宋史 · 脱脱 · Chapter 285 of 496

列传·卷四十四

PinyinModern Translation
Size

chén zhí zhōng liú hàng féng zhěng zi xíng jǐ shēn jǐ gǔ chāng cháo dì chāng héng cóng zǐ yán bó zǔ fù yǎn liáng shì sūn zi měi

陈执中刘沆冯拯(子行己伸己) 贾昌朝(弟昌衡从子炎伯祖父琰) 梁适(孙子美)

chén zhí zhōng zì zhāo yù yǐ fù shù rèn wèi mì shū shěng zhèng zì lèi qiān wèi wèi sì chéng zhī wú zhōu

陈执中,字昭誉,以父恕任,为秘书省正字,累迁卫尉寺丞、知梧州。

shàng fù gǔ yào dào sān piān zhēn zōng yì ér zhào zhī

上《复古要道》三篇,真宗异而召之。

dì shǔ jí chūn qiū gāo dà chén mò gǎn yán jiàn chǔ zhě zhí zhōng jìn yǎn yào sān piān yǐ zǎo dìng tiān xià gēn běn wèi shuō

帝属疾,春秋高,大臣莫敢言建储者,执中进《演要》三篇,以蚤定天下根本为说。

yì rì dì yǐ tā shū shì fǔ chén jiē zàn yuē shàn

翌日,帝以他疏示辅臣,皆赞曰"善"。

dì zhǐ qí xiù zhōng yuē yòu yǒu shàn yú cǐ zhě

帝指其袖中曰:"又有善于此者。

chū zhī nǎi yǎn yào yě

"出之,乃《演要》也。

yīn zhào duì biàn diàn láo wèn jiǔ zhī zhuó yòu zhèng yán

因召对便殿,劳问久之,擢右正言。

yú yuè suì lì huáng tài zǐ

逾月,遂立皇太子。

míng nián zuò kǎo yù shì jìn shì juǎn chà miù biǎn wèi wèi sì chéng jiān yuè zhōu jiǔ wù

明年,坐考御试进士卷差谬,贬卫尉寺丞、监岳州酒务。

shāo fù diàn zhōng chéng tōng pàn fǔ zhōu fù yòu zhèng yán

稍复殿中丞、通判抚州,复右正言。

cáo lì yòng xù lú shì lún chú fú jiàn yùn shǐ dàn yuǎn bù xíng lì yòng wèi qǐng nǎi gǎi jīng dōng

曹利用婿卢士伦除福建运使,惮远不行,利用为请,乃改京东。

zhí zhōng cháng hé zòu zhī lì yòng xié sī fèn chū zhí zhōng zhī hàn yáng jūn

执中尝劾奏之,利用挟私忿,出执中知汉阳军。

jí lì yòng dé zuì nǎi zhào wèi qún mù pàn guān quán sān sī yán tiě pàn guān zhī jiàn yuàn tí jǔ zhū sī kù wu yǐ shàng shū gōng bù yuán wài láng jiān yù shǐ zhī zá tóng pàn liú nèi quán qiān sān sī hù bù fù shǐ

及利用得罪,乃召为群牧判官、权三司盐铁判官、知谏院、提举诸司库务,以尚书工部员外郎兼御史知杂、同判流内铨,迁三司户部副使。

míng dào zhōng ān fǔ jīng dōng jìn tiān zhāng gé dài zhì

明道中,安抚京东,进天章阁待制。

shǐ hái zhī yìng tiān fǔ xǐ jiāng níng fǔ yáng zhōu zài qiān gōng bù láng zhōng gǎi lóng tú gé zhí xué shì zhī yǒng xīng jūn bài yòu jiàn yì dài fū tóng zhī shū mì yuàn shì

使还,知应天府,徙江宁府、扬州,再迁工部郎中,改龙图阁直学士、知永兴军,拜右谏议大夫、同知枢密院事。

yuán hào kòu yán zhōu shǒu zhào zī fǎng fǔ chén gōng shǒu fāng lüè zhí zhōng jì shàng duì tuì fù zòu shū yuē yuán hào chéng zhōng guó jiǔ bù yòng bīng qiè fā xī chuí yǐ yóu bīng kùn jìng zú gān yán yuè shǒu chén yī dàn lián fàn tíng zhàng yán ān jī zhì bù bǎo

元昊寇延州,手诏咨访辅臣攻守方略,执中既上对,退,复奏疏曰:"元昊乘中国久不用兵,窃发西垂,以游兵困劲卒、甘言悦守臣,一旦连犯亭障,延安几至不保。

cǐ gài fàn yōng nà guǐ shuō shī yú jiè yán

此盖范雍纳诡说,失于戒严;

liú píng qīng zào sàng qí suǒ bù

刘平轻躁,丧其所部。

shàng xià fēn ràng yuǎn jìn zhèn hài

上下纷攘,远近震骇。

zì jīn míng li shì bīn zú pò ér bìng biān lí luò jiē dà huài

自金明李士彬族破,而并边篱落皆大坏。

sài mén jīn míng xiāng jù èr bǎi lǐ yi liè xiū sān chéng chéng tún bīng qiān rén yì mù gōng jiàn shǒu

塞门、金明相距二百里,宜列修三城,城屯兵千人,益募弓箭手。

kòu dà zhì zé tuì bǎo xiǎo zhì zé chū dòu

寇大至则退保,小至则出斗。

xuǎn gé mén zhī hòu yǐ shàng wèi zhài zhǔ dōu jiān yǐ zhū sī shǐ wèi lú guān yí lù dōu xún jiǎn yǐ bīng èr qiān shǔ zhī shǐ wèi sān zhài zhī yuán

选阁门祗候以上为寨主、都监,以诸司使为卢关一路都巡检,以兵二千属之,使为三砦之援。

shú qiāng jū hàn dì jiǔ zhě wěi biān chén fǔ cún zhī

熟羌居汉地久者,委边臣拊存之;

fǎn fù zhě pò zhú zhī

反复者,破逐之。

zhì yú xīn fǔ xiá qiāng rú jīng yuán kāng nú miè zāng dà chóng zú jiǔ jū nèi dì cháng yǒu pàn xīn bù sì jiǎn chú kǒng zhōng wéi huàn

至于新拊黠羌,如泾原康奴、灭臧、大虫族,久居内地,常有叛心,不肆剪除,恐终为患。

jīn jūn xū zhī chū mín yǐ chóu tàn fù yù biàn xiū chéng chí rú hé běi zhī zhì jí xià xū chéng shǐ shén yùn zhī yóu kǒng bù néng mín lì qí kān cǐ hu

今军须之出,民已愁叹,复欲遍修城池如河北之制,及夏须成,使神运之犹恐不能,民力其堪此乎?

shǎn xī dì xiǎn fēi rú hé běi wéi jīng zhōu zhèn róng jūn shì shāo píng yì ruò bù zé wài shǒu ér láo nèi yíng fēi cè zhī shàng yě

"陕西地险,非如河北,惟泾州、镇戎军势稍平易,若不责外守而劳内营,非策之上也。

yí xiū bìng biān chéng chí qí cì rú yán zhōu zhī fū tóng huán qìng zhī bīn níng bù guò wǔ qī chù liàng wèi yíng qì zé kē lǜ jiǎn mín lì sū yǐ

宜修并边城池,其次如延州之鄜、同,环庆之邠、宁,不过五七处,量为营葺,则科率减、民力苏矣。

jīn zéi shì fāng zhāng yi jìng shǒu yǐ jiāo qí zhì xù ruì yǐ cuò qí fēng zēng tǔ bīng yǐ bèi shǒu yù shěng qí zú yǐ jiǎn zhuǎn xiǎng

今贼势方张,宜静守以骄其志,蓄锐以挫其锋,增土兵以备守御,省骑卒以减转饷。

rán hòu xú yì dàng píng gǎi zhāng jié dù gèng xū zhǔ zhāng jiāng chén hèng yì bù rù zé zhōng chén jìn jié ér juān qū yǐ

然后徐议荡平,改张节度,更须主张,将臣横议不入,则忠臣尽节而捐躯矣。

jì ér yì cì tǔ bīng jiǔ bù jué ba zhī qīng zhōu

既而议刺土兵,久不决,罢知青州。

yòu yǐ zī zhèng diàn xué shì zhī hé nán fǔ gǎi shàng shū gōng bù shì láng shǎn xī tóng jīng lüè ān fǔ zhāo tǎo shǐ

又以资政殿学士知河南府,改尚书工部侍郎、陕西同经略安抚招讨使。

yǔ xià sǒng tóng zhī yǒng xīng jūn yì biān shì duō yì tóng zhào lìng hù chū xún biān nǎi zhūn jīng zhōu lìng zhū bù yuē kòu jí wú shuǐ cǎo chāo biān tú lì bù chú qiě fù zhì

与夏竦同知永兴军,议边事多异同,诏令互出巡边,乃屯泾州,令诸部曰:"寇籍吾水草,钞边图利,不除,且复至。

mìng xī fén zhī

"命悉焚之。

biǎo jiě bīng bǐng yǐ wéi bīng shàng shén mì qiān lǐ bǐng mìng fēi suǒ yǐ zhì shèng yi shǔ sì lù gè bǎo jiāng yǔ

表解兵柄,以为兵尚神密,千里禀命,非所以制胜,宜属四路各保疆圉。

cháo yì shàn zhī jiù zhī shǎn zhōu fù xǐ qīng zhōu

朝议善之,就知陕州,复徙青州。

yú shì qǐng chéng fu hǎi zhū zhōu cháo tíng zhòng xìng yì yǒu zhào bù xǔ

于是请城傅海诸州,朝廷重兴役,有诏不许。

zhí zhōng bù fèng zhào zú chéng zhī

执中不奉诏,卒城之。

míng nián yí zú wáng lún pàn qù huái nán zhí zhōng qiǎn xún jiǎn fu yǒng jí zhuī zhì cǎi shí jī bǔ shā zhī

明年,沂卒王伦叛,趣淮南,执中遣巡检傅永吉追至采石矶,捕杀之。

zhào bài cān zhī zhèng shì

召拜参知政事。

jiàn guān sūn fu cài xiāng jí lùn bù kě dì qiǎn shǐ chí cì chì gào

谏官孙甫、蔡襄极论不可,帝遣使驰赐敕告。

yú nián bài tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì jiān shū mì shǐ

逾年,拜同中书门下平章事、集贤殿大学士兼枢密使。

xī xià nà kuǎn yǔ zǎi xiàng gǔ chāng cháo qǐng jiě shū mì

西夏纳款,与宰相贾昌朝请解枢密。

qī nián chūn hàn chāng cháo ba zhí zhōng jiàng jǐ shì zhōng

七年春,旱,昌朝罢,执中降给事中。

yǐ ér jiā zhāo wén guǎn dà xué shì jiān xiū guó shǐ yú yuè fù guān

已而加昭文馆大学士、监修国史,逾月复官。

huáng yòu chū yǐ zú jí cí wèi zì chén bù yuàn wèi shǐ xiāng dà xué shì xué shì sūn biàn dāng zhì suì yǐ shàng shū zuǒ chéng zhī chén zhōu

皇祐初,以足疾辞位,自陈不愿为使相、大学士,学士孙抃当制,遂以尚书左丞知陈州。

zǎi xiàng wén yàn bó sòng xiáng yǐ wéi lǐ báo tiè má gǎi bīng bù shàng shū

宰相文彦博、宋庠以为礼薄,帖麻改兵部尚书。

qiān lì bù guān wén diàn dà xué shì

迁吏部、观文殿大学士。

jiǔ zhī bài jí qìng jūn jié dù shǐ tóng píng zhāng shì pàn dà míng fǔ

久之,拜集庆军节度使、同平章事、判大名府。

hé jué shāng hú zǒu dà míng chéng lín yù wèi dī bù guǒ chéng ér qù

河决商胡,走大名,程琳欲为堤,不果成而去。

zhí zhōng chéng nián fēng diào dīng fū zēng zhù èr shí lǐ yǐ zhàng héng kuì

执中乘年丰调丁夫增筑二十里,以障横溃。

yǐ lì bù shàng shū fù bài tóng píng zhāng shì zhāo wén guǎn dà xué shì

以吏部尚书复拜同平章事、昭文馆大学士。

měi cháo tuì bì zhōng shū dōng biàn mén yǐ fáng lòu xiè

每朝退,闭中书东便门,以防漏泄。

sān sī gòu dàng gōng shì jí jiān chǎng wu guān quán shì suǒ yǐn zhě jiē zòu ba zhī nèi wài wèi zhī sù rán

三司勾当公事及监场务官,权势所引者,皆奏罢之,内外为之肃然。

huì zhāng guì fēi hōng zhì sāng huáng yí diàn zhuī cè wèi hòu

会张贵妃薨,治丧皇仪殿,追册为后。

wáng zhū shí quán bīn wu yǐ fēi lǐ dǎo dì yì zhí zhōng suí zhé fèng xíng zhì yǐ zhū wèi yuán wài hàn lín xué shì quán bīn lǐng guān chá shǐ gěi liú hòu fèng

王洙、石全彬务以非礼导帝意,执中随辄奉行,至以洙为员外翰林学士,全彬领观察使,给留后奉。

jiǔ zhī bì qiè chī xiǎo bì chū wài shě sǐ yù shǐ zhào biàn liè bā shì zòu hé zhí zhōng ōu yáng xiū yì yán zhī

久之,嬖妾笞小婢出外舍死,御史赵抃列八事奏劾执中,欧阳修亦言之。

zhì hé sān nián chūn hàn jiàn guān fàn zhèn yán zhí zhōng wèi xiāng bù bìng ér jiā jū

至和三年春,旱,谏官范镇言:"执中为相,不病而家居。

bì xià yù mǐ zāi biàn yi sù tuì zhí zhōng yǐ kuài zhōng wài zhī wàng

陛下欲弭灾变,宜速退执中,以快中外之望。

jì ér yù shǐ zhōng chéng sūn biàn yǔ qí shǔ guō shēn xī wú shí fàn shī dào zhào biàn qǐng hé bān lùn zòu zhào lìng lún rì rù duì zú ba zhí zhōng wèi zhèn hǎi jūn jié dù shǐ tóng píng zhāng shì pàn bó zhōu

"既而御史中丞孙抃与其属郭申锡、毋湜、范师道、赵抃请合班论奏,诏令轮日入对,卒罢执中为镇海军节度使、同平章事、判亳州。

yú nián cí jié gǎi shàng shū zuǒ pú yè guān wén diàn dà xué shì fēng yīng guó gōng xǐ hé nán fǔ yòu xǐ cáo zhōu jiē bù fù

逾年辞节,改尚书左仆射、观文殿大学士,封英国公,徙河南府,又徙曹州,皆不赴。

guò dōu yǐ jí cì gào jiù dì bài sī tú qí guó gōng zhì shì zú zèng tài shī jiān shì zhōng

过都,以疾赐告,就第拜司徒、岐国公致仕,卒,赠太师兼侍中。

zhí zhōng zài zhōng shū bā nián rén mò gǎn gàn yǐ sī sì fāng wèn yí bù jí mén wéi diàn qián dōu zhǐ huī shǐ guō chéng yòu shù zhì qí jiā wèi yù shǐ suǒ yán suì zhào zhōng shū shū mì zì jīn fēi jù tīng wú jiàn bīn kè

执中在中书八年,人莫敢干以私,四方问遗不及门,惟殿前都指挥使郭承祐数至其家,为御史所言,遂诏中书、枢密自今非聚厅无见宾客。

jí yì shì lǐ guān hán wéi yuē zhí zhōng yǐ gōng qīng zi zāo shì chéng píng yīn yuán yī yán suì zhì guì xiǎn

及议谥,礼官韩维曰:"执中以公卿子,遭世承平,因缘一言,遂至贵显。

tiān zǐ yǐ hòu gōng zhī sàng wèn suǒ yǐ zàng jì zhī lǐ zhí zhōng wèi shàng xiàng bù néng zǒng lǜ qún sī kǎo zhèng yí diǎn zhī zhì sāng huáng yí fēi pín yù zhī lǐ zhuī cè wèi hào yú gōng wéi yǒu xián jiàn miào yòng lè yú zǔ zōng jiù zhì jiē bái ér xíng zhī cǐ bù zhōng zhī dà zhě

天子以后宫之丧,问所以葬祭之礼,执中位上相,不能总率群司考正仪典,知治丧皇仪非嫔御之礼,追册位号于宫闱有嫌,建庙用乐逾祖宗旧制,皆白而行之,此不忠之大者。

guī mén zhī nèi lǐ fēn bù míng fū rén zhèng shì shū báo zì chù shù qiè jiàn rén hàn yì bù zhì qí zhì jiā wú zú yán zhě

闺门之内,礼分不明,夫人正室疏薄自绌,庶妾贱人悍逸不制,其治家无足言者。

zǎi xiàng bù néng bǐng dào shuài lǐ zhèng shēn qí jiā fāng dù mén shēn jū xiè jué bīn kè yuē wǒ wú sī yě wǒ bù dǎng yě

宰相不能秉道率礼,正身齐家,方杜门深居,谢绝宾客,曰:'我无私也,我不党也。

qǐ bù lòu zāi

'岂不陋哉?

shì fǎ chǒng lù guāng dà yuē róng bù qín chéng míng yuē líng

谥法:'宠禄光大曰荣','不勤成名曰灵'。

zhí zhōng chū rù jiāng xiāng yǐ yī pǐn jiù dì chǒng lù guāng dà yǐ

执中出入将相,以一品就第,宠禄光大矣;

de wèi xíng zhèng xián shì dài fū wú shù yān bù qín chéng míng yǐ

得位行政,贤士大夫无述焉,不勤成名矣;

qǐng shì yuē róng líng

请谥曰荣灵。

hòu gǎi shì gōng xiāng zhào shì yuē gōng

"后改谥恭襄,诏谥曰恭。

dì zhuàn qí mù bēi yuē bāo zhōng zhī bēi

帝篆其墓碑曰"褒忠之碑"。

zi shì rú guān zhì guó zǐ bó shì qī li yǔ qún bì shā shì rú suǒ shēng mǔ shì rú yǔ móu jiē qì shì

子世儒,官至国子博士,妻李与群婢杀世儒所生母,世儒与谋,皆弃市。

liú hàng zì chōng zhī jí zhōu yǒng xīn rén

刘沆,字冲之,吉州永新人。

zǔ jǐng hóng shǐ yáng xíng mì de jiāng xī yá jiāng péng gān jù zhōu zì chēng tài shǒu shǔ jǐng hóng yǐ bīng yù xié zhòng fù hú nán jǐng hóng wěi xǔ zhī

祖景洪,始,杨行密得江西,衙将彭玕据州自称太守,属景洪以兵,欲胁众附湖南,景洪伪许之。

fù yǐ zhōu guī xíng mì tuì jū bù shì

复以州归行密,退居不仕。

jí xú wēn jiàn guó yǐ lǐ pìn zhī bù qǐ guān qí zi xù wèi diàn zhí dōu yú hòu

及徐温建国,以礼聘之,不起,官其子煦为殿直都虞候。

fù sù bù shì yǐ cái xióng lǐ zhōng xǐ bīn kè

父素,不仕,以财雄里中,喜宾客。

jǐng hóng cháng gào rén yuē wǒ bù cóng péng gān jǐ huó wàn rén hòu shì dāng yǒu lóng zhě

景洪尝告人曰:"我不从彭玕,几活万人,后世当有隆者。

yīn míng suǒ jū běi shān yuē hòu lóng shān

"因名所居北山曰后隆山。

shān yǒu niú sēng rú dú shū táng jí gù jī zhù tái yuē cōng míng tái

山有牛僧孺读书堂,即故基筑台曰聪明台。

hàng mǔ mèng yì guān zhàng fū yuē niú xiàng gōng lái yǐ lái yǒu shēn nǎi shēng hàng

沆母梦衣冠丈夫曰牛相公来,已来有娠,乃生沆。

jí zhǎng tì tǎng rèn qì

及长,倜傥任气。

jǔ jìn shì bù zhōng zì chēng tuì shì bù fù chū fù lì miǎn zhī

举进士不中,自称"退士",不复出,父力勉之。

tiān shèng bā nián shǐ zhuó jìn shì dì èr wèi dà lǐ píng shì tōng pàn shū zhōu yǒu dà yù lì suì bù jué hàng shù rì jué zhī

天圣八年,始擢进士第二,为大理评事、通判舒州,有大狱历岁不决,沆数日决之。

zhāng xiàn tài hòu jiàn zī shèng fú tú nèi shì zhāng huái xìn xié zhào mìng dū yì yán jùn zhōu jiāng zhì yí jí bù gǎn chū hàng zòu ba huái xìn

章献太后建资圣浮图,内侍张怀信挟诏命,督役严峻,州将至移疾不敢出,沆奏罢怀信。

zài qiān tài cháng chéng zhí jí xián yuàn chū zhī héng zhōu

再迁太常丞、直集贤院,出知衡州。

dà xìng yǐn shì qī lín wēng lǎo zi yòu yù qiè qǔ qí tián nǎi wěi zuò mài quàn jí lín wēng sǐ suì duó ér yǒu zhī

大姓尹氏欺邻翁老子幼,欲窃取其田,乃伪作卖券,及邻翁死,遂夺而有之。

qí zi su yú zhōu xiàn èr shí nián bù dé zhí hàng zhì fù su zhī

其子诉于州县,二十年不得直,沆至,复诉之。

yǐn shì chí jī suì shuì chāo wèi yàn hàng yuē ruò tián qiān qǐng suì shū qǐ tè cǐ yé

尹氏持积岁税钞为验,沆曰:"若田千顷,岁输岂特此耶?

ěr shǐ wèi quàn shí cháng rú chì wèn lín hu

尔始为券时,尝如敕问邻乎?

qí rén gù duō zài kě xùn yě

其人固多在,可讯也。

yǐn shì suì fú zuì

"尹氏遂伏罪。

qiān tài cháng bó shì lì sān sī dù zhī hù bù pàn guān tóng xiū qǐ jū zhù zhuó yòu zhèng yán zhī zhì gào pàn lì bù liú nèi quán

迁太常博士,历三司度支、户部判官、同修起居注,擢右正言、知制诰、判吏部流内铨。

fèng shǐ qì dān guǎn bàn dù fáng qiáng hàng yǐ jiǔ hàng zhān zuì fú xiù qǐ yīn mà zhī zuò shì chū zhī tán zhōu

奉使契丹,馆伴杜防强沆以酒,沆沾醉,拂袖起,因骂之,坐是出知潭州。

yòu jiàng zhī hé zhōu gǎi yòu jiàn yì dài fū zhī jiāng zhōu

又降知和州,改右谏议大夫、知江州。

shí hú nán mán yáo shǔ chū kòu zhì shā guān lì

时湖南蛮徭数出寇,至杀官吏。

yǐ hàng wèi lóng tú gé zhí xué shì zhī tán zhōu jiān ān fǔ shǐ xǔ biàn yí cóng shì

以沆为龙图阁直学士、知潭州兼安抚使,许便宜从事。

hàng dà fā bīng zhì guì yáng zhāo xiáng èr qiān yú rén shǐ sǎn jū suǒ bù ér mán qiú jiàng zhě jiē zòu mìng yǐ guān

沆大发兵至桂阳,招降二千余人,使散居所部,而蛮酋降者皆奏命以官。

yòu mù tǔ bīng fēn bǔ yú dǎng pò táo yóu píng néng jiā yuán zhǎn guó shén zhòng

又募土兵分捕余党,破桃油平、能家源,斩馘甚众。

yǐ ér zéi fù chū shā pí jiàng hú yuán zuò jiàng zhī è zhōu xǐ jīng nán qiān jǐ shì zhōng xǐ hóng zhōu

已而贼复出,杀裨将胡元,坐降知鄂州,徙京南,迁给事中,徙洪州。

hái zhī shěn xíng yuàn chú zhī yǒng xīng jūn

还,知审刑院,除知永兴军。

qǐng zhī yǐ lóng tú gé xué shì quán zhī kāi fēng fǔ shù fā yǐn fú

顷之,以龙图阁学士权知开封府,数发隐伏。

sì míng táng qiān shàng shū gōng bù shì láng

祀明堂,迁尚书工部侍郎。

yú nián bài cān zhī zhèng shì

逾年,拜参知政事。

chū hàng zài fǔ yǒu zhāng yàn fāng zhě kè yuè guó fū rén cáo shì jiā shòu fù mín jīn wèi wěi gào chì

初,沆在府,有张彦方者,客越国夫人曹氏家,受富民金,为伪告敕。

jì bài xì yù hàng dǐ yàn fāng sǐ cí bù jí cáo shì

既败系狱,沆抵彦方死,辞不及曹氏。

cáo shì zhāng guì fēi mǔ yě

曹氏,张贵妃母也。

hàng jì yòng jiàn guān yù shǐ jiē wèi hàng yú yàn fāng dú bù jìn yí yǐ cǐ jìn zhēng lùn zhī dì bù tīng

沆既用,谏官、御史皆谓沆于彦方独不尽,疑以此进,争论之,帝不听。

guì fēi hōng zhuī cè huáng hòu hàng wèi jiān hù shǐ

贵妃薨,追册皇后,沆为监护使。

shù yuè bài tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì gǎi yuán líng shǐ

数月,拜同中书门下平章事、集贤殿大学士,改园陵使。

yù shǐ zhōng chéng sūn biàn yù shǐ fàn shī dào wú shí yán zǎi xiàng bù dàng wèi zèng hòu diǎn zàng bù bào

御史中丞孙抃、御史范师道、毋湜言,宰相不当为赠后典葬,不报。

jì zàng cì hòu gé zhōng jīn qì shù bǎi liǎng lì cí ér qǐng qí zi jǐn shì xué shì yuàn suì tiē zhí

既葬,赐后阁中金器数百两,力辞,而请其子瑾试学士院,遂帖职。

shí zhōng shū kě fǒu duō yòng lì rén huò yuán lì yǐ sòng ér fǎ yǒu bù xíng

时中书可否多用例,人或援例以讼,而法有不行。

hàng jìn yán sān bì yuē jìn chén bǎo jiàn pì qǐng dòng yú shù shí jiē fú bó quán háo zhī liú jiāo xiāng jiàn jǔ

沆进言三弊曰:"近臣保荐辟请,动逾数十,皆浮薄权豪之流交相荐举。

yǒu sī yǐ zhī mào yì ér suì shǐ shěng fǔ tái gé huá zī yào zhí lù fēn jiān sī biān fáng jì rèn shòu fēi gōng xuǎn duō chū sī mén

有司以之贸易,而遂使省、府、台、阁华资要职,路分、监司边防寄任,授非公选,多出私门。

yòu zhí zhǎng lì rén qiān bǔ yǒu cháng ér huò jiǎn xuǎn chū guān chāo zī huàn zhí táng chú biàn jiā xiān cì chāi qiǎn zhī lèi

又职掌吏人迁补有常,而或减选出官、超资换职、堂除便家、先次差遣之类。

cǐ jìn chén bǎo jiàn zhī bì yī yě

此近臣保荐之弊一也。

shěn guān lì bù quán sān bān dāng rù chuān guǎng nǎi qiú jìn dì dāng rù jìn dì yòu qiú zài jīng jí táng chú shēng zhì shěng fǔ guǎn zhí jiǎn tǎo zhī lèi

审官、吏部铨、三班当入川、广,乃求近地,当入近地,又求在京,及堂除升陟省府、馆职、检讨之类。

cǐ jìn chén chén gài qīn shǔ zhī bì èr yě

此近臣陈匄亲属之弊二也。

qí xù qián gǔ guǎn kù zhī láo bǔ zéi zhāo xuě zhī shǎng cháng gé suī cún jiǎo xìng yóu shén

其叙钱谷管库之劳、捕贼昭雪之赏,常格虽存,侥幸犹甚。

yǐ fǎ zé qīng yǐ lì zé hòu zhí zhèng zhě bù néng chí fǎ duō yǐ lì yǔ zhī

以法则轻,以例则厚,执政者不能持法,多以例与之。

cǐ xù láo gàn jìn zhī bì sān yě

此叙劳干进之弊三也。

yuàn zhào zhōng shū shū mì fán sān shì wú yòng lì yú tīng rú jiù

愿诏中书、枢密,凡三事毋用例,余听如旧。

shì jì shī xíng ér zhòng pō bú yuè xún rú jiù

"事既施行,而众颇不悦,寻如旧。

wén yàn bó fù bì fù rù wèi xiāng

文彦博、富弼复入为相。

yàn bó wèi zhāo wén guǎn dà xué shì bì jiān xiū guó shǐ hàng qiān bīng bù shì láng wèi zài bì xià

彦博为昭文馆大学士,弼监修国史,沆迁兵部侍郎,位在弼下。

lùn zhě yǐ wéi fēi gù shì yóu xué shì yáng chá zhī wù nǎi tiè má gǎi hàng jiān xiū guó shǐ bì wèi jí xián diàn dà xué shì

论者以为非故事,由学士杨察之误,乃帖麻改沆监修国史,弼为集贤殿大学士。

hàng jì jí yán shì guān yīn yán zì qìng lì hòu tái jiàn guān yòng shì cháo tíng mìng lìng zhī chū shì wú dàng fǒu xī lùn zhī bì shèng ér hòu yǐ zhuān wù jué rén yīn sī mò biàn zhī shì yǐ zhòng shāng shì dà fū

沆既疾言事官,因言:"自庆历后,台谏官用事,朝廷命令之出,事无当否悉论之,必胜而后已,专务抉人阴私莫辨之事,以中伤士大夫。

zhí zhèng wèi qí yán jìn zhuó yóu sù

执政畏其言,进擢尤速。

hàng suì jǔ xíng yù shǐ qiān cì zhī gé mǎn èr suì zhě yǔ zhī zhōu

"沆遂举行御史迁次之格,满二岁者与知州。

yù shǐ fàn shī dào zhào biàn suì mǎn qiú bǔ jùn hàng yǐn gé chū zhī zhōng chéng zhāng biàn děng yán hàng xié sī chū yù shǐ

御史范师道、赵抃岁满求补郡,沆引格出之,中丞张昪等言沆挟私出御史。

shí shū mì shǐ dí qīng yì yīn yù shǐ yán ba zhī chén zhōu hàng zòu yuē yù shǐ qù bì xià jiàng xiàng xuē bì xià zhǎo yá cǐ cáo suǒ móu chén mò cè yě

时枢密使狄青亦因御史言,罢知陈州,沆奏曰:"御史去陛下将相,削陛下爪牙,此曹所谋,臣莫测也。

shēng děng yì lùn biàn bù yǐ ba hàng wèi guān wén diàn dà xué shì gōng bù shàng shū zhī yìng tiān fǔ

"升等益论辨不已,罢沆为观文殿大学士、工部尚书、知应天府。

qiān xíng bù shàng shū xǐ chén zhōu

迁刑部尚书,徙陈州。

hàng cháng yú lì shì xìng háo lǜ shǎo yí jǔ

沆长于吏事,性豪率,少仪矩。

rán rèn shù shàn cì tàn quán jìn guò shī yīn chí zhī yǐ xuān zhì qǔ shì lùn zhě yǐ cǐ shǎo zhī

然任数,善刺探权近过失,阴持之以轩轾取事,论者以此少之。

zú zèng zuǒ pú yè jiān shì zhōng

卒,赠左仆射兼侍中。

zhī zhì gào zhāng guī cǎo cí dǐ hàng qí jiā bù gǎn qǐng shì

知制诰张瑰草词诋沆,其家不敢请谥。

dì wèi zhuàn mù bēi yuē sī xián zhī bēi

帝为篆墓碑曰"思贤之碑"。

zi jǐn cháng wèi tiān zhāng gé dài zhì zuò fǎ miǎn hòu yǐ gōng fù zhí

子瑾,尝为天章阁待制,坐法免,后以功复职。

féng zhěng zì dào jì

冯拯,字道济。

fù jùn shì hàn xiāng yīn gōng liú yūn

父俊,事汉湘阴公刘赟。

yūn sǐ jùn yǔ cóng xíng qiān yú rén xì shì wèi yù zhōu tài zǔ shè chū zhī shòu jiǎn jiào tài zǐ bīn kè shù ān yuǎn jūn yù mǎ zhèn cí bù xíng yīn xǐ jū hé yáng

赟死,俊与从行千余人系侍卫狱,周太祖赦出之,授检校太子宾客,戍安远军驭马镇,辞不行,因徙居河阳。

zhěng yǐ shū shēng yè zhào pǔ pǔ qí qí zhuàng yuē zi fù guì shòu kǎo yi bù xià wǒ

拯以书生谒赵普,普奇其状,曰:"子富贵寿考,宜不下我。

jǔ jìn shì bǔ dà lǐ píng shì tōng pàn xiá zhōu quán zhī zé zhōu xǐ fang zhōu qiān tài cháng chéng

"举进士,补大理评事、通判峡州,权知泽州,徙坊州,迁太常丞。

jiāng nán hàn mìng chí chuán zhèn dài pín fá chá guān lì néng fǒu hái zòu chēng zhǐ quán zhī shí zhōu zhuó yòu zhèng yán suì yú dài guī

江南旱,命驰传振贷贫乏,察官吏能否,还奏称旨,权知石州,擢右正言,岁余代归。

chū shǐ hé běi yǔ zhuǎn yùn shǐ fán zhī gǔ jì biān chǔ hái pàn sān sī hù bù lǐ qiàn píng yóu sī wèi dù zhī pàn guān

出使河北,与转运使樊知古计边储,还,判三司户部理欠凭由司,为度支判官。

chún huà zhōng yǒu shàng fēng qǐng lì huáng tài zǐ zhě zhěng yǔ yǐn huáng cháng wáng shì zé hóng chén fú gé qǐng lì xǔ wáng yuán xī tài zōng nù xī biǎn lǐng wài

淳化中,有上封请立皇太子者,拯与尹黄裳、王世则、洪湛伏阁请立许王元僖,太宗怒,悉贬岭外。

zhěng zhī duān zhōu jì zhì shàng yán qǐng qiǎn shǐ kuò zhū lù yǐn dīng gēng zhì bǎn jí jí yì yán fǎ tōng shāng fán shí yú shì

拯知端州,既至,上言请遣使括诸路隐丁、更制版籍及议盐法通商,凡十余事。

tài zōng yù zhào hái cān zhī zhèng shì kòu zhǔn sù bú yuè zhěng nǎi xǐ zhī dǐng zhōu

太宗欲召还参知政事,寇准素不悦拯,乃徙知鼎州。

gǎi tōng pàn guǎng zhōu

改通判广州。

jiāo sì bì tán ēn zhěng yǔ tōng pàn péng wéi jié jiē qiān shàng shū yuán wài láng wéi jié yǐ tài cháng bó shì wèi tún tián yuán wài ér zhěng yǐ zuǒ zhèng yán wèi yú bù yuán wài

郊祀毕,覃恩,拯与通判彭惟节皆迁尚书员外郎,惟节以太常博士为屯田员外,而拯以左正言为虞部员外。

zhěng shū míng jiù zài wéi jié shàng jí zòu shì rú gù zhǔn qiè zé zhī

拯书名旧在惟节上,及奏事如故,准切责之。

zhěng shàng shū yán zhǔn ē yì bù píng zhǔn zuò cǐ ba

拯上书言准阿意不平,准坐此罢。

zhěng yǐ mǔ sāng qǐng nèi xǐ mìng zhī jiāng zhōu

拯以母丧请内徙,命知江州。

zhēn zōng jí wèi jìn bǐ bù yuán wài láng

真宗即位,进比部员外郎。

yù shǐ zhōng chéng li wéi qīng biǎo wèi tuī zhí guān pàn sān sī dù zhī gōu yuàn qiān jià bù

御史中丞李惟清表为推直官,判三司度支勾院,迁驾部。

xián píng chū zuò shì kāi fēng jìn shì fù shè jī shàn xià zhěng yù shǐ tái wèi jǐ shì zhī

咸平初,坐试开封进士赋涉讥讪,下拯御史台,未几,释之。

míng nián jiān shì yù shǐ zhī zá shì

明年,兼侍御史知杂事。

shí xī běi yòng bīng wáng chāo fu qián jiàng bīng chū dìng yíng jiān guān wàng wán kòu zhěng jí lùn zhī bù bào

时西北用兵,王超、傅潜将兵出定、瀛间,观望玩寇,拯极论之,不报。

chāo děng guǒ dòu náo fù jūn

超等果逗挠覆军。

mìng zhěng àn fu yù dǐ qián zuì cuàn liú zhī

命拯按傅狱,抵潜罪,窜流之。

zhuó cí bù láng zhōng shū mì zhí xué shì quán pàn lì bù liú nèi quán

擢祠部郎中、枢密直学士,权判吏部流内铨。

yǐ shěn guān jí quán fǎ wèi bèi jiàn qǐng fán yīn bǔ jīng guān shì dú yī jīng shū jiā zhuàng tōng xí wèi zhōng gé shǐ de shì

以审官及铨法未备,建请凡荫补京官,试读一经,书家状通习为中格,始得仕。

tóng gòu dàng sān bān yuàn

同勾当三班院。

xiàng mǐn zhōng xuān fǔ hé běi hé dōng zhěng jí chén yáo sōu wèi fù yàn jiàn cháng chūn diàn

向敏中宣抚河北、河东,拯及陈尧叟为副,宴饯长春殿。

míng nián yǐ yòu jiàn yì dài fū tóng zhī shū mì yuàn shì

明年,以右谏议大夫同知枢密院事。

dì yù xiū suí zhōu móu zhū fǔ chén zhěng yǔ zǎi xiàng xiàng mǐn zhōng děng jiē yuē biàn

帝欲修绥州,谋诸辅臣,拯与宰相向敏中等皆曰便。

zǎi xiàng lǚ méng zhèng cān zhī zhèng shì wáng dàn wáng qīn ruò jiē yuē yi qì wù xiū

宰相吕蒙正、参知政事王旦、王钦若皆曰宜弃勿修。

dì qiǎn hóng chén chí yì wǎng shì hái shàng qī lì èr hài zú xiū wán zhī

帝遣洪湛驰驿往视,还,上七利二害,卒修完之。

shí shàng fēng zhě yán sān sī duō zhì wu zhōu jùn bǐng yí shì lì mín sù lǐ yuān yù yī wéi bù jué zhě zhé shù suì shuǐ hàn huò yóu yú cǐ

时上封者言:"三司多滞务,州郡禀疑事,吏民诉理冤狱,依违不决者辄数岁,水旱或由于此。

zhào zhěng xuǎn gàn qiáng lì tóng sān sī shǐ cái rǒng shì dū jǔ jī liú suì yǔ pàn dù zhī gōu yuàn sūn miǎn shěng zhàng dú èr shí yī wàn wǔ qiān běn bìng fèi rǒng guān shí wǔ yuán

"诏拯选干强吏同三司使裁冗事、督举稽留,遂与判度支勾院孙冕省帐牍二十一万五千本,并废冗官十五员。

qiān shàng shū gōng bù shì láng qiān shū shū mì yuàn shì

迁尚书工部侍郎、签书枢密院事。

cì shǒu zhá fǎng biān shì zhěng wèi bèi biān zhī yào bù è xiǎn yǐ zhì dí zhī chōng wèi yì shèng yě

赐手札访边事,拯谓:"备边之要,不扼险以制敌之冲,未易胜也。

ruò yú bǎo zhōu wēi lǔ jiān yī xú bào hé wèi zhèn qí biǎo shì kě qǔ shèng yǐ

若于保州、威虏间,依徐、鲍河为阵,其表势可取胜矣。

qián suì wáng xiǎn wéi zhào bù qū yào dì qì dān chū yā jìng wáng shī wèi xíng ér qì dān qí yǐ rù chāo lài lín yǔ nǎi dùn qù

前岁王显违诏不趋要地,契丹初压境,王师未行,而契丹骑已入钞,赖霖雨乃遁去。

bǐ wáng chāo zòu dí yǐ qù ér dōng lù zòu dí fāng lái jì jù jūn zhōng shān yǐ jiù wàng dū ér bīng kùn liáng kuì jiāng chén xiàn mò jǐ jǐn chāo děng jǐn yǐ shēn miǎn

比王超奏敌已去,而东路奏敌方来,既聚军中山以救望都,而兵困粮匮,将臣陷殁几尽,超等仅以身免。

jīn fáng qiū yí yú táng hé zēng tún bīng zhì liù wàn kòng dìng wǔ zhī běi wèi dà zhèn xíng zhōu zhì dōu zǒng guǎn wèi zhōng zhèn tiān xióng jūn zhì qián xiá wèi hòu zhèn ba mò zhōu láng shān liǎng lù bīng

今防秋,宜于唐河增屯兵至六万,控定武之北为大阵,邢州置都总管为中阵,天雄军置钤辖为后阵,罢莫州狼山两路兵。

cóng zhī

朝廷采纳了他的建议。

jǐng dé zhōng wèi cān zhī zhèng shì zài qiān bīng bù shì láng

景德中,为参知政事,再迁兵部侍郎。

shè shì xiǎng tài miào yǒu sī gòng zhàng màn shǒu fèng rén sù miào shì qián xuān xiāo bù sù zhěng yǐ wén

摄事享太庙,有司供帐幔,守奉人宿庙室前,喧嚣不肃,拯以闻。

zhào zhuān wèi miào xiǎng zhì yì mù shí qì cáng zōng zhèng sì jìn lì zú dēng miào jiē

诏专为庙享制帟幕什器,藏宗正寺,禁吏卒登庙阶。

wáng jì shàng biān chì dì yǐ qí fán jiǎn bù yī yǔ fǔ chén yuē xiǎn dé chì yóu fán gài shì zōng yán jí chū yú yī shí zhī yì chén xià bù gǎn yán qí shī yě

王济上编敕,帝以其烦简不一,语辅臣曰:"显德敕尤烦,盖世宗严急,出于一时之意,臣下不敢言其失也。

wáng dàn jìn yuē zhào chì yi jiǎn jìn yì shāng yú fán

"王旦进曰:"诏敕宜简,近亦伤于烦。

zhěng duì yuē kāi bǎo jiān chú zhū zhōu tōng pàn chì xíng yù qián gǔ xī tiáo liè yuē shù jīn zé lüè yǐ

"拯对曰:"开宝间,除诸州通判敕,刑狱、钱谷悉条列约束,今则略矣。

shí qì dān shǐ méng zhěng yán biān fāng sāo dòng wǔ chén xìng zhī yǐ wéi lì

"时契丹始盟,拯言边方骚动,武臣幸之以为利。

dì yuē cháo tíng yǐ xìn wèi shǒu rán jiè bèi bù kě fèi yě cǐ wài dāng jìng zhì yǐ ān wú mín ěr

帝曰:"朝廷以信为守,然戒备不可废也,此外,当静治以安吾民尔。

ěr qí fèng cheng zhī

尔其奉承之。

dà zhōng xiáng fú chū yán gòng jǔ hú míng fǎ

大中祥符初,严贡举糊名法。

zhěng yǔ wáng dàn lùn xuǎn jǔ dì qián zhěng qǐng jiān kǎo cè lùn bù zhuān yǐ shī fù wèi jìn tuì

拯与王旦论选举帝前,拯请兼考策论,不专以诗赋为进退。

dì yuē kě yǐ guān cái shí zhě wén lùn yě

帝曰:"可以观才识者,文论也。

zhěng lùn shì duō hé dì yì rú cǐ

"拯论事多合帝意如此。

fēng tài shān wèi yí zhàng shǐ

封泰山,为仪仗使。

lǐ chéng jìn shàng shū zuǒ chéng

礼成,进尚书左丞。

yǐ jí zài gào shù qǐng ba dì yǐ shǒu zhào yù zhǐ yòu mìng zǎi xiàng wáng dàn jiù dì quàn zhěng qǐ shì shì

以疾在告,数请罢,帝以手诏谕旨,又命宰相王旦就第劝拯起视事。

cóng sì fén yīn wèi yí zhàng shǐ qiān gōng bù shàng shū

从祀汾阴,为仪仗使,迁工部尚书。

fù yǐ jí qiú ba bài xíng bù shàng shū zhī hé nán fǔ tīng yǐ fǔ shì wěi guān shǔ

复以疾求罢,拜刑部尚书、知河南府,听以府事委官属。

qī nián chú yù shǐ zhōng chéng yòu yǐ jí cí chú hù bù shàng shū zhī chén zhōu

七年,除御史中丞,又以疾辞,除户部尚书、知陈州。

zhēn zōng cháng wèi wáng dàn yuē zhěng gù qiú xián jùn hé yá

真宗尝谓王旦曰:"拯固求闲郡,何邪?

dàn duì yuē mǎ zhī jié cháng jī zhěng hǎo fù guì suǒ yù jié dù shǐ ěr

"旦对曰"马知节尝讥拯好富贵,所欲节度使尔。

zhěng kǒng wèi zhī jié suǒ liàng bù gǎn qǐng dà fān dài wèi cǐ yě

拯恐为知节所量,不敢请大藩,殆为此也。

zài zhī hé nán fǔ qiān bīng bù shàng shū rù pàn shàng shū dōu shěng yǐ lì bù shàng shū jiǎn jiào tài fù tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì chōng shū mì shǐ

"再知河南府,迁兵部尚书,入判尚书都省,以吏部尚书、检校太傅、同中书门下平章事充枢密使。

qí dōng bài yòu pú yè jiān zhōng shū shì láng tài zǐ shǎo fù tóng píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì jìn zuǒ pú yè

其冬,拜右仆射兼中书侍郎、太子少傅、同平章事、集贤殿大学士,进左仆射。

qián xìng yuán nián jìn fēng wèi guó gōng qiān sī kōng jiān shì zhōng

干兴元年,进封魏国公,迁司空兼侍中。

fǔ chén huì shí zī shàn táng zhào yì shì dīng wèi dú bù yù

辅臣会食资善堂,召议事,丁谓独不预。

wèi zhī de zuì pō āi qǐng

谓知得罪,颇哀请。

qián wéi yǎn jù yuē dāng zhì lì wú dà yōu yě

钱惟演遽曰:"当致力,无大忧也。

zhěng shú shì wéi yǎn wéi yǎn dí jiāng

"拯熟视惟演,惟演踧茳。

jí duì chéng míng diàn tài hòu nù shén yǔ yù zhū wèi

及对承明殿,太后怒甚,语欲诛谓。

zhěng jìn yuē wèi gù yǒu zuì rán dì xīn jí wèi jí zhū dà chén hài tiān xià ěr mù

拯进曰:"谓固有罪,然帝新即位,亟诛大臣,骇天下耳目。

wèi qǐ yǒu nì móu zāi

谓岂有逆谋哉?

dì shī zòu shān líng shì ěr

第失奏山陵事耳。

tài hòu nù shǎo jiě

"太后怒少解。

wèi jì biǎn zhěng dài wèi wéi sī tú yù qīng zhāo yìng gōng shǐ zhāo wén guǎn dà xué shì jiān xiū guó shǐ yòu wéi shān líng shǐ fèng ān zhēn zōng yù róng yú xī jīng

谓既贬,拯代谓为司徒、玉清昭应宫使、昭文馆大学士、监修国史,又为山陵使,奉安真宗御容于西京。

xún zài bìng gào dì cì bái jīn wǔ qiān liǎng zhěng kòu tóu chēng xiè

寻在病告,帝赐白金五千两,拯叩头称谢。

wǔ shàng biǎo yuàn bà xiāng bài wǔ shèng jūn jié dù shǐ jiǎn jiào tài wèi jiān shì zhōng pàn hé nán fǔ

五上表愿罢相,拜武胜军节度使、检校太尉兼侍中、判河南府。

jí wò nèi cì gào jí jīng dào qiǎn nèi sī bīn fǔ wèn

即卧内赐告及旌纛,遣内司宾抚问。

hái zòu qí jiā jiǎn lòu bèi fú shén zhì

还,奏其家俭陋,被服甚质。

tài hòu cì yǐ qīn dāo jǐn qǐ píng rán zhěng píng jū zì fèng chǐ mí gù jìn zhōng bù zhī yě

太后赐以衾裯锦绮屏,然拯平居自奉侈靡,顾禁中不知也。

jì zú zèng tài shī zhōng shū lìng shì wén yì

既卒,赠太师、中书令,谥文懿。

zhěng qì mào yán zhòng huàn zhě chuán zhào zhì zhōng shū bù yán zuò

拯气貌严重,宦者传诏至中书,不延坐。

gōng bù shàng shū lín tè cháng yì dì lěi rì bù dé tōng bái yǐ zī shì shǐ yì zhōng shū

工部尚书林特尝诣第,累日不得通,白以咨事,使诣中书。

jì zhì yòu qiǎn táng lì wèi zhī yuē gōng shì hé bù zì dá cháo tíng

既至,又遣堂吏谓之曰:"公事何不自达朝廷?

zú bú jiàn tè dà kuì ér qù

"卒不见,特大愧而去。

qián wéi yǎn yíng rù xiàng zhěng yǐ tài hòu yīn jiā lì yán zhī suì chū wéi yǎn hé yáng

钱惟演营入相,拯以太后姻家力言之,遂出惟演河阳。

zi xíng jǐ shēn jǐ

子行己、伸己。

xíng jǐ zì sù zhī yǐ fù rèn wèi yòu shì jìn jīng yuán lù zhù bó dōu jiān zhī xiàn zhōu yīn zhì zhuàng zēng zhì

行己字肃之,以父任为右侍禁、泾原路驻泊都监、知宪州,因治状增秩。

lì shí bǎo bà jì mò wǔ zhōu suǒ zhì yǒu néng chēng

历石、保、霸、冀、莫五州,所至有能称。

xià rén jì nà kuǎn jiāng hòu bō yán qì dān zhì bīng yōu yàn dà wéi zhàn jù yì zhě yù jiě xi bèi běi xíng jǐ yán liáo xià wèi yǔ guó yuán hào rù gòng róng huái guǐ jì yōu yàn zhì bīng huò wèi xū shēng biān bǐ zhī yú kǒng bù zài hé shuò yě

夏人既纳款,疆候播言契丹治兵幽燕,大为战具,议者欲解西备北,行己言:"辽、夏为与国,元昊入贡,容怀诡计,幽燕治兵,或为虚声,边鄙之虞,恐不在河朔也。

huáng yòu zhōng zhī dìng zhōu hán qí jiàn wèi lù qián xiá

皇祐中,知定州,韩琦荐为路钤辖。

xǐ zhī dài zhōu guǎn gàn hé dōng yuán biān ān fǔ shì

徙知代州,管干河东缘边安抚事。

xià rén lüè lín zhōu fán bù qiě dào gēng qū yě hé xī tián yù guān jūn chuò luó zhě zhé jù shè

夏人掠麟州,蕃部且盗耕屈野河西田,遇官军逴逻者,辄聚射。

zhào xíng jǐ jì zhī

诏行己计之。

xíng jǐ yán cǐ jiān mín wú jì dàn fēi jūn zhǎng guò bù yí yǐ xì gù qǐ dà xìn dàn jiā jiè jí zú yǐ

行己言:"此奸民无忌惮,非君长过,不宜以细故启大衅,但加戒戢足矣。

wǔ tái shān sì diào xiāng bīng yì yǒng shàn qì wèi chú hé dí gǔ sān wàn xíng jǐ wèi bù kě sǔn suì rù zhī chǔ yǐ shì bù jí zhī wù

五台山寺调厢兵义勇缮葺,为除和籴谷三万,行己谓不可损岁入之储,以事不急之务。

jìn xī shàng gé mén shǐ sì qiān kè shěng shǐ gèng gāo yáng guān qín fèng dìng zhōu dà míng fǔ lù mǎ bù zǒng guǎn yǐ wèi zhōu fáng yù shǐ zhì shì yù luò yáng qí yīng zhī jí

进西上阁门使,四迁客省使,更高阳关、秦凤、定州、大名府路马步总管,以卫州防御使致仕,预洛阳耆英之集。

yuán yòu zhōng zhōng jīn zhōu guān chá shǐ nián bā shí sì

元祐中,终金州观察使,年八十四。

shēn jǐ zì qí xián yǐ yīn bǔ yòu shì jìn

伸己字齐贤,以荫补右侍禁。

lèi qiān xī tóu gòng fèng guān shòu gé mén zhī hòu guì zhōu bīng mǎ dōu jiān

累迁西头供奉官,授阁门祗候、桂州兵马都监。

zhuǎn yùn shǐ shù xiàn kě pì zhī lián zhōu

转运使俞献可辟知廉州。

jiǔ zhī ān huà mán rǎo biān xiàn kě yòu jiàn zhī yí zhōu

久之,安化蛮扰边,献可又荐知宜州。

tiān shèng zhōng gǎi guì yi róng liǔ xiàng yán biān bīng mǎ dōu jiān suì zhuān xī tóng shì

天圣中,改桂、宜、融、柳、象沿边兵马都监,遂专溪峒事。

yǐ lǐ bīn shǐ fù zhī yí zhōu

以礼宾使复知宜州。

dài hái dào gǎi gòng bèi kù shǐ zhī yōng zhōu

代还,道改供备库使、知邕州。

zhì shě yǒu jǐng xiāng chuán bù gǎn yǐn yǐn zhé sǐ

治舍有井,相传不敢饮,饮辄死。

shēn jǐ rì jí zì gòng zhōng gèng wú yàng

伸己日汲自供,终更无恙。

páng chéng shù lǐ yǒu jīn huā mù tǔ sú yán huā kāi jí zhàng qǐ rén bù gǎn jìn

旁城数里,有金花木,土俗言花开即瘴起,人不敢近。

shēn jǐ gù yǐ huā shèng shí hān yàn qí xià yì fù wú hài

伸己故以花盛时酣燕其下,亦复无害。

míng dào gōng xiè gǎi dōng rǎn yuàn shǐ lǐng róng zhōu cì shǐ zǐ kuí lù bīng mǎ qián xiá qiān luò yuàn shǐ zhī guì zhōu jiān guǎng xī qián xiá

明道恭谢,改东染院使、领荣州刺史、梓夔路兵马钤辖,迁洛苑使、知桂州兼广西钤辖。

dào jiāng líng huì ān huà mán fàn biān guān jūn bù lì rén zōng qiǎn zhōng rén qù shēn jǐ tǎo zhī

道江陵,会安化蛮犯边,官军不利,仁宗遣中人趣伸己讨之。

shēn jǐ rì yè jí chí zhì yí zhōu shàn qì jiǎ mù dīng zhuàng zhuǎn liáng xiǎng yóu sān lù yǐ jìn

伸己日夜疾驰至宜州,缮器甲,募丁壮,转粮饷,由三路以进。

shēn jǐ lín jūn dān qí chū zhèn yǔ qiú háo yuē cháo tíng fǔ rǔ shén hòu rǔ nǎi zì qǔ miè wáng yé

伸己临军,单骑出阵,语酋豪曰:"朝廷抚汝甚厚,汝乃自取灭亡耶!

jīn wǒ fèng tiān zi mìng lái rǔ tīng wú yán zé shēng bù zé wú jiào lèi yǐ

今我奉天子命来,汝听吾言则生,不则无噍类矣。

zhòng yǎng qì luó bài yuē bù tú jīn rì zài jiàn féng gōng yě

"众仰泣罗拜曰:"不图今日再见冯公也。

míng rì mán qú qì bīng xiè lǜ zhòng jiàng jūn mén

"明日,蛮渠弃兵械率众降军门。

chū bù zú yǐ fù jiāng wèi nì shēn jǐ yuē jì lǜ bù míng zhǔ jiàng yě zhàn shì hé zuì

初,部卒以覆将畏匿,伸己曰:"纪律不明,主将也,战士何罪?

qǐng yú cháo dài qí sǐ

"请于朝,贷其死。

yǐ láo qiān xī shàng gé mén shǐ zhī yí zhōu

以劳迁西上阁门使、知宜州。

lè shàn mán kòu wǔ yáng shēn jǐ qiǎn yù huò fú mán dà yuè xī hái suǒ lüè

乐善蛮寇武阳,伸己遣谕祸福,蛮大悦,悉还所掠。

yòu mò shì kān fù xiǎn qiáng xiá chāo jié biān hù wèi jiāng chǎng huàn

又莫世堪负险强黠,抄劫边户,为疆场患。

shēn jǐ shè fú qín bǔ jiē zhì yú fǎ

伸己设伏擒捕,皆置于法。

qiān guǒ zhōu tuán liàn shǐ

迁果州团练使。

zài yi èr nián xǐ guì zhōu gǎi yòu wǔ wèi dà jiàng jūn shǒu běn guān fēn sī xī jīng zú

在宜二年,徙桂州,改右武卫大将军,守本官分司西京,卒。

shǐ ān huà mán pàn qū xī fàn yìng mù jī zéi

始,安化蛮叛,区希范应募击贼。

zéi píng xī fàn yì què zì yán qí gōng

贼平,希范诣阙,自言其功。

cháo tíng xià yí zhōu shēn jǐ wèi xī fàn wú gōng wàng yào shǎng suì biān guǎn quán zhōu

朝廷下宜州,伸己谓希范无功妄要赏,遂编管全州。

qí hòu xī fàn dùn guī móu wéi luàn yù shā shēn jǐ lǐng wài sāo rán yì zhě jiē zuì shēn jǐ yān

其后希范遁归,谋为乱,欲杀伸己,岭外骚然,议者皆罪伸己焉。

gǔ chāng cháo zì zǐ míng zhēn dìng huò lù rén

贾昌朝,字子明,真定获鹿人。

jìn shǐ guān wěi zhī zēng sūn yě

晋史官纬之曾孙也。

tiān xǐ chū zhēn zōng cháng qí gǔ nán jiāo chāng cháo xiàn sòng dào zuǒ zhào shì cì tóng jìn shì chū shēn zhǔ jìn líng bù

天禧初,真宗尝祈谷南郊,昌朝献颂道左,召试,赐同进士出身,主晋陵簿。

cì duì biàn diàn chú guó zǐ jiàn shuō shū

赐对便殿,除国子监说书。

sūn shì pàn jiān dú chēng chāng cháo jiǎng shuō yǒu shī fǎ

孙奭判监,独称昌朝讲说有师法。

tā rì shū lù suí wéi chù hòu chuán shì chāng cháo yuē jūn dāng yǐ jīng shù jìn rú èr gōng

他日书路随、韦处厚传示昌朝曰:"君当以经术进,如二公。

wèi yǐng chuān jùn wáng yuàn bàn dú

"为颍川郡王院伴读。

zài qiān diàn zhōng chéng lì zhī yí xīng dōng míng xiàn

再迁殿中丞,历知宜兴、东明县。

shì shì dú jìn zhōng yǐ lǎo cí jiàn chāng cháo zì dài zhào shì zhōng shū xún fù guó zi jiān shuō shū

奭侍读禁中,以老辞,荐昌朝自代,召试中书,寻复国子监说书。

shàng yán lǐ mǔ zhī huì bù chū yú gōng

上言:"礼,母之讳不出于宫。

jīn zhāng xiàn tài hòu yì yuè zhì chú yóu huì fù míng fēi zūn zōng miào yě

今章献太后易月制除,犹讳父名,非尊宗庙也。

zhào cóng zhī

皇帝下诏同意了他的建议。

jǐng yòu zhōng zhì chóng zhèng diàn shuō shū yǐ shòu chāng cháo

景祐中,置崇政殿说书,以授昌朝。

sòng shuō míng bái dì duō suǒ zhì wèn chāng cháo qǐng jì lù yǐ jìn cì míng ěr yīng yán yì jì zhù jiā zhí jí xián yuàn

诵说明白,帝多所质问,昌朝请记录以进,赐名《迩英延义记注》,加直集贤院。

tài píng xīng guó sì zāi shì xī dà yǔ zhèn léi

太平兴国寺灾,是夕,大雨震雷。

cháo tíng yì xiū fù chāng cháo shàng yán yì zhèn zhī xiàng yuē jiàn léi zhèn jūn zǐ yǐ kǒng jù xiū xǐng

朝廷议修复,昌朝上言:"《易·震》之象曰:'洊雷震,君子以恐惧修省。

jìn nián sì guàn lǚ zāi cǐ dài tiān shì jǐng gào kě wù shàn zhì yǐ shì wèi tiān ài rén zhī yì

'近年寺观屡灾,此殆天示警告,可勿缮治,以示畏天爱人之意。

xī yù sēng xiàn fó gǔ tóng xiàng chāng cháo qǐng jiā cì qiǎn hái wú yǐ suǒ xiàn shì zhōng wài

"西域僧献佛骨、铜像,昌朝请加赐遣还,毋以所献示中外。

xī xíng qí yán

悉行其言。

tiān zhāng gé zhì shì jiǎng yì shǒu mìng chāng cháo

天章阁置侍讲,亦首命昌朝。

lèi qiān shàng shū lǐ bù láng zhōng shǐ guǎn xiū zhuàn

累迁尚书礼部郎中、史馆修撰。

liú píng wèi yuán hào suǒ zhí biān lì wū píng jiàng zéi yì shōu qí jiā

刘平为元昊所执,边吏诬平降贼,议收其家。

chāng cháo yuē hàn zú shā lǐ líng líng bù dé guī ér hàn huǐ zhī

昌朝曰:"汉族杀李陵,陵不得归,而汉悔之。

xiān dì hòu fǔ wáng jì zhōng jiā zhōng de jì zhōng yòng

先帝厚抚王继忠家,终得继忠用。

píng shì wèi kě zhī shǐ shōu qí zú suī píng zài yì bù dé hái yǐ

平事未可知,使收其族,虽平在,亦不得还矣。

nǎi dé bù shōu

"乃得不收。

zhuó zhī zhì gào quán pàn lì bù liú nèi quán jiān shì jiǎng

擢知制诰、权判吏部流内铨兼侍讲。

chū quán fǎ xiàn lìng fèng qián mǎn wàn èr qiān nǎi jǔ lìng

初,铨法,县令奉钱满万二千,乃举令。

chāng cháo yuē fǎ rú cǐ zé xiǎo xiàn zhōng bù dé shàn lìng

昌朝曰:"法如此,则小县终不得善令。

qǐng gài jǔ lìng ér yǔ zhī fèng rú dà xiàn

"请概举令,而与之奉如大县。

jìn lóng tú gé zhí xué shì quán zhī kāi fēng fǔ qiān yòu jiàn yì dài fū quán yù shǐ zhōng chéng jiān pàn guó zǐ jiàn

进龙图阁直学士、权知开封府,迁右谏议大夫、权御史中丞兼判国子监。

yì zhě yù yǐ jīn zēng dàn qì dān shǐ gōng yuán hào chāng cháo yuē qì dān xǔ wǒ yǒu gōng zé zé bào wú qióng yǐ

议者欲以金缯啖契丹使攻元昊,昌朝曰:"契丹许我有功,则责报无穷矣。

lì zhǐ zhī

"力止之。

nǎi shàng yán yuē tài zǔ chū yǒu tiān xià jiān táng mò wǔ dài fāng zhèn wǔ chén tǔ bīng yá xiào zhī shèng jǐn shōu qí wēi quán dāng shí yǐ wéi wàn shì zhī lì

乃上言曰:"太祖初有天下,监唐末五代方镇武臣、土兵牙校之盛,尽收其威权,当时以为万世之利。

jí tài zōng shí jiàng shuài lǜ duō jiù rén yóu néng zhàng wēi líng bǐng chéng suàn chū shī yù kòu suǒ xiàng yǒu gōng

及太宗时,将帅率多旧人,犹能仗威灵,禀成算,出师御寇,所向有功。

jìn suì ēn xìng zǐ dì shì chú chuán diào míng yù duō fēi xūn láo zuò qǔ wǔ jué zhé chōng gōng shǒu bǐ hé zì ér zhī zāi

近岁恩幸子弟,饰厨传,钓名誉,多非勋劳,坐取武爵,折冲攻守,彼何自而知哉?

rán biān bǐ wú shì shàng de zì róng

然边鄙无事,尚得自容。

zì xī qiāng zhī pàn shì bù liàn xí jiāng bù dé rén yǐ lǚ yì zhī jiāng yù bù liàn zhī shì gù zhàn zé bì bài

自西羌之叛,士不练习,将不得人,以屡易之将驭不练之士,故战则必败。

cǐ xuē fāng zhèn tài guò zhī bì yě

此削方镇太过之弊也。

kuàng qīn jiù ēn xìng chū jí wéi jiāng sù bù zhī bīng yī dàn fù yǐ qiān wàn rén zhī mìng shì qū zhī sǐ dì yǐ

况亲旧、恩幸,出即为将,素不知兵,一旦付以千万人之命,是驱之死地矣。

cǐ yòng qīn jiù ēn xìng zhī bì yě

此用亲旧、恩幸之弊也。

jīn yáng chóng xūn li zhāo liàng shàng rèn biān bǐ wàng sù xuǎn shì dài zhī

今杨崇勋、李昭亮尚任边鄙,望速选士代之。

fāng zhèn shǒu chén wú shù gēng yì cì shǐ yǐ shàng yi shèn suǒ shòu yǐ dài yǒu gōng

方镇守臣无数更易,刺史以上,宜慎所授,以待有功。

cǐ jiù bì zhī yī duān yě

此救弊之一端也。

yòu shàng bèi biān liù shì

"又上备边六事:

qí yī yuē yù jiàng shuài

其一曰驭将帅。

zì gǔ dì wáng yǐ ēn wēi yù jiàng shuài shǎng fá yù shì zú yòng mìng zé jūn zhèng xíng ér zhàn gōng jí

自古帝王,以恩威驭将帅,赏罚驭士卒,用命则军政行而战功集。

tài zǔ tuō qiú mào cì wáng quán bīn yuē jīn rì jū cǐ wò shàng hán bù kě yù kuàng fá shǔ jiàng shì hu

太祖脱裘帽赐王全斌曰:"今日居此幄,尚寒不可御,况伐蜀将士乎?

cǐ yù zhī yǐ ēn yě

"此驭之以恩也。

cáo bīn li hàn qióng tǎo jiāng nán tài zǔ zhào bīn zhì qián lì hàn qióng děng yú hòu shòu yǐ jiàn yuē fù jiāng yǐ xià bù yòng mìng zhě de zhuān lù zhī

曹彬、李汉琼讨江南,太祖召彬至前,立汉琼等于后,授以剑曰:"副将以下,不用命者得专戮之。

hàn qióng děng gǔ lì ér tuì cǐ yù zhī yǐ wēi yě

"汉琼等股栗而退,此驭之以威也。

tài zǔ suī xuē wǔ chén zhī quán rán yī shí shǎng fá jí yòng cái jí shì jiē tīng qí zhuān yǒu gōng zé shǎng yǒu bài zé zhū

太祖虽削武臣之权,然一时赏罚及用财集事,皆听其专,有功则赏,有败则诛。

jīn měi mìng jiāng shuài bì xiān yí èr fēi jìn xìng bù xìn fēi yīn jiù bù wěi

今每命将帅,必先疑贰,非近幸不信,非姻旧不委。

jīn shǎn xī sì lù zǒng guǎn ér xià qián xiá dōu jiān xún jiǎn zhī shǔ xī cān jūn zhèng móu zhī wèi chéng shì yǐ xiān lòu jiǎ kě yǐ fǒu shàng xíng xià lì zhǔ jiàng bù zhuān hào lìng gù dòng zé bì bài

今陕西四路,总管而下,钤辖、都监、巡检之属,悉参军政,谋之未成,事已先漏,甲可乙否,上行下戾,主将不专号令,故动则必败。

qǐng zì jīn mìng jiāng qù yí èr tuī ēn huì wu zé yǐ dà xiào dé yī qiè biàn yí cóng shì

请自今命将,去疑贰,推恩惠,务责以大效,得一切便宜从事。

piān pí yǒu bù tīng lìng zhě yǐ jūn fǎ lùn cǐ yù jiāng zhī dào yě

偏裨有不听令者,以军法论,此驭将之道也。

qí èr yuē fù tǔ bīng

其二曰复土兵。

jīn hé běi hé dōng qiáng zhuàng shǎn xī gōng jiàn shǒu zhī lèi tǔ bīng yí fǎ yě

今河北河东强壮、陕西弓箭手之类,土兵遗法也。

hé běi xiāng bīng qí fèi yǐ jiǔ shǎn xī tǔ bīng shù wèi zéi pò cún zhě wú jǐ

河北乡兵,其废已久,陕西土兵,数为贼破,存者无几。

chén yǐ wèi hé běi hé dōng qiáng zhuàng yǐ zhào jìn chén xiáng dìng fǎ zhì měi xiāng wèi jūn

臣以谓河北、河东强壮,已召近臣详定法制,每乡为军。

qí cái néng jué lèi zhě jí qí xìng míng dì bǔ zhī

其材能绝类者,籍其姓名递补之。

shǎn xī fán luò gōng jiàn shǒu tān zhào mù qián wù lì yuè rù liáng fèng duō jiù qíng niè wèi yíng bīng

陕西蕃落弓箭手,贪召募钱物,利月入粮奉,多就黥涅为营兵。

yi yōu fù tián chóu shǐ lì gēng sǐ zhàn shì wèi biān yòng kě yǐ jiǎn tún shù shěng gòng kuì yǐ

宜优复田畴,使力耕死战,世为边用,可以减屯戍、省供馈矣。

nèi dì zhōu xiàn zēng zhì gōng shǒu rú xiāng jūn zhī fǎ ér yuè shì zhī

内地州县,增置弓手,如乡军之法而阅试之。

qí sān yuē xun yíng zú

其三曰训营卒。

tài zǔ cháo lìng zhū jūn wú de shí ròu yī bó yíng shè yǒu zhōu jiǔ yáo zé zhú qù shì zú yǒu fú zēng cǎi zhě chī zé zhī

太祖朝,令诸军毋得食肉衣帛,营舍有粥酒肴则逐去,士卒有服缯彩者笞责之。

yì shí bèi kǎi jiǎ mào shuāng lù zhàn shèng gōng qǔ jiē cǐ cáo yě

异时被铠甲、冒霜露,战胜攻取,皆此曹也。

jīn yíng zú jiāo duò lín dí wú yǒng

今营卒骄惰,临敌无勇。

jiù lì sān nián zhuǎn yuán wèi zhī luò quán zhèng shòu suī wèi néng yì cǐ zhì jí bù bì yī lì shǐ wèi zǒng guǎn qián xiá zé yǒu cái yǒng kě rèn jiàng shuài zhě shòu zhī

旧例三年转员,谓之落权正授,虽未能易此制,即不必一例使为总管、钤辖,择有才勇可任将帅者授之。

kuàng jīn zhī bīng zhàng zhì zào shū bù shì yòng

况今之兵仗制造,殊不适用。

yi àn bā zhèn wǔ bīng zhī fǎ yǐ shí jiào xí

宜按八阵、五兵之法,以时教习。

shǐ qǐ diàn yǒu cì xù zuǒ yòu yǒu xíng shì qián què xiāng fù shàng xià xiāng yuán lìng zhī yuē shī yī duì zhǎng zé zhǎn yī duì

使启殿有次序、左右有形势,前却相附,上下相援,令之曰:"失一队长,则斩一队。

hé lǜ zhòng bù wéi yòng hu

"何虑众不为用乎?

qí sì yuē zhì yuǎn rén

其四曰制远人。

jīn sì yí dàng rán yǔ zhōng guó tōng zài běi zé chén qì dān qí xi zé chén yuán hào èr guó hé zòng yǒu jǐ jiǎo zhōng guó zhī shì

今四夷荡然与中国通,在北则臣契丹,其西则臣元昊,二国合从,有掎角中国之势。

jiè shǐ yǐ suì bì jī mí zhī chén kǒng bù kě shèng suàn

借使以岁币羁縻之,臣恐不可胜算。

gǔ zhī bèi biān xi yǒu jīn chéng shàng jùn běi zé yún zhōng yàn mén

古之备边,西有金城、上郡,北则云中、雁门。

jīn zì cāng zhī qín mián gèn shù qiān lǐ wú shān hé zhī zǔ dú shì zhōu xiàn zhèn shù ěr

今自沧之秦,绵亘数千里,无山河之阻,独恃州县镇戍尔。

suì suǒ gòng shàn yòu bù xià shù qiān wàn yī gǔ bù shú huò zhì láng bèi

岁所供赡,又不下数千万,一谷不熟,或至狼狈。

qì dān jìn suì jiān yòng yàn rén zhì guó jiàn guān yī tóng zhōng xià

契丹近岁兼用燕人治国,建官一同中夏。

yuán hào jù hé nán liè jùn ér xíng shǎng fá cǐ zhōng guó huàn yě

元昊据河南列郡而行赏罚,此中国患也。

yi dù xī fāng zhū guó rú shā zhōu gǔ sī míng zhū miè zāng zhī zú jìn běi rú hēi shuǐ nǚ zhēn gāo lí xīn luó zhī shǔ jiù tōng zhōng guó mù rén wǎng shǐ yòu zhī shǐ guī wǒ zé shì fēn ér xìn shēng tǐ jiě ér wǎ liè yǐ

宜度西方诸国如沙州、唃厮、明珠、灭臧之族,近北如黑水女真、高丽、新罗之属,旧通中国,募人往使,诱之使归我,则势分而衅生,体解而瓦裂矣。

qí wǔ yuē suí fán bù

其五曰绥蕃部。

shǔ hù zhě biān chuí zhī píng hàn yě

属户者,边垂之屏翰也。

yán yǒu jīn míng fǔ yǒu fēng zhōu jiē róng rén nèi fù zhī de

延有金明,府有丰州,皆戎人内附之地。

cháo tíng ēn wēi bù lì qiáng dí pò zhī sāi shàng zhū zhōu miǎo yān gū lěi fán bù jì huài tǔ bīng yì shuāi pò dí zhī rì wèi kě qī yě

朝廷恩威不立,强敌迫之,塞上诸州,藐焉孤垒,蕃部既坏,土兵亦衰,破敌之日,未可期也。

chén qǐng shǎn xī yuán biān zhū lù shǒu chén jiē dài ān fǔ fán bù zhī míng zé qí zú dà yǒu láo zhě wèi qiú shuài rú hé dōng zhé shì zhī bǐ zhù kě wèi wú fān lí zhī gù yě

臣请陕西缘边诸路,守臣皆带"安抚蕃部"之名,择其族大有劳者为酋帅,如河东折氏之比,庶可为吾藩篱之固也。

qí liù yuē jǐn chān hòu

其六曰谨觇候。

gǔ zhě shǒu fēng jiāng chū shī lǚ jū zé yǒu xíng rén zhī chān guó zhàn zé yǒu qián máo zhī lǜ wú qí jǐn rú cǐ

古者守封疆,出师旅,居则有行人之觇国,战则有前茅之虑无,其谨如此。

tài zǔ mìng li hàn chāo zhèn guān nán mǎ rén yǔ shǒu yíng zhōu hán lìng kūn zhèn cháng shān hè wéi zhōng shǒu yì zhōu hé jì yún lǐng dì zhōu guō jìn kòng shān xī wǔ shǒu qí shù jìn yáng li qiān pǔ shǒu xí zhōu dǒng zūn huì zhūn huán zhōu wáng yàn shēng shǒu yuán zhōu féng jì yè zhèn líng wǔ

太祖命李汉超镇关南,马仁瑀守瀛州,韩令坤镇常山,贺惟忠守易州,何继筠领棣州,郭进控山西,武守琪戍晋阳,李谦溥守隰州,董遵诲屯环州,王彦升守原州,冯继业镇灵武。

guǎn què zhī lì xī shū zhī jūn zhōng tīng qí mào yì ér miǎn qí zhēng shuì

筦榷之利,悉输之军中,听其贸易,而免其征税。

biān chén fù yú cái dé yǐ wéi jiān dié qiāng yí qíng zhuàng wú bù yù zhī

边臣富于财,得以为间谍,羌夷情状,无不预知。

èr shí nián jiān wú wài gù zhī yōu

二十年间,无外顾之忧。

jīn rì xī bǐ rèn biān shì zhě dí zhī qíng zhuàng yǔ shān chuān dào lù xiǎn yì zhī shì jué bù tōng xiǎo

今日西鄙任边事者,敌之情状与山川、道路险易之势,绝不通晓。

shǐ dǎo bù cè zhī yuān rù wàn sǐ zhī de gān nǎo tú dì láng bèi xiāng jí hé yǐ pò dí zhì shèng yé

使蹈不测之渊,入万死之地,肝脑涂地,狼狈相藉,何以破敌制胜耶?

yuàn jiān yì zǔ rèn jiàng shuài zhī zhì biān chéng cái yòng xī yǐ wěi zhī

愿监艺祖任将帅之制,边城财用悉以委之。

mù gǎn yǒng zhī shì wèi zhǎo yá lín zhèn zì wèi wú shā jiāng zhī rǔ

募敢勇之士为爪牙,临阵自卫,无杀将之辱;

mù sǐ lì wèi chān hòu ér wàng dí zhī lái wú xiàn bīng zhī chǐ

募死力为觇候,而望敌知来,无陷兵之耻。

shū zòu duō shī xíng zhī

书奏,多施行之。

chāng cháo qǐng dù jīng fèi ba bù jí

昌朝请度经费,罢不急。

zhào yǔ sān sī hé yì suì suǒ shěng mín qián bǎi wàn

诏与三司合议,岁所省缗钱百万。

yòu yán cháo chén qī shí jīn lì shuāi zhě yi yī diǎn gù zhì shì yǒu gōng zhuàng kě liú zhě wù jū

又言:"朝臣七十,筋力衰者,宜依典故致仕,有功状可留者勿拘。

yīn shū mào hūn bù rèn shì zhě bā rén lìng zhì shì

"因疏耄昏不任事者八人,令致仕。

qìng lì sān nián bài cān zhī zhèng shì

庆历三年,拜参知政事。

shàng yán yòng bīng yǐ lái tiān xià mín lì pō kùn

上言:"用兵以来,天下民力颇困。

qǐng zhào zhū lù zhuǎn yùn shǐ wú de chéng lì zhé biàn kē lǜ xū kē shé zhě xī tīng zòu cái

请诏诸路转运使,毋得承例折变科率,须科折者,悉听奏裁。

suī fèng zhǐ jí sān sī wén yí yú mín bù biàn zhě yì yǐ shàng wén

虽奉旨及三司文移,于民不便者,亦以上闻。

yǐ gōng bù shì láng chōng shū mì shǐ xún bài tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì réng jiān shū mì shǐ

以工部侍郎充枢密使,寻拜同中书门下平章事、集贤殿大学士,仍兼枢密使。

jū liǎng yuè bài zhāo wén guǎn dà xué shì jiān xiū guó shǐ

居两月,拜昭文馆大学士,监修国史。

yuán hào guī shí yuán sūn yì cì sǐ

元昊归石元孙,议赐死。

chāng cháo dú yuē zì gǔ jiàng shuài bèi zhí guī zhě duō bù sǐ

昌朝独曰:"自古将帅被执,归者多不死。

yuán sūn yóu shì de miǎn

"元孙由是得免。

zhào yǒu sī yì shēng fù fèng cí miào sān hòu yǒu sī lùn bù yī

诏有司议升祔奉慈庙三后,有司论不一。

chāng cháo yuē zhāng xiàn mǔ yí tiān xià zhāng yì dàn yù shèng gōng yi rú xiáng fú shēng fù yuán dé huáng hòu gù shì

昌朝曰:"章献母仪天下,章懿诞育圣躬,宜如详符升祔元德皇后故事。

zhāng huì yú bì xià yǒu cí bǎo zhī ēn dāng bié xiǎng fèng cí miào rú gù

章惠于陛下有慈保之恩,当别享奉慈庙如故。

nǎi fèng èr hòu shén zhǔ shēng fù zhēn zōng miào

"乃奉二后神主,升祔真宗庙。

mì zhào qiān zhōng wài guān yī děng yōu cì zhū jūn chāng cháo yǔ tóng liè lì shū nǎi zhǐ

密诏迁中外官一等,优赐诸军,昌朝与同列力疏,乃止。

yòu zhào qiān èr fǔ guān yì gù cí

又诏迁二府官,益固辞。

yuán hào jì kuǎn fù qǐng zǎi xiàng ba jiān shū mì shǐ

元昊既款附,请宰相罢兼枢密使。

liù nián rì shí

六年,日食。

dì wèi chāng cháo děng yuē zhé jiàn yú tiān yuàn guī zuì zhèn gōng

帝谓昌朝等曰:"谪见于天,愿归罪朕躬。

qīng yi jiū mín jí kǔ sī suǒ yǐ lì ān zhī

卿宜究民疾苦,思所以利安之。

chāng cháo duì yuē bì xià cǐ yán zú yǐ mǐ tiān biàn chén gǎn bù sù yè zī zī yǐ fèng bì xià

"昌朝对曰:"陛下此言,足以弭天变,臣敢不夙夜孜孜以奉陛下。

dì yòu yuē rén zhǔ jù tiān ér xiū dé yóu rén chén wèi fǎ ér zì xīn yě

"帝又曰:"人主惧天而修德,犹人臣畏法而自新也。

chāng cháo yīn dùn shǒu xiè

"昌朝因顿首谢。

míng nián chūn hàn dì bì zhèng qǐn jiǎn shàn

明年春,旱,帝避正寝,减膳。

chāng cháo yǐn hàn zāi yì cè miǎn sān gōng gù shì shàng biǎo qǐ ba

昌朝引汉灾异册免三公故事,上表乞罢。

cān zhī zhèng shì wú yù shù yǔ chāng cháo zhēng yì shàng qián lùn zhě duō bù zhí chāng cháo

参知政事吴育数与昌朝争议上前,论者多不直昌朝。

yǒu xiàng shòu zhě zhī yǒng jìng jūn yí tōng pàn zèn jǐ wū yǐ shì pò lìng zì shā

有向绶者知永静军,疑通判谮己,诬以事,迫令自杀。

gāo ruò nè zhī shěn xíng yuàn fù chāng cháo yì yù cóng qīng zuò

高若讷知审刑院,附昌朝议,欲从轻坐。

wú yù lì zhēng shòu zú jiǎn sǐ yī děng

吴育力争,绶卒减死一等。

wèi jǐ ruò nè wèi yù shǐ zhōng chéng yán dà chén tíng zhēng bù sù gù yǔ bù shí ruò suì ba yù ér chú chāng cháo wǔ shèng jūn jié dù shǐ jiǎn jiào tài fù tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì pàn dà míng fǔ jiān běi jīng liú shǒu sī hé běi ān fǔ shǐ

未几,若讷为御史中丞,言大臣廷争不肃,故雨不时若,遂罢育,而除昌朝武胜军节度使、检校太傅、同中书门下平章事、判大名府兼北京留守司、河北安抚使。

dì cì yín shì jiān yú

帝赐银饰肩舆。

xún yǐ tǎo bèi zhōu zéi yǒu gōng yí shān nán dōng dào jié dù shǐ

寻以讨贝州贼有功,移山南东道节度使。

yáng xié yán zéi fā chāng cháo bù zhōng bù dàng shǎng

杨偕言贼发昌朝部中,不当赏。

fú cóng

弗从。

qì dān jù wáng zú yǒng kàng zhě hào tóu lái nán jūn

契丹聚亡卒勇伉者,号"投来南军"。

biān fǎ zú wáng zì guī zhě sǐ

边法,卒亡自归者死。

chāng cháo chú qí fǎ guī zhě zhé qiān bǔ yú shì lái zhě shāo zhòng yīn lián zhī qì dān shì

昌朝除其法,归者辄迁补,于是来者稍众,因廉知契丹事。

qì dān suì jù wáng zú chù nán jūn bù yòng

契丹遂拒亡卒,黜南军不用。

biān rén yǐ de wài zhì qì dān gù shāo qīn biān jiè

边人以地外质,契丹故稍侵边界。

chāng cháo wèi lì fǎ zhì dì ér zhǔ bù shí shú rén de shú ér yǒu zhī suì yú de xī fù

昌朝为立法,质地而主不时赎,人得赎而有之,岁余,地悉复。

sān sī shǐ yè qīng chén yí yòng hé běi kù qián chāng cháo gé zhào bù yǔ qīng chén lùn liè bù yǐ suì chū qīng chén hé yáng xǐ chāng cháo pàn zhèng zhōu

三司使叶清臣移用河北库钱,昌朝格诏不与,清臣论列不已,遂出清臣河阳,徙昌朝判郑州。

guò quē rù jìn liú wèi xiáng yuán guān shǐ bài shàng shū yòu pú yè guān wén diàn dà xué shì pàn shàng shū dōu shěng cháo huì bān zhōng shū mén xià shì qí yí wù

过阙入觐,留为祥源观使,拜尚书右仆射、观文殿大学士、判尚书都省,朝会班中书门下,视其仪物。

suì zhōng qiú wài fù chú shān nán dōng dào jié dù shǐ yòu pú yè jiǎn jiào tài shī jiān shì zhōng pàn zhèng zhōu

岁中求外,复除山南东道节度使、右仆射、检校太师兼侍中、判郑州。

gù cí pú yè shì zhōng gǎi tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì

固辞仆射、侍中,改同中书门下平章事。

cì zhōng xiè zì chāng cháo shǐ yě

赐中谢,自昌朝始也。

mǔ sāng qù wèi fú chú pàn xǔ zhōu

母丧去位,服除,判许州。

zhào duì ěr yīng gé dì wèn qián guà chāng cháo shàng zòu yuē qián zhī shàng jiǔ chēng kàng lóng yǒu huǐ

召对迩英阁,帝问《乾卦》,昌朝上奏曰:"《干》之上九称:'亢龙有悔。

huǐ zhě xiōng zāi zhī méng yáo zài gāng jí bì yǒu xiōng zāi

'悔者,凶灾之萌,爻在亢极,必有凶灾。

bù yán xiōng ér yán huǐ zhě yǐ huǐ yǒu kě xiōng kě jí zhī yì xiū dé zé miǎn huǐ ér huò jí yǐ

不言凶而言悔者,以悔有可凶可吉之义,修德则免悔而获吉矣。

yòng jiǔ jiàn qún lóng wú shǒu jí

'用九,见群龙无首,吉'。

shèng rén yòng gāng jiàn zhī dé nǎi kě jué wàn jī

圣人用刚健之德,乃可决万机。

tiān xià jiǔ shèng róu bù kě yǐ jì rán gāng ér guò gāng yòu bù néng jiǔ

天下久盛,柔不可以济,然亢而过刚又不能久。

dú shèng rén wài yǐ gāng jiàn jué shì nèi yǐ qiān gōng yìng wù bù gǎn zì jīn wèi tiān xià shǒu nǎi jí yě

独圣人外以刚健决事,内以谦恭应物,不敢自矜为天下首,乃吉也。

shǒu zhào yōu dá

"手诏优答。

yòu yán hàn táng dōu yōng zhì sān fǔ nèi yì jīng shī cháo tíng dōu biàn ér jìn jīng zhū jùn jiē shǔ tā dào zhì dù bù chēng wáng jī

又言:"汉、唐都雍,置三辅内翼京师,朝廷都汴,而近京诸郡皆属他道,制度不称王畿。

qǐng xī jīng dōng zhī cáo zhōu jīng xi zhī chén xǔ huá zhèng jiē lì kāi fēng fǔ yǐ sì shí èr xiàn wèi jīng jī

请析京东之曹州,京西之陈、许、滑、郑,皆隶开封府,以四十二县为京畿。

dì nà zhī

"帝纳之。

jiāng xíng mìng jiǎng dú guān jiàn yú zī shàn táng

将行,命讲读官饯于资善堂。

fù pàn dà míng fǔ jiān hé běi ān fǔ shǐ

复判大名府兼河北安抚使。

shí hé jué shāng hú chāng cháo qǐng fù gù dào bù cóng

时河决商胡,昌朝请复故道,不从。

yǔ zài hé qú zhì

语在《河渠志》。

liù tǎ gōng bài bīn dì dé bó mín duō shuǐ sǐ chāng cháo zhèn jiù zhī shén lì

六塔功败,滨、棣、德、博民多水死,昌朝振救之甚力。

nèi shì liú huī wǎng shì hái yán hé jué zhào zhēng cūn yǔ dì míng xián wèi bù xiáng shí jiē wèi chāng cháo shǐ zhī yǐ yáo dāng guó zhě

内侍刘恢往视,还,言河决赵征村,与帝名嫌为不祥,时皆谓昌朝使之以摇当国者。

jiā yòu yuán nián jìn fēng xǔ guó gōng yòu jiān shì zhōng xún yǐ tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì wéi shū mì shǐ

嘉祐元年,进封许国公,又兼侍中,寻以同中书门下平章事为枢密使。

sān nián zǎi xiàng wén yàn bó qǐng ba jiàn guān yù shǐ kǒng chāng cháo dài yàn bó nǎi xiāng yǔ yán chāng cháo jiàn dà dì bié chuàng kè wèi yǐ dài huàn guān huàn guān yǒu jiǎo zhì zhě shū mì yuàn shì bù zhì

三年,宰相文彦博请罢,谏官、御史恐昌朝代彦博,乃相与言昌朝建大第,别创客位以待宦官,宦官有矫制者,枢密院释不治。

suì yǐ zhèn ān jūn jié dù shǐ yòu pú yè jiǎn jiào tài shī shì zhōng jiān chōng jǐng líng gōng shǐ chū pàn xǔ zhōu

遂以镇安军节度使、右仆射、检校太师、侍中兼充景灵宫使,出判许州。

yòu yǐ bǎo píng jūn jié dù shǎn zhōu dà dū dū fǔ zhǎng shǐ yí dà míng fǔ jiān ān fǔ shǐ

又以保平军节度、陕州大都督府长史移大名府兼安抚使。

yīng zōng jí wèi xǐ fèng xiáng jié dù shǐ jiā zuǒ pú yè fèng xiáng yǐn jìn fēng wèi guó gōng

英宗即位,徙凤翔节度使,加左仆射、凤翔尹,进封魏国公。

zhì píng yuán nián yǐ shì zhōng shǒu xǔ zhōu lì cí fú xǔ

治平元年,以侍中守许州,力辞弗许。

míng nián yǐ jí liú jīng shī nǎi yǐ zuǒ pú yè guān wén diàn dà xué shì pàn shàng shū dōu shěng zú nián liù shí bā shì yuē wén yuán

明年,以疾留京师,乃以左仆射、观文殿大学士判尚书都省,卒,年六十八,谥曰文元。

yù shū mù bēi yuē dà rú yuán lǎo zhī bēi

御书墓碑曰"大儒元老之碑"。

suǒ zhe qún jīng yīn biàn tōng jì shí lìng zòu yì wén jí bǎi èr shí èr juǎn

所著《群经音辨》、《通纪》、《时令》、《奏议》、《文集》百二十二卷。

chāng cháo zài shì cóng duō de míng yù

昌朝在侍从,多得名誉。

jí zhí zhèng nǎi bù wéi zhèng rén suǒ yǔ ér shù yǒu gōng qí jié huàn guān gōng rén zhě

及执政,乃不为正人所与,而数有攻其结宦官、宫人者。

chū chāng cháo shì jiǎng shí tóng wáng zōng dào biān xiū zī shàn táng shū jí qí shí jiào shòu nèi shì jiàn guān wú yù zòu ba zhī

初,昌朝侍讲时,同王宗道编修资善堂书籍,其实教授内侍,谏官吴育奏罢之。

jí zhāng fāng píng liú táng xún ér xún zèn yù shì yǐ wéi chāng cháo zhǐ yě

及张方平留唐询,而询谮育,世以为昌朝指也。

rán yán zhě wèi chāng cháo shì huàn guān jiǎo zhì hòu yàn wèn wú shì shí yún

然言者谓昌朝释宦官矫制,后验问无事实云。

zi zhāng guǎn gé jiào kān zǎo shì

子章,馆阁校勘,蚤世。

qīng cháo qǐng dài fū

青,朝请大夫。

dì chāng héng

弟昌衡。

chāng héng zì zǐ píng

昌衡字子平。

jǔ jìn shì wèi zǐ zhōu lù zhuǎn yùn pàn guān

举进士,为梓州路转运判官。

gǔ rén qǐng fù shùn jǐng yán lì shì huì duō guǎ wèi xiān hòu chāng héng yī suí yuè rì gěi zhī

贾人请富顺井盐,吏视贿多寡为先后,昌衡一随月日给之。

lú zhōu biān yí mán gù shí shǒu yǐ wǔ lì chāng héng qǐng yóu dōng quán diào xuǎn

泸州边夷蛮,故时守以武吏,昌衡请由东铨调选。

mán qū mǎ lái shì guān dì qí liáng nú wèi èr děng shàng zhě sòng qín zhōu xià zhě zhé qīng gū zhí ér yì mǎi chāng héng qǐng yán jìn zhī

蛮驱马来市,官第其良驽为二等,上者送秦州,下者辄轻估直而抑买,昌衡请严禁之。

xǐ tí diǎn huái nán xíng yù guǎng dōng zhuǎn yùn shǐ xǐ liǎng zhè lù

徙提点淮南刑狱、广东转运使,徙两浙路。

xī níng gēng fǎ dù hé lì zhì chāng héng shù yǐ lì hài wén shén zōng jiǎng qí lùn zòu zhōng yì

熙宁更法度,核吏治,昌衡数以利害闻,神宗奖其论奏忠益。

zhào wèi hù bù fù shǐ tí jǔ shì yì sī kè xiàn zēng zhì yòu jiàn yì dài fū jiā jí xián diàn xiū zhuàn zhī hé nán fǔ lì chén yùn yìng tiān fǔ dèng zhōu

召为户部副使、提举市易司,课羡,增秩右谏议大夫,加集贤殿修撰、知河南府,历陈、郓、应天府、邓州。

yǐ zhèng yì dài fū zhì shì zú

以正议大夫致仕,卒。

cóng zǐ yán

从子炎。

yán zì zhǎng qīng yǐ chāng cháo yīn gēng lì guǎn kù jī qiān zhì gōng bù shì láng

炎字长卿,以昌朝荫,更历筦库,积迁至工部侍郎。

zhèng hé zhōng yǐ xiǎn mó gé dài zhì zhī yìng tiān fǔ xǐ yùn zhōu yǒng xīng

政和中,以显谟阁待制知应天府,徙郓州、永兴。

chū shǎn xī xíng tiě qián jiǔ bì yì qīng

初,陕西行铁钱久,币益轻。

cài jīng shè fǎ jǐn liǎn zhī gèng zhù jiā xī qián bì shāo zhòng

蔡京设法尽敛之,更铸夹锡钱,币稍重。

jīng qù xiāng zhuǎn yùn shǐ li huì chén dūn fù jiàn suǒ liǎn yǐ duō jù qǐng ba zhù

京去相,转运使李𬤝、陈敦复见所敛已多,遽请罢铸。

tiě qián jì fù xíng qí qīng jiā chū zì guān yǐ xī jiē bà shì mín bù liáo shēng

铁钱既复行,其轻加初,自关以西皆罢市,民不聊生。

yán dú yī qiè chí jìn tīng cóng qí biàn

炎独一切弛禁,听从其便。

qí hòu xuān huī shǐ tóng guàn yòu yǐ liǎng zhě zhòng qīng xiāng xíng suì jǐn fèi jiā xī bù dé yòng mín yì yǐ wéi kǔ

其后,宣徽使童贯又以两者重轻相形,遂尽废夹锡不得用,民益以为苦。

yán xǐ zhī yán ān yīn biǎo yán qián fǎ lǚ biàn rén xīn yù huò

炎徙知延安,因表言:"钱法屡变,人心愈惑。

jīn rén yǐ wéi lì zhě chén jiàn qí hài

今人以为利者,臣见其害;

yǐ wéi shì zhě chén jiàn qí fēi

以为是者,臣见其非。

zhōng chǎn zhī jiā bù guò chù jiā xī qián yī èr wàn jì qì bù yòng zé wéi yǒu shǒu qián ér sǐ ěr

中产之家,不过畜夹锡钱一二万,既弃不用,则惟有守钱而死耳。

biān méng shēng lǐ xiāo tiáo guān yòu yī zài biàn fǎ fū yán qù dí pò jìn mín shū bù ān

边氓生理萧条,官又一再变法,鄜延去敌迫近,民殊不安。

mín bù ān zé biān bù kě shǒu yuàn de nèi jùn yǐ yǎng mǔ

民不安则边不可守,愿得内郡以养母。

nǎi mìng wèi yǐng zhōu wèi xíng fù liú

"乃命为颍州,未行,复留。

yòu yǔ guàn zhì jiāng shì bù hé guàn jū zhī gǎi hé yáng yòu gǎi dèng zhōu

又与贯制疆事不合,贯沮之,改河阳,又改邓州。

jiā zhí xué shì zhī yǒng xīng

加直学士、知永兴。

rù duì liú wèi gōng bù shì láng

入对,留为工部侍郎。

guàn qiān shū shū mì yuàn hé xī běi liǎng fáng shì cóng yāo yán jù wǎng hè yán yuē gù shì wú qiān shū liǎng fáng zhě bǐ fēi zhí zhèng hé hè wèi

贯签书枢密院河西、北两房,侍从邀炎俱往贺,炎曰:"故事无签书两房者,彼非执政,何贺为?

huì yǐ jí zú nián wǔ shí bā

"会以疾卒,年五十八。

zèng yín qīng guāng lù dài fu

赠银青光禄大夫。

chāng cháo bó zǔ fù yǎn

昌朝伯祖父琰。

yǎn zì jì huá jìn zhōng shū shè rén jǐ shì zhōng wěi zhī zǐ yě

琰字季华,晋中书舍人、给事中纬之子也。

yǐ yīn shòu lín zī yōng qiū zhǔ bù lì tōng pàn lǐ zhōu

以荫授临淄、雍丘主簿,历通判澧州。

tài zōng yǐn jīng zòu yǐ wéi kāi fēng fǔ tuī guān jiā zuǒ zàn shàn dài fū

太宗尹京,奏以为开封府推官,加左赞善大夫。

jí jí wèi chāo bài zuǒ zhèng yì dài fū shū mì zhí xué shì

及即位,超拜左正议大夫、枢密直学士。

wèi jǐ zhuó sān sī fù shǐ

未几,擢三司副使。

tài píng xīng guó èr nián zú

太平兴国二年,卒。

yǎn fēng shén jùn zhěng yǒu lì gàn zuǒ tài zōng jū mù fǔ fán wǔ nián qín yú suǒ zhí

琰风神峻整,有吏干,佐太宗居幕府凡五年,勤于所职。

kūn dì wǔ rén yǎn zuì yòu jí yǎn lì guān ér zhū xiōng xiāng jì sǐ

昆弟五人,琰最幼,及琰历官而诸兄相继死。

yǎn fǔ xún gū yòu jù zú fán bǎi kǒu fēn gěi yī shí tíng wú jiàn yán shì dà fū yǐ cǐ chēng zhī

琰拊循孤幼,聚族凡百口,分给衣食,庭无间言,士大夫以此称之。

yǎn zi shí fén

琰子湜、汾。

shí zhì jūn qì kù shǐ

湜至军器库使。

jiāo zhǐ lí huán zhī cuàn dīng xuán yě cháo tíng yǐ sūn quán xìng jiàng bīng tǎo yān

交阯黎桓之篡丁璇也,朝廷以孙全兴将兵讨焉。

shí yǔ wáng zhuàn tóng zhǎng jūn shì lí huán wěi jiàng quán xìng xìn zhī jūn suì běi shí zhuàn bìng zuò shī lǜ zhū

湜与王僎同掌军事,黎桓伪降,全兴信之,军遂北,湜、僎并坐失律诛。

fén zhì diàn zhōng chéng

汾至殿中丞。

shí zi chāng fú cì tóng xué jiū chū shēn

湜子昌符,赐同学究出身。

fén zi chāng líng dì jìn shì wèi tún tián yuán wài láng

汾子昌龄,第进士,为屯田员外郎。

liáng shì zì zhòng xián dōng píng rén hàn lín xué shì hào zhī zǐ yě

梁适,字仲贤,东平人,翰林学士颢之子也。

shǎo gū cháng ji fù yí wén jí suǒ zì zhe yǐ jìn zhēn zōng yuē liáng hào yǒu zi yǐ

少孤,尝辑父遗文及所自著以进,真宗曰:"梁颢有子矣。

shòu mì shū shěng zhèng zì

"授秘书省正字。

wèi kāi fēng gōng cáo zhī kūn shān xiàn

为开封工曹,知昆山县。

xǐ wú zhōu zòu ba nán hàn shí mín jiān zhé shuì

徙梧州,奏罢南汉时民间折税。

gèng jǔ jìn shì zhī huái yáng jūn yòu zòu jiǎn jīng dōng yù mǎi bǎi sān shí wàn

更举进士,知淮阳军,又奏减京东预买百三十万。

lùn jǐng yòu shè shū bù dàng lù zhū liáng hòu rén zōng jì qí míng xún zhào wèi shěn xíng xiáng yì guān

论景祐赦书不当录朱梁后,仁宗记其名,寻召为审刑详议官。

zǐ zhōu yāo rén bái yàn huan yī guǐ shén yǐ zǔ shā rén yù jù yǐ wú shāng yàn

梓州妖人白彦欢依鬼神以诅杀人,狱具,以无伤谳。

shì bó yuē shā rén yǐ rèn huò kě jù ér zǔ kě jù hu

适驳曰:"杀人以刃或可拒,而诅可拒乎?

shì shèn yú rèn yě

是甚于刃也。

zú lùn sǐ

"卒论死。

yǒu niǎo shì hè jí duān mén shāo xià jí tíng zhōng dà chén huò chàng yǐ wéi ruì shì yuē cǐ yě niǎo rù gōng tíng ěr hé ruì zhī yún

有鸟似鹤集端门,稍下及庭中,大臣或倡以为瑞,适曰"此野鸟入宫庭耳,何瑞之云?

cháng yǔ tóng yuàn yàn sù zòu hé cì gōng àn dì gù yuē cì gōng shì shì hàn shí rén zì

尝与同院燕肃奏何次公案,帝顾曰:"次公似是汉时人字。

sù bù néng duì shì jìn yuē gài kuān ráo huáng bà jiē zì cì gōng

"肃不能对,适进曰:"盖宽饶、黄霸皆字次公。

dì yuè yīn xún shì jiā shì yì qì zhī

"帝悦,因询适家世,益器之。

tā rì zǎi xiàng nǐ shì tí diǎn xíng yù dì yuē gū liú zhī sì jiàn guān yǒu quē kě yòng yě

他日宰相拟适提点刑狱,帝曰:"姑留之,俟谏官有阙,可用也。

suì bài yòu zhèng yán

"遂拜右正言。

lín yǔ yóu zhōng zhǐ shì jiǎng tiān zhāng gé shì shū qí guò

林瑀由中旨侍讲天章阁,适疏其过。

yòu yán xià shǒu yūn wèi jiāng wú gōng bù yí fù diǎn yòu mì

又言:"夏守赟为将无功,不宜复典宥密。

huì fù dǎng rèn zhōng shī zhí zhèng yǐ xián gǎi zhí shǐ guǎn xiū qǐ jū zhù

"会妇党任中师执政,以嫌改直史馆,修起居注。

fèng shǐ shǎn xī yǔ fàn zhòng yān tiáo biān jī shí yú shì

奉使陕西,与范仲淹条边机十余事。

jìn zhī zhì gào quán fā qiǎn kāi fēng fǔ

进知制诰、权发遣开封府。

suì yú chū zhī yǎn zhōu

岁余,出知兖州。

lái wú yě tiě wèi mín bìng dāng yì zhě lǜ pò chǎn yǐ cháng shì mù rén wéi zhī zì shì mín bù yōu yě hù ér tiě suì yì

莱芜冶铁为民病,当役者率破产以偿,适募人为之,自是民不忧冶户,而铁岁溢。

zài qiān shū mì zhí xué shì zhī yán zhōu

再迁枢密直学士、知延州。

gào guī zhì zàng guò jīng shī de rù jiàn zì yán qián wèi péng dǎng jǐ zhú liú wèi hàn lín xué shì

告归治葬,过京师,得入见,自言前为朋党挤逐,留为翰林学士。

yù shǐ jiāo hé zhī yǐ shì dú xué shì zhī chán zhōu xǐ qín zhōu

御史交劾之,以侍读学士知澶州,徙秦州。

rù zhī shěn xíng yuàn zhuó shū mì fù shǐ

入知审刑院,擢枢密副使。

zhāng yáo zuǒ yī rì chú sì shǐ yán zhě zhēng zhī lì dì pō nù

张尧佐一日除四使,言者争之力,帝颇怒。

shì yuē tái jiàn lùn shì zhí ěr

适曰:"台谏论事,职耳。

yáo zuǒ ēn shí guò kǒng fēi suǒ yǐ quán zhī

尧佐恩实过,恐非所以全之。

suì duó èr shǐ

"遂夺二使。

nóng zhì gāo rù kòu yí màn shū qiú yōng guì jié dù dì jiāng shòu qí jiàng

侬智高入寇,移嫚书求邕、桂节度,帝将受其降。

shì yuē ruò ěr lǐng wài fēi cháo tíng yǒu yǐ

适曰:"若尔,岭外非朝廷有矣。

nǎi qiǎn dí qīng tǎo zhī

"乃遣狄青讨之。

zéi píng dì yuē xiàng fēi shì yán nán fāng ān wēi wèi kě zhī yě

贼平,帝曰:"向非适言,南方安危,未可知也。

qiān cān zhī zhèng shì

"迁参知政事。

qì dān yù yì guó shū chēng nán běi cháo shì yuē sòng zhī wèi sòng shòu zhī yú tiān bù kě gǎi yě

契丹欲易国书称南北朝,适曰:"宋之为宋,受之于天,不可改也。

qì dān yì qí guó míng zì gǔ qǐ yǒu wú míng zhī guó zāi

契丹亦其国名,自古岂有无名之国哉?

suì zhǐ

"遂止。

jìn tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì

进同中书门下平章事、集贤殿大学士。

dà dāng wáng shǒu zhōng qiú wèi jié dù shǐ shì chí bù kě

大珰王守忠求为节度使,适持不可;

zhāng guì fēi zhì sāng huáng yí diàn yòu yǐ wéi bù kě

张贵妃治丧皇仪殿,又以为不可。

jiāng yǐ shì wèi yuán líng shǐ shì yán guó cháo yǐ lái wú cǐ zhì yóu shì jìn yǔ chén zhí zhōng bù hé

将以适为园陵使,适言国朝以来无此制,由是浸与陈执中不合。

shì xiǎo chàng fǎ lìng lín shì yǒu dǎn lì ér duō xié zhì shù bù wéi qīng yì suǒ xǔ

适晓畅法令,临事有胆力,而多挟智数,不为清议所许。

yù shǐ mǎ zūn wú zhōng fù jí lùn qí tān dú hù quán ba zhī zhèng zhōu

御史马遵、吴中复极论其贪黩怙权,罢知郑州。

jīng shī chá gǔ fù gōng qián sì shí wàn mín yán tiě pàn guān li yú qīng àn zhī jí gǔ jù yǔ lì wéi shì nèi jiāo yú shì zǐ dì shì chū yú qīng tí diǎn shǎn xī xíng yù

京师茶贾负公钱四十万缗,盐铁判官李虞卿案之急,贾惧,与吏为市,内交于适子弟,适出虞卿提点陕西刑狱。

jí ba dì jí hái yú qīng sān sī

及罢,帝即还虞卿三司。

fù jiā guān wén diàn dà xué shì zhī qín zhōu

复加观文殿大学士、知秦州。

gǔ wèi chū jiàn zhài jiān wèi shǔ qiāng suǒ chāo yì bīng jù shǒu qiāng fù jīng yí

古渭初建砦,间为属羌所钞,益兵拒守,羌复惊疑。

shì jù niú jiǔ zhào yù qí zhǒng rén qiě ba suǒ yì bīng qiāng bù wéi huàn

适具牛酒,召谕其种人,且罢所益兵,羌不为患。

xǐ yǒng xīng jūn

徙永兴军。

xià rén dào gēng qū yě hé xī tián lěi nián cháo tíng yù zhèng fēng yǐ shì wèi dìng guó jūn jié dù shǐ zhī bīng zhōu zhì zé xī fù qīn dì liù bǎi lǐ

夏人盗耕屈野河西田累年,朝廷欲正封,以适为定国军节度使、知并州,至则悉复侵地六百里。

hái zhī hé yáng lǐng zhōng wǔ zhāo dé èr zhèn jiǎn jiào tài shī fù wèi guān wén diàn dà xué shì yǐ tài zi tài bǎo zhì shì jìn tài fù

还,知河阳,领忠武、昭德二镇、检校太师,复为观文殿大学士,以太子太保致仕,进太傅。

xī níng sān nián zú nián qī shí

熙宁三年,卒,年七十。

zèng sī kōng jiān shì zhōng shì yuē zhuāng sù

赠司空兼侍中,谥曰庄肃。

sūn zi měi shào shèng zhōng tí jǔ hú nán cháng píng

孙子美,绍圣中,提举湖南常平。

shí xīn fù yì fǎ zi měi xiān zhū lù chéng yì shū jiù qiān tí diǎn xíng yù

时新复役法,子美先诸路成役书,就迁提点刑狱。

jiàn zhōng jìng guó chū chú shàng shū láng zhōng zhōng shū shè rén zōu hào fēng hái zhī gǎi jīng xi zhuǎn yùn fù shǐ

建中靖国初,除尚书郎中,中书舍人邹浩封还之,改京西转运副使。

jiàn yì dài fū chén cì shēng yòu yán zi měi yuán zhāng dūn yīn jiā lián shǐ hú wài chéng yíng qí zhǐ yì yī shí zhú chén zài fēng bù zhě duō bèi qí nüè bù yí shǐ zài jìn jī

谏议大夫陈次升又言:"子美缘章惇姻家,连使湖外,承迎其旨意,一时逐臣在封部者,多被其虐,不宜使在近畿。

jí xǐ chéng dū lù lèi qiān zhí lóng tú gé hé běi dōu zhuǎn yùn shǐ qīng cáo jì yǐ fèng shàng zhì juān mín qián sān bǎi wàn shì běi zhū yǐ jìn

"及徙成都路,累迁直龙图阁、河北都转运使,倾漕计以奉上,至捐缗钱三百万市北珠以进。

chóng níng jiān zhū lù cáo chén jìn xiàn yú zì zi měi shǐ

崇宁间,诸路漕臣进羡余,自子美始。

běi zhū chū nǚ zhēn zi měi shì yú qì dān qì dān shì qí lì nüè nǚ zhēn bǔ hǎi dōng qīng yǐ qiú zhū

北珠出女真,子美市于契丹,契丹嗜其利,虐女真捕海东青以求珠。

liǎng guó zhī huò gài jī yú cǐ zi měi yòng shì zhì wèi guāng xiǎn

两国之祸盖基于此,子美用是致位光显。

xuān hé sì nián yǐ jí ba wèi kāi fǔ yí tóng sān sī tí jǔ sōng shān chóng fú gōng zú zèng shǎo bǎo

宣和四年,以疾罢为开府仪同三司、提举嵩山崇福宫,卒,赠少保。

zi měi wèi jùn zòng chǐ cán nüè rán yǒu gàn cái suǒ zhì bàn zhì yún

子美为郡,纵侈残虐,然有干才,所至办治云。

lùn yuē cǐ wǔ rén zhě jiē yǐ wén lì wèi zǎi xiàng

论曰:此五人者,皆以文吏为宰相。

zhí zhōng jiàn chǔ yī yán shì qì shàng yì bù rán hé chāo qiān zhī zhòu yě

执中建储一言,适契上意,不然,何超迁之骤也。

rán yǔ liú hàng jiē guǎ xué shǎo wén xī shì yòng shì

然与刘沆皆寡学少文,希世用事。

féng zhěng yì lùn duō yíng hé wáng yì chāng cháo míng jīng shù ér shàng ā sī liáng shì xiǎo fǎ lìng ér xié zhì shù sī jūn zǐ suǒ bù yǔ yě

冯拯议论多迎合王意,昌朝明经术而尚阿私,梁适晓法令而挟智术,斯君子所不与也。

ruò zhí zhōng bù shòu sī yè hàng lín shì qiáng guǒ zhěng cóng róng yī yán miǎn wèi yú zhū sǐ cǐ yòu zú chēng zhě yān

若执中不受私谒,沆临事强果,拯从容一言免谓于诛死,此又足称者焉。

✦ You read 列传·卷四十四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.