tài zǔ sān
○太祖三
wǔ nián chūn zhēng yuè rén chén shuò yǔ xuě bù yù diàn
五年春正月壬辰朔,雨雪,不御殿。
jìn tiě zhù fú tú jí fó xiàng
禁铁铸浮屠及佛像。
gēng zǐ qián lú shì xiàn wèi yān líng xǔ yǒng nián qī shí yǒu wǔ zì yán fù qióng nián jiǔ shí jiǔ liǎng xiōng jiē bā shí yú qǐ yī guān yǐ biàn yǎng
庚子,前卢氏县尉鄢陵许永年七十有五,自言父琼年九十九,两兄皆八十余,乞一官以便养。
yīn zhào qióng hòu cì zhī shòu yǒng yān líng lìng
因召琼厚赐之,授永鄢陵令。
rén yín shěng zhōu xiàn xiǎo lì jí zhí lì rén
壬寅,省州县小吏及直力人。
yǐ sì ba xiāng zhōu suì gòng yú
乙巳,罢襄州岁贡鱼。
èr yuè bǐng zǐ zhào yán hé shí qī zhōu gè zhì hé dī pàn guān yī yuán
二月丙子, 诏沿河十七州各置河堤判官一员。
gēng chén yǐ fèng zhōu qī fáng yín yě wèi kāi bǎo jiān
庚辰,以凤州七房银冶为开宝监。
gēng yín yǐ bīng bù shì láng liú xī gǔ cān zhī zhèng shì
庚寅,以兵部侍郎刘熙古参知政事。
rùn yuè rén chén lǐ bù shì jìn shì ān shǒu liàng děng zhū kē gòng sān shí bā rén zhào duì jiǎng wǔ diàn shǐ fàng bǎng
闰月壬辰,礼部试进士安守亮等诸科共三十八人,召对讲武殿,始放榜。
gēng xū shēng mì zhōu wèi ān huà jūn jié dù
庚戌,升密州为安化军节度。
sān yuè gēng wǔ cì yǐng zhōu lóng qí zhǐ huī shǐ chóu xìng jí bīng shì qián
三月庚午,赐颍州龙骑指挥使仇兴及兵士钱。
xīn wèi zhàn chéng guó wáng bō měi shuì qiǎn shǐ lái xiàn fāng wù
辛未,占城国王波美税遣使来献方物。
rén shēn xìng jiào chuán chí xí zhàn
壬申,幸教船池习战。
yǐ yǒu diàn zhōng shì yù shǐ zhāng mù zuò zāng qì shì
乙酉,殿中侍御史张穆坐赃弃市。
xià sì yuè gēng yín shuò sān fú qí guó zhǔ shì lì wū yé qiǎn shǐ lái xiàn fāng wù
夏四月庚寅朔,三佛齐国主释利乌耶遣使来献方物。
bǐng wǔ qiǎn shǐ jiǎn shì shuǐ zāi tián
丙午,遣使检视水灾田。
bǐng yín qiǎn shǐ zhū zhōu bǔ hǔ
丙寅,遣使诸州捕虎。
wǔ yuè gēng shēn cì ēn shè hóu liú chǎng qián yī bǎi wǔ shí wàn
五月庚申,赐恩赦侯刘𬬮钱一百五十万。
yǐ chǒu mìng jìn chén qí qíng
乙丑,命近臣祈晴。
bìng guǎng nán zhōu shí sān xiàn sān shí jiǔ
合并掉广南十三个州、三十九个县。
bǐng yín ba lǐng nán cǎi zhū mèi chuān dōu zú wèi jìng jiāng jūn
丙寅,罢岭南采珠媚川都卒为静江军。
xīn wèi hé jué pú yáng mìng yǐng zhōu tuán liàn shǐ cáo hàn wǎng sāi zhī
辛未,河决濮阳,命颍州团练使曹翰往塞之。
jiǎ xū yǐ lín yǔ chū hòu gōng wǔ shí yú rén cì yǔ yǐ qiǎn zhī
甲戌,以霖雨,出后宫五十余人,赐予以遣之。
dīng hài hé nán běi yín yǔ chán huá jì yùn cáo pú liù zhōu dà shuǐ
丁亥,河南、北淫雨,澶、滑、济、郓、曹、濮六州大水。
liù yuè jǐ chǒu hé jué yáng wǔ biàn jué gǔ shú
六月己丑, 河决阳武,汴决谷熟。
dīng yǒu zhào yín yǔ hé jué yán hé mín tián yǒu wéi shuǐ hài zhě yǒu sī jù wén chú zū
丁酉,诏:淫雨河决,沿河民田有为水害者,有司具闻除租。
wù shēn xiū yáng wǔ dī
戊申,修阳武堤。
qiū qī yuè jǐ wèi yòu shí yí zhāng xún zuò zāng qì shì
秋七月己未,右拾遗张恂坐赃弃市。
guǐ wèi yōng róng děng zhōu liáo rén zuò luàn
癸未,邕、容等州獠人作乱。
bā yuè gēng yín gāo lí guó wáng wáng zhāo qiǎn shǐ xiàn fāng wù
八月庚寅,高丽国王王昭遣使献方物。
jǐ hài guǎng zhōu xíng yíng dōu jiān zhū xiàn dà pò liáo zéi yú róng zhōu
己亥,广州行营都监朱宪大破獠贼于容州。
guǐ mǎo shēng sù zhōu wèi bǎo jìng jūn jié dù ba mì zhōu réng wèi fáng yù
癸卯,升宿州为保静军节度,罢密州仍为防御。
jiǔ yuè dīng sì shuò rì yǒu shí zhī
九月丁巳朔,日有食之。
guǐ yǒu li chóng ju yǐ zhèn guó jūn jié dù shǐ ba
癸酉, 李崇矩以镇国军节度使罢。
dōng shí yuè gēng zǐ xìng hé yáng jié dù shǐ zhāng rén chāo dì shì jí
冬十月庚子,幸河阳节度使张仁超第视疾。
jiǎ chén shì dào liú bù cái zhě lēi guī sú
甲辰,试道流,不才者勒归俗。
shí yī yuè jǐ wèi li jì míng yào jì qīng dà pò liáo zéi yú yīng zhōu
十一月己未,李继明、药继清大破獠贼于英州。
guǐ hài jìn sēng dào xí tiān wén dì lǐ
癸亥,禁僧道习天文地理。
jǐ sì jìn jǔ rén jì yìng
己巳,禁举人寄应。
gēng chén mìng cān zhī zhèng shì xuē jū zhèng lǚ yú qìng jiān huái hú lǐng shǔ zhuǎn yùn shǐ
庚辰,命参知政事薛居正、吕余庆兼淮、湖、岭、 蜀转运使。
shí èr yuè yǐ yǒu shuò qí xuě
十二月乙酉朔,祈雪。
jǐ hài tián jìn jiāo
己亥,畋近郊。
kāi fēng yǐn guāng yì bào jí suì rú qí dì shì zhī
开封尹光义暴疾,遂如其第视之。
jiǎ yín nèi bān dǒng yán è zuò jiān wu dào chú sù zhàng shā zhī
甲寅,内班董延谔坐监务盗刍粟,杖杀之。
zhào hé rù lìng lù zhě yǐn jiàn hòu fāng zhù
诏合入令、录者引见后方注。
yǐ mǎo dà yǔ xuě
乙卯,大雨雪。
shì suì dà jī
是岁,大饥。
liù nián chūn zhēng yuè bǐng chén shuò bù yù diàn
六年春正月丙辰朔,不御殿。
zhì shǔ shuǐ lù zhuǎn yùn jì dù shǐ
置蜀水陆转运计度使。
guǐ yǒu xiū wèi xiàn hé
癸酉,修魏县河。
èr yuè bǐng xū shuò dì zhōu bīng mǎ jiān yā diàn zhí fu yán hàn móu fǎn fú zhū
二月丙戌朔,棣州兵马监押、殿直傅延翰谋反,伏诛。
bǐng shēn cáo zhōu jī cáo tài cāng mǐ èr wàn dàn zhèn zhī
丙申,曹州饥,漕太仓米二万石振之。
jǐ hài wú yuè guó jìn yín zhuāng huā duàn jīn xiāng shī zǐ
己亥,吴越国进银装花段、金香师子。
sān yuè yǐ mǎo shuò zhōu zhèng wáng cú yú fáng zhōu shàng sù fú fā āi chuò cháo shí rì shì yuē gōng dì mìng hái zàng qìng líng zhī cè líng yuē shùn líng
三月乙卯朔,周郑王殂于房州,上素服发哀,辍朝十日,谥曰恭帝,命还葬庆陵之侧,陵曰顺陵。
jǐ wèi fù mì zhōu wèi ān huà jūn jié dù
己未,复密州为安化军节度。
gēng shēn fù shì jìn shì yú jiǎng wǔ diàn cì sòng zhǔn jí xià dì xú shì lián děng zhū kē bǎi èr shí qī rén jí dì
庚申,覆试进士于讲武殿,赐宋准及下第徐士廉等诸科百二十七人及第。
yǐ hài cì sòng zhǔn děng yàn qián èr shí wàn
乙亥,赐宋准等宴钱二十万。
dà shí guó qiǎn shǐ lái xiàn
大食国遣使来献。
hàn lín xué shì zhī gòng jǔ lǐ fǎng zuò shì rén shī dàng zé shòu tài cháng shǎo qīng
翰林学士、知贡举李昉坐试人失当, 责授太常少卿。
shì cháo chén sǐ wáng shì zhě zi lù tǎn děng cì jìn shì chū shēn
考试朝廷官员中因公事死亡人员的儿子陆坦等人,赐给他们进士出身。
bǐng zǐ xìng xiàng guó sì guān xīn xiū tǎ
丙子,幸相国寺观新修塔。
xià sì yuè dīng hài zhào kāi fēng yǐn guāng yì tiān píng jūn jié dù shǐ shí shǒu xìn děng shǎng huā xí shè yú yuàn zhōng
夏四月丁亥,召开封尹光义、天平军节度使石守信等赏花、习射于苑中。
xīn chǒu qiǎn lú duō xùn wèi jiāng nán guó xìn shǐ
辛丑,遣卢多逊为江南国信使。
jiǎ chén zhàn chéng guó wáng xī lì tuó pán yìn chá qiǎn shǐ lái xiàn fāng wù
甲辰,占城国王悉利陀盘印茶遣使来献方物。
bǐng wǔ lí zhōu bǎo sāi mán lái guī
丙午,黎州保塞蛮来归。
wù shēn zhào xiū wǔ dài shǐ
戊申,诏修《五代史》。
wǔ yuè gēng shēn liú xī gǔ yǐ hù bù shàng shū zhì shì
五月庚申,刘熙古以户部尚书致仕。
zhào zhōng shū lì shàn quán duō jiān zāng jiān yòng liú nèi zhōu xiàn guān
诏:中书吏擅权多奸赃,兼用流内州县官。
jǐ sì jiāo zhōu dīng liǎn qiǎn shǐ gòng fāng wù
己巳,交州丁琏遣使贡方物。
xìng yù jīn yuán guān yì mài
幸玉津园,观刈麦。
xīn sì shā yòu shí yí mǎ shì
辛巳,杀右拾遗马适。
liù yuè xīn mǎo yuè zài jīng bǎi sī lì chù wèi nóng zhě sì bǎi rén
六月辛卯,阅在京百司吏,黜为农者四百人。
guǐ sì zhàn chéng guó qiǎn shǐ xiàn fāng wù
癸巳,占城国遣使献方物。
xí zhōu xún jiǎn shǐ li qiān pǔ bá běi hàn qī zhài
隰州巡检使李谦溥拔北汉七砦。
guǐ mǎo léi yǒu lín gào zǎi xiàng zhào pǔ dǎng táng lì hú zàn děng bù fǎ zàn jí li kě dù bìng pī jí mò
癸卯,雷有邻告宰相赵普党堂吏胡赞等不法,赞及李可度并批籍没。
gēng xū zhào cān zhī zhèng shì yǔ zǎi xiàng zhào pǔ fēn zhī yìn yā bān zòu shì
庚戌,诏参知政事与宰相赵普分知印押班奏事。
qiū qī yuè rén zǐ shuò zhào zhū zhōu fǔ zhì sī kòu cān jūn yǐ jìn shì míng jīng zhě wèi zhī
秋七月壬子朔,诏诸州府置司寇参军,以进士、明经者为之。
bǐng chén jiǎn guǎng nán wú míng lǜ qián
丙辰,减广南无名率钱。
bā yuè yǐ yǒu ba chéng dū fǔ wěi shǔ jià zhuāng shuì
八月乙酉,罢成都府伪蜀嫁装税。
xīn mǎo cì bù yī wáng zé fāng tóng xué jiū chū shēn
辛卯,赐布衣王泽方同学究出身。
dīng yǒu sì zhōu tuī guān hóu jì zuò shì pàn jiǎ shǒu zhàng chú míng
丁酉,泗州推官侯济坐试判假手,杖、除名。
jiǎ chén zhào pǔ ba wèi hé yáng sān chéng jié dù shǐ tóng píng zhāng shì
甲辰,赵普罢为河阳三城节度使、同平章事。
xīn yǒu xìng dū tíng yì
辛酉, 幸都亭驿。
jiǔ yuè dīng mǎo yú qìng yǐ shàng shū zuǒ chéng ba
九月丁卯,余庆以尚书左丞罢。
jǐ sì
己巳,
fēng guāng yì wèi jìn wáng jiān shì zhōng
封光义为晋王、兼侍中,
dé zhāo tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
德昭同中书门下平章事,
xuē jū zhèng wèi mén xià shì láng tóng píng zhāng zhèng shì
薛居正为门下侍郎、同平章政事,
hù bù shì láng shū mì fù shǐ chén yì lún wèi zhōng shū shì láng tóng píng zhāng shì
户部侍郎、枢密副使沈义伦为中书侍郎、同平章事,
shí shǒu xìn jiān shì zhōng
石守信兼侍中,
lú duō xùn zhōng shū shè rén cān zhī zhèng shì
卢多逊中书舍人、参知政事。
rén shēn zhào jìn wáng guāng yì bān zǎi xiàng shàng
壬申,诏晋王光义班宰相上。
dōng shí yuè jiǎ shēn zàng zhōu gōng dì bù shì cháo
冬十月甲申,葬周恭帝,不视朝。
dīng hài xìng yù jīn yuán guān jià
丁亥,幸玉津园观稼。
wù zǐ liú xīng chū wén chāng běi dǒu
戊子,流星出文昌、北斗。
jiǎ chén tè shè zhū guān lì jiān zāng
甲辰,特赦诸官吏奸赃。
shí yī yuè guǐ chǒu zhào cháng cān guān jìn shì jí dì zhě gè jǔ wén xué yī rén
十一月癸丑,诏常参官进士及第者各举文学一人。
shí èr yuè rén wǔ mìng jìn chén qí xuě
十二月壬午,命近臣祈雪。
bǐng wǔ qián zhōng shū shè rén cān zhī zhèng shì duō xùn qǐ fù shì shì
丙午,前中书舍人、参知政事多逊起复视事。
xíng kāi bǎo tōng lǐ
行《开宝通礼》。
xiàn dù sēng fǎ zhū zhōu sēng zhàng jí bǎi rén suì xǔ dù yī rén
限度僧法,诸州僧帐及百人,岁许度一人。
qī nián chūn zhēng yuè gēng xū bù yù diàn
七年春正月庚戌,不御殿。
gēng shēn zhàn chéng guó wáng bō měi shuì qiǎn shǐ xiàn fāng wù
庚申,占城国王波美税遣使献方物。
qí zhōu yě cán chéng jiǎn
齐州野蚕成茧。
guǐ hài zuǒ shí yí qín dǎn tài zǐ zhōng yǔn lǚ gǔ bìng zuò zāng yòu sǐ zhàng chú míng
癸亥,左拾遗秦亶、太子中允吕鹄并坐赃,宥死,杖、除名。
èr yuè gēng chén shuò rì yǒu shí zhī
二月庚辰朔,日有食之。
bǐng xū rì yǒu èr hēi zǐ
丙戌,日有二黑子。
guǐ mǎo mìng jìn chén qí yǔ
癸卯,命近臣祈雨。
zhào shī shū yì sān jīng xué jiū yī sān jīng sān chuán zī xù rù guān
诏:《诗》、《书》、《易》三经学究,依三经、三传资叙入官。
yǐ sì tài zǐ zhōng shè hú dé chōng zuò yǐn guān qián qì shì
乙巳,太子中舍胡德冲坐隐官钱,弃市。
sān yuè yǐ chǒu sān fú qí guó wáng qiǎn shǐ xiàn fāng wù
三月乙丑,三佛齐国王遣使献方物。
xià sì yuè bǐng wǔ qiǎn shǐ jiǎn lǐng nán mín tián
夏四月丙午,遣使检岭南民田。
wǔ yuè wù shēn shuò diàn zhōng shì yù shǐ li yíng zuò shòu nán táng kuì yí zé shòu yòu zàn shàn dài fū
五月戊申朔,殿中侍御史李莹坐受南唐馈遗,责授右赞善大夫。
jiǎ yín yǐ bù yī qí dé yī wèi zhāng qiū zhǔ bù
甲寅,以布衣齐得一为章丘主簿。
yǐ chǒu zhào shì èr jià zhě yǐ wǎng fǎ lùn
乙丑,诏市二价者以枉法论。
bǐng yín xìng jiǎng wǔ chí guān xí shuǐ zhàn
丙寅,幸讲武池,观习水战。
bǐng zǐ yòu xìng jiǎng wǔ chí suì xìng yù jīn yuán
丙子,又幸讲武池,遂幸玉津园。
liù yuè bǐng shēn hé zhōng fǔ jī fā sù sān wàn dàn zhèn zhī
六月丙申,河中府饥,发粟三万石振之。
jǐ hài huái yì rù sì zhōu chéng
己亥,淮溢入泗州城。
rén yín ān yáng hé yì jiē huài mín jū
壬寅,安阳河溢,皆坏民居。
qiū qī yuè rén zǐ xìng jiǎng wǔ chí guān xí shuǐ zhàn suì xìng yù jīn yuán
秋七月壬子,幸讲武池,观习水战,遂幸玉津园。
bǐng chén nán dān zhōu xī dòng qiú shuài mò hóng yàn nèi fù
丙辰,南丹州溪洞酋帅莫洪燕内附。
zhào jiǎn chéng dū fǔ yán qián
诏减成都府盐钱。
gēng wǔ tài zǐ zhōng yǔn li rén you zuò bù fǎ qì shì
庚午,太子中允李仁友坐不法, 弃市。
bā yuè wù yín wú yuè guó wáng qiǎn shǐ lái cháo gòng
八月戊寅,吴越国王遣使来朝贡。
dīng hài yù wú yuè fá jiāng nán
丁亥,谕吴越伐江南。
wù zǐ chén zhōu gòng zhī cǎo yī běn sì shí jiǔ jīng
戊子,陈州贡芝草, 一本四十九茎。
jǐ chǒu xìng jiǎng wǔ chí cì xí shuǐ zhàn jūn shì qián
己丑,幸讲武池,赐习水战军士钱。
wù xū diàn zhōng chéng zhào xiàng zuò shàn shuì chú míng
戊戌,殿中丞赵象坐擅税,除名。
jiǎ chén xìng jiǎng wǔ chí guān xí shuǐ zhàn suì xìng yù jīn yuán
甲辰,幸讲武池,观习水战,遂幸玉津园。
jiǔ yuè guǐ hài mìng xuān huī nán yuàn shǐ yì chéng jūn jié dù shǐ cáo bīn wèi xī nán lù xíng yíng mǎ bù jūn zhàn dí dōu bù shǔ shān nán dōng dào jié dù shǐ pān měi wèi dōu jiān yǐng zhōu tuán liàn shǐ cáo hàn wèi xiān fēng dōu zhǐ huī shǐ jiàng bīng shí wàn chū jīng nán yǐ fá jiāng nán
九月癸亥,命宣徽南院使、义成军节度使曹彬为西南路行营马步军战翟都部署,山南东道节度使潘美为都监,颍州团练使曹翰为先锋都指挥使,将兵十万出荆南,以伐江南。
jiāng xíng zhào cáo bīn pān měi jiè zhī yuē chéng xiàn zhī rì shèn wú shā lù
将行,召曹彬、潘美, 戒之曰:“城陷之日,慎无杀戮。
shè ruò kùn dòu zé lǐ yù yī mén bù kě jiā hài
设若困斗,则李煜一门,不可加害。
dīng mǎo yǐ zhī zhì gào li mù wèi jiāng nán guó xìn shǐ
”丁卯,以知制诰李穆为江南国信使。
dōng shí yuè jiǎ shēn xìng yíng chūn yuàn dēng biàn dī guān zhàn jiàn dōng xià
冬十月甲申,幸迎春苑,登汴堤观战舰东下。
bǐng xū yòu xìng yíng chūn yuàn dēng biàn dī guān zhū jūn xí zhàn suì xìng dōng shuǐ mén fā zhàn dí dōng xià
丙戌,又幸迎春苑,登汴堤观诸军习战,遂幸东水门,发战翟东下。
jiāng nán jìn juàn shù wàn yù yī jīn dài qì yòng shù bǎi shì
江南进绢数万,御衣、 金带、器用数百事。
rén chén cáo bīn děng jiāng zhōu shī bù qí fā jiāng líng shuǐ lù bìng jìn
壬辰,曹彬等将舟师、步骑发江陵,水陆并进。
dīng yǒu mìng wú yuè wáng qián chù wèi shēng zhōu dōng nán xíng yíng zhāo fǔ zhì zhì shǐ
丁酉,命吴越王钱俶为升州东南行营招抚制置使。
jǐ hài cáo bīn shōu xià xiá kǒu huò zhǐ huī shǐ wáng rén zhèn wáng yàn qián xìng
己亥,曹彬收下峡口,获指挥使王仁震、王宴、 钱兴。
rùn yuè jǐ yǒu kè chí zhōu
闰月己酉,克池州。
dīng sì bài jiāng nán jūn yú tóng líng
丁巳,败江南军于铜陵。
gēng shēn mìng zǎi xiàng cān zhī zhèng shì gèng zhī rì lì
庚申,命宰相、参知政事更知日历。
rén xū bīn děng bá wú hú dāng tú liǎng xiàn zhù jūn cǎi shí
壬戌,彬等拔芜湖、当涂两县,驻军采石。
guǐ hài zhào jiǎn hú nán xīn zhì chá
癸亥,诏减湖南新制茶。
jiǎ zǐ xuē jū zhèng děng shàng xīn biān wǔ dài shǐ cì qì bì yǒu chà
甲子, 薛居正等上新编《五代史》,赐器币有差。
dīng mǎo bīn bài jiāng nán jūn yú cǎi shí qín bīng mǎ bù shǔ yáng shōu dōu jiān cài zhèn děng qiān rén wèi fú liáng yǐ jì
丁卯,彬败江南军于采石,擒兵马部署杨收、都监蔡震等千人,为浮梁以济。
shí yī yuè guǐ wèi qíng li cóng shàn bù xià jí jiāng nán shuǐ jūn yī qiān sān bǎi jiǔ shí rén wéi guī huà jūn
十一月癸未,黥李从善部下及江南水军一千三百九十人为归化军。
jiǎ shēn zhào shěng jiàn nán shān nán děng dào shǔ xiàn zhǔ bù
甲申,诏省剑南、山南等道属县主簿。
dīng hài qín jìn hàn miǎn pú shǎn jìn jiàng tóng jiě liù zhōu bū fù guān xī zhū zhōu miǎn qí bàn
丁亥,秦、晋旱,免蒲、陕、晋、绛、同、解六州逋赋,关西诸州免其半。
jǐ chǒu zhī hàn yáng jūn li shù bài jiāng nán shuǐ jūn yú è
己丑,知汉阳军李恕败江南水军于鄂。
jiǎ wǔ cáo bīn bài jiāng nán jūn yú xīn lín zhài
甲午,曹彬败江南军于新林砦。
xīn chǒu mìng zhī xióng zhōu sūn quán xìng dá zhuō zhōu xiū hǎo shū
辛丑,命知雄州孙全兴答涿州修好书。
rén yín dà shí guó qiǎn shǐ xiàn fāng wù
壬寅,大食国遣使献方物。
shí èr yuè jǐ yǒu bīn bài jiāng nán jūn yú bái lù zhōu
十二月己酉,彬败江南军于白鹭洲。
xīn hài mìng jìn chén qí xuě
辛亥,命近臣祈雪。
jiǎ zǐ wú yuè wáng shuài bīng wéi cháng zhōu huò qí rén mǎ xún bá lì chéng zhài
甲子,吴越王帅兵围常州,获其人马,寻拔利城砦。
bǐng yín bīn bài jiāng nán jūn yú xīn lín gǎng
丙寅,彬败江南军于新林港。
jǐ sì zuǒ shí yí liú qí zuò shòu lù qíng miàn zhàng pèi shā mén dǎo
己巳,左拾遗刘祺坐受赂,黥面、杖配沙门岛。
gēng wǔ běi hàn kòu jìn zhōu shǒu chén wǔ shǒu qí bài zhī yú hóng dòng
庚午,北汉寇晋州,守臣武守琦败之于洪洞。
rén shēn wú yuè wáng bài jiāng nán jūn yú cháng zhōu běi jiè
壬申,吴越王败江南军于常州北界。
bā nián chūn zhēng yuè jiǎ xū shuò yǐ chū shī bù yù diàn
八年春正月甲戌朔,以出师,不御殿。
bǐng zǐ zhī chí zhōu fán ruò shuǐ bài jiāng nán jūn yú zhōu jiè tián qīn zuò bài jiāng nán jūn yú lì shuǐ zhǎn qí dū tǒng shǐ li xióng
丙子,知池州樊若水败江南军于州界, 田钦祚败江南军于溧水,斩其都统使李雄。
yǐ yǒu yù cháng chūn diàn wèi zǎi xiàng yuē zhèn guān wèi chén zhě bǐ duō bù néng yǒu zhōng qǐ zhōng xiào báo ér wú yǐ xiǎng hòu fú yé
乙酉,御长春殿,谓宰相曰:“朕观为臣者比多不能有终,岂忠孝薄而无以享厚福耶?
zǎi xiàng jū zhèng děng dùn shǒu xiè
”宰相居正等顿首谢。
gēng yín cáo bīn bá shēng zhōu chéng nán shuǐ zhài
十七日,曹彬攻克升州城南水寨。
èr yuè guǐ chǒu bīn bài jiāng nán jūn yú bái lù zhōu
二月癸丑,彬败江南军于白鹭洲。
yǐ mǎo bá shēng zhōu guān chéng
乙卯,拔升州关城。
dīng sì tài zi zhōng yǔn xú zhāo wén zuò yì rén shòu wù chú jí
丁巳,太子中允徐昭文坐抑人售物,除籍。
jiǎ zǐ zhī yáng zhōu hóu zhì bài jiāng nán jūn yú xuān huà zhèn
甲子,知扬州侯陟败江南军于宣化镇。
wù chén fù shì jìn shì yú jiǎng wǔ diàn cì wáng sì zōng děng sān shí yī rén zhū kē jì zì chéng děng sān shí sì rén jí dì
戊辰,覆试进士于讲武殿,赐王嗣宗等三十一人、诸科纪自成等三十四人及第。
sān yuè yǐ yǒu cì wáng sì zōng děng yàn qián èr shí wàn
三月乙酉, 赐王嗣宗等宴钱二十万。
jǐ chǒu mìng qí yǔ
己丑,命祈雨。
gēng yín bīn bài jiāng nán jūn yú jiāng běi
庚寅,彬败江南军于江北。
jǐ hài qì dān qiǎn shǐ kè shā gǔ shèn sī yǐ shū lái jiǎng hé
己亥,契丹遣使克沙骨慎思以书来讲和。
zhī lù zhōu yào jì néng bá běi hàn yīng jiàn bǎo
知潞州药继能拔北汉鹰涧堡。
xīn chǒu zhào qì dān shǐ yú jiǎng wǔ diàn guān xí shè
辛丑,召契丹使于讲武殿观习射。
rén yín qiǎn nèi shì wáng jì ēn lǐng bīng fù shēng zhōu
三十日,太祖派遣太监王继恩率领军队赴升州。
dà shí guó qiǎn shǐ lái cháo xiàn
大食国遣使来朝献。
xià sì yuè yǐ sì xìng dōng shuǐ wèi
夏四月乙巳,幸东水硙。
guǐ chǒu xìng dū tíng yì yuè xīn zhàn chuán
癸丑,幸都亭驿,阅新战船。
dīng sì wú yuè wáng bá cháng zhōu
丁巳,吴越王拔常州。
rén xū bīn děng bài jiāng nán jūn yú qín huái běi
壬戌,彬等败江南军于秦淮北。
wù chén xìng yù jīn yuán guān zhòng dào suì xìng jiǎng wǔ chí guān xí shuǐ zhàn
戊辰,幸玉津园,观种稻,遂幸讲武池,观习水战。
gēng wǔ zhào lǐng nán dào zāng mǎn shí guàn yǐ shàng zhě sǐ
庚午,诏岭南盗赃满十贯以上者死。
xìng xi shuǐ wèi
幸西水硙。
wǔ yuè rén shēn shuò yǐ wú yuè guó wáng qián chù shǒu tài shī shàng shū lìng yì shí yì
五月壬申朔,以吴越国王钱俶守太师、尚书令,益食邑。
zhī guì yáng jiān zhāng kǎn fā qián guān yǐn mò xiàn yín zhuī zuì bīng bù láng zhōng dǒng shū yòu zàn shàn dài fū kǒng lín shā zhī tài zǐ xiǎn mǎ zhào yú zhàng pèi hǎi dǎo
知桂阳监张侃发前官隐没羡银,追罪兵部郎中董枢、右赞善大夫孔璘,杀之,太子洗马赵瑜杖配海岛;
kǎn shòu shǎng qiān tún tián yuán wài láng
侃受赏,迁屯田员外郎。
xīn sì qí qíng
辛巳,祈晴。
jiǎ shēn jiāng nán níng yuǎn jūn jí yán jiāng zhài bìng jiàng
甲申,江南宁远军及沿江砦并降。
yǐ yǒu zhào wǔ gāng cháng shā děng shí xiàn mín wèi zéi lǔ lüě zhě juān qí bū zū réng gěi fù yī nián
乙酉,诏武冈、长沙等十县民为贼卤掠者,蠲其逋租,仍给复一年。
jiǎ wǔ ān nán dū hù dīng liǎn qiǎn shǐ lái gòng
甲午,安南都护丁琏遣使来贡。
xīn chǒu hé jué pú zhōu
辛丑,河决濮州。
liù yuè rén yín cáo bīn děng qiǎn shǐ yán bài jiāng nán jūn yú qí chéng xià
六月壬寅,曹彬等遣使言,败江南军于其城下。
dīng wèi sòng zhōu guān chá pàn guān cuī xuàn lù shì cān jūn mǎ dé xiū bìng zuò zāng qì shì
丁未,宋州观察判官崔绚、录事参军马德休并坐赃弃市。
xīn hài hé jué chán zhōu dùn qiū
辛亥,河决澶州顿丘。
jiǎ zǐ huì chū liǔ zhǎng sì zhàng chén jiàn dōng fāng
甲子,彗出柳,长四丈,辰见东方。
qiū qī yuè xīn wèi shuò rì yǒu shí zhī
秋七月辛未朔,日有食之。
gēng chén qiǎn gé mén shǐ hǎo chóng xìn tài cháng chéng lǚ duān shǐ qì dān
庚辰, 遣阁门使郝崇信、太常丞吕端使契丹。
guǐ wèi xī tiān dōng yìn tǔ wáng zi ráng jié shuō luō lái cháo xiàn
癸未,西天东印土王子穰结说啰来朝献。
jiǎ shēn zhào wú yuè wáng bān shī
甲申,诏吴越王班师。
jǐ hài shān hòu liǎng lín guǐ zhǔ huái huà jiāng jūn wù ní děng lái cháo xiàn
己亥,山后两林鬼主、怀化将军勿尼等来朝献。
bā yuè yǐ mǎo xìng dōng shuǐ wèi guān yú suì xìng běi yuán
八月乙卯,幸东水硙观鱼,遂幸北园。
xīn yǒu zhào quán tíng jīn nián gòng jǔ
辛酉,诏权停今年贡举。
rén xū qì dān qiǎn zuǒ wèi dà jiàng jūn yē lǜ bà dé děng zhì yù yī yù dài míng mǎ
壬戌,契丹遣左卫大将军耶律霸德等致御衣、玉带、名马。
xī nán fán shùn huà wáng zǐ ruò fèi děng lái xiàn míng mǎ
西南蕃顺化王子若废等来献名马。
guǐ hài dīng dé yù bài rùn zhōu bīng yú chéng xià
癸亥,丁德裕败润州兵于城下。
jiǔ yuè rén shēn shòu jìn jiāo zhú tù mǎ jué zhuì dì yīn yǐn pèi dāo cì mǎ shā zhī
九月壬申,狩近郊,逐兔,马蹶坠地,因引佩刀刺马杀之。
jì ér huǐ zhī yuē wú wèi tiān xià zhǔ qīng shì tián liè yòu hé zuì mǎ zāi
既而悔之, 曰:“吾为天下主,轻事畋猎,又何罪马哉!
zì shì suì bù fù liè
”自是遂不复猎。
wù yín rùn zhōu jiàng
戊寅,润州降。
dōng shí yuè jǐ hài shuò jiāng nán zhǔ qiǎn xú xuàn zhōu wéi jiǎn lái qǐ huǎn shī
冬十月己亥朔,江南主遣徐铉、周惟简来乞缓师。
xīn hài zhào jùn guó lìng zuǒ chá mín yǒu xiào tì lì tián qí cái yì xíng huò wén wǔ kě yòng zhě qiǎn yì què
辛亥,诏郡国令佐察民有孝悌力田、 奇材异行或文武可用者遣,诣阙。
dīng sì xiū xī jīng gōng què
丁巳,修西京宫阙。
jiāng nán zhǔ gòng yín wǔ wàn liǎng juàn wǔ wàn pǐ qǐ huǎn shī
江南主贡银五万两、绢五万匹,乞缓师。
wù wǔ gǎi rùn zhōu zhèn hǎi jūn jié dù wèi zhèn jiāng jūn jié dù
戊午,改润州镇海军节度为镇江军节度。
xìng jìn wáng běi yuán
幸晋王北园。
jǐ wèi cáo bīn qiǎn dōu yú hòu liú yù pò jiāng nán jūn yú huàn kǒu qín qí jiāng zhū lìng yūn wáng huī
己未,曹彬遣都虞候刘遇破江南军于皖口,擒其将朱令赟、王晖。
shí yī yuè xīn wèi jiāng nán zhǔ qiǎn xú xuàn děng zài fèng biǎo qǐ huǎn shī bù bào
十一月辛未,江南主遣徐铉等再奉表乞缓师,不报。
jiǎ shēn cáo bīn yè bài jiāng nán jūn yú chéng xià
甲申,曹彬夜败江南军于城下。
bǐng xū yǐ jiào shū láng sòng zhǔn diàn zhí xíng wén qìng chōng hè qì dān zhēng dàn shǐ
丙戌,以校书郎宋准、殿直邢文庆充贺契丹正旦使。
yǐ wèi cáo bīn kè shēng zhōu fú qí guó zhǔ yù jiāng nán píng fán de zhōu shí jiǔ jūn sān xiàn yī bǎi bā shí hù liù shí wǔ wàn wǔ qiān liù shí
乙未,曹彬克升州,俘其国主煜,江南平,凡得州十九、 军三、县一百八十、户六十五万五千六十。
lín shì xīn lóng xìng sì
临视新龙兴寺。
shí èr yuè gēng zǐ xìng huì mín hé guān zhù yàn
十二月庚子,幸惠民河, 观筑堰。
xīn chǒu shè jiāng nán fù yī suì
辛丑,赦江南,复一岁;
bīng gē suǒ jīng èr suì
兵戈所经,二岁。
wù shēn sān fú qí qiǎn shǐ lái xiàn fāng wù
戊申,三佛齐遣使来献方物。
jǐ yǒu xìng lóng xīng sì
己酉,幸龙兴寺。
xīn hài miǎn kāi fēng fǔ zhū xiàn jīn nián qiū zū shí zhī sān
辛亥,免开封府诸县今年秋租十之三。
jǐ wèi yǐ ēn shè hóu liú chǎng wèi péng chéng jùn gōng
己未,以恩赦侯刘𬬮为彭城郡公。
jiǎ zǐ qì dān qiǎn shǐ yē lǜ wū zhèng lái hè zhèng dàn
甲子,契丹遣使耶律乌正来贺正旦。
dīng mǎo wú yuè guó wáng qǐ yǐ cháng chūn jié cháo jìn cóng zhī
丁卯,吴越国王乞以长春节朝觐,从之。
jiǔ nián chūn zhēng yuè xīn wèi yù míng dé mén jiàn lǐ yù yú lóu xià bù yòng xiàn fú yí
九年春正月辛未,御明德门,见李煜于楼下,不用献俘仪。
rén shēn dà shè jiǎn sǐ zuì yī děng
壬申,大赦,减死罪一等。
yǐ hài fēng lǐ yù wèi wéi mìng hòu zǐ dì chén liáo bān jué yǒu chà
乙亥,封李煜为违命侯,子弟臣僚班爵有差。
jǐ mǎo jiāng nán zhāo wǔ jūn jié dù shǐ liú hòu lú jiàng fén lüě zhōu xiàn
己卯,江南昭武军节度使留后卢绛焚掠州县。
gēng chén zhào jiāo xī jīng
庚辰,诏郊西京。
guǐ sì jìn wáng lǜ wén wǔ shàng zūn hào bù yǔn
癸巳,晋王率文武上尊号,不允。
èr yuè guǐ mǎo sān shàng biǎo bù yǔn
二月癸卯, 三上表,不允。
gēng xū yǐ cáo bīn wèi shū mì shǐ
庚戌,以曹彬为枢密使。
xīn hài mìng dé zhāo yíng láo wú yuè guó wáng qián chù yú sòng zhōu
辛亥,命德昭迎劳吴越国王钱俶于宋州。
qì dān qiǎn shǐ yē lǜ yán yǐ yù yī yù dài míng mǎ sàn mǎ bái gǔ lái hè cháng chūn jié
契丹遣使耶律延以御衣、玉带、名马、散马、白鹘来贺长春节。
yǐ mǎo wú yuè wáng zòu nèi kè shěng shǐ dīng dé yù tān hěn biǎn fáng zhōu cì shǐ
乙卯,吴越王奏内客省使丁德裕贪狠,贬房州刺史。
dīng sì guān lǐ xián zhái
丁巳,观礼贤宅。
wù wǔ yǐ lú duō xùn wèi lì bù shì láng réng cān zhī zhèng shì
戊午,以卢多逊为吏部侍郎, 仍参知政事。
jǐ wèi wú yuè guó wáng qián chù xié zi wéi jùn děng cháo yú chóng dé diàn jìn yín juàn yǐ wàn jì
己未,吴越国王钱俶偕子惟濬等朝于崇德殿,进银绢以万计。
cì chù yī dài ān mǎ suì yǐ lǐ xián zhái jū zhī yàn yú cháng ān diàn
赐俶衣带鞍马,遂以礼贤宅居之,宴于长安殿。
rén xū qián chù jìn hè píng shēng zhōu yín juàn rǔ xiāng wú líng mián qián chá xī xiàng xiāng yào jiē yì wàn jì
壬戌,钱俶进贺平升州银绢、乳香、吴绫、 绵、钱茶、犀象、香药,皆亿万计。
jiǎ zǐ zhào jìn wáng wú yuè guó wáng bìng qí zi děng shè yú yuàn zhōng chù jìn yù yī shòu xīng tōng xī dài jí jīn qì
甲子,召晋王、吴越国王并其子等射于苑中, 俶进御衣、寿星通犀带及金器。
dīng mǎo xìng lǐ xián zhái cì chù jīn qì jí yín juàn bèi wàn
丁卯,幸礼贤宅,赐俶金器及银绢倍万。
sān yuè jǐ sì chù jìn zhù nán jiāo yín juàn rǔ xiāng yǐ wàn jì
三月己巳, 俶进助南郊银绢、乳香以万计。
gēng wǔ cì chù jiàn lǚ shàng diàn zhào shū bù míng
庚午,赐俶剑履上殿,诏书不名。
guǐ yǒu yǐ huáng zǐ dé fāng wèi jiǎn jiào tài bǎo guì zhōu fáng yù shǐ zhōng shū shì láng tóng píng zhāng shì chén yì lún wèi dà nèi dōu bù shǔ yòu wèi dà jiàng jūn wáng rén shàn quán pàn liú sī sān sī jiān zhī kāi fēng fǔ shì
癸酉,以皇子德芳为检校太保、贵州防御使,中书侍郎、同平章事沈义伦为大内都部署,右卫大将军王仁赡权判留司、三司兼知开封府事。
bǐng zǐ xìng xī jīng
丙子,幸西京。
jǐ mǎo cì gǒng xiàn bài ān líng hào tòng yǔn jué zhě jiǔ zhī
己卯,次巩县,拜安陵, 号恸陨绝者久之。
gēng chén cì hé nán fǔ mín jīn nián tián zū zhī bàn fèng líng hù fù yī nián
庚辰,赐河南府民今年田租之半,奉陵户复一年。
xīn sì zhì luò yáng
辛巳,至洛阳。
gēng yín dà yǔ fēn mìng jìn chén yì zhū cí miào qí qíng
庚寅,大雨,分命近臣诣诸祠庙祈晴。
xīn mǎo xìng guǎng huà sì kāi wú wèi sān zàng tǎ
辛卯,幸广化寺,开无畏三藏塔。
xià sì yuè jǐ hài yǔ jì
夏四月己亥,雨霁。
gēng zǐ yǒu shì yuán qiū huí yù wǔ fèng lóu dà shè shí è gù shā zhě bù yuán biǎn jiàng zé miǎn zhě liàng yí xù yòng zhū liú pèi jí bū qiàn xī fàng zhū guān wèi zèng ēn zhě xī tán shǎng
庚子,有事圆丘,回御五凤楼,大赦,十恶、故杀者不原,贬降责免者量移叙用,诸流配及逋欠悉放,诸官未赠恩者悉覃赏。
rén yín dà yàn cì qīn wáng jìn chén liè xiào xí yī jīn dài ān mǎ qì bì yǒu chà
壬寅,大宴,赐亲王、近臣、 列校袭衣、金带、鞍马、器币有差。
bǐng wǔ jià hái
丙午,驾还。
xīn hài shàng zhì zì luò
辛亥,上至自洛。
dīng sì cáo hàn bá jiāng zhōu tú zhī qín yá xiào sòng dé míng hú zé děng
丁巳,曹翰拔江州,屠之,擒牙校宋德明、胡则等。
zhào yì jìn wáng shí yì guāng měi dé zhāo bìng jiā kāi fǔ yí tóng sān sī dé fāng yì shí yì xuē jū zhèng chén yì lún jiā guāng lù dài fu shū mì shǐ cáo bīn xuān huī běi yuàn shǐ pān měi jiā tè jìn wú yuè guó wáng qián chù yì shí yì nèi wài wén wǔ chén liáo xián jìn jiē fēng
诏益晋王食邑,光美、德昭并加开府仪同三司,德芳益食邑,薛居正、沈义伦加光禄大夫,枢密使曹彬、宣徽北院使潘美加特进,吴越国王钱俶益食邑,内外文武臣僚咸进阶封。
jǐ wèi zhuó lìng xún jiǎ wèi xiū mù
己未,著令旬假为休沐。
bǐng yín dà shí guó wáng kē lí fú qiǎn shǐ pú xī mì lái xiàn fāng wù
丙寅, 大食国王珂黎拂遣使蒲希密来献方物。
wǔ yuè jǐ sì xìng dōng shuǐ wèi suì xìng fēi lóng yuàn guān yú jīn shuǐ hé
五月己巳,幸东水硙,遂幸飞龙院,观渔金水河。
jiǎ xū qiǎn sī xūn yuán wài láng hé xiàn wǎng jiāng nán lù cǎi fǎng
甲戌,遣司勋员外郎和岘往江南路采访。
shā lú jiàng
杀卢绛。
gēng chén xìng jiǎng wǔ chí suì xìng yù jīn yuán guān jià
庚辰,幸讲武池,遂幸玉津园观稼。
sòng zhōu dà fēng huài chéng lóu guān mín shě jǐ wǔ qiān jiān
宋州大风,坏城楼、官民舍几五千间。
jiǎ shēn yǐ gé mén fù shǐ tián shǒu qí děng chōng hè qì dān shēng chén shǐ
甲申,以阁门副使田守奇等充贺契丹生辰使。
jìn zhōu yǐ běi hàn lán shí xiàn sān zhōu xún jiǎn shǐ wáng hóng wǔ děng lái xiàn
晋州把北汉岚、石、宪三州巡检使王洪武等人送来献给朝廷。
liù yuè gēng zǐ bù zhì jìn wáng dǐ mìng zuò jī lún wǎn jīn shuǐ hé zhù dǐ zhōng wèi chí
六月庚子,步至晋王邸,命作机轮,挽金水河注邸中为池。
guǐ mǎo wú yuè wáng jìn yín juàn mián yǐ bèi wàn jì
癸卯,吴越王进银、绢、绵以倍万计。
yǐ mǎo yíng huò rù nán dòu
乙卯,荧惑入南斗。
qiū qī yuè wù chén xìng jìn wáng dì guān xīn chí
秋七月戊辰,幸晋王第观新池。
bǐng zǐ xìng jīng zhào yǐn guāng měi dì shì jí
丙子,幸京兆尹光美第视疾。
wù yín zài xìng guāng měi dì
戊寅,再幸光美第。
quán zhōu jié dù shǐ chén hóng jìn qǐ cháo jìn
泉州节度使陈洪进乞朝觐。
bǐng xū mìng jìn chén qí qíng
丙戌,命近臣祈晴。
dīng hài mìng xiū xiān dài dì wáng jí wǔ yuè sì dú cí miào
丁亥,命修先代帝王及五岳、四渎祠庙。
gēng yín xìng guāng měi dì
庚寅,幸光美第。
bā yuè yǐ wèi shuò wú yuè guó wáng jìn shè huǒ jiàn jūn shì
八月乙未朔,吴越国王进射火箭军士。
jǐ hài xìng xīn lóng xìng sì
己亥,幸新龙兴寺。
xīn chǒu tài zǐ zhōng yǔn guō sī qí zuò zāng qì shì
辛丑,太子中允郭思齐坐赃弃市。
yǐ sì xìng děng jué yuàn suì xìng dōng rǎn yuàn cì gōng rén qián
乙巳,幸等觉院,遂幸东染院,赐工人钱。
yòu xìng kòng hè yíng guān xí shè cì bó yǒu chà
又幸控鹤营观习射,赐帛有差。
yòu xìng kāi bǎo sì guàn cáng jīng
又幸开宝寺观藏经。
dīng wèi qiǎn shì wèi mǎ jūn dōu zhǐ huī shǐ dǎng jìn xuān huī běi yuàn shǐ pān měi fá běi hàn
丁未,遣侍卫马军都指挥使党进、宣徽北院使潘美伐北汉。
bǐng chén qiǎn shǐ lǜ bīng fēn wǔ dào rù tài yuán
丙辰,遣使率兵分五道入太原。
jiǔ yuè jiǎ zǐ xìng líng jǐn yuàn
九月甲子,幸绫锦院。
gēng wǔ quán gāo lí guó shì wáng zhòu qiǎn shǐ lái cháo xiàn
庚午,权高丽国事王伷遣使来朝献。
dǎng jìn bài běi hàn jūn yú tài yuán chéng běi
党进败北汉军于太原城北。
xīn sì mìng xīn dài xíng yíng dōu jiān guō jìn qiān shān hòu zhū zhōu mín
辛巳,命忻、代行营都监郭进迁山后诸州民。
gēng yín xìng chéng nán chí tíng suì xìng lǐ xián zhái yòu xìng jìn wáng dì
庚寅,幸城南池亭,遂幸礼贤宅,又幸晋王第。
dōng shí yuè jiǎ wǔ shuò dàn cì wén wǔ bǎi guān yī yǒu chà
冬十月甲午朔旦,赐文武百官衣有差。
dīng yǒu bīng mǎ jiān yā mǎ jì ēn lǜ bīng rù hé dōng jiè fén dàng sì shí yú zhài
丁酉,兵马监押马继恩率兵入河东界,焚荡四十余砦。
jǐ hài xìng xī jiào chǎng
己亥,幸西教场。
gēng zǐ zhèn zhōu xún jiǎn guō jìn fén shòu yáng xiàn fú jiǔ qiān rén
庚子,镇州巡检郭进焚寿阳县,俘九千人。
xīn chǒu jìn xí xún jiǎn mù yàn zhāng rù hé dōng fú èr qiān yú rén
辛丑,晋、隰巡检穆彦璋入河东,俘二千余人。
dǎng jìn bài běi hàn jūn yú tài yuán chéng běi
党进败北汉军于太原城北。
jǐ yǒu wú yuè wáng xiàn xùn xiàng
己酉, 吴越王献驯象。
guǐ chǒu xī dì bēng yú wàn suì diàn nián wǔ shí
癸丑夕,帝崩于万岁殿,年五十。
bìn yú diàn xī jiē shì yuē yīng wǔ shèng wén shén dé huáng dì miào hào tài zǔ
殡于殿西阶,谥曰英武圣文神德皇帝,庙号太祖。
tài píng xīng guó èr nián sì yuè yǐ mǎo zàng yǒng chāng líng
太平兴国二年四月乙卯,葬永昌陵。
dà zhōng xiáng fú yuán nián jiā shàng zūn shì yuē qǐ yùn lì jí yīng wǔ ruì wén shén dé shèng gōng zhì míng dà xiào huáng dì
大中祥符元年,加上尊谥曰启运立极英武睿文神德圣功至明大孝皇帝。
dì xìng xiào yǒu jié jiǎn zhì rèn zì rán bù shì jiǎo shì
帝性孝友节俭,质任自然,不事矫饰。
shòu shàn zhī chū pō hǎo wēi xíng huò jiàn qí qīng chū
受禅之初,颇好微行,或谏其轻出。
yuē dì wáng zhī xìng zì yǒu tiān mìng zhōu shì zōng jiàn zhū jiāng fāng miàn dà ěr zhě jiē shā zhī wǒ zhōng rì shì cè bù néng hài yě
曰: “帝王之兴,自有天命,周世宗见诸将方面大耳者皆杀之,我终日侍侧,不能害也。
jì ér wēi xíng yù shù yǒu jiàn zhé yǔ zhī yuē yǒu tiān mìng zhě rèn zì wèi zhī bù rǔ jìn yě
” 既而微行愈数,有谏,辄语之曰:“有天命者任自为之,不汝禁也。
yī rì bà cháo zuò biàn diàn bù lè zhě jiǔ zhī
”一日,罢朝, 坐便殿,不乐者久之。
zuǒ yòu qǐng qí gù
左右请其故。
yuē ěr wèi wéi tiān zǐ róng yì yé
曰:“尔谓为天子容易耶?
zǎo zuò chéng kuài wù jué yī shì gù bù lè ěr
早作乘快误决一事, 故不乐耳。
biàn jīng xīn gōng chéng yù zhèng diàn zuò lìng dòng kāi zhū mén wèi zuǒ yòu yuē cǐ rú wǒ xīn shǎo yǒu xié qǔ rén jiē jiàn zhī
”汴京新宫成,御正殿坐,令洞开诸门,谓左右曰:“此如我心,少有邪曲,人皆见之。
wú yuè qián chù lái cháo zì zǎi xiàng yǐ xià xián qǐng liú chù ér qǔ qí de dì bù tīng qiǎn chù guī guó
”吴越钱俶来朝,自宰相以下咸请留俶而取其地,帝不听,遣俶归国。
jí cí qǔ qún chén liú chù zhāng shū shù shí zhóu fēng shí yí chù jiè yǐ tú zhōng mì guān chù jiè tú qǐ shì jiē liú jǐ bù qiǎn zhī zhāng yě
及辞,取群臣留俶章疏数十轴,封识遗俶,戒以途中密观,俶届途启视,皆留己不遣之章也。
chù zì shì gǎn jù jiāng nán píng suì qǐ nà tǔ
俶自是感惧,江南平,遂乞纳土。
nán hàn liú chǎng zài qí guó hǎo zhì dān yǐ dú chén xià
南汉刘𬬮在其国,好置酖以毒臣下。
jì guī cháo cóng xìng jiǎng wǔ chí dì zhuó zhī jiǔ cì chǎng
既归朝,从幸讲武池,帝酌卮酒赐𬬮。
chǎng yí yǒu dú pěng bēi qì yuē chén zuì zài bù shè bì xià jì dài chén yǐ bù sǐ yuàn wèi dà liáng bù yī guān tài píng zhī shèng wèi gǎn yǐn cǐ jiǔ
𬬮疑有毒,捧杯泣曰:“臣罪在不赦,陛下既待臣以不死,愿为大梁布衣,观太平之盛,未敢饮此酒。
dì xiào ér wèi zhī yuē zhèn tuī chì xīn yú rén fù zhōng nìng kěn ěr yé
”帝笑而谓之曰:“朕推赤心于人腹中,宁肯尔耶?
jí qǔ chǎng jiǔ zì yǐn bié zhuó yǐ cì chǎng
”即取𬬮酒自饮,别酌以赐𬬮。
wáng yàn shēng shàn shā hán tōng suī yù zuǒ mìng zhōng shēn bù yǔ jié yuè
王彦升擅杀韩通,虽预佐命,终身不与节钺。
wáng quán bīn rù shǔ tān zì shā jiàng suī yǒu dà gōng jí jiā biǎn chù
王全斌入蜀,贪恣杀降,虽有大功,即加贬绌。
gōng zhōng wěi lián yuán yòng qīng bù
宫中苇帘,缘用青布;
cháng fú zhī yī huàn zhuó zhì zài
常服之衣,浣濯至再。
wèi guó cháng gōng zhǔ rú shì cuì yǔ jiè wù fù yòng yòu jiào zhī yuē rǔ shēng zhǎng fù guì dāng niàn xī fú
魏国长公主襦饰翠羽,戒勿复用,又教之曰:“汝生长富贵,当念惜福。
jiàn mèng chǎng bǎo zhuāng ruò qì chōng ér suì zhī yuē rǔ yǐ qī bǎo shì cǐ dāng yǐ hé qì zhù shí
”见孟昶宝装溺器,摏而碎之,曰:“汝以七宝饰此,当以何器贮食?
suǒ wéi rú shì bù wáng hé dài
所为如是,不亡何待!
wǎn hào dú shū cháng dú èr diǎn tàn yuē yáo shùn zhī zuì sì xiōng zhǐ cóng tóu cuàn hé jìn dài fǎ wǎng zhī mì hu
”晚好读书,尝读二典,叹曰: “尧、舜之罪四凶,止从投窜,何近代法网之密乎!
wèi zǎi xiàng yuē wǔ dài zhū hóu bá hù yǒu wǎng fǎ shā rén zhě cháo tíng zhì ér bù wèn
”谓宰相曰:“五代诸侯跋扈, 有枉法杀人者,朝廷置而不问。
rén mìng zhì zhòng gū xī fān zhèn dāng ruò shì yé
人命至重,姑息藩镇,当若是耶?
zì jīn zhū zhōu jué dà bì lù àn wén zòu fù xíng bù fù shì zhī
自今诸州决大辟, 录案闻奏,付刑部覆视之。
suì zhe wèi lìng
”遂著为令。
qián dé gǎi yuán xiān yù zǎi xiàng yuē nián hào xū zé qián dài suǒ wèi yǒu zhě
干德改元,先谕宰相曰:“年号须择前代所未有者。
sān nián shǔ píng shǔ gōng rén rù nèi dì jiàn qí jìng bèi yǒu zhì qián dé sì nián zhù zhě zhào dòu yí děng jí zhī
”三年,蜀平,蜀宫人入内,帝见其镜背有志“干德四年铸”者,召窦仪等诘之。
yí duì yuē cǐ bì shǔ wù shǔ zhǔ cháng yǒu cǐ hào
仪对曰:“此必蜀物,蜀主尝有此号。
nǎi dà xǐ yuē zuò xiāng xū dú shū rén
”乃大喜曰:“作相须读书人。
yóu shì dà zhòng rú zhě
” 由是大重儒者。
shòu mìng dù tài hòu chuán wèi tài zōng
受命杜太后,传位太宗。
tài zōng cháng bìng jí dì wǎng shì zhī qīn wéi zhuó ài tài zōng jué tòng dì yì qǔ ài zì jiǔ
太宗尝病亟,帝往视之,亲为灼艾,太宗觉痛,帝亦取艾自灸。
měi duì jìn chén yán tài zōng lóng xíng hǔ bù shēng shí yǒu yì tā rì bì wèi tài píng tiān zi fú dé wú suǒ bù jí yún
每对近臣言:“太宗龙行虎步,生时有异,他日必为太平天子,福德吾所不及云。
zàn yuē xī zhě yáo shùn yǐ shàn dài tāng wǔ yǐ zhēng fá jiē nán miàn ér yǒu tiān xià
赞曰:昔者尧、舜以禅代,汤、武以征伐,皆南面而有天下。
sì shèng rén zhě wǎng shì dào shēng jiàng pǐ tài tuī yí
四圣人者往,世道升降,否泰推移。
dāng sī mín tú tàn zhī qiū huáng tiān juàn qiú mín zhǔ yì wéi zé qí jì sī shì ér yǐ
当斯民涂炭之秋,皇天眷求民主,亦惟责其济斯世而已。
shǐ qí bì děi sì shèng rén zhī cái ér hòu yǐ qí xíng shì bì zhī zé shēng mín píng zhì zhī qī dài wú rì yě
使其必得四圣人之才,而后以其行事畀之,则生民平治之期,殆无日也。
wǔ jì luàn jí sòng tài zǔ qǐ jiè zhòu zhī zhōng jiàn jiǔ wǔ zhī wèi yuán qí de guó shì jìn hàn zhōu yì qǐ shén xiāng jué zāi
五季乱极,宋太祖起介胄之中,践九五之位,原其得国,视晋、汉、周亦岂甚相绝哉?
jí qí fā hào shī lìng míng fān dà jiàng fǔ shǒu tīng mìng sì fāng liè guó cì dì xuē píng cǐ fēi rén lì suǒ yì zhì yě
及其发号施令,名藩大将,俯首听命,四方列国,次第削平,此非人力所易致也。
jiàn lóng yǐ lái shì fān zhèn bīng quán shéng zāng lì zhòng fǎ yǐ sāi zhuó luàn zhī yuán
建隆以来, 释藩镇兵权,绳赃吏重法,以塞浊乱之源。
zhōu jùn sī mù xià zhì lìng lù mù zhí gōng zì yǐn duì
州郡司牧,下至令录、幕职,躬自引对。
wù nóng xīng xué shèn fá báo liǎn yǔ shì xiū xī qì yú pī píng
务农兴学,慎罚薄敛,与世休息,迄于丕平。
zhì dìng gōng chéng zhì lǐ zuò yuè
治定功成,制礼作乐。
zài wèi shí yǒu qī nián zhī jiān ér sān bǎi yú zài zhī jī chuán zhī zǐ sūn shì yǒu diǎn zé
在位十有七年之间,而三百余载之基,传之子孙,世有典则。
suì shǐ sān dài ér jiàng kǎo lùn shēng míng wén wù zhī zhì dào dé rén yì zhī fēng sòng yú hàn táng gài wú ràng yān
遂使三代而降,考论声明文物之治, 道德仁义之风,宋于汉、唐,盖无让焉。
wū hū chuàng yè chuí tǒng zhī jūn guī mó ruò shì yì kě wèi yuǎn yě yǐ yǐ
乌呼,创业垂统之君,规模若是,亦可谓远也已矣!