宋史 · 脱脱 · Chapter 319 of 496

列传·卷七十八

PinyinModern Translation
Size

ōu yáng xiū zi fā fěi liú chang dì bān zi fèng shì zēng gǒng dì zhào

欧阳修(子发棐) 刘敞(弟攽子奉世) 曾巩(弟肇)

ōu yáng xiū zì yǒng shū lú líng rén

欧阳修,字永叔,庐陵人。

sì suì ér gū mǔ zhèng shǒu jié zì shì qīn huì zhī xué jiā pín zhì yǐ dí huà dì xué shū

四岁而孤,母郑,守节自誓,亲诲之学,家贫,至以荻画地学书。

yòu mǐn wù guò rén dú shū zhé chéng sòng

幼敏悟过人,读书辄成诵。

jí guān nì rán yǒu shēng

及冠,嶷然有声。

sòng xìng qiě bǎi nián ér wén zhāng tǐ cái yóu réng wǔ jì yú xí

宋兴且百年,而文章体裁,犹仍五季余习。

sōu kè pián ǒu tiǎn niǎn fú zhèn shì yīn lòu shǒu jiù lùn bēi qì ruò

锼刻骈偶,淟涊弗振,士因陋守旧,论卑气弱。

sū shùn yuán shùn qīn liǔ kāi mù xiū bèi xián yǒu yì zuò ér zhāng zhī ér lì bù zú

苏舜元、舜钦、柳开、穆修辈,咸有意作而张之,而力不足。

xiū yóu suí de táng hán yù yí gǎo yú fèi shū lù zhōng dú ér xīn mù yān

修游随,得唐韩愈遗稿于废书簏中,读而心慕焉。

kǔ zhì tàn zé zhì wàng qǐn shí bì yù bìng pèi jué chí ér zhuī yǔ zhī bìng

苦志探赜,至忘寝食,必欲并辔绝驰而追与之并。

jǔ jìn shì shì nán gōng dì yī zhuó jiǎ kē diào xī jīng tuī guān

举进士,试南宫第一,擢甲科,调西京推官。

shǐ cóng yǐn zhū yóu wèi gǔ wén yì lùn dāng shì shì dié xiāng shī yǒu yǔ méi yáo chén yóu wèi gē shī xiāng chàng hé suì yǐ wén zhāng míng guān tiān xià

始从尹洙游,为古文,议论当世事,迭相师友,与梅尧臣游,为歌诗相倡和,遂以文章名冠天下。

rù cháo wèi guǎn gé jiào kān

入朝,为馆阁校勘。

fàn zhòng yān yǐ yán shì biǎn zài tíng duō lùn jiù sī jiàn gāo ruò nè dú yǐ wéi dāng chù

范仲淹以言事贬,在廷多论救,司谏高若讷独以为当黜。

xiū yí shū zé zhī wèi qí bù fù zhī rén jiān yǒu xiū chǐ shì

修贻书责之,谓其不复知人间有羞耻事。

ruò nè shàng qí shū zuò biǎn yí líng lìng shāo xǐ qián dé lìng wǔ chéng jié dù pàn guān

若讷上其书,坐贬夷陵令,稍徙干德令、武成节度判官。

zhòng yān shǐ shǎn xī pì zhǎng shū jì

仲淹使陕西,辟掌书记。

xiū xiào ér cí yuē xī zhě zhī jǔ qǐ yǐ wéi jǐ lì zāi

修笑而辞曰:"昔者之举,岂以为己利哉?

tóng qí tuì bù tóng qí jìn kě yě

同其退不同其进可也。

jiǔ zhī fù jiào kān jìn jí xián xiào lǐ

"久之,复校勘,进集贤校理。

qìng lì sān nián zhī jiàn yuàn

庆历三年,知谏院。

shí rén zōng gèng yòng dà chén dù yǎn fù bì hán qí fàn zhòng yān jiē zài wèi zēng jiàn guān yuán yòng tiān xià míng shì xiū shǒu zài xuǎn zhòng

时仁宗更用大臣,杜衍、富弼、韩琦、范仲淹皆在位,增谏官员,用天下名士,修首在选中。

měi jìn jiàn dì yán wèn zhí zhèng zī suǒ yí xíng

每进见,帝延问执政,咨所宜行。

jì duō suǒ zhāng chí xiǎo rén xī xī bù biàn

既多所张弛,小人翕翕不便。

xiū lǜ shàn rén bì bù shèng shù wèi dì fēn bié yán zhī

修虑善人必不胜,数为帝分别言之。

chū fàn zhòng yān zhī biǎn ráo zhōu yě xiū yǔ yǐn zhū yú jìng jiē yǐ zhí zhòng yān jiàn zhú mù zhī yuē dǎng rén

初,范仲淹之贬饶州也,修与尹洙、余靖皆以直仲淹见逐,目之曰"党人"。

zì shì péng dǎng zhī lùn qǐ xiū nǎi wèi péng dǎng lùn yǐ jìn

自是,朋党之论起,修乃为《朋党论》以进。

qí lüè yuē jūn zǐ yǐ tóng dào wèi péng xiǎo rén yǐ tóng lì wèi péng cǐ zì rán zhī lǐ yě

其略曰:"君子以同道为朋,小人以同利为朋,此自然之理也。

chén wèi xiǎo rén wú péng wéi jūn zǐ zé yǒu zhī

臣谓小人无朋,惟君子则有之。

xiǎo rén suǒ hǎo zhě lì lù suǒ tān zhě cái huò dāng qí tóng lì zhī shí zàn xiāng dǎng yǐn yǐ wéi péng zhě wěi yě

小人所好者利禄,所贪者财货,当其同利之时,暂相党引以为朋者,伪也。

jí qí jiàn lì ér zhēng xiān huò lì jǐn ér fǎn xiāng zéi hài suī xiōng dì qīn qī bù néng xiāng bǎo gù yuē xiǎo rén wú péng

及其见利而争先,或利尽而反相贼害,虽兄弟亲戚,不能相保,故曰小人无朋。

jūn zǐ zé bù rán suǒ shǒu zhě dào yì suǒ xíng zhě zhōng xìn suǒ xī zhě míng jié

君子则不然,所守者道义,所行者忠信,所惜者名节。

yǐ zhī xiū shēn zé tóng dào ér xiāng yì yǐ zhī shì guó zé tóng xīn ér gòng jì zhōng shǐ rú yī gù yuē wéi jūn zǐ zé yǒu péng

以之修身,则同道而相益,以之事国,则同心而共济,终始如一,故曰惟君子则有朋。

zhòu yǒu chén yì wàn wéi yì wàn xīn kě wèi wú péng yǐ ér zhòu yòng yǐ wáng

纣有臣亿万,惟亿万心,可谓无朋矣,而纣用以亡。

wǔ wáng yǒu chén sān qiān wéi yī xīn kě wèi dà péng yǐ ér zhōu yòng yǐ xìng

武王有臣三千,惟一心,可谓大朋矣,而周用以兴。

gài jūn zǐ zhī péng suī duō ér bù yàn gù yě

盖君子之朋,虽多而不厌故也。

gù wèi jūn dàn dāng tuì xiǎo rén zhī wěi péng yòng jūn zǐ zhī zhēn péng zé tiān xià zhì yǐ

故为君但当退小人之伪朋,用君子之真朋,则天下治矣。

xiū lùn shì qiē zhí rén shì zhī rú chóu dì dú jiǎng qí gǎn yán miàn cì lì pǐn fú

修论事切直,人视之如仇,帝独奖其敢言,面赐立品服。

gù shì chén yuē rú ōu yáng xiū zhě hé chǔ de lái

顾侍臣曰:"如欧阳修者,何处得来?

tóng xiū qǐ jū zhù suì zhī zhì gào

"同修起居注,遂知制诰。

gù shì bì shì ér hòu mìng dì zhī xiū zhào tè chú zhī

故事,必试而后命,帝知修,诏特除之。

fèng shǐ hé dōng

奉使河东。

zì xī fāng yòng bīng yì zhě yù fèi lín zhōu yǐ shěng kuì xiǎng

自西方用兵,议者欲废麟州以省馈饷。

xiū yuē lín zhōu tiān xiǎn bù kě fèi

修曰:"麟州,天险,不可废;

fèi zhī zé hé nèi jùn xiàn mín jiē bù ān jū yǐ

废之,则河内郡县,民皆不安居矣。

bù ruò fēn qí bīng zhù bìng hé nèi zhū bǎo huǎn jí dé yǐ yìng yuán ér píng shí kě shěng zhuǎn shū wū cè wèi biàn

不若分其兵,驻并河内诸堡,缓急得以应援,而平时可省转输,于策为便。

yóu shì zhōu de cún

"由是州得存。

yòu yán xīn dài kě lán duō jìn dì fèi tián yuàn lìng mín de gēng zhī bù rán jiāng wèi dí yǒu

又言:"忻、代、岢岚多禁地废田,愿令民得耕之,不然,将为敌有。

cháo tíng xià qí yì jiǔ nǎi xíng suì de sù shù bǎi wàn hú

"朝廷下其议,久乃行,岁得粟数百万斛。

fán hé dōng fù liǎn guò zhòng mín suǒ bù kān zhě zòu ba shí shù shì

凡河东赋敛过重民所不堪者,奏罢十数事。

shǐ hái huì bǎo zhōu bīng luàn yǐ wéi lóng tú gé zhí xué shì hé běi dōu zhuǎn yùn shǐ

使还,会保州兵乱,以为龙图阁直学士、河北都转运使。

bì cí dì yuē wù wéi jiǔ liú jì yǒu suǒ yù yán yán zhī

陛辞,帝曰:"勿为久留计,有所欲言,言之。

duì yuē chén zài jiàn zhí de lùn shì jīn yuè zhí ér yán zuì yě

"对曰:"臣在谏职得论事,今越职而言,罪也。

dì yuē dì yán zhī wú yǐ zhōng wài wéi jiān

"帝曰:"第言之,毋以中外为间。

zéi píng dà jiàng li zhāo liàng tōng pàn féng bó wén sī nà fù nǚ xiū bǔ bó wén xì yù zhāo liàng jù lì chū suǒ nà fù

"贼平,大将李昭亮、通判冯博文私纳妇女,修捕博文系狱,昭亮惧,立出所纳妇。

bīng zhī shǐ luàn yě zhāo yǐ bù sǐ jì ér jiē shā zhī xié cóng èr qiān rén fēn lì zhū jùn

兵之始乱也,招以不死,既而皆杀之,胁从二千人,分隶诸郡。

fù bì wèi xuān fǔ shǐ kǒng hòu shēng biàn jiāng shǐ tóng rì zhū zhī yǔ xiū yù wū nèi huáng yè bàn píng rén gào zhī gù

富弼为宣抚使,恐后生变,将使同日诛之,与修遇于内黄,夜半,屏人告之故。

xiū yuē huò mò dà wū shā yǐ xiáng kuàng xié cóng hu

修曰:"祸莫大于杀已降,况胁从乎?

jì fēi cháo mìng tuō yī jùn bù cóng wèi biàn bù xì

既非朝命,脱一郡不从,为变不细。

bì wù ér zhǐ

"弼悟而止。

fāng shì shí dù yǎn děng xiāng jì yǐ dǎng yì bà qù xiū kǎi rán shàng shū yuē dù yǎn hán qí fàn zhòng yān fù bì tiān xià jiē zhī qí yǒu kě yòng zhī xián ér bù wén qí yǒu kě ba zhī zuì zì gǔ xiǎo rén chán hài zhōng xián qí shuō bù yuǎn

方是时,杜衍等相继以党议罢去,修慨然上疏曰:"杜衍、韩琦、范仲淹、富弼,天下皆知其有可用之贤,而不闻其有可罢之罪,自古小人谗害忠贤,其说不远。

yù guǎng xiàn liáng shàn bù guò zhǐ wèi péng dǎng yù dòng yáo dà chén bì xū wū yǐ zhuān quán qí gù hé yě

欲广陷良善,不过指为朋党,欲动摇大臣,必须诬以颛权,其故何也?

qù yī shàn rén ér zhòng shàn rén shàng zài zé wèi wèi xiǎo rén zhī lì

去一善人,而众善人尚在,则未为小人之利;

yù jǐn qù zhī zé shàn rén shǎo guò nán wéi yī yī qiú xiá wéi zhǐ yǐ wéi dǎng zé kě yī shí jǐn zhú zhì rú zì gǔ dà chén yǐ bèi zhǔ zhī ér méng xìn rèn zé nán yǐ tā shì dòng yáo wéi yǒu zhuān quán shì shàng zhī suǒ è bì xū cǐ shuō fāng kě qīng zhī

欲尽去之,则善人少过,难为一一求瑕,唯指以为党,则可一时尽逐,至如自古大臣,已被主知而蒙信任,则难以他事动摇,唯有颛权是上之所恶,必须此说,方可倾之。

zhèng shì zài cháo qún yá suǒ jì móu chén bù yòng dí guó zhī fú yě

正士在朝,群邪所忌,谋臣不用,敌国之福也。

jīn cǐ sì rén yī dàn bà qù ér shǐ qún yá xiāng hè wū nèi sì yí xiāng hè yú wài chén wèi cháo tíng xī zhī

今此四人一旦罢去,而使群邪相贺于内,四夷相贺于外,臣为朝廷惜之。

yú shì xié dǎng yì jì xiū yīn qí gū shēng zhāng shì yù fù zhì yǐ zuì zuǒ qiān zhī zhì gào zhī chú zhōu

"于是邪党益忌修,因其孤甥张氏狱傅致以罪,左迁知制诰、知滁州。

jū èr nián xǐ yáng zhōu yǐng zhōu

居二年,徙扬州、颍州。

fù xué shì liú shǒu nán jīng yǐ mǔ yōu qù

复学士,留守南京,以母忧去。

fú chú zhào pàn liú nèi quán shí zài wài shí èr nián yǐ

服除,召判流内铨,时在外十二年矣。

dì jiàn qí fā bái wèn láo shèn zhì

帝见其发白,问劳甚至。

xiǎo rén wèi xiū fù yòng yǒu zhà wèi xiū zòu qǐ dèng tài nèi shì wèi jiān lì zhě

小人畏修复用,有诈为修奏,乞澄汰内侍为奸利者。

qí qún jiē yuàn nù zèn zhī chū zhī tóng zhōu dì nà wú chōng yán ér zhǐ

其群皆怨怒,谮之,出知同州,帝纳吴充言而止。

qiān hàn lín xué shì bǐ xiū táng shū

迁翰林学士,俾修《唐书》。

fèng shǐ qì dān qí zhǔ mìng guì chén sì rén yā yàn yuē cǐ fēi cháng zhì yǐ qīng míng zhòng gù ěr

奉使契丹,其主命贵臣四人押宴,曰:"此非常制,以卿名重故尔。

zhī jiā yòu èr nián gòng jǔ

知嘉祐二年贡举。

shí shì zi shàng wèi xiǎn guài qí sè zhī wén hào tài xué tǐ xiū tòng pái yì zhī fán rú shì zhě zhé chù

时士子尚为险怪奇涩之文,号"太学体",修痛排抑之,凡如是者辄黜。

bì shì xiàng zhī áo báo zhě cì xiū chū jù zào yú mǎ shǒu jiē luó bù néng zhì

毕事,向之嚣薄者伺修出,聚噪于马首,街逻不能制;

rán chǎng wū zhī xí cóng shì suì biàn

然场屋之习,从是遂变。

jiā lóng tú gé xué shì zhī kāi fēng fǔ chéng bāo zhěng wēi yán zhī hòu jiǎn yì xún lǐ bù qiú hè hè míng jīng shī yì zhì

加龙图阁学士、知开封府,承包拯威严之后,简易循理,不求赫赫名,京师亦治。

xún yuè gǎi qún mù shǐ

旬月,改群牧使。

táng shū chéng bài lǐ bù shì láng jiān hàn lín shì dú xué shì

《唐书》成,拜礼部侍郎兼翰林侍读学士。

xiū zài hàn lín bā nián zhī wú bù yán

修在翰林八年,知无不言。

hé jué shāng hú běi jīng liú shǒu gǔ chāng cháo yù kāi héng lǒng gù dào huí hé shǐ dōng liú

河决商胡,北京留守贾昌朝欲开横垅故道,回河使东流。

yǒu li zhòng chāng zhě yù dǎo rù liù tǎ hé yì zhě mò zhī suǒ cóng

有李仲昌者,欲导入六塔河,议者莫知所从。

xiū yǐ wéi hé shuǐ zhòng zhuó lǐ wú bù yū xià liú jì yū shàng liú bì jué

修以为:"河水重浊,理无不淤,下流既淤,上流必决。

yǐ jìn shì yàn zhī jué hé fēi bù néng lì sāi gù dào fēi bù néng lì fù dàn shì bù néng jiǔ ěr

以近事验之,决河非不能力塞,故道非不能力复,但势不能久耳。

héng lǒng gōng dà nàn chéng suī chéng jiāng fù jué

横垅功大难成,虽成将复决。

liù tǎ xiá xiǎo ér yǐ quán hé zhù zhī bīn dì dé bó bì bèi qí hài

六塔狭小,而以全河注之,滨、棣、德、博必被其害。

bù ruò yīn shuǐ suǒ qū zēng dī jùn fáng shū qí xià liú zòng shǐ rù hǎi cǐ shù shí nián zhī lì yě

不若因水所趋,增堤峻防,疏其下流,纵使入海,此数十年之利也。

zǎi xiàng chén zhí zhōng zhǔ chāng cháo wén yàn bó zhǔ zhòng chāng jìng wèi hé běi huàn

"宰相陈执中主昌朝,文彦博主仲昌,竟为河北患。

tái jiàn lùn zhí zhōng guò è ér zhí zhōng yóu qiān yán gù wèi

台谏论执中过恶,而执中犹迁延固位。

xiū shàng shū yǐ wéi bì xià jù zhōng yán bì yú xiāng wèi shèng dé zhī lèi

修上疏,以为"陛下拒忠言,庇愚相,为圣德之累"。

wèi jǐ zhí zhōng ba

未几,执中罢。

dí qīng wèi shū mì shǐ yǒu wēi míng dì bù yù é yán jí jí xiū qǐng chū zhī yú wài yǐ bǎo qí zhōng suì ba zhī chén zhōu

狄青为枢密使,有威名,帝不豫,讹言籍籍,修请出之于外,以保其终,遂罢知陈州。

xiū cháng yīn shuǐ zāi shàng shū yuē bì xià lín yù sān jì ér chǔ gōng wèi jiàn

修尝因水灾上疏曰:"陛下临御三纪,而储宫未建。

xī hàn wén dì chū jí wèi yǐ qún chén zhī yán jí lì tài zǐ ér xiǎng guó cháng jiǔ wèi hàn tài zōng

昔汉文帝初即位,以群臣之言,即立太子,而享国长久,为汉太宗。

táng míng zōng è rén yán chǔ sì shì bù kěn zǎo dìng zhì qín wáng zhī luàn zōng shè suì fù

唐明宗恶人言储嗣事,不肯早定,致秦王之乱,宗社遂覆。

bì xià hé yí ér jiǔ bù dìng hu

陛下何疑而久不定乎?

qí hòu jiàn lì yīng zōng gài yuán yú cǐ

"其后建立英宗,盖原于此。

wǔ nián bài shū mì fù shǐ

五年,拜枢密副使。

liù nián cān zhī zhèng shì

六年,参知政事。

xiū zài bīng fǔ yǔ céng gōng liàng kǎo tiān xià bīng shù jí sān lù tún shù duō shǎo dì lǐ yuǎn jìn gèng wéi tú jí

修在兵府,与曾公亮考天下兵数及三路屯戍多少、地理远近,更为图籍。

fán biān fáng jiǔ quē tún shù zhě bì jiā sōu bǔ

凡边防久缺屯戍者,必加搜补。

qí zài zhèng fǔ yǔ hán qí tóng xīn fǔ zhèng

其在政府,与韩琦同心辅政。

fán bīng mín guān lì cái lì zhī yào zhōng shū suǒ dāng zhī zhě jí wèi zǒng mù yù shì bù fù qiú zhī yǒu sī

凡兵民、官吏、财利之要,中书所当知者,集为总目,遇事不复求之有司。

shí dōng gōng yóu wèi dìng yǔ hán qí děng xié dìng dà yì yǔ zài qí chuán

时东宫犹未定,与韩琦等协定大议,语在《琦传》。

yīng zōng yǐ jí wèi qīn zhèng huáng tài hòu chuí lián zuǒ yòu jiāo gòu jǐ chéng xián xì

英宗以疾未亲政,皇太后垂帘,左右交构,几成嫌隙。

hán qí zòu shì tài hòu qì yǔ zhī gù

韩琦奏事,太后泣语之故。

qí yǐ dì jí wèi jiě tài hòu yì bù shì xiū jìn yuē tài hòu shì rén zōng shù shí nián rén dé zhe yú tiān xià

琦以帝疾为解,太后意不释,修进曰:"太后事仁宗数十年,仁德著于天下。

xī wēn chéng zhī chǒng tài hòu chù zhī yù rú

昔温成之宠,太后处之裕如;

jīn mǔ zǐ zhī jiān fǎn bù néng róng yá

今母子之间,反不能容邪?

tài hòu yì shāo hé xiū fù yuē rén zōng zài wèi jiǔ dé zé zài rén

"太后意稍和,修复曰:"仁宗在位久,德泽在人。

gù yī rì yàn jià tiān xià fèng dài sì jūn wú yī rén gǎn yì tóng zhě

故一日晏驾,天下奉戴嗣君,无一人敢异同者。

jīn tài hòu yī fù rén chén děng wǔ liù shū shēng ěr fēi rén zōng yí yì tiān xià shuí kěn tīng cóng

今太后一妇人,臣等五六书生耳,非仁宗遗意,天下谁肯听从。

tài hòu mò rán jiǔ zhī ér ba

"太后默然,久之而罢。

xiū píng shēng yú rén jìn yán wú suǒ yǐn

修平生与人尽言无所隐。

jí zhí zhèng shì dà fū yǒu suǒ gàn qǐng zhé miàn yù kě fǒu suī tái jiàn guān lùn shì yì bì yǐ shì fēi jí zhī yǐ shì yuàn fěi yì zhòng

及执政,士大夫有所干请,辄面谕可否,虽台谏官论事,亦必以是非诘之,以是怨诽益众。

dì jiāng zhuī chóng pú wáng mìng yǒu sī yì jiē wèi dāng chēng huáng bó gǎi fēng dà guó

帝将追崇濮王,命有司议,皆谓当称皇伯,改封大国。

xiū yǐn sāng fú jì yǐ wéi wéi rén hòu zhě wèi qí fù mǔ fú

修引《丧服记》,以为:"'为人后者,为其父母服。

jiàng sān nián wéi qī ér bù méi fù mǔ zhī míng yǐ jiàn fú kě jiàng ér míng bù kě méi yě

'降三年为期,而不没父母之名,以见服可降而名不可没也。

ruò běn shēng zhī qīn gǎi chēng huáng bó lì kǎo qián shì jiē wú diǎn jù

若本生之亲,改称皇伯,历考前世,皆无典据。

jìn fēng dà guó zé yòu lǐ wú jiā jué zhī dào

进封大国,则又礼无加爵之道。

gù zhōng shū zhī yì bù yǔ zhòng tóng

故中书之议,不与众同。

tài hòu chū shǒu shū xǔ dì chēng qīn zūn wáng wèi huáng wáng fū rén wèi hòu

"太后出手书,许帝称亲,尊王为皇,王夫人为后。

dì bù gǎn dāng

帝不敢当。

yú shì yù shǐ lǚ huì děng dǐ xiū zhǔ cǐ yì zhēng lùn bù yǐ jiē bèi zhú

于是御史吕诲等诋修主此议,争论不已,皆被逐。

wéi jiǎng zhī qí zhī shuō hé xiū yì xiū jiàn wèi yù shǐ zhòng mù wèi jiān xié

惟蒋之奇之说合修意,修荐为御史,众目为奸邪。

zhī qí huàn zhī zé sī suǒ yǐ zì jiě

之奇患之,则思所以自解。

xiū fù dì xuē zōng rú yǒu hàn yú xiū zào wéi bó bù gēn zhī bàng cuī rǔ zhī zhǎn zhuǎn dá yú zhōng chéng péng sī yǒng sī yǒng yǐ gào zhī qí zhī qí jí shàng zhāng hé xiū

修妇弟薛宗孺有憾于修,造帷薄不根之谤摧辱之,展转达于中丞彭思永,思永以告之奇,之奇即上章劾修。

shén zōng chū jí wèi yù shēn hù xiū

神宗初即位,欲深护修。

fǎng gù gōng chén sūn sī gōng sī gōng wèi biàn shì xiū dù mén qǐng tuī zhì

访故宫臣孙思恭,思恭为辨释,修杜门请推治。

dì shǐ jí sī yǒng zhī qí wèn suǒ cóng lái cí qióng jiē zuò chù

帝使诘思永、之奇,问所从来,辞穷,皆坐黜。

xiū yì lì qiú tuì ba wèi guān wén diàn xué shì xíng bù shàng shū zhī bó zhōu

修亦力求退,罢为观文殿学士、刑部尚书、知亳州。

míng nián qiān bīng bù shàng shū zhī qīng zhōu gǎi xuān huī nán yuàn shǐ pàn tài yuán fǔ

明年,迁兵部尚书、知青州,改宣徽南院使、判太原府。

cí bù bài xǐ cài zhōu

辞不拜,徙蔡州。

xiū yǐ fēng jié zì chí jì shù bèi wū miè nián liù shí jí lián qǐ xiè shì dì zhé yōu zhào fú xǔ

修以风节自持,既数被污蔑,年六十,即连乞谢事,帝辄优诏弗许。

jí shǒu qīng zhōu yòu yǐ qǐng zhǐ sàn qīng miáo qián wèi ān shí suǒ dǐ gù qiú guī yù qiè

及守青州,又以请止散青苗钱,为安石所诋,故求归愈切。

xī níng sì nián yǐ tài zi shǎo shī zhì shì

熙宁四年,以太子少师致仕。

wǔ nián zú zèng tài zǐ tài shī shì yuē wén zhōng

五年,卒,赠太子太师,谥曰文忠。

xiū shǐ zài chú zhōu hào zuì wēng wǎn gēng hào liù yī jū shì

修始在滁州,号醉翁,晚更号六一居士。

tiān zī gāng jìng jiàn yì yǒng wéi suī jī jǐng zài qián chù fā zhī bù gù

天资刚劲,见义勇为,虽机阱在前,触发之不顾。

fàng zhú liú lí zhì yú zài sān zhì qì zì ruò yě

放逐流离,至于再三,志气自若也。

fāng biǎn yí líng shí wú yǐ zì qiǎn yīn qǔ jiù àn fǎn fù guān zhī jiàn qí wǎng zhí guāi cuò bù kě shèng shǔ yú shì yǎng tiān tàn yuē yǐ huāng yuǎn xiǎo yì qiě rú cǐ tiān xià gù kě zhī

方贬夷陵时,无以自遣,因取旧案反复观之,见其枉直乖错不可胜数,于是仰天叹曰:"以荒远小邑,且如此,天下固可知。

zì ěr yù shì bù gǎn hū yě

"自尔,遇事不敢忽也。

xué zhě qiú jiàn suǒ yǔ yán wèi cháng jí wén zhāng wéi tán lì shì wèi wén zhāng zhǐ yú rùn shēn zhèng shì kě yǐ jí wù

学者求见,所与言,未尝及文章,惟谈吏事,谓文章止于润身,政事可以及物。

fán lì shǔ jùn bú jiàn zhì jì bù qiú shēng yù kuān jiǎn ér bù rǎo gù suǒ zhì mín biàn zhī

凡历数郡,不见治迹,不求声誉,宽简而不扰,故所至民便之。

huò wèn wéi zhèng kuān jiǎn ér shì bù chí fèi hé yě

或问:"为政宽简,而事不弛废,何也?

yuē yǐ zòng wèi kuān yǐ lüè wéi jiǎn zé zhèng shì chí fèi ér mín shòu qí bì

"曰:"以纵为宽,以略为简,则政事弛废,而民受其弊。

wú suǒ wèi kuān zhě bù wéi kē jí

吾所谓宽者,不为苛急;

jiǎn zhě bù wéi fán suì ěr

简者,不为繁碎耳。

xiū yòu shī fù mǔ cháng wèi yuē rǔ fù wèi lì cháng yè zhú zhì guān shū lǚ fèi ér tàn

修幼失父,母尝谓曰:"汝父为吏,常夜烛治官书,屡废而叹。

wú wèn zhī zé yuē sǐ yù yě wǒ qiú qí shēng bù dé ěr

吾问之,则曰:'死狱也,我求其生,不得尔。

wú yuē shēng kě qiú hu

'吾曰:'生可求乎?

yuē qiú qí shēng ér bù dé zé sǐ zhě yǔ wǒ jiē wú hèn

'曰:'求其生而不得,则死者与我皆无恨。

fu cháng qiú qí shēng yóu shī zhī sǐ ér shì cháng qiú qí sǐ yě

夫常求其生,犹失之死,而世常求其死也。

qí píng jū jiào tā zǐ dì cháng yòng cǐ yǔ wú ěr shú yān

'其平居教他子弟,常用此语,吾耳熟焉。

xiū wén ér fú zhī zhōng shēn

"修闻而服之终身。

wéi wén tiān cái zì rán fēng yuē zhōng dù

为文天才自然,丰约中度。

qí yán jiǎn ér míng xìn ér tōng yǐn wù lián lèi zhé zhī yú zhì lǐ yǐ fú rén xīn

其言简而明,信而通,引物连类,折之于至理,以服人心。

chāo rán dú wù zhòng mò néng jí gù tiān xià xī rán shī zūn zhī

超然独骛,众莫能及,故天下翕然师尊之。

jiǎng yǐn hòu jìn rú kǒng bù jí shǎng shí zhī xià lǜ wèi wén rén

奖引后进,如恐不及,赏识之下,率为闻人。

zēng gǒng wáng ān shí sū xún xún zi shì zhé bù yī píng chǔ wèi wéi rén zhī xiū jí yóu qí shēng yù wèi bì xiǎn yú shì

曾巩、王安石、苏洵、洵子轼、辙,布衣屏处,未为人知,修即游其声誉,谓必显于世。

dǔ yú péng yǒu shēng zé zhèn yè zhī sǐ zé tiáo hù qí jiā

笃于朋友,生则振掖之,死则调护其家。

hào gǔ shì xué fán zhōu hàn yǐ jiàng jīn shí yí wén duàn biān cán jiǎn yī qiè duō shí yán jī yì tóng lì shuō yú zuǒ dí dí kě biǎo zhèng wèi zhī jí gǔ lù

好古嗜学,凡周、汉以降金石遗文、断编残简,一切掇拾,研稽异同,立说于左,的的可表证,谓之《集古录》。

fèng zhào xiū táng shū jì zhì biǎo zì zhuàn wǔ dài shǐ jì fǎ yán cí yuē duō qǔ chūn qiū yí zhǐ

奉诏修《唐书》纪、志、表,自撰《五代史记》,法严词约,多取《春秋》遗旨。

sū shì xù qí wén yuē lùn dà dào shì hán yù lùn shì shì lù zhì jì shì shì sī mǎ qiān shī fù shì lǐ bái

苏轼叙其文曰:"论大道似韩愈,论事似陆贽,记事似司马迁,诗赋似李白。

shí zhě yǐ wéi zhī yán

"识者以为知言。

zi fā zì bó hé shǎo hào xué shī shì ān dìng hú yuàn de gǔ lè zhōng lǜ zhī shuō bù zhì kē jǔ wén cí dú tàn gǔ shǐ lì lùn yì

子发字伯和,少好学,师事安定胡瑗,得古乐锺律之说,不治科举文词,独探古始立论议。

zì shū qì yǐ lái jūn chén shì xì zhì dù wén wù páng jí tiān wén dì lǐ mǐ bù xī jiū

自书契以来,君臣世系,制度文物,旁及天文、地理,靡不悉究。

yǐ fù ēn bǔ jiāng zuò jiān zhǔ bù cì jìn shì chū shēn lèi qiān diàn zhōng chéng

以父恩,补将作监主薄,赐进士出身,累迁殿中丞。

zú nián sì shí liù

卒,年四十六。

sū shì kū zhī yǐ wèi fā dé wén zhōng gōng zhī xué hàn bó jiē jìn mào xiān zhī liú yě

苏轼哭之,以谓发得文忠公之学,汉伯喈、晋茂先之流也。

zhōng zǐ fěi zì shū bì guǎng lǎn qiáng jì néng wén cí nián shí sān shí jiàn xiū zhe míng chán fù shì cè bù qù

中子棐字叔弼,广览强记,能文辞,年十三时,见修著《鸣蝉赋》,侍侧不去。

xiū fǔ zhī yuē r yì rì néng wéi wú cǐ fù fǒu

修抚之曰:"儿异日能为吾此赋否?

yīn shū yǐ yí zhī

"因书以遗之。

yòng yīn wèi mì shū shěng zhèng zì dēng jìn shì yǐ kē diào chén zhōu pàn guān yǐ qīn lǎo bù shì

用荫,为秘书省正字,登进士乙科,调陈州判官,以亲老不仕。

xiū zú dài cǎo yí biǎo shén zōng dú ér ài zhī yì xiū zì zuò yě

修卒,代草遗表,神宗读而爱之,意修自作也。

fú chú shǐ wèi shěn guān zhǔ bù lèi qiān zhí fāng yuán wài láng zhī xiāng zhōu

服除,始为审官主簿,累迁职方员外郎、知襄州。

céng bù zhí zhèng qí fù xiōng wèi tài yǐ shēng shì lái jū xiāng guī zhàn gōng sī tián yuán qiáng shì mín huò jùn xiàn mò gǎn shuí hé

曾布执政,其妇兄魏泰倚声势来居襄,规占公私田园,强市民货,郡县莫敢谁何。

zhì shì zhǐ zhōu mén dōng piān guān dǐ fèi zhǐ wèi tiān huāng qǐng zhī

至是,指州门东偏官邸废址为天荒,请之。

lì jù chéng dú zhì fěi yuē shú wèi zhōu mén zhī dōng piān ér yǒu tiān huāng hu

吏具成牍至,棐曰:"孰谓州门之东偏而有天荒乎?

què zhī

"却之。

zhòng gòng bái yuē tài héng yú hàn nán jiǔ jīn qiú de ér huǎn yǔ zhī qiě bù kě ér yòu kě què yá

众共白曰:"泰横于汉南久,今求地而缓与之,且不可,而又可却邪?

fěi jìng chí bù yǔ

"棐竟持不与。

tài nù zèn yú bù xǐ zhī lù zhōu xuán yòu bà qù

泰怒,谮于布,徙知潞州,旋又罢去。

yuán fú mò hái cháo

元符末,还朝。

lì lì bù yòu sī èr láng zhōng yǐ zhí mì gé zhī cài zhōu

历吏部、右司二郎中,以直秘阁知蔡州。

cài de báo fù zhòng zhuǎn yùn shǐ yòu wèi fù shé zhī lìng duō qǔ yú mín mín bù kān mìng

蔡地薄赋重,转运使又为覆折之令,多取于民,民不堪命。

huì yǒu zhào jìn zhǐ ér zuǒ lì dàn shǐ zhě bù gǎn yǐ zhào zhǐ cóng shì

会有诏禁止,而佐吏惮使者,不敢以诏旨从事。

fěi yuē zhōu jùn zhī yú mín zhào lìng gǒu yǒu wèi biàn yóu jiāng jiàn qǐng

棐曰:"州郡之于民,诏令苟有未便,犹将建请。

jīn tiān zi zhào yì shēn hòu zhī fù shé zhī bìng mín shǒu zhào zhǐ zhī

今天子诏意深厚,知覆折之病民,手诏止之。

ruò yǒu dàn ér bù xíng hé yǐ wèi zhǎng lì

若有惮而不行,何以为长吏?

mìng jí rì xíng zhī

"命即日行之。

wèi jǐ zuò dǎng jí fèi shí yú nián zú

未几,坐党籍废,十余年卒。

lùn yuē sān dài ér jiàng báo hu qín hàn wén zhāng suī yǔ shí shèng shuāi ér ǎi rú qí yán yè rú qí guāng jiǎo rú qí yīn gài jūn yǒu xiān wáng zhī yí liè

论曰:"三代而降,薄乎秦、汉,文章虽与时盛衰,而蔼如其言,晔如其光,皦如其音,盖均有先王之遗烈。

shè jìn wèi ér bì zhì táng hán yù shì zhèn qǐ zhī

涉晋、魏而弊,至唐韩愈氏振起之。

táng zhī wén shè wǔ jì ér bì zhì sòng ōu yáng xiū yòu zhèn qǐ zhī

唐之文,涉五季而弊,至宋欧阳修又振起之。

wǎn bǎi chuān zhī tuí bō xi qiān gǔ zhī xié shuō shǐ sī wén zhī zhèng qì kě yǐ yǔ yì dà dào fú chí rén xīn cǐ liǎng rén zhī lì yě

挽百川之颓波,息千古之邪说,使斯文之正气,可以羽翼大道,扶持人心,此两人之力也。

yù bù huò yòng xiū yòng yǐ yì fú kè jiū qí suǒ wèi kě wèi shì dào xī yě zāi

愈不获用,修用矣,亦弗克究其所为,可为世道惜也哉!

liú chang zì yuán fù lín jiāng xīn yù rén

刘敞,字原父,临江新喻人。

jǔ qìng lì jìn shì tíng shì dì yī

举庆历进士,廷试第一。

biān pái guān wáng yáo chén qí nèi xiōng yě yǐ qīn xián zì liè nǎi yǐ wéi dì èr

编排官王尧臣,其内兄也,以亲嫌自列,乃以为第二。

tōng pàn cài zhōu zhí jí xián yuàn pàn shàng shū kǎo gōng

通判蔡州,直集贤院,判尚书考功。

xià sǒng hōng cì shì wén zhèng

夏竦薨,赐谥文正。

chang yán shì zhě yǒu sī zhī shì sǒng xíng bù yīng fǎ

敞言:"谥者,有司之事,竦行不应法。

jīn bǎi sī gè de shǒu qí zhí ér bì xià qīn chén guān

今百司各得守其职,而陛下侵臣官。

shū sān shàng gǎi shì wén zhuāng

"疏三上,改谥文庄。

fāng yì dìng dà lè shǐ zhōng guì rén cān qí jiān

方议定大乐,使中贵人参其间。

chang jiàn yuē wáng shì mò zhòng yú lè

敞谏曰:"王事莫重于乐。

jīn rú xué mǎn cháo biàn lùn yǒu yú ér shǐ ruò zhào tán zhě cān zhī chén jù wèi yuán àng xiào yě

今儒学满朝,辨论有余,而使若赵谈者参之,臣惧为袁盎笑也。

quán dù zhī pàn guān xǐ sān sī shǐ

"权度支判官,徙三司使。

qín zhōu yǔ qiāng rén zhēng gǔ wèi de

秦州与羌人争古渭地。

rén zōng wèn chang qì shǒu shú biàn

仁宗问敞:"弃守孰便?

chang yuē ruò xīn chéng kě yǐ bì qín zhōu zhǎng wú qiāng rén zhī yú qīng guó shǒu yān kě yě

"敞曰:"若新城可以蔽秦州,长无羌人之虞,倾国守焉可也。

huò dì xíng xiǎn lì zéi chéng zhī yǐ rǎo wǒ biān bǐ qīng guó zhēng yān kě yě

或地形险利,贼乘之以扰我边鄙,倾国争焉可也。

jīn hé suǒ zhòng qīng ér dān cái kùn mín juān shì zú zhī mìng yǐ guī xiǎo lì shǐ qū zài zhōng guó fēi jì yě

今何所重轻,而殚财困民,捐士卒之命以规小利,使曲在中国,非计也。

yì zhě duō bù tóng qín zhōu zì shì duō shì yǐ

"议者多不同,秦州自是多事矣。

wēn chéng hòu zhuī cè yǒu nìng rén xiàn yì qiú lì jì

温成后追册,有佞人献议,求立忌。

chang yuē qǐ kě yǐ sī nì zhī gù biàn gǔ yuè lǐ hu

敞曰:"岂可以私昵之故,变古越礼乎?

nǎi zhǐ

"乃止。

wú chōng yǐ diǎn lǐ dé zuì féng jīng jiù zhī yì ba jìn zhí

吴充以典礼得罪,冯京救之,亦罢近职。

chang yīn duì jí lùn zhī

敞因对极论之。

dì yuē chōng néng guān jīng yì wáng tā zhōng shū è qí tài zhí bù xiāng róng ěr

帝曰:"充能官,京亦亡它,中书恶其太直,不相容耳。

chang yuē bì xià kuān rén hǎo jiàn ér zhōng shū nǎi pái zhú yán zhě shì bì jūn zhī míng zhǐ jūn zhī shàn yě

"敞曰:"陛下宽仁好谏,而中书乃排逐言者,是蔽君之明,止君之善也。

chén kǒng gǎn dòng yīn yáng yǒu rì shí dì zhèn fēng mái zhī yì

臣恐感动阴阳,有日食、地震、风霾之异。

yǐ ér guǒ rán

"已而果然。

yīn quàn dì shōu lǎn wēi quán wú shǐ cōng míng bì sāi yǐ xiāo zāi jiù

因劝帝收揽威权,无使聪明蔽塞,以消灾咎。

dì shēn nà zhī yǐ tóng xiū qǐ jū zhù

帝深纳之,以同修起居注。

wèi yī yuè zhuó zhī zhì gào

未一月,擢知制诰。

zǎi xiàng chén zhí zhōng è qí chì jǐ jǔ zhǐ zhī dì bù tīng

宰相陈执中恶其斥己,沮止之,帝不听。

huàn zhě shí quán bīn lǐng guān chá shǐ yì bù qiè yǒu yùn yán jū sān rì wéi zhēn chang fēng hái chú shū bù cǎo zhì

宦者石全彬领观察使,意不惬,有愠言,居三日为真,敞封还除书,不草制。

fèng shǐ qì dān sù xí zhī shān chuān dào jìng qì dān dǎo zhī xíng zì gǔ běi kǒu zhì liǔ hé huí qū dài qiān lǐ yù kuā shì xiǎn yuǎn

奉使契丹,素习知山川道径,契丹导之行,自古北口至柳河,回屈殆千里,欲夸示险远。

chang zhì yì rén yuē zì sōng tíng qū liǔ hé shén jìng qiě yì bù shù rì kě dǐ zhōng jīng hé wéi gù dào cǐ

敞质译人曰:"自松亭趋柳河,甚径且易,不数日可抵中京,何为故道此?

yì xiāng gù hài kuì yuē shí rán

"译相顾骇愧曰:"实然。

dàn tōng hǎo yǐ lái zhì yì rú shì bù gǎn biàn yě

但通好以来,置驿如是,不敢变也。

shùn zhōu shān zhōng yǒu yì shòu rú mǎ ér shí hǔ bào qì dān bù néng shi wèn chang

"顺州山中有异兽,如马而食虎豹,契丹不能识,问敞。

chang yuē cǐ suǒ wèi bó yě

敞曰:"此所谓駮也。

wèi shuō qí yīn shēng xíng zhuàng qiě sòng shān hǎi jīng guǎn zǐ shū xiǎo zhī qì dān yì tàn fú

"为说其音声形状,且诵《山海经》、《管子》书晓之,契丹益叹服。

shǐ hái qiú zhī yáng zhōu

使还,求知扬州。

dí qīng qǐ xíng wu wèi shū mì shǐ měi chū rù xiǎo mín zhé jù guān zhì xiāng yǔ tuī sòng qí quán yǒng zhì yōng mǎ zú bù dé xíng

狄青起行伍为枢密使,每出入,小民辄聚观,至相与推诵其拳勇,至壅马足不得行。

dì bù yù rén xīn dòng yáo qīng yì bù zì ān

帝不豫,人心动摇,青益不自安。

chang cí fù jùn wèi dì yán yuē bì xià xìng ài qīng bù rú chū zhī yǐ quán qí zhōng

敞辞赴郡,为帝言曰:"陛下幸爱青,不如出之,以全其终。

dì hàn zhī shǐ chū yù zhōng shū qīng nǎi qù wèi

"帝颔之,使出谕中书,青乃去位。

yáng zhī léi táng hàn léi bēi yě jiù wèi mín tián

扬之雷塘,汉雷陂也,旧为民田。

qí hòu guān qǔ zhū shuǐ ér bù cháng yǐ tā tián zhǔ jiē shī yè

其后官取潴水而不偿以它田,主皆失业。

rán táng yì pò jué bù kě cáo zhōu fù yòng wèi tián

然塘亦破决不可漕,州复用为田。

chang jù táng jiù quàn xī yòng hái mín fā yùn shǐ zhēng zhī chang zú yǐ yǔ mín

敞据唐旧券,悉用还民,发运使争之,敞卒以予民。

tiān cháng xiàn jū wáng jiǎ shā rén jì jù yù chang jiàn ér chá qí yuān jiǎ wèi lì bù gǎn zì zhí

天长县鞫王甲杀人,既具狱,敞见而察其冤,甲畏吏,不敢自直。

chang yǐ wěi hù cáo dù yòu yòu bù néng yǒu suǒ píng fǎn ér fù zhì yì láo

敞以委户曹杜诱,诱不能有所平反,而傅致益牢。

jiāng lùn qiú chang yuē yuān yě

将论囚,敞曰:"冤也。

qīn àn wèn zhī

"亲按问之。

jiǎ zhī néng wèi jǐ zhí nǎi gǎn gào gài shā rén zhě fù rén chén shì yě

甲知能为己直,乃敢告,盖杀人者,富人陈氏也。

xiāng chuán yǐ wéi shén míng

相传以为神明。

xǐ yùn zhōu yùn bǐ yì shǒu zhèng bù zhì shì yì ràng duó gōng xíng

徙郓州,郓比易守,政不治,市邑攘敚公行。

chang jué yù sòng míng shǎng fá jìng nèi sù rán

敞决狱讼,明赏罚,境内肃然。

kè xíng shòu zhāng dào zhōng yí yī náng qián rén mò gǎn qǔ yǐ gào lǐ cháng lǐ cháng wèi shǒu shì kè hái qǔ de zhī

客行寿张道中,遗一囊钱,人莫敢取,以告里长,里长为守视,客还,取得之。

yòu yǒu mù yí wù shì zhōng zhě dàn wǎng fǎng zhī gù zài

又有暮遗物市中者,旦往访之,故在。

xiān shì jiǔ hàn de duō huáng

先是,久旱,地多蝗。

chang zhì ér yǔ huáng chū jìng

敞至而雨,蝗出境。

zhào jiū chá zài jīng xíng yù

召纠察在京刑狱。

yíng zú sāng dá děng zuì dòu zhǐ chì shèng yú

营卒桑达等醉斗,指斥乘舆。

huáng chéng shǐ bǔ sòng kāi fēng qì dá shì

皇城使捕送开封,弃达市。

chang yí fǔ wèn hé yǐ bù jīng shěn xùn

敞移府,问何以不经审讯。

fǔ bào yuē jìn lì fán shèng zhǐ jí zhōng shū shū mì suǒ jū yù jiē bù lǜ wèn

府报曰:"近例,凡圣旨及中书、枢密所鞫狱,皆不虑问。

chang zòu qǐng yī zhǔn jìn gé shū mì yuàn bù kěn xíng chang lì zhēng zhī zhào yǐ qí zhāng xià fǔ zhe wèi lìng

"敞奏请一准近格,枢密院不肯行,敞力争之,诏以其章下府,著为令。

jiā yòu xiá xiǎng qún chén shàng zūn hào zǎi xiàng qǐng zhuàn biǎo

嘉祐祫享,群臣上尊号,宰相请撰表。

chang shuō zhǐ bù dé nǎi shàng shū yuē bì xià bù shòu huī hào qiě èr shí nián

敞说止不得,乃上疏曰:"陛下不受徽号且二十年。

jīn fù jiā shù zì bù zú jǐn shèng dé ér qián měi bìng qì chéng kě xī yě

今复加数字,不足尽圣德,而前美并弃,诚可惜也。

jīn suì yǐ lái pō yǒu zāi yì zhèng dāng yín wèi tiān mìng shēn zì yì sǔn qǐ kě yú cǐ shí nǎi yǐ xū míng wèi lèi

今岁以来,颇有灾异,正当寅畏天命,深自抑损,岂可于此时乃以虚名为累。

dì lǎn zòu gù shì chén yuē wǒ yì běn wèi dāng ěr

"帝览奏,顾侍臣曰:"我意本谓当尔。

suì bù shòu

"遂不受。

shǔ rén lóng chāng qī zhù shū chuán jīng yǐ guǐ pì huò zhòng

蜀人龙昌期著书传经,以诡僻惑众。

wén yàn bó jiàn zhū cháo cì wǔ pǐn fú

文彦博荐诸朝,赐五品服。

chang yǔ ōu yáng xiū jù yuē chāng qī wéi gǔ pàn dào xué fēi ér bó wáng zhì zhī suǒ bì zhū wèi shǐ jí shǎo zhèng mǎo zhī xíng yǐ xìng yǐ yòu hé shǎng yān

敞与欧阳修俱曰:"昌期违古畔道,学非而博,王制之所必诛,未使即少正卯之刑,已幸矣,又何赏焉。

qǐ zhuī huán zhào shū wú shǐ yǒu shí zhī shì kuī cháo tíng shēn qiǎn

乞追还诏书,毋使有识之士,窥朝廷深浅。

chāng qī wén zhī jù bù gǎn shòu cì

"昌期闻之,惧不敢受赐。

chang yǐ shi lùn yǔ zhòng wǔ qiú zhī yǒng xīng jūn bài hàn lín shì dú xué shì

敞以识论与众忤,求知永兴军,拜翰林侍读学士。

dà xìng fàn wěi wèi jiān lì mào tóng xìng hù jí wǔ shí nián chí fǔ xiàn duǎn cháng shù fàn fǎ

大姓范伟为奸利,冒同姓户籍五十年,持府县短长,数犯法。

chang qióng zhì qí shì wěi fú zuì cháng ān zhōng huān xǐ

敞穷治其事,伟伏罪,长安中讙喜。

wèi jí shòu xíng chang zhào hái pàn sān bān yuàn wěi jí biàn qián yù zhì yú sì wǔ zú zhī fù yù shǐ jué

未及受刑,敞召还,判三班院,伟即变前狱,至于四五,卒之付御史决。

chang shì yīng zōng jiǎng dú měi zhǐ shì jù jīng yīn yǐ fěng jiàn

敞侍英宗讲读,每指事据经,因以讽谏。

shí liǎng gōng fāng yǒu xiǎo rén jiān yán jiàn zhě huò jié ér guò zhí

时两宫方有小人间言,谏者或讦而过直。

chang jìn dú shǐ jì zhì yáo shòu shùn yǐ tiān xià gǒng ér yán yuē shùn zhì cè wēi yě yáo chán zhī yǐ wèi tiān dì xiǎng zhī bǎi xìng dài zhī fēi yǒu tā dào wéi xiào yǒu zhī dé guāng yú shàng xià ěr

敞进读《史记》,至尧授舜以天下,拱而言曰:"舜至侧微也,尧禅之以位,天地享之,百姓戴之,非有他道,惟孝友之德,光于上下耳。

dì sǒng tǐ gǎi róng zhī qí yǐ yì lǐ fěng yě

"帝竦体改容,知其以义理讽也。

huáng tài hòu wén zhī yì dà xǐ

皇太后闻之,亦大喜。

jī kǔ xuàn mào lǚ yǔ gào

积苦眩瞀,屡予告。

dì gù zhòng qí cái měi yàn jiàn tā xué shì bì wèn chang ān fǒu

帝固重其才,每燕见他学士,必问敞安否;

dì shí xīn chéng mìng cì zhī

帝食新橙,命赐之。

jí shǎo jiàn fù qiú wài yǐ wéi rǔ zhōu xuán gǎi jí xián yuàn xué shì pàn nán jīng yù shǐ tái

疾少间,复求外,以为汝州,旋改集贤院学士、判南京御史台。

xī níng yuán nián zú nián wǔ shí

熙宁元年,卒,年五十。

chang xué wèn yuān bó zì fó lǎo bǔ shì tiān wén fāng yào shān jīng dì zhì jiē jiū zhī dà lüè

敞学问渊博,自佛老、卜筮、天文、方药、山经、地志,皆究知大略。

cháng yè shì zhèn xīng wèi rén yuē cǐ yú fǎ dāng de tǔ bù rán zé shēng nǚ

尝夜视镇星,谓人曰:"此于法当得土,不然,则生女。

hòu shù yuè liǎng gōng zhǔ shēng

"后数月,两公主生。

yòu yuē suì xīng wǎng lái xū wēi jiān sè shén míng shèng dāng yǒu xīng yú qí zhě

又曰:"岁星往来虚、危间,色甚明盛,当有兴于齐者。

suì yú ér yīng zōng yǐ qí zhōu fáng yù shǐ rù chéng dà tǒng

"岁余而英宗以齐州防御使入承大统。

cháng de xiān qín yí dǐng shù shí míng shí qí ào jiē àn ér dú zhī yīn yǐ kǎo zhī sān dài zhì dù yóu zhēn xī zhī

尝得先秦彝鼎数十,铭识奇奥,皆案而读之,因以考知三代制度,尤珍惜之。

měi yuē wǒ sǐ zǐ sūn yǐ cǐ zhēng cháng wǒ

每曰:"我死,子孙以此蒸尝我。

cháo tíng měi yǒu lǐ lè zhī shì bì jiù qí jiā yǐ qǔ jué yān

"朝廷每有礼乐之事,必就其家以取决焉。

wéi wén yóu shàn mǐn

为文尤赡敏。

zhǎng wài zhì shí jiāng xià zhí huì zhuī fēng wáng zhǔ jiǔ rén lì mǎ què zuò qǐng zhī jiǔ zhì chéng

掌外制时,将下直,会追封王、主九人,立马却坐,顷之,九制成。

ōu yáng xiū měi yú shū yǒu yí zhé jiǎn lái wèn duì qí shǐ huī bǐ dá zhī bù tíng shǒu xiū fú qí bó

欧阳修每于书有疑,折简来问,对其使挥笔,答之不停手,修服其博。

cháng yú chūn qiū wéi shū sì shí juǎn xíng yú shí

长于《春秋》,为书四十卷,行于时。

dì bān zi fèng shì

弟攽,子奉世。

bān zì gòng fù yǔ chang tóng dēng kē shì zhōu xiàn èr shí nián shǐ wèi guó zi jiān zhí jiǎng

攽字贡父,与敞同登科,仕州县二十年,始为国子监直讲。

ōu yáng xiū zhào gài jiàn shì guǎn zhí yù shǐ zhōng chéng wáng táo yǒu sù hàn lǜ shì yù shǐ sū cǎi gòng pái zhī bān guān yǐ yuán wài láng cái de guǎn gé jiào kān

欧阳修、赵概荐试馆职,御史中丞王陶有夙憾,率侍御史苏采共排之,攽官已员外郎,才得馆阁校勘。

xī níng zhōng pàn shàng shū kǎo gōng tóng zhī tài cháng lǐ yuàn

熙宁中,判尚书考功、同知太常礼院。

zhào fēng tài zǔ zhū sūn xíng zūn zhě wèi wáng fèng tài zǔ hòu

诏封太祖诸孙行尊者为王,奉太祖后。

bān yán lǐ zhū hóu bù dé zǔ tiān zǐ dāng zì fèng qí guó zhī zǔ

攽言:"礼,诸侯不得祖天子,当自奉其国之祖。

yi chóng dé zhāo dé fāng zhī hòu shì shì wù jiàng jué zōng miào jì sì shǐ zhī zài wèi zé suǒ yǐ bāo yáng yì zǔ zhě zhe yǐ

宜崇德昭、德芳之后,世世勿降爵,宗庙祭祀,使之在位,则所以褒扬艺祖者著矣。

hòu èr wáng shào fēng rú bān yì

"后二王绍封,如攽议。

fāng gèng xué xiào gòng jǔ fǎ bān yuē běn cháo xuǎn shì zhī zhì xíng zhī bǎi nián lěi dài jiàng xiàng míng qīng jiē yóu cǐ chū ér yǐ wéi wèi cháng dé rén bù yì wū zāi

方更学校贡举法,攽曰:"本朝选士之制,行之百年,累代将相名卿,皆由此出,而以为未尝得人,不亦诬哉。

yuàn yīn jiù guàn wú qīng yì gǎi fǎ

愿因旧贯,毋轻议改法。

fu shì xiū yú jiā zú yǐ chéng dé yì hé dài yú xué guān chéng kè dū qù zhī zāi

夫士修于家,足以成德,亦何待于学官程课督趣之哉。

wáng ān shí zài jīng yán qǐ jiǎng zhě zuò

王安石在经筵,乞讲者坐。

bān yuē shì chén jiǎng lùn yú qián bù kě ān zuò bì xí lì yǔ nǎi gǔ jīn cháng lǐ

攽曰:"侍臣讲论于前,不可安坐,避席立语,乃古今常礼。

jūn shǐ zhī zuò suǒ yǐ shì rén zhǔ zūn dé lè dào yě

君使之坐,所以示人主尊德乐道也;

ruò bù mìng ér qǐng zé yì yǐ

若不命而请,则异矣。

lǐ guān jiē tóng qí yì zhì jīn réng zhī

"礼官皆同其议,至今仍之。

kǎo shì kāi fēng jǔ rén yǔ tóng yuàn wáng jiè zhēng lì wèi jiān chá yù shǐ suǒ hé ba

考试开封举人,与同院王介争詈,为监察御史所劾罢。

lǐ yuàn tíng shì shǐ yòng cè chū kǎo guān lǚ huì qīng liè ē shí zhě zài gāo děng jié zhí zhě fǎn jū xià

礼院廷试始用策,初,考官吕惠卿列阿时者在高等,讦直者反居下。

bān fù kǎo xī fǎn zhī

攽覆考,悉反之。

yòu cháng yí ān shí shū lùn xīn fǎ bù biàn

又尝诒安石书,论新法不便。

ān shí nù zhí qián guò chì tōng pàn tài zhōu yǐ jí xián xiào lǐ pàn dēng wén jiǎn yuàn hù bù pàn guān zhī cáo zhōu

安石怒摭前过,斥通判泰州,以集贤校理、判登闻检院、户部判官知曹州。

cáo wèi dào qū zhòng fǎ bù néng zhǐ

曹为盗区,重法不能止。

bān yuē mín bù wèi sǐ nài hé yǐ sǐ jù zhī

攽曰:"民不畏死,奈何以死惧之。

zhì zé zhì shàng kuān píng dào yì shuāi xī

"至,则治尚宽平,盗亦衰息。

wèi kāi fēng fǔ pàn guān fù chū wèi jīng dōng zhuǎn yùn shǐ

为开封府判官,复出为京东转运使。

bù lì pí ruǎn bù dǎi zhě wu quán ān zhī

部吏罢软不逮者,务全安之。

xǐ zhī yǎn bó èr zhōu

徙知兖、亳二州。

wú jū hòu dài wéi zhuǎn yùn shǐ néng fèng xíng fǎ lìng zhì cái fù nǎi zhuī zuò bān fèi chí chù jiān héng zhōu yán cāng

吴居厚代为转运使,能奉行法令,致财赋,乃追坐攽废弛,黜监衡州盐仓。

zhé zōng chū qǐ zhī xiāng zhōu

哲宗初,起知襄州。

rù wèi mì shū shǎo jiān yǐ jí qiú qù jiā zhí lóng tú gé zhī cài zhōu

入为秘书少监,以疾求去,加直龙图阁、知蔡州。

yú shì jǐ shì zhōng sūn jué hú zōng yù zhōng shū shè rén sū shì fàn bǎi lù yán bān bó jì néng wén zhāng zhèng shì móu gǔ xún lì shēn jiān shù qì shǒu dào bù huí yi yōu cì zhī gào shǐ liú jīng shī

于是给事中孙觉、胡宗愈、中书舍人苏轼、范百禄言:"攽博记能文章,政事侔古循吏,身兼数器,守道不回,宜优赐之告,使留京师。

zhì cài shù yuè zhào bài zhōng shū shè rén

"至蔡数月,召拜中书舍人。

qǐng fù jiù zhì jiàn zǐ wēi gé yú xī shěng

请复旧制,建紫微阁于西省。

jìng yǐ jí bù qǐ nián liù shí qī

竟以疾不起,年六十七。

bān suǒ zhù shū bǎi juǎn yóu suì shǐ xué

攽所著书百卷,尤邃史学。

zuò dōng hàn kān wù wéi rén suǒ chēng

作《东汉刊误》,为人所称。

yù sī mǎ guāng xiū zī zhì tōng jiàn zhuān zhí hàn shǐ

预司马光修《资治通鉴》,专职汉史。

wéi rén shū jùn bù xiū wēi yí xǐ xié xuè shù yòng yǐ zhāo yuàn huǐ zhōng bù néng gǎi

为人疏俊,不修威仪,喜谐谑,数用以招怨悔,终不能改。

fèng shì zì zhòng féng tiān zī jiǎn zhòng yǒu fǎ dù

奉世字仲冯,天资简重,有法度。

zhōng jìn shì dì

中进士第。

xī níng sān nián chū zhì shū mì yuàn zhū fáng jiǎn xiáng wén zì yǐ tài zi zhōng yǔn jū lì fáng

熙宁三年,初置枢密院诸房检详文字,以太子中允居吏房。

xiān shì jìn zòu yuàn měi wǔ rì jù dìng běn bào zhuàng shàng shū mì yuàn rán hòu chuán zhī sì fāng

先是,进奏院每五日具定本报状,上枢密院,然后传之四方。

ér dǐ lì zhé xiān qī bào xià huò jiáo wèi jiā shū yǐ rù yóu zhì

而邸吏辄先期报下,或矫为家书,以入邮置。

fèng shì qǐ gé dìng běn qù shí fēng dàn yǐ tōng hán téng bào

奉世乞革定本,去实封,但以通函腾报。

cóng zhī

从之。

shén zōng chēng qí fèng zhí bù gǒu jiā jí xián xiào lǐ jiǎn zhèng zhōng shū hù fáng gōng shì gǎi xíng fáng jìn zhí shǐ guǎn guó shǐ yuàn biān xiū guān

神宗称其奉职不苟,加集贤校理、检正中书户房公事,改刑房,进直史馆、国史院编修官。

dà lǐ zhì xiāng zhōu yù xiáng duàn guān dòu gé yǐ bái fèng shì fèng shì yuē jūn zì yǐ fǎ cóng shì wú yōng bái

大理治相州狱,详断官窦革以白奉世,奉世曰:"君自以法从事,毋庸白。

hòu cài què yǐ shì wén zhì fèng shì zuì zhé jiàng cài zhōu liáng liào yuàn

"后蔡确以是文致奉世罪,谪降蔡州粮料院。

jiǔ zhī wèi lì bù yuán wài láng

久之,为吏部员外郎。

yuán yòu chū lì dù zhī zuǒ sī láng zhōng qǐ jū láng tiān zhāng gé dài zhì shū mì dōu chéng zhǐ hù bù lì bù shì láng quán hù bù shàng shū

元祐初,历度支左司郎中、起居郎、天章阁待制、枢密都承旨、户部吏部侍郎、权户部尚书。

qī nián bài shū mì zhí xué shì qiān shū yuàn shì

七年,拜枢密直学士,签书院事。

zhé zōng qīn zhèng yòng èr nèi shì wèi yā bān zhōng shū shè rén lǚ xī chún fēng hái zhī

哲宗亲政,用二内侍为押班,中书舍人吕希纯封还之。

dì wèi yǒu jìn lì fèng shì yuē suī yǒu jìn lì nài rén bù kě hù xiǎo gù yǐ shuài xiān shī xíng wèi fēi ěr

帝谓有近例,奉世曰:"虽有近例,奈人不可户晓,顾以率先施行为非耳。

dì wèi fǎn mìng

"帝为反命。

jì ér zhāng dūn dāng guó fèng shì qǐ miǎn qù

既而章惇当国,奉世乞免去。

shào shèng yuán nián yǐ duān míng diàn xué shì zhī chéng dé jūn gǎi dìng zhōu

绍圣元年,以端明殿学士知成德军,改定州。

yú nián zhī chéng dū fǔ

逾年,知成都府。

guò dōu rù jìn yù shù péng dǎng qīng xié zhī zhuàng

过都入觐,欲述朋党倾邪之状。

dì jiāng tīng qí lái céng bù yuē yuán yòu biàn xiān cháo fǎ wú yī dāng zhě fèng shì yǒu lì yān zuì wéi lòu wǎng kǒng bù zú jiàn

帝将听其来,曾布曰:"元祐变先朝法,无一当者,奉世有力焉,最为漏网,恐不足见。

suì bù xǔ

"遂不许。

míng nián zé guāng lù shǎo qīng fēn sī nán jīng jū chēn zhōu

明年,责光禄少卿,分司南京,居郴州。

yù shǐ zhōng chéng xíng shù hé fèng shì hé liú zhì qīng hài dà chén fù lǚ dà fáng sū zhé suì dēng zhèng fǔ zài biǎn xí zhōu tuán liàn fù shǐ

御史中丞邢恕劾奉世合刘挚倾害大臣,附吕大防、苏辙,遂登政府,再贬隰州团练副使。

huī zōng lì jǐn hái qí guān zhí zhī dìng zhōu dà míng fǔ yùn zhōu

徽宗立,尽还其官职,知定州、大名府、郓州。

chóng níng chū zài duó zhí zé jū yí gǔn yǐ shè de guī

崇宁初,再夺职,责居沂、衮,以赦得归。

zhèng hé sān nián fù duān míng diàn xué shì

政和三年,复端明殿学士。

hōng nián qī shí sān

薨,年七十三。

fèng shì yōu yú lì zhì shàng ān jìng wén cí yǎ shàn zuì jīng hàn shū xué

奉世优于吏治,尚安静,文词雅赡,最精《汉书》学。

cháng yún jiā shì wéi zhī shì jūn nèi xǐng bù kuì zuò shì dà fū gōng lùn ér yǐ

常云:"家世唯知事君,内省不愧怍士大夫公论而已。

de sàng cháng lǐ yě pì rú hán shǔ jiā rén suī shàn shè shēng zhě bù néng wú bìng zhèng xū ān yǐ chù zhī

得丧,常理也,譬如寒暑加人,虽善摄生者不能无病,正须安以处之。

zēng gǒng zì zi gù jiàn chāng nán fēng rén

曾巩,字子固,建昌南丰人。

shēng ér jǐng mǐn dú shū shù bǎi yán tuō kǒu zhé sòng

生而警敏,读书数百言,脱口辄诵。

nián shí èr shì zuò liù lùn yuán bǐ ér chéng cí shén wěi

年十二,试作《六论》,援笔而成,辞甚伟。

fu guān míng wén sì fāng

甫冠,名闻四方。

ōu yáng xiū jiàn qí wén qí zhī

欧阳修见其文,奇之。

zhōng jiā yòu èr nián jìn shì dì

中嘉祐二年进士第。

diào tài píng zhōu sī fǎ cān jūn zhào biān xiào shǐ guǎn shū jí qiān guǎn gé jiào kān jí xián xiào lǐ wèi shí lù jiǎn tǎo guān

调太平州司法参军,召编校史馆书籍,迁馆阁校勘、集贤校理,为实录检讨官。

chū tōng pàn yuè zhōu zhōu jiù qǔ jiǔ chǎng qián gěi mù yá qián qián bù zú fù zhū xiāng hù qī qī nián zhǐ

出通判越州,州旧取酒场钱给募牙前,钱不足,赋诸乡户,期七年止;

qī jǐn mù zhě zhì yú duō rù yóu zé fù rú chū

期尽,募者志于多入,犹责赋如初。

gǒng fǎng de qí zhuàng lì ba zhī

巩访得其状,立罢之。

suì jī dù cháng píng bù zú shàn ér tián yě zhī mín bù néng jiē zhì chéng yì

岁饥,度常平不足赡,而田野之民,不能皆至城邑。

yù gào shǔ xiàn fěng fù rén zì shí sù zǒng shí wǔ wàn dàn shì cháng píng jià shāo zēng yǐ yǔ mín

谕告属县,讽富人自实粟,总十五万石,视常平价稍增以予民。

mín de cóng biàn shòu sù bù chū tián lǐ ér shí yǒu yú

民得从便受粟,不出田里,而食有余。

yòu dài zhī zhòng liáng shǐ suí qiū fù yǐ cháng nóng shì bù fá

又贷之种粮,使随秋赋以偿,农事不乏。

zhī qí zhōu qí zhì yǐ jí jiān jí dào wèi běn

知齐州,其治以疾奸急盗为本。

qū dī zhōu shì yōng zī xióng lǐ zhōng zi gāo héng zòng zéi liáng mín wū fù nǚ fú qì shàng tiě lì néng dòng quán háo zhōu xiàn lì mò gǎn jí gǒng qǔ zhì yú fǎ

曲堤周氏拥赀雄里中,子高横纵,贼良民,污妇女,服器上僣,力能动权豪,州县吏莫敢诘,巩取置于法。

zhāng qiū mín jù dǎng cūn luò jiān hào bà wáng shè zhuī piāo duó qiú wú bù rú zhì

章邱民聚党村落间,号"霸王社",椎剽夺囚,无不如志。

gǒng pèi sān shí yī rén yòu zhǔ mín wèi bǎo wǔ shǐ jǐ chá qí chū rù yǒu dào zé míng gǔ xiāng yuán měi fā zhé de dào

巩配三十一人,又属民为保伍,使几察其出入,有盗则鸣鼓相援,每发辄得盗。

yǒu gé you zhě míng zài bǔ zhōng yī rì zì chū shǒu

有葛友者,名在捕中,一日,自出首。

gǒng yǐn shí guān cháng zhī jiǎ yǐ qí cóng niǎn suǒ gòu jīn bó suí zhī kuā xùn sì jìng

巩饮食冠裳之,假以骑从,辇所购金帛随之,夸徇四境。

dào wén duō chū zì shǒu

盗闻,多出自首。

gǒng wài shì zhāng xiǎn shí yù xié èr qí tú shǐ zhī bù néng fù hé yě

巩外视章显,实欲携贰其徒,使之不能复合也。

zì shì wài hù bù bì

自是外户不闭。

hé běi fā mín jùn hé diào jí tā lù qí dāng gěi fu èr wàn

河北发民浚河,调及它路,齐当给夫二万。

xiàn chū àn jí sān dīng chū fū yī gǒng kuò qí yǐn lòu zhì yú jiǔ ér qǔ yī shěng fèi shù bèi

县初按籍三丁出夫一,巩括其隐漏,至于九而取一,省费数倍。

yòu chí wú míng dù qián wèi qiáo yǐ jì wǎng lái

又弛无名渡钱,为桥以济往来。

xǐ chuán shè zì cháng qīng dǐ bó zhōu yǐ dá yú wèi fán shěng liù yì rén jiē yǐ wéi lì

徙传舍,自长清抵博州,以达于魏,凡省六驿,人皆以为利。

xǐ xiāng zhōu hóng zhōu

徙襄州、洪州。

huì jiāng xī suì dà yì gǒng mìng xiàn zhèn tíng chuán xī chǔ yào dài qiú jūn mín bù néng zì yǎng zhě lái shí xī guān shè zī qí shí yǐn yī qīn zhī jù fēn yī shì zhěn shū qí quán shī duō guǎ wèi diàn zuì

会江西岁大疫,巩命县镇亭传,悉储药待求,军民不能自养者,来食息官舍,资其食饮衣衾之具,分医视诊,书其全失、多寡为殿最。

shī zhēng ān nán suǒ guò zhōu wèi wàn rén bèi

师征安南,所过州为万人备。

tā lì bào zhū jí liǎn mín bù kān

他吏暴诛亟敛,民不堪。

gǒng xiān qī qū chǔ cù jí shī qù shì lǐ bù zhī

巩先期区处猝集,师去,市里不知。

jiā zhí lóng tú gé zhī fú zhōu

加直龙图阁、知福州。

nán jiàn jiāng lè dào liáo ēn jì shè zuì chū jiàng yú zhòng kuì fù hé yīn xiāng jié fù páng lián shù zhōu yóu jié zhě hū zhī bù zhì jū rén shè kǒng

南剑将乐盗廖恩既赦罪出降,余众溃复合,阴相结附,旁连数州,尤桀者呼之不至,居人慑恐。

gǒng yǐ jì luó zhì zhī jì zì guī zhě èr bǎi bèi

巩以计罗致之,继自归者二百辈。

fú duō fó sì sēng lì qí fù ráo zhēng yù wéi zhǔ shǒu qiú qǐng gōng xíng

福多佛寺,僧利其富饶,争欲为主守,赇请公行。

gǒng bǐ qí tú xiāng tuī zé shi zhū jí yǐ cì bǔ zhī

巩俾其徒相推择,识诸籍,以次补之。

shòu tiè yú fǔ tíng què qí sī xiè yǐ jué zuǒ yòu jiǎo qiú zhī bì

授帖于府庭,却其私谢,以绝左右徼求之弊。

fú zhōu wú zhí tián suì zhōu yuán shū shōu qí zhí zì rù cháng sān sì shí wàn

福州无职田,岁鬻园蔬收其直,自入常三四十万。

gǒng yuē tài shǒu yǔ mín zhēng lì kě hu

巩曰:"太守与民争利,可乎?

ba zhī

"罢之。

hòu zhì zhě yì bù fù qǔ yě

后至者亦不复取也。

xǐ míng bó cāng sān zhōu

徙明、亳、沧三州。

gǒng fù cái míng jiǔ wài tú shì pō wèi yǎn jiǎn bù ǒu

巩负才名,久外徒,世颇谓偃蹇不偶。

yī shí hòu shēng bèi fēng chū gǒng shì zhī bó rú yě

一时后生辈锋出,巩视之泊如也。

guò quē shén zōng zhào jiàn láo wèn shén chǒng suì liú pàn sān bān yuàn

过阙,神宗召见,劳问甚宠,遂留判三班院。

shàng shū yì jīng fèi dì yuē gǒng yǐ jié yòng wéi lǐ cái zhī yào shì zhī yán lǐ cái zhě wèi yǒu jí cǐ

上疏议经费,帝曰:"巩以节用为理财之要,世之言理财者,未有及此。

dì yǐ sān cháo liǎng cháo guó shǐ gè zì wéi shū jiāng hé ér wéi yī jiā gǒng shǐ guǎn xiū zhuàn zhuān diǎn zhī bù yǐ dà chén jiān zǒng jì ér bù kè chéng

"帝以《三朝》、《两朝国史》各自为书,将合而为一,加巩史馆修撰,专典之,不以大臣监总,既而不克成。

huì guān zhì xíng bài zhōng shū shè rén

会官制行,拜中书舍人。

shí zì sān xǐng bǎi zhí shì xuǎn shòu yī xīn chú shū rì zhì shí shù rén rén jǔ qí zhí yú xùn cí diǎn yuē ér jǐn

时自三省百职事,选授一新,除书日至十数,人人举其职,于训辞典约而尽。

xún zhǎng yán ān jùn wáng dié zòu

寻掌延安郡王牒奏。

gù shì mìng hàn lín xué shì zhì shì tè shǔ zhī

故事命翰林学士,至是特属之。

fu shù yuè dīng mǔ jiān qù

甫数月,丁母艰去。

yòu shù yuè ér zú nián liù shí wǔ

又数月而卒,年六十五。

gǒng xìng xiào yǒu fù wáng fèng jì mǔ yì zhì fǔ sì dì jiǔ mèi yú wěi fèi dān ruò zhī zhōng huàn xué hūn jià yī chū qí lì

巩性孝友,父亡,奉继母益至,抚四弟、九妹于委废单弱之中,宦学昏嫁,一出其力。

wéi wén zhāng shàng xià chí chěng yù chū ér yù gōng běn yuán liù jīng zhēn zhuó yú sī mǎ qiān hán yù yī shí gōng zuò wén cí zhě xiān néng guò yě

为文章,上下驰骋,愈出而愈工,本原《六经》,斟酌于司马迁、韩愈,一时工作文词者,鲜能过也。

shǎo yǔ wáng ān shí yóu ān shí shēng yù wèi zhèn gǒng dǎo zhī yú ōu yáng xiū jí ān shí dé zhì suì yǔ zhī yì

少与王安石游,安石声誉未振,巩导之于欧阳修,及安石得志,遂与之异。

shén zōng cháng wèn ān shí hé rú rén

神宗尝问:"安石何如人?

duì yuē ān shí wén xué xíng yì bù jiǎn yáng xióng yǐ lìn gù bù jí

"对曰:"安石文学行义,不减扬雄,以吝故不及。

dì yuē ān shí qīng fù guì hé lìn yě

"帝曰:"安石轻富贵,何吝也?

yuē chén suǒ wèi lìn zhě wèi qí yǒng yú yǒu wéi lìn yú gǎi guò ěr

"曰:"臣所谓吝者,谓其勇于有为,吝于改过耳。

dì rán zhī

"帝然之。

lǚ gōng zhe cháng gào shén zōng yǐ gǒng wéi rén xíng yì bù rú zhèng shì zhèng shì bù rú wén zhāng yǐ shì bù dà yòng yún

吕公著尝告神宗,以巩为人行义不如政事,政事不如文章,以是不大用云。

dì bù zì yǒu chuán yòu dì zhào

弟布,自有传,幼弟肇。

zhào zì zi kāi jǔ jìn shì diào huáng yán bù yòng jiàn wèi zhèng zhōu jiào shòu zhuó chóng wén jiào shū guǎn gé jiào kān jiān guó zi jiān zhí jiǎng tóng zhī tài cháng lǐ yuàn

肇字子开,举进士,调黄岩簿,用荐为郑州教授,擢崇文校书、馆阁校勘兼国子监直讲、同知太常礼院。

tài cháng zì qín yǐ lái lǐ wén cán quē xiān rú gè yǐ yì shuō wú suǒ jī jù

太常自秦以来,礼文残缺,先儒各以臆说,无所稽据。

zhào zài zhí duō suǒ lí zhèng

肇在职,多所厘正。

qīn cí huáng de zhī yú běi jiāo gài zì zhào fā zhī yì lùn mò néng duó qí yì

亲祠皇地祗于北郊,盖自肇发之,异论莫能夺其议。

xiōng bù yǐ lùn shì yì shì bèi zé yì duó zhào zhǔ pàn

兄布以论市易事被责,亦夺肇主判。

zhì yú guǎn xià yòu duō xī zhǐ kuī sì zhě zhòng jiē wēi zhī zhào tián rán wú yùn

滞于馆下,又多希旨窥伺者,众皆危之,肇恬然无愠。

céng gōng liàng hōng zhào zhuàng qí xíng shén zōng lǎn ér jiā zhī

曾公亮薨,肇状其行,神宗览而嘉之。

qiān guó shǐ biān xiū guān jìn lì bù láng zhōng qiān yòu sī wèi shén zōng shí lù jiǎn tǎo

迁国史编修官,进吏部郎中,迁右司,为《神宗实录》检讨。

yuán yòu chū zhuó qǐ jū shè rén

元祐初,擢起居舍人。

wèi jǐ wèi zhōng shū shè rén

未几,为中书舍人。

lùn yè kāng zhí zhī qín zhōu bù dàng zhí zhèng yà bù xiān bái yù shǐ yīn gōng zhī

论叶康直知秦州不当,执政讶不先白,御史因攻之。

zhào qiú qù fàn chún rén yǔ yú cháo yuē ruò shàn rén bú jiàn róng wú bèi bù kě jū cǐ yǐ

肇求去,范纯仁语于朝曰:"若善人不见容,吾辈不可居此矣。

lì wèi zhī yán nǎi de shì

"力为之言,乃得释。

mén xià shì láng hán wéi zòu fàn bǎi lù shì tài huáng tài hòu yǐ wéi chán huǐ chū shǒu shān

门下侍郎韩维奏范百禄事,太皇太后以为谗毁,出守邓。

zhào yán wéi wèi cháo tíng biàn xié zhèng shì fēi bù kě yǐ yí sì zhú

肇言:"维为朝廷辨邪正是非,不可以疑似逐。

bù cǎo zhì

"不草制。

jiàn yì dài fū wáng dí yǐ lùn hú zōng yù chū shǒu rùn zhào yán bì xià jì fù xīn yú dà chén jì ěr mù yú tái jiàn èr zhě xiāng xū què yī bù kě

谏议大夫王觌,以论胡宗愈,出守润,肇言:"陛下寄腹心于大臣,寄耳目于台谏,二者相须,阙一不可。

jīn dí lùn zhí zhèng jí qù zhī shì ài fù xīn ér tu ěr mù yě

今觌论执政即去之,是爱腹心而涂耳目也。

dì wù jiā dí zhí lóng tú gé

"帝悟,加觌直龙图阁。

tài huáng shòu cè zhào zūn zhāng xiàn gù shì yù wén dé diàn

太皇受册,诏遵章献故事,御文德殿。

zhào yán tiān shèng chū liǎng zhì dìng yì shòu cè chóng zhèng rén zōng tè gǎi yān cǐ gài yī shí zhī zhì

肇言:"天圣初,两制定议受册崇政,仁宗特改焉,此盖一时之制。

jīn dì shù rén zōng gù shì yǐ jí chóng fèng xiào jìng zhī chéng kě wèi zhì yǐ

今帝述仁宗故事,以极崇奉孝敬之诚,可谓至矣。

chén qiè wèi tài huáng dāng yú cǐ shí tè xià zhào yáng dì xiào jìng zhī chéng ér gù zhí qiān dé qū cóng tiān shèng liǎng zhì zhī yì zhǐ yú chóng zhèng zé dì xiào yù xiǎn tài huáng zhī dé yù zūn yǐ

臣窃谓太皇当于此时特下诏扬帝孝敬之诚,而固执谦德,屈从天圣两制之议,止于崇政,则帝孝愈显,太皇之德愈尊矣。

kūn chéng jié shàng shòu yì lìng bǎi guān bān chóng zhèng

"坤成节上寿,议令百官班崇政。

zhào yòu yán tiān shèng sān nián jìn chén bān diàn tíng bǎi guān zhǐ qǐng nèi dōng mén bài biǎo

肇又言:"天圣三年,近臣班殿廷,百官止请内东门拜表。

zhì jiǔ nián shǐ yù huì qìng

至九年,始御会庆。

jīn tài huáng shèng dé bù kěn zì tóng zhāng xiàn yi rú sān nián zhī zhì

今太皇盛德,不肯自同章献,宜如三年之制。

bìng cóng zhī

"并从之。

sì nián chūn hàn yǒu sī yóu jiǎng chūn yàn

四年,春旱,有司犹讲春宴。

zhào tóng péng rǔ lì shàng shū yuē tiān zī fāng zuò zhèng jūn chén cè shēn wèi jù zhī shí

肇同彭汝砺上疏曰:"天菑方作,正君臣侧身畏惧之时。

nǎi xiāng yǔ yǐn shí yàn lè kǒng wú yǐ xiāo fù tiān biàn

乃相与饮食燕乐,恐无以消复天变。

yì rì yǒu zhǐ bà yàn

"翼日,有旨罢宴。

cài què biǎn xīn zhōu zhào xiān yǔ rǔ lì xiāng yuē jí lùn

蔡确贬新州,肇先与汝砺相约极论。

huì chú jǐ shì zhōng rǔ lì dú fēng hái zhì shū yán zhě wèi zhào mài yǒu lüè bù zì biàn

会除给事中,汝砺独封还制书,言者谓肇卖友,略不自辨。

yǐ bǎo wén gé dài zhì zhī yǐng zhōu xǐ shān qí chén zhōu yìng tiān fǔ

以宝文阁待制知颍州,徙邓、齐、陈州、应天府。

qī nián rù wèi lì bù shì láng

七年,入为吏部侍郎。

zhào zài lǐ yuàn shí qǐ qīn cí běi jiāo zhī yì

肇在礼院时,启亲祠北郊之议。

shì suì dāng jiāo zhào jiān kàng qián shuō jì ér hé jì tiān dì nǎi zì hé gǎi xíng bù

是岁当郊,肇坚抗前说,既而合祭天地,乃自劾,改刑部。

qǐng bù yǐ chū zhī xú zhōu xǐ jiāng níng fǔ

请不已,出知徐州,徙江宁府。

dì qīn zhèng gèng yòng jiù chén shù chēng zhào yì lǐ qù rù duì

帝亲政,更用旧臣,数称肇议礼,趣入对。

zhào yán rén zhǔ suī yǒu zì rán zhī shèng zhì bì lài zuǒ yòu qián hòu dé rén yǐ wéi lì zhèng zhī běn

肇言:"人主虽有自然之圣质,必赖左右前后得人,以为立政之本。

yí yú cǐ shí xuǎn zhōng xìn duān liáng zhī shì zhì zhū jìn bān yǐ cān móu yì bèi gù wèn

宜于此时选忠信端良之士,置诸近班,以参谋议,备顾问。

yǔ fu shēn chù fǎ gōng qīn jìn yì rì yù qí sǔn yì xiāng qù wàn wàn yǐ

与夫深处法宫,亲近{埶日}御,其损益相去万万矣。

guì jìn è qí yǔ chū zhī yíng zhōu yǔ xiōng bù yì dì

"贵近恶其语,出知瀛州,与兄布易地。

shí fāng zhì shí lù jī shàn zuì jiàng wèi chú zhōu

时方治实录讥讪罪,降为滁州。

shāo fù jí xián diàn xiū zhuàn

稍复集贤殿修撰。

lì tài zhōu hǎi zhōu

历泰州、海州。

huī zōng jí wèi fù zhào wèi zhōng shū shè rén

徽宗即位,复召为中书舍人。

rì shí sì yuè shuò dāng jiàng zhào qiú yán

日食四月朔,当降诏求言。

zhào jù shù dì zhǐ zhào xià tóu guǐ zhě rú zhī

肇具述帝旨,诏下,投匦者如织。

zhāng dūn è zhī yù yīn shì qù zhào dì bù tīng

章惇恶之,欲因事去肇,帝不听。

yuán yòu chén liáo bèi qiǎn zhě xián yǐ shè ēn zhēn xù

元祐臣僚被谴者,咸以赦恩甄叙。

zhào qǐng rén bìng lù sǐ zhě zuò xùn cí āi hòu cè dá dú zhě wèi zhī gǎn chuàng

肇请亻并录死者,作训词,哀厚恻怛,读者为之感怆。

qiān hàn lín xué shì jiān shì dú

迁翰林学士兼侍读。

jiàn guān chén guàn jǐ shì zhōng gōng yuán yǐ yán dé zuì wú gǎn jiù zhào jí lì lùn jiě

谏官陈瓘、给事中龚原以言得罪,无敢救,肇极力论解。

shí lùn zhě wèi yuán yòu shào shèng jūn wèi yǒu shī xiōng bù chuán dì mìng shǐ zhào zuò zhào yù tiān xià

时论者谓元祐、绍圣,均为有失,兄布传帝命,使肇作诏谕天下。

zhào jiàn dì yán bì xià sī jiàn huáng jí yǐ xiāo mǐ péng dǎng xū xiān fēn bié jūn zǐ xiǎo rén shǎng shàn fá è bù kě piān fèi

肇见帝言:"陛下思建皇极,以消弭朋党,须先分别君子小人,赏善罚恶,不可偏废。

kāi shuō bèi zhì

"开说备至。

yǐ ér zhào cóng zhōng chū

已而诏从中出。

bù zhī bài xiàng zhào shì dàng zhì guó cháo xué shì dì cǎo xiōng zhì wéi hán wéi yǔ zhào wèi yì guān róng

布之拜相,肇适当制,国朝学士弟草兄制,唯韩维与肇,为衣冠荣。

jiàn zhōng jìng guó yuán nián tài shǐ zòu rì yòu dāng shí sì yuè

建中靖国元年,太史奏日又当食四月。

zhào qǐng duì yán bǐ suì rì shí zhèng yáng jiù yì zhāng zhe

肇请对言:"比岁日食正阳,咎异章著。

bì xià jiǎn jiǎn qīng jìng zhī huà huò shuāi yú qián

陛下简俭清净之化,或衰于前;

shēng sè fú wán zhī hǎo huò méng yú xīn

声色服玩之好,或萌于心;

zhōng xié xián bù xiào huò yǒu wèi biàn

忠邪贤不肖,或有未辨;

shǎng qìng xíng wēi huò yǒu wèi dāng

赏庆刑威,或有未当。

zuǒ yòu ē yú yōng bì jiǎo jǔ mín yuān shī zhí yù bù dé shēn

左右阿谀,壅蔽矫举,民冤失职,郁不得伸。

cǐ yi fǎn fù xún shěng tòng zì kè zé yǐ sāi tiān biàn

此宜反复循省,痛自克责,以塞天变。

yán fā tì xià dì sǒng rán shùn nà

"言发涕下,帝悚然顺纳。

xiōng bù zài xiàng wèi yǐn gù shì bì jìn zhí bài lóng tú gé xué shì tí jǔ zhōng tài yī gōng

兄布在相位,引故事避禁职,拜龙图阁学士、提举中太一宫。

wèi jǐ chū zhī chén zhōu lì tài yuán yìng tiān fǔ yáng dìng èr zhōu

未几,出知陈州,历太原、应天府、扬定二州。

chóng níng chū luò zhí zhé zhī hé zhōu xǐ yuè zhōu jì biǎn pú zhōu tuán liàn fù shǐ ān zhì tīng zhōu

崇宁初,落职,谪知和州,徙岳州,继贬濮州团练副使,安置汀州。

sì nián guī rùn ér zú nián liù shí yī

四年,归润而卒,年六十一。

zì xī níng yǐ lái sì shí nián dà chén gèng yòng shì xié zhèng xiāng zhá dǎng lùn lǚ qǐ zhào shēn gèng qí jiān shù bù hé

自熙宁以来四十年,大臣更用事,邪正相轧,党论屡起,肇身更其间,数不合。

xiōng bù yǔ hán zhōng yàn bìng xiāng rì xī qīng wēi zhī

兄布与韩忠彦并相,日夕倾危之。

zhào jì jū wài yí shū gào zhī yuē xiōng fāng de jūn dāng yǐn yòng shàn rén yì zhèng dào yǐ dù dūn biàn fù qǐ zhī méng

肇既居外,移书告之曰:"兄方得君,当引用善人,翊正道,以杜惇、卞复起之萌。

ér shù yuè yǐ lái suǒ wèi duān rén jí shì jì jì qù cháo suǒ jìn yǐ wéi fǔ zuǒ shì cóng tái jiàn wǎng wǎng jiē qián rì shì dūn biàn zhě

而数月以来,所谓端人吉士,继迹去朝,所进以为辅佐、侍从、台谏,往往皆前日事惇、卞者。

yī dàn shì yì jīn rì bì shǒu yǐn zhī yǐ wéi gù wèi jì sī zhī kě wèi tòng kū

一旦势异今日,必首引之以为固位计,思之可为恸哭。

bǐ lái zhǔ yì yǐ yí xiǎo rén dào cháng

比来主意已移,小人道长。

jìn zé bì lùn yuán yòu rén yú dì qián tuì zé jǐn pái yuán yòu zhě yú yào lù

进则必论元祐人于帝前,退则尽排元祐者于要路。

yì shí dūn biàn zòng wèi zhì yī cài jīng zú yǐ jiān èr rén kě bù shēn lǜ

异时惇、卞纵未至,一蔡京足以兼二人,可不深虑。

bù bù néng cóng

"布不能从。

wèi jǐ jīng de zhèng bù yǔ zhào jù bù miǎn

未几,京得政,布与肇俱不免。

zhào tiān zī rén hòu ér róng mào duān yán

肇天资仁厚,而容貌端严。

zì shǎo lì xué bó lǎn jīng zhuàn wéi wén wēn rùn yǒu fǎ

自少力学,博览经传,为文温润有法。

gèng shí yī zhōu lèi duō shàn zhèng

更十一州,类多善政。

shào xīng chū shì yuē wén zhāo

绍兴初,谥曰文昭。

zi tǒng zhì zuǒ jiàn yì dài fū

子统,至左谏议大夫。

lùn yuē liú chang bó xué xióng wén lín yú suì gǔ qí wèi kǎo gōng rén zōng cì xià sǒng shì shàng shū zhēng zhī yǐ wéi rén zhǔ bù kě qīn chén xià zhī guān

论曰:刘敞博学雄文,邻于邃古,其为考功,仁宗赐夏竦谥,上疏争之,以为人主不可侵臣下之官;

jí fèng zhào dìng lè zhōng guì yù liè yòu jiàn yuē chén jù wèi yuán àng suǒ xiào

及奉诏定乐,中贵预列,又谏曰:"臣惧为袁盎所笑。

cǐ qǐ shì jūn wéi róng yuè zhě zāi

"此岂事君为容悦者哉。

bān suī shū jùn wén liè yú chang

攽虽疏隽,文埒于敞。

fèng shì kè xiāo shì chēng sān liú

奉世克肖,世称"三刘"。

zēng gǒng lì yán yú ōu yáng xiū wáng ān shí jiān yū xú ér bù fán jiǎn ào ér bù huì zhuó rán zì chéng yī jiā kě wèi nán yǐ

曾巩立言于欧阳修、王安石间,纡徐而不烦,简奥而不晦,卓然自成一家,可谓难矣。

zhào yǐ rú zhě ér yǒu néng lì zhī cái

肇以儒者而有能吏之才。

sòng zhī zhōng yè wén xué fǎ lǐ xián jīng qí néng ruò liú shì céng shì zhī jiā xué gài yǒu liǎng hàn zhī fēng yān

宋之中叶,文学法理,咸精其能,若刘氏、曾氏之家学,盖有两汉之风焉。

✦ You read 列传·卷七十八

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.