li hàng dì wéi wáng dàn xiàng mǐn zhōng
李沆（弟维） 王旦向敏中
li hàng zì tài chū míng zhōu féi xiāng rén
李沆，字太初，洺州肥乡人。
zēng zǔ fēng tài líng lìng
曾祖丰，泰陵令。
zǔ tāo míng zhōu tuán liàn pàn guān
祖滔，洺州团练判官。
fù bǐng cóng xíng shuài xuē huái ràng pì wèi guān chá zhī shǐ
父炳，从邢帅薛怀让辟，为观察支使。
huái ràng xǐ tóng zhōu yòu wèi zhǎng shū jì lì bīn zhōu fèng xiáng pàn guān bài diàn zhōng shì yù shǐ zhī shū zhōu
怀让徙同州，又为掌书记，历邠州、凤翔判官，拜殿中侍御史、知舒州。
tài zǔ zhēng jīn líng yuán huái gòng yì wéi shū yóu shén yǐ láo jiā shì yù shǐ zú
太祖征金陵，缘淮供亿，惟舒尤甚，以劳加侍御史，卒。
hàng shǎo hào xué qì dù hóng yuǎn bǐng cháng yǔ rén yuē cǐ r yì rì bì zhì gōng fǔ
沆少好学，器度宏远，炳尝语人曰："此儿异日必至公辅。
tài píng xīng guó wǔ nián jǔ jìn shì jiǎ kē wèi jiāng zuò jiān chéng tōng pàn tán zhōu qiān yòu zàn shàn dài fū zhuǎn zhù zuò láng
"太平兴国五年，举进士甲科，为将作监丞、通判潭州，迁右赞善大夫，转著作郎。
xiāng fǔ zhào shì yuē shù biān jiāng zhào shū jì zòu yù tài zōng shén yuè mìng zhí shǐ guǎn
相府召试约束边将诏书，既奏御，太宗甚悦，命直史馆。
yōng xī sān nián yòu shí yí wáng huà jī shàng shū zì jiàn tài zōng wèi zǎi xiàng yuē li hàng sòng shí jiē jiā shì yě
雍熙三年，右拾遗王化基上书自荐，太宗谓宰相曰："李沆、宋湜，皆嘉士也。
jí mìng zhōng shū bìng huà jī zhào shì bìng chú yòu bǔ quē zhī zhì gào
"即命中书并化基召试，并除右补阙、知制诰。
hàng wèi zuì xià tè shēng yú shàng gè cì qián bǎi wàn
沆位最下，特升于上，各赐钱百万。
yòu yǐ hàng sù pín duō fù rén qián bié cì sān shí wàn cháng zhī
又以沆素贫，多负人钱，别赐三十万偿之。
sì nián yǔ hàn lín xué shì sòng bái tóng zhī gòng jǔ
四年，与翰林学士宋白同知贡举。
bàng yì suī zhòng ér bù guī jiù yú hàng
谤议虽众，而不归咎于沆。
qiān zhí fāng yuán wài láng zhào rù hàn lín wéi xué shì
升李沆任职方员外郎，召他进入翰林院当学士。
chún huà èr nián pàn lì bù quán
淳化二年，判吏部铨。
cháng shì qǔ yàn tài zōng mù sòng zhī yuē li hàng fēng dù duān níng zhēn guì rén yě
尝侍曲宴，太宗目送之曰："李沆风度端凝，真贵人也。
sān nián bài jǐ shì zhōng cān zhī zhèng shì
"三年，拜给事中、参知政事。
sì nián yǐ běn guān ba fèng cháo qǐng
四年，以本官罢，奉朝请。
wèi jǐ dīng nèi jiān qǐ fù suì chū zhī shēng zhōu
未几，丁内艰，起复，遂出知升州。
wèi xíng gǎi zhī hé nán fǔ
未行，改知河南府。
zhēn zōng shēng chǔ qiān lǐ bù shì láng jiān tài zǐ bīn kè zhào dōng gōng dài yǐ shī fū lǐ
真宗升储，迁礼部侍郎兼太子宾客，诏东宫待以师傅礼。
zhēn zōng jí wèi qiān hù bù shì láng cān zhī zhèng shì
真宗即位，迁户部侍郎、参知政事。
xián píng chū yǐ běn guān píng zhāng shì jiān xiū guó shǐ gǎi zhōng shū shì láng
咸平初，以本官平章事，监修国史，改中书侍郎。
huì qì dān fàn biān zhēn zōng běi xìng mìng hàng liú shǒu jīng shī sù rán
会契丹犯边，真宗北幸，命沆留守，京师肃然。
zhēn zōng hái hàng yíng yú jiāo mìng zuò zhì jiǔ wèi láo jiǔ zhī
真宗还，沆迎于郊，命坐置酒，慰劳久之。
lèi jiā mén xià shì láng shàng shū yòu pú yè
累加门下侍郎、尚书右仆射。
zhēn zōng wèn zhì dào suǒ yí xiān hàng yuē bù yòng fú bó xīn jìn xǐ shì zhī rén cǐ zuì wéi xiān
真宗问治道所宜先，沆曰："不用浮薄新进喜事之人，此最为先。
wèn qí rén yuē rú méi xún céng zhì yáo děng shì yǐ
"问其人，曰："如梅询、曾致尧等是矣。
hòu zhì yáo fù wēn zhòng shū ān fǔ shǎn xī yú gé mén shū yán zhòng shū bù zú yǔ gòng shì
"后致尧副温仲舒安抚陕西，于阁门疏言仲舒不足与共事。
qīng ruì zhī dǎng wú bù chēng kuài hàng bù xǐ yě yīn yòng tā rén fù zhòng shū ba zhì yáo
轻锐之党无不称快，沆不喜也，因用他人副仲舒，罢致尧。
dì cháng yǔ jí táng rén shù dǎng nán zhì suì shǐ wáng shì wēi ruò gài jiān xié nán biàn ěr
帝尝语及唐人树党难制，遂使王室微弱，盖奸邪难辨尔。
hàng duì yuē nìng yán shì zhōng jiān yán shì xìn zhì rú lú qǐ méng bì dé zōng li miǎn yǐ wéi zhēn jiān xié shì yě
沆对曰："佞言似忠，奸言似信，至如卢杞蒙蔽德宗，李勉以为真奸邪是也。
zhēn zōng yuē jiān xié zhī jī suī yuē nán biàn rán jiǔ zhī zì bài
"真宗曰："奸邪之迹，虽曰难辨，然久之自败。
yī xī qiǎn shǐ chí shǒu zhào yù yǐ liú shì wèi guì fēi hàng duì shǐ zhě yǐn zhú fén zhào fù zòu yuē dàn dào chén hàng yǐ wéi bù kě
一夕，遣使持手诏欲以刘氏为贵妃，沆对使者引烛焚诏，附奏曰："但道臣沆以为不可。
qí yì suì qǐn
"其议遂寝。
fù mǎ dū wèi shí bǎo jí qiú wèi shǐ xiāng fù wèn hàng hàng yuē shǎng diǎn zhī xíng xū yǒu suǒ zì
驸马都尉石保吉求为使相，复问沆，沆曰："赏典之行，须有所自。
bǎo jí yīn yuán qī lǐ wú gōng zhàn zhī láo tái xí zhī bài kǒng téng wù yì
保吉因缘戚里，无攻战之劳，台席之拜，恐腾物议。
tā rì zài sān wèn zhī zhí yì rú chū suì zhǐ
"他日再三问之，执议如初，遂止。
dì yǐ hàng wú mì zòu wèi zhī yuē rén jiē yǒu mì qǐ qīng dú wú hé yě
帝以沆无密奏，谓之曰："人皆有密启，卿独无，何也？
duì yuē chén dài zuì zǎi xiàng gōng shì zé gōng yán zhī hé yòng mì qǐ
"对曰："臣待罪宰相，公事则公言之，何用密启？
fū rén chén yǒu mì qǐ zhě fēi chán jí nìng chén cháng è zhī qǐ kě xiào yóu
夫人臣有密启者，非谗即佞，臣常恶之，岂可效尤？
shí li jì qiān jiǔ pàn bīng zhòng rì shèng yǒu tú qǔ shuò fāng zhī yì
时李继迁久叛，兵众日盛，有图取朔方之意。
cháo tíng kùn yú fēi wǎn zhōng wài xián yǐ wéi líng zhōu nǎi bì zhēng zhī dì gǒu shī zhī zé yuán biān zhū jùn jiē bù kě bǎo
朝廷困于飞挽，中外咸以为灵州乃必争之地，苟失之，则缘边诸郡皆不可保。
dì pō huò zhī yīn fǎng yú hàng
帝颇惑之，因访于沆。
hàng yuē jì qiān bù sǐ líng zhōu fēi cháo tíng yǒu yě
沆曰："继迁不死，灵州非朝廷有也。
mò ruò qiǎn shǐ mì zhào zhōu jiāng shǐ bù fèn jūn mín kōng lěi ér guī rú cǐ zé guān yòu zhī mín xī jiān yǐ
莫若遣使密召州将，使部分军民空垒而归，如此，则关右之民息肩矣。
fāng zhòng yì gè yì wèi jí cóng hàng yán wèi jǐ ér líng zhōu xiàn dì yóu shì yì zhòng zhī
"方众议各异，未即从沆言，未几而灵州陷，帝由是益重之。
hàng wèi xiāng wáng dàn cān zhèng shì yǐ xī běi yòng bīng huò zhì gàn shí
沆为相，王旦参政事，以西北用兵，或至旰食。
dàn tàn yuē wǒ bèi ān néng zuò zhì tài píng de yōu yóu wú shì yé
旦叹曰："我辈安能坐致太平，得优游无事耶？
hàng yuē shǎo yǒu yōu qín zú wèi jǐng jiè
"沆曰："少有忧勤，足为警戒。
tā rì sì fāng níng mì cháo tíng wèi bì wú shì
他日四方宁谧，朝廷未必无事。
hòu qì dān hé qīn dàn wèn hé rú hàng yuē shàn zé shàn yǐ rán biān huàn jì xi kǒng rén zhǔ jiàn shēng chǐ xīn ěr
"后契丹和亲，旦问何如，沆曰："善则善矣，然边患既息，恐人主渐生侈心耳。
dàn wèi yǐ wéi rán
"旦未以为然。
hàng yòu rì qǔ sì fāng shuǐ hàn dào zéi zòu zhī dàn yǐ wéi xì shì bù zú fán shàng tīng
沆又日取四方水旱盗贼奏之，旦以为细事不足烦上听。
hàng yuē rén zhǔ shào nián dāng shǐ zhī sì fāng jiān nán
沆曰："人主少年，当使知四方艰难。
bù rán xuè qì fāng gāng bù liú yì shēng sè quǎn mǎ zé tǔ mù jiá bīng dǎo cí zhī shì zuò yǐ
不然，血气方刚，不留意声色犬马，则土木、甲兵、祷祠之事作矣。
wú lǎo bù jí jiàn cǐ cǐ cān zhèng tā rì zhī yōu yě
吾老，不及见此，此参政他日之忧也。
hàng méi hòu zhēn zōng yǐ qì dān jì hé xī xià nà kuǎn suì fēng dài cí fén dà yíng gōng guān sōu jiǎng zhuì diǎn mǐ yǒu xiá rì
"沆没后，真宗以契丹既和，西夏纳款，遂封岱祠汾，大营宫观，搜讲坠典，靡有暇日。
dàn qīn jiàn wáng qīn ruò dīng wèi děng suǒ wéi yù jiàn zé yè yǐ tóng zhī yù qù zé shàng yù zhī hòu nǎi yǐ hàng xiān shí zhī yuǎn tàn yuē li wén jìng zhēn shèng rén yě
旦亲见王钦若、丁谓等所为，欲谏则业已同之，欲去则上遇之厚，乃以沆先识之远，叹曰："李文靖真圣人也。
dāng shí suì wèi zhī shèng xiāng
"当时遂谓之"圣相"。
kòu zhǔn yǔ dīng wèi shàn lǚ yǐ wèi cái jiàn yú hàng bù yòng
寇准与丁谓善，屡以谓才荐于沆，不用。
zhǔn wèn zhī hàng yuē gù qí wéi rén kě shǐ zhī zài rén shàng hu
准问之，沆曰："顾其为人，可使之在人上乎？
zhǔn yuē rú wèi zhě xiàng gōng zhōng néng yì zhī shǐ zài rén xià hu
"准曰："如谓者，相公终能抑之使在人下乎？
hàng xiào yuē tā rì hòu huǐ dāng sī wú yán yě
"沆笑曰："他日后悔，当思吾言也。
zhǔn hòu wèi wèi suǒ qīng shǐ fú hàng yán
"准后为谓所倾，始伏沆言。
hàng wèi xiāng jiē bīn kè cháng guǎ yán
沆为相，接宾客，常寡言。
mǎ liàng yǔ hàng tóng nián shēng yòu yǔ qí dì wéi shàn yǔ wéi yuē wài yì yǐ dà xiōng wèi wú kǒu páo
马亮与沆同年生，又与其弟维善，语维曰："外议以大兄为无口匏。
wéi chéng jiàn dá liàng yǔ hàng yuē wú fēi bù zhī yě
"维乘间达亮语，沆曰："吾非不知也。
rán jīn zhī cháo shì de shēng diàn yán shì shàng fēng lùn zòu liǎo wú yōng bì duō xià yǒu sī jiē jiàn zhī yǐ
然今之朝士得升殿言事，上封论奏，了无壅蔽，多下有司，皆见之矣。
ruò bāng guó dà shì běi yǒu qì dān xi yǒu xià rén rì gàn tiáo yì suǒ yǐ bèi yù zhī cè fēi bù xiáng jiū
若邦国大事，北有契丹，西有夏人，日旰条议所以备御之策，非不详究。
jiàn shēn rú li zōng è zhào ān rén jiē shí zhī yīng xiù yǔ zhī tán yóu bù néng qǐ fā wú yì
荐绅如李宗谔、赵安仁，皆时之英秀，与之谈，犹不能启发吾意。
zì yú tōng jí zhī zǐ zuò qǐ bài yī shàng zhōu zhāng shī cì jí xí bì zì lùn gōng zuì yǐ xī chǒng jiǎng cǐ yǒu hé cè ér yǔ zhī jiē yǔ zāi
自余通籍之子，坐起拜揖，尚周章失次，即席必自论功最，以希宠奖，此有何策而与之接语哉？
gǒu qū yì wàng yán jí shì suǒ wèi lǒng zhào
苟屈意妄言，即世所谓笼罩。
lǒng zhào zhī shì pū bìng wèi néng yě
笼罩之事，仆病未能也。
hàng yòu cháng yán jū zhòng wèi shí wú bǔ wéi zhōng wài suǒ chén lì hài yī qiè bào bà zhī cǐ shǎo yǐ bào guó ěr
"沆又尝言："居重位实无补，惟中外所陈利害，一切报罢之，此少以报国尔。
cháo tíng fáng zhì xiān xī bèi jù huò xùn suǒ chén qǐng shī xíng yī shì jí suǒ shāng duō yǐ lù xiàng xiān yuē yōng rén rǎo zhī shì yǐ
朝廷防制，纤悉备具，或徇所陈请，施行一事，即所伤多矣，陆象先曰'庸人扰之'是已。
xiān rén gǒu yī shí zhī jìn qǐ niàn lì mín yé
𪫺人苟一时之进，岂念厉民耶？
hàng wèi xiāng cháng dú lún yǔ
"沆为相，常读《论语》。
huò wèn zhī hàng yuē hàng wèi zǎi xiàng rú lún yǔ zhōng jié yòng ér ài rén shǐ mín yǐ shí shàng wèi néng xíng
或问之，沆曰："沆为宰相，如《论语》中'节用而爱人，使民以时'，尚未能行。
shèng rén zhī yán zhōng shēn sòng zhī kě yě
圣人之言，终身诵之可也。
jǐng dé yuán nián qī yuè hàng dài lòu jiāng cháo jí zuò ér guī zhào tài yī zhěn shì fǔ wèn zhī shǐ xiāng wàng yú dào
景德元年七月，沆待漏将朝，疾作而归，诏太医诊视，抚问之使相望于道。
míng rì jià wǎng lín wèn cì bái jīn wǔ qiān liǎng
明日，驾往临问，赐白金五千两。
fāng hái gōng ér hàng hōng nián wǔ shí bā
方还宫而沆薨，年五十八。
shàng wén zhī jīng tàn qù jià zài wǎng lín kū zhī tòng wèi zuǒ yòu yuē hàng wèi dà chén zhōng liáng chún hòu shǐ zhōng rú yī qǐ yì bù xiǎng xiá shòu
上闻之惊叹，趣驾再往，临哭之恸，谓左右曰："沆为大臣，忠良纯厚，始终如一，岂意不享遐寿！
yán zhōng yòu qì xià
"言终又泣下。
fèi cháo wǔ rì zèng tài wèi zhōng shū lìng shì wén jìng
废朝五日，赠太尉、中书令，谥文靖。
lù qí dì guó zǐ bó shì zhì wèi yú bù yuán wài láng guāng lù sì chéng yuán wèi tài zǐ zhōng shè tún tián yuán wài láng zhí jí xián yuàn wéi wèi hù bù yuán wài láng
录其弟国子博士贽为虞部员外郎，光禄寺丞源为太子中舍，屯田员外郎、直集贤院维为户部员外郎。
zi zōng jiǎn wèi dà lǐ píng shì
子宗简为大理评事。
shēng sū áng qī xiōng zhī zǐ zhū tāo bìng tóng jìn shì chū shēn
甥苏昂、妻兄之子朱涛并同进士出身。
qián xìng yuán nián rén zōng jí wèi zhào pèi xiǎng zhēn zōng miào tíng
干兴元年，仁宗即位，诏配享真宗庙庭。
hàng xìng zhí liàng nèi háng xiū jǐn yán wú zhī yè shí dà tǐ
沆性直谅，内行修谨，言无枝叶，识大体。
jū wèi shèn mì bù qiú shēng yù dòng zūn tiáo zhì rén mò néng gàn yǐ sī
居位慎密，不求声誉，动遵条制，人莫能干以私。
gōng tuì zhōng rì wēi zuò wèi cháng bǒ yǐ
公退，终日危坐，未尝跛倚。
zhì dì fēng qiū mén nèi tīng shì qián jǐn róng xuán mǎ
治第封丘门内，厅事前仅容旋马。
huò yán qí tài ài hàng xiào yuē jū dì dāng chuán zǐ sūn cǐ wèi zǎi xiàng tīng shì chéng ài wèi tài zhù fèng lǐ tīng shì yǐ kuān yǐ
或言其太隘，沆笑曰："居第当传子孙，此为宰相厅事诚隘，为太祝、奉礼厅事已宽矣。
zhì yú yuán tuí bì sǔn bù yǐ xiè lǜ
"至于垣颓壁损，不以屑虑。
táng qián yào lán huài qī jiè shǒu shě zhě wù qì yǐ shì hàng hàng zhāo xī jiàn zhī jīng yuè zhōng bù yán
堂前药阑坏，妻戒守舍者勿葺以试沆，沆朝夕见之，经月终不言。
qī yǐ yǔ hàng hàng yuē qǐ kě yǐ cǐ dòng wú yī niàn zāi
妻以语沆，沆曰："岂可以此动吾一念哉！
jiā rén quàn zhì jū dì wèi cháng dá
"家人劝治居第，未尝答。
dì wéi yīn yǔ cì jí zhī hàng yuē shēn shí hòu lù shí yǒu héng cì jì náng zhuāng yì kě yǐ zhì dì dàn niàn nèi diǎn yǐ cǐ shì jiè wèi quē xiàn ān dé yuán mǎn rú yì zì qiú chēng zú
弟维因语次及之，沆曰："身食厚禄，时有横赐，计囊装亦可以治第，但念内典以此世界为缺陷，安得圆满如意，自求称足？
jīn shì xīn zhái xū yī nián shàn wán rén shēng zhāo mù bù kě bǎo yòu qǐ néng jiǔ jū
今市新宅，须一年缮完，人生朝暮不可保，又岂能久居？
cháo lín yī zhī liáo zì zú ěr ān shì fēng wū zāi
巢林一枝，聊自足耳，安事丰屋哉？
hàng yǔ zhū dì yǒu ài yóu qì zhòng wéi xiá rì xiāng duì yàn yǐn qīng yán wèi cháng jí cháo zhèng yì wèi cháng wèn jiā shì
沆与诸弟友爱，尤器重维，暇日相对宴饮清言，未尝及朝政，亦未尝问家事。
hàng méi hòu huò jiàn méi xún kě yòng zhēn zōng yuē li hàng cháng yán qí fēi jūn zǐ
沆没后，或荐梅询可用，真宗曰："李沆尝言其非君子。
qí wèi xìn yǐ rú cǐ
"其为信倚如此。
wéi zì zhòng fāng dì jìn shì wèi bǎo xìn jūn jié dù tuī guān
维字仲方，第进士，为保信军节度推官。
zhēn zōng chū xiàn shèng dé shī zhào shì zhōng shū zhuó zhí jí xián yuàn yǐ hàng xiāng bì zhī xī zhōu
真宗初，献《圣德诗》，召试中书，擢直集贤院，以沆相，避知歙州。
zhì jùn xīng xué shě suì shí xíng xiāng shè zhī lǐ
至郡，兴学舍，岁时行乡射之礼。
hàng méi rù wèi hù bù yuán wài láng
沆没，入为户部员外郎。
qì dān qǐng hé yǐ wéi hè zhèng dàn shǐ
契丹请和，以为贺正旦使。
zhēn zōng fāng xìng xī jīng wéi hái yì xíng zài jù yán qí dài yù lǐ hòu bì bǎo méng hǎo
真宗方幸西京，维还诣行在，具言其待遇礼厚，必保盟好。
zhuó bīng bù yuán wài láng zhī zhì gào
擢兵部员外郎、知制诰。
zì shì měi běi shǐ zhì duō mìng wéi zhǔ zhī
自是每北使至，多命维主之。
zhuó wèi hàn lín xué shì lèi qiān zhōng shū shè rén yǐ jí cí chū zhī xǔ zhōu
擢为翰林学士，累迁中书舍人，以疾辞，出知许州。
fù rù hàn lín wéi xué shì chéng zhǐ jiā shǐ guǎn xiū zhuàn
复入翰林为学士承旨，加史馆修撰。
rén zōng chū zài qiān wèi shàng shū zuǒ chéng jiān shì dú xué shì yù xiū zhēn zōng shí lù qiān gōng bù shàng shū
仁宗初，再迁为尚书左丞兼侍读学士，预修《真宗实录》，迁工部尚书。
huì sāi xià chuán qì dān jiāng jué méng fù qiǎn wéi wǎng shǐ
会塞下传契丹将绝盟，复遣维往使。
qí zhǔ lóng xù zhòng wéi míng guǎn láo jiā lǐ shǐ fù liǎng cháo yōu jiǔ shī
其主隆绪重维名，馆劳加礼，使赋《两朝悠久诗》。
shī chéng dà xǐ
诗成，大喜。
jì hái dì yù yòng wèi shū mì fù shǐ huò chì wéi fù shī zì chēng xiǎo chén nǎi qǐn
既还，帝欲用为枢密副使，或斥维赋诗自称小臣，乃寝。
qiān xíng bù shàng shū cí bù bài yǐn li shì héng gù shì qiú huàn guān chú zhōu guān chá shǐ wèi jiàn guān liú suí suǒ dǐ zhī bó zhōu
迁刑部尚书，辞不拜，引李士衡故事求换官，除州观察使，为谏官刘随所诋，知亳州。
qǐng fù běn zhèn gǎi hé yáng
请赴本镇，改河阳。
jiǔ zhī hái cháo fù chū zhī chén zhōu zú
久之还朝，复出知陈州，卒。
wéi bó xué shǎo yǐ wén zhāng zhī míng zhì lǎo shǒu bù fèi shū
维博学，少以文章知名，至老手不废书。
jǐng dé yǐ hòu xún xìng sì fāng diǎn zhāng míng wù duō wéi suǒ cān dìng
景德以后，巡幸四方，典章名物，多维所参定。
cháng yù dìng qī jīng zhèng yì xiū xù tōng diǎn cè fǔ yuán guī
尝预定《七经正义》，修《续通典》、《册府元龟》。
xìng kuān yì xǐ yùn bú jiàn yú sè jiǎng jiè hòu jìn shì jiǔ shàn xuè ér hǎo wèi shī
性宽易，喜愠不见于色，奖借后进，嗜酒善谑，而好为诗。
cháng yuē rén shēng shāng yǒng zì shì yú hé yíng zāi
常曰："人生觞咏自适，余何营哉？
jì méi jiā wú yú zī
"既没，家无余赀。
jǐng yòu yuán nián zèng shàng shū yòu pú yè
景祐元年，赠尚书右仆射。
zi shī xī yú bù yuán wài láng
子师锡，虞部员外郎；
gōng jǐn tài zǐ zhōng shè
公谨，太子中舍。
wáng dàn zì zǐ míng dà míng shēn rén
王旦，字子明，大名莘人。
zēng zǔ yán lí yáng lìng
曾祖言，黎阳令。
zǔ chè zuǒ shí yí
祖彻，左拾遗。
fù yòu shàng shū bīng bù shì láng yǐ wén zhāng xiǎn yú hàn zhōu zhī jì shì tài zǔ tài zōng wèi míng chén
父祐，尚书兵部侍郎，以文章显于汉、周之际，事太祖、太宗为名臣。
cháng yù dù zhòng wēi shǐ wú fǎn hàn jù lú duō xùn hài zhào pǔ zhī móu yǐ bǎi kǒu míng fú yàn qīng wú zuì shì duō chēng qí yīn dé
尝谕杜重威使无反汉，拒卢多逊害赵普之谋，以百口明符彦卿无罪，世多称其阴德。
yòu shǒu zhí sān huái yú tíng yuē wú zhī hòu shì bì yǒu wéi sān gōng zhě cǐ qí suǒ yǐ zhì yě
祐手植三槐于庭，曰："吾之后世，必有为三公者，此其所以志也。
dàn yòu chén mò hào xué yǒu wén yòu qì zhī yuē cǐ r dāng zhì gōng xiāng
旦幼沉默，好学有文，祐器之曰："此儿当至公相。
tài píng xīng guó wǔ nián jìn shì jí dì wèi dà lǐ píng shì zhī píng jiāng xiàn
"太平兴国五年，进士及第，为大理评事、知平江县。
qí xiè jiù chuán yǒu wù guài píng lì jū duō bù níng
其廨旧传有物怪凭戾，居多不宁。
dàn jiāng zhì qián xī shǒu lì wén qún guǐ xiào hū yún xiāng jūn zhì yǐ dāng bì qù
旦将至前夕，守吏闻群鬼啸呼云："相君至矣，当避去。
zì shì suì jué
"自是遂绝。
jiù gǎi jiāng zuò jiān chéng
就改将作监丞。
zhào chāng yán wèi zhuǎn yùn shǐ yǐ wēi wàng zì rèn shǔ lì píng wèi rù dàn jìng chēng qí shàn zhèng yǐ nǚ qī zhī
赵昌言为转运使，以威望自任，属吏屏畏，入旦境，称其善政，以女妻之。
dài hái mìng jiān tán zhōu yín chǎng
代还，命监潭州银场。
hé chéng ju diǎn jùn jiàn rù wèi zhù zuò zuǒ láng yù biān wén yuàn yīng huá shī lèi
何承矩典郡，荐入为著作佐郎，预编《文苑英华》、《诗类》。
qiān diàn zhōng chéng tōng pàn zhèng zhōu
迁殿中丞、通判郑州。
biǎo qǐng tiān xià jiàn cháng píng cāng yǐ sāi jiān bìng zhī lù
表请天下建常平仓，以塞兼并之路。
xǐ háo zhōu
徙濠州。
chún huà chū wáng yǔ chēng jiàn qí cái rèn zhuǎn yùn shǐ yì zhào zhì jīng dàn bù lè lì zhí xiàn wén
淳化初，王禹偁荐其才任转运使，驿召至京，旦不乐吏职，献文。
zhào shì mìng zhí shǐ guǎn
召试，命直史馆。
èr nián bài yòu zhèng yán zhī zhì gào
二年，拜右正言、知制诰。
chū yòu yǐ sù míng jiǔ zhǎng shū mìng dàn bù shí nián jì qí rèn shí lùn měi zhī
初，祐以宿名久掌书命，旦不十年继其任，时论美之。
qián ruò shuǐ yǒu rén lún jiàn jiàn dàn yuē zhēn zǎi xiàng qì yě
钱若水有人伦鉴，见旦曰："真宰相器也。
yǔ zhī tóng liè měi yuē wáng jūn líng xiāo sǒng hè dòng liáng zhī cái guì bù kě yá fēi wú suǒ jí
"与之同列，每曰："王君凌霄耸壑，栋梁之材，贵不可涯，非吾所及。
li hàng yǐ tóng nián shēng yì tuī zhòng wèi yuǎn dà zhī qì
"李沆以同年生，亦推重为远大之器。
míng nián yǔ sū yì jiǎn tóng zhī gòng jǔ jiā yú bù yuán wài láng tóng pàn lì bù liú nèi quán zhī kǎo kè yuàn
明年，与苏易简同知贡举，加虞部员外郎、同判吏部流内铨、知考课院。
zhào chāng yán cān jī wù dàn bì xián yǐn táng dú gū yù quán dé yú gù shì cí zhí
赵昌言参预朝廷的重要事务，王旦避嫌，引用唐代独孤郁、权德舆原有的成例辞职。
tài zōng jiā qí shí tǐ gǎi lǐ bù láng zhōng jí xián diàn xiū zhuàn
太宗嘉其识体，改礼部郎中、集贤殿修撰。
chāng yán chū zhī fèng xiáng jí rì yǐ dàn zhī zhì gào réng jiān xiū zhuàn pàn yuàn shì miàn cì jīn zǐ zé gǔ xī dài chǒng zhī yòu lìng guān xi gé
昌言出知凤翔，即日以旦知制诰，仍兼修撰、判院事，面赐金紫，择牯犀带宠之，又令冠西阁。
zhì dào yuán nián zhī lǐ jiǎn yuàn
至道元年，知理检院。
èr nián jìn bīng bù láng zhōng
二年，进兵部郎中。
zhēn zōng jí wèi bài zhōng shū shè rén shù yuè wèi hàn lín xué shì jiān zhī shěn guān yuàn tōng jìn yín tái fēng bó sī
真宗即位，拜中书舍人，数月，为翰林学士兼知审官院、通进银台封驳司。
dì sù xián dàn cháng zòu shì tuì mù sòng zhī yuē wèi zhèn zhì tài píng zhě bì sī rén yě
帝素贤旦，尝奏事退，目送之曰："为朕致太平者，必斯人也。
qián ruò shuǐ ba shū wù de duì yuàn zhōng fǎng jìn chén zhī kě yòng zhě ruò shuǐ yán dàn yǒu dé wàng kān rèn dà shì
"钱若水罢枢务，得对苑中，访近臣之可用者，若水言："旦有德望，堪任大事。
dì yuē cǐ gù zhèn xīn suǒ shǔ yě
"帝曰："此固朕心所属也。
xián píng sān nián yòu zhī gòng jǔ suǒ sù xún rì bài jǐ shì zhōng tóng zhī shū mì yuàn shì
"咸平三年，又知贡举，锁宿旬日，拜给事中、同知枢密院事。
yú nián yǐ gōng bù shì láng cān zhī zhèng shì
逾年，以工部侍郎参知政事。
qì dān fàn biān cóng xìng chán zhōu
契丹犯边，从幸澶州。
yōng wáng yuán fèn liú shǒu dōng jīng yù bào jí mìng dàn chí hái quán liú shǒu shì
雍王元份留守东京，遇暴疾，命旦驰还，权留守事。
dàn yuē yuàn xuān kòu zhǔn chén yǒu suǒ chén
旦曰："愿宣寇准，臣有所陈。
zhǔn zhì dàn zòu yuē shí rì zhī jiān wèi yǒu jié bào shí dāng rú hé
"准至，旦奏曰："十日之间未有捷报，时当如何？
dì mò rán liáng jiǔ yuē lì huáng tài zǐ
"帝默然良久，曰："立皇太子。
dàn jì zhì jīng zhí rù jìn zhōng xià lìng shén yán shǐ rén bù dé chuán bō
"旦既至京，直入禁中，下令甚严，使人不得传播。
jí jià hái dàn zǐ dì jí jiā rén jiē yíng yú jiāo hū wén hòu yǒu zōu hē shēng jīng shì zhī nǎi dàn yě
及驾还，旦子弟及家人皆迎于郊，忽闻后有驺诃声，惊视之，乃旦也。
èr nián jiā shàng shū zuǒ chéng
二年，加尚书左丞。
sān nián bài gōng bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì jiān xiū liǎng cháo guó shǐ
三年，拜工部尚书、同中书门下平章事、集贤殿大学士、监修《两朝国史》。
qì dān jì shòu méng kòu zhǔn yǐ wéi gōng yǒu zì de zhī sè zhēn zōng yì zì dé yě
契丹既受盟，寇准以为功，有自得之色，真宗亦自得也。
wáng qīn ruò jì zhǔn yù qīng zhī cóng róng yán yuē cǐ chūn qiū chéng xià zhī méng yě zhū hóu yóu chǐ zhī ér bì xià yǐ wéi gōng chén qiè bù qǔ
王钦若忌准，欲倾之，从容言曰："此《春秋》城下之盟也，诸侯犹耻之，而陛下以为功，臣窃不取。
dì qiǎo rán yuē wèi zhī nài hé
"帝愀然曰："为之奈何？
qīn ruò dù dì yàn bīng jí miù yuē bì xià yǐ bīng qǔ yōu yàn nǎi kě dí chǐ
"钦若度帝厌兵，即谬曰："陛下以兵取幽燕，乃可涤耻。
dì yuē hé shuò shēng líng shǐ miǎn bīng gé zhèn ān néng wèi cǐ
"帝曰："河朔生灵始免兵革，朕安能为此？
kě sī qí cì
可思其次。
qīn ruò yuē wéi yǒu fēng shàn tài shān kě yǐ zhèn fú sì hǎi kuā shì wài guó
"钦若曰："唯有封禅泰山，可以镇服四海，夸示外国。
rán zì gǔ fēng shàn dāng de tiān ruì xī shì jué lún zhī shì rán hòu kě ěr
然自古封禅，当得天瑞希世绝伦之事，然后可尔。
jì ér yòu yuē tiān ruì ān kě bì děi
"既而又曰："天瑞安可必得？
qián dài gài yǒu yǐ rén lì wèi zhī zhě wéi rén zhǔ shēn xìn ér chóng zhī yǐ míng shì tiān xià zé yǔ tiān ruì wú yì yě
前代盖有以人力为之者，惟人主深信而崇之，以明示天下，则与天瑞无异也。
dì sī jiǔ zhī nǎi kě ér xīn dàn dàn yuē wáng dàn dé wú bù kě hu
"帝思久之，乃可，而心惮旦，曰："王旦得无不可乎？
qīn ruò yuē chén dé yǐ shèng yì yù zhī yi wú bù kě
"钦若曰："臣得以圣意喻之，宜无不可。
chéng jiàn wèi dàn yán dàn mǐn miǎn ér cóng
"乘间为旦言，旦黾勉而从。
dì yóu yóu yù mò yǔ chóu zhī zhě
帝犹尤豫，莫与筹之者。
huì xìng mì gé zhòu wèn dù gǎo yuē gǔ suǒ wèi hé chū tú luò chū shū guǒ hé shì yé
会幸秘阁，骤问杜镐曰："古所谓河出图、洛出书，果何事耶？
gǎo lǎo rú bù cè qí zhǐ màn yìng zhī yuē cǐ shèng rén yǐ shén dào shè jiào ěr
"镐老儒，不测其旨，漫应之曰："此圣人以神道设教尔。
dì yóu cǐ yì jué suì zhào dàn yǐn huan shén cì yǐ zūn jiǔ yuē cǐ jiǔ jí jiā guī yǔ qī nú gòng zhī
"帝由此意决，遂召旦饮，欢甚，赐以尊酒，曰："此酒极佳，归与妻孥共之。
jì guī fā zhī jiē zhū yě
"既归发之，皆珠也。
yóu shì fán tiān shū fēng shàn děng shì dàn bù fù yì yì
由是凡天书、封禅等事，旦不复异议。
dà zhōng xiáng fú chū wèi tiān shū yí zhàng shǐ cóng fēng tài shān wèi dà lǐ shǐ jìn zhōng shū shì láng jiān xíng bù shàng shū
大中祥符初，为天书仪仗使，从封泰山，为大礼使，进中书侍郎兼刑部尚书。
shòu zhào zhuàn fēng sì tán sòng jiā bīng bù shàng shū
受诏撰《封祀坛颂》，加兵部尚书。
sì nián sì fén yīn yòu wèi dà lǐ shǐ qiān yòu pú yè zhāo wén guǎn dà xué shì
四年，祀汾阴，又为大礼使，迁右仆射、昭文馆大学士。
réng zhuàn cí tán sòng jiāng fù jìn zhì kěn cí de miǎn zhǐ jiā gōng chén
仍撰《祠坛颂》，将复进秩，恳辞得免，止加功臣。
é jiān mén xià shì láng yù qīng zhāo yìng gōng shǐ
俄兼门下侍郎、玉清昭应宫使。
wǔ nián wèi yù qīng fèng shèng xiàng dà lǐ shǐ
五年，为玉清奉圣像大礼使。
jǐng líng gōng jiàn yòu wèi cháo xiū shǐ
景灵宫建，又为朝修使。
qī nián kè tiān shū jiān kè yù shǐ xuǎn yù jiù sān mǎ cì zhī
七年，刻天书，兼刻玉使，选御厩三马赐之。
yù qīng zhāo yìng gōng chéng bài sī kōng
玉清昭应宫成，拜司空。
jīng shī cì pú dàn yǐ cǎn xù bù fù huì dì cì shī dǎo yì yān
京师赐酺，旦以惨恤不赴会，帝赐诗导意焉。
guó shǐ chéng qiān sī kōng
《国史》成，迁司空。
dàn wèi tiān shū shǐ měi yǒu dà lǐ zhé fèng tiān shū yǐ xíng héng yì yì bù lè
旦为天书使，每有大礼，辄奉天书以行，恒邑邑不乐。
fán bǐng yòng shí bā nián wèi xiāng jǐn yī jì
凡柄用十八年，为相仅一纪。
huì qì dān xiū hé xī xià shì shǒu gù de èr biān bīng ba bù yòng zhēn zōng yǐ wú shì zhì tiān xià
会契丹修和，西夏誓守故地，二边兵罢不用，真宗以无事治天下。
dàn wèi zǔ zōng zhī fǎ jù zài wu xíng gù shì shèn suǒ biàn gǎi
旦谓祖宗之法具在，务行故事，慎所变改。
dì jiǔ yì xìn zhī yán wú bù tīng fán dà chén yǒu suǒ qǐng bì yuē wáng dàn yǐ wéi rú hé
帝久益信之，言无不听，凡大臣有所请，必曰："王旦以为如何？
dàn yú rén guǎ yán xiào mò zuò zhōng rì jí zòu shì qún chén yì tóng dàn xú yī yán yǐ dìng
"旦与人寡言笑，默坐终日，及奏事，群臣异同，旦徐一言以定。
guī jiā huò bù qù guàn dài rù jìng shì dú zuò jiā rén mò gǎn jiàn zhī
归家，或不去冠带，入静室独坐，家人莫敢见之。
dàn dì yǐ wèn zhào ān rén ān rén yuē fāng yì shì gōng bù yù xíng ér wèi jué cǐ bì yōu cháo tíng yǐ
旦弟以问赵安仁，安仁曰："方议事，公不欲行而未决，此必忧朝廷矣。
dì cháng shì èr fǔ xǐ yǔ shī dàn xiù guī yuē shàng shī yǒu yī zì wù xiě mò jìn rù gǎi què fǒu
帝尝示二府《喜雨诗》，旦袖归曰："上诗有一字误写，莫进入改却否？
wáng qīn ruò yuē cǐ yì wú hài
"王钦若曰："此亦无害。
ér mì zòu zhī
"而密奏之。
dì yùn wèi dàn yuē zuó rì shī yǒu wù zì hé bù lái zòu
帝愠，谓旦曰："昨日诗有误字，何不来奏？
dàn yuē chén de shī wèi xiá zài yuè yǒu shī shàng chén
"旦曰："臣得诗未暇再阅，有失上陈。
huáng jù zài bài xiè zhū chén jiē bài dú shū mì mǎ zhī jié bù bài jù yǐ shí zòu qiě yuē wáng dàn lüè bù biàn zhēn zǎi xiàng qì yě
"惶惧再拜谢，诸臣皆拜，独枢密马知节不拜，具以实奏，且曰："王旦略不辨，真宰相器也。
dì gù dàn ér xiào yān
"帝顾旦而笑焉。
tiān xià dà huáng shǐ rén yú yě de sǐ huáng dì yǐ shì dà chén
天下大蝗，使人于野得死蝗，帝以示大臣。
míng rì zhí zhèng suì xiù sǐ huáng jìn yuē huáng shí sǐ yǐ qǐng shì yú cháo lǜ bǎi guān hè
明日，执政遂袖死蝗进曰："蝗实死矣，请示于朝，率百官贺。
dàn dú bù kě
"旦独不可。
hòu shù rì fāng zòu shì fēi huáng bì tiān dì gù dàn yuē shǐ bǎi guān fāng hè ér huáng rú cǐ qǐ bù wèi tiān xià xiào yé
后数日，方奏事，飞蝗蔽天，帝顾旦曰："使百官方贺，而蝗如此，岂不为天下笑耶？
gōng jìn huǒ zāi dàn chí rù
宫禁火灾，旦驰入。
dì yuē liǎng cháo suǒ jī zhèn bù wàng fèi yī zhāo dài jìn chéng kě xī yě
帝曰："两朝所积，朕不妄费，一朝殆尽，诚可惜也。
dàn duì yuē bì xià fù yǒu tiān xià cái bó bù zú yōu suǒ lǜ zhě zhèng lìng shǎng fá zhī bù dàng
"旦对曰："陛下富有天下，财帛不足忧，所虑者政令赏罚之不当。
chén bèi wèi zǎi fǔ tiān zāi rú cǐ chén dāng bà miǎn
臣备位宰府，天灾如此，臣当罢免。
jì shàng biǎo dài zuì dì nǎi jiàng zhào zuì jǐ xǔ zhōng wài fēng shì yán dé shī
"继上表待罪，帝乃降诏罪己，许中外封事言得失。
hòu yǒu yán róng wáng gōng huǒ suǒ yán fēi tiān zāi qǐng zhì yù hé dāng zuò sǐ zhě bǎi yú rén
后有言荣王宫火所延，非天灾，请置狱劾，当坐死者百余人。
dàn dú qǐng yuē shǐ huǒ shí bì xià yǐ zuì jǐ zhào tiān xià chén děng jiē shàng zhāng dài zuì
旦独请曰："始火时，陛下已罪己诏天下，臣等皆上章待罪。
jīn fǎn guī jiù yú rén hé yǐ shì xìn
今反归咎于人，何以示信？
qiě huǒ suī yǒu jī níng zhī fēi tiān qiǎn yé
且火虽有迹，宁知非天谴耶？
dāng zuò zhě jiē miǎn
"当坐者皆免。
rì zhě shàng shū yán gōng jìn shì zuò zhū
日者上书言宫禁事，坐诛。
jí qí jiā de cháo shì suǒ yǔ wǎng huán zhàn wèn jí xiōng zhī shuō
籍其家，得朝士所与往还占问吉凶之说。
dì nù yù fù yù shǐ wèn zhuàng
帝怒，欲付御史问状。
dàn yuē cǐ rén zhī cháng qíng qiě yǔ bù jí cháo tíng bù zú zuì
旦曰："此人之常情，且语不及朝廷，不足罪。
zhēn zōng nù bù jiě dàn yīn zì qǔ cháng suǒ zhàn wèn zhī shū jìn yuē chén shǎo jiàn shí bù miǎn wèi cǐ
"真宗怒不解，旦因自取尝所占问之书进曰："臣少贱时，不免为此。
bì yǐ wéi zuì yuàn bìng chén fù yù
必以为罪，愿并臣付狱。
zhēn zōng yuē cǐ shì yǐ fā hé kě miǎn
"真宗曰："此事已发，何可免？
dàn yuē chén wèi zǎi xiàng zhí guó fǎ qǐ kě zì wèi zhī xìng yú bù fā ér yǐ zuì rén
"旦曰："臣为宰相执国法，岂可自为之，幸于不发而以罪人。
dì yì jiě
"帝意解。
dàn zhì zhōng shū xī fén suǒ de shū
旦至中书，悉焚所得书。
jì ér fù huǐ chí qǔ zhī ér yǐ fén zhī yǐ
既而复悔，驰取之，而已焚之矣。
yóu shì jiē miǎn
由是皆免。
rén zōng wèi huáng tài zǐ tài zǐ yù dé jiàn dàn chēng tài zǐ xué shū yǒu fǎ
仁宗为皇太子，太子谕德见旦，称太子学书有法。
dàn yuē yù dé zhī zhí zhǐ yú shì yé
旦曰："谕德之职，止于是耶？
zhāng shì xùn yòu chēng tài zǐ shū dàn yuē tài zǐ bù zài yìng jǔ xuǎn xué shì bù zài xué shū
"张士逊又称太子书，旦曰："太子不在应举，选学士不在学书。
qì dān zòu qǐng suì gěi wài bié jiǎ qián bì
契丹奏请岁给外别假钱币。
dàn yuē dōng fēng shén jìn chē jià jiāng chū bǐ yǐ cǐ tàn cháo tíng zhī yì ěr
旦曰："东封甚近，车驾将出，彼以此探朝廷之意耳。
dì yuē hé yǐ dá zhī
"帝曰："何以答之？
dàn yuē zhǐ dāng yǐ wēi wù ér qīng zhī
"旦曰："止当以微物而轻之。
nǎi yǐ suì gěi sān shí wàn wù nèi gè jiè sān wàn réng yù cì nián é nèi chú zhī
"乃以岁给三十万物内各借三万，仍谕次年额内除之。
qì dān de zhī dà cán
契丹得之，大惭。
cì nián fù xià yǒu sī qì dān suǒ jiè jīn bì liù wàn shì shǔ wēi mò jīn réng yī cháng shù yǔ zhī hòu bù wéi bǐ
次年，复下有司："契丹所借金币六万，事属微末，今仍依常数与之，后不为比。
xī xià zhào dé míng yán mín jī qiú liáng bǎi wàn hú
"西夏赵德明言民饥，求粮百万斛。
dà chén jiē yuē dé míng xīn nà shì ér gǎn wéi qǐng yǐ zhào zé zhī
大臣皆曰："德明新纳誓而敢违，请以诏责之。
dì yǐ wèn dàn dàn qǐng chì yǒu sī jù sù bǎi wàn yú jīng shī ér zhào dé míng lái qǔ zhī
"帝以问旦，旦请敕有司具粟百万于京师，而诏德明来取之。
dé míng de zhào cán qiě bài yuē cháo tíng yǒu rén
德明得诏，惭且拜曰："朝廷有人。
kòu zhǔn shù duǎn dàn dàn zhuān chēng zhǔn
寇准数短旦，旦专称准。
dì wèi dàn yuē qīng suī chēng qí měi bǐ zhuān tán qīng è
帝谓旦曰："卿虽称其美，彼专谈卿恶。
dàn yuē lǐ gù dāng rán
"旦曰："理固当然。
chén zài xiàng wèi jiǔ zhèng shì quē shī bì duō
臣在相位久，政事阙失必多。
zhǔn duì bì xià wú suǒ yǐn yì jiàn qí zhōng zhí cǐ chén suǒ yǐ zhòng zhǔn yě
准对陛下无所隐，益见其忠直，此臣所以重准也。
dì yǐ shì yù xián dàn
"帝以是愈贤旦。
zhōng shū yǒu shì sòng mì yuàn wéi zhào gé zhǔn zài mì yuàn yǐ shì shàng wén
中书有事送密院，违诏格，准在密院，以事上闻。
dàn bèi zé dì bài xiè táng lì jiē jiàn fá
旦被责，第拜谢，堂吏皆见罚。
bù yú yuè mì yuàn yǒu shì sòng zhōng shū yì wéi zhào gé táng lì xīn rán chéng dàn dàn lìng sòng hái mì yuàn
不逾月，密院有事送中书，亦违诏格，堂吏欣然呈旦，旦令送还密院。
zhǔn dà cán jiàn dàn yuē tóng nián shén de xǔ dà dù liàng
准大惭，见旦曰："同年，甚得许大度量？
dàn bù dá
"旦不答。
kòu zhǔn ba shū mì shǐ tuō rén sī qiú wèi shǐ xiāng dàn jīng yuē jiàng xiàng zhī rèn qǐ kě qiú yé
寇准罢枢密使，托人私求为使相，旦惊曰："将相之任，岂可求耶！
wú bù shòu sī qǐng
吾不受私请。
zhǔn shēn hàn zhī
"准深憾之。
yǐ ér chú zhǔn wǔ shèng jūn jié dù shǐ tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
已而除准武胜军节度使、同中书门下平章事。
zhǔn rù jiàn xiè yuē fēi bì xià zhī chén ān néng zhì cǐ
准入见，谢曰："非陛下知臣，安能至此？
dì jù dào dàn suǒ yǐ jiàn zhě
"帝具道旦所以荐者。
zhǔn kuì tàn yǐ wéi bù kě jí
准愧叹，以为不可及。
zhǔn zài fān zhèn shēng chén zào shān péng dà yàn yòu fú yòng tiě chǐ wéi rén suǒ zòu
准在藩镇，生辰，造山棚大宴，又服用僣侈，为人所奏。
dì nù wèi dàn yuē kòu zhǔn měi shì yù xiào zhèn kě hu
帝怒，谓旦曰："寇准每事欲效朕，可乎？
dàn xú duì yuē zhǔn chéng xián néng wú rú sì hé
"旦徐对曰："准诚贤能，无如𫘤何。
zhēn zōng yì suì jiě yuē rán cǐ zhèng shì sì ěr
"真宗意遂解，曰："然，此正是𫘤尔。
suì bù wèn
"遂不问。
hàn lín xué shì chén péng nián chéng zhèng fǔ kē chǎng tiáo mù dàn tóu zhī de yuē nèi hàn de guān jǐ rì nǎi yù gé jié tiān xià jìn shì yé
翰林学士陈彭年呈政府科场条目，旦投之地曰："内翰得官几日，乃欲隔截天下进士耶？
péng nián huáng kǒng ér tuì
"彭年皇恐而退。
shí xiàng mǐn zhōng tóng zài zhōng shū chū péng nián suǒ liú wén zì dàn míng mù qǔ zhǐ fēng zhī
时向敏中同在中书，出彭年所留文字，旦瞑目取纸封之。
mǐn zhōng qǐng yī lǎn dàn yuē bù guò xīng jiàn fú ruì tú jìn ěr
敏中请一览，旦曰："不过兴建符瑞图进尔。
hòu péng nián yǔ wáng céng zhāng zhī bái cān yù zhèng shì tóng wèi dàn yuē měi zòu shì qí jiān yǒu bù jīng shàng lǎn zhě gōng pī zhǐ fèng xíng kǒng rén yán zhī yǐ wéi bù kě
"后彭年与王曾、张知白参预政事，同谓旦曰："每奏事，其间有不经上览者，公批旨奉行，恐人言之以为不可。
dàn xùn xiè ér yǐ
"旦逊谢而已。
yī rì zòu duì dàn tuì céng děng shāo liú dì jīng yuē yǒu hé shì bù yǔ wáng dàn lái
一日奏对，旦退，曾等稍留，帝惊曰："有何事不与王旦来？
jiē yǐ qián shì duì
"皆以前事对。
dì yuē dàn zài zhèn zuǒ yòu duō nián zhèn chá zhī wú háo fà sī
帝曰："旦在朕左右多年，朕察之无毫发私。
zì dōng fēng hòu zhèn yù yǐ xiǎo shì yī miàn fèng xíng qīng děng jǐn fèng zhī
自东封后，朕谕以小事一面奉行，卿等谨奉之。
céng děng tuì ér kuì xiè dàn yuē zhèng lài zhū gōng guī yì
"曾等退而愧谢，旦曰："正赖诸公规益。
lüè bù jiè yì
"略不介意。
dì yù xiāng wáng qīn ruò dàn yuē qīn ruò zāo féng bì xià ēn lǐ yǐ lóng qiě qǐ liú zhī shū mì liǎng fǔ yì jūn
帝欲相王钦若，旦曰："钦若遭逢陛下，恩礼已隆，且乞留之枢密，两府亦均。
chén jiàn zǔ zōng cháo wèi cháng yǒu nán rén dāng guó zhě suī gǔ chēng lì xián wú fāng rán xū xián shì nǎi kě
臣见祖宗朝未尝有南人当国者，虽古称立贤无方，然须贤士乃可。
chén wèi zǎi xiàng bù gǎn jǔ yì rén cǐ yì gōng yì yě
臣为宰相，不敢沮抑人，此亦公议也。
zhēn zōng suì zhǐ
"真宗遂止。
dàn méi hòu qīn ruò shǐ dà yòng yǔ rén yuē wèi wáng gōng chí wǒ shí nián zuò zǎi xiàng
旦没后，钦若始大用，语人曰："为王公迟我十年作宰相。
qīn ruò yǔ chén yáo sōu mǎ zhī jié tóng zài shū fǔ yīn zòu shì fèn zhēng
"钦若与陈尧叟、马知节同在枢府，因奏事忿争。
zhēn zōng zhào dàn zhì qīn ruò yóu huā bù yǐ zhī jié liú tì yuē yuàn yǔ qīn ruò tóng xià yù shǐ fǔ
真宗召旦至，钦若犹哗不已，知节流涕曰："愿与钦若同下御史府。
dàn huà qīn ruò shǐ tuì
"旦叱钦若使退。
dì dà nù mìng fù yù
帝大怒，命付狱。
dàn cóng róng yuē qīn ruò děng shì bì xià hòu gù shàng fán qiǎn hē dāng háng cháo diǎn
旦从容曰："钦若等恃陛下厚顾，上烦谴诃，当行朝典。
yuàn qiě hái nèi lái rì qǔ zhǐ
愿且还内，来日取旨。
míng rì zhào dàn qián wèn zhī dàn yuē qīn ruò děng dāng chù wèi zhī zuò yǐ hé zuì
"明日，召旦前问之，旦曰："钦若等当黜，未知坐以何罪？
dì yuē zuò fèn zhēng wú lǐ
"帝曰："坐忿争无礼。
dàn yuē bì xià yǎn yǒu tiān xià shǐ dà chén zuò fèn zhēng wú lǐ zhī zuì huò wén wài guó kǒng wú yǐ wēi yuǎn
"旦曰："陛下奄有天下，使大臣坐忿争无礼之罪，或闻外国，恐无以威远。
dì yuē qīng yì rú hé
"帝曰："卿意如何？
dàn yuē yuàn zhì zhōng shū zhào qīn ruò děng xuān shì bì xià hán róng zhī yì qiě jiè yuē zhī
"旦曰："愿至中书，召钦若等宣示陛下含容之意，且戒约之。
sì shǎo jiàn ba zhī wèi wǎn yě
俟少间，罢之未晚也。
dì yuē fēi qīng zhī yán zhèn gù nán rěn
"帝曰："非卿之言，朕固难忍。
hòu yuè yú qīn ruò děng jiē ba
"后月余，钦若等皆罢。
dàn cháng yǔ yáng yì píng pǐn rén wù yì yuē dīng wèi jiǔ yuǎn dāng hé rú
旦尝与杨亿评品人物，亿曰："丁谓久远当何如？
dàn yuē cái zé cái yǐ yǔ dào zé wèi
"旦曰："才则才矣，语道则未。
tā rì zài shàng wèi shǐ yǒu dé zhě zhù zhī zhù de zhōng jí
他日在上位，使有德者助之，庶得终吉；
ruò dú dāng quán bì wéi shēn lèi ěr
若独当权，必为身累尔。
hòu wèi guǒ rú yán
"后谓果如言。
dàn wèi yǎn zhōu jǐng líng gōng cháo xiū shǐ nèi chén zhōu huái zhèng xié xíng huò chéng jiàn qǐng jiàn dàn bì sì cóng zhě jǐn zhì guàn dài chū jiàn yú táng huáng bái shì ér tuì
旦为兖州景灵宫朝修使，内臣周怀政偕行，或乘间请见，旦必俟从者尽至，冠带出见于堂皇，白事而退。
hòu huái zhèng yǐ shì bài fāng zhī dàn yuǎn lǜ
后怀政以事败，方知旦远虑。
nèi chén liú chéng guī yǐ zhōng jǐn de xìng bìng qiě sǐ qiú wèi jié dù shǐ
内臣刘承规以忠谨得幸，病且死，求为节度使。
dì yǔ dàn yuē chéng guī dài cǐ yǐ míng mù
帝语旦曰："承规待此以瞑目。
dàn zhí bù kě yuē tā rì jiāng yǒu qiú wèi shū mì shǐ zhě nài hé
"旦执不可，曰："他日将有求为枢密使者，奈何？
suì zhǐ
"遂止。
zì shì nèi chén guān bù guò liú hòu
自是内臣官不过留后。
dàn wèi xiāng bīn kè mǎn táng wú gǎn yǐ sī qǐng
旦为相，宾客满堂，无敢以私请。
chá kě yǔ yán jí sù zhī míng zhě shù yuè hòu zhào yǔ yǔ xún fǎng sì fāng lì bìng huò shǐ shū qí yán ér xiàn zhī
察可与言及素知名者，数月后，召与语，询访四方利病，或使疏其言而献之。
guān cái zhī suǒ cháng mì jí qí míng qí rén fù lái bú jiàn yě
观才之所长，密籍其名，其人复来，不见也。
měi yǒu chà chú xiān mì shū sì sān rén xìng míng yǐ qǐng suǒ yòng zhě dì yǐ bǐ diǎn zhī
每有差除，先密疏四三人姓名以请，所用者帝以笔点之。
tóng liè bù zhī zhēng yǒu suǒ yòng wéi dàn suǒ yòng zòu rù wú bù kě
同列不知，争有所用，惟旦所用，奏入无不可。
dīng wèi yǐ shì shù huǐ dàn dì yì hòu zhī
丁谓以是数毁旦，帝益厚之。
gù cān zhèng li mù zi xíng jiǎn yǐ jiāng zuò jiān chéng jiā jū yǒu xián xíng qiān tài zǐ zhōng yǔn
故参政李穆子行简，以将作监丞家居，有贤行，迁太子中允。
shǐ zhě bù zhī qí zhái zhēn zōng mìng jiù zhōng shū wèn dàn rén shǐ zhī xíng jiǎn wèi dàn suǒ jiàn
使者不知其宅，真宗命就中书问旦，人始知行简为旦所荐。
dàn fán suǒ jiàn jiē rén wèi cháng zhī
旦凡所荐，皆人未尝知。
dàn méi hòu shǐ guān xiū zhēn zōng shí lù de nèi chū zòu zhāng shǐ zhī cháo shì duō dàn suǒ jiàn yún
旦没后，史官修《真宗实录》，得内出奏章，始知朝士多旦所荐云。
jiàn yì dài fū zhāng shī dé liǎng yì dàn mén bù dé jiàn yì wéi rén suǒ huǐ yǐ gào xiàng mǐn zhōng wéi cóng róng míng zhī
谏议大夫张师德两诣旦门，不得见，意为人所毁，以告向敏中，为从容明之。
jí yì zhī zhì gào dàn yuē kě xī zhāng shī dé
及议知制诰，旦曰："可惜张师德。
mǐn zhōng wèn zhī dàn yuē lèi yú shàng qián yán shī dé míng jiā zǐ yǒu shì xíng bù yì liǎng jí wú mén
"敏中问之，旦曰："累于上前言师德名家子，有士行，不意两及吾门。
zhuàng yuán jí dì róng jìn sù dìng dàn dāng jìng yǐ dài zhī ěr
状元及第，荣进素定，但当静以待之尔。
ruò fù bēn jìng shǐ wú jiē ér rù zhě dāng rú hé yě
若复奔竞，使无阶而入者当如何也。
mǐn zhōng qǐ yǐ shī dé zhī yì dàn yuē dàn chù ān dé yǒu rén gǎn qīng huǐ rén dàn shī dé hòu jìn dài wǒ báo ěr
"敏中启以师德之意，旦曰："旦处安得有人敢轻毁人，但师德后进，待我薄尔。
mǐn zhōng gù chēng shì yǒu quē wàng gōng fú yí
"敏中固称："适有阙，望公弗遗。
dàn yuē dì huǎn zhī shǐ shī dé zhī liáo yǐ jiè tān jìn jī báo sú yě
"旦曰："第缓之，使师德知，聊以戒贪进、激薄俗也。
shí pǔ zhī xǔ zhōu bù fǎ cháo yì yù jiù hé
石普知许州不法，朝议欲就劾。
dàn yuē pǔ wǔ rén bù míng diǎn xiàn kǒng shì báo xiào wàng yǒu shēng shì
旦曰："普武人，不明典宪，恐恃薄效，妄有生事。
bì xū chóng xíng qǐ zhào guī zhì yù
必须重行，乞召归置狱。
nǎi xià yù shǐ àn zhī yī rì ér yù jù
"乃下御史按之，一日而狱具。
yì zhě yǐ wéi bù qū guó fǎ ér bǎo quán wǔ chén zhēn guó tǐ yě
议者以为不屈国法而保全武臣，真国体也。
xuē kuí wèi jiāng huái fā yùn shǐ cí dàn dàn wú tā yǔ dàn yún dōng nán mín lì jié yǐ
薛奎为江、淮发运使，辞旦，旦无他语，但云："东南民力竭矣。
kuí tuì ér yuē zhēn zǎi xiàng zhī yán yě
"奎退而曰："真宰相之言也。
zhāng shì xùn wèi jiāng xī zhuǎn yùn shǐ cí dàn qiú jiào dàn yuē cháo tíng què lì zhì yǐ
"张士逊为江西转运使，辞旦求教，旦曰："朝廷榷利至矣。
shì xùn dié gēng shì zhí sī dàn zhī yán wèi cháng qiú lì shí zhě yuē cǐ yùn shǐ shí dà tǐ
"士逊迭更是职，思旦之言，未尝求利，识者曰："此运使识大体。
zhāng yǒng zhī chéng dū zhào hái yǐ rèn zhōng zhèng dài zhī yán zhě yǐ wéi bù kě
"张咏知成都，召还，以任中正代之，言者以为不可。
dì wèn dàn duì yuē fēi zhōng zhèng bù néng shǒu yǒng zhī guī
帝问旦，对曰："非中正不能守咏之规。
tā rén wǎng wàng yǒu biàn gèng yǐ
他人往，妄有变更矣。
li dí hè biān yǒu shí míng jǔ jìn shì dí yǐ fù luò yùn biān yǐ dāng rén bù ràng yú shī lùn yǐ shī wèi zhòng yǔ zhù shū yì jiē bù yù
"李迪、贺边有时名，举进士，迪以赋落韵，边以《当仁不让于师论》以"师"为"众"，与注疏异，皆不预。
zhǔ wén zòu qǐ shōu shì dàn yuē dí suī fàn bù kǎo rán chū yú bù yì qí guò kě lüè
主文奏乞收试，旦曰："迪虽犯不考，然出于不意，其过可略。
biān tè lì yì shuō jiàng lìng hòu shēng wu wèi chuān záo jiàn bù kě zhǎng
边特立异说，将令后生务为穿凿，渐不可长。
suì shōu dí ér chù biān
"遂收迪而黜边。
dàn rèn shì jiǔ rén yǒu bàng zhī zhě zhé yǐn jiù bù biàn
旦任事久，人有谤之者，辄引咎不辨。
zhì rén yǒu guò shī suī rén zhǔ shèng nù kě biàn zhě biàn zhī bì děi ér hòu yǐ
至人有过失，虽人主盛怒，可辨者辨之，必得而后已。
sù léi duō jí zì dōng lǔ fù mìng lián suì qiú jiě yōu zhào bāo dá jì yǐ miàn yù wěi rèn wú èr
素羸多疾，自东鲁复命，连岁求解，优诏褒答，继以面谕，委任无贰。
tiān xǐ chū jìn wèi tài bǎo wèi yǎn zhōu tài jí guān fèng shàng bǎo cè shǐ fù jiā tài wèi jiān shì zhōng wǔ rì yī fù qǐ jū rù zhōng shū yù jūn guó zhòng shì bù xiàn shí rì rù yù cān jué
天禧初，进位太保，为兖州太极观奉上宝册使，复加太尉兼侍中，五日一赴起居，入中书，遇军国重事，不限时日入预参决。
dàn yù wèi bì shàng shū kěn cí yòu tuō tóng liè zòu bái
旦愈畏避，上疏恳辞，又托同列奏白。
dì zhòng wéi qí yì zhǐ jiā fēng yì
帝重违其意，止加封邑。
yī rì dú duì zī fú diàn dì yuē zhèn fāng yǐ dà shì tuō qīng ér qīng jí rú cǐ
一日，独对滋福殿，帝曰："朕方以大事托卿，而卿疾如此。
yīn mìng huáng tài zǐ chū bài dàn huáng kǒng zǒu bì tài zǐ suí ér bài zhī
"因命皇太子出拜，旦皇恐走避，太子随而拜之。
dàn yán tài zǐ shèng dé bì rèn bì xià shì
旦言："太子盛德，必任陛下事。
yīn jiàn kě wèi dà chén zhě shí yú rén qí hòu bù zhì zǎi xiàng wéi li jí lìng cè èr rén yì wèi míng chén
"因荐可为大臣者十余人，其后不至宰相惟李及、凌策二人，亦为名臣。
dàn fù qiú bì wèi dì dǔ qí xíng cuì mǐn rán xǔ zhī
旦复求避位，帝睹其形瘁，悯然许之。
yǐ tài wèi lǐng yù qīng zhāo yìng gōng shǐ gěi zǎi xiàng bàn fèng
以太尉领玉清昭应宫使，给宰相半奉。
chū dàn yǐ zǎi xiàng jiān shǐ jīn bà xiāng shǐ yóu lǐng zhī qí zhuān zhì shǐ zì dàn shǐ yān
初，旦以宰相兼使，今罢相，使犹领之，其专置使自旦始焉。
xún yòu mìng jiān yú rù jìn shǐ zi yōng yǔ zhí shěng lì xié fú jiàn yú yán hé diàn
寻又命肩舆入禁，使子雍与直省吏挟扶，见于延和殿。
dì yuē qīng jīn jí jí wàn yī yǒu bù huì shǐ zhèn yǐ tiān xià shì fù zhī shuí hu
帝曰："卿今疾亟，万一有不讳，使朕以天下事付之谁乎？
dàn yuē zhī chén mò ruò jūn wéi míng zhǔ zé zhī
"旦曰："知臣莫若君，惟明主择之。
zài sān wèn bú duì
"再三问，不对。
shí zhāng yǒng mǎ liàng jiē wèi shàng shū dì lì wèn èr rén yì bú duì
当时张咏、马亮都为尚书，皇帝一一问这二人，王旦也不回答。
yīn yuē shì yǐ qīng yì yán zhī
因曰："试以卿意言之。
dàn qiáng qǐ jǔ hù yuē yǐ chén zhī yú mò rú kòu zhǔn
"旦强起举笏曰："以臣之愚，莫如寇准。
dì yuē zhǔn xìng gāng biǎn qīng gèng sī qí cì
"帝曰："准性刚褊，卿更思其次。
dàn yuē tā rén chén suǒ bù zhī yě
"旦曰："他人，臣所不知也。
chén bìng kùn bù néng jiǔ shì
臣病困，不能久侍。
suì cí tuì
"遂辞退。
hòu dàn méi suì yú jìng yòng zhǔn wèi xiāng
后旦没岁余，竟用准为相。
dàn jí shèn qiǎn nèi shì wèn zhě rì huò sān sì dì shǒu zì huò yào bìng shǔ yù zhōu cì zhī
旦疾甚，遣内侍问者日或三四，帝手自和药，并薯蓣粥赐之。
dàn yǔ yáng yì sù hòu yán zhì wò nèi qǐng zhuàn yí biǎo
旦与杨亿素厚，延至卧内，请撰遗表。
qiě yán tiǎn wèi zǎi fǔ bù kě yǐ jiāng jǐn zhī yán wèi zōng qīn qiú guān zhǐ xù shēng píng zāo yù yuàn rì qīn shù zhèng jìn yòng xián shì shǎo jiǎn jiāo láo zhī yì
且言："忝为宰辅，不可以将尽之言，为宗亲求官，止叙生平遭遇，愿日亲庶政，进用贤士，少减焦劳之意。
réng jiè zǐ dì wǒ jiā shèng míng qīng dé dāng wù jiǎn sù bǎo shǒu mén fēng bù dé shì yú tài chǐ wù wèi hòu zàng yǐ jīn bǎo zhì jiù zhōng
"仍戒子弟："我家盛名清德，当务俭素，保守门风，不得事于泰侈，勿为厚葬以金宝置柩中。
biǎo shàng zhēn zōng tàn zhī suì xìng qí dì cì bái jīn wǔ qiān liǎng
"表上，真宗叹之，遂幸其第，赐白金五千两。
dàn zuò zòu cí zhī gǎo mò zì yì sì jù yún yì jù duō cáng kuàng wú suǒ yòng jiàn yù sàn shī yǐ xi jiù yāng
旦作奏辞之，藁末，自益四句云："益惧多藏，况无所用，见欲散施，以息咎殃。
jí yú zhì nèi tà zhào bù xǔ
"即舁至内闼，诏不许。
hái zhì mén dàn yǐ hōng nián liù shí yī
还至门，旦已薨，年六十一。
dì lín qí sàng tòng fèi cháo sān rì zèng tài shī shàng shū lìng wèi guó gōng shì wén zhèng yòu bié cì fā āi
帝临其丧恸，废朝三日，赠太师、尚书令、魏国公，谥文正，又别次发哀。
hòu shù rì zhāng mín fù zhèn hé yáng lì yi yǐn jiàn yǐ dàn gù bù jǔ lè
后数日，张旻赴镇河阳，例宜饮饯，以旦故，不举乐。
lù qí zi dì zhí wài sūn mén kè cháng cóng shòu guān zhě shí shù rén
录其子、弟、侄、外孙、门客、常从，授官者十数人。
zhū zǐ fú chú yòu gè jìn yī guān
诸子服除，又各进一官。
yǐ ér wén dàn zòu gǎo zì yì sì jù qǔ shì qì xià jiǔ zhī
已而闻旦奏藁自益四句，取视，泣下久之。
dàn yǒu wén jí èr shí juǎn
旦有文集二十卷。
qián xìng chū zhào pèi xiǎng zhēn zōng miào tíng
干兴初，诏配享真宗庙廷。
jí jiàn bēi rén zōng zhuàn qí shǒu yuē quán dé yuán lǎo zhī bēi
及建碑，仁宗篆其首曰："全德元老之碑。
dàn shì guǎ sǎo yǒu lǐ yǔ dì xù yǒu ài shén dǔ
旦事寡嫂有礼，与弟旭友爱甚笃。
hūn yīn bù qiú mén fá
婚姻不求门阀。
bèi fú zhì sù jiā rén yù yǐ zēng jǐn shì zhān xí bù xǔ
被服质素，家人欲以缯锦饰毡席，不许。
yǒu huò yù dài zhě dì yǐ wéi jiā chéng dàn dàn mìng xì zhī yuē hái jiàn jiā fǒu
有货玉带者，弟以为佳，呈旦，旦命系之，曰："还见佳否？
dì yuē xì zhī ān dé zì xiàn
"弟曰："系之安得自见？
dàn yuē zì fù zhòng ér shǐ guān zhě chēng hǎo wú nǎi láo hu
"旦曰："自负重而使观者称好，无乃劳乎！
jí hái zhī
"亟还之。
gù suǒ fú zhǐ yú cì dài
故所服止于赐带。
jiā rén wèi cháng jiàn qí nù yǐn shí bù jīng jié dàn bù shí ér yǐ
家人未尝见其怒，饮食不精洁，但不食而已。
cháng shì yǐ shǎo āi mò tóu gēng zhōng dàn wéi dàn fàn wèn hé bù chuò gēng zé yuē wǒ ǒu bù xǐ ròu
尝试以少埃墨投羹中，旦惟啖饭，问何不啜羹，则曰："我偶不喜肉。
hòu yòu mò qí fàn zé yuē wú jīn rì bù xǐ fàn kě bié jù zhōu
"后又墨其饭，则曰："吾今日不喜饭，可别具粥。
dàn bù zhì tián zhái yuē zǐ sūn dāng gè niàn zì lì hé bì tián zhái tú shǐ zhēng cái wèi bú yì ěr
"旦不置田宅，曰："子孙当各念自立，何必田宅，徒使争财为不义尔。
zhēn zōng yǐ qí suǒ jū lòu yù zhì zhī dàn cí yǐ xiān rén jiù lú nǎi zhǐ
"真宗以其所居陋，欲治之，旦辞以先人旧庐，乃止。
zhái mén huài zhǔ zhě chè xīn zhī zàn yú wǔ xià qǐ cè mén chū rù
宅门坏，主者彻新之，暂于庑下启侧门出入。
dàn zhì cè mén jù ān fǔ guò mén chéng fù yóu zhī jiē bù wèn yān
旦至侧门，据鞍俯过，门成复由之，皆不问焉。
sān zi yōng guó zǐ bó shì
三子：雍，国子博士；
chōng zuǒ zàn shàn dài fū
冲，左赞善大夫；
sù bié yǒu chuán
素，别有传。
xiàng mǐn zhōng zì cháng zhī kāi fēng rén
向敏中，字常之，开封人。
fù yǔ shì hàn fú lí lìng
父瑀，仕汉符离令。
xìng yán yì wéi mǐn zhōng yī zi gōng zì jiào dū bù jiǎ yán sè
性严毅，惟敏中一子，躬自教督，不假颜色。
cháng wèi qí mǔ yuē dà wú mén zhě cǐ r yě
尝谓其母曰："大吾门者，此儿也。
mǐn zhōng suí yǔ fù diào jīng shī yǒu shū shēng guò mén jiàn mǐn zhōng wèi lín mǔ yuē cǐ r fēng gǔ xiù yì guì qiě shòu
"敏中随瑀赴调京师，有书生过门，见敏中，谓邻母曰："此儿风骨秀异，贵且寿。
lín mǔ rù gào qí jiā bǐ chū yǐ bù jiàn yǐ
"邻母入告其家，比出，已不见矣。
jí guān jì dīng nèi wài yōu néng kè lì zì lì yǒu dà zhì bù xiè pín jù
及冠，继丁内外忧，能刻厉自立，有大志，不屑贫窭。
tài píng xīng guó wǔ nián jìn shì jiě hè jiāng zuò jiān chéng tōng pàn jí zhōu jiù gǎi yòu zàn shàn dài fū
太平兴国五年进士，解褐将作监丞、通判吉州，就改右赞善大夫。
zhuǎn yùn shǐ zhāng qí xián jiàn qí cái dài hái wèi zhù zuò láng
转运使张齐贤荐其材，代还，为著作郎。
zhào jiàn biàn diàn zhàn duì míng chàng tài zōng shàn zhī mìng wèi hù bù tuī guān chū wèi huái nán zhuǎn yùn fù shǐ
召见便殿，占对明畅，太宗善之，命为户部推官，出为淮南转运副使。
shí lǐng wài jì zhě jiē yǐ quán chǒng zì zūn suǒ zhì wèi dàn mǐn zhōng bù shàng wēi chá dài liáo shǔ yǒu lǐ qín yú quàn xù zhí wù xiū jǔ
时领外计者，皆以权宠自尊，所至畏惮，敏中不尚威察，待僚属有礼，勤于劝勖，职务修举。
huò jiàn qí yǒu wǔ gàn zhě zhào rù jiāng shòu zhū sī fù shǐ
或荐其有武干者，召入，将授诸司副使。
mǐn zhōng kěn cí réng xiàn suǒ zhù wén jiā zhí shǐ guǎn qiǎn hái rèn
敏中恳辞，仍献所著文，加直史馆，遣还任。
yǐ gēng jí ēn chāo zuǒ sī jiàn rù wèi hù bù pàn guān zhī zhì gào
以耕籍恩，超左司谏，入为户部判官、知制诰。
wèi jǐ quán pàn dà lǐ sì
未几，权判大理寺。
shí mò rù zǔ jí zāng qián fēn cì fǎ lì mǐn zhōng yǐn zhōng lí yì wěi zhū shì dú bù shòu
时没入祖吉赃钱，分赐法吏，敏中引钟离意委珠事，独不受。
yāo ní dào ān gòu yù shì lián kāi fēng pàn guān zhāng qù huá mǐn zhōng qī fù yě yǐ gù de qǐng bù yù jué yàn
妖尼道安构狱，事连开封判官张去华，敏中妻父也，以故得请不预决谳。
jì ér fǎ guān jiē biǎn yóu yǐ qīn lèi luò zhí chū zhī guǎng zhōu
既而法官皆贬，犹以亲累落职，出知广州。
rù cí miàn xù qí shì tài zōng wèi zhī gǎn dòng xǔ yǐ bù sān suì zhào hái
入辞，面叙其事，太宗为之感动，许以不三岁召还。
yì rì qiān zhí fāng yuán wài láng qiǎn zhī
翌日，迁职方员外郎，遣之。
shì zhōu jiān zhǎng shì bó qián shǒu duō shè jī yì
是州兼掌市舶，前守多涉讥议。
mǐn zhōng zhì jīng nán yù shì yào wù yǐ wǎng zài rèn wú suǒ xū yǐ qīng lián wén
敏中至荆南，预市药物以往，在任无所须，以清廉闻。
jiù zhuó guǎng nán dōng lù zhuǎn yùn shǐ zhào wèi gōng bù láng zhōng
就擢广南东路转运使，召为工部郎中。
tài zōng fēi bái shū mǐn zhōng jì zhāng yǒng èr míng fù zhōng shū yuē cǐ èr rén míng chén yě zhèn jiāng yòng zhī
太宗飞白书敏中洎张咏二名付中书，曰："此二人，名臣也，朕将用之。
zuǒ yòu yīn chēng qí cái bìng mìng wèi shū mì zhí xué shì
"左右因称其材，并命为枢密直学士。
shí tōng jìn yín tái sī zhǔ chū nà shū zòu lǐng yú shū mì yuàn pō duō yōng è huò zhì lòu shī
时通进、银台司主出纳书奏，领于枢密院，颇多壅遏，或至漏失。
mǐn zhōng jù zòu qí shì kǒng yuǎn fāng yǒu shī shì jī qǐng bié zhì jú mìng guān zhuān lì xiào qí bù jí zhào mìng mǐn zhōng yǔ yǒng lǐng qí jú
敏中具奏其事，恐远方有失事机，请别置局，命官专莅，校其簿籍，诏命敏中与咏领其局。
tài zōng yù dà rèn mǐn zhōng dāng tú zhě jì zhī
太宗欲大任敏中，当途者忌之。
huì yǒu yán mǐn zhōng zài fǎ sì shí huáng fǔ kǎn jiān wú wéi jūn què wu yǐ huì bài fā shū lì yì cháo guì qiú wèi mò jiǎn mǐn zhōng yì shòu zhī
会有言敏中在法寺时，皇甫侃监无为军榷务，以贿败，发书历诣朝贵求为末减，敏中亦受之。
shì xià yù shǐ àn shí cháng yǒu shū jí mén mǐn zhōng dǔ qí míng bù qǐ fēng qiǎn qù
事下御史，按实，尝有书及门，敏中睹其名，不启封遣去。
é bǔ de kǎn sī tóng jí zhī yún qí shū xún nà tǒng zhōng yì lín jiāng chuán shè
俄捕得侃私僮诘之，云其书寻纳筒中，瘗临江传舍。
chí yì jué de fēng tí rú gù
驰驿掘得，封题如故。
tài zōng dà jīng yì zhào jiàn wèi yù shǎng jī suì jué yú dēng yòng
太宗大惊异，召见，慰谕赏激，遂决于登用。
wèi jǐ bài yòu jiàn yì dài fū tóng zhī shū mì yuàn shì
未几，拜右谏议大夫、同知枢密院事。
zì láng zhōng zhì shì bǎi yú rì chāo zhuó rú cǐ
自郎中至是百余日，超擢如此。
shí xī běi yòng bīng shū jī zhī rèn zhuān zhǔ móu yì mǐn zhōng míng biàn yǒu cái lüè yù shì mǐn sù fán èr biān dào lù chì hòu zǒu jí zhī suǒ mò bù zhōu zhī
时西北用兵，枢机之任，专主谋议，敏中明辨有才略，遇事敏速，凡二边道路、斥堠、走集之所，莫不周知。
zhì dào chū qiān jǐ shì zhōng
至道初，迁给事中。
zhēn zōng jí wèi mǐn zhōng shì zài jí gào lì qǐ jiàn yú dōng xù jí qiǎn shì shì
真宗即位，敏中适在疾告，力起，见于东序，即遣视事。
jìn hù bù shì láng
进户部侍郎。
huì cáo bīn wèi shū mì shǐ gǎi wéi fù shǐ
会曹彬为枢密使，改为副使。
xián píng chū bài bīng bù shì láng cān zhī zhèng shì
咸平初，拜兵部侍郎、参知政事。
cóng xìng dà míng shǔ sòng shí bìng dài jiān zhī shū mì yuàn shì
从幸大名，属宋湜病，代兼知枢密院事。
shí dà bīng zhī hòu yì qiǎn zhòng chén wèi fǔ biān jùn mìng wèi hé běi hé dōng ān fǔ dà shǐ yǐ chén yáo sōu féng zhěng wèi fù fā jìn bīng wàn rén yì cóng
时大兵之后，议遣重臣慰抚边郡，命为河北、河东安抚大使，以陈尧叟、冯拯为副，发禁兵万人翼从。
suǒ zhì fǎng mín jí kǔ yàn kào guān lì mò bù gǎn yuè
所至访民疾苦，宴犒官吏，莫不感悦。
sì nián yǐ běn guān tóng píng zhāng shì chōng jí xián diàn dà xué shì
四年，以本官同平章事，充集贤殿大学士。
gù xiāng xuē jū zhèng sūn ān shàng bù xiào qí jū dì yǒu zhào wú de mào yì mǐn zhōng wéi zhào zhì zhī
故相薛居正孙安上不肖，其居第有诏无得贸易，敏中违诏质之。
huì jū zhèng zi wéi jí lí fù chái jiāng xié zī chǎn shì zhāng qí xián ān shàng su qí shì chái suì yán mǐn zhōng cháng qiú qǔ jǐ bù xǔ yǐ shì yīn bì ān shàng
会居正子惟吉嫠妇柴将携赀产适张齐贤，安上诉其事，柴遂言敏中尝求娶己，不许，以是阴庇安上。
zhēn zōng yǐ wèn mǐn zhōng mǐn zhōng yán jìn sàng qī bù fù yì hūn wèi cháng qiú hūn yú chái zhēn zōng yīn bù fù wèn
真宗以问敏中，敏中言近丧妻不复议婚，未尝求婚于柴，真宗因不复问。
chái yòu fá gǔ sòng yì jí suì xià yù shǐ tái bìng de mǐn zhōng zhì zhái zhī zhuàng
柴又伐鼓，讼益急，遂下御史台，并得敏中质宅之状。
shí wáng sì zōng wèi yán tiě shǐ sù jì mǐn zhōng yīn duì yán mǐn zhōng yì qǔ wáng chéng yǎn nǚ dì mì yuē yǐ dìng ér wèi nà cǎi
时王嗣宗为盐铁使，素忌敏中，因对言，敏中议娶王承衍女弟，密约已定而未纳采。
zhēn zōng xún yú wáng shì de qí shí yǐ mǐn zhōng qián yán wèi wàng ba wèi hù bù shì láng chū zhī yǒng xīng jūn
真宗询于王氏，得其实，以敏中前言为妄，罢为户部侍郎，出知永兴军。
jǐng dé chū fù bīng bù shì láng
景德初，复兵部侍郎。
xià zhōu li jì qiān bīng bài wèi pān luō zhī shè shāng zì dù gū wēi qiě sǐ shǔ qí zi dé míng bì guī sòng yuē yī biǎo bù tīng zé zài qǐng suī lèi bǎi biǎo bù dé qǐng wù zhǐ yě
夏州李继迁兵败，为潘罗支射伤，自度孤危且死，属其子德明必归宋，曰："一表不听则再请，虽累百表，不得，请勿止也。
jì qiān zú dé míng nà kuǎn jiù mìng mǐn zhōng wèi fū yán lù yuán biān ān fǔ shǐ é hái jīng zhào
"继迁卒，德明纳款，就命敏中为鄜延路缘边安抚使，俄还京兆。
shì dōng zhēn zōng xìng chán yuān cì mǐn zhōng mì zhào jǐn fù xī bǐ xǔ biàn yí cóng shì
是冬，真宗幸澶渊，赐敏中密诏，尽付西鄙，许便宜从事。
mǐn zhōng de zhào cáng zhī shì zhèng rú cháng rì
敏中得诏藏之，视政如常日。
huì dà nuó yǒu gào jìn zú yù yǐ nuó wéi luàn zhě mǐn zhōng mì shǐ huī bīng bèi jiǎ fú wǔ xià mù zhōng
会大傩，有告禁卒欲倚傩为乱者，敏中密使麾兵被甲伏庑下幕中。
míng rì jǐn zhào bīn liáo bīng guān zhì jiǔ zòng yuè wú yī rén yù zhī zhě
明日，尽召宾僚兵官，置酒纵阅，无一人预知者。
mìng nuó rù xiān chí chěng yú zhōng mén wài hòu zhào zhì jiē mǐn zhōng zhèn mèi yī huī fú chū jǐn qín zhī guǒ gè huái duǎn rèn jí xí zhǎn yān
命傩入，先驰骋于中门外，后召至阶，敏中振袂一挥，伏出，尽擒之，果各怀短刃，即席斩焉。
jì píng qí shī yǐ huī shā sǎo tíng zhāng lè yàn yǐn zuò kè jiē gǔ lì biān fān suì ān
既屏其尸，以灰沙扫庭，张乐宴饮，坐客皆股栗，边藩遂安。
shí jiù xiāng chū zhèn bù yǐ jūn shì wéi yì
时旧相出镇，不以军事为意。
kòu zhǔn suī yǒu zhòng míng suǒ zhì zhōng rì yóu yàn zé yǐ suǒ ài líng rén huò fù fù shì zhé hòu yǒu de
寇准虽有重名，所至终日游宴，则以所爱伶人或付富室，辄厚有得。
zhāng qí xián tì tǎng rèn qíng huò jié dào huò zhì zòng qiǎn
张齐贤倜傥任情，获劫盗或至纵遣。
dì wén zhī chēng mǐn zhōng yuē dà chén chū lín sì fāng wéi mǐn zhōng jìn xīn yú mín shì ěr
帝闻之，称敏中曰："大臣出临四方，惟敏中尽心于民事尔。
yú shì yǒu fù yòng zhī yì
"于是有复用之意。
èr nián yòu yǐ dé míng shì yuē wèi dìng xǐ mǐn zhōng wèi fū yán lù dōu bù shǔ jiān zhī yán zhōu wěi yǐ jīng lüè gǎi zhī hé nán fǔ jiān xī jīng liú shǒu
二年，又以德明誓约未定，徙敏中为鄜延路都部署兼知延州，委以经略，改知河南府兼西京留守。
dà zhōng xiáng fú chū yì fēng tài shān yǐ mǐn zhōng jiù dé yǒu rén wàng zhào rù quán dōng jīng liú shǒu
大中祥符初，议封泰山，以敏中旧德有人望，召入，权东京留守。
lǐ chéng bài shàng shū yòu chéng
礼成，拜尚书右丞。
shí lì bù xuǎn rén duō jī zhì zhě mìng mǐn zhōng yǔ wēn zhòng shū lǐng qí shì
时吏部选人多稽滞者，命敏中与温仲舒领其事。
é jiān mì shū jiān yòu lǐng gōng bù shàng shū chōng zī zhèng diàn dà xué shì cì yù shī bāo chǒng
俄兼秘书监，又领工部尚书，充资政殿大学士，赐御诗褒宠。
sì fén yīn fù wèi liú shǒu
祀汾阴，复为留守。
mǐn zhōng yǐ hòu zhòng zhèn jìng rén qíng tiè rán dì zuò shī qiǎn shǐ chí cì zhī
敏中以厚重镇静，人情帖然，帝作诗遣使驰赐之。
bài xíng bù shàng shū
拜刑部尚书。
wǔ nián fù bài tóng píng zhāng shì chōng jí xián diàn dà xué shì jiā zhōng shū shì láng
五年，复拜同平章事，充集贤殿大学士，加中书侍郎。
xún chōng jǐng líng gōng shǐ gōng chéng jìn bīng bù shàng shū wèi yǎn zhōu jǐng líng gōng qìng chéng shǐ
寻充景灵宫使，宫成，进兵部尚书，为兖州景灵宫庆成使。
tiān xǐ chū jiā lì bù shàng shū yòu wèi yìng tiān yuàn fèng ān tài zǔ shèng róng lǐ yí shǐ
天禧初，加吏部尚书，又为应天院奉安太祖圣容礼仪使。
jìn yòu pú yè jiān mén xià shì láng jiān xiū guó shǐ
进右仆射兼门下侍郎，监修国史。
shì rì hàn lín xué shì li zōng è dāng duì dì yuē zhèn zì jí wèi wèi cháng chú pú yè jīn mìng mǐn zhōng cǐ shū mìng yě mǐn zhōng yīng shén xǐ
是日，翰林学士李宗谔当对，帝曰："朕自即位，未尝除仆射，今命敏中，此殊命也，敏中应甚喜。
yòu yuē mǐn zhōng jīn rì hè kè bì duō qīng wǎng guān zhī wù yán zhèn yì yě
"又曰："敏中今日贺客必多，卿往观之，勿言朕意也。
zōng è jì zhì mǐn zhōng xiè kè mén lán jì rán
"宗谔既至，敏中谢客，门阑寂然。
zōng è yǔ qí qīn jìng rù xú hè yuē jīn rì wén jiàng má shì dà fū mò bù huān wèi xiāng qìng
宗谔与其亲径入，徐贺曰："今日闻降麻，士大夫莫不欢慰相庆。
mǐn zhōng dàn wěi wěi
"敏中但唯唯。
yòu yuē zì shàng jí wèi wèi cháng chú duān kuí fēi xūn dé lóng zhòng juàn yǐ shū yuè hé yǐ zhì cǐ
又曰："自上即位，未尝除端揆，非勋德隆重，眷倚殊越，何以至此。
mǐn zhōng fù wěi wěi
"敏中复唯唯。
yòu lì chén qián shì wèi pú yè zhě xūn dé lǐ mìng zhī zhòng mǐn zhōng yì wěi wěi zú wú yī yán
又历陈前世为仆射者勋德礼命之重，敏中亦唯唯，卒无一言。
jì tuì shǐ rén wèn páo zhōng jīn rì yǒu qīn bīn yǐn yàn fǒu yì wú yī rén
既退，使人问庖中，今日有亲宾饮宴否，亦无一人。
míng rì jù yǐ suǒ jiàn duì
明日，具以所见对。
dì yuē xiàng mǐn zhōng dà nài guān zhí
帝曰："向敏中大耐官职。
xǐ yù qīng zhāo yìng gōng shǐ
"徙玉清昭应宫使。
yǐ nián lǎo lèi qǐng zhì zhèng yōu zhào bù xǔ
以年老，累请致政，优诏不许。
sān nián chóng yáng yàn yuàn zhōng mù guī zhòng fēng xuàn jiāo sì bù rèn péi cóng
三年重阳，宴苑中，暮归中风眩，郊祀不任陪从。
jìn zuǒ pú yè zhāo wén guǎn dà xué shì fèng biǎo kěn ràng yòu biǎo qiú jiě jiē bù xǔ
进左仆射、昭文馆大学士，奉表恳让，又表求解，皆不许。
míng nián sān yuè zú nián qī shí èr
明年三月卒，年七十二。
dì qīn lín kū zhī tòng fèi cháo sān rì zèng tài wèi zhōng shū lìng shì wén jiǎn
帝亲临，哭之恸，废朝三日，赠太尉、中书令，谥文简。
wǔ zǐ zhū xù bìng qiān guān qīn xiào yòu guān shù rén
五子、诸婿并迁官，亲校又官数人。
mǐn zhōng zī biǎo guī shuò yǒu yí jǔ xìng duān hòu kǎi tì duō zhì xiǎo mín zhèng shàn chǔ fán jù shèn yú cǎi bá
敏中姿表瑰硕，有仪矩，性端厚岂弟，多智，晓民政，善处繁剧，慎于采拔。
jū dà rèn sān shí nián shí yǐ zhòng dé mù zhī wéi rén zhǔ suǒ yōu lǐ gù suī shuāi jí zhōng bù dé xiè
居大任三十年，时以重德目之，为人主所优礼，故虽衰疾，终不得谢。
jí zhuī mìng zhì rù dì tè pī yuē mǐn zhōng chún jǐn wēn liáng yi yì cǐ yì
及追命制入，帝特批曰："敏中淳谨温良，宜益此意。
qí ēn gù rú cǐ
"其恩顾如此。
yǒu wén jí shí wǔ juǎn
有文集十五卷。
zi chuán zhèng guó zǐ bó shì
子传正，国子博士；
chuán shì lóng tú gé zhí xué shì
传式，龙图阁直学士；
chuán liàng jià bù yuán wài láng
传亮，驾部员外郎；
chuán shī diàn zhōng chéng
传师，殿中丞；
chuán fàn qǔ nán yáng jùn wáng wéi jí nǚ ān fú xiàn zhǔ wèi mì zhōu guān chá shǐ shì huì jié
传范，娶南阳郡王惟吉女安福县主，为密州观察使，谥惠节。
chuán liàng zi jīng dìng guó jūn liú hòu shì kāng yì
传亮子经，定国军留后，谥康懿。
jīng nǚ jí qīn shèng xiàn sù huáng hòu yě yǐ hòu zú zèng mǐn zhōng yàn wáng chuán liàng zhōu wáng jīng wú wáng
经女即钦圣宪肃皇后也，以后族赠敏中燕王、传亮周王、经吴王。
mǐn zhōng yú sūn yì jiàng bìng guān tài zǐ zhōng shū
敏中余孙绎、绛，并官太子中书。
lùn yuē sòng zhì zhēn zōng zhī shì hào wèi shèng zhì ér dé rén yì duō
论曰：宋至真宗之世，号为盛治，而得人亦多。
li hàng wèi xiāng zhèng dà guāng míng qí fén fēng fēi zhī zhào yǐ gé rén zhǔ zhī sī qǐng qiān líng zhōu zhī mín yǐ duó xī xià zhī móu wú kuì zǎi xiàng zhī rèn yǐ
李沆为相，正大光明，其焚封妃之诏以格人主之私，请迁灵州之民以夺西夏之谋，无愧宰相之任矣。
hàng cháng wèi wáng dàn biān huàn jì xi rén zhǔ chǐ xīn bì shēng ér shēng sè tǔ mù shén xiān cí dǎo zhī shì jiāng zuò hòu wáng qīn ruò dīng wèi zhī tú guǒ shòu qí nìng
沆尝谓王旦，边患既息，人主侈心必生，而声色、土木、神仙祠祷之事将作，后王钦若、丁谓之徒果售其佞。
yòu gào zhēn zōng bù kě yòng xīn jìn xǐ shì zhī rén zhōng wài suǒ chén lì hài jiē bào bà zhī hòu shén zōng xìn yòng ān shí biàn gēng zhī yán xùn zhì fén rǎo
又告真宗不可用新进喜事之人，中外所陈利害皆报罢之，后神宗信用安石变更之言，驯至棼扰。
shì chēng hàng wèi shèng xiāng qí yán suī guò chéng yǒu xiān zhī zhě hu
世称沆为"圣相"，其言虽过，诚有先知者乎！
wáng dàn dāng guó zuì jiǔ shì zhì bù jiāo yǒu bàng bù jiào jiàn xián ér bù shì ēn jiù zuì zhé yòu ér bù fèi cí
王旦当国最久，事至不胶，有谤不校，荐贤而不市恩，救罪辄宥而不费辞。
chán yuān zhī yì qǐng yú zhēn zōng yuē shí rì bù jié hé yǐ chù zhī
澶渊之役，请于真宗曰："十日不捷，何以处之？
zhēn zōng dá zhī yuē lì tài zǐ
"真宗答之曰："立太子。
qì dān yú suì gěi ér jiè bì xī xià gào mín jī ér jiǎ liáng jiē yī yǔ dìng zhī wěi zāi zǎi xiàng cái yě
"契丹逾岁给而借币，西夏告民饥而假粮，皆一语定之，伟哉宰相才也。
wéi shòu wáng qīn ruò zhī shuō yǐ suì tiān shū zhī wàng sī zé bù jí li hàng ěr
惟受王钦若之说，以遂天书之妄，斯则不及李沆尔。
xiàng mǐn zhōng chǐ shòu zāng wù zhī cì yǐ yuǎn qí wū yù bì shì bó zhī xián yǐ quán qí lián jiān jù huáng fǔ kǎn zhī shū yǐ miǎn qí lèi bài bà zhī jì xǐ yùn bù xíng yì kě wèi yǒu zǎi xiàng zhī fēng yān
向敏中耻受赃物之赐以远其污，预避市舶之嫌以全其廉，坚拒皇甫侃之书以免其累，拜罢之际，喜愠不形，亦可谓有宰相之风焉。