li zī chéng kān xià hóu jiào shèng dù dīng dù zhāng guān zhèng jiǎn míng gǎo wáng yáo chén sūn biàn tián kuàng
李谘程戡夏侯峤盛度丁度张观郑戬明镐王尧臣孙抃田况
li zī zì zhòng xún táng zhào guó gōng huán zhī hòu
李谘，字仲询，唐赵国公峘之后。
huán biǎn sǐ yuán zhōu yīn jiā xīn yù suì wèi xīn yù rén
峘贬死袁州，因家新喻，遂为新喻人。
zī yòu yǒu zhì xìng fù wén jié chū qí mǔ zī rì yè hào qì shí yǐn bù rù kǒu fù lián zhī ér hái qí mǔ suì yǐ xiào wén
谘幼有至性，父文捷出其母，谘日夜号泣，食饮不入口，父怜之而还其母，遂以孝闻。
jǔ jìn shì zhēn zōng gù zuǒ yòu yuē shì néng ān qí qīn zhě
举进士，真宗顾左右曰："是能安其亲者。
zhuó dì sān rén chú dà lǐ píng shì tōng pàn shū zhōu zhào shì zhōng shū wèi tài zǐ zhōng yǔn zhí jí xián yuàn
"擢第三人，除大理评事、通判舒州，召试中书，为太子中允、直集贤院。
lì sān sī kāi fēng fǔ pàn guān zài qiān zuǒ zhèng yán chū wèi huái nán zhuǎn yùn fù shǐ
历三司、开封府判官，再迁左正言，出为淮南转运副使。
dì xìng bó yǐ láo qiān shàng shū lǐ bù yuán wài láng
帝幸亳，以劳，迁尚书礼部员外郎。
huì jiāng nán jī xǐ jiāng dōng zhuǎn yùn fù shǐ wèi dù zhī pàn guān
会江南饥，徙江东转运副使，为度支判官。
zhuó zhī zhì gào kòu zhǔn shù gǎi zī suǒ nǐ zhì cí zī bù lè yǐ fù liú xiāng lǐ qǐng wài suì chū zhī jīng nán
擢知制诰，寇准数改谘所拟制辞，谘不乐，以父留乡里请外，遂出知荆南。
huì hàn lín xué shì quē zǎi xiàng nǐ tā guān dì yuē bù rú li zī
会翰林学士阙，宰相拟他官，帝曰："不如李谘。
suì wéi xué shì
"遂为学士。
rén zōng jí wèi chāo qiān běn cáo láng zhōng quán zhī kāi fēng fǔ shù yuè quán sān sī shǐ bài yòu jiàn yì dài fū
仁宗即位，超迁本曹郎中、权知开封府，数月，权三司使，拜右谏议大夫。
cháng zòu shì liǎng gōng yuē tiān xià fù diào yǒu dìng jīn xī běi qǐn bīng qiě èr shí nián ér biān kuì rú gù
尝奏事两宫曰："天下赋调有定，今西北寝兵且二十年，而边馈如故。
shù bīng suī wèi kě miè qí mò zuò fú fèi fēi běn wù zhě yi yī qiè cái sǔn yǐ hòu xià
戍兵虽未可灭，其末作浮费非本务者，宜一切裁损以厚下。
jí zhào zī yǔ yù shǐ zhōng chéng liú yún děng tóng yì rǒng fèi yǐ jǐng dé jiào tiān xǐ jì suǒ jiǎn de shí sān zhī shàng
"即诏谘与御史中丞刘筠等同议冗费，以景德较天禧，计所减得十三之上。
shí shǎn xī yuán biān shù yán jūn shí bù gěi dù zhī dōu nèi qián bù zú zhī yuè fèng zhāng xiàn tài hòu yōu zhī mìng lǚ yí jiǎn lǔ zōng dào zhāng shì xùn yǔ zī děng jīng dù qí shì
时陕西缘边数言军食不给，度支都内钱不足支月奉，章献太后忧之，命吕夷简、鲁宗道、张士逊与谘等经度其事。
zī yuē jiù fǎ shāng rén rù sù biān jùn suàn chá yǔ xī xiàng mín qián wèi xū shí sān gū chū qián shí sì wén zuò de sān sī qián bǎi wén
谘曰："旧法商人入粟边郡，算茶与犀象、缗钱，为虚实三估，出钱十四文，坐得三司钱百文。
zī qǐng biàn fǎ yǐ shí qián rù sù shí qián shòu chá sān zhě bù dé xiāng wéi qīng zhòng
"谘请变法以实钱入粟，实钱售茶，三者不得相为轻重。
jì xíng ér shāng rén guǒ shī hòu lì yuàn bàng fēng qǐ
既行而商人果失厚利，怨谤蜂起。
zī yǐ jí lèi qǐng jùn gǎi shū mì zhí xué shì zhī hóng zhōu
谘以疾累请郡，改枢密直学士、知洪州。
xíng shù yuè ér yù shǐ tái jū lì wáng jǔ jù xiàn sī shāng rén duō qǐng cí zhōu fán kuài jì chá fǎ bù zhé xū fèi qián wàng chēng zēng kè bǎi wàn mín yǐ jì ēn shǎng
行数月，而御史台鞫吏王举、句献私商人，多请慈州矾，会计茶法不折虚费钱，妄称增课百万缗，以觊恩赏。
zī zuò bù chá duó zhí
谘坐不察夺职。
jiǔ zhī jìn jǐ shì zhōng zhī háng zhōu fù shū mì zhí xué shì zhī yǒng xīng jūn
久之，进给事中、知杭州，复枢密直学士、知永兴军。
yì guān zǐ dì shì yīn wú lài zhě zī xī zhàng zhī jìng nèi sù rán
衣冠子弟恃荫无赖者，谘悉杖之，境内肃然。
hái gòu dàng sān bān yuàn zuò jǔ lì jiàng zuǒ jiàn yì dài fū
还，勾当三班院，坐举吏降左谏议大夫。
quán sān sī shǐ shì shì suì jìn zhōng huǒ cāng cù yíng zào yīng bàn jǔ jí
权三司使事，是岁，禁中火，仓卒营造，应办举集。
jìn shàng shū lǐ bù shì láng bài shū mì fù shǐ
进尚书礼部侍郎，拜枢密副使。
shù yuè zāo fù sāng qǐ fù qiān hù bù shì láng zhī jiàn yuàn shì
数月，遭父丧，起复，迁户部侍郎、知谏院事。
shì shí què chá fǎ jìn huài nǎi zhào zī cài qí děng gēng yì zhī
是时榷茶法浸坏，乃诏谘、蔡齐等更议之。
zī yǐ qián zuò biàn fǎ dé zuì gù cí bù xǔ
谘以前坐变法得罪，固辞，不许。
yú shì fù yòng zī suǒ biàn fǎ yǔ jù shí huò zhì
于是复用谘所变法，语具《食货志》。
zú zèng yòu pú yè shì xiàn chéng
卒，赠右仆射，谥宪成。
zī xìng míng biàn zhōu zhī shì wù qí chù fán cù cháng ruò xián xiá lì bù gǎn qī
谘性明辨，周知世务，其处烦猝，常若闲暇，吏不敢欺。
zài shū fǔ zhuān wù gé làn shǎng yì jiǎo xìng rén yǐ wéi chèn zhí
在枢府，专务革滥赏，抑侥幸，人以为称职。
wú zi yǐ zú zǐ wèi hòu
无子，以族子为后。
chéng kān zì shèng zhī xǔ zhōu yáng dí rén
程戡，字胜之，许州阳翟人。
shǎo lì xué jǔ jìn shì jiǎ kē bǔ jīng zhōu guān chá tuī guān zài qiān mì shū chéng tōng pàn xǔ zhōu
少力学，举进士甲科，补泾州观察推官，再迁秘书丞、通判许州。
cáo lì yòng biǎn kān yǐ lì yòng xù jiàng tōng pàn qí zhōu
曹利用贬，戡以利用婿降通判蕲州。
xǐ qián zhōu zhōu rén yǒu shā mǔ mù yè zhì shī chóu rén zhī mén yǐ wū chóu zhě
徙虔州，州人有杀母，暮夜置尸仇人之门，以诬仇者。
yù yǐ jù kān dú biàn zhī zhèng qí zuì
狱已具，戡独辨之，正其罪。
yǐ shàng shū tún tián yuán wài láng zhī guī zhōu zhào wèi shì yù shǐ sān sī dù zhī pàn guān
以尚书屯田员外郎知归州，召为侍御史、三司度支判官。
bǎo yuán chū xīn dài dì zhèn huài chéng guō lú shè sǐ shāng shén zhòng mìng kān ān fǔ pō yǐ biàn yi cóng shì
宝元初，忻、代地震，坏城郭、庐舍，死伤甚众，命戡安抚，颇以便宜从事。
gǎi qǐ jū shè rén zhī jiàn yuàn qiān bīng bù yuán wài láng jiān shì yù shǐ zhī zá shì sān sī hù bù fù shǐ
改起居舍人、知谏院，迁兵部员外郎兼侍御史知杂事、三司户部副使。
zhuó tiān zhāng gé dài zhì shǎn xī dōu zhuǎn yùn shǐ
擢天章阁待制、陕西都转运使。
wèi jǐ zhī wèi zhōu
未几，知渭州。
shǎn xī yǒu bǎo yì jūn rén kǔ qí yì
陕西有保毅军，人苦其役。
kān zòu yuē bǎo yì zài xiāng bīng wài bù qíng ér yǒu jí suǒ yǐ zuǒ biān bèi yě
戡奏曰："保毅在乡兵外，不黥而有籍，所以佐边备也。
yǐ lì bǎo jié bīng ér bǎo yì jí rú gù zhōu xiàn yǐ gōng lì yì lǜ kùn bèi zhì pò xī cái chǎn shòu tián zhě yóu shù hù chū yī fū mín bù shèng kǔ
已隶保捷兵，而保毅籍如故，州县以供力役，率困惫，至破析财产售田者，犹数户出一夫，民不胜苦。
yīn zhào sī yì bǎo yì zhě yǐ jì yòng lǜ zuò zhī
"因诏：私役保毅者以计佣律坐之。
jìn shū mì zhí xué shì zhī chéng dū fǔ
进枢密直学士、知成都府。
zuò cháng bǎo rèn bèi zhōu zhāng dé yī dé yī fú zhū duó zhí chū zhī fèng xiáng fǔ xún xǐ hé zhōng
坐尝保任贝州张得一，得一伏诛，夺职出知凤翔府，寻徙河中。
yù shǐ zhōng chéng zhāng guān biàn zhī fù wèi shū mì zhí xué shì zhī yǒng xīng jūn xǐ yíng zhōu sì qiān jǐ shì zhōng
御史中丞张观辨之，复为枢密直学士、知永兴军，徙瀛州，四迁给事中。
qì dān shǐ guò chēng jí qiú zhe mào jiàn kān shǐ wèi yuē yǒu jí kě wú xiāng jiàn jiàn dāng rú lǐ
契丹使过，称疾，求著帽见，戡使谓曰："有疾，可毋相见，见当如礼。
shǐ zhě yǔ qū guān ér jiàn
"使者语屈，冠而见。
rén yán suì zài jiǎ wǔ shǔ qiě yǒu biàn mèng zhī xiáng zhī gē jù li shùn zhī qǐ ér wèi dào jiē cǐ shí yě
人言岁在甲午蜀且有变，孟知祥之割据，李顺之起而为盗，皆此时也。
rén zōng zì zé kān zài zhī yì zhōu qiān duān míng diàn xué shì zhào jiàn wèi qiǎn
仁宗自择戡再知益州，迁端明殿学士，召见慰遣。
zhì péng zhōu mín wàng yán yǒu bīng biàn bǔ zhǎn zhī
至彭州，民妄言有兵变，捕斩之。
shǒu yì zhōu zhě yǐ xián duō bù zhì chéng dié kān dú wán chéng jùn chí zì gù bù yǐ wèi xián yě
守益州者以嫌，多不治城堞，戡独完城浚池自固，不以为嫌也。
zhào bài cān zhī zhèng shì zòu jìn shǔ rén yāo yán wū mín zhě
召拜参知政事，奏禁蜀人妖言诬民者。
bì zǎi xiàng wén yàn bó qīn gǎi shàng shū hù bù shì láng shū mì fù shǐ
避宰相文彦博亲，改尚书户部侍郎、枢密副使。
shù yǔ sòng xiáng zhēng yì jiàn guān yù shǐ jiē lùn zhī kān yì zì qǐng ba
数与宋庠争议，谏官、御史皆论之，戡亦自请罢。
chú lì bù shì láng guān wén diàn xué shì jiān hàn lín shì dú xué shì tóng qún mù zhì zhì shǐ xún bài xuān huī nán yuàn shǐ fū yán lù jīng lüè ān fǔ shǐ pàn yán zhōu
除吏部侍郎、观文殿学士兼翰林侍读学士、同群牧制置使，寻拜宣徽南院使、鄜延路经略安抚使、判延州。
yīng zōng jí wèi yǐ ān wǔ jūn jié dù shǐ liú zài rèn
英宗即位，以安武军节度使留再任。
chū tán ēn fán guān lì bù xù qiān
初，覃恩，蕃官例不序迁。
zhì shì yòng kān zòu shǐ jiē de qiān
至是，用戡奏始皆得迁。
yòu qǐng shǒu lǐng yǒu zhàn gōng cái wǔ jiē de zhào jiàn xuǎn bǔ wèi fán guān
又请首领有战功材武，皆得召见，选补为蕃官。
yán zhōu jiā hé wèi liǎng chéng zhì dié pō bēi xiǎo
延州夹河为两城，雉堞颇卑小。
dí dēng jiǔ zhōu tái zé xià kàn chéng zhōng
敌登九州台，则下瞰城中。
kān diào bīng fu dà zēng zhù zhī
戡调兵夫大增筑之。
héng shān qiú háo yuàn liàng zuò yù lǜ qí shǔ pàn qǔ líng xià lái qiú bīng wèi yuán
横山酋豪怨谅祚，欲率其属叛，取灵、夏，来求兵为援。
kān yán chái hǔ fēi zì xiāng bó zé wèi yì qǔ yě
戡言："豺虎非自相搏，则未易取也；
yōng jū fēi qí zì kuì zé wèi yì gōng yě
痈疽非其自溃，则未易攻也。
liàng zuò jiǔ bèi màn yí chéng cǐ xǔ zhī suǒ wèi yǐ mán yí gōng mán yí zhōng guó zhī lì yě
谅祚久悖慢，宜乘此许之，所谓以蛮夷攻蛮夷，中国之利也。
huì yīng zōng bù yù dà chén chóng shēng shì bù bào
"会英宗不豫，大臣重生事，不报。
yán zhě qǐng xuǎn dà chén shuài yǒng xīng zhūn zhòng bīng yǐ zhì wǔ lù chì kān jù lì hài yǐ wén
言者请选大臣帅永兴，屯重兵以制五路，敕戡具利害以闻。
kān yǐ wéi sì lù jù yǒng xīng jiē shí shù yì shè yǒu jǐng shǐ tīng jié zhì zé bù jí shì yǐ
戡以为"四路距永兴皆十数驿，设有警，使听节制，则不及事矣。
qiě guān zhōng cái fù bù shàn sù jūn duō hé yǐ gěi zhī
且关中财赋不赡，宿军多，何以给之？
zhì píng chū mìng huàn guān wáng zhāo míng děng lǐng sì lù fán bù shì
治平初，命宦官王昭明等领四路蕃部事。
kān yuē fán bù suǒ yǐ wáng qù kǔ biān lì kē bào wèi xī rén yòu lüè ěr
戡曰："蕃部所以亡去，苦边吏苛暴，为西人诱略尔。
jīn zhāo míng děng tú néng hū zhào shǒu lǐng kào yǐ niú jiǔ kǒng wèi zú yǐ jié qí xīn yě
今昭明等徒能呼召首领，犒以牛酒，恐未足以结其心也。
ér shén dòng biān tīng yi gēng zhì lù fēn qián xiá dōu jiān gè bù yī jiàng bīng jiān yán biān xún jiǎn shǐ wú fù zhuān fán bù shì
而甚动边听，宜更置路分钤辖、都监，各部一将兵，兼沿边巡检使，无复专蕃部事。
cóng qí zòu
"从其奏。
xià rén qiǎn shǐ rù gòng tiě hàn guān yí wén yú zhōu chēng qí guó zhōng guān yuē shū mì
夏人遣使入贡，僣汉官移文于州，称其国中官曰枢密。
kān zhǐ lìng chēng shǐ fù bù yǐ guān chēng shū mì yuē lǐng lú fāng xǔ zhī
戡止令称使副不以官，称枢密曰"领庐"，方许之。
kān gào lǎo zhāng lèi shàng zhōng fú tīng qiǎn shǐ yǐ shǒu zhào wèn láo cì chá yào huáng jīn nǎi zài shàng zhāng yuē chén lǎo jí jù yǐ gāo nú zhūn jìn bīng wèi yào dì qǐ yǎng bìng suǒ yé
戡告老章累上，终弗听，遣使以手诏问劳，赐茶药、黄金，乃再上章曰："臣老疾剧矣，高奴屯劲兵为要地，岂养病所耶？
zhào hái dào zú
"召还，道卒。
zèng tài wèi shì kāng mù
赠太尉，谥康穆。
kān jiǔ zài biān ān zhòng xí shì zhì bù jìn míng
戡久在边，安重习事，治不近名。
rán bù wéi yán zhě suǒ yǔ huò chuán kān jiāo tōng huàn guān yán shì liáng zhì lìng qī chū jiàn zhī
然不为言者所与，或传戡交通宦官阎士良，至令妻出见之。
xià hóu jiào zì jùn jí qí xiān yōu zhōu rén
夏侯峤，字峻极，其先幽州人。
gāo zǔ xiù wèi jì zhōu jù yě zhèn yóu yì shǐ yīn jiā yān
高祖秀，为济州钜野镇游奕使，因家焉。
fù pǔ liáng kāi píng zhōng yǐ míng jīng zhì dì zhōu lù shì cān jūn
父浦，梁开平中，以明经至棣州录事参军。
jiào yòu hào xué ruò guàn yǐ cí fù chēng zhōu xiāng li gǔ yán zhì mén xià
峤幼好学，弱冠，以辞赋称，周相李谷延置门下。
yòu yī xī jīng liú shǒu xiàng gǒng shè yī yáng lìng
又依西京留守向拱，摄伊阳令；
gǒng yí ān zhōu yòu lìng shè lù shì cān jūn
拱移安州，又令摄录事参军。
tài píng xīng guó chū jǔ jìn shì jiǎ kē jiě hè dà lǐ píng shì tōng pàn xìng zhōu lèi qiān yòu zàn shàn dài fū
太平兴国初，举进士甲科，解褐大理评事、通判兴州，累迁右赞善大夫。
cóng zhēng tài yuán dū chú liáng yú hé shuò
从征太原，督刍粮于河朔。
qiān diàn zhōng chéng tōng pàn bīn zhōu
迁殿中丞、通判邠州。
suì mǎn bài jiān chá yù shǐ tōng pàn xìng yuán fǔ jìn zhì diàn zhōng
岁满，拜监察御史、通判兴元府，进秩殿中。
yōng xī èr nián dài hái duì biàn diàn
雍熙二年代还，对便殿。
tài zōng yǔ yǒu sī yuē cǐ rén zhèn zì zhī qí cái xíng wù xū zòu nǐ
太宗语有司曰："此人朕自知其才行，勿须奏拟。
jí rì gǎi zuǒ bǔ quē zhí shǐ guǎn cì fēi yú
"即日改左补阙、直史馆，赐绯鱼。
huì wáng shī hù biān chéng chuán dū hé jiān yùn dào jiù mìng zhī mò zhōu
会王师护边，乘传督河间𫗥道，就命知莫州。
yú yuè xǐ hóng zhōu gǎi qǐ jū láng
逾月，徙洪州，改起居郎。
zhēn zōng zài xiāng dǐ tài zōng zé cháo shì jǐn hòu zhě wèi guān shǔ jí zhào rù wèi yì shàn cì jīn zǐ jiā zhí zhāo wén guǎn
真宗在襄邸，太宗择朝士谨厚者为官属，即召入为翊善，赐金紫，加直昭文馆。
zhēn zōng yǐn jīng fǔ mìng jiān tuī guān jiā sī fēng yuán wài láng
真宗尹京府，命兼推官，加司封员外郎。
dōng gōng jiàn fù jiān zhōng shè qiān gōng bù láng zhōng
东宫建，复兼中舍，迁工部郎中。
jí sì wèi bài jǐ shì zhōng zhī shěn xíng yuàn
及嗣位，拜给事中、知审刑院。
shù yuè zhuó shū mì yuàn fù shǐ
数月，擢枢密院副使。
xián píng yuán nián yǐ hù bù láng zhōng ba
咸平元年，以户部郎中罢。
èr nián shǐ jiàn jiǎng dú zhī zhí mìng jiào wèi hàn lín shì dú xué shì
二年，始建讲读之职，命峤为翰林侍读学士。
jí yáng huī zhī zú yòu mìng jiān mì shū jiān
及杨徽之卒，又命兼秘书监。
shì qiū jiāng zhè jī mìng wèi jiāng nán xún fǔ shǐ suǒ guò shū lǐ xíng sòng cún wèn qí lǎo wu cóng kuān jiǎn rén yǐ wéi biàn
是秋，江、浙饥，命为江南巡抚使，所过疏理刑讼，存问耆老，务从宽简，人以为便。
shǐ hái cǎi bìng mín èr shí yú shì shàng zhī jí zhào lí gé
使还，采病民二十余事上之，亟诏厘革。
yòu pàn lì bù xuǎn shì
又判吏部选事。
jiào shàn gǔ qín hǎo dú zhuāng lǎo shū chún hòu jǐn shèn jū guān wú guò shī
峤善鼓琴，好读庄、老书，淳厚谨慎，居官无过失。
zhēn zōng yóu ài zhòng zhī duō suǒ xún fǎng měi yǐ shàn rén mù zhī
真宗尤爱重之，多所询访，每以善人目之。
sù hǎo dào liú yì yǎng shēng shǎo jí
素好道，留意养生，少疾。
jǐng dé yuán nián wǔ yuè yǐ xuǎn rén sì duì chóng zhèng diàn bào zhòng fēng xuàn jí zhào qǔ jīn dān shàng zūn jiǔ ěr zhī jiān yú hái dì qiǎn nèi shì zhào wài nèi míng yī zhěn shì
景德元年五月，以选人俟对崇政殿，暴中风眩，亟诏取金丹，上尊酒饵之，肩舆还第，遣内侍召外内名医诊视。
qí xī zú nián qī shí èr
其夕卒，年七十二。
zhào zèng bīng bù shàng shū fèng cì wài zēng cì bái jīn sān bǎi liǎng gěi zàng
诏赠兵部尚书，赗赐外，增赐白金三百两给葬。
lù qí zi dà lǐ sì chéng shèng wèi tài zǐ zhōng shè sūn gōng wèi fèng lǐ láng zhí sūn wèi cì tóng xué jiū chū shēn
录其子大理寺丞晟为太子中舍，孙恭为奉礼郎，侄孙蔚赐同学究出身。
jiào zài jìn shì ēn yù shén wò
峤在近侍，恩遇甚渥。
zú hòu shù yuè bì shì ān wèi xiāng fǔ zuò tàn yuē shǐ xià hóu jūn zài wú qǐ xiān jù cǐ wèi
卒后数月，毕士安为相，抚坐叹曰："使夏侯君在，吾岂先据此位！
yǒu jí shí wǔ juǎn
"有集十五卷。
dà zhōng xiáng fú chū shèng shàng hàn wǔ fēng shàn tú huì jīn guì yù kuì shí shí gǎn shí jù zhī zhuàng xián yǒu zhù shì shàng lǎn ér shàn zhī
大中祥符初，晟上《汉武封禅图》，缋金匮、玉匮、石〈石感〉、石距之状，咸有注释，上览而善之。
zhì jià bù yuán wài láng
至驾部员外郎。
gōng zhì tài zǐ zhōng shè
恭至太子中舍。
shèng dù zì gōng liàng shì jū yìng tiān fǔ hòu xǐ háng zhōu yú háng xiàn
盛度，字公量，世居应天府，后徙杭州余杭县。
zēng zǔ dāng shì qián shì wèi yú háng xiàn lìng
曾祖珰，仕钱氏为余杭县令。
fù yù cóng qián chù rù cháo zhōng shàng shū dù zhī láng zhōng
父豫，从钱俶入朝，终尚书度支郎中。
dù jǔ jìn shì dì bǔ jì yīn wèi
度举进士第，补济阴尉。
xuǎn wèi fēng qiū zhǔ bù gǎi fǔ cāng cáo cān jūn wèi guāng lù sì chéng yù shǐ tái tuī kān guān gǎi mì shū shěng mì shū láng
选为封丘主簿，改府仓曹参军，为光禄寺丞、御史台推勘官，改秘书省秘书郎。
shì xué shì yuàn wèi zhí shǐ guǎn sān sī hù bù pàn guān lèi qiān shàng shū tún tián yuán wài láng
试学士院，为直史馆、三司户部判官，累迁尚书屯田员外郎。
qì dān kòu biān cóng xìng dà míng shù shàng shū lùn biān shì
契丹寇边，从幸大名，数上疏论边事。
fèng shǐ shǎn xī yīn lǎn jiāng yù cān zhì hàn táng gù dì huì wèi xī yù tú yǐ xiàn
奉使陕西，因览疆域，参质汉、唐故地，绘为《西域图》以献。
gǎi kāi fēng fǔ pàn guān zuò jué yù shī shí jiàng jiān hóng zhōu shuì
改开封府判官，坐决狱失实，降监洪州税。
qǐ zhī jiàn chāng jūn sān sī yán tiě pàn guān gǎi qǐ jū shè rén zhī zhì gào
起知建昌军、三司盐铁判官，改起居舍人、知制诰。
dù cháng zòu shì biàn diàn zhēn zōng wèn qí suǒ shàng xī yù tú dù yīn yán jiǔ quán zhāng yè wǔ wēi dūn huáng jīn chéng wǔ jùn zhī dōng nán zì qín zhù cháng chéng xi qǐ lín táo dōng zhì liáo jié yán mào wàn lǐ
度尝奏事便殿，真宗问其所上《西域图》，度因言："酒泉、张掖、武威、敦煌、金城五郡之东南，自秦筑长城，西起临洮，东至辽碣，延袤万里。
yǒu jùn yǒu jūn yǒu shǒu zhuō jīn dài xiāng zhǔ fēng huǒ xiāng wàng qí wèi xíng shì bèi yù zhī dào zhì yǐ
有郡、有军、有守捉，襟带相属，烽火相望，其为形势备御之道至矣。
táng shǐ zhì jié dù hòu yǐ zǎi xiàng jiān lǐng yòng fēi qí rén gù yǒu hé shān zhī xiǎn ér bù néng gù yǒu jiá bīng zhī lì ér bù néng yù
唐始置节度，后以宰相兼领，用非其人，故有河山之险而不能固，有甲兵之利而不能御。
jīn fù huì shān chuān dào lù bì lěi qū jù wèi hé xī lǒng yòu tú yuàn bèi shàng lǎn
今复绘山川、道路、壁垒、区聚，为《河西陇右图》，愿备上览。
zhēn zōng chēng qí bó xué
"真宗称其博学。
hòu qiān yòu jiàn yì dài fū quán zhī kāi fēng fǔ
后迁右谏议大夫、权知开封府。
yǐ jí bù bài gǎi huì líng guān pàn guān rù hàn lín wéi xué shì jiā shǐ guǎn xiū zhuàn
以疾不拜，改会灵观判官，入翰林为学士，加史馆修撰。
lì bīng bù láng zhōng jǐng líng gōng fù shǐ
历兵部郎中、景灵宫副使。
kòu zhǔn bà xiāng dù yǐ jiāo tōng zhōu huái zhèng chū zhī guāng zhōu
寇准罢相，度以交通周怀政，出知光州。
qián xìng chū zài zhé hé zhōu tuán liàn fù shǐ
干兴初，再谪和州团练副使。
dīng wèi biǎn qǐ wèi cí bù láng zhōng fù bīng bù láng zhōng qiān tài cháng shǎo qīng zhī yún zhōu gèng qián chú sū sān zhōu
丁谓贬，起为祠部郎中，复兵部郎中，迁太常少卿、知筠州，更虔、滁、苏三州。
hái zhī shěn xíng yuàn yǐ yòu jiàn yì dài fū zhī yáng zhōu jiā jí xián yuàn xué shì
还知审刑院，以右谏议大夫知扬州，加集贤院学士。
chū dù zhé hóng zhōu jiàn qǐng fù xián liáng fāng zhèng kē yòu qǐng jiàn sì kē yǐ qǔ shì yuē bó tōng fén diǎn dá yú jiào huà kē cái shí jiān mào míng yú tǐ yòng kē jūn móu hóng yuǎn kān rèn jiàng shuài kē míng xiǎo fǎ lǜ néng àn zhāng fù wèn kē
初，度谪洪州，建请复贤良方正科，又请建四科以取士，曰：博通坟典达于教化科，才识兼茂明于体用科，军谋宏远堪任将帅科，明晓法律能按章覆问科。
jì ér yòng xià sǒng yì zhì liù kē qí yì yì zì dù shǐ
既而用夏竦议，置六科，其议亦自度始。
fù wèi hàn lín xué shì shǐ guǎn xiū zhuàn qiān jǐ shì zhōng
复为翰林学士、史馆修撰，迁给事中。
cháng shòu zhào yǔ yù shǐ zhōng chéng wáng suí yì tōng jiě yán tīng shāng lǚ rù qián suàn yán yǔ zài shí huò zhì
尝受诏与御史中丞王随议通解盐，听商旅入钱算盐，语在《食货志》。
xún jìn chéng zhǐ yǐ lǐ bù shì láng jiān duān míng diàn xué shì zhào wèn biān jì tuì ér tiáo shí shì shàng zhī
寻进承旨，以礼部侍郎兼端明殿学士，召问边计，退而条十事上之。
yòu jiān shì dú xué shì
又兼侍读学士。
jǐng yòu èr nián bài cān zhī zhèng shì
景祐二年，拜参知政事。
shí wáng céng lǚ yí jiǎn wèi xiāng dù yǔ sòng shòu cài qí bìng cān zhī zhèng shì céng yǔ qí shàn ér yí jiǎn yǔ shòu shàn wéi dù bù dé zhì yú èr rén
时王曾、吕夷简为相，度与宋绶、蔡齐并参知政事，曾与齐善，而夷简与绶善，惟度不得志于二人。
jí èr rén jù cí xiāng rén zōng wèn dù yuē wáng céng lǚ yí jiǎn lì qiú tuì hé yě
及二人俱辞相，仁宗问度曰："王曾、吕夷简力求退，何也？
dù duì yuē èr rén fù xīn zhī shì chén bù dé ér zhī bì xià xún èr rén yǐ shú kě dài zhě zé qí qíng kě chá yǐ
"度对曰："二人腹心之事，臣不得而知，陛下询二人以孰可代者，则其情可察矣。
rén zōng guǒ yǐ wèn céng céng jiàn qí yòu wèn yí jiǎn yí jiǎn jiàn shòu yú shì sì rén jù ba ér dù dú liú
"仁宗果以问曾，曾荐齐，又问夷简，夷简荐绶，于是四人俱罢，而度独留。
qiān zhī shū mì yuàn shì
迁知枢密院事。
zhāng de xiàng jì xiāng yǐ dù cháng wèi qí shàng jí bài wǔ níng jūn jié dù shǐ
章得象既相，以度尝位其上，即拜武宁军节度使。
zuò lìng kāi fēng fǔ lì féng shì yuán qiáng qǔ qí lín suǒ lìn guān shè yǐ shàng shū yòu chéng ba
坐令开封府吏冯士元强取其邻所赁官舍，以尚书右丞罢。
fù zhī yáng zhōu jiā zī zhèng diàn xué shì zhī yìng tiān fǔ
复知扬州，加资政殿学士、知应天府。
bào gǎn fēng xuàn yǐ tài zi shǎo fù zhì shì zú
暴感风眩，以太子少傅致仕，卒。
zèng tài zǐ tài bǎo shì wén sù
赠太子太保，谥文肃。
dù hào xué jiā jū liè tú shū měi guī wèi cháng shì shǒu
度好学，家居列图书，每归，未尝释手。
mǐn yú wéi wén ér fàn làn bù jīng
敏于为文，而泛滥不精。
cháng fèng zhào tóng biān xù tōng diǎn wén yuàn yīng huá zhù shì yù jí
尝奉诏同编《续通典》、《文苑英华》，注释御集。
zhēn zōng sì fén yīn rén zōng zài fān dǐ zhào zhǎng qǐ jū jiān zòu jí liú sī zhāng zòu
真宗祀汾阴，仁宗在藩邸，诏掌起居笺奏及留司章奏。
yǒu yú gǔ yín tái zhōng shū shū zhōng sì jí yòu yǒu zhōng shū hàn lín èr zhì jí
有《愚谷》、《银台》、《中书》、《枢中》四集，又有《中书》、《翰林》二制集。
tiān xǐ sān nián zhào xǔ zhōng shū shè rén jǐ shì zhōng jiàn yì dài fū mǔ fēng jùn tài jūn ér xué shì bù yù
天禧三年，诏许中书舍人、给事中、谏议大夫母封郡太君，而学士不预。
shí dù guān bīng bù láng zhōng yīn qǐng zhuī fēng qí mǔ zì shì xué shì guān wèi zhì jiàn yì zhě qí mǔ jiē de fēng jùn jūn
时度官兵部郎中，因请追封其母，自是学士官未至谏议者，其母皆得封郡君。
dù tǐ féi dà jiān yú bài qǐ bīn kè yǒu bài zhī zhě zé fǔ fú bù néng xìng wǎng wǎng dèng shì ér gòu lì zhī
度体肥大，艰于拜起，宾客有拜之者，则俯伏不能兴，往往瞪视而诟詈之。
xìng jí cāi xiǎn suī píng jū liáo yǒu bù gǎn yì yǔ yán
性极猜险，虽平居，僚友不敢易语言。
suǒ zhì xià pín wú lài duō suǒ zòng shè
所至，下贫无赖，多所纵舍；
shāo yǒu zī zhě yī qiè shéng zhī yǐ fǎ
稍有赀者，一切绳之以法。
zi shēn fǔ zhōng shàng shū bīng bù láng zhōng jí xián xiào lǐ cháng wèi fú jiàn zhuǎn yùn shǐ pō yǐ xiū jié chēng
子申甫，终尚书兵部郎中、集贤校理，尝为福建转运使，颇以修洁称。
cóng xiōng jīng yǒu lì néng yǐ shàng shū gōng bù shì láng zhì shì zú
从兄京，有吏能，以尚书工部侍郎致仕，卒。
dīng dù zì gōng yā qí xiān ēn zhōu qīng hé rén
丁度，字公雅，其先恩州清河人。
zǔ yǐ hòu táng qīng tài chū xiàn qì dān táo guī xǐ jū xiáng fú
祖𫖮，后唐清泰初陷契丹，逃归，徙居祥符。
fù féng jí yǐ yī shù shì zhēn zōng fān dǐ rán hǎo jù shū yǔ rú zhě yóu
父逢吉，以医术事真宗藩邸，然好聚书，与儒者游。
dù qiáng lì xué wèn hǎo dú shàng shū shàng nǐ wèi shū mìng shí yú piān
度强力学问，好读《尚书》，尚拟为《书命》十余篇。
dà zhōng xiáng fú zhōng dēng fú qín cí xué kē wèi dà lǐ píng shì tōng pàn tōng zhōu gǎi tài zǐ zhōng yǔn zhí jí xián yuàn
大中祥符中，登服勤词学科，为大理评事、通判通州，改太子中允、直集贤院。
zuò jiè sòng guó zǐ jiàn jìn shì shī shí jiān qí zhōu shuì
坐解送国子监进士失实，监齐州税。
hái zhī tài cháng lǐ yuàn pàn lì bù nán cáo
还知太常礼院，判吏部南曹。
shàng shū lùn liù shì yī zēng jiǎng dú guān
上书论六事：一、增讲读官；
èr zēng jiàn yuán
二、增谏员；
sān bǔ yīn yòng dà gōng yǐ shàng qīn
三、补荫用大功以上亲；
sì xuǎn hé běi hé dōng yì bīng bǔ jìn jūn
四、选河北、河东役兵补禁军；
wǔ jí lìng zuǒ kěn tián wèi diàn zuì
五、籍令佐垦田为殿最；
liù fán yuán gōng shì zuò sī zuì zhàng zhě tīng bǎo rèn qiān guān
六、凡缘公事坐私罪仗者，听保任迁官。
zhāng xiàn tài hòu shàn zhī
章献太后善之。
jiù zhì jiān sī jí fān zhèn cí yè jiē cì duì
旧制，监司及藩镇辞谒皆赐对。
rén zōng chū jí wèi zhǐ lìng fù zhōng shū shū mì zòu zhī dù yán fù zòu fēi suǒ yǐ fáng yōng bì yě
仁宗初即位，止令附中书、枢密奏之，度言，附奏非所以防壅蔽也。
yòu cháng xiàn wáng fèng lùn yú zhāng xiàn tài hòu yǐ jiè wài qī
又尝献《王凤论》于章献太后，以戒外戚。
lì sān sī mó kān sī jīng xi zhuǎn yùn shǐ
历三司磨勘司、京西转运使。
sī tiān yán yǒng chāng líng yǒu bái qì qǐng zēng zhù yǐ yàn zhī yǒu zhào àn shì
司天言永昌陵有白气，请增筑以厌之，有诏按视。
dù zòu shén dào guì jìng bù kě qīng shàn zhì nǎi zhǐ
度奏神道贵静，不可轻缮治，乃止。
rù zhī zhì gào qiān hàn lín xué shì jiū chá zài jīng xíng yù pàn tài cháng lǐ yuàn jiān qún mù shǐ
入知制诰，迁翰林学士，纠察在京刑狱，判太常礼院兼群牧使。
liú píng shí yuán sūn bài dì qiǎn shǐ wèn suǒ yǐ yù biān
刘平、石元孙败，帝遣使问所以御边。
dù zòu yuē jīn shì qì shāng jǔ ruò fù zhuī qióng cháo xué kuì liáng qiān lǐ qīng yòng rén mìng yǐ kuài yī zhāo zhī yì fēi jì zhī de yě
度奏曰："今士气伤沮，若复追穷巢穴，馈粮千里，轻用人命以快一朝之意，非计之得也。
táng dōu cháng ān tiān bǎo hòu hé huáng fù mò jīng zhōu xī mén bù kāi jīng shī jù kòu jìng bù jí wǔ bǎi lǐ zhūn zhòng bīng yán fēng huǒ suī cháng yǒu qīn yì rán zú wú shì
唐都长安，天宝后，河、湟覆没，泾州西门不开，京师距寇境不及五百里，屯重兵，严烽火，虽常有侵轶，然卒无事。
tài zǔ shí jiāng chǎng zhī rèn bù yòng jié jiāng
太祖时，疆场之任，不用节将。
dàn shěn zhuó cái qì fēng qí lǐn cì xìn qí shǎng fá fāng chuí jí níng jǐ èr shí nián
但审擢材器，丰其廪赐，信其赏罚，方陲辑宁几二十年。
wèi jīn zhī cè mò ruò jǐn tíng zhàng yuǎn chì hòu kòng è yào hài wèi zhì yù zhī quán jì
为今之策，莫若谨亭障，远斥堠，控扼要害，为制御之全计。
yīn tiáo shàng shí cè míng yuē bèi biān yào lǎn
"因条上十策，名曰《备边要览》。
shí xī jiāng wèi níng èr fǔ sān sī suī xún xiū bù fèi wù
时西疆未宁，二府三司，虽旬休不废务。
dù yán fú jiān yǐ bǎi wàn shī kòu jìn xiè ān mìng jià chū yóu yǐ ān rén xīn
度言："苻坚以百万师寇晋，谢安命驾出游以安人心。
qǐng gěi jiǎ rú gù wú shǐ wài yí kuī cháo tíng qiǎn shēn
请给假如故，无使外夷窥朝廷浅深。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
lèi qiān zhōng shū shè rén wèi chéng zhǐ
累迁中书舍人，为承旨。
shí yè qīng chén qǐng shāng zhōu zhì jiān zhù dà qián yǐ yī dāng shí
时叶清臣请商州置监铸大钱，以一当十。
dù zòu yuē hàn zhī wǔ zhū táng zhī kāi yuán jí guó cháo qián fǎ qīng zhòng dà xiǎo zuì wéi zhé zhōng
度奏曰："汉之五铢，唐之开元及国朝钱法，轻重大小，最为折中。
lì dài gǎi gēng fǎ suī jīng mì bù néng jī nián jí fù gǎi zhù
历代改更，法虽精密，不能期年，即复改铸。
yì zhě yù shéng yǐ jùn fǎ gé qí dào zhù
议者欲绳以峻法，革其盗铸。
xī hàn biàn qián bì dào zhù sǐ zhě shù shí wàn
昔汉变钱币，盗铸死者数十万。
táng zhù qián yuán jí zhòng lún qián yuán qián qián qīng bì zhòng yán xíng bù néng jìn zhǐ
唐铸乾元及重轮乾元钱，钱轻币重，严刑不能禁止。
jīn jìn lǚ shù biān yuè gěi bǎi qián de dà qián cái shí bù kě jī yòng jiù qián bù chū xīn qián yù qīng zé chú liáng zēng jià
今禁旅戍边，月给百钱，得大钱裁十，不可畸用，旧钱不出，新钱愈轻，则刍粮增价。
chén cháng zhī hú zhōu mín yǒu dǐ chá jìn zhě shòu qiān qián lì qì dài biān bèi
臣尝知湖州，民有抵茶禁者，受千钱立契代鞭背。
zài jīng xi yǒu qiáng dào shā rén qǔ qí bì yī zhí bù guò shù bǎi qián
在京西，有强盗杀人，取其弊衣，直不过数百钱。
dào zhù zhī lì bù chì shù bèi
盗铸之利，不啻数倍。
fù yǒu hú shān jué chù xiōng kuí xiào jù lú yě rì zī jū zé zhù qián jí zé wèi dào
复有湖山绝处，凶魁啸聚，炉冶日滋，居则铸钱，急则为盗。
mín jiān tóng qiān zhī qì xī wèi dà qián hé yǐ jìn zhǐ
民间铜铅之器，悉为大钱，何以禁止。
dù yòu yán xiáng fú tiān shèng jiān mù mǎ zhì shí yú wàn qí hòu yán zhě yǐ tiān xià wú shì bù kě xū fèi suì fèi bā jiān
度又言："祥符、天圣间，牧马至十余万，其后言者以天下无事，不可虚费，遂废八监。
rán yóu qín wèi huán jiē lín fǔ wén zhōu huǒ shān bǎo dé kě lán jūn suì shì mǎ èr wàn èr bǎi pǐ bǔ jīng jī sāi xià zhī quē
然犹秦渭环阶麟府文州、火山保德岢岚军，岁市马二万二百匹，补京畿、塞下之阙。
zì xī bǐ yòng bīng sì nián suǒ mù sān wàn ér yǐ
自西鄙用兵，四年所牧，三万而已。
mǎ shǎo de xián fang jiān chéng kě ba
马少地闲，坊监诚可罢；
ruò zéi píng mǎ guī zé bù kě quē
若贼平马归，则不可阙。
jīn hé běi hé dōng jīng dōng xi huái nán jiē jí dīng zhuàng wèi bīng qǐng lìng mín chù yī zhàn mǎ zhě de miǎn èr dīng réng bù xǔ zī chǎn yǐ shēng hù děng zé huǎn jí yǒu bèi ér guó mǎ fán yǐ
今河北、河东、京东西、淮南皆籍丁壮为兵，请令民畜一战马者，得免二丁，仍不许赀产以升户等，则缓急有备，而国马蕃矣。
qìng lì zhōng fù dù yǎn xuān fǔ hé dōng
庆历中，副杜衍宣抚河东。
jiǔ zhī qiān duān míng diàn xué shì zhī shěn xíng yuàn
久之，迁端明殿学士、知审刑院。
shí jiāng xī zhuǎn yùn shǐ yí shǔ zhōu fán shì mǐ yán chāo měi bǎi mín tiē nà qián sān zhī yī
时江西转运使移属州，凡市米盐钞，每百缗贴纳钱三之一。
tōng pàn jí zhōu li yú qīng shòu cái miǎn tiē nà shì jué dà lǐ jiāng yǐ wǎng fǎ lùn
通判吉州李虞卿受财免贴纳，事觉，大理将以枉法论。
dù yuē wǎng fǎ wèi yú diǎn xiàn yǒu suǒ ē qǔ
度曰："枉法，谓于典宪有所阿曲。
yú qīng suǒ wéi zhě zhuǎn yùn shǐ yí wén ěr
虞卿所违者，转运使移文尔。
suì dài yú qīng sǐ
"遂贷虞卿死。
dì cháng wèn yòng rén yǐ zī yǔ cái shú xiān
帝尝问，用人以资与才孰先？
dù duì yuē chéng píng shí yòng zī biān shì wèi píng yi yòng cái
度对曰："承平时用资，边事未平宜用才。
shí dù zài hàn lín yǐ qī nián ér cháo tíng fāng yòng bīng gù duì yǐ cǐ
"时度在翰林已七年，而朝廷方用兵，故对以此。
jiàn guān sūn fu lùn dù suǒ yán gài zì qiú bǐng yòng dì yù fǔ chén yuē dù zài shì cóng shí wǔ nián shù lùn tiān xià shì gù wèi cháng jí sī fu ān cóng de shì yǔ
谏官孙甫论度所言，盖自求柄用，帝谕辅臣曰："度在侍从十五年，数论天下事，顾未尝及私，甫安从得是语。
wèi jǐ zhuó gōng bù shì láng shū mì fù shǐ
未几，擢工部侍郎、枢密副使。
yīn yán zhōu shì zōng mù xiāo jiàn yǒu cháo chū qún dào xī bèi sù wèi zhě
因言："周世宗募骁健，有朝出群盗、夕备宿卫者；
tài zǔ yuè měng shì shí qí jūn
太祖阅猛士实骑军。
qǐng zé hé běi hé dōng shǎn xī jiù liáng mǎ jūn yǐ bǔ jìn lǚ zhī quē
请择河北、河东、陕西就粮马军，以补禁旅之阙。
yòu yán qì dān cháng yū méng yù bèi bù kě hū
"又言："契丹尝渝盟，预备不可忽。
yīn shàng qìng lì bīng lù wǔ juǎn shàn biān lù yī juàn
"因上《庆历兵录》五卷、《赡边录》一卷。
míng nián cān zhī zhèng shì
明年，参知政事。
huì chūn hàn jiàng zhì zhōng shū shè rén yú yuè fù guān
会春旱，降秩中书舍人，逾月，复官。
hòu èr nián wèi shì wèi biàn shì lián huàn guān yáng huái mǐn shū mì shǐ xià sǒng qǐng yù shǐ yǔ huàn guān tóng yú jìn zhōng jū zhī bù kě zī màn lìng fǎn cè zhě bù zì ān
后二年，卫士为变，事连宦官杨怀敏，枢密使夏竦请御史与宦官同于禁中鞫之，不可滋蔓，令反侧者不自安。
dù yuē sù wèi yǒu biàn shì guān shè jì cǐ ér kě rěn shú bù kě rěn
度曰："宿卫有变，事关社稷，此而可忍孰不可忍！
qǐng fù wài tái qióng zhì dǎng yǔ
请付外台穷治党与。
zhēng yú dì qián
"争于帝前。
rén zōng cóng sǒng yán dù suì qiú jiě zhèng shì ba wèi zǐ chén diàn xué shì jiān shì dú xué shì
仁宗从竦言，度遂求解政事，罢为紫宸殿学士兼侍读学士。
yù shǐ hé tán yán zǐ chén fēi guān chēng suǒ yí
御史何郯言，紫宸非官称所宜。
gǎi guān wén diàn xué shì zhī tōng jìn yín tái sī pàn shàng shū dōu shěng zài qiān shàng shū zuǒ chéng zú
改观文殿学士、知通进银台司、判尚书都省，再迁尚书左丞，卒。
zèng lì bù shàng shū shì wén jiǎn
赠吏部尚书，谥文简。
dù xìng chún zhì bù wéi wēi yí jū yī shì shí yú nián zuǒ yòu wú jī shì
度性淳质，不为威仪，居一室十余年，左右无姬侍。
rán xǐ lùn shì zài jīng yán suì jiǔ dì měi yǐ xué shì hū zhī ér bù míng
然喜论事，在经筵岁久，帝每以学士呼之而不名。
cháng wèn shī guī zhàn yīng zhī shì nǎi duì bǔ shì suī shèng rén suǒ wéi yào zhī yī jì ér yǐ bù ruò yǐ gǔ zhī zhì luàn wèi jiān
尝问蓍龟占应之事，乃对："卜筮虽圣人所为，要之一技而已，不若以古之治乱为监。
yòu cháng shì yǐ qī qì yuē zhèn yù lín tiān xià yǐ zhōng zhèng zhī dào
"又尝示以欹器曰："朕欲临天下以中正之道。
dù duì yuē chén děng yì yuàn wú qīng mǎn yǐ shì bì xià
"度对曰："臣等亦愿无倾满以事陛下。
yīn zòu tài zōng cháng zuò cǐ qì zhēn zōng yì cháng zhe lùn yú shì dì zhì hòu shù yǐ cì zhī
"因奏太宗尝作此器，真宗亦尝著论，于是帝制《后述》以赐之。
dù zhe ěr yīng shèng lǎn shí juǎn guī jiàn jīng yì sān juǎn biān nián zǒng lù bā juǎn fèng zhào lǐng zhū rú jí wǔ jīng zǒng yào sì shí juǎn
度著《迩英圣览》十卷、《龟鉴精义》三卷、《编年总录》八卷，奉诏领诸儒集《武经总要》四十卷。
zi fěng jí xián xiào lǐ
子讽，集贤校理。
zhāng guān zì sī zhèng jiàng zhōu jiàng xiàn rén
张观，字思正，绛州绛县人。
shǎo jǐn yuàn hào xué yǒu xiāng qū míng
少谨愿好学，有乡曲名。
zhōng fú qín cí xué kē zhuó wèi dì yī shòu jiāng zuò jiān chéng tōng pàn jiě zhōu
中服勤辞学科，擢为第一，授将作监丞、通判解州。
huì yán chí lì yǐ zāng bài zuò shī jǔ hé jiàng jiān hé zhōng fǔ shuì
会盐池吏以赃败，坐失举劾，降监河中府税。
fù tōng pàn guǒ zhōu gǎi mì shū shěng mì shū láng
复通判果州，改秘书省秘书郎。
rén zōng jí wèi qiān tài cháng chéng zhuó yòu zhèng yán zhí shǐ guǎn wèi sān sī dù zhī pàn guān tóng xiū qǐ jū zhù gǎi yòu sī jiàn zhī zhì gào pàn dēng wén jiǎn yuàn chū zhī háng zhōu
仁宗即位，迁太常丞，擢右正言、直史馆，为三司度支判官，同修起居注，改右司谏、知制诰、判登闻检院，出知杭州。
hái pàn guó zǐ jiàn quán fā qiǎn kāi fēng fǔ shì jìn wèi hàn lín xué shì zhī shěn guān yuàn lèi qiān zuǒ sī láng zhōng yǐ jǐ shì zhōng quán yù shǐ zhōng chéng
还判国子监，权发遣开封府事，进为翰林学士、知审官院，累迁左司郎中，以给事中权御史中丞。
shí xīng liú dì zhèn léi fā zhèng yuè zhào qiú zhí yán
时星流、地震、雷发正月，诏求直言。
guān wèi chéng píng rì jiǔ zhèng kuān fǎ màn yòng dù jiàn chǐ fēng sú jiàn báo yǐ zhì zāi yì
观谓："承平日久，政宽法慢，用度渐侈，风俗渐薄，以致灾异。
yīn shàng sì shì yī yuē zhī rén èr yuē yán jìn sān yuē shàng zhì sì yuē jié yòng
"因上四事：一曰知人，二曰严禁，三曰尚质，四曰节用。
hé běi dà yǔ shuǐ yòu tiáo qī shì yuē dǎo jī shuǐ yǐ guǎng bō zhǒng huǎn cuī qiàn yǐ shěng jìn gù kuān xíng fá yǐ zhèn yān yù shōu táo tián yǐ mù guī fù bà gōng yì yǐ xiān jí wù zhǐ pèi lǜ yǐ fù mín cái tōng shāng lǚ yǐ jì jiān shí
河北大雨水，又条七事，曰："导积水以广播种，缓催欠以省禁锢，宽刑罚以振淹狱，收逃田以募归复，罢工役以先急务，止配率以阜民财，通商旅以济艰食。
fù zhī shěn guān yuàn suì bài tóng zhī shū mì yuàn shì
复知审官院，遂拜同知枢密院事。
kāng dìng zhōng xi bīng shī lì yīn yì diǎn xiāng bīng jiǔ zhī bù jué suì yǔ wáng zōng chén zhí zhōng jù ba yǐ zī zhèng diàn xué shì shàng shū lǐ bù shì láng zhī xiāng zhōu
康定中，西兵失利，因议点乡兵，久之不决，遂与王鬷、陈执中俱罢，以资政殿学士、尚书礼部侍郎知相州。
xǐ chán zhōu
徙澶州。
hé huài sūn chén sǎo jí fú liáng zhōu rén dà kǒng huò qǐng qū běi yuán yǐ bì shuǐ huàn
河坏孙陈埽及浮梁，州人大恐，或请趋北原以避水患。
guān yuē tài shǒu dú qù rú zhōu mín hé
观曰："太守独去，如州民何。
nǎi gōng lǜ zú tú zēng zhù zhī dī wán shuǐ yì tuì
"乃躬率卒徒增筑之，堤完，水亦退。
xǐ yùn zhōu
徙郓州。
jiù fǎ yì dōng tōng ān yì yán ér bīn hǎi zhī dì jìn sī zhǔ
旧法，亦东通安邑盐，而濒海之地禁私煮。
guān shàng yán lì zhī suǒ zài bǎi xìng qū zhī suī rì shā yú shì kǒng bù néng zhǐ qǐng chí jìn yǐ biàn mín
观上言："利之所在，百姓趋之，虽日杀于市，恐不能止，请弛禁以便民。
suì miǎn qíng pèi zhě bù kě shèng jì
"岁免黥配者不可胜计。
lì zhī yìng tiān fǔ mèng zhōu hé nán fǔ yǐ lì bù shì láng jiān yù shǐ zhōng chéng
历知应天府、孟州、河南府，以吏部侍郎兼御史中丞。
yǐ fù jū yè gāo nián duō bìng qǐng biàn jùn yǐ guān wén diàn xué shì zhī xǔ zhōu
以父居业高年多病，请便郡，以观文殿学士知许州。
yuè yú bài zuǒ chéng
月余，拜左丞。
dīng fù yōu āi huǐ guò rén jì liàn ér zú
丁父忧，哀毁过人，既练而卒。
zèng lì bù shàng shū shì wén xiào
赠吏部尚书，谥文孝。
guān xìng zhì xiào chū wèi mì shū láng qí fù fāng wèi zhōu cóng shì yīn shàng shū yuàn yǐ guān shòu fù
观性至孝，初为秘书郎，其父方为州从事，因上书愿以官授父。
zhēn zōng jiā zhī yǐ jū yè wèi jīng guān
真宗嘉之，以居业为京官。
jí guān guì jū yè yáo ēn zhì tài fǔ qīng
及观贵，居业繇恩至太府卿。
jū yè cháng guò luò jiā qí shān chuān fēng wù yuē wú de lǎo yú cǐ zú yǐ
居业尝过洛，嘉其山川风物，曰："吾得老于此足矣。
guān yú shì mǎi tián zhái yíng lín xiè yǐ shì qí yì
"观于是买田宅、营林榭，以适其意。
zǎo qǐ fèng yào shàn rán hòu chū shì shì wèi cháng yī rì fèi yě
早起奉药、膳，然后出视事，未尝一日废也。
qù shàng tián kuàng chí lián shǎo yù píng shēng shū bì wèi kǎi zì wú yī xíng cǎo lèi qí wéi rén
趣尚恬旷，持廉少欲，平生书必为楷字，无一行草，类其为人。
rén zōng fēi bái shū qīng zì cì guān yǐ shǎng qí jié
仁宗飞白书"清"字赐观，以赏其节。
rán yú lì shì fēi suǒ zhǎng zhī kāi fēng fǔ mín fàn yè jìn guān jí zhī yuē yǒu rén jiàn fǒu
然于吏事非所长，知开封府，民犯夜禁，观诘之曰："有人见否？
zhòng chuán yǐ wéi xiào
"众传以为笑。
zhèng jiǎn zì tiān xiū sū zhōu wú xiàn rén
郑戬，字天休，苏州吴县人。
zǎo gū lì xué
早孤力学。
kè jīng shī shì yáng yì yǐ shǔ cí zhī míng hòu fù huán wú
客京师，事杨亿，以属辞知名，后复还吴。
jí yì zú bīn kè dì zǐ sàn qù jiǎn nǎi bèi dào huì zàng
及亿卒，宾客弟子散去，戬乃倍道会葬。
jǔ jìn shì zhuó jiǎ kē shòu tài cháng sì fèng lǐ láng qiān shū níng guó jūn jié dù pàn guān shì zhào shì xué shì yuàn wèi guāng lù sì chéng jí xián xiào lǐ tōng pàn yuè zhōu
举进士，擢甲科，授太常寺奉礼郎、签书宁国军节度判官事，召试学士院，为光禄寺丞、集贤校理、通判越州。
hái gǎi tài zǐ zhōng yǔn tóng zhī tài cháng lǐ yuàn zhù shì yù zhì fā yuàn wén sān bǎo zàn shēng zhí shǐ guǎn sān sī hù bù pàn guān tóng xiū qǐ jū zhù yǐ yòu zhèng yán zhī zhì gào
还，改太子中允、同知太常礼院，注释御制《发愿文》、《三宝赞》，升直史馆、三司户部判官，同修起居注，以右正言知制诰。
pàn guó zǐ jiàn
判国子监；
xuǎn míng jīng shēng jiǎng jiě jīng yì
选明经生讲解经义。
xǐ zhī shěn xíng yuàn qiān qǐ jū shè rén lóng tú gé zhí xué shì quán zhī kāi fēng fǔ
徙知审刑院，迁起居舍人、龙图阁直学士、权知开封府。
lì féng shì wèi jiān lì yǒu gào shì yuán shòu qiú cáng jìn shū zhě jiǎn qióng zhì zhī
吏冯士为奸利，有告士元受赇藏禁书者，戬穷治之。
cí lián zǎi xiàng lǚ yí jiǎn zhī shū mì yuàn shèng dù cān zhī zhèng shì chéng lín suì dài bǔ yí jiǎn zǐ gōng chāo gōng bì cān hé qí zhuàng
辞连宰相吕夷简、知枢密院盛度、参知政事程琳，遂逮捕夷简子公绰、公弼参劾其状。
jì ér shì yuán liú hǎi dǎo dù lín zuò cháng jiāo guān shì yuán bà qù qí yú chù fá zhě zì yù shǐ zhōng chéng kǒng dào fǔ tiān zhāng gé dài zhì páng jí yòu shí yú rén cháo yì wèi qí jiǎo hé
既而士元流海岛，度、琳坐尝交关士元罢去，其余绌罚者自御史中丞孔道辅、天章阁待制庞籍又十余人，朝议畏其皦核。
jiǎn mǐn qiáng shàn tīng jué xǐ chū bù yì dú jiǎ dài xì mín jí háo zōng dà xìng shéng zhì yì jí zhèng yǒu néng jī
戬敏强善听决，喜出不意，独假贷细民，即豪宗大姓，绳治益急，政有能迹。
xǐ quán sān sī shǐ fù zhuǎn yùn shǐ kǎo kè gé fēn bié diàn zuì
徙权三司使，复转运使考课格，分别殿最。
yòu gōu jiào sān sī chū rù de xiàn qián sì bǎi wàn mín yǐ yòu jiàn yì dài fū tóng zhī shū mì yuàn gǎi shū mì fù shǐ
又勾较三司出入，得羡钱四百万缗，以右谏议大夫、同知枢密院改枢密副使。
jiǎn yǔ cān zhī zhèng shì sòng xiáng wèi zǎi xiàng lǚ yí jiǎn suǒ jì yǔ xiáng jiē ba yǐ zī zhèng diàn xué shì zhī háng zhōu
戬与参知政事宋庠，为宰相吕夷简所忌，与庠皆罢，以资政殿学士知杭州。
qián táng hú gài mín tián shù shí qǐng qián shì zhì liāo qīng jūn yǐ shū yū tián zhī huàn
钱塘湖溉民田数十顷，钱氏置撩清军，以疏淤填之患。
jì nà guó hòu bù fù zhì fēng tǔ yīn sāi wèi háo zú sēng fāng suǒ zhàn mào hú shuǐ yì xiá
既纳国后不复治，葑土堙塞，为豪族僧坊所占冒，湖水益狭。
jiǎn fā shǔ xiàn dīng fū shù wàn pì zhī mín lài qí lì
戬发属县丁夫数万辟之，民赖其利。
shì wén zhào běn jùn suì zhì rú jiǎn fǎ
事闻，诏本郡岁治如戬法。
qiān jǐ shì zhōng xǐ bīng zhōu dào gǎi yùn zhōu yòu xǐ yǒng xīng jūn
迁给事中，徙并州，道改郓州，又徙永兴军。
jiàn yán fán jūn xíng suǒ xū yuàn xià yǒu sī xiāng huǎn jí xī wèi sān děng fēi jí bà qù
建言："凡军行所须，愿下有司相缓急，析为三等，非急罢去。
xiān shì yá lì shū mù jīng shī fú wèi fàn hé duō piào méi jì zhì zé chì bù zhōng chéng wǎng wǎng pò jiā bù néng cháng jiǎn zòu suì jiǎn èr shí yú wàn
"先是，衙吏输木京师，浮渭泛河，多漂没，既至，则斥不中程，往往破家不能偿，戬奏岁减二十余万；
yòu zòu ba kuò dí yǐ quàn mín jī sù
又奏罢括籴，以劝民积粟。
cháng ān gù dū duō háo è jiǎn zhì zhī shàng yán shèn zhě zhì qíng cuàn rén jiē tì xī
长安故都多豪恶，戬治之尚严，甚者至黥窜，人皆惕息。
wèi jǐ wèi shǎn xī sì lù dōu zǒng guǎn jiān jīng lüè ān fǔ zhāo tǎo shǐ zhù jīng zhōu tīng biàn yi cóng shì
未几，为陕西四路都总管兼经略、安抚、招讨使，驻泾州，听便宜从事。
qiān shàng shū lǐ bù shì láng
迁尚书礼部侍郎。
shí zhī qìng zhōu téng zōng liàng zhī wèi zhōu zhāng gāng guò yòng gōng shǐ qián jiǎn zhì yú fǎ
时知庆州滕宗谅、知渭州张亢过用公使钱，戬致于法。
xíng biān zhì zhèn róng jūn qù lián huā bǎo tiān hán yǔ jiàng zuǒ zhì jiǔ yuán hào yōng bīng jìn sāi
行边至镇戎军，趣莲花堡，天寒，与将佐置酒，元昊拥兵近塞。
huì mù chén qǐ yǒu bào dí qí zhì zhě jiǎn yuē cǐ bì sān chuān jiāng àn biān huí fēi dí qí yě
会暮尘起，有报敌骑至者，戬曰："此必三川将按边回，非敌骑也。
yǐ ér guǒ rán
"已而果然。
jí jiāng shì shǎo níng zhào hái zhī yǒng xīng jūn
及疆事少宁，诏还，知永兴军。
chū jìng biān zhài zhǔ liú hù móu zhù shuǐ luò jié gōng èr chéng yǐ tōng qín wèi yuán bīng zhāo shēng qiāng dài wáng zú wèi biān wèi
初，静边砦主刘沪谋筑水洛、结公二城，以通秦、渭援兵，招生羌大王族为边卫。
jiǎn shǐ hù yǔ zhù zuò zuǒ láng dǒng shì lián dū qí yì
戬使沪与著作佐郎董士廉督其役。
huì ba jiǎn sì lù xuān fǔ shǐ hán qí zhī wèi zhōu yǐn zhū jiē yǐ wéi bù biàn zhào hù shì lián ba yì guī bù tīng
会罢戬四路，宣抚使韩琦、知渭州尹洙皆以为不便，召沪、士廉罢役归，不听。
nǎi shǐ pí jiàng dí qīng jiàng bīng yǐ wǎng xiè sòng dé shùn jūn yù
乃使裨将狄青将兵以往，械送德顺军狱。
jiǎn lì zhēng yú cháo zú chéng zhī
戬力争于朝，卒城之。
jìn hù bù shì láng zī zhèng diàn dà xué shì zhī bīng zhōu
进户部侍郎、资政殿大学士、知并州。
qì dān yǔ yuán hào fāng jiāo bīng biān zòu hù shàng dú jiǎn bù yǐ wén
契丹与元昊方交兵，边奏互上，独戬不以闻。
zhào qiǎn shǐ wèn qí gù jiǎn duì yuē dí zì xiāng gōng zhōng guó bù zú yōu yě
诏遣使问其故，戬对曰："敌自相攻，中国不足忧也。
lín fǔ jiān yǒu qì dì yuē cǎo chéng chuān jiǎn mù tǔ rén wèi gōng jiàn shǒu jì kǒu gěi tián
"麟、府间有弃地曰草城川，戬募土人为弓箭手，计口给田。
chū bīng xìng yòng bù zú
初，兵兴，用不足。
hé dōng xíng tiě qián shān duō tàn tiě gǔ zhù lì hòu zhòng pì bù néng zhǐ
河东行铁钱，山多炭、铁，鼓铸利厚，重辟不能止。
jiǎn nǎi qǐng sān dāng yī
戬乃请三当一。
lìng jì xià bīng mín xiāng shān dòng shù qiān rén yāo zǒu mǎ chéng shòu su
令既下，兵民相扇动，数千人邀走马承受诉。
chéng shòu zhōng guì rén bù néng è
承受，中贵人，不能遏。
yòu qún zào zhōu mén shǒu mén zhě jù bù de rù
又群噪州门，守门者拒不得入。
jiǎn wén xī zhào zhì tíng xià tuī shǒu móu zhě shù shí rén qíng lì tā zhōu shì nǎi dìng
戬闻，悉召至庭下，推首谋者数十人，黥隶他州，事乃定。
qiān lì bù shì láng gǎi xuān huī běi yuàn shǐ bài fèng guó jūn jié dù shǐ zú
迁吏部侍郎，改宣徽北院使，拜奉国军节度使，卒。
zèng tài wèi shì wén sù
赠太尉，谥文肃。
jiǎn yù shì guǒ gǎn bì xíng
戬遇事，果敢必行。
rán píng qì jìn xiá yòng xíng jùn shēn shì mín duō yuàn zhī
然凭气近侠，用刑峻深，士民多怨之。
míng gǎo zì huà jī mì zhōu ān qiū rén
明镐字化基，密州安丘人。
zhōng jìn shì dì bǔ qí zhōu fáng yù tuī guān
中进士第，补蕲州防御推官。
zhēn zōng bēng shàng zhēn sòng sì shí liù piān gǎi dà lǐ sì chéng
真宗崩，上《真颂》四十六篇，改大理寺丞。
xuē kuí lǐng qín zhōu pì wèi jié dù pàn guān
薛奎领秦州，辟为节度判官。
kuí xǐ yì zhōu pì zhī lù shì cān jūn
奎徙益州，辟知录事参军。
chéng lín dài kuí zòu wèi qiān shū jié dù pàn guān jiù tōng pàn zhōu shì qiān tài cháng bó shì
程琳代奎，奏为签书节度判官，就通判州事，迁太常博士。
hái cháo rén zōng wèn gǎo suǒ néng kuí chēng qí shěn zhì yǒu móu néng duàn dà shì chú kāi fēng tuī guān
还朝，仁宗问镐所能，奎称其沈鸷有谋，能断大事，除开封推官。
xiàn liù rǒng shū jìn shàng shū cí bù yuán wài láng wèi sān sī hù bù pàn guān gǎi xíng bù yuán wài láng jīng dōng zhuǎn yùn shǐ qiān bīng bù yuán wài láng zhí shǐ guǎn yì zhōu lù zhuǎn yùn shǐ
献《六冗书》，进尚书祠部员外郎，为三司户部判官，改刑部员外郎、京东转运使，迁兵部员外郎、直史馆、益州路转运使。
huì suì jī mín wú jī jù dào zéi jiān fā gǎo wèi píng wù jià mù mín wèi bīng rén lài yǐ ān
会岁饥，民无积聚，盗贼间发，镐为平物价，募民为兵，人赖以安。
zhī líng zhōu chu yīng jǐ zāng bài huò gào yǐ xiān qī zòu zhī gǎo yuē huò zuì zé yǐ ān kě qī cháo tíng yé
知陵州，楚应几赃败，或告以先期奏之，镐曰："获罪则已，安可欺朝廷耶？
zú zuò shī chá jiàng zhī tóng zhōu
"卒坐失察，降知同州。
wèi yú yuè huì yuán hào kòu yán zhōu qǐ wèi shǎn xī zhuǎn yùn shǐ
未逾月，会元昊寇延州，起为陕西转运使。
lǔ pò jīn míng zhài jì qù yì xiū fù qí chéng shuài chén yōng bīng bù jí jìn ér gǎo zhǐ yǐ bǎi yú qí zì dū jiàng shì yī yuè ér chéng
虏破金明砦，既去，议修复其城，帅臣拥兵不即进，而镐止以百余骑，自督将士，一月而成。
yòu cháng yuè tóng zhōu xiāng jūn de cái wǔ zhě sān bǎi yú rén jiào yǐ qiáng nǔ zòu wèi qīng biān jūn hào zuì xiāo hàn
又尝阅同州厢军，得材武者三百余人，教以强弩，奏为清边军，号最骁悍。
qí hòu shǎn xī hé dōng pō fǎng zhì zhī
其后，陕西、河东颇仿置之。
qiān hù bù láng zhōng zhí zhāo wén guǎn zhī shǎn zhōu xǐ jiāng huái zhì zhì fā yùn shǐ
迁户部郎中、直昭文馆、知陕州，徙江、淮制置发运使。
wèi xíng huì zéi pò fēng zhōu zhuó tiān zhāng gé dài zhì hé dōng dōu zhuǎn yùn shǐ
未行，会贼破丰州，擢天章阁待制、河东都转运使。
xiū jiàn níng zhōng hou bǎi shèng zhài zhèn chuān qīng sāi bǎo fán wǔ chéng yǐ láo qiān zuǒ sī láng zhōng
修建宁中候百胜砦、镇川清塞堡，凡五城，以劳迁左司郎中。
míng nián zhuó lóng tú gé zhí xué shì zhī bīng zhōu
明年，擢龙图阁直学士、知并州。
gǎo dà xún biān yǐ bèi zéi
镐大巡边以备贼。
shí biān rèn duō wán kǔ zǐ dì gǎo nǎi qǔ yóu bù zhí zhě zhàng zhī pí ruǎn zhě jiē zì jiě qù suì zòu zé xí shì zhě shǒu pù zhài
时边任多纨袴子弟，镐乃取尤不职者杖之，疲软者皆自解去，遂奏择习事者守堡砦。
jūn xíng chāng fù duō cóng zhī gǎo yù qū zhú è shāng shì zú xīn huì yǒu fèn zhēng shā chāng fù zhě lì zhí yǐ bái gǎo yuē bǐ lái jūn zhōng hé yé
军行，娼妇多从之，镐欲驱逐，恶伤士卒心，会有忿争杀娼妇者，吏执以白，镐曰："彼来军中何耶？
zòng qù bù zhì chāng fù wén jiē sàn zǒu
"纵去不治，娼妇闻皆散走。
yǐ shū mì zhí xué shì zuǒ jiàn yì dài fū zhī chéng dé jūn rù zhī kāi fēng fǔ
以枢密直学士、左谏议大夫知成德军，入知开封府。
wáng zé pàn mìng gǎo wèi tǐ liàng ān fǔ shǐ
王则叛，命镐为体量安抚使；
zé wèi xià yòu mìng cān zhī zhèng shì wén yàn bó wèi xuān fǔ shǐ yǐ gǎo fù zhī
则未下，又命参知政事文彦博为宣抚使，以镐副之。
bèi zhōu píng qiān duān míng diàn xué shì jǐ shì zhōng quán sān sī shǐ zhū jiāng xī chāo qiān dōu yú hòu shì zú bā qiān sì bǎi rén dì qí gōng wèi wǔ děng měi děng qiān yī zī
贝州平，迁端明殿学士、给事中、权三司使，诸将悉超迁，都虞候、士卒八千四百人，第其功为五等，每等迁一资。
yàn bó shù tuī gǎo gōng bài cān zhī zhèng shì
彦博数推镐功，拜参知政事。
yǐ ér jū fā bèi dì wèi fǔ chén yuē gǎo zhōng liàng yǒu láo jí qí wèi luàn sī yī jiàn zhī
已而疽发背，帝谓辅臣曰："镐忠亮有劳，及其未乱，思一见之。
lín wèn cè rán yuē fāng lài qīng móu guó shì hé jù bèi jí
"临问，恻然曰："方赖卿谋国事，何遽被疾！
gǎo qì bèi yóu néng dùn shǒu xiè
"镐气惫，犹能顿首谢。
yì rì zú shì wén liè
翌日，卒，谥文烈。
gǎo duān tǐng guǎ yán suǒ zhì ān jìng yǒu tǐ ér yù shì bù gǒu wèi shì suǒ tuī zhòng
镐端挺寡言，所至安静有体，而遇事不苟，为世所推重。
wáng zé zhě běn zhuō zhōu rén
王则者，本涿州人。
suì jī liú zhì ēn zhōu zì mài wéi rén mù yáng hòu lì xuān yì jūn wèi xiǎo xiào
岁饥，流至恩州，自卖为人牧羊，后隶宣毅军为小校。
ēn jì sú yāo huàn xiāng yǔ xí wǔ lóng dī lèi děng jīng jí tú chèn zhū shū yán shì jiā fó shuāi xiè mí lè fó dāng chí shì
恩、冀俗妖幻，相与习《五龙》、《滴泪》等经及图谶诸书，言释迦佛衰谢，弥勒佛当持世。
chū zé qù zhuō mǔ yǔ zhī jué bié cì fú zì yú qí bèi yǐ wéi jì
初，则去涿，母与之诀别，刺"福"字于其背以为记。
yāo rén yīn wàng chuán zì yǐn qǐ zhēng xìn shì zhī ér zhōu lì zhāng luán bǔ jí zhǔ qí móu dǎng lián dé qí zhū zhōu yuē yǐ qìng lì bā nián zhēng dàn duàn chán zhōu fú liáng luàn hé běi
妖人因妄传字隐起，争信事之，而州吏张峦、卜吉主其谋，党连德、齐诸州，约以庆历八年正旦，断澶州浮梁，乱河北。
huì qí dǎng pān fāng jìng yǐ shū yè běi jīng liú shǒu gǔ chāng cháo shì jué bèi zhí gù bù dài qī jí yǐ qī nián dōng zhì pàn
会其党潘方净以书谒北京留守贾昌朝，事觉被执，故不待期，亟以七年冬至叛。
shí zhī zhōu zhāng dé yī fāng yǔ guān yè tiān qìng guān zé lǜ qí tú jié kù bīng dé yī zǒu bǎo xiāo jié yíng
时知州张得一方与官谒天庆观，则率其徒劫库兵，得一走保骁捷营。
zéi fén mén zhí dé yī qiú zhī
贼焚门，执得一囚之。
bīng mǎ dōu jiān nèi diàn chéng zhì tián bīn yǐ cóng zú xiàng dòu bù shèng ér chū
兵马都监、内殿承制田斌以从卒巷斗，不胜而出。
chéng fēi hé tí diǎn xíng yù tián jīng rèn huáng cháng chí yìn qì qí jiā zhuì chéng chū bǎo nán guān
城扉阖，提点刑狱田京、任黄裳持印，弃其家缒城出，保南关。
zéi cóng tōng pàn dǒng yuán hēng qǔ jūn zī kù yào yuán hēng jù zhī shā yuán hēng
贼从通判董元亨取军资库钥，元亨拒之，杀元亨。
yòu chū yù qiú qiú yǒu hàn sī lǐ cān jūn wáng jiǎng zhě suì shā jiǎng
又出狱囚，囚有憾司理参军王奖者，遂杀奖。
jì ér jié dù pàn guān li hào qīng hé lìng qí kāi zhǔ bù wáng yì jiē bèi hài
既而节度判官李浩、清河令齐开、主簿王湙皆被害。
zé tiě hào dōng píng jùn wáng yǐ zhāng luán wèi zǎi xiàng bǔ jí wèi shū mì shǐ jiàn guó yuē ān yáng
则僣号东平郡王，以张峦为宰相，卜吉为枢密使，建国曰安阳。
bǎng suǒ jū mén yuē zhōng jīng jū shì jiù kù jiē lì míng hào gǎi nián yuē de shèng yǐ shí èr yuè wèi zhēng yuè
榜所居门曰中京，居室厩库皆立名号，改年曰得圣，以十二月为正月。
bǎi xìng nián shí èr yǐ shàng qī shí yǐ xià jiē niè qí miàn yuē yì jūn pò zhào dé shèng
百姓年十二以上、七十以下，皆涅其面曰"义军破赵得胜"。
qí zhì hào lìng lǜ yǐ fú wèi chēng
旗帜号令，率以"佛"为称。
chéng yǐ yī lóu wèi yī zhōu shū zhōu míng bǔ qí tú wèi zhī zhōu měi miàn zhì yī zǒng guǎn
城以一楼为一州，书州名，补其徒为知州，每面置一总管。
rán zhuì chéng xià zhě rì zhòng
然缒城下者日众。
yú shì lìng shǒu zhě wu wu wèi bǎo yī rén zhuì yú xī zhǎn
于是令守者伍伍为保，一人缒，余悉斩。
yǒu zhōu mín wāng wén qìng guō bīn zhào zōng běn wāng shùn zhě zì chéng shàng xì shū shè gǎo zhàng yuē wèi nèi yìng yè chuí gēng yǐ yǐn guān jūn
有州民汪文庆、郭斌、赵宗本、汪顺者，自城上系书射镐帐，约为内应，夜垂縆以引官军。
jì nèi shù bǎi rén fén lóu lǔ zéi jué lǜ zhòng jù zhàn
既内数百人，焚楼橹，贼觉，率众拒战。
chū guān jūn jì dēng yù zhuān qí gōng duàn gēng yǐ jué hòu lái zhě
初，官军既登，欲专其功，断縆以绝后来者。
jí yǔ zéi zhàn bīng guǎ bù dí yǔ wén qìng děng fù zhuì ér xià
及与贼战，兵寡不敌，与文庆等复缒而下。
shì yè chéng jǐ kè
是夜，城几克。
zé qī zhēng yuè shí sì rì chū yào jié qì dān shǐ dié zhě yǐ gào
则期正月十四日出要劫契丹使，谍者以告。
gǎo qiǎn diàn shì ān sù fú bīng xī mén zéi guǒ yǐ shù bǎi rén yè chū fú fā jiē jiù huò
镐遣殿侍安素伏兵西门，贼果以数百人夜出，伏发，皆就获。
chéng jùn bù kě gōng nǎi wèi jù yīn jiāng chéng wèi zéi suǒ fén
城峻不可攻，乃为距𬮱，将成，为贼所焚。
suì jí nán chéng wéi dì dào rì gōng qí běi qiān zhì zhī
遂即南城为地道，日攻其北牵制之。
jí wén yàn bó zhì xué tōng chéng zhōng xuǎn zhuàng shì zhōng yè yóu dì dào rù zhòng dēng chéng
及文彦博至，穴通城中，选壮士中夜由地道入，众登城。
zéi zòng huǒ niú guān jūn yǐ qiāng zhōng niú bí niú hái gōng zhī zéi dà kuì kāi dōng mén dùn
贼纵火牛，官军以枪中牛鼻，牛还攻之，贼大溃，开东门遁。
gé mén zhī hòu zhāng yīn yuán háo yǔ zhàn sǐ zhī
阁门祗候张姻缘壕与战，死之。
zǒng guǎn wáng xìn bǔ de zé qí yú zhòng bǎo cūn shè jiē fén sǐ
总管王信捕得则，其余众保村舍，皆焚死。
kǎn sòng zé jīng shī zhī jiě yǐ xùn
槛送则京师，支解以徇。
zé pàn fán liù shí liù rì
则叛凡六十六日。
wáng yáo chén zì bó yōng yìng tiān fǔ yú chéng rén
王尧臣，字伯庸，应天府虞城人。
jǔ jìn shì dì yī shòu jiāng zuò jiān chéng tōng pàn hú zhōu
举进士第一，授将作监丞、通判湖州。
zhào shì gǎi mì shū shěng zhù zuò láng zhí jí xián yuàn
召试，改秘书省著作郎、直集贤院。
huì cóng fù chōng zuò shì chū yáo chén zhī guāng zhōu
会从父冲坐事，出尧臣知光州。
fù sāng fú chú wèi sān sī dù zhī pàn guān zài qiān yòu sī jiàn
父丧，服除，为三司度支判官，再迁右司谏。
guō huáng hòu hōng yì zhě guī zuì nèi shì dōu zhī yán wén yīng yáo chén qǐng qióng zhì zuǒ yòu shì yī zhě bù bào
郭皇后薨，议者归罪内侍都知阎文应，尧臣请穷治左右侍医者，不报。
shí shàng yuán jié yǒu sī zhāng dēng yáo chén sì shèng yú chū jí shàng yán hòu yǐ fù wèi hào jīn fāng zài bìn bù dàng yóu xìng
时上元节，有司张灯，尧臣俟乘舆出，即上言："后已复位号，今方在殡，不当游幸。
dì wèi ba zhāng dēng
"帝为罢张灯。
zhuó zhī zhì gào tóng zhī tōng jìn yín tái sī tí jǔ zhū sī kù wu zhī shěn xíng yuàn rù hàn lín wéi xué shì zhī shěn guān yuàn
擢知制诰、同知通进银台司、提举诸司库务，知审刑院，入翰林为学士、知审官院。
shǎn xī yòng bīng wèi tǐ liàng ān fǔ shǐ
陕西用兵，为体量安抚使。
jiāng xíng qǐng yuē gù shì shǐ zhě suǒ zhì chēng zhào cún wèn guān lì jiàng xiào ér bù jí yú mín
将行，请曰："故事，使者所至，称诏存问官吏将校，而不及于民。
zì yuán hào fǎn sān nián yú jīn guān zhōng zhī mín diāo bì wéi shèn qǐng yǐ zhào láo lái réng yù yǐ zéi píng juān zū fù èr nián
自元昊反，三年于今，关中之民凋弊为甚，请以诏劳来，仍谕以贼平蠲租赋二年。
rén zōng cóng zhī
"仁宗从之。
shǐ hái shàng yán
使还，上言：
shǎn xī bīng èr shí wàn fēn tún sì lù rán kě shǐ zhàn zhě zhǐ shí wàn
陕西兵二十万，分屯四路，然可使战者止十万。
zéi zhòng rù kòu cháng shù bèi guān jūn
贼众入寇，常数倍官军。
bǐ yǐ shí zhàn yī wǒ yǐ yī zhàn shí gù sān zhì ér sān shèng yóu zhòng guǎ bù móu yě
彼以十战一，我以一战十，故三至而三胜，由众寡不侔也。
jīng yuán jìn zéi cháo xué zuì dāng yào hài yi xiān bèi zhī
泾原近贼巢穴，最当要害，宜先备之。
jīn fáng qiū shén ěr qǐng yì tuán shì bīng yǐ èr wàn zhūn wèi zhōu wèi zhèn róng shān wài zhī yuán
今防秋甚迩，请益团士兵，以二万屯渭州，为镇戎山外之援；
wàn rén zhūn jīng zhōu wèi yuán wèi shēng shì
万人屯泾州，为原、渭声势；
èr wàn zhūn huán qìng wàn rén zhūn qín zhōu yǐ zhì qí chōng tū
二万屯环庆，万人屯秦州，以制其冲突。
qiě zéi zhī fàn biān bù huàn bù néng rù huàn bù néng chū yě
且贼之犯边，不患不能入，患不能出也。
bìng sāi dì xíng suī xiǎn yì bù tóng ér bīng xíng xū yóu dà chuān dà chuān lǜ yǒu zhài shān wèi kòng è
并塞地形，虽险易不同，而兵行须由大川，大川率有砦栅为控扼。
zéi lái lì zài lǔ lüě rén zì wéi zhàn gù suǒ xiàng wú qián
贼来利在虏掠，人自为战，故所向无前。
ruò yán zhōu zhī jīn míng sài mén zhài zhèn róng zhī liú fán dìng chuān bǎo wèi zhōu shān wài zhī yáng mù lóng chéng jìng biān zhài jiē bù néng è qí lái
若延州之金明、塞门砦，镇戎之刘璠、定川堡，渭州山外之羊牧隆城、静边砦，皆不能扼其来。
gù zéi bù huàn bù néng rù yě
故贼不患不能入也。
jì rù hàn dì fēn háng chāo lüè qū lǔ rén chù jié lüè cái huò shì mǎ pí kùn bēn qū guī lù wú fù dòu zhì
既入汉地，分行钞略，驱虏人畜，劫掠财货，士马疲困，奔趋归路，无复斗志。
ruò yǐ jīng bīng è xiǎn qiáng nǔ zhù shè páng shè qí fú duàn qí shǒu wěi qiě zhuī qiě jī bù bài hé dài
若以精兵扼险，强弩注射，旁设奇伏，断其首尾，且追且击，不败何待。
gù zéi zhī huàn zài bù néng chū yě
故贼之患在不能出也。
zéi lǚ chéng zhàn shèng zhòng lüè ér guī zhū jiāng bù néng zhuī jī zhě yóu bīng guǎ ér shì fēn yě
贼屡乘战胜，重掠而归，诸将不能追击者，由兵寡而势分也。
ruò shàng xún gù zhé bì wú kě shèng zhī lǐ
若尚循故辙，必无可胜之理。
yòu lùn yán zhōu zhèn róng jūn wèi zhōu shān wài sān bài zhī yóu jiē wèi zéi xiān jù shèng dì yòu zhì wǒ shī jiàng shuài bù néng jù xiǎn jī guī ér duō bèi dào qū lì
又论："延州、镇戎军、渭州山外三败之由，皆为贼先据胜地，诱致我师，将帅不能据险击归，而多倍道趋利。
bīng fāng pí dùn nǎi yǔ shēng qiāng hé zhàn
兵方疲顿，乃与生羌合战；
zéi shǐ zòng tiě qí chōng wǒ jūn jì yǐ bù zú wǎn qiáng zhù shè fēng bù kě dāng suì zhì yǎn fù cǐ zhǔ shuài bù sī yìng biàn yǐ chéng qián shī zhī jiù yě
贼始纵铁骑冲我军，继以步卒挽强注射，锋不可当，遂致掩覆，此主帅不思应变以惩前失之咎也。
yuàn chì biān lì cháng yuǎn chì hòu yù zéi zhì dù yuǎn jìn lì yíng zhài rán hòu liàng dí fèn jī wú de qīng chū
愿敕边吏，常远斥候，遇贼至，度远近立营砦，然后量敌奋击，毋得轻出。
zhào yǐ qí yán róng biān lì
"诏以其言戎边吏。
shí hán qí zuò hǎo shuǐ chuān bīng bài xǐ qín zhōu fàn zhòng yān yì yǐ shàn fù yuán hào shū jiàng yào zhōu
时韩琦坐好水川兵败徙秦州，范仲淹亦以擅复元昊书降耀州。
yáo chén yán èr rén zhě jiē zhōng yì zhì yǒng bù dàng zhì zhī sàn dì
尧臣言：二人者，皆忠义智勇，不当置之散地。
yòu jiàn zhǒng shì héng dí qīng yǒu jiàng shuài cái
又荐种世衡、狄青有将帅才。
míng nián zéi guǒ zì zhèn róng jūn yuán zhōu rù kòu bài gé huái mǐn chéng shèng lüè píng liáng pān yuán guān zhōng zhèn kǒng zì bīn jīng yǐ dōng jiē bì lěi zì shǒu
明年，贼果自镇戎军、原州入寇，败葛怀敏，乘胜掠平凉、潘原，关中震恐，自邠、泾以东，皆闭垒自守。
zhòng yān zì jiāng qìng zhōu bīng hàn zéi zéi yǐn qù
仲淹自将庆州兵捍贼，贼引去。
rén zōng sī qí yán nǎi fù yǐ qí zhòng yān wèi zhāo tǎo shǐ zhì fǔ jīng zhōu yì tún bīng sān wàn rén ér shǐ yáo chén zài ān fǔ jīng yuán
仁宗思其言，乃复以琦、仲淹为招讨使，置府泾州，益屯兵三万人，而使尧臣再安抚泾原。
chū cáo wěi kāi shān wài dì zhì lóng gān děng sì zhài mù gōng jiàn shǒu gěi tián shǐ gēng zhàn zì shǒu
初，曹玮开山外地，置笼竿等四砦，募弓箭手，给田使耕战自守。
qí hòu jiàng shuài shī fǔ yù shāo qīn duó zhī zhòng yuàn nù suì jié dé shèng zhài jiāng yáo guì bì chéng pàn
其后将帅失抚御，稍侵夺之，众怨怒，遂劫德胜砦将姚贵，闭城畔。
yáo chén shì guò jìng shàng zuò shū shè chéng zhōng yù yǐ huò fú zhòng suì chū jiàng
尧臣适过境上，作书射城中，谕以祸福，众遂出降。
nǎi wèi shēn míng yuē shù rú jiù ér qù
乃为申明约束如旧而去。
jì hái shàng yán zì shǎn xī yòng bīng xià sǒng chén zhí zhōng bìng yǐ liǎng fǔ jiù chén wèi shǎn xī jīng lüè ān fǔ zhāo tǎo shǐ hán qí fàn zhòng yān zhǐ wèi jīng lüè ān fǔ fù shǐ
既还，上言："自陕西用兵，夏竦、陈执中并以两府旧臣，为陕西经略、安抚、招讨使，韩琦、范仲淹止为经略、安抚副使。
jì ér zhāng cún zhī yán zhōu wáng yán zhī wèi zhōu zhāng kuí zhī qìng zhōu jù shì xué shì dài zhì zhī zhí yì zhǐ guǎn gōu běn lù zǒng guǎn sī shì
既而张存知延州，王沿知渭州，张奎知庆州，俱是学士、待制之职，亦止管勾本路总管司事。
jí sǒng zhí zhōng ba sì lù zhì shuài suì gè dài dōu zǒng guǎn jí jīng lüè ān fǔ zhāo tǎo děng shǐ yīn ér wǔ chén fù zǒng guǎn yì wèi fù shǐ
及竦、执中罢，四路置帅，遂各带都总管及经略、安抚、招讨等使，因而武臣副总管亦为副使。
jīn qí zhòng yān páng jí jì wèi shǎn xī sì lù dōu zǒng guǎn yuán biān jīng lüè ān fǔ zhāo tǎo děng shǐ sì lù dāng bǐng jié zhì ér shàng dài jīng lüè shǐ míng zhě jiǔ rén gè zhì sī xíng shì
今琦、仲淹、庞籍既为陕西四路都总管、缘边经略安抚招讨等使，四路当禀节制，而尚带经略使名者九人，各置司行事。
míng hào bù yì ér suǒ bǐng fēi yī
名号不异，而所禀非一。
jīn qǐng zhú lù dōu zǒng guǎn fù zǒng guǎn bìng ba jīng lüè zhǐ chōng yuán biān ān fǔ shǐ
今请逐路都总管、副总管并罢经略，只充缘边安抚使。
jì ér téng zōng liàng yì yǐ wéi qǐng suì ba zhī
"既而滕宗谅亦以为请，遂罢之。
yòu yán fū yán huán qìng lù qí de jiē xiǎn gù ér yì shǒu
又言："鄜延、环庆路，其地皆险固而易守；
wéi jīng yuán zì hàn táng yǐ lái wèi chōng yào zhī de
惟泾原自汉、唐以来，为冲要之地。
zì zhèn róng jūn zhì wèi zhōu yán jīng hé dà chuān zhí dǐ jīng bīn lüè wú xiǎn zǔ
自镇戎军至渭州，沿泾河大川直抵泾、邠，略无险阻。
suī yǒu chéng zhài jù píng dì zéi jìng jiāo shǔ nán yǐ hàn fáng rú guō zi yí hún jiān cháng sù zhòng bīng shǒu zhī
虽有城砦据平地，贼径交属，难以捍防，如郭子仪、浑瑊，常宿重兵守之。
zì yuán hào pàn mìng shù nián yóu cǐ sān rù kòu
自元昊叛命数年，由此三入寇。
cháo tíng zhì shuài fǔ yú jīng zhōu wèi kòng è guān shǎn zhī huì chéng hé shì jī
朝廷置帅府于泾州，为控扼关、陕之会，诚合事机。
rán pín jīng bài fù biān dì kōng xū shì qì bù zhèn
然频经败覆，边地空虚，士气不振。
yuàn shēn jiān jìn bì jīng zé jiàng zuǒ
愿深监近弊，精择将佐；
qí xīn jí zhī bīng wèi jīng xùn liàn yi yì yǐ jiù rén
其新集之兵，未经训练，宜易以旧人。
tǎng yí lù bīng lì wán shí zé zéi bù gǎn cháng qū rù kòu yǐ
傥一路兵力完实，则贼不敢长驱入寇矣。
yīn lùn yán biān chéng zhài kòng è yào hài zéi jìng tōng shǔ jí bèi yù qīng zhòng zhī cè wèi wǔ shì shàng zhī
"因论沿边城砦、控扼要害、贼径通属及备御轻重之策为五事上之。
yòu qǐng jīng yuán wǔ zhōu yíng tián yì zhì gōng jiàn shǒu jí qǐng chè tóng guān lóu lǔ jiē bào kě
又请泾、原五州营田，益置弓箭手，及请彻潼关楼橹，皆报可。
yǐ hù bù láng zhōng quán sān sī shǐ pì zhāng wēn zhī dù qǐ děng shí yú rén wèi fù shǐ pàn guān
以户部郎中权三司使，辟张温之、杜杞等十余人为副使、判官。
shí rù nèi dōu zhī zhāng yǒng hé jiàn yì shōu mín jiù shè qián shí zhī sān yǐ zhù jūn fèi
时入内都知张永和建议，收民僦舍钱十之三以助军费。
yáo chén rù duì yuē cǐ shuāi shì zhī shì zhào yuàn ér xié mín táng dé zōng suǒ yǐ zhì zhū cǐ zhī luàn yě
尧臣入对曰："此衰世之事，召怨而携民，唐德宗所以致朱泚之乱也。
dù zhī fù shǐ lín wéi wèi yǒng hé fù huì qí shuō yáo chén zòu chù wéi yì nǎi dìng
"度支副使林潍畏永和，附会其说，尧臣奏黜潍，议乃定。
kuí zhōu zhuǎn yùn shǐ qǐng zēng yán jǐng suì kè shí yú wàn mín yáo chén yǐ wéi shàng ēn wèi cháng jí yuǎn rén ér fǎn móu qǔ hòu lì shì zú yǐ liǎn yuàn ba zhī
夔州转运使请增盐井岁课十余万缗，尧臣以为上恩未尝及远人，而反牟取厚利，适足以敛怨，罢之。
qiān hàn lín xué shì chéng zhǐ jiān duān míng diàn xué shì wèi qún mù shǐ
迁翰林学士承旨兼端明殿学士，为群牧使。
dīng mǔ sāng fú chú zhuǎn yòu jiàn yì dài fū
丁母丧，服除，转右谏议大夫。
chū xué shì sū yì jiǎn dīng dù jiē zì láng zhōng jìn zhōng shū shè rén chōng chéng zhǐ jí yáo chén wèi chéng zhǐ bù qiān guān yì zǎi xiàng gǔ chāng cháo suǒ yì
初，学士苏易简、丁度皆自郎中进中书舍人充承旨，及尧臣为承旨，不迁官，意宰相贾昌朝所抑。
jí shì wén yàn bó wèi xiāng yīn qí suì mǎn suì yōu qiān zhī
及是，文彦博为相，因其岁满，遂优迁之。
dà xiǎng míng táng jiā jǐ shì zhōng
大享明堂，加给事中。
yǔ sān sī gēng yì chá fǎ jiào tiān xià měi suì cái fù chū rù shàng qí shù suì bài shū mì fù shǐ
与三司更议茶法，较天下每岁财赋出入，上其数，遂拜枢密副使。
huì nóng zhì gāo fǎn qǐng xī guǎng xī yi róng yōng zhōu wèi sān lù yǐ róng liǔ xiàng lì yí zhōu bái gāo dòu léi huà yù lín yí téng wú gōng qióng lì róng zhōu qīn bīn lián héng xún guì lì yōng zhōu
会侬智高反，请析广西宜、容、邕州为三路，以融、柳、象隶宜州，白、高、窦、雷、化、郁林、仪、藤、梧、龚、琼隶容州，钦、宾、廉、横、浔、贵隶邕州；
yù mán rù kòu sān lù huì zhī jùn bīng yǎn jī lìng jīng lüè ān fǔ shǐ shǒu guì zhōu yǐ tǒng zhì yān
遇蛮入寇，三路会支郡兵掩击，令经略、安抚使守桂州以统制焉；
yì mù chéng hǎi zhōng gǎn tǔ jūn fēn tún yùn quán yǒng dào sān zhōu mǐ yǐ xiǎng zhī bà qiǎn běi bīng yuǎn shù
益募澄海、忠敢土军分屯，运全、永、道三州米以饷之，罢遣北兵远戍。
shí dí qīng jīng zhì lǐng nán zhào qīng shěn yì yǐ wéi biàn
时狄青经制岭南，诏青审议，以为便。
jū shū mì sān nián wu cái yì jiǎo xìng yú shì yǒu lòu nì míng shū yǐ bù jīng chéng rán rén zōng bù yǐ wèi yí yě
居枢密三年，务裁抑徼幸，于是有镂匿名书以布京城，然仁宗不以为疑也。
yǐ hù bù shì láng cān zhī zhèng shì
以户部侍郎参知政事。
jiǔ zhī dì yù yǐ wèi shū mì shǐ ér dāng zhì xué shì hú sù gù yì zhī nǎi jìn lì bù shì láng
久之，帝欲以为枢密使，而当制学士胡宿固抑之，乃进吏部侍郎。
zú zèng shàng shū zuǒ pú yè shì wén ān
卒，赠尚书左仆射，谥文安。
yáo chén yǐ wén xué jìn diǎn nèi wài zhì shí yú nián qí wéi wén cí wēn lì
尧臣以文学进，典内外制十余年，其为文辞温丽。
zhí zhèng shí cháng yǔ zǎi xiàng wén yàn bó fù bì liú hàng quàn dì zǎo lì sì qiě yán yīng zōng cháng yǎng gōng zhōng yi wèi hòu wèi zhào cǎo xié yǐ jìn wèi guǒ lì
执政时，尝与宰相文彦博、富弼、刘沆劝帝早立嗣，且言英宗尝养宫中，宜为后，为诏草挟以进，未果立。
yuán fēng sān nián zi tóng lǎo jìn yí gǎo lùn fù gōng dì yǐ fǎng wén yàn bó jù zòu běn mò suì jiā zèng tài shī zhōng shū lìng gǎi shì wén zhōng
元丰三年，子同老进遗稿论父功，帝以访文彦博，具奏本末，遂加赠太师、中书令，改谥文忠。
sūn biàn zì mèng de méi zhōu méi shān rén
孙抃，字梦得，眉州眉山人。
liù shì zǔ zhǎng rú xǐ cáng shū hào shū lóu sūn shì zǐ sūn yǐ tián wèi yè
六世祖长孺，喜藏书，号"书楼孙氏"，子孙以田为业。
zhì biàn shǐ dú shū zhǔ wén
至抃始读书属文。
zhōng jìn shì jiǎ kē yǐ dà lǐ píng shì tōng pàn jiàng zhōu
中进士甲科，以大理评事通判绛州。
zhào shì xué shì yuàn chú tài cháng chéng zhí jí xián yuàn wèi kāi fēng fǔ tuī guān pàn sān sī kāi chāi sī tóng xiū qǐ jū zhù yǐ yòu zhèng yán zhī zhì gào qiān qǐ jū shè rén hàn lín xué shì jiān shì dú xué shì shǐ guǎn xiū zhuàn lèi qiān shàng shū lì bù láng zhōng
召试学士院，除太常丞、直集贤院，为开封府推官，判三司开拆司，同修起居注，以右正言知制诰，迁起居舍人、翰林学士兼侍读学士、史馆修撰，累迁尚书吏部郎中。
biàn suī jiǔ chù xiǎn yào hǎn suǒ jiàn míng
抃虽久处显要，罕所建明。
huáng yòu zhōng yǐ yòu jiàn yì dài fū quán yù shǐ zhōng chéng
皇祐中，以右谏议大夫权御史中丞。
zhì xià jiàn guān hán jiàng lùn zòu biàn fēi jiū shéng cái bù kě rèn fēng xiàn
制下，谏官韩绛论奏抃非纠绳才，不可任风宪。
biàn jí shǒu shū yuē chén guān fāng jīn shì rén qū jìn zhě duō lián tuì zhě shǎo
抃即手疏曰："臣观方今士人，趋进者多，廉退者少。
yǐ shàn qiú shì wéi jīng shén yǐ néng jié rén wéi fēng cǎi
以善求事为精神，以能讦人为风采；
jié jǐ ruò sè fū zhě wèi zhī yǒu yì lùn kè shēn ruò kù lì zhě wèi zhī yǒu zhèng shì
捷给若啬夫者谓之有议论，刻深若酷吏者谓之有政事。
jiàn guān suǒ wèi cái zhě wú nǎi wèi shì hu
谏官所谓才者，无乃谓是乎？
ruò rán chén chéng bù néng yě
若然，臣诚不能也。
rén zōng chá qí yán qù shì shì qiě mìng zhī shěn guān yuàn
"仁宗察其言，趣视事，且命知审官院。
biàn cí yǐ rèn yán zé bù dàng jiān shì jú nǎi zhǐ
抃辞以任言责不当兼事局，乃止。
zài tái shù yán shì bù wéi jiǎo jī yóu xǐ chēng jiàn rén cái
在台，数言事，不为矫激，尤喜称荐人才。
dì yù chú rù nèi dōu zhī wáng shǒu zhōng lǐng wǔ níng jūn jié dù shǐ biàn zòu ba zhī
帝欲除入内都知王守忠领武宁军节度使，抃奏罢之。
wēn chéng huáng hòu zàng yǐ liú hàng wèi jiān hù shǐ biàn zòu hàng wèi zǎi xiàng bù dàng wèi hòu fēi hù zàng sāng shì
温成皇后出葬，用刘沆做监护使，孙抃上奏说，刘沆身为宰相，不宜为皇妃监护丧葬的事。
shí yòu yì wèi hòu jiàn líng lì miào biàn lǜ guān shǔ yán fēi lǐ
时又议为后建陵立庙，抃率官属言非礼。
yīn xiāng yǔ qǐng duì gù zhēng bù néng de fú dì bù qǐ dì wèi gǎi róng qiǎn zhī
因相与请对，固争不能得，伏地不起，帝为改容遣之。
yù shǐ qǐng ba zǎi xiàng liáng shì wèi tīng biàn zòu yuē shì zài xiàng wèi shàng bù néng chí píng quán héng xià bù néng dǔ xun zǐ dì
御史请罢宰相梁适，未听，抃奏曰："适在相位，上不能持平权衡，下不能笃训子弟。
yán shì guān shù lùn zòu wèi wén bào kě fēi ba shì wú yǐ wèi wù lùn
言事官数论奏，未闻报可，非罢适无以慰物论。
zǎi xiàng chén zhí zhōng bì wèi bì qiè zhāng shì bǎng shā zhì yù qǔ zhèng zuǒ zhí zhōng fú qiǎn yǒu zhào wù tuī
"宰相陈执中婢为嬖妾张氏榜杀，置狱取证左，执中弗遣，有诏勿推。
biàn fù yǔ guān shǔ qǐng duì lùn liè shū shí shàng shì zhí zhōng zú jiē ba
抃复与官属请对论列，疏十上，适、执中卒皆罢。
gǎi hàn lín xué shì chéng zhǐ fù jiān shì dú xué shì
改翰林学士承旨，复兼侍读学士。
dì dú shǐ jì guī cè chuán wèn gǔ rén dòng zuò bì yóu cǐ hu
帝读《史记龟策传》，问："古人动作必由此乎？
duì yuē gǔ yǒu dà yí jì jué yú jǐ yòu xún yú zhòng yóu wèi bù yǒu tiān mìng hu yú shì mìng guī yǐ duàn jí xiōng
"对曰："古有大疑，既决于己，又询于众，犹谓不有天命乎，于是命龟以断吉凶。
suǒ wèi móu jí nǎi xīn móu jí qīng shì móu jí shù rén móu jí bǔ shì
所谓'谋及乃心，谋及卿士，谋及庶人，谋及卜筮'。
gài shèng rén guì chéng bù zhuān rén móu mò yǔ shén qì rán hòu wèi de yě
盖圣人贵诚，不专人谋，默与神契，然后为得也。
dì shàn qí duì
"帝善其对。
jiàn guān chén shēng zhī shàng xuǎn yòng zé rèn kǎo kè zhuǎn yùn shǐ sān fǎ mìng biàn yǔ yù shǐ zhōng chéng zhāng shēng diǎn zhī zú yì wú suǒ jìn tuì yān
谏官陈升之上选用、责任、考课转运使三法，命抃与御史中丞张升典之，卒亦无所进退焉。
zài qiān lǐ bù shì láng
再迁礼部侍郎。
biàn jiǔ jū shì cóng bó rú yě rén yǐ wéi zhǎng zhě
抃久居侍从，泊如也，人以为长者。
jì ér shū mì fù shǐ chéng kān ba dì yù yòng jiù rén jí yǐ mìng biàn
既而枢密副使程戡罢，帝欲用旧人，即以命抃。
suì zhōng cān zhī zhèng shì
岁中，参知政事。
biàn xìng dǔ hòu guǎ yán zhì lüè wú wēi yí
孙抃为人性格笃厚寡言，质朴没有威仪。
jū liǎng fǔ nián yì mào wú suǒ kě fǒu
居两府，年益耄，无所可否。
yòu shàn wàng yǔ yán jǔ zhǐ duō kě xiào hào shì zhě zhì chuán yǐ wéi kǒu shí
又善忘，语言举止多可笑，好事者至传以为口实。
yù shǐ hán zhěn tán zòu zhī ba wèi guān wén diàn xué shì tóng qún mù zhì zhì shǐ fù jiān shì dú xué shì
御史韩缜弹奏之，罢为观文殿学士、同群牧制置使，复兼侍读学士。
yīng zōng jí wèi jìn hù bù shì láng
英宗即位，进户部侍郎。
gào lǎo yǐ tài zi shǎo fù jiù dì zú
告老，以太子少傅就第，卒。
zèng tài zǐ tài bǎo shì wén yì
赠太子太保，谥文懿。
tián kuàng zì yuán jūn qí xiān jì zhōu xìn dōu rén
田况，字元均，其先冀州信都人。
jìn luàn zǔ xíng zhōu méi yú qì dān
晋乱，祖行周没于契丹。
fù yán zhāo jǐng dé zhōng tuō shēn nán guī xìng shěn zhì jiào zǐ shén yán lèi guān zhì tài zǐ lǜ fǔ lǜ
父延昭，景德中脱身南归，性沈鸷，教子甚严，累官至太子率府率。
kuàng shǎo zhuó luò yǒu dà zhì hào dú shū
况少卓荦有大志，好读书。
jǔ jìn shì jiǎ kē bǔ jiāng líng fǔ tuī guān zài diào chǔ zhōu pàn guān qiān mì shū shěng zhù zuò zuǒ láng
举进士甲科，补江陵府推官，再调楚州判官，迁秘书省著作佐郎。
jǔ xián liáng fāng zhèng gǎi tài cháng chéng tōng pàn jiāng níng fǔ
举贤良方正，改太常丞、通判江宁府。
zhào yuán hào fǎn xià sǒng jīng lüè shǎn xī pì wèi pàn guān
赵元昊反，夏竦经略陕西，辟为判官。
shí sǒng yǔ hán qí yǐn zhū děng huà shàng gōng shǒu èr cè cháo tíng jiāng yòng gōng cè fàn zhòng yān yì wèi kě chū shī
时竦与韩琦、尹洙等画上攻守二策，朝廷将用攻策，范仲淹议未可出师。
kuàng shàng shū yuē
况上疏曰：
xī jì qiān rǎo biān tài zōng bù fèn zhū jiāng wǔ lù jìn tǎo huò yù zéi bù jī huò zhàn nǜ ér hái
昔继迁扰边，太宗部分诸将五路进讨，或遇贼不击，或战衄而还。
yòu cháng lìng bái shǒu sù mǎ shào zhōng hù sòng liáng xiǎng yú líng zhōu zhū jiāng duō wéi zhào zì fèn pǔ luò hé zhī bài sǐ zhě shù wàn rén
又尝令白守素、马绍忠护送粮饷于灵州，诸将多违诏自奋，浦洛河之败，死者数万人。
jīn jiàng shuài shì zú sù yǐ nuò qiè wèi shén gēng liàn
今将帅士卒，素已懦怯，未甚更练。
yòu zhī hán qí yǐn zhū tóng jiàn cǐ cè kǒng wèi shén bǐng fú lín shì jìn tuì yǒu wù dà jǔ
又知韩琦、尹洙同建此策，恐未甚禀服，临事进退，有误大举。
qí bù kě yī yě
这是第一个行不通的原因。
jì zhě yǐ wéi zéi cháng bìng lì ér lái wǒ cháng fēn bīng yǐ yù zhòng guǎ bù dí duō yí bài nǜ jīn ruò quán shī dà jǔ bì yǒu chéng gōng cǐ sī zhī wèi shú ěr
计者以为贼常并力而来，我常分兵以御，众寡不敌，多贻败衄，今若全师大举，必有成功，此思之未熟尔。
fu sān jūn zhī mìng xì yú jiàng shuài
夫三军之命，系于将帅。
rén zhī cái yǒu dà xiǎo zhì yǒu yuǎn jìn yǐ hàn zǔ zhī shàn jiāng bù ruò huái yīn zhī yì bàn kuàng yōng rén hu
人之才有大小，智有远近，以汉祖之善将，不若淮阴之益办，况庸人乎？
jīn xǐ zhī dà zhòng kě yǐ wēi dí ér bù sī jiàng shuài zhī cái fǒu cǐ huò zhī dà zhě yě
今徙知大众可以威敌，而不思将帅之才否，此祸之大者也。
liǎng lù zhī rén zhòng shí yú wàn yōng jiāng qū zhī ruò wéi shū juàn
两路之人，众十余万，庸将驱之，若为舒卷；
zéi ruò jù xiǎn shè fú yāo jié chōng jī shǒu wěi qián hòu shì bù xiāng yuán yī yǒu bù lì zé biān fáng mò shǒu bié yí hòu huàn
贼若据险设伏，邀截冲击，首尾前后，势不相援，一有不利，则边防莫守，别贻后患。
ān wēi zhī jì jué yú yī jǔ
安危之计，决于一举。
qí bù kě èr yě
这是第二个行不通的原因。”
zì xi zéi pàn mìng yǐ lái suī lǚ chéng jī huì rán zhōng bù gǎn shēn kòu jùn xiàn yǐ yàn qí yù zhě fēi suàn zhī shǎo yě
自西贼叛命以来，虽屡乘机会，然终不敢深寇郡县，以厌其欲者，非算之少也。
zhí yǐ zhōng guó zhī dà xián jùn zhī shèng jiá bīng zhī zhòng wèi yì kě cè
直以中国之大，贤俊之盛，甲兵之众，未易可测。
jīn shī shēn rù ruò wú chéng gōng cuò guó wēi líng wèi zéi qīng wǔ huò bié duò jiān jì yǐ zhì tā yú
今师深入，若无成功，挫国威灵，为贼轻侮，或别堕奸计，以致他虞。
qí bù kě sān yě
这是第三个不可行的理由。
jì zhě yòu yún jiàng shuài suī wèi zú yǐ xià liú yǒng jìn huò yǒu qí rén
计者又云，将帅虽未足倚，下流勇进，或有其人。
zì liú píng shí yuán sūn xiàn méi shì qì cuò qiè wèi néng zhèn qǐ
自刘平、石元孙陷没，士气挫怯，未能振起。
jīn bīng shù suī duō pí nuò zhě zhòng yǐ yōng jiāng qū qiè bīng rù bù cè zhī de dú qí xià shǐ chén shù bèi gàn shǎng dǎo lì yù yāo qí gōng wèi jiàn qí lì
今兵数虽多，疲懦者众，以庸将驱怯兵，入不测之地，独其下使臣数辈，干赏蹈利，欲邀奇功，未见其利。
qí bù kě sì yě
这是第四个不可行的理由。
jì zhě yòu yún fēi yù shēn jué shā qì yǐ qióng yāo cháo dàn qiǎn rù shān jiè yǐ cuò zéi qì rú xí bái bào chéng zhī bǐ
计者又云，非欲深绝沙碛，以穷妖巢，但浅入山界，以挫贼气，如袭白豹城之比。
chén wèi chéng xū xí lüě jì bù néng pò róng shǒu lā xiōng dǎng dàn cán lù nú ruò yǐ hòu yuàn dú fēi wáng shī diào fá zhāo lái zhī tǐ
臣谓乘虚袭掠，既不能破戎首、拉凶党，但残戮孥弱，以厚怨毒，非王师吊伐招徕之体。
rán shì chū wú cè wèi bǐ zhī suǒ wéi yì dāng tíng fā léi shì wǎng lái qīng sù yǐ yǎn qí bù bèi
然事出无策，为彼之所为，亦当霆发雷逝，往来轻速，以掩其不备。
jīn xīng shī shí wàn gǔ xíng ér xi zéi yǐ qīng yě jù xiǎn yǐ dài wǒ shī hé xí cuò zhī yǒu
今兴师十万，鼓行而西，贼已清野据险以待，我师何袭挫之有？
qí bù kě wǔ yě
这是第五个不可行的理由。
zì yuán hào kòu biān rén jiē zhī qí zhū shǎng míng jì shù xiá
自元昊寇边，人皆知其诛赏明、计数黠。
jīn wèi yǒu jiàn xì kě kuī ér bào wèi xīng jǔ jì shì zhě dàn yù jué shèng fù yú yī zhàn
今未有间隙可窥，而暴为兴举，计事者但欲决胜负于一战。
xìng qí huò yǒu suǒ chéng fǒu zé yuàn zì bǐ wáng huī yǐ dài zuì yǒng zé yǒng yǐ rú guó shì hé
幸其或有所成，否则愿自比王恢以待罪，勇则勇矣，如国事何。
qí bù kě liù yě
这是第六个不可行的理由。
zuó zhòng yān zòu qǐ cháo tíng dūn bāo huāng zhī liàng cún fū yán yí lù
昨仲淹奏乞朝廷，敦包荒之量，存鄜延一路。
jīn zhū jiāng lè bīng yán bèi wèi xíng tǎo fá róng shì yǐ ēn yì suì shí zhī jiān huò kě zhāo nà
今诸将勒兵严备，未行讨伐，容示以恩意，岁时之间，或可招纳。
ruò shǐ jīng yuán yí lù dú rù zé gū jūn jìn tuì yōu huàn bù qiǎn
若使泾原一路独入，则孤军进退，忧患不浅。
chuán wén zéi móu sì wǒ shī zhū lù rù jiè bìng bīng yǐ dí cǐ zhèng xiàn zéi jì zhōng
传闻贼谋，俟我师诸路入界，并兵以敌，此正陷贼计中。
qí bù kě qī yě
这是第七个不可行的理由。
yǐ chén suǒ jiàn xià sǒng hán qí yǐn zhū tóng xiàn cǐ cè jīn ruò zòu qǐ zhōng ba zé shì zì xiāng wéi yì
以臣所见，夏竦、韩琦、尹洙同献此策，今若奏乞中罢，则是自相违异；
yù guǒ jué jìn tǎo zé yòu zhòng yān zhí yì bù tóng
欲果决进讨，则又仲淹执议不同。
qǐ zhào liǎng fǔ dà chén dìng yì dàn lìng yán shè biān bèi ruò yǒu qīn lüè jí chū bīng yāo jī
乞召两府大臣定议，但令严设边备，若有侵掠，即出兵邀击；
huò zéi jiè jǐn zì shǒu bèi bù bì xiān yòng qīng jǔ
或贼界谨自守备，不必先用轻举。
rú cǐ zé quán wēi zhì shèng yǒu gōng ér wú huàn yě
如此则全威制胜，有功而无患也。
yú shì bà chū shī yì
于是罢出师议。
kuàng yòu yán zhì biān shí sì shì
况又言治边十四事。
qiān yòu zhèng yán guǎn gōu guó zǐ jiàn pàn sān sī lǐ qiàn píng yóu sī zhuān gōng jiàn zhí quán xiū qǐ jū zhù suì zhī zhì gào
迁右正言，管勾国子监、判三司理欠凭由司，专供谏职，权修起居注，遂知制诰。
cháng miàn zòu shì lùn jí zhèng tǐ dì pō yǐ hǎo míng wèi fēi yì zài zūn shǒu gù cháng kuàng tuì ér zhe lùn shàng zhī
尝面奏事，论及政体，帝颇以好名为非，意在遵守故常，况退而著论上之。
qí lüè yuē
其略曰：
míng zhě yóu shí ér shēng fēi tú hǎo ér zì zhì yě
名者由实而生，非徒好而自至也。
yáo shùn sān dài zhī jūn fēi hǎo míng zhě
尧、舜三代之君，非好名者。
ér hóng liè xiū dé zhuō ruò rì yuè bù néng xiān huì zhě yǒu shí měi ér rán yě
而鸿烈休德，倬若日月，不能纤晦者，有实美而然也。
shè huò qiān ruò zì shǒu bù wéi huī hóng ruì míng zhī shì zé míng cóng ér huì yǐ suī yù hǎo zhī qǐ kě de yé
设或谦弱自守，不为恢闳睿明之事，则名从而晦矣，虽欲好之，岂可得耶。
fāng jīn zhèng lìng kuān chí bǎi zhí bù xiū èr lǔ chì jié líng màn zhōng guó cháo tíng tōng jīn xià mín héng lí shā lüě jié lì gāo xuè yǐ zī shàn bèi ér wèi miǎn qīn yì zhī yōu
方今政令宽弛，百职不修，二虏炽结，凌慢中国，朝廷恫矜下民横罹杀掠，竭沥膏血，以资缮备，而未免侵轶之忧。
gù qū jiù jiǎng hé wèi xī zhāng yǔ duó zhī shù
故屈就讲和，为翕张予夺之术。
zì fēi jūn chén zhāo xī chǐ fèn dà yǒu wéi yǐ è hòu yú zé shì kě yōu yǐ
自非君臣朝夕耻愤，大有为以遏后虞，则势可忧矣。
bì xià ruò kǒng hǎo míng ér bù wéi zé fēi chén zhī suǒ gǎn zhī yě
陛下若恐好名而不为，则非臣之所敢知也。
bì xià tǎng fèn qián gāng míng tīng duàn zé yǒu yīng ruì zhī míng
陛下倘奋干刚，明听断，则有英睿之名；
xíng wēi lìng shè jiān guǐ zé yǒu shén wǔ zhī míng
行威令，慑奸宄，则有神武之名；
chì shē tài gé fēng sú zé yǒu chóng jiǎn zhī míng
斥奢汰，革风俗，则有崇俭之名；
chéng rǒng làn qīng huì liǎn zé yǒu guǎng ài zhī míng
澄冗滥，轻会敛，则有广爱之名；
yuè liàng zhí è qiǎo mèi zé yǒu nà jiàn zhī míng
悦亮直，恶巧媚，则有纳谏之名；
wu zī xún dá yōng bì zé yǒu qín zhèng zhī míng
务咨询，达壅蔽，则有勤政之名；
zé gōng shí yì tōu xìng zé yǒu qiú zhì zhī míng
责功实，抑偷幸，则有求治之名。
jīn jiē fēi zhī ér bù wéi zé tiān xià hé suǒ wàng hu
今皆非之而不为，则天下何所望乎？
yì yòu shèng xián zhī dào yuē míng jiào zhōng yì zhī xun yuē míng jié qún chén zhū rú suǒ yǐ zūn fǔ cháo tíng jì gāng rén lún zhī dà běn yě
抑又圣贤之道曰名教，忠谊之训曰名节，群臣诸儒所以尊辅朝廷，纪纲人伦之大本也。
bì xià cóng ér fēi zhī zé jiào huà wēi jié yì fèi wú chǐ zhī tú zhēng jìn ér quàn jǔ zhī fāng bù xíng yǐ qǐ shèng rén lǜ xià zhī yì yé
陛下从而非之，则教化微，节义废，无耻之徒争进，而劝沮之方不行矣，岂圣人率下之意耶。
shí biān zòu qì dān xiū tiān dé chéng jí duō qì pù zhài
时边奏契丹修天德城及多葺堡砦。
kuàng yì qí xù jiān móu nǎi shàng shū yuē
况意其蓄奸谋，乃上疏曰：
cháo tíng yǔ qì dān jīn bó suì wǔ shí wàn juān xuē shēng mín shū jiāng dào lù pí bì zhī shì jiàn bù kě jiǔ
朝廷予契丹金帛岁五十万，朘削生民，输将道路，疲弊之势，渐不可久。
ér jìn xī qiāng tōng kuǎn suì yòu yǔ èr shí wàn shè huò fù sì tān dú zài yǒu guī qiú cháo tíng shàng kě cóng hu
而近西羌通款，岁又予二十万，设或复肆贪渎，再有规求，朝廷尚可从乎？
chén zhì yú bù dàng dà zé měi niàn zhì cǐ zé wǎn tàn bù yǐ
臣至愚，不当大责，每念至此，则惋叹不已。
shěn liǎng fǔ dà chén jiē zōng miào shè jì tiān xià shēng mín suǒ wàng ér xì ān wēi zhě qǐ bù wèi bì xià sī zhī zāi
矧两府大臣，皆宗庙社稷、天下生民所望而系安危者，岂不为陛下思之哉？
měi dàn chuí gǒng zhī duì bù guò mù qián zhèng shì shù tiáo ér yǐ fēi bì xià suǒ yǐ dài fǔ chén fēi fǔ chén suǒ yǐ yōu cháo tíng zhī yì yě
每旦垂拱之对，不过目前政事数条而已，非陛下所以待辅臣，非辅臣所以忧朝廷之意也。
yǒu táng gù shì sù zōng yǐ tiān xià wèi yì chú zhèng yá zòu shì wài bié kāi yán yīng yǐ xún fǎng zǎi xiàng gài páng wú shì wèi xiàn kě tì fǒu qǔ jìn tǎo lùn
有唐故事，肃宗以天下未乂，除正衙奏事外，别开延英以询访宰相，盖旁无侍卫，献可替否，曲尽讨论。
jīn běi dí jié màn ér hé shuò jiàng zuǒ zhī liáng yú zhōng bīng zhī shàn yǔ dào lù zhī yí xiǎn chéng lěi zhī jiān bì jūn zhèng zhī shì fǒu cái liáng zhī duō shǎo zài liǎng fǔ fǔ chén shí wèi yǒu zhī zhī zhě
今北敌桀慢，而河朔将佐之良愚，中兵之善窳，道路之夷险，城垒之坚弊，军政之是否，财粮之多少，在两府辅臣，实未有知之者。
wàn yī biàn fā suǒ hū zhì yóu zhōng chū shǎo yǒu chà diē zé shì bù cè yǐ
万一变发所忽，制由中出，少有差跌，则事不测矣。
rú qián suì xiāo yīng liú liù fú shǐ lái hé yì wèi jué zhōng wài huáng rǎo bù zhī wèi jì cǐ chén suǒ mù dǔ yě
如前岁萧英、刘六符始来，和议未决，中外惶扰，不知为计，此臣所目睹也。
hé yì jì dìng yòu fù tián rán ruò wú shì zhě shì qǐ de wèi ān zāi
和议既定，又复恬然若无事者，是岂得为安哉。
yuàn yīn yàn xián zhào zhí zhèng dà chén yú biàn diàn cóng róng cì zuò fǎng dǎi shí zhèng zhuān yǐ lǜ huàn wèi jí
愿因燕闲，召执政大臣于便殿，从容赐坐，访逮时政，专以虑患为急。
zé rén rén wéi kǒng bù zhī yǐ wù yìng duì shì shì wéi kǒng bù jí yǐ gū shèng huái dàn xī yōu sī bù gǎn shǎo xiè tóng xīn xié lì bì yǒu suǒ wèi
则人人惟恐不知以误应对，事事惟恐不集以孤圣怀，旦夕忧思，不敢少懈，同心协力，必有所为。
jīn bù yǐ cǐ wèi wu ér rì yǐ wěi suǒ zhī shì gēng xiāng biàn duì yì zhě xiū zhī
今不以此为务，而日以委琐之事，更相辩对，议者羞之。
chén tāo bèi jìn liè shí xì cháo tíng xiū qī wéi bì xià bù yǐ rén fèi yán
臣叨备近列，实系朝廷休戚，惟陛下不以人废言。
xún wèi shǎn xī xuān fǔ fù shǐ hái lǐng sān bān yuàn
寻为陕西宣抚副使，还领三班院。
bǎo zhōu yún yì jūn shā zhōu lì jù chéng pàn zhào kuàng chǔ zhì zhī
保州云翼军杀州吏据城叛，诏况处置之。
jì ér chú lóng tú gé zhí xué shì zhī chéng dé jūn
既而除龙图阁直学士、知成德军。
kuàng dū zhū jiāng gōng yǐ chì bǎng zhāo xiáng pàn zú èr qiān yú rén kēng qí gòu nì zhě sì bǎi èr shí jiǔ rén yǐ gōng qiān qǐ jū shè rén
况督诸将攻，以敕榜招降叛卒二千余人，坑其构逆者四百二十九人，以功迁起居舍人。
xǐ qín zhōu
徙秦州。
dīng fù yōu zhào qǐ fù gù cí
丁父忧，诏起复，固辞。
yòu qiǎn nèi shì chí shǒu chì qǐ zhī bù dé yǐ qǐ guī zàng yáng dí
又遣内侍持手敕起之，不得已，乞归葬阳翟。
jì zàng tuō biān shì qiú jiàn qì qǐng zhōng zhì rén zōng cè rán xǔ zhī
既葬，托边事求见，泣请终制，仁宗恻然许之。
shuài chén de zhōng sàng zì kuàng shǐ
帅臣得终丧自况始。
fú chú yǐ shū mì zhí xué shì shàng shū lǐ bù láng zhōng zhī wèi zhōu
服除，以枢密直学士、尚书礼部郎中知渭州。
qiān yòu jiàn yì dài fū zhī chéng dū fǔ
迁右谏议大夫、知成都府。
shǔ zì li shùn wáng jūn zài luàn rén xīn yì yáo shǒu dé biàn yi jué shì duō shàn shā yǐ wéi wēi suī xiǎo zuì yóu bìng qī zǐ xǐ chū shǔ zhì yǒu liú lí sǐ dào lù zhě
蜀自李顺、王均再乱，人心易摇，守得便宜决事，多擅杀以为威，虽小罪，犹并妻子徙出蜀，至有流离死道路者。
kuàng zhì fǔ xún jiào huì fēi yǒu shèn è bù shǐ qiān shǔ rén yóu ài zhī
况至，拊循教诲，非有甚恶不使迁，蜀人尤爱之。
qiān jǐ shì zhōng zhào wèi yù shǐ zhōng chéng
迁给事中，召为御史中丞。
jì zhì quán sān sī shǐ jiā lóng tú gé xué shì hàn lín xué shì
既至，权三司使，加龙图阁学士、翰林学士。
kuàng gōu kǎo cái fù jǐn zhī qí chū rù nǎi yuē jǐng dé kuài jì lù yǐ jīn cái fù suǒ rù duō yú jǐng dé ér suì zhī suǒ chū yòu duō yú suǒ rù
况钩考财赋，尽知其出入，乃约《景德会计录》，以今财赋所入，多于景德，而岁之所出，又多于所入。
yīn zhe huáng yòu kuài jì lù shàng zhī
因著《皇祐会计录》上之。
yǐ lǐ bù shì láng wèi sān sī shǐ
以礼部侍郎为三司使。
zhì hé yuán nián zhuó shū mì fù shǐ suì wèi shū mì shǐ
至和元年，擢枢密副使，遂为枢密使。
yǐ jí ba wèi shàng shū yòu chéng guān wén diàn xué shì jiān hàn lín shì dú xué shì tí jǔ jǐng líng gōng suì yǐ tài zi shǎo fù zhì shì zú
以疾，罢为尚书右丞、观文殿学士兼翰林侍读学士，提举景灵宫，遂以太子少傅致仕，卒。
zèng tài zǐ tài bǎo shì xuān jiǎn
赠太子太保，谥宣简。
kuàng kuān hòu míng mǐn yǒu wén wǔ cái
况宽厚明敏，有文武材。
yú rén ruò wú bù kě zhì qí suǒ shǒu rén yì bù néng yí yě
与人若无不可，至其所守，人亦不能移也。
qí lùn tiān xià shì shén duō
其论天下事甚多，
zhì bìng shū mì yuàn yú zhōng shū yǐ yī zhèng běn
至并枢密院于中书以一政本，
rì lún liǎng zhì guǎn gé guān yī yuán yú biàn diàn bèi fǎng wèn
日轮两制馆阁官一员于便殿备访问，
yǐ xī qìng yuàn guǎng tài xué
以锡庆院广太学，
xìng zhèn róng jūn yuán wèi děng zhōu yíng tián
兴镇戎军、原渭等州营田，
tài zhū lù xuān yì guǎng jié děng rǒng jūn
汰诸路宣毅、广捷等冗军，
cè yuán hào shì qū nà kuǎn
策元昊势屈纳款，
bì lìng jǐn hái yán zhōu qīn dì
必令尽还延州侵地，
wú guò xǔ suì bì
毋过许岁币，
bìng rù zhōng qīng yán
并入中青盐，
qǐng lù shǎn xī xiàn mò zhǔ jiàng suí háng qīn bīng
请戮陕西陷殁主将随行亲兵。
qí lùn shén wěi rán bù jìn xíng yě
其论甚伟，然不尽行也。
yǒu zòu yì èr shí juǎn
有奏议二十卷。
shǐ qì dān kòu chán zhōu lüè de shù bǎi rén yǐ shǔ qí fù yán zhāo
始，契丹寇澶州，略得数百人，以属其父延昭。
yán zhāo āi zhī xī zòng qù yīn zì tuō guī zhōng guó
延昭哀之，悉纵去，因自脱归中国。
yán zhāo shēng bā nán zi duō zhī míng kuàng zhǎng zǐ yě
延昭生八男，子多知名，况长子也。
bǎo zhōu zhī yì kuàng kēng shā jiàng zú shù bǎi rén cháo tíng zhuàng qí jué hòu dà yòng zhī
保州之役，况坑杀降卒数百人，朝廷壮其决，后大用之。
rán zú wú zi yǐ xiōng zi wèi hòu
然卒无子，以兄子为后。
lùn yuē shí zhì píng ér wén dé yòng zé shì zhī fù yì zhě zhì wèi zhèng fǔ yi yǐ
论曰：时治平而文德用，则士之负艺者致位政府，宜矣。
li zī chéng kān xiǎo chàng lì shì
李谘、程戡晓畅吏事。
zī biàn chá fǎ suī fú yì dòng yáo zhà xíng zhà zhǐ zú wú néng yì qí shuō
谘变茶法，虽浮议动摇，乍行乍止，卒无能易其说；
kān rèn biān jì shǒu yǐ ān jìng fēi bì zhì móu yì suǒ yù zhī shí ěr
戡任边寄，守以安静，非必智谋，抑所遇之时耳。
jiào shàng zhuāng lǎo yǐ shàn zhù chēng
峤尚庄、老，以善著称。
zhāng guān dīng dù sūn biàn shì tuī qí dé xìng chún yì ér shèng dù měi wèi liáo yǒu cāi dàn xīn jì gù hé rú yě
张观、丁度、孙抃，世推其德性淳易，而盛度每为寮友猜惮，心迹固何如也。
jiǎn míng wěi hóng fàng yì yī shí zhī jùn
戬明伟宏放，亦一时之俊。
yáo chén lùn yì kēng kēng zhèng yì ér bù móu lì qí zuì yōu hu
尧臣论议铿铿，正谊而不谋利，其最优乎。
gǎo jiān zhèng guǎ hé yù jūn yán lín shì guǒ qí ān fǔ hé dōng biān sài hòu lái fù lǎo dào qí jǔ dòng cuò zhì zhé jiē tàn zhuī sī
镐坚正寡合，驭军严，临事果，其安抚河东边塞，后来父老道其举动措置，辄嗟叹追思。
kuàng yǒu wén wǔ cái lüè yán shì jīng chàng rán yù chéng bīng jiāo nǎi kēng jiàng zú fú jì yīn huò xī zāi
况有文武才略，言事精畅，然欲惩兵骄，乃坑降卒，弗忌阴祸，惜哉！