔ lì bìng pō zì yòu zhì cháng qǐn chù qí zhōng bì zhōu zhī gēn běn

若钱谷利病,颇自幼至长寝处其中,必周知根本。

qīng děng dàn jiǎ yǐ yán sè yǐn lìng pōu chén bì yǒu suǒ yì

卿等但假以颜色,引令剖陈,必有所益。

shù děng gāng qiáng zhōng bù kěn jiàng yì xún wèn

恕等刚强,终不肯降意询问。

lǚ duān duì yuē gēng dāng wèn nú zhī dāng wèn bì

"吕端对曰:"耕当问奴,织当问婢。

kòu zhǔn yuē fū zǐ rù tài miào měi shì wèn nǎi yǐ guì xià jiàn xiān yǒu sī zhī yì

"寇准曰:"夫子入太庙,每事问,乃以贵下贱,先有司之义。

hòu shù rì tài zōng yòu yuē guó jiā suì rù cái shù bèi yú táng

后数日,太宗又曰:"国家岁入财数倍于唐。

táng zhōng yè yǐ jiàng fān zhèn shàn mìng zhēng fù duō bù rù gōng jiā xià líng shàng tì jīng zhì huī huài

唐中叶以降,藩镇擅命,征赋多不入公家,下陵上替,经制隳坏。

ruò qián dài wèi de jí yǐ zhì tài píng qǐ fù fán zhèn xīn lǜ yě

若前代为得,即已致太平,岂复烦朕心虑也。

yīn zhào shù děng zé yǐ zhí shì kuàng fèi

"因召恕等责以职事旷废。

shù děng duì yuē jīn tǔ yǔ zhì guǎng shù wù zhì fán guó yòng jūn xū suǒ fèi hào hàn yòu yù zhū zhōu fán yǒu zāi lì bì jǐn juān qí zū

恕等对曰:"今土宇至广,庶务至繁,国用军须,所费浩瀚,又遇诸州凡有灾沴,必尽蠲其租。

chén děng měi jǔ què lì cháo tíng bì yǐ qīn mín wèi lǜ jiē ní ér bù xíng

臣等每举榷利,朝廷必以侵民为虑,皆尼而不行。

zòng shǐ gěng shòu chāng sāng hóng yáng fù shēng yì suǒ bù dǎi

纵使耿受昌、桑弘羊复生,亦所不逮。

chén děng nú lì wéi jìn xīn bù lǐng zhōng bù zú shàng bì shèng zhì

臣等驽力,惟尽心簿领,终不足上裨圣治。

tài zōng yuē qīng děng qīng ér bù tōng zhuān shǒu shéng mò zhōng bù néng wèi guó jiā dù cháng xié dà pōu fán xī zhì

"太宗曰:"卿等清而不通,专守绳墨,终不能为国家度长絜大,剖烦析滞。

zhī rú jīng chéng cāng kù zhǔ lì dāng gǎi zhí zhě bù lǐng zhōng yī chù jié mù wèi bèi jí zhì shí nián wǔ nián bù jué yǐ zhì pín wú zī gěi zhuǎn xǐ gōu hè

只如京城仓库,主吏当改职者,簿领中壹处节目未备,即至十年五年不决,以致贫无资给,转徙沟壑。

cǐ qīng děng zhī guò qǐ bù shāng hé qi zāi

此卿等之过,岂不伤和气哉?

shù děng dùn shǒu xiè

"恕等顿首谢。

wǔ nián cì sān sī qián bǎi wàn mù lì yǒu néng yán běn sī bù biàn zhě lìng shù děng liàng shì dà xiǎo yǐ qián shǎng zhī qián jǐn gèng gěi

五年,赐三司钱百万,募吏有能言本司不便者,令恕等量事大小,以钱赏之,钱尽更给。

zhì dào èr nián yù bìng sān sī mìng guān zǒng pàn

至道二年,欲并三司,命官总判。

qí gōu yuàn mó kān lǐ qiàn píng yóu zhī shōu xíng zhàng tí diǎn děng sī lìng shù tiáo liè qí shì yǐ wén

其勾院、磨勘、理欠、凭由、支收、行帐、提点等司,令恕条列其事以闻。

shù zòu yuē fú yǐ fēng yù jìn guǎng cái gǔ fán duō sān sī zhī zhōng bù dié tián wěi cháo tíng shè fǎ dū zé yóu yán guān lì jiù guò bù xiá

恕奏曰:"伏以封域浸广,财谷繁多,三司之中,簿牒填委,朝廷设法,督责尤严,官吏救过不暇。

ruò wéi sān bù gè shè zhǔ sī zé cái fēi nàn bàn shì yì yì

若为三部各设主司,择才非难,办事亦易。

shì bàn guò xiān bù náo shàng xīn cǐ yì yī shí zhī liáng cè yě

事办过鲜,不挠上心,此亦一时之良策也。

qí gōu yuàn mó kān liǎng sī chū yú jiù zhì guān fáng zhī yào mò jiā yú cǐ

其勾院、磨勘两司,出于旧制,关防之要,莫加于此。

lǐ qiàn píng yóu èr sī suī fēi jiù shè zì lǐ qiàn shī xù píng yóu sàn luò gù shè èr sī zhuān lìng diǎn zhǎng

理欠、凭由二司,虽非旧设,自理欠失序,凭由散落,故设二司专令典掌。

gāng mù xián jù zhì zhì yǒu lún bū qiàn wú shī lǐ zhī míng píng yóu xiān liú sàn zhī bì shí yì yào qiē bù kě fèi chú

纲目咸具,制置有伦,逋欠无失理之名,凭由鲜流散之弊,实亦要切,不可废除。

ruò liǎng sī bìng wěi yī guān fāng jí pàn guān yī yuán zhī shì

若两司并委一官,方及判官一员之事。

qí zhǔ xiá zhī shōu sī

其主辖支收司,

xiān yīn cóng jīng zhī dù cái huò

先因从京支度财货,

zhuǎn shū wài dì

转输外地,

cǐ chú bǐ fù

此除彼附,

zhào yàn jī zhì

照验稽滞,

ruò jīng chéng de xián zhǔ shǐ

若京城得贤主史,

shǐ jū cǐ sī

使居此司,

zhuān xíng jiǎn xiá

专行检辖,

fán zhī bō guān wù

凡支拨官物,

biàn gěi chú pò wén píng

便给除破文凭,

què yú suǒ sī zhì bù jì lù

却于所司置簿记录,

cuī dào shōu fù wén jì

催到收附文记,

jí nǎi gōu xiāo bù shū qǔ jié zhī mén

即乃勾销簿书取捷之门,

yì wèi yǔn dàng

亦为允当。

qí xíng zhàng sī jìn rì quán zhì le jué jiù zhàng zhàng mù gào jǐn sī é zì chú

其行帐司近日权置,了绝旧帐,帐目告尽,司额自除。

tí diǎn sī shì zhōng zhǐ tè zhì tí zhèn sān sī fèi dài zhī shì gù fēi yǒu sī gǎn de nǐ yì yě

提点司是中旨特置,提振三司废怠之事,固非有司敢得拟议也。

zhào sān sī dōu píng yóu lǐ qiàn sī yi lìng wèi yī chù mìng guān jiān pàn

"诏三司都凭由、理欠司宜令为一处,命官兼判。

yīng zhū dào bū fù guān wù lìng sān sī zhú bù lǐ yuē lǐ qiàn sī dàn zǒng qí suǒ bū zhī shù jiū dū zhī

应诸道逋负官物,令三司逐部理约,理欠司但总其所逋之数纠督之。

yú xī cóng shù zòu

余悉从恕奏。

shù jiāng lì chá fǎ zhào chá shāng shù shí rén bǐ gè tiáo lì hài shù yuè zhī dì wèi sān děng yǔ fù shǐ sòng dà chū yuē wú guān xià děng gù miè liè wú qǔ

恕将立茶法,召茶商数十人,俾各条利害,恕阅之第为三等,语副使宋大初曰:"吾观下等固灭裂无取。

shàng děng qǔ lì tài shēn cǐ kě xíng yú shāng gǔ bù kě xíng yú cháo tíng

上等取利太深,此可行于商贾,不可行于朝廷。

wéi zhōng děng gōng sī jiē jì wú cái sǔn zhī kě yǐ jīng jiǔ

惟中等公私皆济,吾裁损之,可以经久。

yú shì shǐ wèi sān fǎ xíng zhī huò cái liú tōng

"于是始为三法行之,货财流通。

xiá lù zhū zhōu chéng mèng shì jiù zhèng fù shuì qīng zhòng bù jūn láng zhōu shuì qián qiān bā bǎi wèi yī juàn guǒ zhōu liù bǎi wéi yī juàn

峡路诸州,承孟氏旧政,赋税轻重不均,阆州税钱千八百为一绢,果州六百为一绢。

mín qián hòu jī dēng wén gǔ chén sù lì èr shí nián zhào xià běn dào guān lì yīn xún bù lǐ

民前后击登闻鼓陈诉,历二十年,诏下本道官吏,因循不理。

zhuǎn yùn fù shǐ zhāng yè nián shào qì ruì huì shòu zhào àn fù jí biàn yi xíng zhī

转运副使张晔年少气锐,会受诏按覆,即便宜行之。

shù zòu yè shàn gǎi fǎ jì guǒ zhōu yī suì kuī shàng gòng juàn wàn yú yè zuò xuē yī rèn miǎn

恕奏晔擅改法,计果州一岁亏上供绢万余,晔坐削一任免。

shù měi biàn diàn zòu shì tài zōng huò wèi shēn chá bì xíng qiào ràng

恕每便殿奏事,太宗或未深察,必形诮让。

shù liǎn bǎn dí suō tuì zhì diàn bì fù lì ruò wú suǒ róng

恕敛板踧缩,退至殿壁负立,若无所容。

sì yì shāo jiě fù jìn què zhí qián zòu zhōng bù gǎi yì rú shì huò zhì sān sì

俟意稍解复进,悫执前奏,终不改易,如是或至三四。

tài zōng yǐ qí zhōng duō cóng zhī

太宗以其忠,多从之。

qiān lǐ bù shì láng

迁礼部侍郎。

zhēn zōng jí wèi jiā hù bù mìng tiáo jù zhōng wài qián gǔ yǐ wén

真宗即位,加户部,命条具中外钱谷以闻。

shù jiǔ bù jìn lǚ qù zhī shù yuē bì xià fù yú chūn qiū ruò zhī fǔ kù chōng shí kǒng shēng chǐ xīn chén shì yǐ bù gǎn jìn

恕久不进,屡趣之,恕曰:"陛下富于春秋,若知府库充实,恐生侈心,臣是以不敢进。

zhēn zōng jiā zhī

"真宗嘉之。

xián píng èr nián dì běi xún chōng xíng zài zhuǎn yùn shǐ

咸平二年,帝北巡,充行在转运使。

é yǐ mǔ lǎo qiú jiě bài lì bù shì láng zhī tōng jìn yín tái fēng bó sī shěn guān yuàn

俄以母老求解,拜吏部侍郎,知通进银台封驳司、审官院。

shàng yán fēng bó zhī rèn shí jǐ shì zhōng zhī zhí lì yú zuǒ cáo

上言:"封驳之任,实给事中之职,隶于左曹。

suī bié jiàn guān jú bù kě shī qí gù hào

虽别建官局,不可失其故号。

qǐng yǐ mén xià fēng bó shì lì yín tái sī

请以门下封驳事隶银台司。

cóng zhī

朝廷采纳了他的建议。

wǔ nián zhī gòng jǔ

五年,知贡举。

shù zì yǐ hóng rén bì xián fán jiāng nán gòng shì xī bèi chù tuì

恕自以洪人避嫌,凡江南贡士悉被黜退。

yòu yuán gòng jǔ fēi qí rén zhī tiáo gù suǒ qǔ shén shǎo ér suǒ qǔ yǐ wáng céng wéi shǒu jí tíng shì hú míng kǎo xiào céng fù de jiǎ kē shí yì chēng zhī

又援贡举非其人之条,故所取甚少,而所取以王曾为首,及廷试糊名考校,曾复得甲科,时议称之。

shù měi zì tàn yuē wú de céng míng shì cái yě bù kuì yú zhī rén yǐ

恕每自叹曰:"吾得曾,名世才也,不愧于知人矣。

shù shì mǔ xiào mǔ wáng āi mù guò shèn bù shí hūn rú suì zhì léi jí

恕事母孝,母亡,哀慕过甚,不食荤茹,遂至羸瘠。

qǐ fù shì shì qiān shàng shū zuǒ chéng quán zhī kāi fēng fǔ

起复视事,迁尚书左丞、权知开封府。

shù yǐ bìng yóu miǎn qiǎng qīn zhí shù yuè zēng jù biǎo qiú guǎn diàn zhī zhí huò fèng yǐ jì qí pín

恕已病,犹勉强亲职,数月增剧,表求馆殿之职,获奉以济其贫。

zhēn zōng yuē qīng qiú yī rén kě dài zhě tīng qīng qù

真宗曰:"卿求一人可代者,听卿去。

shì shí kòu zhǔn ba shū mì shǐ shù jí jiàn yǐ zì dài suì yǐ zhǔn wèi sān sī shǐ shù wèi jí xián xué shì pàn yuàn shì

"是时寇准罢枢密使,恕即荐以自代,遂以准为三司使,恕为集贤学士、判院事。

zhǔn jí jiǎn xún shù qián hòu gǎi gé xīng lì zhī shì lèi yǐ wéi cè jí yǐ suǒ chū bǎng bié yòng xīn bǎn gōng zhì shù dì qǐng pàn yā

准即检寻恕前后改革兴立之事,类以为册,及以所出榜,别用新板,躬至恕第请判押。

shù yì bù ràng yī yī yā zhī zì shì jì shǐ wú bù xún qí jiù guì

恕亦不让,一一押之,自是计使无不循其旧贵。

zhì li zī wèi sān sī shǐ shǐ gǎi chá fǎ shù zhī guī mó jiàn gé yǐ

至李谘为三司使,始改茶法,恕之规模渐革矣。

dì zhòng shù zhào tài yī zhěn liáo

帝重恕,诏太医诊疗。

bǎi rì yǒu sī qǐng tíng fèng bù xǔ wèi jǐ zú nián wǔ shí jiǔ

百日,有司请停奉,不许,未几,卒,年五十九。

shù jiāng zú kǒu zhàn yí zòu jí yuē shù hòu shì sòng zhōng zhī jù wú bù zhōu xī

恕将卒,口占遗奏及约束后事,送终之具,无不周悉。

zhēn zōng dào xī fèi cháo zèng lì bù shàng shū

真宗悼惜,废朝,赠吏部尚书。

lù qí zi zhí zhōng wèi tài cháng sì tài zhù zhí gǔ wèi fèng lǐ láng

录其子执中为太常寺太祝,执古为奉礼郎。

shù pō shè shǐ chuán duō shí diǎn gù jīng yú lì lǐ shēn kè shǎo ēn rén bù gǎn gàn yǐ sī

恕颇涉史传,多识典故,精于吏理,深刻少恩,人不敢干以私。

qián hòu zhǎng lì bǐng shí yú nián qiáng lì gàn shì xū lì wèi fú yǒu chèn zhí zhī yù

前后掌利柄十余年,强力干事,胥吏畏服,有称职之誉。

shàn tán lùn tīng zhě wàng juàn

善谈论,听者忘倦。

sù bù xǐ shì shì cháng qǐng fèi yì jīng yuàn cí shén jī qiè

素不喜释氏,尝请废译经院,辞甚激切。

zhēn zōng yuē sān jiào zhī xìng qí lái yǐ jiǔ qián dài huǐ zhī zhě duō yǐ dàn cún ér bù lùn kě yě

真宗曰:"三教之兴,其来已久,前代毁之者多矣,但存而不论可也。

shù xìng lìn nù zi chún sī yòng qián

恕性吝,怒子淳私用钱。

jí qǐn jí shàng yán chún bù lǜ jiào dǎo duō yǔ fēi lèi yóu cháng xí wǔ yì yuàn chū wèi wài zhōu jūn xiào

及寝疾,上言淳不率教导,多与非类游,常习武艺,愿出为外州军校。

zhēn zōng yuē róng xiào guǎn zhèn bīng fēi chéng láng jiā zǐ dì suǒ lì yě

真宗曰:"戎校管镇兵,非丞郎家子弟所莅也。

yǐ wéi chú zhōu sī mǎ

"以为滁州司马。

shù zú zhào fù jiù guān hòu jìng yǐ huì bài

恕卒,召复旧官,后竟以贿败。

zhí zhōng zhì tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì bié yǒu chuán

执中至同中书门下平章事,别有传;

zhí gǔ zhì yú bù yuán wài láng

执古至虞部员外郎;

zhí fāng zhí lǐ bìng tài zǐ zhōng shè

执方、执礼,并太子中舍。

wèi yǔ zhě zì chuí tiān xī zhōu wù yuán rén

魏羽者,字垂天,歙州婺源人。

shǎo néng zhǔ wén shàng shū lǐ yù shǔ hóng wén guǎn jiào shū láng

少能属文,上书李煜,署弘文馆校书郎。

shí jiàn dāng tú xiàn wèi xióng yuǎn jūn yǐ yǔ wèi pàn guān

时建当涂县为雄远军,以羽为判官。

sòng shī dù jiāng chū qí jìng yǔ yǐ chéng jiàng tài zǔ zhuó wèi tài zǐ zhōng shè réng jiù zhí

宋师渡江出其境,羽以城降,太祖擢为太子中舍,仍旧职。

jīn líng píng rù cháo chū zhī xìng zhōu

金陵平,入朝,出知兴州。

tài píng xīng guó chū zhī dì zhōu gǎi jīng zhào fǔ

太平兴国初,知棣州,改京兆府。

liù nián shòu zhào yì yíng zhōu fù jūn shì zū de yǐn lòu shù wàn jì

六年,受诏诣瀛州覆军市租,得隐漏数万计。

yīn shàng yán běn zhōu lù shì cān jūn guō zhèn shí nián wèi dài

因上言:"本州录事参军郭震十年未代;

hé jiān lìng cuī néng qián rèn jí mò wèi mǎn suì qiān zhì

河间令崔能前任即墨,未满岁迁秩。

yǒu sī diào xuǎn shī píng shū yuǎn hé yóu wén dá qǐng zuì diǎn sī yǐ sù qī bì

有司调选失平,疏远何由闻达,请罪典司,以肃欺弊。

shàng cì zhào bāo yù

"上赐诏褒谕。

fù mìng qiān tài cháng bó shì zhī sòng zhōu yòu xǐ láng zhōu jiù gǎi shàn bù yuán wài láng

复命,迁太常博士、知宋州,又徙阆州,就改膳部员外郎。

dīng wài jiān qǐ fù lì shì rù pàn dà lǐ sì

丁外艰,起复莅事,入判大理寺。

lì dù zhī hù bù èr pàn guān zhào bài běn cáo láng zhōng

历度支、户部二判官,召拜本曹郎中。

yīn shàng shū yán sān sī zhí guān pō zhòng yuàn shěng qí bàn kě yǐ zé chéng réng tiáo liè lì bìng fán èr shí shì

因上疏言三司职官颇众,愿省其半,可以责成,仍条列利病凡二十事。

zhào xià yǒu sī xiáng yì jiē yǐ wéi biàn

诏下有司详议,皆以为便。

gǎi yán tiě pàn guān

改盐铁判官。

shí běi biān duō jǐng cháo yì gēng zhàn zhī shù yǐ yǔ wèi hé běi dōng lù yíng tián fù shǐ gǎi liǎng zhè zhuǎn yùn shǐ qiān bīng bù láng zhōng

时北边多警,朝议耕战之术,以羽为河北东路营田副使,改两浙转运使,迁兵部郎中。

chún huà chū xuǎn wèi mì shū shǎo jiān yú yuè qiān zuǒ jiàn yì dài fū é bài dù zhī shǐ gǎi yán tiě shǐ

淳化初,选为秘书少监,逾月,迁左谏议大夫,俄拜度支使,改盐铁使。

sì nián bìng sān bù wèi yī sī yǐ yǔ pàn sān sī

四年,并三部为一司,以羽判三司。

xiān shì sān sī bù lǐng duī jī lì yuán wèi jiān suī cháng gēng lì xīn zhì wèi wèi shì zhōng

先是,三司簿领堆积,吏缘为奸,虽尝更立新制,未为适中。

shì dōng yǔ shàng yán yī táng zhì tiān xià jùn xiàn wèi shí dào liǎng jīng wèi zuǒ yòu jì gè shǔ pàn guān lǐng zhī

是冬,羽上言:"依唐制天下郡县为十道,两京为左右计,各署判官领之。

zhì sān sī shǐ èr yuán yǐ yǔ wèi zuǒ jì shǐ dǒng yǎn wèi yòu jì shǐ zhōng fēn zhū dào yǐ lì yān

"制三司使二员,以羽为左计使,董俨为右计使,中分诸道以隶焉。

wèi jiǔ yǐ fēi biàn bà shǒu běn guān chū zhī huá zhōu

未久,以非便罢,守本官,出知滑州。

dīng nèi jiān qǐ fù jiā jǐ shì zhōng xǐ tán zhōu qiǎn shǐ yù zhǐ

丁内艰,起复,加给事中,徙潭州,遣使谕旨。

zhēn zōng jí wèi qiān gōng bù shì láng lián xǐ kàng yáng èr zhōu zhào quán zhī kāi fēng fǔ

真宗即位,迁工部侍郎,连徙杭、扬二州,召权知开封府。

chē jià běi xún pàn liú sī sān sī zài wèi hù bù dù zhī shǐ

车驾北巡,判留司三司,再为户部度支使。

xián píng sì nián yǐ jí jiě zhí bài lǐ bù shì láng

咸平四年,以疾解职,拜礼部侍郎。

xiè rì zhào shēng biàn diàn cóng róng wèn yù miǎn yǐ yī yào

谢日,召升便殿,从容问谕,勉以医药。

yuè yú zú nián wǔ shí bā

月余卒,年五十八。

yǔ shè liè shǐ chuán hǎo yán shì

羽涉猎史传,好言事。

chún huà zhōng xǔ wáng bào hōng huò yǒu yǐ gōng fǔ jiù shì shàng wén zhě

淳化中,许王暴薨,或有以宫府旧事上闻者。

tài zōng nù zhuī bǔ liáo lì jiāng qióng jiū zhī

太宗怒,追捕僚吏,将穷究之。

yǔ chéng jiàn shàng yán yuē hàn lì tài zǐ qiè nòng fù bīng dāng shí yán zhě yǐ qí zuì dāng chī ěr

羽乘间上言曰:"汉戾太子窃弄父兵,当时言者以其罪当笞耳。

jīn xǔ wáng zhī guò wèi shén yú shì

今许王之过,未甚于是。

tài zōng jiā nà zhī yáo shì bèi hé zhě jiē huò qīng diǎn

"太宗嘉纳之,繇是被劾者皆获轻典。

cháng jiàn yì yǒu táng yǐ lái fán zhì zhào jiē jīng mén xià shěng shěn yǒu fēi biàn zhě xǔ qí fēng bó qǐng zūn gù shì zé míng chén zhuān lǐng qí zhí qì jīn bù fèi

尝建议有唐以来,凡制诏皆经门下省审,有非便者许其封驳,请遵故事,择名臣专领其职,迄今不废。

yǔ qiáng lì yǒu lì gàn yóu xiǎo xīn jǐn shì

羽强力有吏干,尤小心谨事。

tài zōng cháng wèi zuǒ yòu yuē yǔ yǒu xīn jì yì míng lì dào dàn wú zhí shǒu yǔ wù tuī yí ěr

太宗尝谓左右曰:"羽有心计,亦明吏道,但无执守,与物推移耳。

lì jù zhí shí nián shǐ yú sì shí xū bìn jǐn bái yì kě lián yě

历剧职十年,始逾四十,须鬓尽白,亦可怜也。

yǔ chū rù jì sī fán shí bā nián xí zhī jīn gǔ zhī shì rán pō shāng fán jí bù dá dà tǐ

"羽出入计司凡十八年,习知金谷之事,然颇伤烦急,不达大体。

jǐng dé èr nián zhǎng zǐ jiè zú qí qī zì chén jiā pín wú lù shàng mǐn zhī

景德二年,长子玠卒,其妻自陈家贫无禄,上悯之。

cì zǐ jiào shū láng guàn wèi fèng lǐ láng hòu wèi diàn zhōng chéng

次子校书郎瓘为奉礼郎,后为殿中丞;

yǎn wèi tài zǐ zhōng shè

琰为太子中舍。

sūn píng zhòng tiān xǐ sān nián tóng jìn shì chū shēn

孙平仲,天禧三年同进士出身。

yǔ tóng shí yǒu liú shì zhě yì jiǔ jū jì sī chuàng duān gǒng zhōng sān nián mó kān zhī fǎ shǒu yǐ shì zhǔ zhī

羽同时有刘式者,亦久居计司,创端拱中三年磨勘之法,首以式主之。

shì zì shū dù yuán zhōu rén yě

式字叔度,袁州人也。

lǐ yù shí jǔ sān chuán zhōng dì

李煜时,举《三传》中第。

guī sòng lì qiān dà lǐ sì chéng zàn shàn dài fū jiān tōng zhōu fēng lì jiān jí zhǔ sān sī dōu mó kān sī réng cì fēi

归宋,历迁大理寺丞、赞善大夫、监通州丰利监及主三司都磨勘司,仍赐绯。

shì yòu jiàn yì zhì zhǔ xiá zhī shōu sī yǐ jǐn cái fù chū nà shí yǐ wéi dāng

式又建议置主辖支收司,以谨财赋出纳,时以为当。

qiān mì shū chéng yǔ chén jìng shǐ gāo lí

迁秘书丞,与陈靖使高丽。

zhì dào zhōng bìng sān gōu yuàn wèi yī mìng shì lǐng zhī

至道中,并三勾院为一,命式领之。

zài zhuǎn gōng bù yuán wài láng cì jīn zǐ

再转工部员外郎,赐金紫。

qiān xíng bù

迁刑部。

shì shēn jiū bù lǐng zhī bì jiāng huái jiān jiù yǒu héng fù bū jī zhì duō shì zòu miǎn zhī rén yǐ wéi biàn

式深究簿领之弊,江、淮间旧有横赋,逋积至多,式奏免之,人以为便。

rán duō suǒ tiáo zòu jiǎn jiào guò jùn wéi xià lì suǒ sòng miǎn guān zú

然多所条奏,检校过峻,为下吏所讼,免官,卒。

zhēn zōng zhuī lù qián xiào cì qí zi lì běn xué jiū chū shēn

真宗追录前效,赐其子立本学究出身。

cì zǐ lì zhī hòu wèi guó zi bó shì

次子立之,后为国子博士。

lì dé lì lǐ bìng jìn shì jí dì lì lǐ wèi diàn zhōng chéng

立德、立礼,并进士及第,立礼为殿中丞。

liú chāng yán zì yǔ mó quán zhōu nán ān rén

刘昌言,字禹谟,泉州南安人。

shǎo dǔ xué wén cí mǐ lì

少笃学,文词靡丽。

běn dào jié dù chén hóng jìn pì gōng cáo cān jūn zhǎng jiān zòu

本道节度陈洪进辟功曹参军,掌笺奏。

hóng jìn qiǎn zi wén xiǎn rù gòng lìng chāng yán xié xíng tài zǔ qīn láo zhī

洪进遣子文显入贡,令昌言偕行,太祖亲劳之。

tài píng xīng guó èr nián hóng jìn guī cháo gǎi zhèn xú zhōu yòu pì tuī guān

太平兴国二年,洪进归朝,改镇徐州,又辟推官。

wǔ nián jǔ jìn shì rù gé tài zōng chū xī kē dì zhǐ shòu guī dé jūn zhǎng shū jì

五年,举进士入格,太宗初惜科第,止授归德军掌书记。

bā nián fù jǔ de dì qiān bǎo xìn wǔ xìn èr zhèn pàn guān

八年,复举得第,迁保信、武信二镇判官。

zǎi xiàng zhào pǔ zhèn nán yáng zhòng chāng yán yǒu lì gàn

宰相赵普镇南阳,重昌言有吏干。

qián chù shuài shān biǎo jiàn zhī

钱俶帅邓,表荐之。

yí tài níng jūn jié dù pàn guān

移泰宁军节度判官。

rù wèi zuǒ sī jiàn guǎng nán ān fǔ shǐ

入为左司谏、广南安抚使。

chún huà chū zhào pǔ liú shǒu xī jīng biǎo wèi tōng pàn wěi yǐ fǔ zhèng

淳化初,赵普留守西京,表为通判,委以府政。

pǔ jí shǔ chāng yán hòu shì

普疾,属昌言后事。

pǔ zú chāng yán gǎn pǔ zhī jǐ jīng lǐ qí jiā shì

普卒,昌言感普知己,经理其家事。

tài zōng yǐ wéi zhōng yú suǒ jǔ bài qǐ jū láng cì jīn zǐ qián wǔ shí wàn

太宗以为忠于所举,拜起居郎,赐金紫、钱五十万。

lián duì sān rì jiē zhì rì gàn

连对三日,皆至日旰。

chāng yán jié jǐ huī guǐ néng chuāi rén zhǔ yì wú bù chēng zhǐ

昌言捷给诙诡,能揣人主意,无不称旨。

tài zōng wèi zǎi xiàng yuē chāng yán zhì zhuàng fēi wěi ruò yǐ mào qǔ shī zhī zǐ yǔ yǐ

太宗谓宰相曰:"昌言质状非伟,若以貌取,失之子羽矣。

qiān gōng bù láng zhōng yú yuè shǒu běn guān chōng shū mì zhí xué shì yǔ qián ruò shuǐ tóng zhī shěn guān yuàn

"迁工部郎中,逾月,守本官,充枢密直学士,与钱若水同知审官院。

èr shí bā rì qiān yòu jiàn yì dài fū tóng zhī shū mì yuàn shì

二十八日,迁右谏议大夫、同知枢密院事。

chāng yán zhòu yòng bù wéi shí wàng suǒ fú huò duǎn qí mǐn yǔ nán xiǎo tài zōng yuē wéi zhèn néng xiǎo zhī

昌言骤用,不为时望所伏,或短其闽语难晓,太宗曰:"惟朕能晓之。

yòu duǎn qí wěi mǔ qī xiāng lǐ shí yú nián bù yíng shì bié qǔ páng qī

"又短其委母妻乡里,十余年不迎侍,别娶旁妻。

tài zōng jì chǒng zhī zhào lìng yíng guī jīng shī běn zhōu gěi qián bàn zhuāng xiàn cì xù shí

太宗既宠之,诏令迎归京师,本州给钱办装,县次续食。

shí yòu yǒu guāng lù chéng hé liàng jiā guǒ zhōu mì shū chéng chén jìng jiā quán zhōu bù yíng qí qīn

时又有光禄丞何亮家果州,秘书丞陈靖家泉州,不迎其亲。

xià zhào jiè yù wén wǔ guān fù mǔ zài jiàn nán xiá lù zhāng quán fú jiàn lǐng nán jiē lìng yíng shì gǎn yǒu wéi zhě yù shǐ tái jiū jǔ yǐ wén

下诏戒谕文武官,父母在剑南、峡路、漳泉、福建、岭南,皆令迎侍,敢有违者,御史台纠举以闻。

chāng yán zì yǐ dēng zhuó fēi cì jù rén qīng duó

昌言自以登擢非次,惧人倾夺。

huì zhū xiōng rén zhào zàn chāng yán yǔ zàn sù shàn qián zài hé nán cháng bǎo rèn zhī xīn bù zì ān

会诛凶人赵赞,昌言与赞素善,前在河南尝保任之,心不自安。

yīn tài zōng yán jí jìn shì yǒu yǔ zàn jiāo zhě chāng yán juě rán chū wèi dùn shǒu chēng sǐ zuì

因太宗言及近侍有与赞交者,昌言蹶然出位,顿首称死罪。

tài zōng wèi miǎn zhī rán zì cǐ è qí wéi rén

太宗慰勉之,然自此恶其为人。

yǐ jǐ shì zhōng ba chū zhī xiāng zhōu

以给事中罢,出知襄州。

shàng yán shuǐ hàn mín shū shuì qiān qī

上言:"水旱民输税愆期。

jiù zhì liù yuè kāi cāng chén lìng xiān yī yuè xǔ suǒ zài xiàn yì shū nà yǐ biàn mín

旧制六月开仓,臣令先一月许所在县驿输纳以便民。

huò dào dāng bù sòng què xià chén kǒng lì róu nuò bù néng zhì zài wáng mìng pèi lì jūn jí

获盗当部送阙下,臣恐吏柔懦不能制,再亡命,配隶军籍。

cǐ èr shì chén cóng biàn yi bù rú zhào shū lǜ chán tè yīn ér jìn rùn yuàn bì xià chá zhī

此二事,臣从便宜,不如诏书,虑谗慝因而浸润,愿陛下察之。

tài zōng xià zhào zé qí bù xún jiù zhāng liǎn yuàn yú mín zì jīn gǎn bèi qì zhào tiáo qiǎn zé bù fù shù

"太宗下诏责其不循旧章,敛怨于民,自今敢背弃诏条,谴责不复恕。

zhì dào èr nián xǐ zhī jīng nán fǔ

至道二年,徙知荆南府。

zhēn zōng jí wèi jiù bài gōng bù shì láng

真宗即位,就拜工部侍郎。

xián píng èr nián zú nián wǔ shí bā zèng gōng bù shàng shū

咸平二年,卒,年五十八,赠工部尚书。

zi yǒu fāng bǐ bù yuán wài láng

子有方,比部员外郎;

yǒu zhèng yú bù yuán wài láng

有政,虞部员外郎。

zhāng jì chú zhōu quán jiāo rén

张洎,滁州全椒人。

zēng zǔ mín chéng chéng wèi

曾祖旼,澄城尉。

zǔ yùn sì shàng zhuǎn yùn xún guān

祖蕴,泗上转运巡官。

fù xù chú zhōu sī fǎ yuàn

父煦,滁州司法掾。

jì shǎo yǒu jùn cái bó tōng fén diǎn

洎少有俊才,博通坟典。

jiāng nán jǔ jìn shì jiě hè shàng yuán wèi

江南举进士,解褐上元尉。

li jǐng zhǎng zǐ hóng jì zú yǒu sī shì wǔ xuān

李景长子弘冀卒,有司谥武宣。

jì yì yǐ wéi shì zǐ zhī lǐ dàn dāng wèn ān shì shàn bù yí yǐ wǔ wèi chēng

洎议以为世子之礼,但当问安视膳,不宜以"武"为称。

xuán mìng gǎi shì zhuó jiān chá yù shǐ

旋命改谥,擢监察御史。

jì zì yǐ lùn shì chēng zhǐ suì sì dàn jī wú suǒ jì dà chén yóu jiǎn yán děng jí zhī

洎自以论事称旨,遂肆弹击无所忌,大臣游简言等嫉之。

huì jǐng qiān guó yù zhāng liú yù jū shǒu jí jiàn jì wèi yù jì shì bù dé cóng

会景迁国豫章,留煜居守,即荐洎为煜记室,不得从。

wèi jǐ jǐng zú yù sì

未几,景卒,煜嗣。

zhuó gōng bù yuán wài láng shì zhī zhì gào

擢工部员外郎、试知制诰;

mǎn suì wèi lǐ bù yuán wài láng zhī zhì gào

满岁,为礼部员外郎、知制诰。

qiān zhōng shū shè rén qīng huī diàn xué shì cān yù jī mì ēn chǒng dì yī

迁中书舍人、清辉殿学士,参预机密,恩宠第一。

jì jiù zì shī àn gǎi zì xié rén

洎旧字师黯,改字偕仁。

qīng huī diàn zài hòu yuàn zhōng yù chǒng jì bù yù lí zuǒ yòu shòu zhí nèi diàn zhōng wài zhī wu yī yǐ zī zhī

清辉殿在后苑中,煜宠洎,不欲离左右,授职内殿,中外之务一以谘之。

měi xiōng dì yàn yǐn zuò jì lè jì dú de yù

每兄弟宴饮,作妓乐,洎独得预。

wèi jiàn dà dì gōng chéng dōng běi yú jí cì shū wàn yú juǎn

为建大第宫城东北隅,及赐书万余卷。

yù cháng zhì qí dì zhào jiàn qī zǐ cì yǔ shén hòu

煜尝至其第,召见妻子,赐予甚厚。

jì yóu hǎo jiàn yì měi shàng yán wèi jí xíng bì chēng jí yù shǒu zhá wèi yù zhī shǐ fù shì shì

洎尤好建议,每上言,未即行,必称疾,煜手札慰谕之,始复视事。

jí wáng shī wéi chéng yú nián chéng wēi shén jì quàn yù wù jiàng měi yǐn fú mìng yún xuán xiàng wú biàn jīn tāng zhī gù wèi yì qǔ yě

及王师围城,逾年,城危甚,洎劝煜勿降,每引符命云:"玄象无变,金汤之固,未易取也。

běi jūn dàn xī dāng zì yǐn tuì

北军旦夕当自引退。

gǒu yī dàn bù yú jí chén dāng xiān sǐ

苟一旦不虞,即臣当先死。

jì ér chéng xiàn jì xié qī zǐ jí tuó zhuāng zì biàn mén rù zhǐ gōng zhōng dài guāng zhèng shǐ chén qiáo tóng shēng gé yù yǔ jù sǐ

"既而城陷,洎携妻子及橐装,自便门入止宫中,绐光政使陈乔同升阁,欲与俱死。

qiáo zì jīng qì jué jì fǎn xià jiàn yù yuē chén yǔ qiáo tóng zhǎng shū wù guó wáng dāng jù sǐ

乔自经气绝,洎反下见煜曰:"臣与乔同掌枢务,国亡当俱死。

yòu niàn zhǔ zài shuí néng wéi zhǔ bái qí shì bù sǐ jiāng yǒu yǐ bào yě

又念主在,谁能为主白其事,不死,将有以报也。

guī cháo tài zǔ zhào zé zhī yuē rǔ jiào yù bù jiàng shǐ zhì jīn rì

归朝,太祖召责之曰:"汝教煜不降,使至今日。

yīn chū bó shū shì zhī nǎi wéi chéng rì jì suǒ cǎo zhào zhào shàng jiāng jiù bīng là wán shū yě

"因出帛书示之,乃围城日洎所草诏,召上江救兵蜡丸书也。

jì dùn shǒu qǐng zuì yuē shí chén suǒ wéi yě

洎顿首请罪曰:"实臣所为也。

quǎn fèi fēi qí zhǔ cǐ qí yī ěr tā shàng duō yǒu

犬吠非其主,此其一尔,他尚多有。

jīn de sǐ chén zhī fēn yě

今得死,臣之分也。

cí sè bù biàn

"辞色不变。

shàng qí zhī dài qí sǐ wèi yuē qīng dà yǒu dǎn bù jiā qīng zuì

上奇之,贷其死,谓曰:"卿大有胆,不加卿罪。

jīn zhī shì wǒ wú tì xī rì zhī zhōng yě

今之事我,无替昔日之忠也。

bài tài zǐ zhōng yǔn suì yú pàn xíng bù

"拜太子中允,岁余,判刑部。

tài zōng jí wèi yǐ qí wén yǎ xuǎn zhí shè rén yuàn kǎo shì zhū zhōu jìn shì

太宗即位,以其文雅,选直舍人院,考试诸州进士。

wèi jǐ shǐ gāo lí fù mìng gǎi hù bù yuán wài láng

未几,使高丽,复命,改户部员外郎。

tài píng xīng guó sì nián chū zhī xiāng zhōu

太平兴国四年,出知相州。

míng nián xià xǐ bèi zhōu

明年夏,徙贝州。

shì dōng yòu zhī xiāng zhōu

是冬,又知相州。

bù nèi bù zhì zhuǎn yùn shǐ tián xī yán qí zhuàng dài hái

部内不治,转运使田锡言其状,代还。

jì qiú jiàn tíng biàn shàng yǐ qí rú shēng bù zé yǐ lì shì zhào bù wèn

洎求见廷辩,上以其儒生,不责以吏事,诏不问。

lìng yǐ běn guān zhī yì jīng yuàn qiān bīng bù yuán wài láng lǐ hù èr bù láng zhōng

令以本官知译经院,迁兵部员外郎、礼、户二部郎中。

yōng xī èr nián tóng zhī gòng jǔ

雍熙二年,同知贡举。

duān gǒng chū qì dān kòu biān zhào qún chén yán shì

端拱初,契丹寇边,诏群臣言事。

jì shàng zòu yǐ liàn bīng jù gǔ fēn tún sāi xià lái zé bèi yù qù zé wù zhuī wèi yào lüè

洎上奏,以练兵聚谷,分屯塞下,来则备御,去则勿追为要略。

huì qián chù hōng tài cháng dìng shì zhōng yì

会钱俶薨,太常定谥忠懿。

jì shí pàn kǎo gōng wèi fù zhuàng jīng shàng shū shěng jí yì

洎时判考功,为覆状,经尚书省集议。

yú bù láng zhōng zhāng bì zòu bó yuē àn kǎo gōng fù zhuàng yī jù yún kàng lóng wú huǐ shí fēi chén zǐ yi yán zhě

虞部郎中张佖奏驳曰:"按考功覆状一句云'亢龙无悔',实非臣子宜言者。

kuàng qián chù shēng zhǎng dǎo yí sù wèi huāng fú wèi cháng lüè jū zūn wèi zhōng shì fān chén gù míng bù kě chēng lóng wèi bù kě wèi gāng

况钱俶生长岛夷,夙为荒服,未尝略居尊位,终是藩臣,故名不可称龙,位不可为亢。

qí kàng lóng wú huǐ sì zì qǐng gǎi zhèng

其'亢龙无悔'四字,请改正。

shì xià zhōng shū yǐ jí jì

"事下中书,以诘洎。

duì zhuàng yuē qiè yǐ gù qín guó wáng míng dé mào xūn gé yú tiān rǎng chù chóng gāo zhī fù guì jué xiān jiè zhī jī xián

对状曰:"窃以故秦国王明德茂勋,格于天壤,处崇高之富贵,绝纤介之讥嫌。

tài cháng lǐ yuàn jī qí gōng xíng dìng cí jiā shì kǎo gōng xiáng fù zhī jì lǜ zūn zhì gōng gù qí yì zhuàng yún cí suǒ wèi shòu chǒng ruò jīng jū gāng wú huǐ zhě yě

太常礼院稽其功行,定兹嘉谥,考功详覆之际,率遵至公,故其议状云:'兹所谓受宠若惊,居亢无悔者也'。

jǐn àn yì qián zhī jiǔ sān yún jūn zǐ qián qián xī tì ruò lì wú jiù

谨按《易·干》之九三云:'君子干干,夕惕若厉,无咎。

wáng bì zhù yún chù xià tǐ zhī jí jū shàng tǐ zhī xià lǚ chóng gāng zhī xiǎn yīn shí ér tì bù shī qí jǐ kě yǐ wú jiù

'王弼注云:'处下体之极,居上体之下,履重刚之险,因时而惕,不失其几,可以无咎。

chù xià guà zhī jí yù yú shàng jiǔ zhī gāng

处下卦之极,愈于上九之亢。

yì lì yún chū jiǔ wèi yuán shì jiǔ èr wèi dài fū jiǔ sān wèi zhū hóu

'《易例》云:'初九为元士,九二为大夫,九三为诸侯。

zhèng yì yún yì zhī běn lǐ yǐ tǐ wèi jūn chén

'《正义》云:'《易》之本理,以体为君臣。

jiǔ sān jū xià tǐ zhī jí shì rén chén zhī tǐ yě

九三居下体之极,是人臣之体也。

qí miǎn kàng lóng zhī jiù zhě shì rén chén zhī jí kě yǐ shèn shǒu miǎn huò

其免亢龙之咎者,是人臣之极,可以慎守免祸。

gù yún miǎn gāng jí zhī huò yě

故云免亢极之祸也。

hàn shū liáng shāng zhuàn zàn yún de jū kàng mǎn ér néng yǐ jǐn hòu zì zhōng

'《汉书·梁商传赞》云:'地居亢满,而能以谨厚自终。

yáng zhí xǔ yóu bēi yún zī zhū jiǔ yǒu gāng jí yī fū

'杨植《许由碑》云:'锱铢九有,亢极一夫。

dù hóng jiàn ràng yuán shuài biǎo yún lù wèi gāng jí guò yú yá liàng

'杜鸿渐《让元帅表》云:'禄位亢极,过逾涯量。

lú qǐ guō zi yí bēi yún jū gāng wú huǐ qí xīn yì jiàng

'卢杞《郭子仪碑》云:'居亢无悔,其心益降。

li hàn shū huò guāng chuán yún yǒu yī zhōu fù hè zhī míng wú jiǔ sān kàng jí zhī huǐ

'李翰《书霍光传》云:'有伊、周负荷之明,无九三亢极之悔。

zhāng shuō qí guó gōng bēi yún yī wú mù niú zhī quán yī wú kàng lóng zhī huǐ yě

'张说《祁国公碑》云:'一无目牛之全,一无亢龙之悔也。

kuàng kǎo gōng zhuàng nèi zhǐ chēng yún shòu chǒng ruò jīng jū gāng wú huǐ

'况考功状内止称云:'受宠若惊,居亢无悔。

jí běn wú kàng lóng wú huǐ zhī yǔ

'即本无'亢龙无悔'之语。

sī gài zhāng bì shàn gǎi gōng zòu wǎng mào tiān cōng

斯盖张佖擅改公奏,罔冒天聪。

qǐng yǐ yuán zhuàng kàn xiáng fǎn zuò qí rén yǐ chéng jiān wàng

请以元状看详,反坐其人,以惩奸妄。

é xià zhào yuē zhāng jì yuán yǐn gù shí jiē yǒu yī jù

"俄下诏曰:"张洎援引故实,皆有依据。

zhāng bì xué shí shén qiǎn fū chén shī shí shàng shì jīn róng miǎn qí chù jiàng kě fá yī yuè fèng

张佖学识甚浅,敷陈失实,尚示矜容,免其黜降,可罚一月俸。

jì wèi jǐ xuǎn wèi tài pú shǎo qīng tóng zhī jīng cháo guān kǎo kè bài yòu jiàn yì dài fū pàn dà lǐ sì

洎未几选为太仆少卿、同知京朝官考课,拜右谏议大夫、判大理寺。

yòu chōng shǐ guǎn xiū zhuàn pàn jí xián yuàn shì

又充史馆修撰、判集贤院事。

chún huà zhōng shàng lìng shǐ guǎn xiū zhuàn yáng huī zhī děng sì rén xiū zhèng rù gé jiù tú jì tóng zòu zhào yīn tǎo lùn gù shì dú cǎo zòu yǐ wén

淳化中,上令史馆修撰杨徽之等四人修正入阁旧图,洎同奏诏,因讨论故事,独草奏以闻。

jì yòu yán

洎又言:

àn jiù shǐ zhōng shū mén xià yù shǐ tái wèi sān shǔ wèi shì cóng gòng fèng zhī guān

按旧史,中书、门下、御史台为三署,谓侍从供奉之官。

jīn qǐ jū rì shì cóng guān xiān rù diàn tíng dōng xī lì dìng sì zhèng bān rù yī shí qǐ jū

今起居日侍从官先入殿庭,东西立定,俟正班入,一时起居。

qí shì cóng guān dōng xī liè bài shén shī běi miàn cháo yè zhī yí

其侍从官东西列拜,甚失北面朝谒之仪。

qǐng zhǔn jiù yí shì cóng guān xiān rù qǐ jū xíng bì fēn shì lì yú dān chí zhī xià wèi zhī é méi bān

请准旧仪,侍从官先入起居,行毕,分侍立于丹墀之下,谓之"蛾眉班"。

rán hòu zǎi xiàng lǜ zhèng bān rù qǐ jū yǎ hé yú lǐ

然后宰相率正班入起居,雅合于礼。

chén yòu wén gǔ zhī wáng zhě gōng qín shù wù qí lín cháo zhī shū cù shì zhèng shì zhī fán jiǎn

臣又闻古之王者,躬勤庶务,其临朝之疏数,视政事之繁简。

táng chū wǔ rì yī zhāo jǐng yún chū shǐ xiū zhēn guàn gù shì

唐初五日一朝,景云初,始修贞观故事。

zì tiān bǎo bīng xìng zhī hòu sì fāng duō gù sù zōng ér xià xián zhī rì lín cháo shuāng rì bù zuò

自天宝兵兴之后,四方多故,肃宗而下,咸只日临朝,双日不坐。

qí zhī rì huò yù yīn yín shèng shǔ dà hán ní nìng yì fàng bǎi guān qǐ jū

其只日或遇阴霪、盛暑、大寒、泥泞,亦放百官起居。

shuāng rì zǎi xiàng dāng zòu shì jí tè kāi yán yīng zhào duì

双日宰相当奏事,即特开延英召对。

huò yí mán rù gòng xūn chén guī cháo yì tè kāi zǐ chén diàn yǐn jiàn

或夷蛮入贡,勋臣归朝,亦特开紫宸殿引见。

bì xià zì lín dà bǎo shí yǒu wǔ nián wèi cháng yī rì bù jī míng ér qǐ tīng tiān xià zhī zhèng suī gāng jiàn bù xī gù tiān dé zhī cháng rán ér yóu yān xi yān yì shèng rén zhī mó xùn

陛下自临大宝,十有五年,未尝一日不鸡鸣而起,听天下之政,虽刚健不息,固天德之常然,而游焉息焉,亦圣人之谟训。

tǎng jūn fù jiāo láo yú shàng chén zǐ jiān mò yú xià bù néng yǐn dà tǐ yǐ zhēng zé zhōng liáng zhī xīn yǒu suǒ bù zhì yǐ

傥君父焦劳于上,臣子缄默于下,不能引大体以争,则忠良之心,有所不至矣。

chén yù wàng bì xià yī qián dài jiù guī zhī rì shì cháo shuāng rì bù zuò

臣欲望陛下依前代旧规,只日视朝,双日不坐。

qí zhī rì yù dà hán shèng shǔ yīn yín ní nìng yì fàng bǎi guān qǐ jū qí shuāng rì yú chóng dé chóng zhèng liǎng diàn zhào duì zǎi chén

其只日遇大寒、盛暑、阴霪、泥泞,亦放百官起居,其双日于崇德、崇政两殿召对宰臣。

cháng cān guān yǐ xià jí fēi shí mán yí rù gòng xūn chén guī cháo yì tè kāi shàng gé yǐn jiàn bìng qǐng zhǔn qián dài gù shì chǔ fèn

常参官以下及非时蛮夷入贡、勋臣归朝,亦特开上阁引见,并请准前代故事处分。

zòu rù bù bào

奏入不报。

shí shàng lìng yǐ rú xíng piān kè yú bǎn yìn cì jìn chén jí xīn dì jǔ rén

时,上令以《儒行篇》刻于版,印赐近臣及新第举人。

jì de zhī shàng biǎo chēng xiè shàng lǎn ér jiā zhī

洎得之,上表称谢,上览而嘉之。

yì rì wèi zǎi xiàng yuē qún chén shàng zhāng xiàn wén zhèn wú bù zài sān xǐng lǎn

翌日,谓宰相曰:"群臣上章献文,朕无不再三省览。

rú zhāng jì yī biǎo yuán yǐn gǔ jīn shén bù kě de

如张洎一表,援引古今,甚不可得。

kě zhào zhì zhōng shū xuān yù zhèn yì

可召至中书,宣谕朕意。

shù yuè zhuó bài zhōng shū shè rén chōng hàn lín xué shì

"数月,擢拜中书舍人,充翰林学士。

shàng gù wèi jìn chén yuē xué shì zhī zhí qīng yào guì zhòng fēi tā guān kě bǐ zhèn cháng hèn bù dé wèi zhī

上顾谓近臣曰:"学士之职,清要贵重,非他官可比,朕常恨不得为之。

gù shì fù shàng rì shè yàn jiào fāng yǐ zá xì jìn jiǔ ba qí shì

"故事,赴上日设燕,教坊以杂戏进,久罢其事。

zhì shì lìng jǐn shè zhī réng zhào shū mì zhí xué shì lǚ duān liú chāng yán jí zhī zhì gào chái chéng wù děng yù huì shí yǐ wéi róng

至是,令尽设之,仍诏枢密直学士吕端、刘昌言及知制诰柴成务等预会,时以为荣。

é pàn lì bù quán

俄判吏部铨。

cháng yǐn duì xuǎn rén shàng gù zhī wèi jìn chén yuē zhāng jì fù yǒu wén yì zhì jīn shàng kǔ xué jiāng dōng shì rén zhī guān yě

尝引对选人,上顾之谓近臣曰:"张洎富有文艺,至今尚苦学,江东士人之冠也。

jì yǔ qián ruò shuǐ tóng zài jìn lín shén bèi chǒng gù

"洎与钱若水同在禁林,甚被宠顾。

shí liú chāng yán zhòu zhuó shū yào rén wàng shén qīng dǒng yǎn fāng zhǎng cái fù yù yǐ jì qīng zhī

时刘昌言骤擢枢要,人望甚轻,董俨方掌财赋,欲以计倾之。

huì yáng huī zhī qián xī cháng yán jì jí ruò shuǐ dàn xī dāng dà yòng

会杨徽之、钱熙尝言洎及若水旦夕当大用。

xī yǐ yǔ chāng yán chāng yán yuē jì bì cān zhèng bǐng

熙以语昌言,昌言曰:"洎必参政柄。

ruò shuǐ hòu jìn nián shào qǐ jù jí cǐ

若水后进年少,岂遽及此。

shí hàn lín xiǎo lì zī shì zài cè chāng yán lǜ jì wén zhī jí duì xiǎo lì jǐn shù xī yán lìng gào jì

"时翰林小吏谘事在侧,昌言虑洎闻之,即对小吏尽述熙言,令告洎。

jì fāng xiū chì biān fú yǐ gù ēn chǒng yí huī zhī qiǎn xī yǐ gòu fēi yǔ zhōng jǐ suì bái yú shàng

洎方修饬边幅以固恩宠,疑徽之遣熙以构飞语中己,遂白于上。

shàng nù zhào chāng yán zhì zhī yǐ huī zhī wèi zhèn ān jūn xíng jūn sī mǎ xī bà zhí tōng pàn lǎng zhōu

上怒,召昌言质之,以徽之为镇安军行军司马,熙罢职,通判朗州。

huì huáng zǐ yì wáng yuán jié gǎi fēng wú wáng xíng yáng zhōu rùn zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ lǐng huái nán zhèn jiāng liǎng jūn jié zhì

会皇子益王元杰改封吴王,行扬州、润州大都督府长史,领淮南、镇江两军节制。

jì dāng cǎo zhì yīn shàng shū yì yuē jǐn àn qián shǐ huáng zǐ fēng wáng yǐ jùn wèi guó zhì fù xiāng jí nèi shǐ zhōng wèi děng zuǒ wáng wèi zhì

洎当草制,因上疏议曰:"谨按前史,皇子封王,以郡为国,置傅相及内史、中尉等,佐王为治。

zì hàn wèi yǐ jiàng suǒ fēng zhī wáng shǐ bù zhī guó cháo tíng mìng qīng dài fū lín jùn jí chēng nèi shǐ xíng jùn shì

自汉、魏以降,所封之王始不之国,朝廷命卿大夫临郡,即称内史行郡事。

dōng jìn yǒng hé tài yuán zhī jì yǒu láng yá wáng kuài jī wáng lín chuān wáng gù xiè líng yùn wáng xī zhī děng wéi kuài jī lín chuān nèi shǐ jí qí shì yě

东晋永和、泰元之际,有琅邪王、会稽王、临川王,故谢灵运、王羲之等为会稽、临川内史,即其事也。

táng yǒu tiān xià yǐ yáng yì lù yōu jīng wǔ jùn wèi dà dū dū shǔ zhǎng shǐ sī mǎ wéi shàng zuǒ jí qián dài nèi shǐ zhī lèi yě

唐有天下,以扬、益、潞、幽、荆五郡为大都督,署长史、司马为上佐,即前代内史之类也。

qí dà dū dū zhī hào fēi qīn wáng bù shòu

其大都督之号,非亲王不授;

qí yáng yì děng jùn huò yǒu qīn wáng yáo lǐng cháo tíng mìng dà chén lín jùn zhě jí jiē zhǎng shǐ fù dà shǐ zhī jié dù shì yě

其扬、益等郡,或有亲王遥领,朝廷命大臣临郡者,即皆长史、副大使知节度事也。

chén qǐng zhì zhī qián dài duàn wén chāng chū zhèn yáng zhōu yún huái nán jié dù fù dà shǐ zhī jié dù shì jiān yáng zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ

臣请质之前代,段文昌出镇扬州,云'淮南节度副大使知节度事、兼扬州大都督府长史'。

li zài yì zhèn yōu zhōu yún lú lóng jūn jié dù fù dà shǐ zhī jié dù shì jiān yōu zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ jí qí lì yě

李载义镇幽州,云'卢龙军节度副大使知节度事、兼幽州大都督府长史',即其例也。

jīn yì wáng yǐ yáng rùn èr jùn jiàn shè wèi wú guó wáng jū dà dū dū zhī rèn yòu jǐ zhèng lǐng jié dù shì qǐ yi què jiā cháng shǐ zhī hào nǎi shì guó wáng zì wèi shàng zuǒ yǐ

今益王以扬、润二郡建社为吴国王,居大都督之任,又己正领节度事,岂宜却加长史之号,乃是国王自为上佐矣。

ruò huò cháo tíng qiě yǐ zhǎng shǐ bài shòu qí jiā xián nèi yòu wú fù dà shǐ zhī jié dù shǐ zhī mù tǎng huò tā rì bié mìng shǒu jiāng bǐ lín běn jùn jí bù zhī yǐ hé míng mù ér shòu chú yě

若或朝廷且以长史拜受,其加衔内又无副大使、知节度使之目,倘或他日别命守将,俾临本郡,即不知以何名目而授除也。

chén cǎo zhì zhī xī biàn yù shàng chén lǜ zòu bào wǎng fǎn yǒu fáng míng rì xuān jiàng

臣草制之夕,便欲上陈,虑奏报往反,有妨明日宣降。

cí shì yǒu guān guó tǐ kuàng wú wáng wèi lǐng ēn mìng shàng kě gǎi zhèng qǐ fù zhōng shū mén xià shāng yì shī xíng

兹事有关国体,况吴王未领恩命,尚可改正,乞付中书门下,商议施行。

zǎi xiàng yǐ zhì mìng yǐ xíng nán yú zhuī gǎi

"宰相以制命已行,难于追改。

jì yòu shàng biǎo lùn liè lǚ méng zhèng yán yuè wáng lǐng fú zhōu zhǎng shǐ jīn wú wáng dú wèi dà dū dū jū yuè wáng zhī shàng fēi biàn

洎又上表论列,吕蒙正言:"越王领福州长史,今吴王独为大都督,居越王之上,非便。

shàng lìng sì yì rì chú shòu bìng gǎi zhèng zhī

"上令俟异日除授,并改正之。

zhì míng nián shàng jiāo sì qín qìng suì gǎi yān

至明年,上郊祀覃庆,遂改焉。

é fèng zhào yǔ li zhì fàn gǎo zhāng bì tóng xiū guó shǐ yòu pàn shǐ guǎn

俄奉诏与李至、范杲、张佖同修国史,又判史馆。

jì bó shè jīng shǐ duō zhī diǎn gù

洎博涉经史,多知典故。

měi shàng yǒu zhù shù huò cì jìn chén shī shí jì bì shàng biǎo yuán yǐn jīng zhuàn yǐ jiāng shùn qí yì

每上有著述,或赐近臣诗什,洎必上表,援引经传,以将顺其意。

shàng yīn cì shī bāo měi yǒu hàn cháng lǎo rú chén zhī jù

上因赐诗褒美,有"翰长老儒臣"之句。

yǔ sū yì jiǎn tóng zài hàn lín yóu bù xié jí yì jiǎn cān zhī zhèng shì jì duō gōng qí shī

与苏易简同在翰林,尤不协,及易简参知政事,洎多攻其失。

jì ér yì jiǎn ba jí yǐ jì wèi jǐ shì zhōng cān zhī zhèng shì yǔ kòu zhǔn tóng liè

既而易简罢,即以洎为给事中、参知政事,与寇准同列。

xiān shì zhǔn zhī lì bù xuǎn shì jì zhǎng kǎo gōng wèi lì bù guān shǔ

先是,准知吏部选事,洎掌考功,为吏部官属。

zhǔn nián shào xīn jìn qì ruì sī yù lǎo rú fù jǐ yǐ zì dà

准年少,新进气锐,思欲老儒附己以自大。

jì sù yè zuò cáo shì shì měi guàn dài hou zhǔn chū rù yú shěng mén yī ér tuì bù jiāo yī tán

洎夙夜坐曹视事,每冠带候准出入于省门,揖而退,不交一谈。

zhǔn yì zhòng yān yīn yán yǔ yǔ

准益重焉,因延与语。

jì jié jǐ shàn chí lùn duō wéi zhǔn guī huà zhǔn xīn fú nǎi xiōng shì zhī jí kǒu tán jì yú shàng

洎捷给善持论,多为准规画,准心伏,乃兄事之,极口谈洎于上。

shàng yù jìn yòng yòu zhī qí zài jiāng zuǒ rì duō chán huǐ liáng shàn lǐ yù shā pān yòu jì cháng yù móu xīn yí zhī

上欲进用,又知其在江左日多谗毁良善,李煜杀潘佑,洎尝预谋,心疑之。

hàn lín dài zhào yǐn xī gǔ wú yǐng jiē jiāng dōng rén jì cháng shàn dài zhī

翰林待诏尹熙古、吴郢皆江东人,洎尝善待之。

shàng yī xī zhào xī gǔ bèi shì shū jìn zhōng yīn wèn yǐ yòu dé zuì gù

上一夕召熙古辈侍书禁中,因问以佑得罪故。

xī gǔ yán yù fèn yòu jiàn shuō tài zhí ěr fēi jì móu yě

熙古言煜忿佑谏说太直耳,非洎谋也。

zì shì xǐ rán suì jiā zhuó yòng gài zhǔn tuī wǎn zhī yě

自是洗然,遂加擢用,盖准推挽之也。

jì tóng bǐng zhèng fèng zhǔn yù jǐn zhèng shì yī jué yú zhǔn wú suǒ cān yù

既同秉政,奉准愈谨,政事一决于准,无所参预。

zhuān xiū shí zhèng jì gān yán shàn róu ér yǐ

专修时政记,甘言善柔而已。

hòu yīn zòu shì yì tóng zhǔn fù jì zhī

后因奏事异同,准复忌之。

zhì dào èr nián wǔ yuè sì fāng guǎn shǐ cáo càn zì hé xī chí qí rù zòu biān shì yán jì qiān lǜ wàn yú zhòng kòu líng zhōu

至道二年五月,四方馆使曹璨自河西驰骑入奏边事,言继迁率万余众寇灵州。

shàng zhào zǎi xiàng lǚ duān zhī shū mì yuàn shì zhào róng děng gè yǐ suǒ jiàn huà cè jí rì jù zòu lái shàng

上诏宰相吕端、知枢密院事赵镕等各以所见画策,即日具奏来上。

lǚ duān xiāng lǜ yì cháng chūn diàn jiàn shàng yán yuē chén děng ruò gè shù suǒ jiàn zé fēi xún móu qiān tóng zhī yì wàng xǔ qí wèi yī zhuàng chén qí lì hài

吕端相率诣长春殿见上,言曰:"臣等若各述所见,则非询谋佥同之议,望许其为一状,陈其利害。

jì yuè cì zòu yuē duān děng bèi wèi fǔ bì shàng yǒu suǒ xún wèn fǎn jiān mò bù yán shēn shī jié mó zhī tǐ

"洎越次奏曰:"端等备位辅弼,上有所询问,反缄默不言,深失讦谟之体。

duān yuē jì yù yǒu yán bù guò chuǎi mó bì xià yì ěr bì wú gěng qiē zhī lǐ

"端曰:"洎欲有言,不过揣摩陛下意耳,必无鲠切之理。

shàng mò rán

"上默然。

yì rì jì shàng shū yǐn gǔ juān zhī qì zhū yá shì yuàn qì líng wǔ yǐ shěng guān xī kuì yùn

翌日,洎上疏引贾捐之弃珠崖事,愿弃灵武以省关西馈运。

shàng cháng yǒu cǐ yì jì ér huǐ zhī jì guǒ yíng hé lǎn zòu bú yuè

上尝有此意,既而悔之,洎果迎合,览奏不悦。

jì yǐ shū fù jì wèi zhī yuē qīng suǒ chén zhèn bù xiǎo yī jù

既以疏付洎,谓之曰:"卿所陈,朕不晓一句。

jì huáng kǒng ér tuì

"洎惶恐而退。

shàng zhào tóng zhī shū mì yuàn shì xiàng mǐn zhōng děng wèi yuē zhāng jì shàng yán guǒ wèi lǚ duān suǒ liào zhèn yǐ hái qí shū yǐ

上召同知枢密院事向敏中等谓曰:"张洎上言,果为吕端所料,朕已还其疏矣。

jì jì yì shì bù chēng zhǐ kǒng jù yù zì gù quán wèi

洎既议事不称旨,恐惧,欲自固权位。

shàng yǐ jí zhǔn zhuān zì ēn chǒng shuāi tì

上已嫉准专恣,恩宠衰替。

jì lǜ yī dàn tóng bà miǎn yīn zòu shì dà yán kòu zhǔn tuì hòu duō fěi bàng

洎虑一旦同罢免,因奏事,大言寇准退后多诽谤。

zhǔn dàn sè biàn bù gǎn zì biàn

准但色变,不敢自辩。

shàng yóu shì dà nù zhǔn xún rì ba

上由是大怒,准旬日罢。

wèi jǐ jì bìng zài gào mǎn bǎi rì lì jí qǐng duì fāng bài bó yú shàng qián zuǒ yòu yè qǐ zhī

未几,洎病在告,满百日,力疾请对,方拜,踣于上前,左右掖起之。

míng rì shàng zhāng qiú jiě zhí yōu zhào bù yǔn

明日,上章求解职,优诏不允。

hòu yuè yú gǎi xíng bù shì láng ba zhī zhèng shì

后月余,改刑部侍郎,罢知政事。

fèng zhào wū yè jí suì jí shí yú rì zú nián liù shí sì

奉诏呜咽,疾遂亟,十余日卒,年六十四。

zèng xíng bù shàng shū yǐ qí èr zi jiē wèi jīng guān

赠刑部尚书,以其二子皆为京官。

jì fēng yí sǎ luò wén cǎi qīng lì bó lǎn dào shì shū jiān tōng chán jì xū wú zhī lǐ

洎风仪洒落,文采清丽,博览道释书,兼通禅寂虚无之理。

zhōng rì qīng tán wěi pǐ kě tīng

终日清谈,亹癖可听。

yóu xiǎn bì hǎo gōng rén zhī duǎn

尤险诐,好攻人之短。

lǐ yù jì guī cháo pín shén jì yóu gài suǒ zhī

李煜既归朝,贫甚,洎犹丐索之。

yù yǐ bái jīn chuāng miàn qì yǔ jì jì shàng wèi mǎn yì

煜以白金𪭢面器与洎,洎尚未满意。

shí pān shèn xiū zhǎng yù jì shì jì yí shèn xiū jiào yù sù yǔ shèn xiū shàn zì shì yì shāo shū zhī

时潘慎修掌煜记室,洎疑慎修教煜,素与慎修善,自是亦稍疏之。

yù zi zhòng yǔ yǎ hǎo pú bó yǐn yàn jì yīn qiē jiàn zhī zhòng yǔ xiè guò

煜子仲宇雅好蒱博饮宴,洎因切谏之,仲宇谢过。

hòu shù yuè rén yǒu yán zhòng yǔ pú bó rú gù jì suì yǔ zhī jué

后数月,人有言仲宇蒱博如故,洎遂与之绝。

jí zhòng yǔ sǐ yǐng zhōu zàng jīng shī jì yì bù fù diào

及仲宇死郢州,葬京师,洎亦不赴吊。

yǔ zhāng bì yì shì bù xié suì wèi chóu xì shǐ yǐ cóng fù lǐ shì bì jì ér bù bài

与张佖议事不协,遂为仇隙,始以从父礼事佖,既而不拜。

yóu shàn shì nèi guān zài hàn lín rì yǐn táng gù shì zòu nèi gòng fèng guān lán mǐn zhèng wéi xué shì shǐ nèi shì péi yù fù zhī

尤善事内官,在翰林日,引唐故事,奏内供奉官蓝敏政为学士使,内侍裴愈副之。

shàng lǎn zòu wèi yuē cǐ táng shì bì zhèng zhèn ān kě zhǒng cǐ fù zhé qīng yán guò yě

上览奏,谓曰:"此唐室弊政,朕安可踵此覆辙,卿言过也。

jì cán ér tuì

"洎惭而退。

xìng bǐ lìn suī qīn qī wú suǒ zhān jí jiāng biǎo gù jiù yì hǎn dēng qí mén

性鄙吝,虽亲戚无所沾,及江表故旧,亦罕登其门。

sù yǔ xú xuàn hòu shàn hòu yīn yì shì xiāng wǔ suì jué jiāo

素与徐铉厚善,后因议事相忤,遂绝交。

rán shǒu xiě xuàn wén zhāng fǎng qiú qí bǐ zhá cáng qiè sì shén yú zhēn wán

然手写铉文章,访求其笔札,藏箧笥,甚于珍玩。

jì yǒu wén jí wǔ shí juǎn xíng yú shì

洎有文集五十卷行于世。

zǐ ān qī zhì guó zǐ bó shì

子安期,至国子博士;

fāng huí hòu wèi yú bù yuán wài láng

方回,后为虞部员外郎。

fāng huí zi huái yù wáng qīn ruò xù cì jìn shì jí dì dà lǐ sì chéng mì shū xiào lǐ

方回子怀玉,王钦若婿,赐进士及第,大理寺丞,秘书校理。

li wéi qīng zì zhí chén xià yì rén

李惟清,字直臣,下邑人。

fù zhòng xíng wèi zhāng qiū bù yīn xǐ jiā yān

父仲行,为章丘簿,因徙家焉。

wéi qīng kāi bǎo zhōng yǐ sān shǐ jiě hè fú líng wèi

惟清,开宝中,以三史解褐涪陵尉。

shǔ mín shàng yín sì bìng bù liáo zhì tīng yú wū xí wéi qīng qín dà wū chī zhī mín yǐ wéi jí huò

蜀民尚淫祀,病不疗治,听于巫觋,惟清擒大巫笞之,民以为及祸。

tā rì yòu jiā chuí yān mín zhī bù shén

他日又加箠焉,民知不神。

rán hòu jiào yǐ yī yào shāo biàn fēng sú

然后教以医药,稍变风俗。

shí qiǎn huàn guān dū shū zào chuán mù zòng zì bù fǎ wéi qīng zòu shā zhī yóu shì zhī míng

时遣宦官督输造船木,纵恣不法,惟清奏杀之,由是知名。

zhì mǎn qiān dà lǐ sì chéng

秩满,迁大理寺丞。

tài píng xīng guó sān nián qiān wèi jīng hú běi lù zhuǎn yùn pàn guān

太平兴国三年,迁为荆湖北路转运判官。

wǔ nián gǎi zuǒ zàn shàn dài fū chōng zhuǎn yùn fù shǐ shēng zhèng shǐ jiù gǎi jiān chá yù shǐ jiān zǒng nán lù

五年,改左赞善大夫,充转运副使,升正使,就改监察御史,兼总南路。

cháng rù zòu shì tài zōng wèn yuē jīng hú lěi nián fēng rěn yòu wú yáo yì mín jiān sū fǒu

尝入奏事,太宗问曰:"荆湖累年丰稔,又无徭役,民间苏否?

wéi qīng yuē chén jiàn guān mài yán jīn wèi qián liù shí sì mín yǐ sān shù dòu dào jià fāng kě mǎi yī jīn

"惟清曰:"臣见官卖盐斤为钱六十四,民以三数斗稻价,方可买一斤。

nǎi zhào jīn jiǎn shí qián

乃诏斤减十钱。

xǐ jīng xi zhuǎn yùn shǐ rù wèi dù zhī pàn guān gǎi zhǔ kè yuán wài láng

徙京西转运使,入为度支判官,改主客员外郎。

yōng xī sān nián dà jǔ qǔ yōu zhōu wéi qīng yǐ wéi bīng shí wèi fēng bù kě qīng dòng

雍熙三年,大举取幽州,惟清以为兵食未丰,不可轻动。

cháo tíng yè yǐ xīng shī zòu rù bù bào

朝廷业已兴师,奏入不报。

pàn dù zhī xǔ zhòng xuān jiàn yì tōng yán fǎ yǐ mài yán suì kè fù yú xiāng cūn yǔ hù shuì jūn nà

判度支许仲宣建议通盐法,以卖盐岁课赋于乡村,与户税均纳。

wéi qīng fèng zhào wǎng jīng hú zhū lù xiáng dìng zòu yán yǐ yán pèi mín fēi biàn suì ba

惟清奉诏往荆湖诸路详定,奏言以盐配民非便,遂罢。

shǐ hái shàng yòu wèn mín jiān kǔ lè bù jūn shì wéi qīng yán qián zài jīng hú mín shì qīng jiǔ wu guān niàng zhuǎn yù zhě dòu gěi hào èr shēng jīn sān sī gěi yī shēng mín duō tā tú ér suì kè shén jiǎn

使还,上又问民间苦乐不均事,惟清言:"前在荆湖,民市清酒务官酿转鬻者,斗给耗二升,今三司给一升,民多他图,而岁课甚减。

zhào fù qí jiù

"诏复其旧。

wèi jǐ chū wèi jīng dōng zhuǎn yùn shǐ

未几,出为京东转运使。

huì mù dīng zhuàng wèi yì jūn wéi qīng yuē ruò shì tiān xià bù gēng yǐ

会募丁壮为义军,惟清曰:"若是,天下不耕矣。

sān shàng shū jiàn yáo shì dú xuǎn hé běi ér yú lù xī ba

"三上疏谏,繇是独选河北,而余路悉罢。

zhuó tún tián láng zhōng dù zhī fù shǐ

擢屯田郎中、度支副使。

duān gǒng chū qiān yòu jiàn yì dài fū lì hù bù shǐ gǎi dù zhī shǐ

端拱初,迁右谏议大夫,历户部使,改度支使。

huì qiǎn shǐ hé shuò zhì fāng tián dà fā bīng

会遣使河朔治方田,大发兵。

wéi qīng yǐ shèng chūn fáng nóng kěn qiú bà fèi

惟清以盛春妨农,恳求罢废。

tài zōng yuē bīng fu yǐ fā yǐ

太宗曰:"兵夫已发矣。

zhǐ lìng wán zhì biān chéng ér yǐ

止令完治边城而已。

chún huà sān nián qiān jǐ shì zhōng chōng yán tiě shǐ suì yǐ zhàng shì zòu yù

"淳化三年,迁给事中,充盐铁使,遂以帐式奏御。

tài zōng yuē fèi yòng ruò cǐ mín lì jiǔ hé yǐ kān

太宗曰:"费用若此,民力久何以堪?

rú kě jiǎn shěng jí biàn cái duó

如可减省,即便裁度。

wéi qīng yuē cǐ kāi bǎo jūn xīng zhī jì qí shù bèi duō gài yǐ jiàng shuài wèi de qí rén biān shì wèi níng tún bīng zhì guǎng yě

"惟清曰:"此开宝军兴之际,其数倍多,盖以将帅未得其人,边事未宁,屯兵至广也。

chén wén hàn yǒu wèi qīng huò qù bìng táng yǒu guō zi yí li shèng xī běi wàng ér wèi zhī

臣闻汉有卫青、霍去病,唐有郭子仪、李晟,西北望而畏之。

rú cǐ zé biān shì xi ér zhī yòng jiǎn yǐ

如此则边事息而支用减矣。

wàng shèn zhuó jiàng shuài yǐ yǒu wēi míng zhě bǐ ān biān sāi zhù jié fèi yòng

望慎擢将帅,以有威名者俾安边塞,庶节费用。

shàng yán bǐ yī shí cǐ yī shí yě

"上言:"彼一时,此一时也。

jīn zhī xī běi biàn zhà yǔ gǔ bù tóng

今之西北变诈,与古不同。

xuǎn yòng jiàng shuài yì xū shēn tǐ jīn zhī jǐ yí

选用将帅,亦须深体今之几宜。

hán péng suī gǔ zhī míng jiàng yǐ bǐ shí zhī jiàn zhì jīn zhī dí yì kǒng bù néng chéng gōng

韩、彭虽古之名将,以彼时之见,制今之敌,亦恐不能成功。

jīn zòng de rén wèi kě biàn rú gǔ wěi zhī

今纵得人,未可便如古委之。

cǐ nǎi jī shì qīng suǒ wèi zhī yě

此乃机事,卿所未知也。

huái nán què huò wu mài yuè chá jīn wèi qián bǎi wǔ shí

淮南榷货务卖岳茶,斤为钱百五十。

zhǔ lì yán chén è zhě èr shí liù wàn liù qiān yú jīn wéi qīng shàn jiǎn jīn wǔ shí qián bù yǐ wén

主吏言陈恶者二十六万六千余斤,惟清擅减斤五十钱,不以闻。

chú sì háo chǔ zhōu lián shuǐ jūn yì yǐ yuè chá chén è jiǎn jià shì zhī

滁、泗、濠、楚州、涟水军亦以岳茶陈恶,减价市之。

jì kuī qián wàn sì qiān yú guàn wèi gōu yuàn lì lú shǒu rén suǒ fā zuǒ shòu wèi wèi shǎo qīng chù pàn guān li guǎn wèi běn cáo yuán wài láng cì shǒu rén qián shí wǔ wàn

计亏钱万四千余贯,为勾院吏卢守仁所发,左授卫尉少卿,黜判官李琯为本曹员外郎,赐守仁钱十五万。

é chū zhī guǎng zhōu

俄出知广州。

zhì dào chū jiù bài yòu jiàn yì dài fū

至道初,就拜右谏议大夫。

tài zōng wén qí lián píng zhào jiǎng zhī

太宗闻其廉平,诏奖之。

èr nián xǐ guǎng nán dōng xi lù dōu zhuǎn yùn shǐ xún zhào bài jǐ shì zhōng

二年,徙广南东、西路都转运使,寻召拜给事中。

yú yuè tóng zhī shū mì yuàn shì

逾月,同知枢密院事。

wéi qīng tì tǎng zì rèn yǒu gōu jù

惟清倜傥自任,有钩距。

lín shì jùn kè suǒ zhì chēng qiáng gàn

临事峻刻,所至称强干。

rán yǐ sú lì jìn wú rén wàng

然以俗吏进,无人望。

cái shù yuè zhēn zōng jí wèi jiā xíng bù shì láng fù chú yù shǐ zhōng chéng

才数月,真宗即位,加刑部侍郎,复除御史中丞。

jì qù shū yào fú yù yóu shén sì qíng dàn jī

既去枢要,怫郁尤甚,肆情弹击。

xián píng yuán nián

咸平元年。

zú nián wǔ shí liù zèng hù bù shàng shū

卒,年五十六,赠户部尚书。

zi yǒng xī yīn zhì guāng lù sì chéng

子永锡,荫至光禄寺丞。

pō shè xué shǔ cí shàng qì shǎo jiǎn xǐ jiāo jié

颇涉学属辞,尚气少检,喜交结。

féng zhěng wáng jì huáng fǔ xuǎn duō yǔ zhī yóu rì jù jǔ zǐ yú jiā tán yì shí zhèng

冯拯、王济、皇甫选多与之游,日聚举子于家,谈议时政。

zhēn zōng jiāng xìng hé shuò yǒng xī yóu fú fù sāng shàng zhāng dà yán liè dǐ jìn chén zì wèi yǒu zhì tài píng miè dí zhī shù

真宗将幸河朔,永锡犹服父丧,上章大言,列诋近臣,自谓有致太平灭敌之术。

xuǎn wèi hù bù pàn guān yīn duì xiù biǎo yǐ xiàn yòu zì jiàn yáng

选为户部判官,因对,袖表以献,又自荐扬。

zhēn zōng zhu bi dà míng zhào fù xíng zài shì cè bù zhōng biǎn shuāng shuǐ xiàn zhǔ bù

真宗驻跸大名,召赴行在,试策不中,贬泷水县主簿。

xuǎn wèi nán jiàn zhōu tuán liàn fù shǐ é fù guāng lù sì chéng

选为南剑州团练副使,俄复光禄寺丞。

liù nián yòu zuò jiāo yóu fēi lèi jiān hé zhōu shāng shuì hòu zhì yòu zàn shàn dài fū

六年,又坐交游非类,监和州商税,后至右赞善大夫。

cì zǐ yǒng dé zhì diàn zhōng chéng

次子永德,至殿中丞。

lùn yuē zhāng hóng wèi shū fù dāng yòng bīng zhī jì xún mò bèi wèi

论曰:张宏为枢副,当用兵之际,循默备位;

zhào chāng yán wèi yù shǐ zhōng chéng lǚ shàng shū yán bīng nǎi liǎng yì zhī

赵昌言为御史中丞,屡上书言兵,乃两易之。

zhōng chéng kě shǐ xún mò zhě jū zhī hu

中丞可使循默者居之乎?

sòng shī zhèng yǐ

宋失政矣。

chāng yán shi li hàng qì wáng dàn

昌言识李沆,器王旦;

chén shù qǔ shì de wáng céng jǔ dài de kòu zhǔn

陈恕取士得王曾,举代得寇准;

jiē kě wèi zhī rén zhī míng

皆可谓知人之明。

rán zhào hǎo jiǎng bá ér pō shù dǎng yǔ zhōng yǐ qǔ bài

然赵好奖拔,而颇树党与,终以取败;

chén diǎn gòng jǔ wu chù nán shì yǐ bì xián yí jiē fēi jūn zǐ suǒ wéi yě

陈典贡举,务黜南士,以避嫌疑,皆非君子所为也。

chāng yán shàng qì gǎn yán shù wèi sòng rén néng lì zhī shǒu zhù zú chēng yǐ

昌言尚气敢言,恕为宋人能吏之首,庶足称矣。

liú chāng yán gǎn zhào pǔ zhī yù shēn hòu jīng lǐ qí jiā

刘昌言感赵普之遇,身后经理其家;

rán wěi qīn xiāng lǐ shí nián ér bù yíng shì hòu bó shī cuò yòu hé qǔ hu

然委亲乡里,十年而不迎侍,厚薄失措,又何取乎?

zhāng jì chū quàn lǐ yù wù jiàng jì ér bù néng sǐ zhī quǎn fèi fēi zhǔ zhī duì tú yǐ biàn shé jiǎo xìng de miǎn

张洎初劝李煜勿降,既而不能死之,"犬吠非主"之对,徒以辩舌,侥幸得免。

jué hòu chuǎi mó bǎi duān chán huǐ zhèng zhí lì kǒu zhī shì xiān bù wéi fǎn fù xiǎo rén yě

厥后揣摩百端,谗毁正直,利口之士,鲜不为反复小人也。

li wéi qīng jū tái duān hèn shī zhèng bǐng zì qíng zhì jī

李惟清居台端,恨失政柄,恣情鸷击。

jiù shǐ chēng wéi sú lì yòu xī zé yān

旧史称为俗吏,又奚责焉。

✦ You read 列传·卷二十六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.