宋史 · 脱脱 · Chapter 286 of 496

列传·卷四十五

PinyinModern Translation
Size

lǔ zōng dào xuē kuí wáng shǔ zi yì róu cài qí cóng zǐ yán qìng

鲁宗道薛奎王曙(子益柔) 蔡齐(从子延庆)

lǔ zōng dào zì guàn zhī bó zhōu qiáo rén

鲁宗道,字贯之,亳州谯人。

shǎo gū jū yú wài jiā

少孤,鞠于外家。

zhū jiù jiē wǔ rén pō yì zōng dào zōng dào yì zì fèn lì dú shū

诸舅皆武人,颇易宗道,宗道益自奋厉读书。

xiù suǒ zhù wén yè qi lún lún qì zhòng zhī

袖所著文谒戚纶,纶器重之。

jǔ jìn shì wèi háo zhōu dìng yuǎn wèi zài diào hǎi yán lìng

举进士,为濠州定远尉,再调海盐令。

xiàn dōng nán jiù yǒu gǎng dǎo hǎi shuǐ zhì yì xià suì jiǔ yān sāi zōng dào fā xiāng dīng shū zhì zhī rén hào lǔ gōng pǔ

县东南旧有港,导海水至邑下,岁久湮塞,宗道发乡丁疏治之,人号"鲁公浦"。

gǎi xī zhōu jūn shì pàn guān zài qiān mì shū chéng

改歙州军事判官,再迁秘书丞。

chén yáo sōu pì tōng pàn hé yáng

陈尧叟辟通判河阳。

tiān xǐ yuán nián shǐ zhào liǎng shěng zhì jiàn guān liù yuán kǎo suǒ yán wèi diàn zuì shǒu zhuó zōng dào yǔ liú yè wèi yòu zhèng yán

天禧元年,始诏两省置谏官六员,考所言为殿最,首擢宗道与刘烨为右正言。

jiàn zhāng yóu gé mén shǐ de jìn ér bù cì duì zōng dào qǐng miàn lùn shì ér shàng zòu tōng jìn sī suì wèi gù shì

谏章由阁门始得进而不赐对,宗道请面论事而上奏通进司,遂为故事。

cháng yán shǒu zǎi qù mín jìn ér wú yǐ qū bié néng fǒu

尝言:"守宰去民近,而无以区别能否。

jīn chú yī shǒu lìng suī zī cái dī xià ér kǎo rèn yìng gé zé zuǒ sī wú bìn chì gù tiān xià qīn mín zhě dú huò hài zhèng shí cháng èr sān yù yù mín ér měi huà bù kě de yǐ

今除一守令,虽资材低下,而考任应格,则左司无摈斥,故天下亲民者黩货害政,十常二三,欲裕民而美化,不可得矣。

hàn xuān dì chú cì shǐ shǒu xiāng bì qīn jiàn ér kǎo chá zhī

汉宣帝除刺史守相,必亲见而考察之。

jīn shǒu zuǒ suī wèi xiá qīn jiàn yi lìng dà chén yán zhī zhōng shū xún kǎo yǐ yán chá qí yìng duì shè zhī yǐ shì guān qí shī wéi cái bù xiào jiē de jìn tuì zhī

今守佐虽未暇亲见,宜令大臣延之中书,询考以言,察其应对,设之以事,观其施为才不肖,皆得进退之。

lì bù zhī zé xiàn lìng fàng cǐ zhù de liáng shǒu zǎi xuān zhù shèng huà yǐ

吏部之择县令放此,庶得良守宰宣助圣化矣。

zhēn zōng nà zhī

"真宗纳之。

zōng dào fēng wén duō suǒ lùn liè dì yì pō yàn qí shù

宗道风闻,多所论列,帝意颇厌其数。

hòu yīn duì zì sòng yuē bì xià yòng chén qǐ yù tú shì nà jiàn zhī xū míng yá

后因对,自讼曰:"陛下用臣,岂欲徒事纳谏之虚名邪?

chén qiè chǐ shī lù qǐng de bà qù

臣窃耻尸禄,请得罢去。

dì fǔ yù liáng jiǔ tā rì shū diàn bì yuē lǔ zhí gài sī niàn zhī yě

"帝抚谕良久,他日书殿壁曰:"鲁直",盖思念之也。

xún chú hù bù yuán wài láng jiān yòu yù dé

寻除户部员外郎兼右谕德。

yú nián qiān zuǒ yù dé zhí lóng tú gé

逾年,迁左谕德、直龙图阁。

rén zōng jí wèi qiān hù bù láng zhōng lóng tú gé zhí xué shì jiān shì jiǎng pàn lì bù liú nèi quán

仁宗即位,迁户部郎中、龙图阁直学士兼侍讲、判吏部流内铨。

zōng dào zài xuǎn diào jiǔ huàn quán gé fán mì jí zhī lì suǒ yǐ wèi jiān zhuàng duō lí zhèng zhī xī jiē kē tiáo wǔ xià rén biàn zhī

宗道在选调久,患铨格烦密,及知吏所以为奸状,多厘正之,悉揭科条庑下,人便之。

léi yǔn gōng shàn yì shān líng zhào yǔ lǚ yí jiǎn děng àn shì

雷允恭擅易山陵,诏与吕夷简等按视。

hái bài yòu jiàn yì dài fū cān zhī zhèng shì

还,拜右谏议大夫、参知政事。

zhāng xiàn tài hòu lín cháo wèn zōng dào yuē táng wǔ hòu hé rú zhǔ

章献太后临朝,问宗道曰:"唐武后何如主?

duì yuē táng zhī zuì rén yě jǐ wēi shè jì

"对曰:"唐之罪人也,几危社稷。

hòu mò rán

"后默然。

shí yǒu qǐng lì liú shì qī miào zhě tài hòu wèn fǔ chén zhòng bù gǎn duì

时有请立刘氏七庙者,太后问辅臣,众不敢对。

zōng dào bù kě yuē ruò lì liú shì qī miào rú sì jūn hé

宗道不可,曰:"若立刘氏七庙,如嗣君何?

dì tài hòu jiāng tóng xìng cí xiào sì yù yǐ dà ān niǎn xiān dì xíng zōng dào yuē fu sǐ cóng zǐ fù rén zhī dào yě

"帝、太后将同幸慈孝寺,欲以大安辇先帝行,宗道曰:"夫死从子,妇人之道也。

tài hòu jù mìng niǎn hòu chéng yú

"太后遽命辇后乘舆。

shí zhí zhèng duō rèn zǐ yú guǎn gé dú shū zōng dào yuē guǎn gé yù tiān xià yīng cái qǐ wán kǔ zǐ dì dé yǐ ēn zé chù yá

时执政多任子于馆阁读书,宗道曰:"馆阁育天下英才,岂纨袴子弟得以恩泽处邪?

shū mì shǐ cáo lì yòng shì quán jiāo hèng zōng dào lǚ yú dì qián zhé zhī

"枢密使曹利用恃权骄横,宗道屡于帝前折之。

zì guì qī yòng shì zhě jiē dàn zhī mù wéi yú tóu cān zhèng yīn qí xìng qiě yán gǔ gěng rú yú tóu yě

自贵戚用事者皆惮之,目为"鱼头参政",因其姓,且言骨鲠如鱼头也。

zài qiān shàng shū lǐ bù shì láng xiáng yuán guān shǐ

再迁尚书礼部侍郎、祥源观使。

zài zhèng fǔ qī nián wu yì jiǎo xìng bù yǐ míng qì sī rén

在政府七年,务抑侥幸,不以名器私人。

jí jù dì lín wèn cì bái jīn sān qiān liǎng

疾剧,帝临问,赐白金三千两。

jì zú huáng tài hòu lín diàn zhī zèng bīng bù shàng shū

既卒,皇太后临奠之,赠兵部尚书。

zōng dào wéi rén gāng zhèng jí wù shǎo róng yù shì gǎn yán bù wéi xiǎo jǐn

宗道为人刚正,疾恶少容,遇事敢言,不为小谨。

wèi yù dé shí jū jìn jiǔ sì cháng wēi xíng jiù yǐn sì zhōng ǒu zhēn zōng jí zhào shǐ zhě jí mén jiǔ zhī zōng dào fāng zì jiǔ sì lái

为谕德时,居近酒肆,尝微行就饮肆中,偶真宗亟召,使者及门久之,宗道方自酒肆来。

shǐ zhě xiān rù yuē yuē jí shàng guài gōng lái chí hé yǐ wèi duì

使者先入,约曰:"即上怪公来迟,何以为对?

zōng dào yuē dì yǐ shí yán zhī

"宗道曰:"第以实言之。

shǐ zhě yuē rán zé gōng dāng dé zuì

"使者曰:"然则公当得罪。

yuē yǐn jiǔ rén zhī cháng qíng

"曰:"饮酒,人之常情;

qī jūn chén zǐ zhī dà zuì yě

欺君,臣子之大罪也。

zhēn zōng guǒ wèn shǐ zhě jù yǐ zōng dào suǒ yán duì

"真宗果问,使者具以宗道所言对。

dì jí zhī zōng dào xiè yuē yǒu gù rén zì xiāng lǐ lái chén jiā pín wú bēi pán gù jiù jiǔ jiā yǐn

帝诘之,宗道谢曰:"有故人自乡里来,臣家贫无杯盘,故就酒家饮。

dì yǐ wéi zhōng shí kě dà yòng cháng yǐ yǔ tài hòu tài hòu lín cháo suì dà yòng zhī

"帝以为忠实可大用,尝以语太后,太后临朝,遂大用之。

chū tài cháng yì shì yuē gāng jiǎn fù gǎi wéi sù jiǎn

初,太常议谥曰刚简,复改为肃简。

yì zhě yǐ wéi sù bù ruò gāng wèi de qí shí yún

议者以为"肃"不若"刚"为得其实云。

xuē kuí zì sù yì jiàng zhōu zhèng píng rén

薛奎,字宿艺,绛州正平人。

fù huà guāng shàn shǔ shù cháng yǐ píng jìn cè gàn tài zōng xíng zài zhào jiàn bù yòng bà guī

父化光,善数术,尝以平晋策干太宗行在,召见不用,罢归。

shì kuí shǐ shēng fǔ qí shǒu yuē shì zi bì zhì gōng fǔ

适奎始生,抚其首曰:"是子必至公辅。

kuí jǔ jìn shì wèi zhōu dì yī nǎi tuī yǔ lǐ rén wáng yán ér chù yán xià

"奎举进士,为州第一,乃推与里人王严,而处严下。

jìn shì jí dì wèi xí zhōu jūn shì tuī guān

进士及第,为隰州军事推官。

zhōu mín cháng jù bó sēng shè yī rì dào shā sì nú qǔ cái qù bó zhě shì zhì xuè ǒu wò yī luó zú bǔ sòng zhōu kǎo xùn wū fú

州民常聚博僧舍,一日,盗杀寺奴取财去,博者适至,血偶涴衣,逻卒捕送州,考讯诬伏。

kuí dú yí zhī bái zhōu huǎn qí yù hòu guǒ de shā rén zhě

奎独疑之,白州缓其狱,后果得杀人者。

xǐ yí zhōu tuī guān cháng bù dīng fū yùn liáng zhì yán zhōu huì jiǔ yǔ sù mài zì fǔ kuí bái zhuǎn yùn lú zhī hàn qǐng zòng mín hái zhōu ér cháng suǒ shī

徙仪州推官,尝部丁夫运粮至盐州,会久雨,粟麦渍腐,奎白转运卢之翰,请纵民还州而偿所失。

zhī hàn nù yù hé zòu zhī

之翰怒,欲劾奏之。

kuí xú yuē yòng bīng jiǔ rén pí zhuǎn xiǎng jīn xìng bīng shí yǒu yú ān yòng cǐ chén fǔ yǐ kùn mín zāi

奎徐曰:"用兵久,人疲转饷,今幸兵食有余,安用此陈腐以困民哉!

zhī hàn yì jiě fán mín suǒ shī xī zòu chú zhī

"之翰意解,凡民所失,悉奏除之。

gǎi dà lǐ sì chéng zhī pú tián xiàn

改大理寺丞、知莆田县。

qǐng juān nán mǐn shí shuì xián yú pú cǎo qián

请蠲南闽时税咸鱼、蒲草钱。

qiān diàn zhōng chéng zhī zhǎng shuǐ xiàn xǐ zhī yǒng zhōu

迁殿中丞、知长水县,徙知永州。

zhōu yǒu qián jiān suì diào bīng sān bǎi rén cǎi tiě ér suì rù bù cháng fèi

州有钱监,岁调兵三百人采铁,而岁入不偿费。

kuí zòu tīng mín zì cǎi ér suǒ shū zhé bèi zhī

奎奏听民自采,而所输辄倍之。

qiān tài cháng bó shì

迁太常博士。

xiàng mǐn zhōng jiàn wèi diàn zhōng shì yù shǐ chū wèi shǎn xī zhuǎn yùn shǐ

向敏中荐为殿中侍御史,出为陕西转运使。

zhào dé míng yán yán zhōu fán luò qīn qí de hēi lín píng xià zhào àn yàn

赵德明言延州蕃落侵其地黑林平,下诏按验。

kuí yuè jùn jí dé míng cháng jiǎ dào hēi lín píng yí wén lù shì zhī dé míng suì fú

奎阅郡籍,德明尝假道黑林平,移文录示之,德明遂伏。

wèi jǐ zuò shī jǔ miǎn

未几,坐失举免。

shù yuè qǐ tōng pàn shǎn zhōu gǎi shàng shū hù bù yuán wài láng huái nán zhuǎn yùn fù shǐ qiān jiāng huái zhì zhì fā yùn shǐ

数月,起通判陕州,改尚书户部员外郎、淮南转运副使,迁江、淮制置发运使。

shū cáo hé fèi sān yàn yǐ biàn xiǎng yùn jìn lì bù yuán wài láng

疏漕河、废三堰以便饷运,进吏部员外郎。

fù sāng duó āi zhuó sān sī hù bù fù shǐ

父丧,夺哀,擢三司户部副使。

yǔ shǐ li shì héng zhēng lùn shì gǎi hù bù láng zhōng zhí zhāo wén guǎn zhī yán zhōu

与使李士衡争论事,改户部郎中、直昭文馆、知延州。

zhào yuán hào měi qiǎn lì zhì jīng shī qǐng fèng yǔ lì yīn shì jìn wù yǐn guān suàn wèi jiān lì kuí lián de zhuàng qǐng liú shǔ dào jiān bó yú guān zhōng zhuǎn zhì gěi zhī

赵元昊每遣吏至京师请奉予,吏因市禁物,隐关算为奸利,奎廉得状,请留蜀道缣帛于关中,转致给之。

qiān lì bù zhuó lóng tú gé dài zhì quán zhī kāi fēng fǔ

迁吏部,擢龙图阁待制、权知开封府。

wéi zhèng yán mǐn jī duàn wú suǒ dài dì yì jiā zhòng

为政严敏,击断无所贷,帝益加重。

shǐ qì dān hái qiān yòu jiàn yì dài fū quán yù shǐ zhōng chéng

使契丹,还,迁右谏议大夫、权御史中丞。

shàng shū lùn zé rén qiú zhì chóng jié jiǎn píng shēng sè fán shí shù shì

上疏论择人、求治、崇节俭、屏声色,凡十数事。

zhāng xiàn tài hòu chēng zhì qì dān shǐ xiāo cóng shùn qǐng jiàn tài hòu qiě yán nán shǐ zhì qì dān zhě jiē jiàn tài hòu ér qì dān shǐ lái nǎi bù dé jiàn

章献太后称制,契丹使萧从顺请见太后,且言南使至契丹者皆见太后,而契丹使来乃不得见。

kuí shí guǎn bàn zhé zhī yuē huáng tài hòu chuí lián tīng zhèng suī běn cháo qún chén yì wèi cháng jiàn yě

奎时馆伴,折之曰:"皇太后垂帘听政,虽本朝群臣,亦未尝见也。

cóng shùn nǎi yǐ

"从顺乃已。

huò chán yún kuí lòu jìn zhōng yǔ gǎi shòu jí xián yuàn xué shì zhī bīng zhōu gǎi qín zhōu

或谗云奎漏禁中语,改授集贤院学士、知并州,改秦州。

zhōu sù zhòng bīng jīng fèi cháng bù zú kuí wu wèi jiǎn yuē jiào mín shuǐ gēng jǐn shāng suàn

州宿重兵,经费常不足,奎务为俭约,教民水耕,谨商算。

suì zhōng jī sù sān bǎi wàn zhēng suàn yú sān qiān wàn hé mín yǐn tián shù qiān qǐng de chú sù shí yú wàn

岁中积粟三百万,征算余三千万,核民隐田数千顷,得刍粟十余万。

jiā shū mì zhí xué shì zhī yì zhōu

加枢密直学士、知益州。

qín mín yǔ yí luò shù qiān rén liè kuí zhì zhuàng qǐng liú xǐ shū bāo yù bù xǔ

秦民与夷落数千人列奎治状,请留,玺书褒谕,不许。

chéng dū mín fù sòng qí zi bù xiào jí zhī nǎi yuē pín wú yǐ wéi yǎng

成都民妇讼其子不孝,诘之,乃曰:"贫无以为养。

kuí chū fèng qián yǔ zhī jiè yuē ruò fù shī yǎng wú bù dài rǔ yǐ

"奎出俸钱与之,戒曰:"若复失养,吾不贷汝矣!

qí mǔ zǐ suì rú chū

"其母子遂如初。

cháng yè yàn yǒu shù zú shā rén rén jiē bēn zǒu kuí mì qiǎn bǔ shā zhī zuò kè mò yǒu zhī zhě

尝夜燕,有戍卒杀人,人皆奔走,奎密遣捕杀之,坐客莫有知者。

lín shì chí zhòng míng jué duō cǐ lèi yě

临事持重明决,多此类也。

zhào wèi lóng tú gé xué shì quán sān sī shǐ suì cān zhī zhèng shì

召为龙图阁学士、权三司使,遂参知政事。

dì yù yuē xiān dì cháng yǐ wéi qīng kě rèn jīn yòng qīng xiān dì yì yě

帝谕曰:"先帝尝以为卿可任,今用卿,先帝意也。

é qiān jǐ shì zhōng

"俄迁给事中。

dì cháng wèi fǔ chén yuē chén shì jūn xiǎn yǒu kè zhōng zhě

帝尝谓辅臣曰:"臣事君鲜有克终者。

kuí yuē bǎo zhōng zhī dào fěi dú chén bù rán yě

"奎曰:"保终之道,匪独臣不然也。

lì shǔ táng kāi yuán tiān bǎo shí shì yǐ duì dì rán zhī

"历数唐开元、天宝时事以对,帝然之。

qiān shàng shū lǐ bù shì láng

迁尚书礼部侍郎。

tài hòu yè tài miào yù bèi fú tiān zǐ gǔn miǎn kuí yuē bì yù cǐ ruò hé wèi bài

太后谒太庙,欲被服天子衮冕,奎曰:"必御此,若何为拜?

lì chén qí bù kě zhōng bú jiàn tīng

"力陈其不可,终不见听。

jí tài hòu bēng dì jiàn zuǒ yòu qì yuē tài hòu jí bù néng yán yóu shù yǐn qí yī ruò yǒu suǒ shǔ hé yě

及太后崩,帝见左右泣曰:"太后疾不能言,犹数引其衣若有所属,何也?

kuí yuē qí zài gǔn miǎn yě

"奎曰:"其在衮冕也。

fú zhī qǐ kě jiàn xiān dì yú dì xià

服之岂可见先帝于地下!

dì wù zú yǐ hòu fú liǎn

"帝悟,卒以后服敛。

yīn shàng yán qǐng zhú nèi shì luō chóng xūn děng

因上言请逐内侍罗崇勋等。

shí èr fǔ dà chén duō bà qù kuí de chuǎn jí shù cí wèi ba wèi hù bù shì láng zī zhèng diàn xué shì pàn shàng shū dōu shěng

时二府大臣多罢去,奎得喘疾,数辞位,罢为户部侍郎、资政殿学士、判尚书都省。

dì shǒu shū jìn fāng cì zhī xiǎo jiān rù jiàn

帝手书禁方赐之,小间,入见。

jí xún zuò zú zèng bīng bù shàng shū shì jiǎn sù

疾寻作,卒,赠兵部尚书,谥简肃。

kuí xìng gāng bù gǒu hé yù shì gǎn yán zhēn zōng shí shù yàn dà chén zhì yǒu zhān zuì zhě

奎性刚不苟合,遇事敢言,真宗时数宴大臣,至有沾醉者。

kuí jiàn yuē bì xià jí wèi zhī chū lì jīng wàn jǐ ér jiǎn yàn xìng

奎谏曰:"陛下即位之初,励精万几而简宴幸。

jīn tiān xià chéng wú shì ér yàn lè wú dù dà chén shù bèi jiǔ wú wēi yí fēi suǒ yǐ zhòng cháo tíng yě

今天下诚无事,而宴乐无度,大臣数被酒无威仪,非所以重朝廷也。

zhēn zōng shàn qí yán

"真宗善其言。

jí cān zhèng shì móu yì wú suǒ bì

及参政事,谋议无所避。

néng zhī rén fàn zhòng yān páng jí míng gǎo zì wèi lì bù xuǎn rén jiē yǐ gōng fǔ xǔ zhī

能知人,范仲淹、庞籍、明镐自为吏部选人,皆以公辅许之。

wú zi yǐ cóng zǐ wèi sì

无子,以从子为嗣。

wáng shǔ zì huì shū duò dōng gāo zǐ jī zhī hòu

王曙,字晦叔,隋东皋子绩之后。

shì jū hé fén hòu wèi hé nán rén

世居河汾,后为河南人。

zhōng jìn shì dì zài diào dìng guó jūn jié dù tuī guān

中进士第,再调定国军节度推官。

xián píng zhōng jǔ xián liáng fāng zhèng kē cè rù děng qiān mì shū shěng zhù zuò zuǒ láng zhī dìng hǎi xiàn

咸平中,举贤良方正科,策入等,迁秘书省著作佐郎、知定海县。

hái wèi qún mù pàn guān kǎo jí gǔ jīn mǎ zhèng wèi qún mù gù shì liù juǎn shàng zhī

还,为群牧判官,考集古今马政,为《群牧故事》六卷,上之。

qiān tài cháng chéng pàn sān sī píng yóu lǐ qiàn sī

迁太常丞、判三司凭由理欠司。

zuò jǔ jìn shì shī shí jiàng jiān lú zhōu chá shuì zài qiān shàng shū gōng bù yuán wài láng lóng tú gé dài zhì

坐举进士失实,降监卢州茶税,再迁尚书工部员外郎、龙图阁待制。

yǐ yòu jiàn yì dài fū wèi hé běi zhuǎn yùn shǐ zuò bù lì shòu qiú jiàng zhī shòu zhōu

以右谏议大夫为河北转运使,坐部吏受赇,降知寿州。

xǐ huái nán zhuǎn yùn shǐ gòu dàng sān bān yuàn quán zhī kāi fēng fǔ

徙淮南转运使,勾当三班院,权知开封府。

yǐ shū mì zhí xué shì zhī yì zhōu

以枢密直学士知益州。

shéng dào yǐ jùn fǎ duō zhì zhī sǐ

绳盗以峻法,多致之死。

yǒu zú yè gào qí jūn jiāng luàn lì biàn qí wěi zhǎn zhī

有卒夜告其军将乱,立辨其伪,斩之。

shǔ rén bǐ zhī zhāng yǒng hào qián zhāng hòu wáng

蜀人比之张咏,号"前张后王"。

rù wèi jǐ shì zhōng

入为给事中。

rén zōng wèi huáng tài zǐ yǔ li dí tóng xuǎn jiān bīn kè fù zuò gòng jǔ shī shí chù guān

仁宗为皇太子,与李迪同选兼宾客,复坐贡举失实,黜官。

fù wèi jǐ shì zhōng jiān qún mù shǐ

复为给事中兼群牧使。

qí qī kòu zhǔn nǚ yě

其妻,寇准女也。

zhǔn bà xiāng qiě biǎn shǔ yì jiàng zhī rǔ zhōu

准罢相且贬,曙亦降知汝州。

zhǔn zài biǎn shǔ yì biǎn yǐng zhōu tuán liàn fù shǐ

准再贬,曙亦贬郢州团练副使。

qǐ wèi guāng lù qīng zhī xiāng zhōu yòu xǐ rǔ zhōu

起为光禄卿、知襄州,又徙汝州。

fù jǐ shì zhōng zhī lù zhōu

复给事中、知潞州。

zhōu yǒu shā rén zhě yù yǐ jù shǔ dú yí zhī

州有杀人者,狱已具,曙独疑之。

jì ér tí diǎn xíng yù dù yǎn zhì shì guǒ biàn

既而提点刑狱杜衍至,事果辨。

shǔ wéi zuò biàn yù jì yǐ jiè guān lì

曙为作《辨狱记》以戒官吏。

xǐ hé nán fǔ yǒng xīng jūn zhào wèi yù shǐ zhōng chéng jiān lǐ jiǎn shǐ lǐ jiǎn zhì shǐ zì cǐ shǐ

徙河南府、永兴军,召为御史中丞兼理检使,理检置使自此始。

yù qīng zhāo yìng gōng zāi xì shǒu wèi zhě yù shǐ yù

玉清昭应宫灾,系守卫者御史狱。

shǔ kǒng cháo tíng yì xiū fù shàng yán xī lǔ huán xī gōng zāi kǒng zǐ yǐ wéi huán xī qīn jǐn dāng huǐ zhě yě

曙恐朝廷议修复,上言:"昔鲁桓、僖宫灾,孔子以为桓、僖亲尽当毁者也。

liáo dōng gāo miào jí gāo yuán biàn diàn zāi dǒng zhòng shū yǐ wéi gāo miào bù dàng jū líng páng gù zāi

辽东高庙及高园便殿灾,董仲舒以为高庙不当居陵旁,故灾。

wèi chóng huá diàn zāi gāo táng lóng yǐ yī xiè gōng shì wèi jiè yi ba zhī wù zhì wén dì bù tīng míng nián fù zāi

魏崇华殿灾,高堂隆以壹榭宫室为戒,宜罢之勿治,文帝不听,明年,复灾。

jīn suǒ jiàn gōng fēi yīng jīng yì zāi biàn zhī lái ruò yǒu jǐng zhě

今所建宫非应经义,灾变之来若有警者。

yuàn chú qí de ba zhū dǎo cí yǐ yìng tiān biàn

愿除其地,罢诸祷祠,以应天变。

rén zōng yǔ tài hòu gǎn wù suì jiǎn shǒu wèi zhě zuì

"仁宗与太后感悟,遂减守卫者罪。

yǐ ér zhào yǐ bù fù shàn xiū yù tiān xià

已而诏以不复缮修谕天下。

yòu qǐng sān pǐn yǐ shàng lì jiā miào fù táng jiù zhì

又请三品以上立家庙,复唐旧制。

yǐ shàng shū gōng bù shì láng cān zhī zhèng shì

以尚书工部侍郎参知政事。

yǐ jí qǐng ba gǎi hù bù shì láng zī zhèng diàn xué shì zhī shǎn zhōu xǐ hé yáng

以疾请罢,改户部侍郎、资政殿学士、知陕州,徙河阳。

zài zhī hé nán fǔ qiān lì bù

再知河南府,迁吏部。

zhào wèi shū mì shǐ bài tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì

召为枢密使,拜同中书门下平章事。

yú yuè shǒu fā jū zú

逾月,首发疽,卒。

zèng tài bǎo zhōng shū lìng shì wén kāng

赠太保、中书令,谥文康。

shǔ fāng yán jiǎn zhòng yǒu dà chén tǐ jū guān shēn zì yì sǔn

曙方严简重,有大臣体,居官深自抑损。

xǐ fú tú fǎ qí jū shū shí bó rú yě

喜浮图法,齐居蔬食,泊如也。

chū qián wéi yǎn liú shǒu xī jīng ōu yáng xiū yǐn zhū wèi guān shǔ

初,钱惟演留守西京,欧阳修、尹洙为官属。

xiū děng pō yóu yàn shǔ hòu zhì cháng lì sè jiè xiū děng yuē zhū jūn zòng jiǔ guò dù dú bù zhī kòu lái gōng wǎn nián zhī huò yá

修等颇游宴,曙后至,尝厉色戒修等曰:"诸君纵酒过度,独不知寇莱公晚年之祸邪!

xiū qǐ duì yuē yǐ xiū wén zhī lái gōng zhèng zuò lǎo ér bù zhī zhǐ ěr

"修起对曰:"以修闻之,莱公正坐老而不知止尔!

shǔ mò rán zhōng bù nù

"曙默然,终不怒。

jí wèi shū mì shǐ shǒu jiàn xiū děng zhì zhī guǎn gé

及为枢密使,首荐修等,置之馆阁。

yǒu jí sì shí juǎn zhōu shū yīn xùn shí èr juǎn táng shū bèi wèn sān juǎn zhuāng zi zhǐ guī sān piān liè zǐ zhǐ guī yī piān dài dòu fèng shǐ lù èr juǎn jí liǎng hàn zhào yì sì shí juǎn

有集四十卷,《周书音训》十二卷,《唐书备问》三卷,《庄子旨归》三篇,《列子旨归》一篇,《戴斗奉使录》二卷,集《两汉诏议》四十卷。

zi yì gōng yì róu

子益恭、益柔。

yì gōng zì dá fū yǐ yīn wèi wèi wèi sì chéng

益恭字达夫,以荫为卫尉寺丞。

xìng tián dàn mù táng wáng guī zhī wéi rén shù jiě guān jiù yǎng

性恬淡,慕唐王龟之为人,数解官就养。

shǔ cān zhī zhèng shì zhì dì xī jīng yì gōng quàn shǔ yǐn nián xiè shì shǔ bù guǒ qù

曙参知政事,治第西京,益恭劝曙引年谢事,曙不果去。

zhōng fù sāng suì yǐ shàng shū sī mén yuán wài láng zhì shì jiān yǔ fú tú yǐn zhě chū yóu luò yáng míng yuán shān shuǐ wú bù zhì yě

终父丧,遂以尚书司门员外郎致仕,间与浮图、隐者出游,洛阳名园山水,无不至也。

yǐ zi dēng cháo lèi qiān sī nóng shǎo qīng zú

以子登朝,累迁司农少卿,卒。

yì róu zì shèng zhī

益柔字胜之。

wéi rén gāng zhí shàng qì xǐ lùn tiān xià shì

为人伉直尚气,喜论天下事。

yòng yīn zhì diàn zhōng chéng

用荫至殿中丞。

yuán hào pàn shàng bèi biān xuǎn jiāng zhī cè

元昊叛,上备边选将之策。

dù yǎn dīng dù xuān fǔ hé dōng yì róu yù shū yán hé wài bīng xiǎng wú fǎ fēi yì shuài chén zhuǎn yùn shǐ bù kě

杜衍、丁度宣抚河东,益柔寓书言:"河外兵饷无法,非易帅臣、转运使不可。

yīn tiáo qí kě rèn zhě

"因条其可任者。

yǎn dù shǐ hái yǐ xué shù zhèng shì jiàn zhī jiè qiū xiàn

衍、度使还,以学术政事荐,知介丘县。

qìng lì gèng yòng zhí zhèng yì yì zhě zhǐ wèi péng dǎng rén zōng xià zhào jiè chì yì róu shàng shū lùn biàn yán yóu qiē zhí

庆历更用执政,异意者指为朋党,仁宗下诏戒敕,益柔上书论辨,言尤切直。

yǐn zhū yǔ liú hù zhēng chéng shuǐ luò shì zì jīng yuán biǎn qìng zhōu

尹洙与刘沪争城水洛事,自泾原贬庆州。

yì róu sòng zhī yuē shuǐ luò yī zhàng ěr bù zú yǐ jù zéi

益柔讼之曰:"水洛一障耳,不足以拒贼。

hù pí jiàng zhū wèi jiāng jūn yǐ tiān zǐ mìng hū zhī bù zhì lù zhī bù wéi guò

沪裨将,洙为将军,以天子命呼之不至,戮之不为过;

gù bù gǎn zhuān zhí zhī yǐ tīng mìng shì zhū bù shēn jiāng jūn zhī zhí ér shàng zūn cháo tíng wèi jiàn qí yǒu zuì yě

顾不敢专执之以听命,是洙不伸将军之职而上尊朝廷,未见其有罪也。

bù tīng

"不听。

fàn zhòng yān wèi shí miàn yǐ guǎn gé jiàn zhī chú jí xián xiào lǐ

范仲淹未识面,以馆阁荐之,除集贤校理。

yù sū shùn qīn zòu dǐ huì zuì zuò ào gē

预苏舜钦奏邸会,醉作《傲歌》。

shí zhū rén yù suì qīng zhèng dǎng zǎi xiàng zhāng de xiàng yàn shū bù kě fǒu cān zhèng gǔ chāng cháo yīn zhǔ zhī zhāng fāng píng sòng qí wáng gǒng chén gōng pái bù yí lì zhì liè zhuàng yán yì róu zuì dāng zhū

时诸人欲遂倾正党,宰相章得象、晏殊不可否,参政贾昌朝阴主之,张方平、宋祁、王拱辰攻排不遗力,至列状言益柔罪当诛。

hán qí wèi dì yán yì róu kuáng yǔ hé zú shēn jì

韩琦为帝言:"益柔狂语何足深计。

fāng píng děng jiē bì xià jìn chén jīn xī chuí yòng bīng dà shì hé xiàn yī bù wéi bì xià lùn liè ér tóng zhuàng gōng yī wáng yì róu cǐ qí yì kě jiàn yǐ

方平等皆陛下近臣,今西陲用兵,大事何限,一不为陛下论列,而同状攻一王益柔,此其意可见矣。

dì gǎn wù dàn chù jiān fù zhōu jiǔ

"帝感悟,但黜监复州酒。

jiǔ zhī wèi kāi fēng fǔ tuī guān yán tiě pàn guān

久之,为开封府推官、盐铁判官。

fán zhōng zhǐ suǒ xū bù yīng fǎ shì yǒu sī yíng hé yǐ qiú jìn zhě xī lùn zhī bù zhì

凡中旨所需不应法式,有司迎合以求进者,悉论之不置。

chū wèi liǎng zhè jīng dōng xi zhuǎn yùn shǐ

出为两浙、京东西转运使。

shàng yán jīn kǎo kè fǎ qū bié zhǎng lì néng fǒu bì míng yǒu xiǎn zhuàng xiǎn zhuàng bì qǔ qí gēng zhì xīng zuò dà lì

上言:"今考课法区别长吏能否,必明有显状,显状必取其更置兴作大利。

fu xiǎo zhèng xiǎo shàn jī ér bù yǐ rán hòu néng chéng qí dà

夫小政小善,积而不已,然后能成其大。

qǔ qí dà ér yí qí xì jiāng jìng lì tú gōng kǒng shì zhī bù jǔ zhě rì duō ér xū míng wú shí zhī fēng rì qǐ

取其大而遗其细,将竞利图功,恐事之不举者日多,而虚名无实之风日起。

yuàn cān yǐ táng sì shàn jiān qǔ xíng shí liè wéi sān děng

愿参以唐四善,兼取行实,列为三等。

bù xíng

"不行。

xī níng yuán nián rù pàn dù zhī shěn yuàn

熙宁元年,入判度支审院。

zhào bǎi guān zhuǎn duì yì róu yán rén jūn zhī nán mò dà yú biàn xié zhèng

诏百官转对,益柔言:"人君之难,莫大于辨邪正;

xié zhèng zhī biàn mò dà yú zhì xiāng

邪正之辨,莫大于置相。

xiāng zhī zhōng xié bǎi guān zhī xián fǒu yě

相之忠邪,百官之贤否也。

ruò táng gāo zōng zhī li yì fu míng huáng zhī lǐ lín fǔ dé zōng zhī lú qǐ xiàn zōng zhī huáng fǔ bó dì wáng zhī jiàn yě

若唐高宗之李义甫,明皇之李林甫,德宗之卢杞,宪宗之皇甫镈,帝王之鉴也。

gāo zōng dé zōng zhī hūn mēng gù wú zú lùn

高宗、德宗之昏蒙,固无足论;

míng huáng xiàn zōng zhī cōng míng nǎi bì yú èr rén rú cǐ

明皇、宪宗之聪明,乃蔽于二人如此。

yǐ èr rén zhī yōng yóu zú yǐ zhì huò kuàng sòng liù yì xié cái zhì yǐ wén zhì qí jiān shuō zhě zāi

以二人之庸,犹足以致祸,况诵六艺、挟才智以文致其奸说者哉!

yì gài zhǐ wáng ān shí yě

"意盖指王安石也。

pàn lì bù liú nèi quán

判吏部流内铨。

jiù zhì xuǎn rén dāng gǎi jīng guān mǎn shí rén nǎi yǐn jiàn

旧制,选人当改京官,满十人乃引见。

yóu shì shì duō kùn zhì qiě yù jǔ zhě yǒu gù zhé bù yòng

由是士多困滞,且遇举者有故,辄不用。

yì róu qǐng cái èr rén jí yǐn jiàn zhòng lùn xī rán chēng zhī

益柔请才二人即引见,众论翕然称之。

zhí shè rén yuàn zhī zhì gào jiān zhí xué shì yuàn

直舍人院、知制诰兼直学士院。

dǒng zhān yù míng táng ēn zhōng shū shú zhuàng jiā guāng lù dài fu ér jiù jiē yǐ tè jìn yì róu yǐ wén

董毡遇明堂恩,中书熟状加光禄大夫,而旧阶已特进,益柔以闻。

dì wèi zhōng shū yuē fēi hàn lín jǐ hé bù wéi qiāng yí suǒ xiào

帝谓中书曰:"非翰林,几何不为羌夷所笑。

zǎi xiàng nù qí bù shēn táng yòng tā shì ba qí jiān zhí

"宰相怒其不申堂,用他事罢其兼直。

qiān lóng tú gé zhí xué shì mì shū jiān zhī cài yáng bó zhōu jiāng níng yìng tiān fǔ

迁龙图阁直学士、秘书监,知蔡扬亳州、江宁应天府。

zú nián qī shí èr

卒,年七十二。

yì róu shǎo lì xué tōng qún shū wéi wén rì shù qiān yán

益柔少力学,通群书,为文日数千言。

yǐn zhū jiàn zhī yuē shàn ér bù liú zhì ér bù jiǒng yǔ chún ér lì qì zhuàng ér zhǎng wèi kě liàng yě

尹洙见之曰:"赡而不流,制而不窘,语淳而厉,气壮而长,未可量也。

shí fāng yǐ shī fù qǔ shì yì róu qù bù wéi

"时方以诗赋取士,益柔去不为。

fàn zhòng yān jiàn shì guǎn zhí yǐ qí bù shàn cí fù qǐ shì yǐ cè lùn tè tīng zhī

范仲淹荐试馆职,以其不善词赋,乞试以策论,特听之。

sī mǎ guāng cháng yǔ rén yuē zì wú wèi zī zhì tōng jiàn rén duō yù qiú guān dú wèi zhōng yī zhǐ yǐ qiàn shēn sī shuì

司马光尝语人曰:"自吾为《资治通鉴》,人多欲求观读,未终一纸,已欠伸思睡。

néng yuè zhī zhōng piān zhě wéi wáng shèng zhī ěr

能阅之终篇者,惟王胜之耳。

qí hào xué lèi cǐ

"其好学类此。

cài qí zì zi sī qí xiān luò yáng rén yě

蔡齐,字子思,其先洛阳人也。

zēng zǔ wǎn wèi lái zhōu jiāo shuǐ lìng yīn jiā yān

曾祖绾,为莱州胶水令,因家焉。

qí shǎo gū yī wài jiā liú shì

齐少孤,依外家刘氏。

jǔ jìn shì dì yī

举进士第一。

yí zhuàng jùn wěi jǔ zhǐ duān zhòng zhēn zōng jiàn zhī gù zǎi xiàng kòu zhǔn yuē dé rén yǐ

仪状俊伟,举止端重,真宗见之,顾宰相寇准曰:"得人矣。

zhào jīn wú gěi qī zōu chuán hū yǐ chǒng zhī

"诏金吾给七驺,传呼以宠之。

zhuàng yuán gěi zōu zì qí shǐ yě

状元给驺,自齐始也。

chú jiāng zuò jiān chéng tōng pàn gǔn zhōu xǐ wéi zhōu

除将作监丞、通判衮州,徙潍州。

yǐ mì shū shěng zhù zuò láng zhí jí xián yuàn

以秘书省著作郎直集贤院。

rén zōng chū wèi sī jiàn xiū qǐ jū zhù gǎi shàng shū lǐ bù yuán wài láng jiān shì yù shǐ zhī zá shì

仁宗初,为司谏、修起居注,改尚书礼部员外郎兼侍御史知杂事。

qián wéi yǎn shǒu hé yáng qǐng qǔ cì zhèn bīng qián zhāng xiàn tài hòu jiāng xǔ zhī

钱惟演守河阳,请曲赐镇兵钱,章献太后将许之。

qí yuē shàng xīn jí wèi wéi yǎn wài qī qǐng piān shǎng yǐ shì sī ēn bù kě xǔ

齐曰:"上新即位,惟演外戚,请偏赏以示私恩,不可许。

suì hé zòu wéi yǎn

"遂劾奏惟演。

yǐ qǐ jū shè rén zhī zhì gào rù wèi hàn lín xué shì jiā shì dú xué shì

以起居舍人知制诰,入为翰林学士,加侍读学士。

tài hòu dà chū jīn bó xiū jǐng dé sì qiǎn nèi shì luō chóng xūn zhǔ zhī mìng qí wéi wén jì zhī

太后大出金帛修景德寺,遣内侍罗崇勋主之,命齐为文记之。

chóng xūn yīn shǐ rén yòu qí yuē qù wèi jì dāng de cān zhī zhèng shì yǐ

崇勋阴使人诱齐曰:"趣为记,当得参知政事矣。

qí jiǔ zhī bù shàng chóng xūn chán zhī ba wèi lóng tú gé xué shì zhī hé nán fǔ

"齐久之不上,崇勋谗之,罢为龙图阁学士、知河南府。

cān zhī zhèng shì lǔ zōng dào gù zhēng liú zhī bù néng de

参知政事鲁宗道固争留之,不能得。

yǐ qīn lǎo gǎi mì zhōu xǐ yìng tiān fǔ zhào wèi yòu jiàn yì dài fū yù shǐ zhōng chéng

以亲老,改密州,徙应天府,召为右谏议大夫、御史中丞。

tài hòu bēng yí zhào yǐ yáng tài fēi wèi huáng tài hòu tóng cái zhì jūn guó shì

太后崩,遗诏以杨太妃为皇太后,同裁制军国事。

gé mén qù bǎi guān hè qí shǐ tái lì wú zhuī bān nǎi rù bái zhí zhèng yuē shàng chūn qiū fù xí zhī tiān xià qíng wěi jīn shǐ qīn zhèng shì qǐ yi shǐ nǚ hòu xiāng zhǒng chēng zhì hu

阁门趣百官贺,齐使台吏毋追班,乃入白执政曰:"上春秋富,习知天下情伪,今始亲政事,岂宜使女后相踵称制乎!

suì ba yù zhèng

"遂罢预政。

fù wèi lóng tú gé xué shì quán sān sī shǐ

复为龙图阁学士、权三司使。

yǒu fēi yǔ chuán jīng wáng yuán yǎn wèi tiān xià bīng mǎ dōu yuán shuài zhě bǔ de xì yù lián dǎi shén zhòng

有飞语传荆王元俨为天下兵马都元帅者,捕得系狱,连逮甚众。

dì nù shǐ qí àn wèn zhī

帝怒,使齐按问之。

qí yuē cǐ xiǎo rén wú zhī bù zú zhì qiě wú yǐ ān jīng wáng

齐曰:"此小人无知,不足治,且无以安荆王。

dì wù jù shì zhī

"帝悟,遽释之。

bài shū mì fù shǐ

拜枢密副使。

jiāo zhǐ nüè qí bù rén kuǎn yí zhōu zì guī zhě bā bǎi yú rén yì zhě wèi bù kě nèi

交阯虐其部人,款宜州自归者八百余人,议者谓不可内。

qí yuē mán rén qù bào ér guī yǒu dé què zhī bù xiáng qǐng gěi jīng hú xián tián shǐ zì yíng

齐曰:"蛮人去暴而归有德,却之不祥,请给荆湖闲田使自营;

ruò zòng qù dāng bù fù hái jiù bù bì jù ér wèi dào zéi yǐ

若纵去,当不复还旧部,必聚而为盗贼矣。

bù cóng

"不从。

hòu shù nián mán guǒ wéi luàn

后数年,蛮果为乱。

shǔ dà xìng wáng qí xióng zuò shā rén chú míng

蜀大姓王齐雄坐杀人除名。

qí xióng tài hòu yīn jiā wèi gèng shè fù guān

齐雄,太后姻家,未更赦,复官。

qí yuē guǒ rú cǐ fǎ náo yǐ

齐曰:"果如此,法挠矣!

míng rì rù zòu shì yuē qí xióng shì shì shā rén bù sǐ yòu jí shòu yǐ guān shì yǐ ēn fèi fǎ yě

"明日,入奏事曰:"齐雄恃势杀人,不死,又亟授以官,是以恩废法也。

dì yuē jiàng yī děng yǔ guān kě hu

"帝曰:"降一等与官可乎?

qí yuē yǐ ēn fèi fǎ rú cháo tíng hé

"齐曰:"以恩废法,如朝廷何!

dì miǎn cóng zhī nǎi dǐ qí xióng zuì

"帝勉从之,乃抵齐雄罪。

qián wéi yǎn fù dīng wèi shū mì tí míng zhé xuē qù kòu zhǔn xìng shì yún nì zhǔn bù shū

钱惟演附丁谓,枢密题名,辄削去寇准姓氏,云"逆准不书"。

qí yán yú rén zōng yuē kòu zhǔn zhōng yì wén tiān xià shè jì zhī chén yě qǐ kě wèi jiān dǎng suǒ wū zāi

齐言于仁宗曰:"寇准忠义闻天下,社稷之臣也,岂可为奸党所诬哉!

rén zōng jù lìng mó qù

"仁宗遽令磨去。

guō huáng hòu fèi jiāng lì fù rén chén shì nǚ wèi hòu qí jí lùn zhī

郭皇后废,将立富人陈氏女为后,齐极论之。

bài lǐ bù shì láng cān zhī zhèng shì

拜礼部侍郎、参知政事。

qì dān jì tiān yú yōu zhōu yǐ bīng tún jìng shàng

契丹祭天于幽州,以兵屯境上。

fǔ chén yù diào bīng bèi biān yǔ qí dié yì dì qián qí huà sān cè liào qì dān bì bù pàn méng

辅臣欲调兵备边,与齐迭议帝前,齐画三策,料契丹必不叛盟。

wáng céng yǔ qí shàn céng yǔ yí jiǎn bù xiāng néng céng bà xiāng qí yì yǐ hù bù shì láng guī bān

王曾与齐善,曾与夷简不相能,曾罢相,齐亦以户部侍郎归班。

xún chū zhī yǐng zhōu zú nián wǔ shí èr zèng bīng bù shàng shū shì yuē wén zhōng

寻出知颍州,卒,年五十二,赠兵部尚书,谥曰文忠。

yǐng rén jiàn qí gù lì zhū cǎi huì sàng yóu hào qì sī zhī

颍人见其故吏朱采会丧,犹号泣思之。

qí fāng zhòng yǒu fēng cǎi xìng qiān tuì bù wàng yán

齐方重有风采,性谦退,不妄言。

yǒu shàn wèi cháng zì fá

有善未尝自伐。

dīng wèi bǐng zhèng yù qí fù jǐ qí zhōng bù wǎng

丁谓秉政,欲齐附己,齐终不往。

shǎo yǔ xú rén liú yán shàn yán zuì fèi qí shàng qí shū shù shí wàn yán de fù guān

少与徐人刘颜善,颜罪废,齐上其书数十万言,得复官。

yán zú yòu yǐ nǚ qī qí zi xiáng

颜卒,又以女妻其子庠。

suǒ jiàn páng jí yáng xié liú suí duàn shǎo lián hòu lǜ wèi míng chén

所荐庞籍、杨偕、刘随、段少连,后率为名臣。

shǐ qí wú zi yǐ cóng zǐ yán qìng wèi hòu

始,齐无子,以从子延庆为后。

jì mò yǒu yí fù zǐ yuē yán sì

既殁,有遗腹子曰延嗣。

yán qìng zì zhòng yuǎn zhōng jìn shì dì tōng pàn míng zhōu

延庆字仲远,中进士第,通判明州。

lì fú jiàn lù zhuǎn yùn pàn guān tí diǎn jīng dōng shǎn xī xíng yù

历福建路转运判官,提点京东、陕西刑狱。

shén zōng chū yǐ jí xián xiào lǐ lì kāi fēng fǔ tuī guān

神宗初,以集贤校理历开封府推官。

yǒu wèi shì gào huáng yī lǎo zú tǒng huǒ rù zhí yán qìng chá zú sè cí yí yān xún zhī guǒ wèi suǒ wū jí fǎn zuò gào zhě

有卫士告黄衣老卒筒火入直,延庆察卒色辞,疑焉,询之,果为所诬,即反坐告者。

shì wén dì zhòng zhī jiā zhí shǐ guǎn zhī hé zhōng fǔ

事闻,帝重之,加直史馆、知河中府。

míng nián tóng xiū qǐ jū zhù zhí shè rén yuàn pàn liú nèi quán bài tiān zhāng gé dài zhì qín fèng děng lù dōu zhuǎn yùn shǐ yǐ yīng bàn xī hé jūn xū gōng jìn lóng tú gé zhí xué shì

明年,同修起居注,直舍人院、判流内铨,拜天章阁待制、秦凤等路都转运使,以应办熙河军须功,进龙图阁直学士。

wáng sháo jìn shī hé zhōu qiāng duàn qí guī lù

王韶进师河州,羌断其归路。

yán qìng yuē bīng shì fēi wú suǒ yí yù rán zhǔ shuài zài nán bù jí yuán zhī kǒng bài guó shì

延庆曰:"兵事非吾所宜预,然主帅在难,不急援之,恐败国事。

suì xí bīng fù jiù qiāng jiě qù sháo de quán shī hái

"遂檄兵赴救,羌解去,韶得全师还。

zhuǎn yùn pàn guān cài méng hé qí shàn xìng cháo tíng wèn zhī zhuàng yì méng tā dào

转运判官蔡曚劾其擅兴,朝廷问知状,易曚他道。

sháo rù cháo yán qìng shè xī shuài

韶入朝,延庆摄熙帅。

yuán xī zhāng dēng qiāng chéng xì fú bīng běi guān xià qiǎn qí zhǒng èr shí jiǔ rén wěi qǐng lái shǔ jiāng jǔ huǒ nèi yìng

元夕张灯,羌乘隙伏兵北关下,遣其种二十九人伪请来属,将举火内应。

yán qìng chān zhī xī zhǎn yǐ xùn fú zhě xiāo kuì

延庆觇知,悉斩以徇,伏者宵溃。

fán guān zhà chēng mù zhēng yù jiàng yāo dà jiàng jǐng sī lì lái yíng

蕃官诈称木征欲降,邀大将景思立来迎。

yán qìng mìng wú zhé chū jí wéi jié zhì suī yǒu gōng yì zhū sī lì bù cóng zú bài sǐ

延庆命毋辄出,即违节制,虽有功亦诛,思立不从,卒败死。

xǐ zhī chéng dū fǔ jiān bīng mǎ dōu qián xiá

徙知成都府兼兵马都钤辖。

běn dào jiù bù zhì dōu qián xiá zhì shì tè mìng zhī

本道旧不置都钤辖,至是特命之。

mào zhōu jī mí zhōu mán zú jiǔ zì tuī yī rén wèi jiāng tǒng qí zhòng jiāng cháng zài zhōu tīng yào shù

茂州羁縻州蛮族九,自推一人为将统其众,将常在州听要束。

zhōu jū qún mán zhōng wú chéng qiàn wéi shù lù jiǎo wèi gù

州居群蛮中,无城堑,惟树鹿角为固。

mán lǚ yè rù piào rén chù jiào huò lái shú

蛮屡夜入剽人畜,徼货来赎。

mín huàn kǔ yì jùn shǒu li qí qǐng zhù chéng

民患苦,诣郡守李琪请筑城。

qí shàng yú cháo zhào yán qìng dù qí lì biàn yán qìng xià qí shì qí yǐ qù

琪上于朝,诏延庆度其利便,延庆下其事,琪已去。

hòu shǒu fàn bǎi cháng yǐ wéi lì zhù zhī

后守范百常以为利,筑之。

mán qiú su wèi qīn qí tǔ dì qǐ ba zhù bù xǔ

蛮酋诉谓侵其土地,乞罢筑,不许。

mán shù bǎi yǎn zhì jù què zhī

蛮数百奄至,拒却之。

míng rì yòu dà zhì jǐn fén lù jiǎo jí mín lú shě yǐn tī chōng gōng yá chéng bǎi cháng gǎn yù shā èr mán qiú nǎi tuì

明日,又大至,尽焚鹿角及民卢舍,引梯冲攻牙城,百常扞御,杀二蛮酋,乃退。

rán yóu qí yóu rào sì shān nán běi lù jiē wèi suǒ jù chéng zhōng bù gǎn chū

然游骑犹绕四山,南北路皆为所据,城中不敢出。

bǎi cháng mù rén jiān dào gào jí yú chéng dū

百常募人间道告急于成都。

yán qìng mìng yǔ zhī hé zòu qǐ qiǎn jìn shàng nèi chén gòng jīng mán shì

延庆命与之和,奏乞遣近上内臣共经蛮事。

zhào yā bān wáng zhōng zhèng wǎng zhōng zhèng shòu zhǐ fán jūn shì jiē lìng yǔ dōu qián xiá yì

诏押班王中正往,中正受旨,凡军事皆令与都钤辖议。

jiāng xíng yán mào qù chéng dū yuǎn yī yī yǔ yì lǜ shī shì jī qǐng de zhuān jué

将行,言茂去成都远,一一与议,虑失事机,请得专决。

yú shì shì wú jù xì jiē zì chǔ yán qìng bù fù yù

于是事无巨细皆自处,延庆不复预。

jiān sī fù zhōng zhèng zòu yán qìng qū lǐ shī yí zhì shēng biān huàn

监司附中正,奏延庆区理失宜,致生边患。

xǐ zhī wèi zhōu réng jiàng wèi tiān zhāng gé dài zhì

徙知渭州,仍降为天章阁待制。

xià rén yǔ zāng yuàn má yí biān jìng yǒu móu shǐ rén rù sāi mài mǎ lì zhí yǐ gào

夏人禹臧苑麻疑边境有谋,使人入塞卖马,吏执以告。

yán qìng yuē bǐ yí gù lái chān

延庆曰:"彼疑,故来觇。

zhí zhī shì chéng qí yí

执之,是成其疑。

yuē mǎ zhí shòu zhī shǐ qù

"约马直授之使去。

jiāng lì rù dí jìng rǎng yáng mǎ de ér lù zhū jìng shàng qiě gào zhī yuē liǎng jìng bù xiāng qīn zé xiāng bǎo yǐ ān gù lù yǐ jiè

疆吏入敌境攘羊马,得而戮诸境上,且告之曰:"两境不相侵,则相保以安,故戮以戒。

ruò yǒu zhī yì dāng ěr yě

若有之,亦当尔也。

xià rén yuè fú

"夏人悦服。

cháng de ān nán xíng jūn fǎ dú zhī fǎng qí zhì bù fèn zhèng bīng gōng jiàn shǒu rén mǎ tuán wèi jiǔ jiāng hé bǎi duì fēn zuǒ yòu qián hòu sì bù

尝得《安南行军法》读之,仿其制,部分正兵弓箭手人马,团为九将,合百队,分左右前后四部。

duì yǒu zhù zhàn zhí zhàn zhī bié bù qí qì xiè měi jiāng jiē tóng

队有驻战、拓战之别,步骑器械,每将皆同。

yǐ fán bīng rén mǎ wéi bié duì gè suí suǒ jìn fēn lì yān

以蕃兵人马为别队,各随所近分隶焉。

zhū jiāng zhī shù bù jí zhèng bīng zhī bàn nǎi suǒ yǐ zhì zhī

诸将之数,不及正兵之半,乃所以制之。

chù lǎo ruò yú chéng zhài jiào qí yuǎn jìn ér wèi qū bié

处老弱于城砦,较其远近而为区别。

shǐ fán hàn wú de xiāng zá yǐ fáng qí biàn

使蕃、汉无得相杂,以防其变。

jù wéi shū shàng zhī

具为书上之。

shí fū yán lǚ huì qīng yì fēn huà bīng yán qìng tiáo qí bù biàn shén zōng shàn qí yì

时鄜延吕惠卿亦分画兵,延庆条其不便,神宗善其议。

zhào zhī kāi fēng fǔ bài hàn lín xué shì

召知开封府,拜翰林学士。

yǐ yán zhě ba zhī chú zhōu lì yíng hóng zhōu fù lóng tú gé dài zhì shuài gāo yáng

以言者罢知滁州,历瀛、洪州,复龙图阁待制,帅高阳。

yuè suì fù zhí xué shì yí dìng wǔ

阅岁,复直学士,移定武。

yuán yòu zhōng rù wèi gōng bù lì bù shì láng

元祐中,入为工部、吏部侍郎。

zú nián liù shí èr cì qián sān shí wàn guān pǐ qí zàng

卒,年六十二,赐钱三十万,官庀其葬。

yán qìng yǒu xué wèn píng jū jiǎn hēi yù shì néng bié bái shì fēi suǒ zhì yǒu huì zhèng

延庆有学问,平居简嘿,遇事能别白是非,所至有惠政。

jì wèi bó fù qí hòu qí wǎn de zi nǎi guī qí zōng jí jiā suǒ yǒu fù zhī wú yī háo zì yǔ lái rén yì yān

既为伯父齐后,齐晚得子,乃归其宗,籍家所有付之,无一毫自予,莱人义焉。

lùn yuē zhāng xiàn tài hòu chēng zhì shí qún chén duō xī hé yòng shì lǔ zōng dào xuē kuí cài qí cān yù qí jiān zhèng sè gū lì wú suǒ huí náo

论曰:"章献太后称制时,群臣多希合用事,鲁宗道、薛奎、蔡齐参预其间,正色孤立,无所回挠。

zōng dào néng jū liú shì qī miào zhī yì kuí zhèng mǔ hòu gǔn miǎn wèi fēi lǐ qí cóng róng yī yán jué nǚ hòu xiāng zhǒng chēng zhì zhī huàn zhēn suǒ wèi yǐ dào shì jūn zhě yú

宗道能沮刘氏七庙之议,奎正母后衮冕为非礼,齐从容一言绝女后相踵称制之患,真所谓以道事君者欤!

shǔ biàn jiān duàn yù wéi shí liáng lì zài wèi yòu duō jiàn bá míng chén ruò qǐng qún chén lì jiā miào yǐ fù gǔ lǐ jiē zhī wéi zhèng zhī běn yān

曙辨奸断狱,为时良吏,在位又多荐拔名臣,若请群臣立家庙以复古礼,皆知为政之本焉。

✦ You read 列传·卷四十五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.