宋史 · 脱脱 · Chapter 334 of 496

列传·卷九十三

PinyinModern Translation
Size

xú xǐ li jì fù gāo yǒng néng chén qǐ liú yí xióng běn xiāo zhù táo bì lín guǎng

徐禧(李稷附) 高永能沈起刘彝熊本萧注陶弼林广

xú xǐ zì dé zhàn hóng zhōu fēn níng rén

徐禧,字德占,洪州分宁人。

shǎo yǒu zhì dù bó lǎn zhōu yóu yǐ qiú zhī gǔ jīn shì biàn fēng sú lì jiù bù shì kē jǔ

少有志度,博览周游,以求知古今事变、风俗利疚,不事科举。

xī níng chū wáng ān shí xíng xīn fǎ xǐ zuò zhì cè èr shí sì piān yǐ xiàn

熙宁初,王安石行新法,禧作《治策》二十四篇以献。

shí lǚ huì qīng lǐng xiū zhuàn jīng yì jú suì yǐ bù yī chōng jiǎn tǎo

时吕惠卿领修撰经义局,遂以布衣充检讨。

shén zōng jiàn qí suǒ shàng cè yuē xǐ yán cháo tíng yòng jīng shù biàn shì shí yǐ bā jiǔ rán qiè xí rén zhī yǔ bù qiú xīn tōng zhě xiāng bàn cǐ yán shì yě

神宗见其所上策,曰:"禧言朝廷用经术变士,十已八九,然窃袭人之语,不求心通者相半,此言是也。

yi shì yú yǒu yòng zhī de

宜试于有用之地。

jí shòu zhèn ān jūn jié dù tuī guān zhōng shū hù fáng xí xué gōng shì

"即授镇安军节度推官、中书户房习学公事。

suì yú zhào duì gù wèn jiǔ zhī yuē zhèn duō yuè rén wèi jiàn yǒu rú qīng zhě

岁余召对,顾问久之,曰:"朕多阅人,未见有如卿者。

zhuó tài zǐ zhōng yǔn guǎn gé jiào kān jiān chá yù shǐ lǐ xíng

"擢太子中允、馆阁校勘、监察御史里行。

yǔ zhōng chéng shān wǎn zhī jiàn yuàn fàn bǎi lù zá zhì zhào shì jū yù

与中丞邓绾、知谏院范百禄杂治赵世居狱。

li shì níng zhě xié shù chū rù guì rén jiān cháng xiàn shì jū mǔ kāng yǐ rén zōng yù zhì shī zèng zhī

李士宁者,挟术出入贵人间,尝见世居母康,以仁宗御制诗赠之。

yòu xǔ shì jū yǐ bǎo dāo qiě yuē fēi gōng bù kě dāng cǐ

又许世居以宝刀,且曰:"非公不可当此。

shì jū yǔ qí dǎng jiē shén zhī yuē shì níng èr sān bǎi suì rén yě

"世居与其党皆神之,曰:"士宁,二三百岁人也。

jiě shì qí shī yǐ wéi zhì bǎo zhī xiáng

"解释其诗,以为至宝之祥。

jí jū shì jū de zhī dài bǔ shì níng ér zǎi xiàng wáng ān shí gù yǔ shì níng shàn bǎi lù hé shì níng yǐ yāo wàng huò shì jū zhì bù guǐ

及鞫世居得之,逮捕士宁,而宰相王安石故与士宁善,百禄劾士宁以妖妄惑世居,致不轨。

xǐ zòu shì níng yí kāng shī shí rén zōng zhì jīn yù guān yǐ wéi fǎn chén bù gǎn tóng

禧奏:"士宁遗康诗实仁宗制,今狱官以为反,臣不敢同。

bǎi lù yán shì níng yǒu kě sǐ zhī zhuàng xǐ gù chū zhī yǐ mèi dà chén

"百禄言:"士宁有可死之状,禧故出之以媚大臣。

cháo tíng yǐ yù shǐ zá zhī shū mì chéng zhǐ cān zhì ér bǎi lù zuò bào shàng bù shí biǎn jìn xǐ jí xián xiào lǐ jiǎn zhèng lǐ fáng

"朝廷以御史杂知、枢密承旨参治,而百禄坐报上不实贬,进禧集贤校理、检正礼房。

ān shí yǔ huì qīng jiāo wù shān wǎn yán huì qīng xī jū fù sāng cháng dài huá tíng fù rén qián wǔ bǎi wàn mǎi tián shì zhào xǐ cān jū

安石与惠卿交恶,邓绾言惠卿昔居父丧,尝贷华亭富人钱五百万买田事,诏禧参鞫。

xǐ yīn yòu huì qīng wǎn hé zhī huì wǎn biǎn guān yù yì jiě

禧阴右惠卿,绾劾之,会绾贬官,狱亦解。

xǐ chū wèi jīng hú běi lù zhuǎn yùn fù shǐ

禧出为荆湖北路转运副使。

yuán fēng chū zhào zhī jiàn yuàn

元丰初,召知谏院。

huì qīng zài fū yán yù gèng fán hàn bīng zhàn shǒu tiáo yuē zhū lǎo jiàng bù wèi rán dì pō cǎi tīng jiāng tuī qí fǎ yú tā lù qiǎn xǐ wǎng jīng huà

惠卿在鄜延,欲更蕃汉兵战守条约,诸老将不谓然,帝颇采听,将推其法于他路,遣禧往经画。

xǐ shì huì qīng yì wèi shuài cài yán qìng yì yǐ wéi bù rán dì zhào yán qìng hái jiā xǐ zhí lóng tú gé shǐ wǎng dài yǐ mǔ yōu bù xíng

禧是惠卿议,渭帅蔡延庆亦以为不然,帝召延庆还,加禧直龙图阁,使往代,以母忧不行。

fú chú zhào shì zhī zhì gào jiān yù shǐ zhōng chéng

服除,召试知制诰兼御史中丞。

guān zhì xíng ba zhī zhì gào zhuān wèi zhōng chéng

官制行,罢知制诰,专为中丞。

shān wǎn shǒu cháng ān xǐ shū qí guò dì zhī qí yǐ huì qīng gù suī gǎi wǎn qīng zhōu yì zuǒ qiān xǐ jǐ shì zhōng

邓绾守长安,禧疏其过,帝知其以惠卿故,虽改绾青州,亦左迁禧给事中。

zhǒng è xi tǎo de yín xià yòu sān zhōu ér bù néng shǒu

种谔西讨,得银、夏、宥三州而不能守。

yán shuài shěn kuò yù jǐn chéng héng shān kàn píng xià chéng yǒng lè zhào xǐ yǔ nèi shì li shùn jǔ wǎng xiāng qí shì lìng kuò zǒng bīng yǐ cóng li jì zhǔ kuì xiǎng

延帅沈括欲尽城横山,瞰平夏,城永乐,诏禧与内侍李舜举往相其事,令括总兵以从,李稷主馈饷。

xǐ yán yín zhōu suī jù míng táng chuān wú dìng hé zhī huì ér gù chéng dōng nán yǐ wèi hé shuǐ suǒ tūn qí xī běi yòu zǔ tiān qiàn shí bù rú yǒng lè zhī xíng shì xiǎn è

禧言:"银州虽据明堂川、无定河之会,而故城东南已为河水所吞,其西北又阻天堑,实不如永乐之形势险厄。

qiè wéi yín xià yòu sān zhōu xiàn méi bǎi nián yī rì xīng fù yú biān jiāng shì gōng shí wèi jùn wěi jūn fēng shì qì gù yǐ bǎi bèi

窃惟银、夏、宥三州,陷没百年,一日兴复,于边将事功,实为俊伟,军锋士气,固已百倍;

dàn jiàn zhōu zhī shǐ fán fèi bù zī

但建州之始,烦费不赀。

ruò xuǎn zé yào huì jiàn zhì pù shān míng suī fēi zhōu shí yǒu qí de jiù lái jiāng sāi nǎi zài fù xīn

若选择要会,建置堡栅,名虽非州,实有其地,旧来疆塞,乃在腹心。

yǐ yǔ shěn kuò yì zhù zhài pù gè liù

已与沈括议筑砦堡各六。

zhài zhī dà zhě zhōu jiǔ bǎi bù xiǎo zhě wǔ bǎi bù bǎo zhī dà zhě èr bǎi bù xiǎo zhě bǎi bù yòng gōng èr shí sān wàn

砦之大者周九百步,小者五百步,堡之大者二百步,小者百步,用工二十三万。

suì chéng yǒng lè shí sì rì ér chéng

"遂城永乐,十四日而成。

xǐ kuò shùn jǔ hái mǐ zhī

禧、括、舜举还米脂。

míng rì xià bīng shù qiān jì qū xīn chéng xǐ jí wǎng shì zhī

明日,夏兵数千骑趋新城,禧亟往视之。

huò shuō xǐ yuē chū bèi zhào xiāng chéng yù kòu fēi zhí yě

或说禧曰:"初被诏相城,御寇,非职也。

xǐ bù tīng yǔ shùn jǔ jì jù xíng kuò dú shǒu mǐ zhī

"禧不听,与舜举、稷俱行,括独守米脂。

xiān shì zhǒng è hái zì jīng shī jí yán chéng yǒng lè fēi jì xǐ nù biàn sè wèi è yuē jūn dú bù wèi sǐ hu

先是,种谔还自京师,极言城永乐非计,禧怒变色,谓谔曰:"君独不畏死乎?

gǎn wù chéng shì

敢误成事。

è yuē chéng zhī bì bài bài zé sǐ jù jié zhì yì sǐ

"谔曰:"城之必败,败则死,拒节制亦死;

sǐ yú cǐ yóu yù yú sàng guó shī ér lún yì yù yě

死于此,犹愈于丧国师而沦异域也。

xǐ dù bù kě qū zòu è bá hù yì yì zhào è shǒu yán zhōu

"禧度不可屈,奏谔跋扈异议,诏谔守延州。

xià bīng èr shí wàn zhūn jīng yuán běi wén chéng yǒng lè jí lái zhēng biān

夏兵二十万屯泾原北,闻城永乐,即来争边。

rén chí gào zhě shí shù xǐ děng jiē bù zhī xìn yuē bǐ ruò dà lái shì wú lì gōng qǔ fù guì zhī qiū yě

人驰告者十数,禧等皆不之信,曰:"彼若大来,是吾立功取富贵之秋也。

xǐ jí fù zhī dà jiàng gāo yǒng xiǎng yuē chéng xiǎo rén guǎ yòu wú shuǐ bù kě shǒu

"禧亟赴之,大将高永享曰:"城小人寡,又无水,不可守。

xǐ yǐ wéi jū zhòng yù zhǎn zhī jì ér xiè sòng yán yù

"禧以为沮众,欲斩之,既而械送延狱。

bǐ zhì xià bīng qīng guó ér zhì yǒng xiǎng xiōng yǒng néng qǐng jí qí wèi chén jī zhī

比至,夏兵倾国而至,永享兄永能请及其未陈击之。

xǐ yuē ěr hé zhī wáng shī bù gǔ bù chéng liè

禧曰:"尔何知,王师不鼓不成列。

xǐ zhí dāo zì lǜ shì zú jù zhàn

"禧执刀自率士卒拒战。

xià rén yì zhòng fēn zhèn dié gōng dǐ chéng xià

夏人益众,分阵迭攻抵城下。

qū zhēn bīng chén yú shuǐ jì guān jūn bù lì jiàng shì jiē yǒu jù sè

曲珍兵陈于水际,官军不利,将士皆有惧色。

zhēn bái xǐ yuē jīn zhòng xīn yǐ yáo bù kě zhàn zhàn bì bài qǐng shōu bīng rù chéng

珍白禧曰:"今众心已摇,不可战,战必败,请收兵入城。

xǐ yuē jūn wèi dà jiàng nài hé yù dí bù zhàn xiān zì tuì yá

"禧曰:"君为大将,奈何遇敌不战,先自退邪?

é xià qí zú dù shuǐ fàn chén

"俄夏骑卒度水犯陈。

fū yán xuǎn fēng jūn zuì wéi xiāo ruì jiē yī dāng bǎi yín qiāng jǐn ǎo guāng cǎi yào rì xiān jiē zhàn ér bài bēn rù chéng rǒu hòu chén

鄜延选锋军最为骁锐,皆一当百,银枪锦袄,光彩耀日,先接战而败,奔入城,蹂后陈。

xià rén chéng zhī shī dà kuì sǐ jí qì jiǎ nán bēn zhě jǐ bàn

夏人乘之,师大溃,死及弃甲南奔者几半。

zhēn yǔ cán bīng rù chéng yá jùn jìng zhǎi qí zú yuán yá ér shàng sàng mǎ bā qiān pǐ suì shòu wéi

珍与残兵入城,崖峻径窄,骑卒缘崖而上,丧马八千匹,遂受围。

shuǐ zhài wèi xià rén suǒ jù jué jǐng bù jí quán shì zú kě sǐ zhě tài bàn

水砦为夏人所据,掘井不及泉,士卒渴死者太半。

xià rén yǐ fù dēng chéng shàng fú chuàng jù dòu

夏人蚁附登城,尚扶创拒斗。

zhēn dù bù kě dí yòu bái xǐ qǐng tū wéi ér nán

珍度不可敌,又白禧,请突围而南;

yǒng néng yì quàn li jì jǐn juān jīn bó mù sǐ shì lì zhàn yǐ chū jiē bù tīng

永能亦劝李稷尽捐金帛,募死士力战以出,皆不听。

wù xū yè dà yǔ chéng xiàn sì jiāng zǒu miǎn xǐ shùn jǔ jì sǐ zhī yǒng néng méi yú chén

戊戌夜大雨,城陷,四将走免,禧、舜举、稷死之,永能没于陈。

chū kuò zòu xià bīng lái bī chéng jiàn guān bīng zhěng gù hái

初,括奏夏兵来逼城,见官兵整,故还。

dì yuē kuò liào dí shū yǐ bǐ lái wèi chū zhàn qǐ kěn jù tuì yá bì yǒu dà bīng zài hòu

帝曰:"括料敌疏矣,彼来未出战,岂肯遽退邪、必有大兵在后。

yǐ ér guǒ rán

"已而果然。

dì wén xǐ děng sǐ tì qì bēi fèn wèi zhī bù shí

帝闻禧等死,涕泣悲愤,为之不食。

zèng xǐ jīn zǐ guāng lù dài fu lì bù shàng shū shì yuē zhōng mǐn

赠禧金紫光禄大夫、吏部尚书,谥曰忠愍。

guān qí jiā èr shí rén

官其家二十人。

jì gōng bù shì láng guān qí jiā shí èr rén

稷工部侍郎,官其家十二人。

xǐ shū kuàng yǒu dǎn lüè hǎo tán bīng měi yún xī běi kě tuò shǒu qǔ hèn jiàng shuài qiè ěr

禧疏旷有胆略,好谈兵,每云西北可唾手取,恨将帅怯尔。

lǚ huì qīng lì yǐn zhī gù bù cì yòng

吕惠卿力引之,故不次用。

zì líng wǔ zhī bài qín jìn kùn jí tiān xià qǐ wàng xī bīng ér shěn kuò zhǒng è chén jìn qǔ zhī cè

自灵武之败,秦、晋困棘,天下企望息兵,而沈括、种谔陈进取之策。

xǐ sù yǐ biān shì zì rèn kuáng móu qīng dí cù yǔ qiáng lǔ yù zhì yú fù mò

禧素以边事自任,狂谋轻敌,猝与强虏遇,至于覆没。

zì shì zhī hòu dì shǐ zhī biān chén bù kě xìn yǐ shēn zì huǐ jiù suì bù fù yòng bīng wú yì yú xi fá yǐ

自是之后,帝始知边臣不可信倚,深自悔咎,遂不复用兵,无意于西伐矣。

zi fǔ zì yǒu chuán

子俯自有传。

li jì zì zhǎng qīng qióng zhōu rén

李稷,字长卿,邛州人。

fù xuàn lóng tú gé zhí xué shì

父绚,龙图阁直学士。

jì yòng yīn lì guǎn kù quán hé běi xi lù zhuǎn yùn pàn guān xiū zhí shēn zhào xíng sān zhōu chéng yì wú qiān sù rán qiào kè yán rěn

稷用荫历管库,权河北西路转运判官,修拓深、赵、邢三州城,役无愆素,然峭刻严忍。

chá fǎng shǐ zhě yǐ wéi yán dōu shuǐ chéng chéng fǎng yì su qí yuè zhí

察访使者以为言,都水丞程昉亦诉其越职。

zhào lìng jiàn xī

诏令件析。

yù shǐ zhōu yǐn yòu lùn jì fù sǐ èr shí nián bù zàng jǐn xǐ dōng lù é tí jǔ shǔ bù chá chǎng

御史周尹又论稷父死二十年不葬,仅徙东路,俄提举蜀部茶场。

fu liǎng suì xiàn kè qī shí liù wàn mín zhuó yán tiě pàn guān

甫两岁,羡课七十六万缗,擢盐铁判官。

zhào tuī yáng qí gōng yǐ quàn zài wèi suì wèi shǎn xī zhuǎn yùn shǐ zhì zhì xiè yán

诏推扬其功以劝在位,遂为陕西转运使、制置解盐。

qín mín zuò shě dào bàng zhě chuàng shǐ nà qīn jiē qián yí lù rǎo yuàn yǔ li chá jiē yǐ kē bào zhù chēng

秦民作舍道傍者,创使纳"侵街钱",一路扰怨,与李察皆以苛暴著称。

shí rén yǔ yuē níng féng hēi shā mò féng jì chá

时人语曰:"宁逢黑杀,莫逢稷、察。

zhǒng è qǐ xìng líng yì jì wén zhī yì shàng yán kě lìng biān miàn zhū jiāng gè chū bīng náo zhī shǐ bù dé gēng zhòng zé qí guó bì kùn guó kùn zhòng lí qǔ kě jué yě

种谔起兴、灵议,稷闻之亦上言:"可令边面诸将各出兵挠之,使不得耕种,则其国必困,国困众离,取可决也。

jí chū jìng jì dū xiǎng mín kǔ zhé yùn duō sàn yì jì lìng qí shì zhí zhī duàn qí zú jīn wǎn zhuǎn shān gǔ jiān fán shù shí rén lěi rì nǎi de sǐ

"及出境,稷督饷,民苦折运,多散逸,稷令骑士执之,断其足筋,宛转山谷间,凡数十人,累日乃得死。

shǐ jì shòu zhǐ de zhǎn jùn shǒu yǐ xià yú shì shàng xià xiāng lín yǐ jùn fǎ suī xiǎo lì hù dīng fū yì zhuān lù bù qǐng

始,稷受旨得斩郡守以下,于是上下相临以峻法,虽小吏护丁夫,亦颛戮不请。

jūn shí jìng bù jì

军食竟不继。

è móu zhǎn jì kè lǚ dà jūn yǐn yì zé zhī fù shǐ hái qǔ liáng

谔谋斩稷,客吕大钧引义责之,复使还取粮。

jì jí è yóu xuān yán jì fá jūn xīng zhì dà gōng bù jiù zuò xuē liǎng zhì biǎn wèi pàn guān

既集,谔犹宣言稷乏军兴,致大功不就,坐削两秩,贬为判官。

yǒng lè jì chéng jì xī niǎn jīn yín chāo bó chōng rèn qí zhōng yù kuā shì xú xǐ yǐ wéi chéng fu jiù ér zhōng yǐ shí

永乐既城,稷悉辇金、银、钞、帛充牣其中,欲夸示徐禧,以为城甫就而中已实。

jī jīn jì duō gù shòu wéi yù jí ér jì shǒu zhī bù gǎn qù yǐ jí yú nán

积金既多,故受围愈急,而稷守之不敢去,以及于难。

li shùn jǔ bié yǒu chuán

李舜举别有传。

gāo yǒng néng zì jūn jǔ shì wèi suí zhōu rén

高永能,字君举,世为绥州人。

chū bó zǔ wén shān bù jǔ zhōu lái guī jí bài tuán liàn shǐ yǐ ér qì zhī běi qiān qí zǔ wén yù dú liú jū yán zhōu zhì yǒng néng shǐ jiā qīng jiàn

初,伯祖文〈山不〉举州来归,即拜团练使,已而弃之北迁,其祖文玉独留居延州,至永能始家青涧。

shǎo yǒu yǒng lì shàn qí shè yóu xíng wu bǔ diàn shì shāo qiān gòng fèng guān

少有勇力,善骑射,由行伍补殿侍,稍迁供奉官。

zhǒng è qǔ suí zhōu fā yǒng néng bīng liù qiān xiān qū rù luō wù wǔ zhàn jiē jié zhuǎn gòng bèi kù fù shǐ

种谔取绥州,发永能兵六千先驱入啰兀,五战皆捷,转供备库副使。

zhì suí dé chéng pì dì sì qiān qǐng zēng hù qiān sān bǎi jí zhī chéng shì

治绥德城,辟地四千顷,增户千三百,即知城事。

yuán fēng chū wèi fū yán dōu jiān

元丰初,为鄜延都监。

qiū dà rěn xià rén zhūn èr qiān jì yú dà huì píng jiāng qǔ jia

秋,大稔,夏人屯二千骑于大会平,将取稼。

yǒng néng jiǎn jīng qí tū guò qí yíng qí zú jīng kuì huò qián xiá èr rén

永能简精骑突过其营,骑卒惊溃,获钤辖二人。

zhuǎn liù zhái shǐ

转六宅使。

xià rén huàn zhī lìng yuē yǒu de gāo liù zhái zhě shǎng jīn děng qí shēn

夏人患之,令曰:"有得高六宅者,赏金等其身。

jīng lüè shǐ lǚ huì qīng xíng biān yǒng néng fú qí gǔ zhōng yǐ bèi qīn yì

"经略使吕惠卿行边,永能伏骑谷中,以备侵轶。

biān qí guǒ zhì chí chū jī zǒu zhī

边骑果至,驰出击走之。

xià bīng èr wàn fàn dāng chuān bǎo yǒng néng yǐ qiān jì yǔ xiāng yù dù bù néng zhī yī xiǎn shè yí bīng qiě dòu qiě què ér lìng hòu qí yáng chén ruò yuán bīng zhì zhě fèn ér qián suì jiě qù

夏兵二万犯当川堡,永能以千骑与相遇,度不能支,依险设疑兵,且斗且却,而令后骑扬尘,若援兵至者,奋而前,遂解去。

zhuó běn lù qián xiá

擢本路钤辖。

sì nián xi tǎo yǒng néng wéi qián fēng wéi mǐ zhī chéng

四年,西讨,永能为前锋,围米脂城。

biān rén shí wàn lái yuán yǒng néng wèi dì yǒng hēng yuē bǐ shì zhòng jí yì wú jūn yíng dāng dà chuān yi yán chén dài qí zhì zhāng zuǒ yòu yì jī zhī kě pò yě

边人十万来援,永能谓弟永亨曰:"彼恃众集易吾军,营当大川,宜严陈待其至,张左右翼击之,可破也。

jié dàn áo zhàn yú wú dìng hé zhǎn shǒu shù qiān jí de mǎ sān qiān tuó tuó niú yáng wàn jì

"诘旦,鏖战于无定河,斩首数千级,得马三千、橐驼牛羊万计。

chéng yóu wèi xià mì qiǎn dié shuō jiàng qí dōng bì shǒu jiāng yī yǐ wén jǐn dǎo yǐ gǔ chuī yào zhū chéng xià qiú lìng jiè é yù nǎi chū jiàng

城犹未下,密遣谍说降其东壁守将,衣以文锦,导以鼓吹,耀诸城下,酋令介讹遇乃出降。

jìn dōng shàng gé mén shǐ níng zhōu cì shǐ yǐ nián qǐng lǎo bù xǔ yòu jìn sì fāng guǎn shǐ róng zhōu tuán liàn shǐ

进东上阁门使、宁州刺史,以年请老,不许,又进四方馆使、荣州团练使。

yǒng lè zhī yì xiàn móu jiē bù yòng

永乐之役,献谋皆不用。

chéng jì xiàn qí sūn chāng yì yù yuán zhī cóng jiàn dào chū yǒng néng tàn yuē wú jié fà cóng shì xī qiāng zhàn wèi cháng cuò jīn nián yǐ qī shí shòu guó dà ēn hèn wú yǐ bào cǐ wú sǐ suǒ yě

城既陷,其孙昌裔欲援之从间道出,永能叹曰:"吾结发从事西羌,战未尝挫,今年已七十,受国大恩,恨无以报,此吾死所也。

gù yì yī zú bì yī zhàn ér sǐ

"顾易一卒敝衣,战而死。

qí zi shì liàng yǔ chāng yì qiú dé shī yǐ guī

其子世亮与昌裔求得尸以归。

zhào zèng fáng zhōu guān chá shǐ lù shì liàng wèi zhōng zhōu cì shǐ zhū sūn jiē shì jìn diàn zhí

诏赠房州观察使,录世亮为忠州刺史,诸孙皆侍禁殿直。

yǒng néng jiā shì zhōu jiāng suǒ lǐng duō gù bù qǔ fǔ zhī yǒu ēn huì yù dí zé shēn xiān zhī

永能家世州将,所领多故部曲,拊之有恩惠,遇敌则身先之。

xià yǒu shāng zhě zài yǐ jǐ fù mǎ gù néng de shì sǐ lì

下有伤者,载以己副马,故能得士死力。

yuǎn jìn xǐ yán qí shì chēng zhī yuē lǎo gāo

远近喜言其事,称之曰"老高"。

jí sǐ biān rén wú bù tòng xī

及死,边人无不痛惜。

cháng guò qí yuǎn zǔ táng suí zhōu cì shǐ sī xiáng táo shā chuān miào de huà xiàng jí shén dào bēi shàng zhī zhào jí suǒ zài cì tián sān shí qǐng yǐ fèng jì sì

尝过其远祖唐绥州刺史思祥淘沙川庙,得画像及神道碑上之,诏即所在赐田三十顷,以奉祭祀。

yǒng néng zhī wáng yán zhōu jiāng huáng chéng shǐ kòu wěi yì lì zhàn ér méi zèng jūn zhōu fáng yù shǐ

永能之亡,延州将皇城使寇伟亦力战而没,赠均州防御使。

chén qǐ zì xìng zōng míng zhōu yín rén

沈起,字兴宗,明州鄞人。

jìn shì gāo dì diào chú zhōu pàn guān yǔ jiān zhēn zhōu zhuǎn bān cāng

进士高第,调滁州判官,与监真州转般仓。

wén fù bìng wěi guān guī shì yǐ sàng miǎn yǒu sī hé qí shàn qù

闻父病,委官归侍,以丧免,有司劾其擅去。

zhōng sàng jiàn shū yìng gé dāng qiān yòng dì wèi fǔ chén yuē guān guò zhī rén

终丧,荐书应格当迁用,帝谓辅臣曰:"观过知仁。

jīn yóu fù jí ér zhì zuì hé yǐ hòu fēng jiào ér quàn tiān xià zhī wéi rén zi zhě

今由父疾而致罪,何以厚风教而劝天下之为人子者。

nǎi tè qiān zhī zhī hǎi mén xiàn

"乃特迁之,知海门县。

xiàn fù hǎi de bēi jiān suì hǎi cháo zhì mào mín tián shě mín xǐ yǐ bì qì qí yè

县负海地卑,间岁海潮至,冒民田舍,民徙以避,弃其业。

qǐ wèi zhù dī bǎi lǐ yǐn jiāng shuǐ guàn gài qí zhōng tián yì pì mín xiāng shuài yǐ guī zhì lì cí yǐ bào

起为筑堤百里,引江水灌溉其中,田益辟,民相率以归,至立祠以报。

yù shǐ zhōng chéng bāo zhěng jǔ wèi jiān chá yù shǐ

御史中丞包拯举为监察御史。

lì bù gé xuǎn lì yǐ zāng sī guà fǎ wú qīng zhòng zhōng shēn bù qiān

吏部格,选吏以赃私絓法,无轻重终身不迁。

qǐ lùn qí qíng kě jīn zhě kě xiàn nián xù yòng suì zhe wèi lìng

起论其情可矜者,可限年叙用,遂著为令。

lì xiàn lìng kǎo kè fǎ shè hé qú sī lǐng zhū dào shuǐ zhèng qǐ cǎi hàn gù shì zé qīng dài fū zǐ dì rù sù wèi xuǎn xián liáng wén xué gāo dì jǐ shì gōng shěng wù zhuān rèn huàn guān zōng shì tǎn miǎn qīn lìng bǔ wài guān fù fǔ bīng tài rǒng zú shū shù shí shàng

立县令考课法,设河渠司领诸道水政,乞采汉故事,择卿大夫子弟入宿卫,选贤良文学高第给事宫省,勿专任宦官,宗室袒免亲令补外官,复府兵,汰冗卒,书数十上。

yǐ lùn xīng guó tiě guān shì bù hé chū tōng pàn yuè zhōu gǎi zhī qí chu èr zhōu

以论兴国铁官事不合,出通判越州,改知蕲、楚二州。

jīng dōng suì jī dào qǐ chú tí diǎn xíng yù

京东岁饥盗起,除提点刑狱。

zhì zé kāi shǒu shú fǎ xié qí wu dào nèi zì kuí yí zhuǎn xiāng shù fù wéi kǒng hòu

至,则开首赎法携其伍,盗内自睽疑,转相束缚唯恐后。

gǎi kāi fēng fǔ pàn guān wèi hú nán zhuǎn yùn shǐ

改开封府判官,为湖南转运使。

fán yǔ máo jīn gé zhōu jí zhú jiàn zhī cái duō chū suǒ bù qǔ yú mín wú zhì lì xié wèi jiān

凡羽毛、筋革、舟楫、竹箭之材,多出所部,取于民无制,吏挟为奸。

qǐ huì qí dāng yòng zì yǔ shāng rén mào yì suǒ shěng shén liù qī

起会其当用,自与商人贸易,所省什六七。

zhào wèi sān sī yán tiě fù shǐ zhí shè rén yuàn

召为三司盐铁副使,直舍人院。

xī níng sān nián hán jiàng shǐ shǎn xī jiā qǐ jí xián diàn xiū zhuàn shǎn xī dōu zhuǎn yùn shǐ

熙宁三年,韩绛使陕西,加起集贤殿修撰、陕西都转运使。

qìng zhōu jūn biàn jiāng kòu cháng ān qǐ lǜ bīng tǎo píng zhī

庆州军变,将寇长安,起率兵讨平之。

huì hán jiàng chéng suí zhōu bù lì qǐ yì ba zhī jiāng níng fǔ

会韩绛城绥州不利,起亦罢知江宁府。

rù zhī lì bù liú nèi quán

入知吏部流内铨。

fèng shǐ qì dān zhì wáng tíng qí wèi zhe nǎi yǔ xià shǐ děng qǐ yuē bǐ péi chén ěr bù dàng yǔ wáng rén chǐ

奉使契丹,至王庭,其位著乃与夏使等,起曰:"彼陪臣尔,不当与王人齿。

cí bù jiù liè suì shēng dōng cháo shǐ zhě zì shì wèi dìng zhì

"辞不就列,遂升东朝使者,自是为定制。

liù nián bài tiān zhāng gé dài zhì zhī guì zhōu

六年,拜天章阁待制、知桂州。

zì wáng ān shí yòng shì shǐ qiú biān gōng wáng sháo yǐ xī hé jìn zhāng dūn xióng běn yì yīn cǐ qiú fèn

自王安石用事,始求边功,王韶以熙河进,章惇、熊本亦因此求奋。

shì shí yì zhě yán jiāo zhǐ kě qǔ cháo tíng mìng xiāo zhù shǒu guì jīng lüè zhī

是时,议者言交阯可取,朝廷命萧注守桂经略之。

zhù gài zào móu zhě yě zhì shì fù yǐ wéi nán

注盖造谋者也,至是,复以为难。

qǐ yán nán jiāo xiǎo chǒu wú bù kě qǔ zhī lǐ

起言:"南交小丑,无不可取之理。

nǎi yǐ qǐ dài zhù suì yī yì shì gōng tǎo

"乃以起代注,遂一意事攻讨。

wàng yán mì shòu zhǐ shàn lìng jiāng lì rù xī dòng diǎn jí tǔ dīng wèi bǎo wǔ shòu yǐ chén tú shǐ suì shí yì xí

妄言密受旨,擅令疆吏入溪洞,点集土丁为保伍,授以陈图,使岁时肄习。

jì mìng zhǐ shǐ yīn dū yùn yán zhī hǎi bīn jí zhōu shī yù jiào shuǐ zhàn

继命指使因督𫗥盐之海滨,集舟师寓教水战。

gù shí jiāo rén yǔ zhōu xiàn mào yì xī jìn zhǐ zhī

故时交人与州县贸易,悉禁止之。

yú shì jiāo zhǐ yì èr dà jí bīng dīng móu rù kòu

于是交阯益贰,大集兵丁谋入寇。

sū jiān zhī yōng zhōu yǐ shū dǐ qǐ qǐng zhǐ bǎo jiá ba shuǐ yùn tōng hù shì

苏缄知邕州,以书抵起,请止保甲,罢水运,通互市。

qǐ bù tīng hé jiān jǔ yì qǐ zuò biān yì ba

起不听,劾缄沮议,起坐边议罢。

mìng liú yí dài zhī yǐ shǒu guǎng rì è jué qí biǎo shū yú shì jiāo rén yí jù lǜ zhòng fàn jìng biān xiàn lián bái qīn yōng sì zhōu sǐ zhě shù shí wàn rén

命刘彝代之以守广,日遏绝其表疏,于是交人疑惧,率众犯境,边陷廉、白、钦、邕四州,死者数十万人。

shì wén biǎn qǐ tuán liàn shǐ ān zhì yǐng zhōu xǐ yuè yòu xǐ xiù ér zú

事闻,贬起团练使,安置郢州,徙越,又徙秀而卒。

qǐ shēng píng xǐ tán bīng cháng yǐ bīng fǎ yè fàn zhòng yān zhòng yān qì qí cái zhù sūn wǔ shū yǐ zì xiàn zú yòng cǐ bài

起生平喜谈兵,尝以兵法谒范仲淹,仲淹器其材,注孙武书以自见,卒用此败。

liú yí zì zhí zhōng fú zhōu rén

刘彝,字执中,福州人。

yòu jiè tè jū xiāng yǐ xíng yì chēng

幼介特,居乡以行义称。

cóng hú yuàn xué yuàn chēng qí shàn zhì shuǐ fán suǒ lì gāng jì guī shì yí lì jū duō

从胡瑗学,瑗称其善治水,凡所立纲纪规式,彝力居多。

dì jìn shì wèi shào wǔ wèi diào gāo yóu bù yí qú shān lìng

第进士,为邵武尉,调高邮簿,移朐山令。

zhì bù shū xù gū guǎ zuò bēi chí jiào zhǒng yì píng fù yì yì jiān huá fán suǒ yǐ huì mín zhě wú bù zhì

治簿书,恤孤寡,作陂池,教种艺,平赋役,抑奸猾,凡所以惠民者无不至。

yì rén jì qí shì mù yuē zhì fàn

邑人纪其事,目曰"治范"。

xī níng chū wèi zhì zhì sān sī tiáo lì guān shǔ yǐ yán xīn fǎ fēi biàn bà

熙宁初,为制置三司条例官属,以言新法非便罢。

shén zōng zé shuǐ guān yǐ yí xī dōng nán shuǐ lì chú dōu shuǐ chéng

神宗择水官,以彝悉东南水利,除都水丞。

jiǔ yǔ biàn zhǎng yì kāi cháng chéng kǒu yí qǐng dàn qǐ yáng qiáo dǒu mén shuǐ jí tuì

久雨汴涨,议开长城口,彝请但启杨桥斗门,水即退。

wèi liǎng zhè zhuǎn yùn pàn guān

为两浙转运判官。

zhī qián zhōu sú shàng wū guǐ bù shì yī yào

知虔州,俗尚巫鬼,不事医药。

yí zhe zhèng sú fāng yǐ xun chì yín wū sān qiān qī bǎi jiā shǐ yǐ yī yì yè sú suì biàn

彝著《正俗方》以训,斥淫巫三千七百家,使以医易业,俗遂变。

jiā zhí shǐ guǎn zhī guì zhōu

加直史馆,知桂州。

jìn yǔ jiāo rén hù shì jiāo zhǐ xiàn qīn lián yōng sān zhōu zuò biǎn jūn zhōu tuán liàn fù shǐ ān zhì suí zhōu

禁与交人互市,交阯陷钦、廉、邕三州,坐贬均州团练副使,安置随州。

yòu chú míng wèi mín biān lì fú zhōu xǐ xiāng zhōu

又除名为民,编隶涪州,徙襄州。

yuán yòu chū fù yǐ dōu shuǐ chéng zhào hái bìng zú yú dào nián qī shí

元祐初,复以都水丞召还,病卒于道,年七十。

zhe qī jīng zhōng yì bǎi qī shí juǎn míng shàn jí sān shí juǎn jū yáng jí sān shí juǎn

著《七经中义》百七十卷,《明善集》三十卷,《居阳集》三十卷。

lùn yuē bīng xiōng qì yě suī shèng rén yóu yuē wèi xué

论曰:兵,凶器也,虽圣人犹曰未学。

qīng dí guǎ móu xiǎn yǒu bù zì fén zhě

轻敌寡谋,鲜有不自焚者。

yǒng lè zhī xiàn ān nán zhī pàn sǐ zhě bǎi wàn lí huò shén cǎn liáng yóu shù rén zhě bù zì liàng dù yǐ kāi biān xìn

永乐之陷,安南之畔,死者百万,罹祸甚惨,良由数人者不自量度,以开边衅。

xǐ jì yǒng néng zhī sǐ yi yǐ

禧、稷、永能之死,宜矣。

qǐ zhí yì yì jiān wàng yì qīng jǔ suī biǎn guān mò shú qí zé

起执议益坚,妄意轻举,虽贬官莫赎其责。

yí bù néng xíng suǒ xué ér guī guī rán dǎo qián chē zhī zhé yǐ jì qí guò yān dé wú zuì

彝不能行所学,而规规然蹈前车之辙,以济其过,焉得无罪?

xióng běn zì bó tōng fān yáng rén

熊本,字伯通,番阳人。

ér shí zhī xué jùn shǒu fàn zhòng yān yì qí wén

儿时知学,郡守范仲淹异其文。

jìn shì shàng dì wèi fǔ zhōu jūn shì pàn guān shāo qiān mì shū chéng zhī jiàn dé xiàn

进士上第,为抚州军事判官,稍迁秘书丞、知建德县。

xiàn lìng qǐng bāo yú chí wèi guī tián běn chí yǐ yǔ mín

县令顷包鱼池为圭田,本弛以与民。

xī níng chū shàng shū yán bì xià shī yòng xián jié gǎi xiū fǎ dù de jì xiè gāo kuí zhī zuǒ

熙宁初,上书言:"陛下师用贤杰,改修法度,得稷、禼、皋、夔之佐。

yóu shì tí jǔ huái nán cháng píng jiǎn zhèng zhōng shū lǐ fáng shì

"由是提举淮南常平、检正中书礼房事。

liù nián lú zhōu luō yàn yí pàn zhào chá fǎng zǐ kuí dé yǐ pián yí zhì yí shì

六年,泸州罗、晏夷叛,诏察访梓、夔,得以便宜治夷事。

běn cháng tōng pàn róng zhōu xí qí sú wèi bǐ néng rǎo biān zhě jiè shí èr cūn háo wèi xiāng dǎo ěr

本尝通判戎州,习其俗,谓:"彼能扰边者,介十二村豪为乡导尔。

yǐ jì zhì bǎi yú rén xiāo zhī lú chuān qí tú gǔ lì yuàn shǐ sǐ zì shú

"以计致百余人,枭之泸川,其徒股栗,愿矢死自赎。

běn qǐng yú cháo chǒng yǐ cì shǐ xún jiǎn zhī zhì míng shì quàn shǎng jiē yǒng yuè shùn mìng dú kē yīn yī qiú bù zhì

本请于朝,宠以刺史、巡检之秩,明示劝赏,皆踊跃顺命,独柯阴一酋不至。

běn hé yàn zhōu shí jiǔ xìng zhī zhòng fā qián nán yì jūn qiáng nǔ qiǎn dà jiàng wáng xuān gǔ chāng yán lǜ yǐ jìn tǎo

本合晏州十九姓之众,发黔南义军强弩,遣大将王宣、贾昌言率以进讨。

zéi xī lì lǚ jù bài zhī huáng gě xià zhuī bēn shēn rù

贼悉力旅拒,败之黄葛下,追奔深入。

kē yīn jiǒng qǐ xiáng jǐn jí dīng kǒu tǔ tián jí qí zhòng bǎo shàn mǎ guī zhī gōng shàng shòu gòng zhí

柯阴窘,乞降,尽籍丁口、土田及其重宝善马,归之公上,受贡职。

yú shì wū mán luó shì guǐ zhǔ zhū yí jiē cóng fēng ér mí yuàn shì wèi hàn guān nú

于是乌蛮罗氏鬼主诸夷皆从风而靡,愿世为汉官奴。

qiān xíng bù yuán wài láng jí xián diàn xiū zhuàn tóng pàn sī nóng sì

迁刑部员外郎、集贤殿修撰、同判司农寺。

shén zōng láo zhī yuē qīng bù shāng cái bù hài mín yī dàn qù bǎi nián zhī huàn zhì yú xí zòu xiáng míng jìn shí xiān lì yān

神宗劳之曰:"卿不伤财,不害民,一旦去百年之患,至于檄奏详明,近时鲜俪焉。

cì sān pǐn fú

"赐三品服。

xī nán yòng bīng mán zhōng shǐ cǐ

西南用兵蛮中始此。

cài jīng shí wéi xiù zhōu tuī guān běn yán qí xué xíng chún mào liàn xí xīn fǎ jiàn wèi gàn dāng gōng shì

蔡京时为秀州推官,本言其学行纯茂,练习新法,荐为干当公事。

hé huáng chū fù běn wèi qín fèng lù dōu zhuǎn yùn shǐ

河、湟初复,本为秦凤路都转运使。

xī hé fǎ jìn kuò lüè xù jī bù zhī suì yuè běn zòu shěng rǒng guān bǎi sì shí yuán suì jiǎn fú fèi shù shí wàn

熙河法禁阔略,蓄积不支岁月,本奏省冗官百四十员,岁减浮费数十万。

yū zhōu nán chuān liáo mù dòu pàn zhào běn ān fǔ

渝州南川獠木斗叛,诏本安抚。

běn jìn yíng tóng fú bà kàng qí yóu fén jī jù yǐ pò qí dǎng

本进营铜佛坝,抗其尤,焚积聚,以破其党。

mù dòu qì suǒ jǔ zhēn zhōu de wǔ bǎi lǐ lái guī wèi sì zhài jiǔ bǎo jiàn tóng fú bà wèi nán píng jūn

木斗气索,举溱州地五百里来归,为四砦九堡,建铜佛坝为南平军。

chū shú liáo wáng rén guì yǐ mù dòu qīn xì yù běn shì qí fù zhì huī xià zhì shì tuī fēng xiān dēng

初,熟獠王仁贵以木斗亲系狱,本释其缚置麾下,至是推锋先登。

dà chén yì jiā běn tiān zhāng gé dài zhì dì yuē běn zhī wén zhèn suǒ zì zhī dāng diǎn shū mìng

大臣议加本天章阁待制,帝曰:"本之文,朕所自知,当典书命。

suì zhī zhì gào

"遂知制诰。

dì shù chēng qí wén yǒu tǐ mìng yuàn lì bié lù yǐ jìn

帝数称其文有体,命院吏别录以进。

yòu shàng shū yún tiān xià zhī zhì yǒu yīn yǒu gé qī yú qù shí shì zhì ér yǐ

又上疏云:"天下之治,有因有革,期于趣时适治而已。

yì zhě wěi yòng chí yíng shǒu chéng zhī shuō wén gǒu jiǎn yīn xún zhī zhì tiān xià zhī lì yīn yǐ ān cháng xí gù wèi sú fèn yán nà zhōng zhě yōu yōu zhī tú xiāng yǔ cù é xū héng ér dǐ mà zhī

议者猥用持盈守成之说,文苟简因循之治,天下之吏因以安常习故为俗,奋言纳忠者,悠悠之徒相与蹙额盱衡而诋骂之。

bì xià chū dà hào fā dà zhèng kě wèi jí yīn gé zhī lǐ

陛下出大号,发大政,可谓极因革之理。

rán gǎi zhì zhī shǐ ān cháng xí gù zhī qún huán shì sì qǐ jiāo huān ér hé zào huò zhèng yú tíng huò bàng yú shì huò tóu hé yǐn qù zhě bù kě shèng shǔ

然改制之始,安常习故之群圜视四起,交欢而合噪,或诤于廷,或谤于市,或投劾引去者,不可胜数。

bì xià zhú jiàn zhì lǐ dú lì bù duó jīn suī shǎo dìng bǐ jiāng sì xì ér chěng

陛下烛见至理,独立不夺,今虽少定,彼将伺隙而逞。

yuàn bì xià shēn niàn zhī wù shǐ zào huan zhī zhòng yǒu yǐ kuī qí jiān ér zhōng wàn shì nán jiù zhī yè tiān xià xìng shèn

愿陛下深念之,勿使噪欢之众有以窥其间,而终万世难就之业,天下幸甚。

běn zhī yì zhuān yǐ mèi wáng ān shí yě

"本之意,专以媚王安石也。

fàn zi yuān chuàng jùn hé zhī yì wén yàn bó zhēng zhī mìng běn háng shì yì rú yàn bó

范子渊创浚河之役,文彦博争之,命本行视,议如彦博。

ān shí bái chū běn fèn sī xī jīng

安石白出本分司西京。

jū sān nián qǐ zhī chú zhōu gǎi guǎng zhōu zhào wèi gōng bù shì láng

居三年,起知滁州,改广州,召为工部侍郎。

yí zhōu mán rǎo biān dào chú lóng tú gé dài zhì zhī guì zhōu

宜州蛮扰边,道除龙图阁待制、知桂州。

zhì zé yù xī dòng qiú zhǎng jiè biān lì wù shēng shì qǐng xuǎn jiāng liàn bīng dài shù yì shì mǎ yǐ zú qí bīng yí zhōu suì wú shì

至则谕溪洞酋长,戒边吏勿生事,请选将练兵代戍,益市马以足骑兵,宜州遂无事。

mín cài bǎo wáng quán shàn lóng fán yǔ dòng hù xiāng chóu shā yù yǐn bīng zhì tǎo yǐ wéi gōng

民蔡宝〈王全〉扇龙蕃与峒户相仇杀,欲引兵致讨以为功。

běn zhì zhī sè dòng fù ér tóu zhī hǎi

本质之,色动,缚而投之海。

mán yí yǐ wéi shén

蛮夷以为神。

dié gào jiāo rén míng nián jiāng rù kòu shǐ zhě shí qí yán zhào fǎng běn yuē shǐ zhě zài dào ān dé cǐ

谍告交人明年将入寇,使者实其言,诏访,本曰:"使者在道,安得此?

jiè shǐ yǒu móu hé zì xiān zhī zhī

藉使有谋,何自先知之?

yǐ ér guǒ wàng

"已而果妄。

shì shí jì yǐ shùn zhōu cì li qián dé jiāng huà wèi zhèng jiāo rén yuán shì zhé bào wù yáng dì ér zhú nóng zhì huì

是时,既以顺州赐李乾德,疆画未正,交人缘是辄暴勿阳地而逐侬智会。

zhì huì lái qǐ shī běn xí wèn zhuàng qián dé liǎn bīng xiè běn yīn qǐng yǐ sù sāng bā dòng bù máo zhī dì cì zhī nán huāng suì ān

智会来乞师,本檄问状,干德敛兵谢本,因请以宿桑八洞不毛之地赐之,南荒遂安。

zhuǎn yùn pàn guān xǔ yàn xiān yì tōng hú nán yán yú xī guǎng jì kǒu shòu mín dù kě de xi sān shí wàn

转运判官许彦先议通湖南盐于西广,计口授民,度可得息三十万。

běn yán guì guǎn mín pín de jí kǒng bù kān mìng

本言:"桂管民贫地瘠,恐不堪命。

yì suì gé

"议遂格。

rù wèi lì bù shì láng

入为吏部侍郎。

yú nián lì qǐng wài réng qǐng zhì zhī hóng zhōu

逾年,力请外,仍请制、知洪州。

yán zhě wèi běn qì bā dòng wèi shī móu duó yī guān xǐ háng zhōu jiāng níng fǔ zài zhī hóng zhōu

言者谓本弃八洞为失谋,夺一官,徙杭州、江宁府,再知洪州。

zhào hái zú yú dào

召还,卒于道。

yǒu wén jí zòu yì gòng bā shí juǎn

有文集、奏议共八十卷。

xiāo zhù zì yán fu lín jiāng xīn yù rén

萧注,字岩夫,临江新喻人。

lěi luò yǒu dà zhì yóu xǐ yán bīng

磊落有大志,尤喜言兵。

cháng yán sì fāng yǒu shì wú jiàng bīng shù wàn gǔ xíng qí jiān zhàn bì shèng gōng bì qǔ qǐ bù kuài zāi

常言:"四方有事,吾将兵数万,鼓行其间,战必胜,攻必取,岂不快哉!

jǔ jìn shì shè guǎng zhōu pān yú lìng

举进士,摄广州番禺令。

nóng zhì gāo wéi zhōu shù yuè fāng zhōu shù bǎi gōng chéng nán shì wēi shén

侬智高围州数月,方舟数百攻城南,势危甚。

zhù zì wéi zhōng chū mù hǎi bīn zhuàng shì dé èr qiān rén chéng dà bó jí shàng liú yīn jù fēng qǐ zòng huǒ fén zéi zhōu pò qí zhòng

注自围中出,募海滨壮士,得二千人,乘大舶集上流,因飓风起,纵火焚贼舟,破其众。

jí rì fā xiàn mén nà yuán bīng mín chí niú jiǔ chú liáng xiāng jì rù chéng zhōng rén shǐ yǒu shēng yì

即日发县门纳援兵,民持牛酒、刍粮相继入,城中人始有生意。

zì shì měi zhàn yǐ shèng guī

自是每战以胜归。

jiǎng xié shàng qí gōng zhuó lǐ bīn fù shǐ guǎng nán zhù bó dōu jiān

蒋偕上其功,擢礼宾副使、广南驻泊都监。

zéi hái jù yōng guǎn yú jìng huàn qí xiào yòu zhū dòng yǐ shǔ zhù

贼还据邕管,余靖患其啸诱诸洞,以属注。

zhù tǐng shēn rù mán zhōng shī jié ēn xìn

注挺身入蛮中,施结恩信。

dí qīng shī cì bīn zhōu zhào huì zhū jiāng yí zhù yǐ zéi shēng shì wèi jiān lì yù zhū zhī

狄青师次宾州,召会诸将,疑注倚贼声势为奸利,欲诛之。

zhù jué tuō wèi yóu cí bù kěn wǎng

注觉,托为游辞,不肯往。

zéi pò qīng shǐ wén zhù qián gōng yǐ zhī yōng zhōu

贼破,青始闻注前功,以知邕州。

zhì gāo zǒu dà lǐ guó mǔ yǔ èr dì yù tè mó dào

智高走大理国,母与二弟寓特磨道。

zhù shuài shī wǎng tǎo huò yī pí jiàng

注帅师往讨,获一裨将。

yǐn zhì wò nèi yǔ zhī yǔ jù de zéi qíng xī qín sòng què xià

引致卧内,与之语,具得贼情,悉擒送阙下。

bài xī shàng gé mén fù shǐ

拜西上阁门副使。

mù sǐ shì shǐ rù dà lǐ qǔ zhì gāo zhì zé yǐ wèi qí guó suǒ shā hán shǒu guī xiàn

募死士使入大理取智高,至则已为其国所杀,函首归献。

zhuǎn wéi shǐ

转为使。

jū yōng shù nián yīn yǐ lì dàn guǎng yuán qún mán mì shàn bīng jiǎ nǎi shàng shū yuē jiāo zhǐ suī fèng cháo gòng shí bāo huò xīn cháng yǐ cán shí wáng tǔ wéi shì

居邕数年,阴以利啖广源群蛮,密缮兵甲,乃上疏曰:"交阯虽奉朝贡,实包祸心,常以蚕食王土为事。

wǎng tiān shèng zhōng zhèng tiān yì wèi zhuǎn yùn shǐ cháng zé qí shàn fù yún hé dòng

往天圣中,郑天益为转运使,尝责其擅赋云河洞。

jīn yún hé nǎi luò mán shù bǎi lǐ gài nián qīn suì tūn xùn zhì yú shì

今云河乃落蛮数百里,盖年侵岁吞,驯致于是。

chén yǐ jǐn de qí yào lǐng zhōu zhī qí yào hài

臣已尽得其要领,周知其要害。

jīn bù qǔ yì rì bì wèi zhōng guó yōu

今不取,异日必为中国忧。

yuàn chí zhì jīng shī miàn chén fāng lüè

愿驰至京师,面陈方略。

wèi bào ér jiǎ dòng shēn shào tài fàn xī píng wǔ jiāng bèi hài

"未报,而甲洞申绍泰犯西平,五将被害。

jiàn guān lùn zhù bù fǎ zhì kòu ba wèi jīng nán qián xiá tí diǎn xíng yù

谏官论注不法致寇,罢为荆南钤辖、提点刑狱。

li shī zhōng yòu hé qí jū wēi shì lì lüè zhì gāo yān mín wèi nú fā dòng dīng cǎi huáng jīn wú zhàng jí kě kǎo

李师中又劾其沮威嗜利,略智高阉民为奴,发洞丁采黄金无帐籍可考。

zhōng shǐ àn yàn pō yǒu shí biǎn tài zhōu tuán liàn fù shǐ

中使按验颇有实,贬泰州团练副使。

huái nán zhuǎn yùn shǐ yán zhù zhuī niú tú gǒu zhāo jí yóu shì bù lè wèi bīng jiào zhī qí shè qǐng xǐ dà zhōu yǐ mí zhī

淮南转运使言:"注椎牛屠狗,招集游士,部勒为兵,教之骑射,请徙大州以縻之。

zhào gǎi zhèn nán jūn jié dù fù shǐ

"诏改镇南军节度副使。

jìn chén yǒu sòng zhù guǎng zhōu gōng zhě qǐ wèi yòu jiān mén jiāng jūn bīn zhōu dū jiān

近臣有讼注广州功者,起为右监门将军、邠州都监。

xī níng chū yǐ lǐ bīn shǐ zhī níng zhōu

熙宁初,以礼宾使知宁州。

huán qìng li xìn zhī bài liè chéng jiē jiān bì zhù dú qǐ guān yè yàn rú píng shí

环庆李信之败,列城皆坚壁,注独启关夜宴如平时。

fù gé mén shǐ guǎn gàn lín fǔ jūn mǎ

复阁门使,管干麟府军马。

cí yún shēn běn shū shēng chà zhǎng fǔ nà bù xián zhàn dòu jù wú yǐ jí shì

辞云:"身本书生,差长拊纳,不闲战斗,惧无以集事。

shí yǒu yán jiāo rén cuò yú zhàn chéng zhòng bù mǎn wàn kě qǔ yě

"时有言"交人挫于占城,众不满万,可取也"。

suì yǐ zhù zhī guì zhōu

遂以注知桂州。

rù jìn shén zōng wèn gōng qǔ zhī cè duì yuē xī zhě chén yǒu shì yán shì shí xī dòng zhī bīng yī kě dāng shí

入觐,神宗问攻取之策,对曰:"昔者臣有是言,是时溪洞之兵,一可当十;

qì jiǎ jiān lì qīn xìn zhī rén jiē kě zhǐ hū ér shǐ

器甲坚利,亲信之人皆可指呼而使。

jīn liǎng zhě bù rú xī jiāo rén shēng jù jiào xùn shí wǔ nián yǐ wèi zhī bīng bù mǎn wàn wàng yě

今两者不如昔,交人生聚教训十五年矣,谓之'兵不满万',妄也。

jì zhì guì zhǒng qiú jiē lái yè

"既至桂,种酋皆来谒。

zhù yán fǎng shān chuān qū zhé lǎo yòu ān fǒu jūn de qí huān xīn gù li qián dé dòng xī bì zhī zhī

注延访山川曲折,老幼安否,均得其欢心,故李乾德动息必知之。

rán yǒu xiàn zhēng nán cè zhě zhé bù tīng

然有献征南策者,辄不听。

huì chén qǐ yǐ píng mán zì rèn dì shǐ dài zhù ér ba zhù guī zú yú dào nián liù shí yī

会沈起以平蛮自任,帝使代注而罢,注归,卒于道,年六十一。

zhào yōu lù qí zi fù juàn sān bǎi

诏优录其子,赙绢三百。

zhù yǒu dǎn qì shì shā ér néng xiāng rén

注有胆气,嗜杀,而能相人。

zì shǎn xī hái dì wèn zhù hán jiàng wèi ān fǔ shǐ shī shè hé rú

自陕西还,帝问注:"韩绛为安抚使,施设何如?

duì yuē miào suàn shēn yuǎn chén bù néng kuī

"对曰:"庙算深远,臣不能窥。

rán zhī jiàng dāng wèi jí jiàng xiàng

然知绛当位极将相。

dì xǐ yuē guǒ rú qīng yán jiàng bì chéng gōng

"帝喜曰:"果如卿言,绛必成功。

wèn wáng ān shí yuē ān shí niú mù hǔ gù shì wù rú shè yì xíng zhí qián gǎn dāng tiān xià dà shì

"问王安石,曰:"安石牛目虎顾,视物如射,意行直前,敢当天下大事。

rán bù rú jiàng de hé qì wèi duō wéi qì hé néng yǎng wàn wù ěr

然不如绛得和气为多,惟气和能养万物尔。

wáng sháo wèi jiàn chāng cān jūn zhù yuē jūn tā rì lèi sūn miǎn dàn shòu bù jí

"王韶为建昌参军,注曰:"君他日类孙沔,但寿不及。

hòu jiē rú qí yán

"后皆如其言。

táo bì zì shāng wēng yǒng zhōu rén

陶弼,字商翁,永州人。

shǎo tì tǎng fàng dàng wú zhōng

少俶傥,放宕吴中。

xíng shān jiān yǒu shuāng lǐ xì xī shuǐ shàng zhù guān zhī

行山间,有双鲤戏溪水上,伫观之。

bàng yī lǎo fù gù yuē cǐ lóng yě xíng qiě dòu jūn yi jí qù

傍一老父顾曰:"此龙也,行且斗,君宜亟去。

qù bǎi bù xǔ léi dà zhèn ér yǔ àn pǐ mù bá

"去百步许,雷大震而雨,岸圮木拔。

yòu chū dà yún cāng cù yù fēng bào nù èr shí qī sōu tóng shí ruò dú bì zhōu dé jì rén yǐ shì yì zhī

又出大云,仓卒遇风暴怒,二十七艘同时溺,独弼舟得济,人以是异之。

yī jiàn dīng wèi wèi qī yǐ zōng nǚ yīn cóng xué bīng fǎ néng chí lùn zòng héng

一见丁谓,谓妻以宗女,因从学兵法,能持论纵横。

qìng lì zhōng yáng tián tǎo hú nán yáo bì shàng yè tián shòu zhī bīng shǐ wǎng xí dà pò zhī

庆历中,杨畋讨湖南徭,弼上谒,畋授之兵使往袭,大破之。

yǐ gōng de yáng shuò zhǔ bù

以功得阳朔主簿。

nóng zhì gāo fàn nán hǎi tián wèi ān fǔ shǐ pì cān jūn móu

侬智高犯南海,畋为安抚使,辟参军谋。

shǐ xià yīng jiāng huì zhū jiāng yì jī wèi zhì zhì gāo jiě qù

使下英江会诸将议击,未至,智高解去。

bì shě zhōu cóng qí tú shù shí rén jiān guān bù chū fù tián

弼舍舟,从其徒数十人,间关步出赴畋。

cì lín hè dà jiàng jiǎng xié shì zhàn sǐ yú zhòng wèi wáng jiāng bèi zhū duō jiàng zéi

次临贺,大将蒋偕适战死,余众畏亡将被诛,多降贼。

bì shù yǔ zhī yù jí jiáo tián mìng jiē bǎng dào shàng yù shǐ guī xǔ yǐ bù sǐ fán de qiān wǔ bǎi rén

弼数与之遇,亟矫畋命揭榜道上,谕使归,许以不死,凡得千五百人。

fǔ ba diào yáng shuò lìng

府罢,调阳朔令。

kè mín zhí mù guān dào páng jiā shù bǎi lǐ zì shì xíng zhě wú xià qiū shǔ yē zhī kǔ tā jùn xiàn xī xiào zhī

课民植木官道旁,夹数百里,自是行者无夏秋暑暍之苦,它郡县悉效之。

shè xīng ān lìng

摄兴安令。

yí shū shuō guì shǒu xiāo gù jùn líng qú yǐ tōng cáo bù tīng

移书说桂守萧固浚灵渠以通漕,不听;

zhì li shī zhōng zú jùn zhī

至李师中,卒浚之。

shī zhēng ān nán kuì xiǎng yú shì hū chū dà wéi mín lì

师征安南,馈饷于是乎出,大为民利。

zhī bīn róng qīn sān zhōu huàn chóng yí fù shǐ qiān wèi shǐ zhī yōng zhōu

知宾、容、钦三州,换崇仪副使,迁为使,知邕州。

yōng jīng nóng kòu jǐng suì dàng rán rén bù lè qí shēng

邕经侬寇,井隧荡然,人不乐其生。

bì suí jí huì yǎng zhì wàng qí qín

弼绥辑惠养,至忘其勤。

zhū tóng xiàn tǔ wù qiú nèi fù bì jiàng yì fǔ dá xiè qí zhì jiē gǎn yuè wú fàn biān zhě

诸峒献土物求内附,弼降意抚答,谢其贽,皆感悦无犯边者。

yōng de bēi xià shuǐ yì jí xià dà yǔ mí yuè bì dēng chéng yǐ wàng sān biān jiē màn wèi bēi zé jí zhì yín jiāng sān mén yù bīng mín jí gāo bì hài

邕地卑下,水易集,夏大雨弥月,弼登城以望,三边皆漫为陂泽,亟窒垠江三门,谕兵民即高避害。

é ér shuǐ dà zhì bì shēn xiān bǎn shà zhào liáo lì fù yì wèi tǔ náng qiān yú zhì dào shàng shuǐ guǒ cóng dòu rù suí sāi zhī

俄而水大至,弼身先版歃,召僚吏赋役,为土囊千余置道上,水果从窦入,随塞之。

chéng suī bù huài ér rén jiē fá shí zé wèi fā lǐn yǐ zhèn yú nèi fāng zhōu yǐ yè yú wài shuǐ bù jí nǚ qiáng zhě sān bǎn xún yǒu wǔ rì nǎi tuì gōng sī yī wú suǒ shī wáng

城虽不坏,而人皆乏食,则为发廪以振于内,方舟以馌于外,水不及女墙者三板,旬有五日乃退,公私一无所失亡。

zì héng xún yǐ dōng shù zhōu jiē méi

自横、浔以东数州皆没。

bì jiǔ yú yōng qǐng biàn jùn xǐ dǐng zhōu

弼久于邕,请便郡,徙鼎州。

zhāng dūn jīng lǐ wǔ xī mán shì jiàn wèi chén zhōu qiān huáng chéng shǐ

章惇经理五溪蛮事,荐为辰州,迁皇城使。

jiàng běi jiāng péng shī yàn shòu zhōng zhōu cì shǐ

降北江彭师宴,授忠州刺史。

guō kuǐ nán zhēng zhuǎn bì kāng zhōu tuán liàn shǐ fù zhī yōng zhōu

郭逵南征,转弼康州团练使,复知邕州。

mín zài lí huò luàn sàn nì shān gǔ bì lǜ bǎi qí shēn rù zuǒ jiāng tóng mín zhī qí zhì fú lǎo xié yòu yǐ guī

民再罹祸乱,散匿山谷,弼率百骑深入左江峒,民知其至,扶老携幼以归。

kuǐ shuài guān jūn lín fù liáng jiāng shǐ bì diàn

逵帅官军临富良江,使弼殿。

jiāo rén nà kuǎn kuǐ yù bān shī kǒng wèi suǒ xí

交人纳款,逵欲班师,恐为所袭。

nǎi yǐ jì yè qǐ jūn bù zhěng qí bù xiāng dǎo jí luàn xíng

乃以计夜起,军不整,骑步相蹈藉乱行。

zéi gé jiāng yīn sì chān zhī bì diàn fú gǎn zhuī

贼隔江阴伺觇,知弼殿,弗敢追。

bì shēn lìng zhàng xià wú dòng chí míng jié duì xú xíng kuǐ lài yǐ shàn hái

弼申令帐下毋动,迟明,结队徐行,逵赖以善还。

jiàn suǒ de guǎng yuán tóng wèi shùn zhōu guāng láng wèi xiàn

建所得广源峒为顺州,桄榔为县。

jìn bì xī shàng gé mén shǐ liú zhī shùn zhōu

进弼西上阁门使,留知顺州。

zhōu qù yōng èr qiān lǐ duō dú cǎo zhàng wù shù zú sǐ zhě shén qī bā bì yì jí shèn rán zǎo mò láo jūn shì qí liáng kǔ yì qì jī yáng shì mò bù gǎn qì qiáng fèn qǐ wèi yòng

州去邕二千里,多毒草瘴雾,戍卒死者什七八,弼亦疾甚,然蚤莫劳军,视其良苦,意气激扬,士莫不感泣,强奋起为用。

jiāo rén xí qǔ guāng láng yáng shēng yù tú zhōu dú nán bì

交人袭取桄榔,扬声欲图州,独难弼。

bì sù dé rén xīn zéi dòng xī jiē xiān zhī

弼素得人心,贼动息皆先知。

huò jiàn dié bù shā yù yǐ nì shùn zòng zhī qù ēn wēi liǎng shī yǐ shì zhōng bì zài bù gǎn fàn

获间谍不杀,谕以逆顺,纵之去,恩威两施,以是终弼在不敢犯。

jiā dōng shàng gé mén shǐ wèi bài ér zú

加东上阁门使,未拜而卒。

zhào lù qí jiā wǔ rén

诏录其家五人。

bì néng wéi shī hǎo shì lè shī suǒ de fèng lù xī yǐ yú rén jiā zhì pín bù xù yě

弼能为诗,好士乐施,所得俸禄,悉以与人,家至贫不恤也。

jì sǐ qī zài xiāng lǐ jiù wū yǐ jū

既死,妻在乡里,僦屋以居。

lín guǎng lái zhōu rén

林广,莱州人。

yǐ pěng rì jūn zú wéi xíng mén shòu nèi diàn chóng bān cóng huán qìng cài tǐng huī xià

以捧日军卒为行门,授内殿崇班,从环庆蔡挺麾下。

li liàng zuò kòu dà shùn chéng guǎng shè zhòng zhī

李谅祚寇大顺城,广射中之。

li xìn bài yú lì yuán guǎng yǐn bīng xi rù pò shí èr pán gōng bái bào jīn tāng jiē xiān dēng

李信败于荔原,广引兵西入,破十二盘,攻白豹、金汤,皆先登。

yè guò luò hé xià rén lái xí guǎng yáng shēng xuǎn qiáng nǔ liè àn cè shí juǎn jiǎ jí qū xià rén yí bù gǎn dù

夜过洛河,夏人来袭,广扬声选强弩列岸侧,实卷甲疾趋,夏人疑不敢渡。

cháng hù zhōng shǐ lín biān jiāng jí wū jī chuān jù lǜ zhòng xún shān xíng

尝护中使临边,将及乌鸡川,遽率众循山行。

dào yù shú qiāng yǐ xiǎn gào guǎng bù dá xià rén guǒ fú bīng yú chuān jì bù xíng ér qù

道遇熟羌以险告,广不答,夏人果伏兵于川,计不行而去。

gào zhě nǎi dié yě

告者乃谍也。

xià rén wéi róu yuǎn chéng guǎng zhǐ shǒu jiè shì zú jí yǒu biàn wú de qīng dòng

夏人围柔远城,广止守,戒士卒即有变毋得轻动。

huǒ yè qǐ jī xīn zhōng zhòng tún shǒu zì ruò

火夜起积薪中,众屯守自若。

míng rì dí zhì mǎ píng chuān dà chí gōng jù lái

明日,敌至马平川,大持攻具来。

guǎng bèi jiǎ qǐ tā mén gǔ ér chū ruò jiāng duó qí mǎ dí shě chéng jiù mǎ guǎng fù rù yì xiū shǒu bèi yè mù sǐ shì zhuó qí yíng

广被甲启他门鼓而出,若将夺其马,敌舍城救马,广复入,益修守备,夜募死士斫其营。

xià rén shù shī lì shǐ yǐn tuì

夏人数失利,始引退。

lèi qiān lǐ bīn shǐ

累迁礼宾使。

hán jiàng zòu wèi běn dào jiāng

韩绛奏为本道将。

qìng bīng jù běi chéng pàn guǎng zài nán chéng wàng qí zhòng jìn tuì bù yī yuē shì bù jǔ jūn luàn yě

庆兵据北城叛,广在南城,望其众进退不一,曰:"是不举军乱也。

tǐng shēn zhuì chéng chū qí hòu yù yǐ nì shùn jiē tóu bīng tīng mìng

"挺身缒城出其后,谕以逆顺,皆投兵听命。

chū zhě cái sān bǎi rén guǎng yǔ yú zhòng yuē luàn zhě qù yǐ rǔ cáo shì wǒ jiǔ néng tīng mìng bù wéi de huó réng yǒu gōng

出者财三百人,广语余众曰:"乱者去矣,汝曹事我久,能听命,不唯得活,仍有功。

de bǎi yú rén

"得百余人。

jī lì yào shù shǐ fǎn gōng chéng xià bīng qín lù jiē jǐn suì píng běi chéng

激厉要束,使反攻城下兵,禽戮皆尽,遂平北城。

chū zhuī luàn zhě zhì shí mén shān yǔ zhī yù yù zhī bù kěn jiàng

出追乱者,至石门山与之遇,谕之不肯降;

zòng bīng wěi jī dí zhī bù dé miǎn shǐ qǐng mìng

纵兵尾击,敌知不得免,始请命。

guǎng yuē bù cóng wú yán jīn jiǒng ér jiù sǐ fēi jiàng yě

广曰:"不从吾言,今窘而就死,非降也。

xī zhǎn zhī

"悉斩之。

qiān běn lù dōu jiān

迁本路都监。

zhào rù duì shén zōng jiǎng jīn tāng shí mén zhī gōng wèi cì shén hòu jiāng shǐ kāi xī hé

诏入对,神宗奖金汤、石门之功,慰赐甚厚,将使开熙河。

cí yǐ bù xí táo lǒng shì nǎi qiān qián xiá shǐ hái xǐ fū yán

辞以不习洮、陇事,乃迁钤辖使,还徙鄜延。

gōng tà bái chéng gōng zuì qiān huáng chéng shǐ

攻踏白城,功最,迁皇城使。

jìn tǎo táo qiāng jiā dì yù qì xiè huán qìng fù dōu zǒng guǎn

进讨洮羌,加帝御器械、环庆副都总管。

ān nán yòng shī yì què qǐng xíng

安南用师,诣阙请行。

dì yuē nán fāng bēi shī

帝曰:"南方卑湿。

zhī qīng bìng zú xī biān fāng kāi tuò yi fù guī

知卿病足,西边方开拓,宜复归。

zhuó lóng shén wèi sì xiāng dōu zhǐ huī shǐ yīng zhōu cì shǐ

"擢龙神卫四厢都指挥使、英州刺史。

biān chén huò yán wǎng zhě liú píng yīn jiù lín dào zhàn méi jīn yi ba yuán bīng

边臣或言:"往者刘平因救邻道战没,今宜罢援兵。

guǎng yuē cǐ nǎi zhì zéi cháng jì yě

"广曰:"此乃制贼长计也。

shǐ zéi xī lì kòu yí lù ér tā dào bù jiù suī gǔ míng jiàng yì wú néng wéi yǐ

使贼悉力寇一路,而他道不救,虽古名将亦无能为已。

píng zhī suǒ yǐ bài fēi chū yuán zuì

平之所以败,非出援罪。

nǎi zhǐ

"乃止。

zài zhuǎn bù jūn dōu yú hòu

再转步军都虞候。

hán cún bǎo tǎo lú mán qǐ dì dòu náo bù jìn zhào guǎng dài zhī

韩存宝讨泸蛮乞弟,逗挠不进,诏广代之。

guǎng zhì yuè bīng hé jiāng sōu rén cái yǒng qiè sān fēn zhī rì xī yì xí jiān zhuī niú xiǎng kào shì xīn jiē fèn

广至,阅兵合将,搜人材勇怯,三分之,日夕肄习,间椎牛享犒,士心皆奋。

qiǎn shǐ kāi xiǎo qǐ dì réng suǒ suǒ wáng zú

遣使开晓乞弟,仍索所亡卒。

qǐ dì guī zú qī rén zòu shū jiàng ér shēn bù zhì

乞弟归卒七人,奏书降而身不至。

nǎi jué cè shēn rù chén shī lú shuǐ lǜ jiāng lì dōng xiāng zài bài

乃决策深入,陈师泸水,率将吏东乡再拜。

shì zhī yuē cháo tíng yǐ cún bǎo yòng bīng wáng zhuàng shǐ wǒ dài zhī yào yǐ bì qín qú kuí

誓之曰:"朝廷以存宝用兵亡状,使我代之,要以必禽渠魁。

jīn gū jūn yuǎn lüè jiǔ zhù zéi jìng tuì zé wèi lù mào sǐ yī zhàn shèng fù wèi kě zhī

今孤军远略,久驻贼境,退则为戮,冒死一战,胜负未可知。

zòng sǐ yóu yǒu shǎng yù yú tuì ér sǐ yě

纵死,犹有赏,愈于退而死也。

yǔ rǔ děng lù lì ér jìn kě hu

与汝等戮力而进,可乎?

zhòng jiē yǒng yuè

"众皆踊跃。

guǎng xié suǒ de qú shuài jí zhì zǐ zài jūn ér lìng yǐ cì qiú hù xiǎng yǐ shì rù qìng dào ér wú chāo lüè zhī huàn

广挟所得渠帅及质子在军,而令以次酋护饷,以是入箐道而无钞略之患。

shī xíng yǒu èr tú cóng nà xī dǐ jiāng mén jìn ér xiǎn cóng níng yuǎn dǐ lè gòng bà yuǎn ér píng

师行有二途,从纳溪抵江门近而险,从宁远抵乐共坝远而平。

mán yì guān jūn bì chū jiāng mén shèng bīng zǔ ài

蛮意官军必出江门,盛兵阻隘;

ér shī qū lè gòng mán bù néng zhī jiē dùn qù

而师趋乐共,蛮不能支,皆遁去。

guǎng fēn bīng rào mào xī yǎn jiāng mén hòu pò qí xiǎn shuǐ jì jiē tōng xíng yì qián jìn měi zhàn bì jié

广分兵绕帽溪,掩江门后,破其险,水际皆通行,益前进,每战必捷。

cì luò pó yuǎn qǐ dì qiǎn shū fù ā rǔ yuē jiàng qiú tuì shě yòu yuē bù jiě jiǎ

次落婆远,乞弟遣叔父阿汝约降求退舍,又约不解甲。

guǎng cè qí yǒu yì chú fù wèi tán jù zhōng jūn wǔ shí bù qiě shè fú

广策其有异,除阜为坛,距中军五十步,且设伏。

míng rì qǐ dì yōng qiān rén chū jiàng nì nǔ shì zhān qiú yóu yù bù qián xiè ēn

明日,乞弟拥千人出降,匿弩士毡裘,犹豫不前谢恩。

guǎng fā fú jī zhī mán bēn kuì zhǎn ā rǔ jí dà qiú èr shí bā rén

广发伏击之,蛮奔溃,斩阿汝及大酋二十八人。

qǐ dì yǐ suǒ chéng mǎ shòu dì ā zì dà jiàng wáng guāng zǔ zhuī zhǎn zhī jūn zhōng zhēng qí shī qǐ dì de cóng jiāng qiáo xià tuō zǒu

乞弟以所乘马授弟阿字,大将王光祖追斩之,军中争其尸,乞弟得从江桥下脱走。

de qí zhǒng luò sān wàn jìn cì guī lái zhōu qióng tàn cháo xué fā gù qiú fu wàng gè shù zhǒng

得其种落三万,进次归徕州,穷探巢穴,发故酋甫望个恕冢。

tiān hán shì duō duò zhǐ ér qǐ dì jìng bù kě de

天寒,士多堕指,而乞弟竟不可得。

jiān jūn xiān shòu mì zhào tīng yǐn bīng hái suì bān shī

监军先受密诏,听引兵还,遂班师。

bài wèi zhōu fáng yù shǐ mǎ jūn dōu yú hòu

拜卫州防御使、马军都虞候。

xi bīng wèi jiě shàng shū qiú miàn chén fāng lüè

西兵未解,上疏求面陈方略。

jí rù jiàn yán hán cún bǎo suī yǒu zuì gōng yì duō yǐ jīn rì cháo tíng dài zhū jiāng cún bǎo bù zhì sǐ

及入见,言:"韩存宝虽有罪,功亦多,以今日朝廷待诸将,存宝不至死。

guǎng hái bù zhì wén xiāng jū fā duàn jǐng zú nián sì shí bā

"广还部,至阌乡,疽发断颈卒,年四十八。

guǎng wéi rén yǒu fēng yì qīng cái hǎo shī xué tōng zuǒ shì chūn qiū

广为人有风义,轻财好施,学通《左氏春秋》。

lín shì chí zhòng cháng yú liào dí yǐ zhì sǔn yì bā chén tú yòu zhuàn yuē shù bǎi yú tiáo liè shàng biān dì pō tuī xíng zhī

临事持重,长于料敌,以智损益《八陈图》,又撰约束百余条列上,边地颇推行之。

qí míng wén yú xī xià

其名闻于西夏。

bǐng cháng mǔ liáng shì jiāng nèi wǔ lùn zhōng guó jiàng shuài dú wèi guǎng wén qí nán zhēng nǎi jǔ bīng

秉常母梁氏将内侮,论中国将帅,独畏广,闻其南征,乃举兵。

rán zài lú yǐ chì shū zhāo mán jì jiàng ér shā zhī cǐ qí duǎn yě

然在泸以敕书招蛮,既降而杀之,此其短也。

chuán bèi è jí sǐ huò yǐ wéi shā jiàng zhī bào yún

遄被恶疾死,或以为杀降之报云。

lùn yuē sòng tài zōng jì yàn bīng yī yì ān biān xī mín hǎi nèi dà zhì

论曰:宋太宗既厌兵,一意安边息民,海内大治。

zhēn zōng rén zōng shēn rén hòu zé hán xù shēng mín rán rén wén yǒu yú yì wǔ bù zú gài shì shí zhōng guó zhī rén bú jiàn bīng gé zhī rì jiǔ yǐ

真宗、仁宗深仁厚泽,涵煦生民,然仁文有余,义武不足,盖是时中国之人,不见兵革之日久矣。

yú shì qì dān xī xià qǐ wèi biān huàn nǎi bù lìn zēng bó yǐ chéng hé hǎo

于是契丹、西夏起为边患,乃不吝缯帛以成和好。

shén zōng fǔ chéng píng zhī yùn ruì yān yǒu wéi jī cái liàn bīng zhì zài shuā chǐ gù yī shí cái zhì zhī shì gè de bào qí suǒ zhǎng yǐ xīng lì shì gōng ruò xióng běn xiāo zhù táo bì lín guǎng shí rán

神宗抚承平之运,锐焉有为,积财练兵,志在刷耻,故一时材智之士,各得暴其所长,以兴立事功,若熊本、萧注、陶弼、林广实然。

běn zhù qǐ shēn kē dì bì néng shī hǎo shì guǎng xué tōng zuǒ shì chūn qiū

本、注起身科第,弼能诗好士,广学通《左氏春秋》。

xī sūn quán quàn lǚ méng xué wén wǔ qǐ èr zhì zāi

昔孙权劝吕蒙学,文武岂二致哉!

běn shàng shū yǐ mèi shí xiāng guǎng zhī zhēng mán fà zhǒng shā jiàng jūn zǐ cī zhī

本上书以媚时相,广之征蛮,发冢杀降,君子疵之。

✦ You read 列传·卷九十三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.