宋史 · 脱脱 · Chapter 266 of 496

列传·卷二十五

PinyinModern Translation
Size

qián ruò shuǐ cóng dì ruò chōng sū yì jiǎn guō zhì li zhì xīn zhòng fu wáng miǎn wēn zhòng shū wáng huà jī zi jǔ zhèng jǔ yuán sūn zhào

钱若水(从弟若冲)苏易简郭贽李至辛仲甫王沔温仲舒王化基(子举正举元孙诏)

qián ruò shuǐ zì dàn chéng yī zì zhǎng qīng hé nán xīn ān rén

钱若水,字澹成,一字长卿,河南新安人。

fù wén mǐn hàn qīng zhōu shuài liú zhū pì wèi lù shì cān jūn lì zhǎng shuǐ yǒng dū wèi fú fēng lìng xiāng zhōu lù shì cān jūn

父文敏,汉青州帅刘铢辟为录事参军,历长水禜都尉、扶风令、相州录事参军。

xiān shì fǔ shuài duō yǐ bǐ dú sī qǔ guān kù qián hán zhòng yūn lǐng jié zhì pō réng qí bì

先是,府帅多以笔牍私取官库钱,韩重赟领节制,颇仍其弊。

wén mǐn bù cóng zhòng yūn jiǎ tā shì tíng zé zhī wén mǐn bù wéi qū

文敏不从,重赟假他事廷责之,文敏不为屈。

tài zǔ jiā qí yǒu shǒu shòu yòu zàn shàn dài fū zhī lú zhōu zhào jiàn jiǎng wǔ diàn wèi yuē lú zhōu jìn mán jìng yóu yi suí fǔ

太祖嘉其有守,授右赞善大夫、知泸州,召见讲武殿,谓曰:"泸州近蛮境,尤宜绥抚。

wén zhī zhōu guō sī qí jiān jūn guō zhòng qiān póu liǎn bù fǎ shì qí huāng yuǎn wèi cháo tíng bù zhī ěr

闻知州郭思齐、监军郭重迁掊敛不法,恃其荒远,谓朝廷不知尔。

zhì wèi zhèn jū zhī gǒu yī háo yǒu qīn yú mín zhèn bì bù shè

至,为朕鞫之,苟一毫有侵于民,朕必不赦。

zhì jùn yǒu zhèng jī yí rén yì què jiè liú

"至郡,有政迹,夷人诣阙借留。

zhào gǎi diàn zhōng chéng xǔ zài rèn

诏改殿中丞,许再任。

sān qiān sī fēng yuán wài láng yòu zhī míng zhōu jiàn chāng jūn

三迁司封员外郎,又知洺州、建昌军。

zú nián qī shí èr

卒,年七十二。

ruò shuǐ yòu cōng wù shí suì néng zhǔ wén

若水幼聪悟,十岁能属文。

huà shān chén tuán jiàn zhī wèi yuē zi shén qīng kě yǐ xué dào

华山陈抟见之,谓曰:"子神清,可以学道;

bù rán dāng fù guì dàn jì tài sù ěr

不然,当富贵,但忌太速尔。

yōng xī zhōng jǔ jìn shì shì hè tóng zhōu guān chá tuī guān tīng jué míng yǔn jùn zhì lài zhī

"雍熙中,举进士,释褐同州观察推官,听决明允,郡治赖之。

chún huà chū kòu zhǔn zhǎng xuǎn jiàn ruò shuǐ jì wáng fú chéng sù chén chōng qián xī wǔ rén wén xué gāo dì zhào shì hàn lín ruò shuǐ zuì yōu zhuó mì shū chéng zhí shǐ guǎn

淳化初,寇准掌选,荐若水洎王扶、程肃、陈充、钱熙五人文学高第,召试翰林,若水最优,擢秘书丞、直史馆。

suì yú

岁余。

qiān yòu zhèng yán zhī zhì gào

迁右正言、知制诰。

huì zhì lǐ jiǎn yuàn yú qián yuán mén wài mìng ruò shuǐ lǐng zhī

会置理检院于乾元门外,命若水领之。

é tóng zhī gòng jǔ jiā tún tián yuán wài láng

俄同知贡举,加屯田员外郎。

zhào yì yuán yán děng zhōu zhì zhì biān shì hái zòu hé zhǐ yì rì gǎi zhí fāng yuán wài láng hàn lín xué shì yǔ zhāng jì bìng mìng

诏诣原、盐等州制置边事,还奏合旨,翌日改职方员外郎、翰林学士,与张洎并命。

é zhī shěn guān yuàn yín tái tōng jìn fēng bó sī

俄知审官院、银台通进封驳司。

cháng cǎo cì zhào bǎo zhōng zhào yǒu yún bù zhǎn jì qiān kāi jiǎo tù zhī sān xué qián yí guāng sì chí shǒu shǔ zhī liǎng duān

尝草赐赵保忠诏,有云:"不斩继迁,开狡兔之三穴,潜疑光嗣,持首鼠之两端。

tài zōng dà yǐ wéi dāng

"太宗大以为当。

zhì dào chū yǐ yòu jiàn yì dài fū tóng zhī shū mì yuàn shì

至道初,以右谏议大夫同知枢密院事。

zhēn zōng jí wèi jiā gōng bù shì láng

真宗即位,加工部侍郎。

shù yuè yǐ mǔ lǎo shàng zhāng qiú jiě jī wù zhào bù xǔ

数月,以母老上章,求解机务,诏不许。

ruò shuǐ qǐng yì jiān suì yǐ běn guān chōng jí xián yuàn xué shì pàn yuàn shì

若水请益坚,遂以本官充集贤院学士、判院事。

é zhào xiū tài zōng shí lù ruò shuǐ yǐn chái chéng wù zōng dù wú shū yáng yì tóng xiū chéng bā shí juǎn

俄诏修《太宗实录》,若水引柴成务、宗度、吴淑、杨亿同修,成八十卷。

zhēn zōng lǎn shū liú tì xī lài yǒu chà

真宗览书流涕,锡赉有差。

chū tài zōng yǒu chù quǎn shén xún cháng zài shèng yú zuǒ yòu

初,太宗有畜犬甚驯,常在乘舆左右。

jí bēng wū hào bù shí yīn sòng yǒng xī líng qǐn

及崩,呜号不食,因送永熙陵寝。

li zhì cháng yǒng qí shì yù ruò shuǐ shū zhī yǐ jiè fú sú ruò shuǐ bù cóng

李至尝咏其事,欲若水书之以戒浮俗,若水不从。

lǚ duān suī wèi jiān xiū yǐ bù lì jú bù dé shǔ míng zhì jué qí shì yǐ wéi zhuān měi

吕端虽为监修,以不莅局不得署名,至抉其事以为专美。

ruò shuǐ chēng zhào zhǐ jí táng cháo gù shì yǐ zhé zhī shí yì bù néng duó

若水称诏旨及唐朝故事以折之,时议不能夺。

jì yòu chóng xiū tài zǔ shí lù cān yǐ wáng yǔ chēng li zōng è liáng hào zhào ān rén wèi zhōu suì bì

既又重修《太祖实录》,参以王禹偁、李宗谔、梁颢、赵安仁,未周岁毕。

ān rén shí wéi zōng zhèng qīng shàng yán kuí wáng yú tài zōng shǔ dāng wèi xiōng shí lù suǒ jì miù wù

安仁时为宗正卿,上言夔王于太宗属当为兄,《实录》所纪缪误。

ruò shuǐ yuán guó chū zhào lìng tíng zhèng shù sì nǎi dìng

若水援国初诏令,廷诤数四乃定。

é pàn lì bù liú nèi quán

俄判吏部流内铨。

cóng xìng dà míng ruò shuǐ chén yù dí ān biān zhī cè yǒu yuē

从幸大名,若水陈御敌安边之策,有曰:

sūn wǔ zhù shū yǐ fá móu wéi zhǔ

孙武著书,以伐谋为主;

hàn gāo qiāng qiāng yǐ yòng fǎ wèi xiān

汉高将将,以用法为先。

fá móu zhě yǐ jiàng shuài néng liào dí zhì shèng yě

伐谋者,以将帅能料敌制胜也;

yòng fǎ zhě yǐ cháo tíng néng shǎng fá bù sī yě

用法者,以朝廷能赏罚不私也。

jīn fu qián lǐng xióng shī shù wàn bì mén bù chū zuò shì biān kòu fú lüě shēng mín shàng gū wěi zhù zhī ēn xià cuò ruì shī zhī qì gài qián bèi bù néng zhì shèng cháo tíng wèi néng yòng fǎ shǐ rán yě

今傅潜领雄师数万,闭门不出,坐视边寇俘掠生民,上孤委注之恩,下挫锐师之气,盖潜辈不能制胜,朝廷未能用法使然也。

jūn fǎ lín zhèn bù yòng mìng zhě zhǎn

军法,临阵不用命者斩。

jīn ruò zhǎn qián yǐ xùn rán hòu zhuó rú yáng yán lǎng yáng sì zhě wǔ qī rén zēng qí jué zhì fēn shòu bīng bǐng shǐ jiāng wàn rén jiān yǐ qiáng nǔ fēn lù tǎo chú shú gǎn bù yòng mìng zāi

今若斩潜以徇,然后擢如杨延朗、杨嗣者五七人,增其爵秩,分授兵柄,使将万人,间以强弩,分路讨除,孰敢不用命哉?

dí rén wén wǒ jiàng shuài bù yòng mìng tuì zé yǒu sǐ qǐ dú sī dùn yì yì lái suì bù gǎn fàn biān yǐ

敌人闻我将帅不用命,退则有死,岂独思遁,抑亦来岁不敢犯边矣。

rú cǐ zé kě yǐ zuò qīng biān sài rán hòu luán lù hái jīng tiān wēi shè yú sì hǎi yǐ

如此则可以坐清边塞,然后銮辂还京,天威慑于四海矣。

chén cháng dú qián shǐ zhōu shì zōng jí wèi zhī shǐ liú chóng jié dí rù kòu dí qiǎn qí jiāng yáng gǔn lǐng qí bīng shù wàn suí chóng zhì gāo píng

臣尝读前史,周世宗即位之始,刘崇结敌入寇,敌遣其将杨衮领骑兵数万,随崇至高平。

dāng shí nuò jiāng fán ài néng hé huī děng lín dí bù zhàn shì zōng dà chén yàn huì zhǎn ài néng děng bá piān jiàng shí yú rén fēn bīng jī tài yuán

当时懦将樊爱能、何徽等临敌不战,世宗大陈宴会,斩爱能等,拔偏将十余人,分兵击太原。

liú chóng wén zhī gǔ lì bù gǎn chū jí rì dùn qù

刘崇闻之,股栗不敢出,即日遁去。

zì shì bīng wēi dà zhèn

自是兵威大振。

qí hòu shōu huái diàn xià qín fèng píng guān nán tè xí juǎn ěr

其后收淮甸,下秦、凤,平关南,特席卷尔。

yǐ bì xià zhī shén wǔ qǐ ràng shì zōng hu

以陛下之神武,岂让世宗乎?

cǐ jīn rì yù dí zhī qí cè yě

此今日御敌之奇策也。

ruò jiāng lái ān biān zhī shù qǐng yǐ jìn shì yán zhī tài zǔ cháo zhì zhì zuì de qí yi

若将来安边之术,请以近事言之,太祖朝制置最得其宜。

zhǐ yǐ guō jìn zài xíng zhōu

止以郭进在邢州,

li hàn chāo zài guān nán

李汉超在关南,

hé jì yún zài zhèn dìng

何继筠在镇定,

hè wéi zhōng zài yì zhōu

贺惟忠在易州,

li qiān pǔ zài xí zhōu

李谦溥在隰州,

yáo nèi bīn zài qìng zhōu

姚内斌在庆州,

dǒng zūn huì zài tōng yuǎn jūn

董遵诲在通远军,

wáng yàn shēng zài yuán zhōu

王彦升在原州,

dàn shòu yuán biān xún jiǎn zhī míng

但授缘边巡检之名,

bù jiā xíng yíng bù shǔ zhī hào

不加行营部署之号,

lǜ jiē shí yú nián bù yì qí rèn

率皆十余年不易其任。

lì biān gōng zhě hòu jiā shǎng lài qí wèi jiē bù zhì guān chá shǐ

立边功者厚加赏赉,其位皆不至观察使。

gài wèi bù gāo zé cháo tíng yì zhì rèn bù yì zé biān shì jǐn zhī

盖位不高则朝廷易制,任不易则边事尽知。

rán hòu shòu yǐ shèng móu lái zé yǎn shā qù zé wù zhuī suǒ yǐ shí qī nián zhōng běi biān xī fān bù gǎn fàn sāi yǐ zhì lǚ shǐ qǐ hé cǐ jiē bì xià zhī suǒ zhī yě

然后授以圣谋,来则掩杀,去则勿追,所以十七年中,北边、西蕃不敢犯塞,以至屡使乞和,此皆陛下之所知也。

gǒu néng zūn tài zǔ gù shì shèn zé míng chén fēn lǐ biān jùn

苟能遵太祖故事,慎择名臣,分理边郡;

ba bù shǔ zhī hào shǐ bù xiāng tǒng xiá

罢部署之号,使不相统辖;

zhì xún jiǎn zhī míng bǐ dì xiāng jiù yìng

置巡检之名,俾递相救应。

rú cǐ zé chū bì jī kòu rù zé shǒu chéng bù shù nián jiān kě zhì biān fēng ba jǐng yǐ

如此则出必击寇,入则守城,不数年间,可致边烽罢警矣。

é zhī kāi fēng fǔ

俄知开封府。

shí běi biān wèi níng nèi chū shǒu zhá fǎng ruò shuǐ yǐ cè

时北边未宁,内出手札访若水以策。

ruò shuǐ chén bèi biān zhī yào yǒu wǔ

若水陈备边之要有五:

yī yuē zé jùn shǒu èr yuē mù xiāng bīng sān yuē jī chú sù sì yuē gé jiàng shuài wǔ yuē míng shǎng fá

一曰择郡守,二曰募乡兵,三曰积刍粟,四曰革将帅,五曰明赏罚。

hé wèi zé jùn shǒu

何谓择郡守?

jīn zhī suǒ huàn huàn zài zhàn shǒu bù tóng xīn

今之所患,患在战守不同心。

wàng bì xià xuǎn chén hòu yǒu móu ān biān shì zhě rèn wèi biān jùn cì shǐ lìng jiān yuán biān xún jiǎn xǔ zhào yǒng gǎn zhī shì wèi suí shēn bù qǔ

望陛下选沉厚有谋谙边事者,任为边郡刺史,令兼缘边巡检,许召勇敢之士为随身部曲。

lǐn shàn bù chōng zé guān wèi zhī gěi

廪赡不充则官为支给。

rán hòu yán tíng zhàng míng chì hòu měi de shì yí mì xiāng bào shì

然后严亭障,明斥候,每得事宜,密相报示。

kòu lái zé hù wéi jiù yìng qí chū tǎo chú

寇来则互为救应,齐出讨除;

kòu qù zé bù lìng yuǎn zhuī gè wu ān jìng

寇去则不令远追,各务安静。

gǒu wú dà guò wù wèi tì yí

苟无大过,勿为替移;

tǎng lì wēi gōng jiù jiā jué shǎng

傥立微功,就加爵赏。

rú cǐ zé zhàn shǒu bì néng tóng xīn dí rén bù gǎn jìn sāi yǐ

如此则战守必能同心,敌人不敢近塞矣。

hé wèi mù xiāng bīng

何谓募乡兵?

jīn zhī suǒ huàn huàn zài bù zhī dí qíng

今之所患,患在不知敌情。

wàng zhào zhú zhōu yán biān mín wèi zhāo shōu jūn gěi yǔ liáng cì juān qí fù zū

望诏逐州沿边民为招收军,给与粮赐,蠲其赋租。

bǐ liǎng dì zhī zhōng gè yǒu qīn zú shǐ qí huái huì lái bù fù xīn

彼两地之中,各有亲族,使其怀惠,来布腹心。

bǐ ruò jǔ bīng cǐ bì yù zhī gǒu néng yù zhī zé bǎi zhàn bǎi shèng yǐ

彼若举兵,此必预知,苟能预知,则百战百胜矣。

hé wèi jī chú sù

何谓积刍粟?

jīn zhī suǒ huàn huàn zài kùn mín lì

今之所患,患在困民力。

wàng bì xià lìng yuán biān gè guǎng yíng tián yǐ zhōu jùn zhǎng guān jiān qí shǐ é měi suì qiū xià jiào qí kè chéng lì gǔ qí yǐ qí zhī xíng shǎng fá yǐ quàn zhī

望陛下令缘边各广营田,以州郡长官兼其使额,每岁秋夏,较其课程,立鼓旗以齐之,行赏罚以劝之。

réng zòng shāng rén rù sù yuán biān

仍纵商人入粟缘边。

tǎng zhèn shù yǒu sān nián zhī bèi zé dí rén bù gǎn dòng yǐ

傥镇戍有三年之备,则敌人不敢动矣。

hé wèi gé jiàng shuài

何谓革将帅?

jīn zhī suǒ huàn huàn zài zhòng bīng jū wài qīng bīng jū nèi

今之所患,患在重兵居外,轻兵居内。

qù suì fu qián yǐ bā wàn qí zhūn zhōng shān wèi bó zhī jiān zhèn bīng quán shǎo fēi luán lù qīn zhēng zé chéng yì wēi yǐ

去岁傅潜以八万骑屯中山,魏、博之间镇兵全少,非銮辂亲征,则城邑危矣。

wàng bì xià shèn xuǎn jiāng chén rèn hé běi jìn zhèn réng yī jiù shì jié zhì biān bīng wèi néng xuē bù shǔ zhī míng wàng qiě jiǎn xíng yíng zhī hào

望陛下慎选将臣任河北近镇,仍依旧事节制边兵,未能削部署之名,望且减行营之号;

yǒu jǐng zé zàn xún biān jiào wú shì zé què fù jiù fān

有警则暂巡边徼,无事则却复旧藩。

qǐ wéi bù qǐ róng xīn kuàng fù dài láo yǐ yì

岂惟不启戎心,况复待劳以逸。

rú cǐ zé bù shī bèi biān zhī yào yòu wú jǔ bīng zhī míng qiě shǐ zhòng bīng bù zhūn yī chù jìn tuì dòng jìng wú shī bù kě yǐ

如此则不失备边之要,又无举兵之名,且使重兵不屯一处,进退动静,无施不可矣。

hé wèi míng shǎng fá

何谓明赏罚?

jīn zhī suǒ huàn huàn zài róng zú jiāo duò

今之所患,患在戎卒骄惰。

chén zì zhī fǔ yǐ lái jiàn shì wèi diàn qián liǎng sī sòng dào biān shàng wáng mìng jūn zú rén shù shén duō

臣自知府以来,见侍卫、殿前两司送到边上亡命军卒,人数甚多。

chén shì xùn zhī jiē yǐ sī qīn wéi yán cǐ gài lìng zhī bù yán yě

臣试讯之,皆以思亲为言,此盖令之不严也。

píng shí shàng gǎn rú cǐ kuàng lín dà dí hu

平时尚敢如此,况临大敌乎?

wàng bì xià yǐ cǐ yán shì jiàng shuài bǐ shēn yán hào lìng yǐ jǐng qí xià

望陛下以此言示将帅,俾申严号令,以警其下。

gǔ rén yún shǎng bù quàn wèi zhī zhǐ shàn fá bù chéng wèi zhī zòng è

古人云:"赏不劝谓之止善,罚不惩谓之纵恶。

yòu yuē fǎ bù kě yí lìng bù kě wéi

"又曰:"法不可移,令不可违。

chén cháng wén guō jìn chū zhèn xī shān tài zǔ měi qiǎn shù zú bì yù zhī yuē rǔ děng jǐn fèng fǎ

"臣尝闻郭进出镇西山,太祖每遣戍卒,必谕之曰:"汝等谨奉法。

wǒ yóu shè rǔ guō jìn shā rǔ yǐ

我犹赦汝,郭进杀汝矣。

qí jiǎ jiè rú cǐ gù guō jìn suǒ zhì wèi cháng shǎo nǜ

"其假借如此,故郭进所至,未尝少衄。

bì xià néng jiàn qián rì zhī shì jí jīn rì zhī yuán guī yě

陛下能鉴前日之事,即今日之元龟也。

ruò shuǐ yòu yán biān bù yòng bīng wéi shì tài bái yǔ yuè wèi jìn tuì zhě chéng yǐ tài bái zhě jiāng jūn yě xīng chén zhě tíng wèi yě

若水又言:"边部用兵,唯视太白与月为进退者,诚以太白者将军也,星辰者廷尉也。

hé zé yǒu zhàn bù hé zé wú zhàn

合则有战,不合则无战;

hé yú dōng zé zhǔ shèng hé yú xi zé kè shèng

合于东则主胜,合于西则客胜。

bì xià néng yòng chén yán yǐ jǐn biān bèi zé biān bù bù zhào ér zì lái yǐ

陛下能用臣言以谨边备,则边部不召而自来矣。

tài zǔ lín yù shí qī nián jiān wèi cháng shēng shì jiāng yì ér dí rén wǎng wǎng qiǎn shǐ qǐ hé zhě yǐ qí rèn yòng dé rén ér bèi yù yǒu fāng yě

太祖临御十七年间,未尝生事疆埸,而敌人往往遣使乞和者,以其任用得人而备御有方也。

bì xià gǒu sī bīng zhě xiōng qì zhàn zhě wēi shì ér bù dǎo chí tài ē shòu rén yǐ bǐng zé shǒu zài sì yí ér cháng huò jìng shèng cǐ bèi yù zhī shàng cè yě

陛下苟思兵者凶器,战者危事,而不倒持太阿,授人以柄,则守在四夷,而常获静胜,此备御之上策也。

wèi jǐ chū zhī tiān xióng jūn jiān bīng mǎ bù shǔ

未几,出知天雄军兼兵马部署。

shí yán shì zhě qǐng chéng suí zhōu tún bīng jī gǔ yǐ bèi dǎng xiàng

时言事者请城绥州,屯兵积谷以备党项。

biān chéng hù yán lì hài qián hòu qiǎn shǐ shù bèi àn shì bù néng jué

边城互言利害,前后遣使数辈按视,不能决。

shí yǐ dà fā dīng fū jiāng xìng qí yì zhào ruò shuǐ zì dà míng chí wǎng shì zhī

时已大发丁夫,将兴其役,诏若水自大名驰往视之。

ruò shuǐ shàng yán suí zhōu qǐng wèi nèi dì mín fù dēng jí shàng xū páng jùn zhuǎn xiǎng

若水上言:"绥州顷为内地,民赋登集,尚须旁郡转饷。

zì cì de zhào bǎo zhōng yǐ lái rén hù diāo cán ruò fù chéng zhī jí xū zēng shù

自赐地赵保忠以来,人户凋残,若复城之,即须增戍。

chú liáng zhī gěi quán yǎng hé dōng

刍粮之给,全仰河东。

qí de gé yuè huáng hé tiě jié èr shān wú dìng hé zài qí chéng xià huǎn jí yòng bīng shū sòng jiān zǔ

其地隔越黄河、铁碣二山,无定河在其城下,缓急用兵,输送艰阻。

qiě qí dì xiǎn ruò wèi qì wèi wán biān kòu bēn chōng nán yú gù shǒu

且其地险,若未葺未完,边寇奔冲,难于固守。

kuàng chéng yì fén huǐ piàn wǎ bù cún suǒ guò shān lín cái mù kuì fá

况城邑焚毁,片瓦不存,所过山林,材木匮乏。

chéng zhī shén láo wèi jiàn qí lì

城之甚劳,未见其利。

fù yì què miàn chén qí shì shàng jiā nà zhī suì ba yì

"复诣阙面陈其事,上嘉纳之,遂罢役。

chū ruò shuǐ lǜ zhòng guò hé fēn bù jūn wǔ xián yǒu jié zhì shēn wéi shù jiāng tuī fú

初,若水率众过河,分布军伍,咸有节制,深为戍将推服。

shàng wèi zuǒ yòu yuē ruò shuǐ rú chén zhōng zhī bīng zhě yě

上谓左右曰:"若水,儒臣中知兵者也。

shì qiū yòu qiǎn xún fǔ shǎn xī yuán biān zhū jùn lìng pián yí zhì zhì biān shì

"是秋,又遣巡抚陕西缘边诸郡,令便宜制置边事。

hái bài dèng zhōu guān chá shǐ bìng dài jīng lüè shǐ zhī bīng zhōu shì

还拜邓州观察使、并代经略使、知并州事。

liù nián chūn yīn jí jiǔ liǎng zú chuàng kuì chū xuè shù dòu zì shì tǐ mào léi gāo shǒu zhào wèi láo zhī bǐ guī jīng shī

六年春,因疾灸两足,创溃出血数斗,自是体貌羸鼛,手诏慰劳之,俾归京师。

shù yuè shǐ fù cháo yè yīn yǔ liáo yǒu huì shí sēng shè jiǎ qǐn ér zú nián sì shí sì

数月,始赴朝谒,因与僚友会食僧舍,假寝而卒,年四十四。

zèng hù bù shàng shū cì qí mǔ bái jīn wǔ bǎi liǎng

赠户部尚书,赐其母白金五百两。

zi yán nián fu qī suì lù wèi tài cháng fèng lǐ láng

子延年甫七岁,录为太常奉礼郎。

ruò shuǐ měi fēng shén yǒu qì shí néng duàn dà shì shì jì mǔ yǐ xiào wén

若水美风神,有器识,能断大事,事继母以孝闻。

yā shàn tán lùn yóu qīng cái hǎo shī

雅善谈论,尤轻财好施。

suǒ zhì tuī chéng dài wù wěi rèn liáo zuǒ zǒng qí gāng lǐng wú bù chēng zhì

所至推诚待物,委任僚佐,总其纲领,无不称治。

jí yǐn hòu jìn tuī xián zhòng shì jīn dù huō rú yě

汲引后进,推贤重士,襟度豁如也。

jīng shù shù zhī nián shòu bù yǒng gù kěn bì quán wèi

精术数,知年寿不永,故恳避权位。

qí sǐ yě shì jūn zǐ yóu xī zhī

其死也,士君子尤惜之。

yǒu jí èr shí juǎn

有集二十卷。

xiōng ruò yú bǐ bù yuán wài láng

兄若愚,比部员外郎。

cóng dì ruò chōng dà zhōng xiáng fú zhōng diào hé yáng lìng

从弟若冲,大中祥符中,调河阳令。

yǒu pū xù jiǔ zhàng zhī bǎi shù

有仆酗酒,杖之百数。

pū xié dāo yè qián shì zhōng duàn qí bì ruò chōng dà hū

仆挟刀夜潜室中,断其臂,若冲大呼;

yòu hài qí yòu zǐ

又害其幼子。

zhào zhé pū yú qí mén

诏磔仆于其门。

zhēn zōng niàn ruò shuǐ mǔ lǎo qiǎn shǐ cún wèn cì mín mián yáng jiǔ

真宗念若水母老,遣使存问,赐缗、绵、羊、酒;

qiě cì ruò chōng bó sān shí duān bǔ mèng zhōu bié jià

且赐若冲帛三十端,补孟州别驾。

yán nián hòu yǐ xiàn wén cì jìn shì chū shēn lì tài cháng bó shì jí xián xiào lǐ

延年后以献文赐进士出身,历太常博士、集贤校理。

sū yì jiǎn zì tài jiǎn zǐ zhōu tóng shān rén

苏易简,字太简,梓州铜山人。

fù xié jǔ shǔ jìn shì guī sòng lèi rèn zhōu xiàn yǐ yì jiǎn jū hàn lín rèn kāi fēng xiàn bīng cáo cān jūn é qiān guāng lù sì chéng zú tè zèng mì shū chéng

父协举蜀进士,归宋,累任州县,以易简居翰林,任开封县兵曹参军,俄迁光禄寺丞,卒,特赠秘书丞。

yì jiǎn shǎo cōng wù hào xué fēng dù qí xiù cái sī mǐn shàn

易简少聪悟好学,风度奇秀,才思敏赡。

tài píng xīng guó wǔ nián nián yú ruò guān jǔ jìn shì

太平兴国五年,年逾弱冠,举进士。

tài zōng fāng liú xīn rú shù gòng shì jiē lín xuān fù shì

太宗方留心儒术,贡士皆临轩覆试。

yì jiǎn suǒ shì sān qiān yú yán lì jiù zòu shàng lǎn zhī chēng shǎng zhuó guān jiǎ kē

易简所试三千余言立就,奏上,览之称赏,擢冠甲科。

jiě hè jiāng zuò jiān chéng tōng pàn shēng zhōu qiān zuǒ zàn shàn dài fū

解褐将作监丞,通判升州,迁左赞善大夫。

bā nián yǐ yòu shí yí zhī zhì gào

八年,以右拾遗知制诰。

yōng xī chū yǐ jiāo sì ēn jìn zhì cí bù yuán wài láng

雍熙初,以郊祀恩进秩祠部员外郎。

èr nián yǔ gǔ huáng zhōng tóng zhī gòng jǔ

二年,与贾黄中同知贡举。

yǒu zhào fán qīn shǔ jiù jǔ zhě jí míng bié shì

有诏,凡亲属就举者,籍名别试。

yì jiǎn qī dì cuī fàn nì fù sāng chōng gòng zòu míng zài shàng dì

易简妻弟崔范,匿父丧充贡,奏名在上第;

yòu wáng qiān lǐ zhě shuǐ bù yuán wài láng fú zhī zǐ xié wèi fú mén shēng qiān lǐ yù jiàn

又王千里者,水部员外郎孚之子,协为孚门生,千里预荐。

shàng wén zuò fàn jí qiān lǐ zuì

上闻,坐范及千里罪。

yì jiǎn yuán shì ba zhī zhì gào yǐ běn guān fèng cháo qǐng

易简缘是罢知制诰,以本官奉朝请。

wèi jǐ fù zhī zhì gào

未几,复知制诰。

sān nián chōng hàn lín xué shì

三年,充翰林学士。

chū yì jiǎn chōng gòng sòng bái zhǎng gòng bù zhì shì cái qī nián

初,易简充贡,宋白掌贡部,至是裁七年。

yì jiǎn yòu shí suí fù hé nán gǔ huáng zhōng lái shǐ cháng jiào zhī shǔ cí

易简幼时随父河南,贾黄中来使,尝教之属辞;

jí shì xī wèi tóng liè

及是,悉为同列。

yì jiǎn lián zhī gòng jǔ chén yáo sōu sūn hé bìng jiǎ tíng shì

易简连知贡举,陈尧叟、孙何并甲廷试。

chún huà yuán nián dīng wài jiān

淳化元年,丁外艰。

èr nián tóng zhī jīng cháo guān kǎo kè qiān zhōng shū shè rén chōng chéng zhǐ

二年,同知京朝官考课,迁中书舍人,充承旨。

xiān shì qǔ yàn jiàng xiàng hàn lín xué shì jiē yù zuò liáng jiǒng qǐ tài zǔ ba zhī

先是,曲宴将相,翰林学士皆预坐,梁迥启太祖罢之;

yòu huáng dì yù dān fèng lóu hàn lín chéng zhǐ shì cóng shēng lóu xī nán yú lǐ yì fèi

又皇帝御丹凤楼,翰林承旨侍从升楼西南隅,礼亦废。

zhì shì yì jiǎn qǐng zhī jiē fù jiù zhì

至是,易简请之,皆复旧制。

yì jiǎn xù táng lǐ zhào hàn lín zhì èr juǎn yǐ xiàn dì cì shī yǐ jiā zhī

易简续唐李肇《翰林志》二卷以献,帝赐诗以嘉之。

dì cháng yǐ qīng xiāo fēi bái dà shū yù táng zhī shǔ sì zì lìng yì jiǎn bǎng yú tīng é

帝尝以轻绡飞白大书"玉堂之署"四字,令易简榜于厅额。

yì jiǎn huì hán pī bì shì ān li zhì děng wǎng guān

易简会韩伾、毕士安、李至等往观。

shàng wén qiǎn zhōng shǐ cì yàn shén shèng zhì děng gè fù shī jì qí shì zǎi xiàng lǐ fǎng děng yì zuò shī sòng měi zhī

上闻,遣中使赐宴甚盛,至等各赋诗纪其事,宰相李昉等亦作诗颂美之。

tā rì yì jiǎn zhí jìn zhōng yǐ shuǐ shì qī qì

他日,易简直禁中,以水试欹器。

shàng mì wén zhī yīn wǎn cháo wèn yuē qīng suǒ wán de fēi qī qì yé

上密闻之,因晚朝,问曰:"卿所玩得非欹器耶?

yì jiǎn yuē rán jiāng nán xú miǎo suǒ zuò yě

"易简曰:"然,江南徐邈所作也。

mìng qǔ shì zhī

"命取试之。

yì jiǎn zòu yuē chén wén rì zhōng zé zè yuè mǎn zé kuī qì yíng zé fù wù shèng zé shuāi

易简奏曰:"臣闻日中则昃,月满则亏,器盈则覆,物盛则衰。

yuàn bì xià chí yíng shǒu chéng shèn zhōng rú shǐ yǐ gù pī jī zé tiān xià xìng shèn

愿陛下持盈守成,慎终如始,以固丕基,则天下幸甚。

huì jiāo sì chōng lǐ yí shǐ

会郊祀,充礼仪使。

xiān shì hù méng jiàn yì yǐ xuān zǔ shēng pèi

先是,扈蒙建议以宣祖升配。

yì jiǎn yǐn táng gù shì qǐng yǐ xuān zǔ tài zǔ tóng pèi

易简引唐故事,请以宣祖、太祖同配。

cóng zhī

从之。

zhī shěn guān yuàn yán chū rèn jīng cháo guān wèi cháng lì zhōu xiàn bù dé nǐ zhī zhōu tōng pàn

知审官院,言初任京朝官,未尝历州县,不得拟知州、通判。

zhào kě

朝廷下诏宽恕了他们。

gǎi zhī shěn xíng yuàn é zhǎng lì bù xuǎn qiān jǐ shì zhōng cān zhī zhèng shì

改知审刑院,俄掌吏部选,迁给事中、参知政事。

shí zhào chāng yán yì cān zhī zhèng shì yǔ yì jiǎn bù xié zhì fèn zhēng shàng qián shàng jiē yōu róng zhī

时赵昌言亦参知政事,与易简不协,至忿争上前,上皆优容之。

wèi jǐ chāng yán chū shǐ jiàn nán zhōng lù mìng gǎi zhī fèng xiáng fǔ

未几,昌言出使剑南,中路命改知凤翔府。

míng nián yì jiǎn yì yǐ lǐ bù shì láng chū zhī dèng zhōu yí chén zhōu

明年,易简亦以礼部侍郎出知邓州,移陈州。

zhì dào èr nián zú nián sān shí jiǔ zèng lǐ bù shàng shū

至道二年,卒,年三十九,赠礼部尚书。

yì jiǎn wài suī tǎn shuài zhōng yǒu chéng fǔ

易简外虽坦率,中有城府。

yóu zhī zhì gào rù wéi xué shì nián wèi mǎn sān shí

由知制诰入为学士,年未满三十。

zhǔ wén chū bù dá tǐ yào jí zhǎng gào mìng pō zì kè lì

属文初不达体要,及掌诰命,颇自刻励。

zài hàn lín bā nián juàn yù xiòng jué lún děng

在翰林八年,眷遇敻绝伦等。

li hàng hòu rù zài yì jiǎn xià xiān cān zhī zhèng shì gù yǐ yì jiǎn wèi chéng zhǐ xī lài jūn yān

李沆后入,在易简下,先参知政事,故以易简为承旨,锡赉均焉。

tài zōng zūn jiù zhì qiě yù rěn qí míng wàng ér hòu zhèng tái fǔ yì jiǎn yǐ qīn lǎo jí yú jìn yòng yīn jí yán shí zhèng quē shī suì cān dà zhèng

太宗遵旧制,且欲稔其名望而后正台辅,易简以亲老急于进用,因亟言时政阙失,遂参大政。

shǔ rén hé guāng féng yì jiǎn zhī zhí yǒu yě cháng rén xiàn lìng zuò lù xuē jí liú yù jīng shī

蜀人何光逢,易简之执友也,尝任县令,坐赂削籍,流寓京师。

huì yì jiǎn diǎn gòng bù guāng féng dài rén chōng shì yǐ qǔ zī yì jiǎn yú chóu rén zhōng píng chū zhī

会易简典贡部,光逢代人充试以取赀,易简于稠人中屏出之。

guāng féng suì zào bàng shū chì yán cháo tíng shì qiě jī yì jiǎn

光逢遂造谤书,斥言朝廷事,且讥易简。

yì jiǎn de qí shū yǐ wén dài bǔ guāng féng yù jù zuò qì shì

易简得其书以闻,逮捕光逢,狱具,坐弃市。

yì jiǎn yǐ shā guāng féng fēi qí yì jū cháng yàng yàng

易简以杀光逢非其意,居常怏怏。

mǔ xuē shì yǐ shā fù zhí qiè zé zhī yì jiǎn qì yuē bù wèi jí cǐ yì jiǎn zuì yě

母薛氏以杀父执切责之,易简泣曰:"不渭及此易简罪也。

jí yì jiǎn cān zhī zhèng shì zhào xuē shì rù jìn zhōng cì guān pèi mìng zuò wèn yuē hé yǐ jiào zǐ chéng cǐ lìng qì

"及易简参知政事,召薛氏入禁中,赐冠帔,命坐,问曰:"何以教子成此令器?

duì yuē yòu zé shù yǐ lǐ ràng zhǎng zé jiào yǐ shī shū

"对曰:"幼则束以礼让,长则教以诗书。

shàng gù zuǒ yòu yuē zhēn mèng mǔ yě

"上顾左右曰:"真孟母也。

yì jiǎn xìng shì jiǔ chū rù hàn lín xiè rì yǐn yǐ wēi zuì yú rì duō chén miǎn

易简性嗜酒,初入翰林,谢日饮已微醉,余日多沉湎。

shàng cháng jiè yuē shēn qiè qiě cǎo shū quàn jiǔ èr zhāng yǐ cì lìng duì qí mǔ dú zhī

上尝戒约深切,且草书《劝酒》二章以赐,令对其母读之。

zì shì měi rù zhí bù gǎn yǐn

自是每入直,不敢饮。

jí zú shàng yuē yì jiǎn guǒ yǐ jiǔ sǐ kě xī yě

及卒,上曰:"易简果以酒死,可惜也。

yì jiǎn cháng jū yā shàn bǐ zhá yóu shàn tán xiào páng tōng shì diǎn suǒ zhe wén fáng sì pǔ xù hàn lín zhì jí wén jí èr shí juǎn cáng yú mì gé

"易简常居雅善笔札,尤善谈笑,旁通释典,所著《文房四谱》、《续翰林志》及《文集》二十卷,藏于秘阁。

sān zi yuē sù yuē shòu yuē qí dà zhōng xiáng fú jiān jiē lù zhī yǐ guān yún

三子,曰宿、曰寿、曰耆,大中祥符间,皆禄之以官云。

guō zhì zì zhòng yí kāi fēng xiāng yì rén

郭贽,字仲仪,开封襄邑人。

qián dé zhōng jǔ jìn shì zhōng shǒu jiàn

干德中,举进士,中首荐。

tài zōng yǐn jīng yīn shì fān dǐ

太宗尹京,因事藩邸。

tài píng xīng guó chū zhuó wèi zhù zuò zuǒ láng yòu zàn shàn dài fū

太平兴国初,擢为著作佐郎、右赞善大夫。

é jiān huáng zǐ shì jiǎng cì fēi yú

俄兼皇子侍讲,赐绯鱼。

tài zōng zhì dōng gōng chū jiè zǐ piān mìng zhì zhù jiě qiě lìng wěi qū jiǎng shuō yǐ yù zhū wáng

太宗至东宫,出《戒子篇》命贽注解,且令委曲讲说,以喻诸王。

sān nián yǔ liú jiān zhāng jì wáng kè zhèng tóng zhī gòng jǔ qiān yòu bǔ quē yǔ sòng bái bìng bài zhōng shū shè rén cì jīn zǐ

三年,与刘兼、张洎、王克正同知贡举,迁右补阙,与宋白并拜中书舍人,赐金紫。

wǔ nián fù yǔ chéng yǔ hóu zhì sòng bái tóng zhī gòng jǔ

五年,复与程羽、侯陟、宋白同知贡举。

zhì jīng cháo guān chāi qiǎn yuàn fán jiāng mìng chū rù shòu dài guī quē guān xī kǎo xiào láo jì quán liàng cái pǐn mìng zhì jì téng zhōng zhèng léi dé xiāng lǐng zhī

置京朝官差遣院,凡将命出入、受代归阙官,悉考校劳绩,铨量才品,命贽、洎、滕中正、雷德骧领之。

qī nián yǐ běn guān cān zhī zhèng shì

七年,以本官参知政事。

cáo bīn wèi mǐ dé chāo suǒ wū zhì jí yán jiù jiě shēn wéi zǎi xiàng zhào pǔ suǒ zhòng

曹彬为弭德超所诬,贽极言救解,深为宰相赵普所重。

cháng yīn lùn shì zòu yuē chén shòu bù cì zhī yù shì yǐ yú zhí shàng bào

尝因论事奏曰:"臣受不次之遇,誓以愚直上报。

tài zōng yuē yú zhí hé yì yú shì

"太宗曰:"愚直何益于事?

zhì yán suī rán yóu shèng jiān xié

"贽言:"虽然,犹胜奸邪。

wú hé yǐ rù duì sù chéng wèi jiě zuǒ qiān mì shū shǎo jiān zhī jīng nán fǔ

无何,以入对宿酲未解,左迁秘书少监、知荆南府。

fǔ sú shàng yín sì shǔ jiǔ hàn shèng chén dǎo yǔ zhī jù

府俗尚淫祀,属久旱,盛陈祷雨之具。

zhì shǐ zhì mìng xī chè qù tóu zhī jiāng bù shù rì dà yǔ

贽始至,命悉撤去,投之江,不数日大雨。

jiù jiā zuǒ jiàn yì dài fū rù wèi yán tiě shǐ

就加左谏议大夫,入为盐铁使。

shí zhū lù jī bū qiàn fàn rén suī sǐ yóu xì qí zǐ sūn

时诸路积逋欠犯人,虽死犹系其子孙。

zhì tiáo chén qí shì duō suǒ juān dài

贽条陈其事,多所蠲贷。

jí tián chāo bài gōng bù shì láng

籍田,超拜工部侍郎。

chún huà zhōng zhī chán zhōu zuò hé jué miǎn suǒ jū guān

淳化中,知澶州,坐河决免所居官。

jiǔ zhī qǐ wèi jǐ shì zhōng fù gōng bù shì láng zhī shěn guān yuàn tōng jìn yín tái fēng bó sī

久之,起为给事中,复工部侍郎,知审官院、通进银台封驳司。

zhēn zōng jí wèi bài xíng bù chū zhī tiān xióng jūn

真宗即位,拜刑部,出知天雄军。

yì rì zhì rù duì kěn cí

翌日,贽入对,恳辞。

shàng yuē quán wèi zhī de suǒ jì yóu zhòng qīng yi jí qù

上曰:"全魏之地,所寄尤重,卿宜亟去。

rù pàn tài cháng sì lì bù liú nèi quán jiā jí xián yuàn xué shì pàn yuàn shì

"入判太常寺、吏部流内铨,加集贤院学士、判院事。

zhī hé nán fǔ guī cháo xiàn shī zì chén jìn zhì lì bù é jiān mì shū jiān

知河南府,归朝,献诗自陈,进秩吏部,俄兼秘书监。

chū zhēn zōng wèi chū gé zhì yǐ shòu jīng shàng cháng zhì qí jiā

初,真宗未出阁,贽已授经,上尝至其家;

hòu yáng kě fǎ jì qí rèn shàng yǐ wéi fǔ dǎo bù jí zhì cháng chēng zhì chún hòu zhǎng zhě

后杨可法继其任,上以为辅导不及贽,尝称贽纯厚长者。

zhì shì zài mì fǔ lǚ cì duì xún fǎng jiù shì

至是,在秘府,屡赐对,询访旧事。

qiě mǐn qí yǐ lǎo tè bài gōng bù shàng shū hàn lín shì dú xué shì zuò shī cì zhī yǒu qǐ fā chōng yán xiǎo diǎn cháng yǔ

且愍其已老,特拜工部尚书、翰林侍读学士,作诗赐之,有"启发冲言晓典常"语。

dōng fēng qiān lǐ bù shàng shū

东封,迁礼部尚书。

tài zōng zài jìn dǐ shí fán zhì piān yǒng duō lìng zhǔ hé

太宗在晋邸时,凡制篇咏,多令属和。

zhēn zōng cháng fǎng qí cì běn zhì jí wèi sì juǎn yǐ xiàn zhào jiǎng zhī

真宗尝访其赐本,贽集为四卷以献,诏奖之。

dà zhōng xiáng fú sān nián zú nián qī shí liù

大中祥符三年,卒,年七十六。

shàng yǐ jiù xué zhī gù tè qīn lín kū zhī zèng zuǒ pú yè shì wén yì

上以旧学之故,特亲临哭之,赠左仆射,谥文懿。

lù qí zi zhāo dù wèi dà lǐ sì chéng zhāo shēng zhāo yòng bìng dà lǐ píng shì zhāo yǔn zuǒ zàn shàn dài fū

录其子昭度为大理寺丞,昭升、昭用并大理评事,昭允左赞善大夫。

zhì zhǔ wén mǐn sù ér bù diāo kè zhāo dù jí wèi sān shí juǎn shàng zhī cì míng wén yì jí

贽属文敏速而不雕刻,昭度集为三十卷上之,赐名《文懿集》。

xìng wēn hé pō néng yán yù shí jùn

性温和,颇能延誉时隽。

sòng bái yǐ wén xué chén xià wèi zhì jiàn yǐn zhī suì tóng zhǎng gào mìng

宋白以文学沉下位,贽荐引之,遂同掌诰命。

zhào chāng yán ér shí yī jiàn qì zhī jí zhǎng gòng bù yǐ wéi zòu míng zhī shǒu hòu zú guì xiǎn

赵昌言儿时,一见器之,及掌贡部,以为奏名之首,后卒贵显。

zhì chū chōng fù yǒu shēng yì rén tóng zài jí zhōng zhě jì zhī qián jiā gòu huǐ zì shì lián shàng bù zhōng xuǎn

贽初充赋有声,邑人同在籍中者忌之,潜加构毁,自是连上不中选。

jì zhì zài zhī gòng jǔ yì rén zi yǐ míng jīng chōng jiàn zhào xià rì huǐ qì ér qù

洎贽再知贡举,邑人子以明经充荐,诏下日,悔泣而去。

zhì wén zhī mìng qí suǒ qīn zhào hái wèi yù bǐ jiù jǔ suì yù jiàn zhōng dì

贽闻之,命其所亲召还,慰谕俾就举,遂预荐中第。

rán lìn sè qiè yú zhì shēng wǎn jié bù shì shì rén pō yǐ shì shǎo zhī

然吝啬,切于治生,晚节不事事,人颇以是少之。

li zhì zì yán jǐ zhēn dìng rén

李至,字言几,真定人。

mǔ zhāng shì cháng mèng bā xiān rén zì tiān jiàng shòu zì tú shǐ tūn zhī jí wù yóu ruò yǒu wù zài xiōng zhōng wèi jǐ shēng zhì

母张氏,尝梦八仙人自天降,授字图使吞之,及寤,犹若有物在胸中,未几,生至。

qī suì ér gū jū yú fēi lóng shǐ li zhī shěn jiā

七岁而孤,鞠于飞龙使李知审家。

yòu chén jìng hào xué néng zhǔ wén

幼沉静好学,能属文。

jí zhǎng cí huá diǎn shàn

及长,辞华典赡。

jǔ jìn shì shì hè jiāng zuò jiān chéng tōng pàn è zhōu

举进士,释褐将作监丞,通判鄂州。

xuán zhuó zhù zuò láng zhí shǐ guǎn

旋擢著作郎、直史馆。

huì zhēng tài yuán mìng dū zé lù chú liáng lèi qiān yòu bǔ quē zhī zhì gào

会征太原,命督泽、潞刍粮,累迁右补阙、知制诰。

tài píng xīng guó bā nián zhuǎn bǐ bù láng zhōng wèi hàn lín xué shì

太平兴国八年,转比部郎中,为翰林学士。

dōng bài yòu jiàn yì dài fū cān zhī zhèng shì

冬,拜右谏议大夫、参知政事。

yōng xī chū jiā jǐ shì zhōng

雍熙初,加给事中。

shí yì qīn zhēng fàn yáng zhì shàng shū yǐ wéi bīng zhě xiōng qì zhàn zhě wēi shì yòng zhī zhī dào bì wù wàn quán

时议亲征范阳,至上疏以为:"兵者凶器,战者危事,用之之道,必务万全。

yōu zhōu wèi dí yòu bì wáng shī suǒ xiàng bǐ bì jù zhāng gōng chéng shù wàn bīng shí bèi zhī

幽州为敌右臂,王师所向,彼必拒张,攻城数万,兵食倍之。

jīn rì biān yǔ wèi chōng kuàng fàn yáng zhī bàng tǎn wú líng fù qù shān jì yuǎn qǔ shí yóu nán

今日边庾未充,况范阳之傍,坦无陵阜,去山既远,取石尤难。

jīn tāng zhī jiān bì zī jī shí tǎng yǒu wèi bèi yuàn qiě shàn wán

金汤之坚,必资机石,傥有未备,愿且缮完。

chù wēi yǎng ruì guān xìn yǐ fá móu gèng zòng mí nián yì wèi wèi wǎn

畜威养锐,观衅以伐谋,更纵弥年,亦未为晚。

bì ruò shèng xīn dú duàn zài yú bì xíng zé jīng shī tiān xià zhī běn bì xià gōng shǒu zōng miào bù lí jīng guó shì dí rén yǐ xián xiá wèi yì zhào zhī yǎng wàng cè zhī shàng yě

必若圣心独断,在于必行,则京师天下之本,陛下恭守宗庙,不离京国,示敌人以闲暇,慰亿兆之仰望,策之上也。

dà míng hé shuò zhī yān hóu huò zàn zhù luán lù yáng yán zì jiāng yǐ zhuàng jūn wēi cè zhī zhōng yě

大名,河朔之咽喉,或暂驻銮辂,扬言自将,以壮军威,策之中也。

ruò nǎi yuǎn tí shī lǚ qīn dǐ biān chuí běi yǒu qì dān zhī yú nán yǒu zhōng yuán zhī lǜ zé yè jū zhī kěn qiè duàn yāng zhī kuáng yú chén suī bù xiào chǐ zài èr xián hòu yě

若乃远提师旅,亲抵边陲,北有契丹之虞,南有中原之虑,则曳裾之恳切,断鞅之狂愚,臣虽不肖,耻在二贤后也。

zhì yǐ mù jí lèi biǎo qiú jiě jī zhèng shòu lǐ bù shì láng jìn zhì lì bù

"至以目疾累表求解机政,授礼部侍郎,进秩吏部。

huì jiàn mì gé mìng jiān mì shū jiān xuǎn sān guǎn shū zhì gé zhōng bǐ zhì zǒng zhī

会建秘阁,命兼秘书监,选三馆书置阁中,俾至总之。

zhì měi yǔ lǐ fǎng wáng huà jī děng guān shū gé xià shàng bì qiǎn shǐ cì yàn qiě mìng sān guǎn xué shì jiē yǔ yān

至每与李昉、王化基等观书阁下,上必遣使赐宴,且命三馆学士皆与焉。

zhì shì shēng mì gé cì yú sān guǎn cóng zhì qǐng yě

至是升秘阁,次于三馆,从至请也。

shàng cháng lín xìng mì gé chū cǎo shū qiān zì wén wèi cì zhì lè shí shàng yuē qiān wén nǎi liáng wǔ de pò bēi zhōng yáo shū mìng zhōu xìng sì cì yùn ér chéng lǐ wú zú qǔ

上尝临幸秘阁,出草书《千字文》为赐,至勒石,上曰:"《千文》乃梁武得破碑钟繇书,命周兴嗣次韵而成,理无足取。

ruò yǒu zī yú jiào huà mò xiào jīng ruò yě

若有资于教化,莫《孝经》若也。

nǎi shū yǐ cì zhì

"乃书以赐至。

jiàn pān shèn xiū shū yā dù gǎo wú shū děng rù chōng zhí guǎn xiào lǐ

荐潘慎修、舒雅、杜镐、吴淑等入充直馆校理。

qǐng gòu wáng shū jiān yǐ xīn shū zòu yù bì biàn zuò yán jiàn ēn lǐ shén hòu

请购亡书,间以新书奏御,必便坐延见,恩礼甚厚。

chún huà wǔ nián jiān pàn guó zǐ jiàn

淳化五年,兼判国子监。

zhì shàng yán wǔ jīng shū shū yǐ bǎn xíng wéi èr chuán èr lǐ xiào jīng lún yǔ ěr yǎ qī jīng shū wèi bèi qǐ fù rén jūn chuí xùn zhī yì

至上言:"《五经》书疏已板行,惟二《传》、二《礼》、《孝经》、《论语》、《尔雅》七经疏未备,岂副仁君垂训之意。

jīn zhí jiǎng cuī yí zhèng sūn shì cuī wò quán jiē lì jīng qiáng xué bó tōng jīng yì wàng lìng zhòng jiā chóu jiào yǐ bèi kān kè

今直讲崔颐正、孙奭、崔偓佺皆励精强学,博通经义,望令重加雠校,以备刊刻。

cóng zhī

朝廷采纳了他的建议。

hòu yòu yǐn wú shū shū yā dù gǎo jiǎn zhèng é miù zhì yǔ li hàng zǒng lǐng ér cái chǔ zhī

后又引吴淑、舒雅、杜镐检正讹谬,至与李沆总领而裁处之。

zhì dào chū zhēn zōng chū zhèng chǔ wèi yǐ zhì yǔ li hàng bìng jiān bīn kè zhào tài zǐ shì yǐ shī fū lǐ

至道初,真宗初正储位,以至与李沆并兼宾客,诏太子事以师傅礼。

zhēn zōng měi jiàn bì xiān bài zhì děng shàng biǎo bù gǎn dāng lǐ

真宗每见必先拜,至等上表,不敢当礼。

zhào dá yuē zhèn páng jī gǔ xùn zhào jiàn chéng huá yòng xuǎn duān liáng zī yú fǔ dǎo

诏答曰:"朕旁稽古训,肇建承华,用选端良,资于辅导。

jiè qīng sù wàng wěi yǐ hù diào gài jiāng xù yǐ qiān chōng gù nǎi yì qí lǐ shù

藉卿宿望,委以护调,盖将勖以谦冲,故乃异其礼数。

wù shì dāng rén zhī ràng fù yǔ zhī zi zhī xīn

勿饰当仁之让,副予知子之心。

zhì děng xiāng shuài xiè

"至等相率谢。

tài zōng wèi yuē tài zǐ xián míng rén xiào guó běn gù yǐ

太宗谓曰:"太子贤明仁孝,国本固矣。

qīng děng kě jìn xīn guī huì ruò dòng jiē yóu lǐ zé yi zàn zhù shì yǒu wèi dāng bì xū lì yán

卿等可尽心规诲,若动皆由礼,则宜赞助,事有未当,必须力言。

zhì yú lǐ lè shī shū yì yǒu kě bì yì zhě jiē qīng děng sù xí bù jiǎ zhèn zhī yán yù yě

至于《礼》、《乐》、《诗》、《书》义有可裨益者,皆卿等素习,不假朕之言谕也。

zhēn zōng jí wèi bài gōng bù shàng shū cān zhī zhèng shì

真宗即位,拜工部尚书、参知政事。

yī rì shàng fǎng yǐ líng wǔ shì zhì shàng shū yuē hé huáng zhī de yí xià zá jū shì yǐ xiān wáng zhì zhī dù wài

一日,上访以灵武事,至上疏曰:"河湟之地,夷夏杂居,是以先王置之度外。

jì qiān yì lèi sāo dòng jiāng yì rán qí bù zú mǐ qí huàn zhuó fā bù zú shù qí zuì

继迁异类,骚动疆埸,然脐不足弭其患,擢发不足数其罪。

rán shèng rén zhī dào wu qū jǐ hán gòu yǐ ān yì mín gài suǒ sǔn zhě xiǎo suǒ yì zhě dà

然圣人之道,务屈己含垢以安亿民,盖所损者小,所益者大。

wàng bì xià yǐ yuán yuán wèi niàn bù yǐ jù duì jiè yì

望陛下以元元为念,不以巨憝介意。

liào bǐ xié cóng yì yàn bīng jiǔ yǐ gǒu cháo tíng shě zhī bù wèn dàn yǐ hòu lì mí yǐ zhòng jué yì ān kěn mí ér bù fù qì yú lún xū zāi

料彼胁从亦厌兵久矣,苟朝廷舍之不问,啖以厚利,縻以重爵,亦安肯迷而不复讫于沦胥哉?

zuó zhèng wén bǎo jué qīng yán shǐ bù rù hàn jiè jìn lì shí shǐ bù jí qiāng yí zhì bǐ yǒu cí ér wǒ wú wèi cǐ zhī shī cè suī huǐ hé zhuī

昨郑文宝绝青盐使不入汉界,禁粒食使不及羌夷,致彼有词,而我无谓,此之失策,虽悔何追。

jīn ruò fù jìn zhǐ bù xǔ tōng liáng kǒng fēi zhì dí huái yuǎn bù zhàn qū rén zhī yì

今若复禁止不许通粮,恐非制敌怀远、不战屈人之意。

xī táng dài zōng suī zuì tián chéng sì ér bù jīn wèi yán bì xià yi xíng cǐ shì yǐ ān biān bǐ

昔唐代宗虽罪田承嗣而不禁魏盐,陛下宜行此事,以安边鄙。

shǐ qí zú lèi yǒu wú jiāo yì shòu yán yǐ lì zhī tōng liáng yǐ jì zhī bǐ suī yuǎn yí bì rán xiàng huà hù xiāng gào yù

使其族类有无交易,售盐以利之,通粮以济之,彼虽远夷,必然向化,互相诰谕。

yī dàn huái ēn shě nì xiào shùn zé jì qiān shù zǐ gū ér wú fǔ yòu ān néng wèi wǒ fēng chài zāi

一旦怀恩,舍逆效顺,则继迁竖子孤而无辅,又安能为我蜂虿哉!

jīn líng zhōu bù kě bù qì fēi dú chén yú yǐ wéi dāng rán ruò yí shuò fāng jūn é yú huán zhōu yì yī shí zhī quán yě

今灵州不可不弃,非独臣愚以为当然,若移朔方军额于环州,亦一时之权也。

huò zhǐ líng zhōu wèi yān hóu zhī de xī běi yào chōng ān kě qì zhī yǐ wéi dí yǒu cǐ bù zhì zhī shén fēi chén zhī suǒ gǎn zhī yě

或指灵州为咽喉之地,西北要冲,安可弃之以为敌有,此不智之甚,非臣之所敢知也。

hòu líng wǔ zú bù néng shǒu

"后灵武卒不能守。

xián píng yuán nián yǐ mù jí qiú jiě zhèng bǐng shòu wǔ xìn jūn jié dù rù cí jié zhì bù yǔn

咸平元年,以目疾求解政柄,授武信军节度,入辞节制,不允。

jū èr nián xǐ zhī hé nán fǔ

居二年,徙知河南府。

sì nián yǐ bìng qiú guī běn zhèn xǔ zhī

四年,以病求归本镇,许之。

zhào fu xià zú nián wǔ shí wǔ

诏甫下,卒,年五十五。

zèng shì zhōng zhào gěi qí zi wéi liáng wéi yǔn wéi xī děng fèng zhōng zhì

赠侍中,诏给其子惟良、惟允、惟熙等奉终制。

zhì cháng shī xú xuàn shǒu xiě xuàn jí qí dì kǎi jí zhì yú jī àn

至尝师徐铉,手写铉及其弟锴集,置于几案。

yòu fù wǔ jūn yǒng wèi xuàn jí lǐ fǎng shí xī zǎi wáng yòu li mù zuò yě

又赋《五君咏》,为铉及李昉、石熙载、王祐、李穆作也。

zhì gāng yán jiǎn zhòng rén shì hǎn dēng qí mén

至刚严简重,人士罕登其门。

xìng lìn sè

性吝啬。

yòu yù yú zhī shěn jí guì jí zhú qí yǎng zǐ yǐ lì qí zī

幼育于知审,及贵,即逐其养子以利其资。

zhī shěn yīn zhì yì zhì yòu jīn wú wèi dà jiàng jūn

知审因至亦至右金吾卫大将军。

xīn zhòng fu zì zhī hàn fén zhōu xiào yì rén

辛仲甫,字之翰,汾州孝义人。

zēng zǔ shí shí zhōu tuī guān

曾祖实,石州推官。

zǔ dí shòu yáng lìng

祖迪,寿阳令。

fù fān hé dōng jié dù pàn guān

父藩,河东节度判官。

zhòng fu shǎo hào xué jí zhǎng néng lì shì wěi zī yí qì jú chén hòu

仲甫少好学,及长,能吏事,伟姿仪,器局沉厚。

zhōu guǎng shùn zhōng guō chóng zhǎng qīn jūn lǐng wǔ dìng jié zhì zhì zhòng fu zhǎng shū jì

周广顺中,郭崇掌亲军,领武定节制,置仲甫掌书记。

xiǎn dé chū chū zhèn chán yuān réng shǔ jiù zhí

显德初,出镇澶渊,仍署旧职。

chóng suǒ qīn lì wèi xiāng yú hòu bù mín yǒu bèi jié shā zhě su yīn shí zéi kuí jí bǔ dào lì yě guān bù gǎn jí

崇所亲吏为厢虞候,部民有被劫杀者,诉阴识贼魁,即捕盗吏也,官不敢诘。

zhòng fu qǐng zì bǔ dǎi jū zhī lì gù jī qí yù zhòng fu yuē mín bèi kòu hài ér shǐ zì wū fú dù zhèng shén yǐ yān yòng liáo zuǒ wèi

仲甫请自捕逮,鞫之,吏故稽其狱,仲甫曰:"民被寇害而使自诬服,蠹政甚矣,焉用僚佐为?

qǐng yì lì yǐ xuě yuān fèn

"请易吏以雪冤愤。

chóng wù yí jū zhī nǎi de shí zhuàng

崇悟,移鞫之,乃得实状。

chóng yí zhèn zhēn dìng gǎi shēn zhào zhèn guān chá pàn guān

崇移镇真定,改深、赵、镇观察判官。

tài zǔ shòu mìng yǐ chóng wèi jiān jūn

太祖受命,以崇为监军。

chén sī huì mì zòu chóng yǒu jiān zhuàng shàng nù qiě yí qiǎn zhōng shǐ chí wǎng yàn zhī

陈思诲密奏崇有奸状,上怒且疑,遣中使驰往验之。

wèi zhì chóng yōu mèn shī jù wèi bīn zuǒ yuē gǒu zhǔ rén bù chá wèi zhī nài hé

未至,崇忧懑失据,谓宾佐曰:"苟主人不察,为之奈何?

jiē è xiāng shì

"皆愕相视。

zhòng fu yuē huáng dì yīng yùn gōng shǒu xiào jié jūn mín chǔ zhì lǜ xún cháng dù qiě hé yǐ jiā cí

仲甫曰:"皇帝膺运,公首效节,军民处置,率循常度,且何以加辞。

dì yuǎn zhēn shǐ zhě lǜ liáo shǔ jǐn jiāo yíng lǐ tīng bǐ sì chá jiǔ dāng zì biàn yǐ

第远侦使者,率僚属尽郊迎礼,听彼伺察,久当自辨矣。

chóng rú qí yán

"崇如其言。

shǐ zhě zhì shì chóng wú tā yì hái zòu shàng dà xǐ guī zuì yú sī huì

使者至,视崇无他意,还奏,上大喜,归罪于思诲。

zhòng fu yòu suí chóng wèi píng lú jūn jié dù pàn guān

仲甫又随崇为平卢军节度判官。

chóng zú gǎi yùn qí guān chá pàn guān lèi xuě yuān wang

崇卒,改郓、齐观察判官,累雪冤枉。

qián dé wǔ nián rù bài yòu bǔ quē chū zhī guāng zhōu

干德五年,入拜右补阙,出知光州。

zhōu yǒu héng hé yǔ chéng zhí huì lín liáo bào jí shuǐ yì kuì lú shè

州有横河与城直,会霖潦暴疾,水溢溃庐舍。

zhòng fu jí chuán shù bǎi sōu jūn zī mín chǔ jiē lài yǐ jì

仲甫集船数百艘,军资民储,皆赖以济。

liù nián yí zhī péng zhōu

六年,移知彭州。

zhōu zú yòu yíng bīng jí zhū tún shù móu yǐ cháng chūn jié yàn jí rì wéi luàn

州卒诱营兵及诸屯戍,谋以长春节宴集日为乱。

shǔ chūn chū zhòng fu chū chéng xún shì jiàn háo zhōng cǎo shēn yì kě cáng fú mìng shāo tì zhī

属春初,仲甫出城巡视,见壕中草深,意可藏伏,命烧薙之。

xiōng dǎng yí móu xiè yǒu zì shǒu zhě

凶党疑谋泄,有自首者。

qín bǎi yú rén jǐn zhǎn zhī

禽百余人,尽斩之。

xiān shì zhōu shǎo zhòng shù shǔ wú suǒ xiū

先是州少种树,暑无所休。

zhòng fu kè mín zāi liǔ yīn xíng lù jùn rén dé zhī míng wéi bǔ quē liǔ

仲甫课民栽柳荫行路,郡人德之,名为"补阙柳"。

tài zǔ wèn qún chén wén wǔ jiān zī zhě wèi shuí zhào pǔ yǐ zhòng fu duì

太祖问群臣文武兼资者为谁,赵普以仲甫对。

xǐ yì zhōu bīng mǎ dōu jiān dài hái xuǎn wèi sān sī hù bù pàn guān

徙益州兵马都监,代还,选为三司户部判官。

tài píng xīng guó chū qiān qǐ jū shè rén fèng shǐ qì dān

太平兴国初,迁起居舍人,奉使契丹。

liáo zhǔ wèn dǎng jìn hé rú rén

辽主问:"党进何如人?

rú jìn zhī bǐ yǒu jǐ

如进之比有几?

zhòng fu yuē guó jiā míng jiàng bèi chū rú jìn yīng quǎn cái ěr hé zú dào zāi

"仲甫曰:"国家名将辈出,如进鹰犬材耳,何足道哉!

liáo zhǔ yù liú zhī zhòng fu yuē xìn yǐ chéng mìng yì bù kě liú yǒu sǐ ér yǐ

"辽主欲留之,仲甫曰:"信以成命,义不可留,有死而已。

liáo zhǔ jìng bù néng qū

"辽主竟不能屈。

shǐ hái yǐ xíng bù láng zhōng zhī chéng dū fǔ

使还,以刑部郎中知成都府。

jì zhì zòu miǎn suì shū tóng qián ba què gū zhèng shàng kuān jiǎn shǔ rén ān zhī

既至,奏免岁输铜钱,罢榷酤,政尚宽简,蜀人安之。

bā nián jiā yòu jiàn yì dài fū

八年,加右谏议大夫。

shí péng zhōu dào zéi lián jié wéi hài zhào bǔ wèi huò

时彭州盗贼连结为害,诏捕未获。

zhòng fu yòu lìng zì fù yì lì zhě fán bǎi yú rén yú yīn sàn qù

仲甫诱令自缚诣吏者凡百余人,余因散去。

jiǔ nián rù zhī kāi fēng fǔ bài yù shǐ zhōng chéng

九年,入知开封府,拜御史中丞。

yōng xī èr nián bài jǐ shì zhōng cān zhī zhèng shì

雍熙二年,拜给事中、参知政事。

duān gǒng zhōng jìn hù bù shì láng

端拱中,进户部侍郎。

shí lǚ méng zhèng yǐ zhǎng hòu jū xiàng wèi wáng miǎn rèn shì zhòng fu cóng róng qí jiān ér yǐ

时吕蒙正以长厚居相位,王沔任事,仲甫从容其间而已。

chún huà èr nián yǐ zú jí ba wèi gōng bù shàng shū chū zhī chén zhōu

淳化二年,以足疾罢为工部尚书,出知陈州。

dài guī huì shǔ yǒu kòu yǐ zhòng fu sù zhe ēn xìn jiàng lìng yú jí zhāo fǔ yǐ jí wèi xíng

代归,会蜀有寇,以仲甫素著恩信,将令舆疾招抚,以疾未行。

wú hé yǐ tài zi shǎo bǎo zhì shì

无何,以太子少保致仕。

zhēn zōng jí wèi jiā tài zǐ shǎo fù

真宗即位,加太子少傅。

xián píng sān nián zú nián qī shí sì zèng tài zǐ tài bǎo

咸平三年,卒,年七十四,赠太子太保。

zi ruò chōng ruò xū ruò méng ruò jì ruò yū jiē néng qí guān

子若冲、若虚、若蒙、若济、若渝,皆能其官。

sūn yǒu fú yǒu lín jù zhōng jìn shì

孙有孚、有邻,俱中进士。

wáng miǎn zì chu wàng qí zhōu rén

王沔,字楚望,齐州人。

tài píng xīng guó chū jǔ jìn shì jiě hè dà lǐ píng shì

太平兴国初,举进士,解褐大理评事。

sì nián tài zōng qīn zhēng tài yuán jiàn yú xíng zài shòu zhù zuò láng zhí shǐ guǎn

四年,太宗亲征太原,见于行在,授著作郎、直史馆。

qiān yòu shí yí chū wèi jīng xi zhuǎn yùn fù shǐ

迁右拾遗,出为京西转运副使。

míng nián jiā yòu bǔ quē zhī huái zhōu

明年,加右补阙、知怀州。

bā nián chūn yǔ sòng bái gǔ huáng zhōng děng tóng zhī gòng jǔ zhuó shàn bù láng zhōng shū mì zhí xué shì

八年春,与宋白、贾黄中等同知贡举,擢膳部郎中、枢密直学士。

qiān yòu jiàn yì dài fū tóng qiān shū shū mì yuàn shì cì dì chóng dé fang

迁右谏议大夫、同签书枢密院事,赐第崇德坊。

yōng xī yuán nián jiā zuǒ jiàn yì dài fū shū mì fù shǐ

雍熙元年,加左谏议大夫、枢密副使。

duān gǒng chū gǎi hù bù shì láng cān zhī zhèng shì

端拱初,改户部侍郎,参知政事。

chún huà chū zǎi xiàng zhào pǔ chū shǒu xi luò

淳化初,宰相赵普出守西洛。

lǚ méng zhèng yǐ kuān jiǎn zì rèn zhèng shì duō jué yú miǎn miǎn yǔ zhāng qí xián tóng zhǎng shū wù pō bù yè

吕蒙正以宽简自任,政事多决于沔,沔与张齐贤同掌枢务,颇不叶。

qí xián chū zhī dài zhōu miǎn suì wèi fù shǐ cān yù zhèng shì

齐贤出知代州,沔遂为副使,参预政事。

chén shù hǎo kē chá yì cháng yǔ miǎn wǔ

陈恕好苛察,亦尝与沔忤。

chún huà èr nián qí xián jì shù cān zhī zhèng shì miǎn bù zì ān lǜ liáo shǔ yǒu yǐ zhōng shū jiù shì gào qí xián děng

淳化二年,齐贤洎恕参知政事,沔不自安,虑僚属有以中书旧事告齐贤等。

huì zuǒ sī jiàn wáng yǔ chēng shàng yán zì jīn zǎi xiàng jí shū mì shǐ bù dé yú běn tīng jiàn kè xǔ yú dū táng yán jiē

会左司谏王禹偁上言:"自今宰相及枢密使不得于本厅见客,许于都堂延接。

miǎn xǐ jí zòu xíng zhī

"沔喜,即奏行之。

zhí shǐ guǎn xiè mì yǐ wéi rú cǐ shì yí dà chén yǐ sī yě shū bó zhī

直史馆谢泌以为如此是疑大臣以私也,疏驳之。

tài zōng zhuī huán qián zhào miǎn jì shù yīn shì ba shǒu běn guān

太宗追还前诏,沔暨恕因是罢守本官。

yì rì méng zhèng yì ba

翌日,蒙正亦罢。

miǎn jiàn shàng tì qì bù yuàn lí zuǒ yòu

沔见上,涕泣,不愿离左右。

wèi jǐ xū bìn jiē bái

未几,须鬓皆白。

huì shěng lì shì fā lián zhòng shū yīn yǒu zòu huǐ zhě

会省吏事发,连中书,因有奏毁者。

shàng yǔ huǐ zhě yuē lǚ méng zhèng yǒu dà chén tǐ wáng miǎn shén míng mǐn

上语毁者曰:"吕蒙正有大臣体,王沔甚明敏。

huǐ zhě cán ér zhǐ

"毁者惭而止。

sān nián shàng yù chù zhì guān lì mìng miǎn yǔ xiè mì wáng zhòng huá tóng zhī jīng cháo guān kǎo kè

三年,上欲黜陟官吏,命沔与谢泌、王仲华同知京朝官考课。

miǎn shàng yán yīng jīng cháo guān diàn fàn qǐ lìng xíng bù tiáo bào yǐ zāng jí gōng sī zuì fēn sān děng yǐ wén

沔上言,应京朝官殿犯,乞令刑部条报,以赃及公私罪分三等以闻。

lì fǎ kē chá yù yīn shì yǐ qiú zài yòng

立法苛察,欲因是以求再用。

shòu mìng fu xún rì fāng shì shì yǐ bào jí zú nián sì shí sān zèng gōng bù shàng shū

受命甫旬日,方视事,以暴疾卒,年四十三,赠工部尚书。

miǎn cōng chá mǐn biàn yǒu shì shí zhī yòng shàng qián yán shì néng wěi qū fū yì

沔聪察敏辩,有适时之用,上前言事,能委曲敷绎。

měi duì yù dú suǒ shì jìn shì cí fù yīn tǔ míng chàng jīng dú zhě duō zhōng gāo dì

每对御读所试进士辞赋,音吐明畅,经读者多中高第。

xìng kē kè shǎo chéng xìn

性苛刻,少诚信。

zhǎng jī wù rì fán yè jiàn zhě bì dàn yǐ gān yán jiē xǐ guò wàng jì ér jìn tuì fēi yǔn rén xū yuàn zhī

掌机务日,凡谒见者必啖以甘言,皆喜过望,既而进退非允,人胥怨之。

miǎn dì huái tài píng xīng guó wǔ nián jìn shì rèn diàn zhōng chéng

沔弟淮,太平兴国五年进士,任殿中丞。

cháng zhǎng xiāng yào què yì yuàn zuò zàng lùn dāng qì shì yǐ miǎn gù zhào zhàng yī bǎi jiàng dìng yuǎn zhǔ bù

尝掌香药榷易院,坐脏论当弃市,以沔故,诏杖一百,降定远主簿。

miǎn yǐ shì pín wèi kòu zhǔn suǒ dǐ yún

沔以是频为寇准所诋云。

wēn zhòng shū zì bǐng yáng hé nán rén

温仲舒,字秉阳,河南人。

tài píng xīng guó èr nián jǔ jìn shì wèi dà lǐ píng shì tōng pàn jí zhōu

太平兴国二年,举进士,为大理评事,通判吉州。

zài qiān mì shū chéng zhī fén zhōu zuò shì chú míng

再迁秘书丞、知汾州,坐事除名。

wèi jǐ fù qǐ wèi yòu zàn shàn dài fū tōng pàn mù zhōu

未几,复起为右赞善大夫,通判睦州。

duān gǒng chū bài yòu zhèng yán zhí shǐ guǎn pàn hù bù píng yóu sī

端拱初,拜右正言、直史馆、判户部凭由司。

sān nián bài gōng bù láng zhōng shū mì zhí xué shì zhī sān bān yuàn

三年,拜工部郎中、枢密直学士,知三班院。

qiū huì xīng jiàn zhào duì bié diàn zhòng shū yǐ wéi guó jiā píng tài yuán yǐ lái yàn dài zhī jiāo chéng shǒu nián shēn shā shāng piāo lüè bǐ cǐ dié jiàn

秋,彗星见,召对别殿,仲舒以为"国家平太原以来,燕、代之交,城守年深,杀伤剽掠,彼此迭见。

dà hé yǐ běi nóng sāng fèi yè hù kǒu jiǎn hào

大河以北,农桑废业,户口减耗。

diāo bì zhī yú jí lì fèng biān

凋弊之余,极力奉边。

dīng zhuàng bèi yáo lǎo ruò gòng fù

丁壮备徭,老弱供赋。

yí lú huài dǔ bù wáng jí sǐ

遗庐坏堵,不亡即死。

xié rén mèi shàng yóu yún lè shū

邪人媚上,犹云乐输。

jiā yǐ bīng zú jiàn gēng xíng zhě xīn kǔ jū zhě yuàn kuàng

加以兵卒践更,行者辛苦,居者怨旷。

yuàn tuī ēn yòu yǐ suí mín shù

愿推恩宥,以绥民庶。

tài zōng jiā nà zhī suì shè hé běi

"太宗嘉纳之,遂赦河北。

chún huà èr nián bài yòu jiàn yì dài fū shū mì fù shǐ gǎi tóng zhī shū mì yuàn shì

淳化二年,拜右谏议大夫、枢密副使,改同知枢密院事。

sì nián ba zhī qín zhōu

四年,罢知秦州。

xiān shì sú zá qiāng róng yǒu liǎng mǎ jiā duo cáng xiāo bō děng bù táng mò yǐ lái jū yú wèi hé zhī nán dà luò xiǎo luò mén zhài duō chǎn liáng mù wèi qí suǒ jù

先是,俗杂羌、戎,有两马家、朵藏、枭波等部,唐末以来,居于渭河之南,大洛、小洛门砦,多产良木,为其所据。

suì diào zú cǎi fá gěi jīng shī bì yǐ zī jiǎ dào yú qiāng hù

岁调卒采伐给京师,必以赀假道于羌户。

rán bù miǎn rǎng duó shèn zhì shā lüě wèi píng mín huàn

然不免攘夺,甚至杀掠,为平民患。

zhòng shū zhì bù bīng lì àn zhū zhài yù qí qiú yǐ wēi xìn zhū bù xiàn de nèi shǔ

仲舒至,部兵历按诸砦,谕其酋以威信,诸部献地内属。

jì ér xī xǐ qí bù luò yú wèi běi lì pù zhài yǐ xiàn zhī

既而悉徙其部落于渭北,立堡砦以限之。

mín gǎn qí huì wèi huà xiàng cí zhī

民感其惠,为画像祠之。

huì yǒu yán zhòng shū shēng shì zhě shàng wèi jìn chén yuē zhòng shū cháng zǒng jī mì zhī zhí zài wú zuǒ yòu dāng yǐ suí huái wèi wu

会有言仲舒生事者,上谓近臣曰:"仲舒尝总机密之职,在吾左右,当以绥怀为务。

gǔ yī luò zhī jiān shàng yǒu qiāng hún zá jū kuàng cǐ qiāng bù nèi shǔ sù jū wèi nán tǔ zhù yǐ jiǔ yī dàn shàn yì chì zhú huò zhì sāo dòng yòu fán wú guān yòu zhī mín

古伊、洛之间,尚有羌、浑杂居,况此羌部内属,素居渭南,土著已久,一旦擅意斥逐,或至骚动,又烦吾关右之民。

nǎi mìng zhī fèng xiáng xuē wéi jí yǔ zhòng shū duì yì qí rèn

"乃命知凤翔薛惟吉与仲舒对易其任。

lián zhī xìng yuán jiāng líng èr fǔ jiā jǐ shì zhōng

连知兴元、江陵二府,加给事中。

huì nèi shì lán jì zōng shǐ qín zhōu hái yán de dì shén lì

会内侍蓝继宗使秦州还,言得地甚利。

nǎi zhào zhòng shū bài hù bù shì láng xún cān zhī zhèng shì

乃召仲舒,拜户部侍郎,寻参知政事。

èr zhài hòu wèi nèi dì suì huò jù mù zhī lì

二砦后为内地,岁获巨木之利。

xián píng chū bài lǐ bù shàng shū bà zhèng chū zhī hé yáng

咸平初,拜礼部尚书,罢政,出知河阳。

yú nián zhī kāi fēng fǔ

逾年,知开封府。

wǔ nián yǐ jīng fǔ wu jù qiú ba suì yǐ běn guān jiān yù shǐ zhōng chéng xún qiān xíng bù shàng shū zhī tiān xióng jūn xǐ hé nán

五年,以京府务剧求罢,遂以本官兼御史中丞,寻迁刑部尚书、知天雄军,徙河南。

jǐng dé zhōng bīng zhōu quē shǒu shàng yǐ běi mén zhòng zhèn xū dà chén zhèn fǔ fēi zhāng qí xián wēn zhòng shū bù kě lìng zǎi xiàng yù zhǐ jiē bù yuàn wǎng

景德中,并州缺守,上以北门重镇须大臣镇抚,非张齐贤、温仲舒不可,令宰相谕旨,皆不愿往。

wèi jǐ fù zhī shěn guān yuàn

未几,复知审官院。

dà zhōng xiáng fú zhōng jìn zhì hù bù shàng shū

大中祥符中,进秩户部尚书。

sān nián pàn zhāo wén guǎn dà xué shì mìng xià zú nián liù shí qī

三年,判昭文馆大学士,命下,卒,年六十七。

zèng zuǒ pú yè shì gōng sù

赠左仆射,谥恭肃。

zhòng shū mǐn yú yìng wù

仲舒敏于应务。

shǎo yǔ lǚ méng zhèng qì hòu yòu tóng dēng dì

少与吕蒙正契厚,又同登第。

zhòng shū chù fèi lěi nián méng zhèng jū zhōng shū jí lì yuán yǐn jí bèi rèn yòng fǎn gōng méng zhèng shì lùn báo zhī

仲舒黜废累年,蒙正居中书,极力援引,及被任用,反攻蒙正,士论薄之。

zì wèi zhèng yán zhì èr shū mì jiē yǔ kòu zhǔn tóng jìn shí rén wèi zhī wēn kòu

自为正言至贰枢密,皆与寇准同进,时人谓之"温寇"。

zǐ sì zōng sì liáng sì xiān sì lì

子嗣宗、嗣良、嗣先、嗣立。

zhòng shū jì zú dì mǐn qí gū ruò bìng lù yǐ guān

仲舒既卒,帝悯其孤弱,并禄以官。

wáng huà jī zì yǒng tú zhèn dìng rén

王化基,字永图,镇定人。

tài píng xīng guó èr nián jǔ jìn shì wèi dà lǐ píng shì tōng pàn cháng zhōu

太平兴国二年,举进士,为大理评事,通判常州。

qiān tài zǐ yòu zàn shàn dài fū zhī lán zhōu

迁太子右赞善大夫、知岚州。

shí zhào pǔ wèi xiāng jiàn yì yǐ zhòu yòng rén wú yì yú zhì gǎi huái nán jié dù pàn guān rù wèi zhù zuò láng qiān yòu shí yí kàng shū zì jiàn

时赵普为相,建议以骤用人无益于治,改淮南节度判官,入为著作郎,迁右拾遗,抗疏自荐。

tài zōng lǎn zòu yuē huà jī zì jié rén zhǔ kāng kǎi zhī shì yě

太宗览奏曰:"化基自结人主,慷慨之士也。

zhào shì zhī zhì gào yǐ yòu jiàn yì dài fū quán yù shǐ zhōng chéng

"召试,知制诰,以右谏议大夫权御史中丞。

yī rì shì biàn diàn wèn yǐ biān shì duì yuē zhì tiān xià yóu zhí mù yān suǒ huàn gēn běn wèi gù gù zé zhī gàn bù zú yōu

一日,侍便殿,问以边事,对曰:"治天下犹植木焉,所患根本未固,固则枝干不足忧。

cháo tíng zhì zé biān bǐ hé huàn hu bù ān

朝廷治,则边鄙何患乎不安?

yòu cháng lìng jiàn shì jí yī shū cù shí rén wáng sì zōng xuē yìng gěng wàng jiē qí rén yě

"又尝令荐士,即一疏数十人,王嗣宗、薛映、耿望,皆其人也。

huà jī cháng mù fàn pāng wéi rén xiàn chéng qīng lüè yán shí shì yǒu wǔ

化基尝慕范滂为人,献《澄清略》,言时事有五:

qí yī fù shàng shū shěng yuē guó jiā lì zhì dòng bì fǎ tiān

其一,复尚书省,曰:国家立制,动必法天。

shàng shū shěng shàng yīng xuán xiàng duì lín zǐ yuán gù liù qīng nǐ hóu shé zhī guān láng lì yìng xīng chén zhī wèi sī shí qián wén zhāo zhù gù shì jù míng

尚书省上应玄象,对临紫垣,故六卿拟喉舌之官,郎吏应星辰之位,斯实干文昭著,故事具明。

fāng jīn shěng shǔ míng shí wèi chēng

方今省署,名实未称。

fu sān sī shǐ é nǎi jìn dài quán zhì

夫三司使额,乃近代权制;

pàn guān tuī guān gōu yuàn kāi chāi mó kān píng yóu lǐ qiàn kǒng mù gōu yā qián hòu xíng jiē zhōu jùn lì jú zhī míng

判官、推官、勾院、开拆、磨勘、凭由、理欠、孔目、勾押、前后行,皆州郡吏局之名。

qǐng fèi sān sī zhǐ yú shàng shū shěng shè liù shàng shū fēn zhǎng qí shì

请废三司,止于尚书省设六尚书分掌其事;

fèi pàn guān tuī guān shè láng guān fēn zhǎng èr shí sì sī jí zuǒ yòu sī gōng shì shǐ yī rén zhǎng yī sī

废判官、推官,设郎官分掌二十四司及左右司公事,使一人掌一司;

fèi kǒng mù gōu yā qián hòu xíng wéi dōu shì zhǔ shì lìng shǐ

废孔目、勾押、前后行为都事、主事、令史;

fèi gōu yuàn kāi chāi mó kān píng yóu lǐ qiàn děng sī guī bǐ bù jí zuǒ yòu sī

废勾院、开拆、磨勘、凭由、理欠等司归比部及左右司。

rú cǐ jí shì yì jīng xiáng qiě jǐn qù zhōu jùn lì jú zhī míng yě

如此即事益精详,且尽去州郡吏局之名也。

liù qīng rú quē jí xuǎn míng pǐn xiàng jìn yǒu cái wàng zhě quán zhī

六卿如阙,即选名品相近、有才望者权之;

láng guān rú quē zé yú liǎng shěng sān yuàn xuǎn míng gàn yǒu qīng wàng zhě yī zī chú zhī

郎官如阙,则于两省三院选名干有清望者,依资除之。

qí èr shí sì sī gōng shì ruò fán jiǎn bù tóng wàng xià běn shěng fǔ shǔ cān zhuó qí lèi jūn ér xíng zhī

其二十四司公事,若繁简不同,望下本省府属参酌其类,均而行之。

qí èr shèn gōng jǔ yuē cháo tíng pín nián xià zhào yǐ lèi qiú rén

其二,慎公举,曰:朝廷频年下诏,以类求人。

dàn wén lì de jǔ guān wèi jiàn zé qí jǔ zhǔ

但闻例得举官,未见择其举主。

yù wàng zì jīn xiān zé cháo guān yǒu shēng wàng zhě gè jǔ suǒ zhī qí jǔ de guān yuán zé zhì jí bìng jǔ zhǔ míng xìng jí zhī

欲望自今先责朝官有声望者,各举所知,其举得官员则置籍,并举主名姓籍之。

suǒ jǔ zhī guān shí zhe lián néng zé tè jīng jǔ zhǔ

所举之官,实著廉能,则特旌举主;

ruò suǒ jǔ tān mào bài shì lián zuò jǔ zhǔ

若所举贪冒败事,连坐举主。

bì xià zì dēng bǎo wèi shí nián yú zī qī jīng xuǎn lún dé rén duō yǐ

陛下自登宝位,十年于兹,七经选抡,得人多矣。

rán xià liáo yuǎn guān bù wú chén zhì

然下僚远官,不无沉滞。

wàng lìng cǎi fǎng sī jí zhōu jùn zhǎng lì lián chá yǐ wén jí yǐ dài yòng zé xià wú yí cái yǐ

望令采访司及州郡长吏,廉察以闻,籍以待用,则下无遗材矣。

qí sān chéng tān lì yuē tān lì zhī yú mín qí sǔn shén dà

其三,惩贪吏,曰:贪吏之于民,其损甚大。

qū fǎ fán xíng xùn sī sì nüè shǐ mín zhī shòu hài shén yú mù zhī shòu dù

屈法烦刑,徇私肆虐,使民之受害甚于木之受蠹。

ruò nǎi yòng fēi qí rén ér bù shéng yǐ fǎ suī yí qí yán mǐn bù néng zì xiàn

若乃用非其人而不绳以法,虽夷、齐、颜、闵不能自见。

gài zhōng rén zhī xìng rú shuǐ zhī zài qì fāng yuán bù cháng gù yòng zhī zhě hé rú ěr

盖中人之性,如水之在器,方员不常,顾用之者何如尔。

wàng lìng zhū lù zhuǎn yùn shǐ fù jiān cǎi fǎng zhī míng zé yǐ jué chá zhōu fǔ jūn jiān zhǎng lì dé shī sì qí chéng qīng bù nèi zé dài yǐ bù cì zhī zhuó zhì yú shì cóng zhī jiān

望令诸路转运使副兼采访之名,责以觉察州、府、军、监长吏得失,俟其澄清部内,则待以不次之擢,置于侍从之间。

suǒ guì zhōu zhī wù lǐ néng bèi gù wèn qiě zú wèi wài guān zhī quàn yě

所贵周知物理,能备顾问,且足为外官之劝也。

qí sì shěng rǒng guān yuē gǔ rén jiàn guān chū bù bì bèi zhě wéi de qí rén yě

其四,省冗官,曰:古人建官,初不必备者,惟得其人也。

guó jiā fēng jiāng suī yú qián shì ér fēn shè shù guān shí bèi cháng shù yì yù jǐn lóng tiān xià zhī lì ér mín wù zhuǎn jiā diāo bì

国家封疆虽逾前世,而分设庶官实倍常数,意欲尽笼天下之利,而民物转加凋弊。

èr shí nián qián jiāng huái zhū jùn yáng chu zuì jū yào chōng wu ráng shì zhòng de guǎng mín fán

二十年前,江、淮诸郡,扬、楚最居要冲,务穰事众,地广民繁。

rán zhǐ shè zhī zhōu yī rén shǔ lǐng guān shì qí yú tōng pàn guān tuī guān jí zhōu guān děng xī jiē fēn guǎn què wu cāng kù

然止设知州一人署领官事,其余通判官、推官及州官等,悉皆分管榷务、仓库。

dāng shí shì wú bù jí jiān shǎo yù sòng

当时事无不集,兼少狱讼。

qí hòu shí nián chén rèn yáng zhōu shí cháo tíng tiān zhì jiān lín shǐ chén děng zhí shí yú běn zhōu guān shù

其后十年,臣任扬州时,朝廷添置监临、使臣等职,实逾本州官数。

zhū zhōu rǒng yuán shì cǐ fēi yī

诸州冗员,似此非一。

jīn yǐ cháo guān zhū sè shǐ chén jí xiàn lìng bù wèi děng gāo bēi xiāng zhé ér jì zhī yī rén yuè fèi bù chì shí qiān yǐ qiān rén yuē zhī suì jì yòng shí yú wàn qiān gèng bèi wàn yuē zhī wàn yòu guò bèi

今以朝官、诸色使臣及县令、簿、尉等高卑相折而计之,一人月费不啻十千,以千人约之,岁计用十余万千,更倍万约之,万又过倍。

shǐ jiē lián lì zhǐ mí gōng tǎng

使皆廉吏,止糜公帑;

shè huò tān fū cēn cuò qí jiān zé qǔ yú mín zhě yòu jiā bèi yān

设或贪夫参错其间,则取于民者又加倍焉。

wàng wěi gè lù zhuǎn yùn shǐ fù yǔ zhī zhōu tóng yì cái jiǎn

望委各路转运使副,与知州同议裁减。

ruò xiàn lìng bù wèi děng guān zì qián duō bù bèi zhì kě jiān zhě jiān zhī rú cǐ zé rǒng guān tài yǐ

若县令、簿、尉等官自前多不备置,可兼者兼之,如此则冗官汰矣。

qí wǔ zé yuǎn guān yuē fù zuì zhī rén duō fēi liáng shàn tān cán xiōng bào wú suǒ bù zhì

其五,择远官,曰:负罪之人,多非良善,贪残凶暴,无所不至。

ruò shòu yǐ yuǎn fāng mù mín zhī guān qí huò hù è bù quān shì yuǎn sì dú

若授以远方牧民之官,其或怙恶不悛,恃远肆毒。

xiǎo mín lí yāng zú mò shàng sù shén fēi fǔ suí yuǎn rén zhī yì yě

小民罹殃,卒莫上诉,甚非抚绥远人之意也。

ruò zì jīn yǐ wǎng xi chuān guǎng nán zhǎng lì bù rèn fù zuì zhī rén zé yuǎn rén shòu cì yǐ

若自今以往,西川、广南长吏不任负罪之人,则远人受赐矣。

shū zòu tài zōng jiā nà zhī

书奏,太宗嘉纳之。

chū chái yǔ xī rèn shū mì yǒu nú shòu rén jīn ér yǔ xī shí bù zhī yě

初,柴禹锡任枢密,有奴受人金,而禹锡实不知也。

cān zhī zhèng shì chén shù yù yīn yǐ zhōng yǔ xī

参知政事陈恕欲因以中禹锡。

tài zōng nù yǐn qiú xùn qí shì huà jī wèi biàn qí wū

太宗怒,引囚讯其事,化基为辨其诬。

tài zōng gǎn wù yǐ huà jī wèi zhǎng zhě

太宗感悟,以化基为长者。

chún huà zhōng bài zhōng chéng é zhī jīng cháo guān kǎo kè qiān gōng bù shì láng

淳化中,拜中丞,俄知京朝官考课,迁工部侍郎。

zhì dào sān nián chāo bài cān zhī zhèng shì

至道三年,超拜参知政事。

xián píng sì nián yǐ gōng bù shàng shū ba zhī yáng zhōu

咸平四年,以工部尚书罢知扬州。

yí zhī hé nán fǔ jìn lǐ bù shàng shū

移知河南府,进礼部尚书。

dà zhōng xiáng fú sān nián zú nián liù shí qī

大中祥符三年,卒,年六十七。

zèng yòu pú yè shì huì xiàn

赠右仆射,谥惠献。

huà jī kuān hòu yǒu róng xǐ yùn bù xíng liáo zuǒ yǒu xiāng líng màn zhě zhé yōu róng zhī

化基宽厚有容,喜愠不形,僚佐有相凌慢者,辄优容之。

zài zhōng shū bù yǐ yīn bǔ zhū zǐ guān rán shàn jiào xùn gù qí zi jǔ zhèng jǔ zhí jǔ shàn jǔ yuán jiē yǒu suǒ lì

在中书,不以荫补诸子官,然善教训,故其子举正、举直、举善、举元皆有所立。

jǔ zhèng zì bó zhòng yòu shì xué hòu zhòng guǎ yán

举正字伯仲,幼嗜学,厚重寡言。

huà jī yǐ wéi lèi jǐ qì ài yì zhū zǐ yǐ yīn bǔ mì shū shěng jiào shū láng

化基以为类己,器爱异诸子,以荫补秘书省校书郎。

jìn shì jí dì zhī yī quē rén qiū xiàn guǎn gé jiào kān jí xián xiào lǐ zhēn zōng shí lù yuàn jiǎn tǎo guó shǐ biān xiū guān

进士及第,知伊阙、任丘县,馆阁校勘、集贤校理、《真宗实录》院检讨、国史编修官。

sān qiān shàng shū dù zhī yuán wài láng zhí jí xián yuàn xiū sān cháo bǎo xùn tóng xiū qǐ jū zhù zhuó zhī zhì gào

三迁尚书度支员外郎、直集贤院,修《三朝宝训》,同修起居注,擢知制诰。

qí qī fù chén yáo zuǒ wèi xiāng gǎi lóng tú gé dài zhì yáo zuǒ ba yǐ bīng bù láng zhōng fù zhī zhì gào wèi hàn lín xué shì bài yòu jiàn yì dài fū cān zhī zhèng shì

其妻父陈尧佐为相,改龙图阁待制、尧佐罢,以兵部郎中复知制诰,为翰林学士,拜右谏议大夫、参知政事。

qián yī rì lì yǒu chí bào zhě jǔ zhèng fāng yàn jū zhāi shè xú wèi lì yuē ān dé lòu jìn zhōng yǔ

前一日,吏有驰报者,举正方燕居斋舍,徐谓吏曰:"安得漏禁中语?

jì rù xiè rén zōng yuē qīng tián yú jìn qǔ wèi cháng gàn cháo tíng yǐ sī gù bù cì yòng qīng

"既入谢,仁宗曰:"卿恬于进取,未尝干朝廷以私,故不次用卿。

shí shǎn xī yòng bīng lǚ yí jiǎn yǐ zǎi xiàng pàn shū mì yuàn jǔ zhèng yuē pàn míng zhòng bù kě bù bì yě

时陕西用兵,吕夷简以宰相判枢密院,举正曰:"判名重,不可不避也。

nǎi gǎi jiān shū mì shǐ

"乃改兼枢密使。

qiān jǐ shì zhōng

迁给事中。

yù shǐ tái jǔ li huī zhī wèi yù shǐ jǔ zhèng you xù yě gé bù xíng

御史台举李徽之为御史,举正友婿也,格不行。

huī zhī sòng yuē jǔ zhèng qī hàn bù néng zhì rú móu guó hé

徽之讼曰:"举正妻悍不能制,如谋国何?

ōu yáng xiū děng yì lùn jǔ zhèng nuò mò bù rèn shì jǔ zhèng yì zì qiú qù suì yǐ zī zhèng diàn xué shì shàng shū lǐ bù shì láng zhī xǔ zhōu

"欧阳修等亦论举正懦默不任事,举正亦自求去,遂以资政殿学士、尚书礼部侍郎知许州。

guāng huà jūn pàn zú zhuǎn kòu bàng jìng ér zhōu bīng yǒu móu qǐ wèi yīng zhě jǔ zhèng qián bǔ shǒu è zhě zhǎn zhī

光化军叛卒转寇傍境,而州兵有谋起为应者,举正潜捕首恶者斩之。

xǐ zhī yìng tiān fǔ lèi qiān zuǒ chéng

徙知应天府,累迁左丞。

huáng yòu chū bài yù shǐ zhōng chéng nǎi zòu zhāng yáo zuǒ yōng rén yuán fēi jiā yī rì lǐng sì shǐ shǐ xián shì dài fū wú suǒ quàn

皇佑初,拜御史中丞,乃奏:"张尧佐庸人,缘妃家,一日领四使,使贤士大夫无所劝。

bù bào jǔ zhèng yīn liú bān tíng zhèng nǎi duó xuān huī jǐng líng èr shǐ

"不报,举正因留班廷诤,乃夺宣徽、景灵二使。

yòu yuē xiān cháo yòng rén suī shǒu biān lěi nián zhě guān zhǐ yáo jùn cì shǐ

又曰:"先朝用人,虽守边累年者,官止遥郡刺史。

jīn suǒ yòng wèi jǐn dé rén ér kè qī dài qiān shǐ hòu yǒu gōng zhě hé suǒ quàn yé

今所用未尽得人,而克期待迁,使后有功者何所劝耶?

qiě zhuǎn yùn shǐ chá guān lì néng fǒu shēng mín xiū qī lài yān

且转运使察官吏能否,生民休戚赖焉。

mìng fu xià ér shù gèng bù zhōng suì ér zài yì ēn zé suǒ yǐ wèi xuān mín jí suǒ yǐ wèi chōu zhě zhí cǐ gù yě

命甫下而数更,不终岁而再易,恩泽所以未宣,民疾所以未瘳者,职此故也。

yù shǐ táng jiè zuò yán shì biǎn chūn zhōu jǔ zhèng lì yán zhī jiè de xǐ yīng zhōu

"御史唐介坐言事贬春州,举正力言之,介得徙英州。

jū bàn suì yáo zuǒ fù wèi xuān huī shǐ

居半岁,尧佐复为宣徽使。

jiā jū fán qī shàng shū

家居凡七上疏。

jí dí qīng wèi shū mì shǐ yòu yán qīng chū bīng wu bù kě wèi zhí zhèng lì zhēng bù néng duó yīn qǐng jiě yán zhí

及狄青为枢密使,又言青出兵伍不可为执政,力争不能夺,因请解言职。

dì chēng qí de fēng xiàn tǐ qiǎn cì jiù dì cì bái jīn sān bǎi liǎng chú guān wén diàn xué shì lǐ bù shàng shū zhī hé nán fǔ rù jiān hàn lín shì dú xué shì

帝称其得风宪体,遣赐就第,赐白金三百两,除观文殿学士、礼部尚书、知河南府,入兼翰林侍读学士。

měi jìn dú jí qián dài zhì luàn zhī jì bì zài sān fěng yù

每进读及前代治乱之际,必再三讽谕。

yǐ tài zi shǎo fù zhì shì zú zèng tài zǐ tài bǎo shì ān jiǎn cì huáng jīn bǎi liǎng

以太子少傅致仕,卒,赠太子太保,谥安简,赐黄金百两。

wén zhāng yǎ hòu rú qí wéi rén yǒu píng shān jí zhōng shū zhì jí nèi zhì jí wǔ shí juǎn

文章雅厚如其为人,有《平山集》、《中书制集》、《内制集》五十卷。

jǔ yuán zì yì chén yǐ shàng wén zhāng cì jìn shì chū shēn

举元字懿臣,以上文章赐进士出身。

zhī cháo zhōu jiāng shuǐ bài dī dào chéng jiàn qiè fā jǔ yuán yè zhào lǐ háo jì shì dào jì huò nǎi zhì dī

知潮州,江水败堤,盗乘间窃发,举元夜召里豪计事,盗既获,乃治堤。

wèi hé yīn fā yùn pàn guān

为河阴发运判官。

huò yán dà hé jué jiāng fàn jīng shī

或言大河决,将犯京师。

jǔ yuán shì rù duì jù lùn dì xíng zhèng qí wàng yǐ ér guǒ rán

举元适入对,具论地形证其妄,已而果然。

lì jùn mù hù bù pàn guān jīng dōng zhuǎn yùn shǐ

历郡牧、户部判官、京东转运使。

shā mén dǎo duō liú rén shǒu lì gù huò tuó yīn shā zhī

沙门岛多流人,守吏顾货橐,阴杀之。

jǔ yuán qǐng lì jiān yǐ jiào shǎng fá zì shì quán huó zhě zhòng

举元请立监以较赏罚,自是全活者众。

xǐ huái nán hé dōng

徙淮南、河东。

xià rén lái zhēng qū yě dì

夏人来争屈野地。

jǔ yuán cóng shù qí dù hé shè mù yǔ zhī yì shì yǐ chì xīn xià rén gǎn fú

举元从数骑度河,设幕与之议,示以赤心,夏人感服。

zhì píng zhōng yòu xǐ chéng dū

治平中,又徙成都。

máng jǐng yán suì rù èr bǎi wǔ shí wàn wèi dān léng zhuō gè suǒ qīn jī bù shòu xià lìng zhǐ zhī yán dēng yú jiù

邙井盐岁入二百五十万,为丹棱卓个所侵,积不售,下令止之,盐登于旧。

zhào tí jǔ zài jīng xiū zào yīng zōng láo zhī yuē guān lú shè hài yú shuǐ jǐn yǒu cún zhě qīng jiū xīn gōng jiā wú dàn qí láo

召提举在京修造,英宗劳之曰:"官庐舍害于水,仅有存者,卿究心公家,毋惮其劳。

é jìn yán tiě fù shǐ bài tiān zhāng gé dài zhì zhī cāng zhōu gǎi hé běi dōu zhuǎn yùn shǐ zhī yǒng xīng jūn

"俄进盐铁副使,拜天章阁待制,知沧州,改河北都转运使,知永兴军。

qìng rén xià rén zhūn jìng shàng yǒu kuī wǒ yì

庆人、夏人屯境上,有窥我意。

jǔ yuán shǐ èr pí jiàng yǐ qiān jì è qí yào hài

举元使二裨将以千骑扼其要害。

cháng ān qiǎn cóng shì lái huì bīng jīng yuán jiè wù qīng jǔ

长安遣从事来会兵泾原,戒勿轻举。

dà jiàng dòu shùn qīng ruì yì qǐng xíng bù tīng

大将窦舜卿锐意请行,不听。

jǔ yuán yuē bù guò sān rì lǔ qù yǐ

举元曰:"不过三日,虏去矣。

zhì qī guǒ qù

"至期果去。

shén zōng yǐ xì zhá zī gōng shǒu cè jǔ yuán qǐng shěng guān jiǎn shù yì bèi qù bīng wù yíng tíng zhàng

神宗以细札谘攻守策,举元请省官减戍,益备去兵,勿营亭障。

yú lùn bù hé suì yǐn jí qiú jiě xǐ chén zhōu wèi xíng ér zú

舆论不合,遂引疾求解,徙陈州,未行而卒。

guān zhì jǐ shì zhōng nián liù shí èr

官至给事中,年六十二。

zi zhào

子诏。

zhào zì jǐng xiàn yòng yīn bǔ guān tōng pàn guǎng xìn jūn shì zhī bó zhōu

诏字景献,用荫补官,通判广信军事,知博州。

wèi sú shàng zhuī piāo jiān dào xiāng náng tuó zhào qǐng kāi fǎn gào shā bìng shú zuì fǎ yǐ xié qí dǎng

魏俗尚椎剽,奸盗相囊橐,诏请开反告杀并赎罪法,以携其党。

yuán yòu chū cháo tíng qǐ huí hé zhī yì wèi jué ér kāi hé zhī yì jù xìng

元佑初,朝廷起回河之议,未决,而开河之役遽兴。

zhào yán hé shuò qiū liáo shuǐ yín wèi zāi mín rén liú xǐ lài fā lǐn zhèn shàn ēn shāo sū qí shēng wèi yi ān zhī wèi kě yǐ lì yì shāng yě

诏言河朔秋潦,水淫为灾,民人流徙,赖发廪振赡恩,稍苏其生,谓宜安之,未可以力役伤也。

cóng zhī

从之。

zhuó kāi fēng fǔ tuī guān

擢开封府推官。

fù mín dài hòu jué sēng dié wèi mín qián shí sān wàn yú qī fù zé bèi shū shēn sǐ zī jí yòu gù qí qī zǐ zhào qǐng miǎn zhī

富民贷后绝僧牒为缗钱十三万,逾期复责倍输,身死赀籍,又锢其妻子,诏请免之。

chū wèi huá zhōu

出为滑州。

zhōu shǔ xiàn yǒu tuì tān bǎi yú qǐng suì diào mín yì cǎo gěi hé dī mín bìng qí yì zhào mù rén diàn zhī ér shōu qí yú

州属县有退滩百余顷,岁调民刈草给河堤,民病其役,诏募人佃之,而收其余。

wèi dù zhī láng zhōng shǐ qì dān

为度支郎中,使契丹。

shí fāng tǎo xī xià yà zhě yē lǜ chéng yù cháng wǒ yán yuē hé xī wú lǐ dà guó néng róng zhī hu

时方讨西夏,迓者耶律诚欲尝我,言曰:"河西无礼,大国能容之乎?

zhào yuē xià rén wǔ biān jì zhèng qí zuì yǐ hé yù liǎng cháo hé hǎo shì

"诏曰:"夏人侮边,既正其罪矣,何预两朝和好事?

rù hè gù shì guì ér yǐn gài yǒu wù bài zhě nǎi qiáng zhào

"入贺,故事,跪而饮,盖有误拜者,乃强诏。

zhào yuē nán běi bǎi nián suǒ shǒu zhě lǐ qí kě fēn gēng yé

诏曰:"南北百年,所守者礼,其可纷更耶?

zú guì yǐn zhī

"卒跪饮之。

chóng níng zhōng yóu dà lǐ shǎo qīng wèi qīng xǐ sī nóng

崇宁中,由大理少卿为卿,徙司农。

yù shǐ lùn zhào zài chú rì qǐng sū shì shū zuì wēng tíng bēi ba zhǔ chóng fú gōng

御史论诏在滁日请苏轼书《醉翁亭碑》,罢主崇福宫。

xuán zhī rǔ zhōu zhù qián zú mà dà xiào zhào zhǎn yǐ xùn ér shàng zhāng dài zuì

旋知汝州,铸钱卒骂大校,诏斩以徇,而上章待罪。

chú zhí mì gé yán zhě fù jué chú zhōu shì bà qù

除直秘阁,言者复抉滁州事,罢去。

qǐ zhī shēn yǎn èr zhōu xǐ tóng zhōu guò quē liú wèi zuǒ sī láng zhōng qiān wèi wèi tài fǔ qīng xíng bù shì láng xiáng dìng chì lìng

起知深、兖二州,徙同州,过阙,留为左司郎中,迁卫尉、太府卿、刑部侍郎,详定敕令。

jiù jiè fēi zǐ zhě bù pèi yú zhào yán zhāng fú suǒ yǐ biàn shàng xià jīn yǔ xū lì bù yì

旧借绯紫者不佩鱼,诏言:"章服所以辨上下,今与胥吏不异。

suì jiē pèi yú

"遂皆佩鱼。

lì gōng bīng hù sān bù shì láng zhuǎn kāi fēng yǐn

历工、兵、户三部侍郎,转开封尹。

shí zǐ cōng shǐ jīng xi shè yǐn luò

时子𪻐使京西,摄尹洛。

fù zǐ liǎng jīng xiāng wàng rén yǐ wéi róng

父子两京相望,人以为荣。

jìn xíng bù shàng shū bài yán kāng diàn xué shì tí jǔ shàng qīng bǎo lù gōng fù wèi gōng bù shàng shū

进刑部尚书,拜延康殿学士,提举上清宝箓宫,复为工部尚书。

huī zōng mǐn qí lǎo mìng wú bài zhào huáng kǒng yú shì dàn cháo shuò wàng

徽宗闵其老,命毋拜,诏皇恐,于是但朝朔望。

é yǐ yín qīng guāng lù dài fu zhì shì zú nián qī shí jiǔ

俄以银青光禄大夫致仕,卒,年七十九。

lùn yuē zì xī cān dà zhèng zàn jī wù fēi míng mǐn tè dá zhī shì bù néng shèng qí rèn

论曰:自昔参大政、赞机务,非明敏特达之士,不能胜其任。

ruò yòu chì yǐ wén yǎ jì yǐ zhì jù zé jìn shàn yǐ

若又饬以文雅,济以治具,则尽善矣。

ruò shuǐ jī jiàn míng mǐn rú ér zhī bīng

若水机鉴明敏,儒而知兵;

li zhì gāng yán jiǎn zhòng hào gǔ bó yǎ qí yú bǐng yòng yi yǐ

李至刚严简重,好古博雅,其于柄用宜矣。

wáng miǎn lín shì jīng mì néng yuǎn sī yè ér kǎo kè zhī yì pō shāng kē kè

王沔临事精密,能远私谒,而考课之议,颇伤苛刻;

zhòng fu yǐ lì shì wéi shí yòng wèi miǎn gǒu róng zhī qiào xiá yú gù bù xiāng yǎn yě

仲甫以吏事为时用,未免苟容之诮,瑕瑜固不相掩也。

zhòng shū jiàn jǔ yú méng zhèng ér fǎn gōng qí duǎn

仲舒见举于蒙正,而反攻其短;

yì jiǎn bù néng zhōu xù guāng féng ér zhì zhī sǐ dì qí bù kě yǔ guō zhì biàn cáo bīn zhī wū huà jī shēn yǔ xī zhī wang tóng rì ér yǔ yě míng yǐ

易简不能周恤光逢,而置之死地,其不可与郭贽辨曹彬之诬、化基伸禹锡之枉同日而语也明矣。

cǐ chún hòu zhǎng zhě zhī chēng suǒ yǐ dú guī yú èr zi yú

此纯厚长者之称,所以独归于二子欤!

jǔ zhèng jì jiàn tái zuǒ de fēng xiàn tǐ

举正继践台佐,得风宪体;

jǔ yuán rèn zhí biān jùn yǒu chí zhòng chēng

举元任职边郡,有持重称。

shěn zhào zhī fù zǐ yòu bìng yǐn liǎng jīng kè jì qí měi hé wáng shì zǐ sūn zhī duō xián yě

矧诏之父子又并尹两京,克济其美,何王氏子孙之多贤也!

✦ You read 列传·卷二十五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.