宋史 · 脱脱 · Chapter 335 of 496

列传·卷九十四

PinyinModern Translation
Size

zhǒng shì héng zi gǔ è yì sūn pǔ shī dào shī zhōng

种世衡(子古谔谊孙朴师道师中)

zhǒng shì héng zì zhòng píng fàng zhī xiōng zi yě

种世衡,字仲平,放之兄子也。

shǎo shàng qì jié kūn dì yǒu yù xī qí zī zhě xī tuī yǔ zhī wéi qǔ tú shū ér yǐ

少尚气节,昆弟有欲析其赀者,悉推与之,惟取图书而已。

yǐ fàng yīn bǔ jiāng zuò jiān zhǔ bù lèi qiān tài zǐ zhōng shè

以放荫补将作监主簿,累迁太子中舍。

cháng zhī jīng yáng xiàn lǐ xū wáng zhī qiān yǐ jiān lì shì bài fǎ dāng xǐ dùn qù

尝知泾阳县,里胥王知谦以奸利事败,法当徙,遁去。

bǐ jiāo shè zhé chū shì héng yuē sòng fǔ zé huì shè zhàng qí jí ér qǐng zuì yú fǔ zhī fǔ li zī zòu shì zhī

比郊赦辄出,世衡曰"送府则会赦",杖其脊而请罪于府,知府李谘奏释之。

hòu tōng pàn fèng zhōu

后通判凤州。

zhōu jiāng wáng méng zhèng zhāng xiàn hòu yīn jiā yě suǒ wéi bù fǎ

州将王蒙正,章献后姻家也,所为不法。

cháng gàn shì héng yǐ sī bù tīng méng zhèng nù nǎi yòu zhī qiān sòng yuān ér yīn zhù zhī shì héng zuò liú dòu zhōu xǐ rǔ zhōu

尝干世衡以私,不听,蒙正怒,乃诱知谦讼冤而阴助之,世衡坐流窦州,徙汝州。

dì shì cái shàng yī guān yǐ shú wèi mèng zhōu sī mǎ

弟世材上一官以赎,为孟州司马。

jiǔ zhī lóng tú gé zhí xué shì li hóng wèi biàn qí wū sòng shòu dí fěi jì yán zhī chú wèi wèi sì chéng lì jiān suí zhōu jiǔ qiān shū tóng zhōu fū zhōu pàn guān shì

久之,龙图阁直学士李纮为辨其诬,宋绶、狄棐继言之,除卫尉寺丞,历监随州酒,签书同州、鄜州判官事。

xī biān yòng bīng shǒu bèi bù zú

西边用兵,守备不足。

shì héng jiàn yán yán ān dōng běi èr bǎi lǐ yǒu gù kuān zhōu qǐng yīn qí fèi lěi ér xìng zhī yǐ dāng kòu chōng yòu kě gù yán ān zhī shì zuǒ kě zhì hé dōng zhī sù běi kě tú yín xià zhī jiù

世衡建言,延安东北二百里有故宽州,请因其废垒而兴之,以当寇冲,右可固延安之势,左可致河东之粟,北可图银、夏之旧。

cháo tíng cóng zhī mìng dǒng qí yì

朝廷从之,命董其役。

xià rén lǚ chū zhēng shì héng qiě zhàn qiě chéng zhī

夏人屡出争,世衡且战且城之。

rán chù xiǎn wú quán yì bù kě shǒu

然处险无泉,议不可守。

záo de bǎi wǔ shí chǐ shǐ zhì yú shí shí gōng cí bù kě chuān shì héng mìng xiè shí yī běn chou bǎi qián zú de quán

凿地百五十尺,始至于石,石工辞不可穿,世衡命屑石一畚酬百钱,卒得泉。

chéng chéng cì míng qīng jiàn chéng

城成,赐名青涧城。

qiān nèi diàn chóng bān zhī chéng shì

迁内殿崇班、知城事。

kāi yíng tián èr qiān qǐng mù shāng gǔ dài yǐ běn qián shǐ tōng huò yíng qí lì chéng suì fù shí

开营田二千顷,募商贾,贷以本钱,使通货赢其利,城遂富实。

jiān chū xíng bù zú wèi láo qiú zhǎng huò jiě yǔ suǒ fú dài

间出行部族,慰劳酋长,或解与所服带。

cháng huì kè yǐn yǒu de dí qíng lái gào zhě jí yǐ yǐn qì yǔ zhī yáo shì shǔ qiāng jiē lè wèi yòng

尝会客饮,有得敌情来告者,即以饮器予之,繇是属羌皆乐为用。

zài qiān luò yuàn fù shǐ zhī huán zhōu

再迁洛苑副使、知环州。

fán bù yǒu niú jiā zú nú é zhě sù qū qiáng wèi cháng chū yè jùn shǒu wén shì héng zhì jù jiāo yíng

蕃部有牛家族叫奴讹的人,向来倔强,从没有出来拜见郡守,听说世衡来到,急忙到郊外迎接。

shì héng yǔ yuē míng rì dāng zhì qí zhàng wǎng láo bù luò

世衡与约,明日当至其帐,往劳部落。

shì xī dà xuě shēn sān chǐ

是夕大雪,深三尺。

zuǒ yòu yuē dì xiǎn bù kě wǎng

左右曰:"地险不可往。

shì héng yuē wú fāng jié zhū qiāng yǐ xìn bù kě shī qī

"世衡曰:"吾方结诸羌以信,不可失期。

suì yuán xiǎn ér jìn

"遂缘险而进。

nú é fāng wò zhàng zhōng wèi shì héng bì bù néng zhì shì héng cù ér qǐ nú é dà jīng yuē qián cǐ wèi cháng yǒu guān zhì wú bù zhě gōng nǎi bù yí wǒ yé

奴讹方卧帐中,谓世衡必不能至,世衡蹴而起,奴讹大惊曰:"前此未尝有官至吾部者,公乃不疑我耶!

lǜ qí zú luó bài tīng mìng

"率其族罗拜听命。

qiāng qiú mù ēn bù luò zuì qiáng shì héng cháng yè yǔ yǐn chū shì jī yǐ zuǒ jiǔ

羌酋慕恩部落最强,世衡尝夜与饮,出侍姬以佐酒。

jì ér shì héng qǐ rù nèi qián yú bì xì zhōng kuī zhī

既而世衡起入内,潜于壁隙中窥之。

mù ēn qiè yǔ shì jī xì shì héng jù chū yǎn zhī mù ēn cán jù qǐng zuì

慕恩窃与侍姬戏,世衡遽出掩之,慕恩惭惧请罪。

shì héng xiào yuē jūn yù zhī yé

世衡笑曰:"君欲之耶?

jí yǐ yí zhī yóu shì de qí sǐ lì

"即以遗之,由是得其死力。

zhū bù yǒu èr zhě shǐ tǎo zhī wú bù kè

诸部有贰者,使讨之无不克。

yǒu wù èr zú shì héng zhāo zhī bù zhì jí mìng mù ēn chū bīng zhū zhī

有兀二族,世衡招之不至,即命慕恩出兵诛之。

qí hòu bǎi yú zhàng jiē zì guī mò gǎn èr

其后百余帐皆自归,莫敢贰。

yīn lìng zhū zú zhì fēng huǒ yǒu jí zé jǔ suì jiè mǎ yǐ dài

因令诸族置烽火,有急则举燧,介马以待。

gé huái mǐn bài lǜ qiāng bīng shù qiān rén yǐ zhèn jīng yuán wú gǎn hòu zhě

葛怀敏败,率羌兵数千人以振泾原,无敢后者。

cháng kè lì mín shè yǒu guò shī shè zhòng zé shì qí zuì

尝课吏民射,有过失,射中则释其罪;

yǒu cí mǒu shì qǐng mǒu shì zhé yīn zhōng fǒu ér yǔ duó zhī

有辞某事、请某事,辄因中否而与夺之。

rén rén zì lì jiē jīng yú shè yáo shì shù nián dí bù gǎn jìn huán jìng

人人自厉,皆精于射,繇是数年敌不敢近环境。

qiān dōng rǎn yuàn shǐ huán qìng lù bīng mǎ qián xiá

迁东染院使、环庆路兵马钤辖。

fàn zhòng yān xí lìng yǔ jiǎng xié zhù xì yāo chéng shì héng shí wò bìng jí qǐ jiāng suǒ bù jiá shì zhòu yè xīng zhù chéng chéng ér zú

范仲淹檄令与蒋偕筑细腰城,世衡时卧病,即起,将所部甲士昼夜兴筑,城成而卒。

chū shì héng zài qīng jiàn chéng yuán hào wèi chén qí guì rén yě lì gāng làng kǒu líng yù qǐ xiōng dì yǒu cái móu jiē hào dài wáng

初,世衡在青涧城,元昊未臣,其贵人野利刚浪〈口夌〉、遇乞兄弟有材谋,皆号大王。

qīn xìn yòng shì biān chén yù yǐ móu jiān zhī

亲信用事,边臣欲以谋间之。

qìng lì èr nián fū yán jīng lüè shǐ páng jí liǎng wèi bǎo ān jūn shǒu liú zhěng shū lù fán bù pò chǒu yǐ dá yě lì xiōng dì ér jīng yuán lù wáng yán gé huái mǐn yì qiǎn rén chí shū jí jīn bǎo yǐ qiǎn yù qǐ

庆历二年,鄜延经略使庞籍,两为保安军守刘拯书,赂蕃部破丑以达野利兄弟,而泾原路王沿、葛怀敏亦遣人持书及金宝以遣遇乞。

huì gāng làng kǒu líng lìng làng mái shǎng qǐ mèi niang děng sān rén yì shì héng qǐng xiáng shì héng zhī qí zhà yuē yǔ qí shā zhī bù ruò yīn yǐ wéi jiān

会刚浪〈口夌〉令浪埋、赏乞、媚娘等三人诣世衡请降,世衡知其诈,曰:"与其杀之,不若因以为间。

liú shǐ jiān shāng shuì chū rù qí cóng shén chǒng

"留使监商税,出入骑从甚宠。

yǒu sēng wáng guāng xìn zhě qiáo yǒng shàn qí shè xí zhī fán bù shān chuān dào lù

有僧王光信者,趫勇善骑射,习知蕃部山川道路。

shì héng chū bīng cháng shǐ wèi xiāng dǎo shù dàng zú zhàng zòu yǐ wéi sān bān jiè zhí gǎi míng sōng

世衡出兵,常使为乡导,数荡族帐,奏以为三班借职,改名嵩。

shì héng wèi là shū qiǎn sōng yí gāng làng kǒu líng yán làng mái děng yǐ zhì cháo tíng zhī wáng yǒu xiàng hàn xīn mìng wèi xià zhōu jié dù shǐ fèng qián yuè wàn mín jīng jié yǐ zhì qù qí guī fù yǐ zǎo zhui huà guī yù qí zǎo guī zhī yì

世衡为蜡书,遣嵩遗刚浪〈口夌〉,言浪埋等已至,朝廷知王有向汉心,命为夏州节度使,奉钱月万缗,旌节已至,趣其归附,以枣缀画龟,喻其早归之意。

gāng làng kǒu líng de shū dà jù zì suǒ zhì zhí sōng guī yuán hào

刚浪〈口夌〉得书大惧,自所治执嵩归元昊。

yuán hào yí gāng làng kǒu líng èr jǐ bù dé hái suǒ zhì qiě gù sōng jǐng zhōng

元昊疑刚浪〈口夌〉贰己,不得还所治,且锢嵩穽中。

shǐ qí chén li wén guì yǐ gāng làng kǒu líng zhǐ bào shì héng qiě yán bù dá suǒ yí shū yì huò xǔ tōng hé yuàn cì yī yán

使其臣李文贵以刚浪〈口夌〉旨报世衡,且言不达所遗书意,或许通和,愿赐一言。

shì héng yǐ bái jí

世衡以白籍。

shí cháo tíng yǐ yù zhāo fǔ jí zhào wén guì zhì yù yǐ guó jiā kuān dà kāi nà yì zòng shǐ hái bào

时朝廷已欲招拊,籍召文贵至,谕以国家宽大开纳意,纵使还报。

yuán hào de bào chū sōng lǐ zhī shén hòu shǐ yǔ wén guì xié lái

元昊得报,出嵩,礼之甚厚,使与文贵偕来。

zì shì jì qiǎn shǐ zhě qǐng xiáng suì chēng chén rú jiù

自是继遣使者请降,遂称臣如旧。

shì héng wén yě lì xiōng dì yǐ zhū wéi wén yuè jìng jì zhī

世衡闻野利兄弟已诛,为文越境祭之。

jí shū sōng láo jù yán yuán hào wèi tōng shí shì héng huà cè qiǎn sōng mào jiān xiǎn jiān qí jūn chén suì chéng cāi èr yīn cǐ yǔ zhōng guó tōng qǐng yōu jìn sōng guān

籍疏嵩劳,具言元昊未通时,世衡画策遣嵩冒艰险间其君臣,遂成猜贰,因此与中国通,请优进嵩官。

qiān sān bān fèng zhí

迁三班奉职。

hòu sōng yīn duì zì chén yòu jìn shì jìn gé mén zhī hòu

后嵩因对自陈,又进侍禁、阁门祗候。

shì héng sǐ jí wèi shū mì shǐ

世衡死,籍为枢密使。

shì héng zi gǔ shàng shū sòng fù gōng wèi jí suǒ yì

世衡子古上书讼父功,为籍所抑。

gǔ fù shàng shū suì zèng shì héng chéng zhōu tuán liàn shǐ zhào liú nèi quán shòu gǔ dà xiàn bù wèi yā huán běn guàn

古复上书,遂赠世衡成州团练使,诏流内铨授古大县簿尉,押还本贯。

jí jì ba gǔ fù biàn lǐ xià yù shǐ kǎo yàn yǐ jí qián zòu wáng sōng shū wèi dìng

籍既罢,古复辩理,下御史考验,以籍前奏王嵩疏为定。

zhào yǐ qí shì fù shǐ guān tīng gǔ cóng guān biàn jùn

诏以其事付史官,听古从官便郡。

shì héng zài biān shù nián jī gǔ tōng huò suǒ zhì bù fán xiàn guān yì bīng zēng kuì

世衡在边数年,积谷通货,所至不烦县官益兵增馈。

shàn fǔ yǎng shì zú bìng zhě qiǎn yī zi zhuān shì qí shí yǐn tāng jì yǐ gù dé rén sǐ lì

善抚养士卒,病者遣一子专视其食饮汤剂,以故得人死力。

jí zú qiāng qiú zhāo xī lín zhě shù rì qīng jiàn jí huán rén jiē huà xiàng cí zhī

及卒,羌酋朝夕临者数日,青涧及环人皆画象祠之。

zi gǔ è zhěn jiē yǒu jiāng cái

子古、谔、诊,皆有将材。

guān zhōng hào yuē sān zhǒng

关中号曰"三种"。

yì qí yòu zǐ yě

谊,其幼子也。

sūn pǔ shī dào shī zhōng

孙朴、师道、师中。

gǔ zì dà zhì shǎo mù cóng zǔ fàng wéi rén bù shì kē jǔ

古字大质,少慕从祖放为人,不事科举。

dāng rèn guān cí yǐ yǔ dì shí chēng xiǎo yǐn jūn

当任官,辞以与弟,时称"小隐君"。

shì héng zú lù gǔ wèi tiān xìng wèi lèi zhuǎn xī jīng zuǒ cáng kù fù shǐ jīng yuán lù dōu jiān zhī yuán zhōu

世衡卒,录古为天兴尉,累转西京左藏库副使、泾原路都监、知原州。

qiāng rén fàn sāi gǔ yù zhī

羌人犯塞,古御之。

zhǎn jí shù bǎi

斩级数百。

zhù chéng zhèn róng zhī běi yǐ jù yào hài

筑城镇戎之北,以据要害。

shén zōng zhào duì qiān tōng shì shè rén guān qí sān dì

神宗召对,迁通事舍人,官其三弟。

yǔ dì zhěn pò huán zhōu zhé jiāng huì zhǎn shǒu èr qiān jí qiān xī shàng gé mén fù shǐ

与弟诊破环州折姜会,斩首二千级,迁西上阁门副使。

mín yǒu sǔn zhí zhōu tián yú shú qiāng yǐ bì yì zhě gǔ àn qí zhuàng de liáng tián sān qiān qǐng dīng sì qiān xī cì wèi mín bīng

民有损直鬻田于熟羌以避役者,古按其状,得良田三千顷,丁四千,悉刺为民兵。

lì huán qìng yǒng xīng jūn lù qián xiá

历环庆、永兴军路钤辖。

zuò sòng fàn chún rén bù dàng duó yī guān zhī níng zhōu xǐ zhèn róng jūn

坐讼范纯仁不当,夺一官,知宁州,徙镇戎军。

xī hé shī shí wàn dào jìng shàng xū chú liáng liáo zuǒ yǐ tā lù wéi yán

熙河师十万道境上,须刍粮,僚佐以他路为言。

gǔ yuē jūn wáng shī yě

古曰:"均王师也。

mìng gěi zhī

"命给之。

yòu xǐ fū xí èr zhōu zú nián qī shí

又徙鄜、隰二州,卒,年七十。

gǔ míng dá xiào yì

古明达孝义。

dì è zuò shàn xìng xì yù qǐ nà guān shú qí zuì

弟谔坐擅兴系狱,乞纳官赎其罪。

shì héng yí zhāng wèn tián qiān mǔ wèn fǎn zhī ér shì héng sǐ gǔ zhōng bù fù shòu

世衡遗张问田千亩,问返之,而世衡死,古终不复受。

rán shì héng shòu zhī yú fàn zhòng yān yīn lì qīng jiàn gōng ér gǔ yǐ sī hàn sòng chún rén shì lùn shǎo zhī

然世衡受知于范仲淹,因立青涧功,而古以私憾讼纯仁,士论少之。

è zì zi zhèng yǐ fù rèn lèi guān zuǒ cáng kù fù shǐ yán shuài lù shēn jiàn zhī qīng jiàn chéng

谔字子正,以父任累官左藏库副使,延帅陆诜荐知青涧城。

xià qiú lìng kǒu líng nèi fù shēn kǒng shēng shì yù fú nà è qǐng nà zhī

夏酋令〈口夌〉内附,诜恐生事,欲弗纳,谔请纳之。

xià rén lái suǒ shēn wèn suǒ yǐ bào è yuē bì yù lìng kǒu líng dāng yǐ jǐng xún lái yì

夏人来索,诜问所以报,谔曰:"必欲令〈口夌〉,当以景询来易。

nǎi zhǐ

"乃止。

xún zhě zhōng guó wáng mìng zhì bǐ zhě yě

询者,中国亡命至彼者也。

xià jiāng wéi míng shān bù luò zài gù suí zhōu qí dì yí shān xiān jiàng è shǐ rén yīn yí shān yǐ yòu zhī lù yǐ jīn yú míng shān xiǎo lì li wén xǐ shòu ér xǔ jiàng ér míng shān wèi zhī zhī yě

夏将嵬名山部落在故绥州,其弟夷山先降,谔使人因夷山以诱之,赂以金盂,名山小吏李文喜受而许降,而名山未之知也。

è jí yǐ wén zhào zhuǎn yùn shǐ xuē xiàng jí lù shēn wěi è zhāo nà

谔即以闻,诏转运使薛向及陆诜委谔招纳。

è bù dài bào xī qǐ suǒ bù bīng cháng qū ér qián wéi qí zhàng

谔不待报,悉起所部兵长驱而前,围其帐。

míng shān jīng yuán qiāng yù dòu yí shān hū yuē xiōng yǐ yuē jiàng hé wéi rú shì

名山惊,援枪欲斗,夷山呼曰:"兄已约降,何为如是?

wén xǐ yīn chū suǒ shòu jīn yú shì zhī míng shān tóu qiāng kū suì jǔ zhòng cóng è ér nán

"文喜因出所受金盂示之,名山投枪哭,遂举众从谔而南。

de qiú lǐng sān bǎi hù wàn wǔ qiān bīng wàn rén

得酋领三百、户万五千、兵万人。

jiāng zhù chéng shēn yǐ wú zhào chū shī zhào è hái

将筑城,诜以无诏出师,召谔还。

jūn cì huái yuǎn chen qǐ fāng zhì dí sì wàn zhòng bèn jí fu chéng ér chén

军次怀远,晨起方栉,敌四万众坌集,傅城而陈。

è kāi mén yǐ dài shǐ míng shān shuài xīn fù bǎi yú rén tiǎo zhàn è bīng jì zhī gǔ xíng ér chū

谔开门以待,使名山帅新附百余人挑战,谔兵继之,鼓行而出。

zhì jìn cí jù xiǎn shǐ piān jiàng yàn dá liú fu wèi liǎng yì shēn wéi zhōng jūn nǎi bì lěi xī lǎo ruò chéng chéng gǔ zào yǐ yí zéi

至晋祠据险,使偏将燕达、刘甫为两翼,身为中军,乃闭垒,悉老弱乘城鼓噪以疑贼。

yǐ ér hé zhàn zhuī jī èr shí lǐ fú guó shén zhòng suì chéng suí zhōu

已而合战,追击二十里,俘馘甚众,遂城绥州。

shēn hé è shàn xìng qiě bù bǐng jié zhì yù bǔ zhì wèi guǒ ér shēn xǐ qín

诜劾谔擅兴,且不禀节制,欲捕治,未果而诜徙秦。

yán zhě jiāo gōng zhī suì xià lì biǎn zhì sì děng ān zhì suí zhōu

言者交攻之,遂下吏,贬秩四等,安置随州。

huì hóu kě yǐ yán shuǐ lì rù jiàn shén zōng wèn qí shì duì yuē zhǒng è fèng mì zhǐ qǔ suí ér huò zuì hòu hé yǐ shǐ rén

会侯可以言水利入见,神宗问其事,对曰:"种谔奉密旨取绥而获罪,后何以使人?

dì yì huǐ fù qí guān

"帝亦悔,复其官。

hán jiàng xuān fǔ shǎn xī yòng wèi fū yán qián xiá

韩绛宣抚陕西,用为鄜延钤辖。

jiàng chéng luō wù guī héng shān lìng è jiàng bīng èr wàn chū wú dìng chuān mìng zhū jiāng jiē shòu jié dù qǐ hé dōng bīng huì yín zhōu

绛城啰兀,规横山,令谔将兵二万出无定川,命诸将皆受节度,起河东兵会银州。

chéng chéng ér qìng zú pàn zhào ba shī qì luō wù zé shòu rǔ zhōu tuán liàn fù shǐ

城成而庆卒叛,诏罢师,弃啰兀,责授汝州团练副使。

zài biǎn hè zhōu bié jià yí dān zhōu yòu yí huá zhōu

再贬贺州别驾,移单州,又移华州。

jiàng zài xiāng sòng qí qián gōng fù lǐ bīn fù shǐ zhī mín zhōu

绛再相,讼其前功,复礼宾副使、知岷州。

dǒng zhān jiāng guǐ zhāng jù bīng yú táo mín xīn qiāng duō pàn è tǎo xí zhū zhī

董毡将鬼章聚兵于洮、岷,新羌多叛,谔讨袭诛之。

cóng li xiàn chū sài shōu táo zhōu xià bū zōng jiǎng zhū dōng yi zhū chéng yǎn jī zhì dà hé zhǎn shǒu qī qiān jí

从李宪出塞,收洮州,下逋宗、讲珠、东宜诸城,掩击至大河,斩首七千级。

qiān dōng shàng gé mén shǐ wén zhōu cì shǐ zhī jīng zhōu tú fū yán fù zǒng guǎn

迁东上阁门使、文州刺史、知泾州,徒鄜延副总管。

shàng yán xià zhǔ bǐng cháng wèi qí mǔ suǒ qiú kě jí yīn běn lù guān dǎo qí cháo xué

上言:"夏主秉常为其母所囚,可急因本路官捣其巢穴。

suì rù duì dà yán yuē xià guó wú rén bǐng cháng rú zǐ chén wǎng chí qí bì yǐ lái ěr

"遂入对,大言曰:"夏国无人,秉常孺子,臣往持其臂以来耳。

dì zhuàng zhī jué yì xi tǎo yǐ wéi jīng lüè ān fǔ fù shǐ zhū jiāng xī tīng jié zhì

"帝壮之,决意西讨,以为经略安抚副使,诸将悉听节制。

è jí cì jìng shàng dì yǐ è xiān qī qīng chū shǐ tīng lìng yú wáng zhōng zhèng

谔即次境上,帝以谔先期轻出,使听令于王中正。

dí tún bīng xià zhōu è lǜ běn lù bìng jī nèi qī jiàng bīng gōng mǐ zhī sān rì wèi xià

敌屯兵夏州,谔率本路并畿内七将兵攻米脂,三日未下。

xià bīng bā wàn lái yuán è yù zhī wú dìng chuān fú bīng fā duàn qí shǒu wěi dà pò zhī jiàng shǒu jiāng lìng jiè é yù

夏兵八万来援,谔御之无定川,伏兵发,断其首尾,大破之,降守将令介讹遇。

jié shū wén dì dà xǐ qún chén chēng hè qiǎn zhōng shǐ yù jiǎng ér ba zhōng zhèng

捷书闻,帝大喜,群臣称贺,遣中使谕奖,而罢中正。

è liú qiān rén shǒu mǐ zhī jìn cì yín shí xià zhōu bú jiàn dí

谔留千人守米脂,进次银、石、夏州,不见敌。

shǐ bèi zhào dāng huì líng wǔ è yū wang bù jìn shì zú jī bèi yù yǐ liáng yùn bù jì guī zuì zhuǎn yùn shǐ li jì

始,被诏当会灵武,谔迂枉不进,士卒饥惫,欲以粮运不继归罪转运使李稷。

zhù jūn má jiā píng dà xiào liú guī rén yǐ zhòng kuì zhào lìng bān shī

驻军麻家平,大校刘归仁以众溃,诏令班师。

yóu qiān fèng zhōu tuán liàn shǐ lóng shén wèi sì xiāng dōu zhǐ huī shǐ

犹迁凤州团练使、龙神卫四厢都指挥使。

è móu jù héng shān zhī zhì wèi yǐ qiǎn zi pǔ shàng qí cè

谔谋据横山之志未已,遣子朴上其策。

dì zhào pǔ wèn zhuàng zhuó wèi gé mén zhī hòu

帝召朴问状,擢为阁门祗候。

jiāng jìn chéng héng shān mìng xú xǐ li shùn jǔ shǐ fū yán jì yì

将进城横山,命徐禧、李舜举使鄜延计议。

è yán héng shān yán mào qiān lǐ duō mǎ yi jia rén wù jìn hàn shàn zhàn qiě yǒu yán tiě zhī lì xià rén shì yǐ wéi shēng

谔言:"横山延袤千里,多马宜稼,人物劲悍善战,且有盐铁之利,夏人恃以为生;

qí chéng lěi jiē kòng xiǎn zú yǐ shǒu yù

其城垒皆控险,足以守御。

jīn zhī xīng gōng dāng zì yín zhōu shǐ

今之兴功,当自银州始。

qí cì qiān yòu zhōu yòu qí cì xiū xià zhōu sān jùn dǐng zhì zé héng shān zhī de yǐ náng kuò qí zhōng

其次迁宥州,又其次修夏州,三郡鼎峙,则横山之地已囊括其中。

yòu qí cì xiū yán zhōu zé héng shān qiáng bīng zhàn mǎ shān zé zhī lì jǐn guī zhōng guó

又其次修盐州,则横山强兵战马、山泽之利,尽归中国。

qí shì jū gāo fǔ shì xìng líng kě yǐ zhí fù cháo xué

其势居高,俯视兴、灵,可以直覆巢穴。

ér xǐ yǔ shěn kuò dìng yì yí yín zhōu chéng yǒng lè yǔ è shǐ móu yì nǎi zòu liú è shǒu yán

"而禧与沈括定议移银州,城永乐,与谔始谋异,乃奏留谔守延。

jì ér yǒng lè shòu wéi è guān wàng bù jiù dì jì qí hòu xiào zhì bù wèn qiě yú zéi zhì jiù mìng zhī yán zhōu

既而永乐受围,谔观望不救,帝冀其后效,置不问,且虞贼至,就命知延州。

jū fā bèi zú nián wǔ shí qī

疽发背卒,年五十七。

è shàn yù shì zú lín dí chū qí zhàn bì shèng rán zhà dàn cán rěn zuǒ yòu yǒu fàn lì zhǎn huò xiān kū fèi gān zuò zhě yǎn miàn è yǐn shí zì ruò

谔善驭士卒,临敌出奇,战必胜,然诈诞残忍,左右有犯立斩,或先刳肺肝,坐者掩面,谔饮食自若。

dí yì wèi qí gǎn zhàn gù shù yǒu gōng

敌亦畏其敢战,故数有功。

li jì zhī kuì jūn yě dàn rù è yíng jūn lì míng gǔ shēng rě

李稷供应军饷,早晨进入种谔的军营,军吏鸣鼓吹呼。

è hū wèn lì yuē jūn yǒu jǐ shuài

谔呼问吏曰:"军有几帅?

yào dāng jiè rǔ tóu yǐ dài yùn shǐ

要当借汝头以代运使。

jí huà zhǎn zhī

"即叱斩之。

jì huáng bù jù chū

稷惶怖遽出。

cháng dù hé cù yù dí dài mén xià kè yuē shì jí yǐ kě yī wǒ yī chéng wǒ mǎ cóng qí gǔ qiān jì jí qū dà jūn

尝渡河,猝遇敌,绐门下客曰:"事急矣,可衣我衣,乘我马,从旗鼓千骑,亟趋大军。

kè xìn zhī dí yǐ wéi è zhuī zhī jǐ bù miǎn

"客信之,敌以为谔,追之,几不免。

zì xī níng shǒu kāi suí zhōu hòu zài jǔ xī zhēng jiē qí zhào móu zú zhì yǒng lè zhī huò

自熙宁首开绥州,后再举西征,皆其兆谋,卒致永乐之祸。

yì zhě wèi è bù sǐ biān shì bù yǐ

议者谓谔不死,边事不已。

yì zì shòu wēng

谊字寿翁。

xī níng zhōng gǔ rù duì shén zōng wèn qí jiā shì mìng yì yǐ guān

熙宁中,古入对,神宗问其家世,命谊以官。

cóng gāo zūn yù fù táo mín yòu píng shān hòu qiāng zhì xī hé fù jiāng

从高遵裕复洮、岷,又平山后羌,至熙河副将。

shǐ qīng táng dǒng zhān qiǎn guǐ zhāng yíng hòu jìng shàng qǔ dào gù wèi huí wǎng yǐ kuā xiǎn yuǎn

使青唐,董毡遣鬼章迎候境上,取道故为回枉,以夸险远。

yì gù xí qí dì lǐ qiào zhī yuē ěr tiào liáng kǎn jǐng jiān wèi wǒ bù zhī yuǎn jìn yá

谊固习其地里,诮之曰:"尔跳梁坎井间,谓我不知远近邪?

mìng qū biàn dào

"命趋便道。

guǐ zhāng nù xié yǐ bīng yì shēng qì bù dòng zú gǎi tú

鬼章怒,胁以兵,谊声气不动,卒改涂。

wài wèi lù dōu jiān

外为路都监。

zì lán zhōu dù hé tǎo zéi zhǎn shǒu liù bǎi lèi zhuǎn xī jīng shǐ

自兰州渡河讨贼,斩首六百,累转西京使。

yuán yòu chū zhī mín zhōu

元祐初,知岷州。

guǐ zhāng yòu shā jǐng sī lì hòu yì zì jīn dà yǒu kuī gù tǔ zhī xīn shǐ qí zi yì zōng gē qǐng yì bīng rù kòu qiě jié shǔ qiāng wèi nèi yìng

鬼章诱杀景思立,后益自矜,大有窥故土之心,使其子诣宗哥请益兵入寇,且结属羌为内应。

yì cì de qí qíng shàng shū qǐng chú zhī

谊刺得其情,上疏请除之。

zhào qiǎn yóu shī xióng jiù shāng lì hài suì yǔ yáo sì hé bīng chū tǎo

诏遣游师雄就商利害,遂与姚兕合兵出讨。

qiāng yíng zhàn jī zǒu zhī zhuī bēn zhì táo zhōu

羌迎战,击走之,追奔至洮州。

yì jí jìn gōng chén wù bì yě kuǐ bù bù kě biàn

谊亟进攻,晨雾蔽野,跬步不可辨。

yì yuē wú jūn yuǎn lái bǐ gù bù zhī hòu bó chéng cǐ kě yī gǔ ér xià yě

谊曰:"吾军远来,彼固不知厚薄,乘此可一鼓而下也。

suì qīn gǔ zhī

"遂亲鼓之。

yǒu qǐng wù jì xiān dēng zhě yǐ de chéng guǐ zhāng jiù zhí

有顷,雾霁,先登者已得城,鬼章就执。

yì xì wèn zhī yuē bié hòu ān fǒu

谊戏问之曰:"别后安否?

bù néng duì xú wèi rén yuē wǒ shēng è zhǒng shǐ jīn rì guǒ wèi suǒ qín

"不能对,徐谓人曰:"我生恶种使,今日果为所擒。

tiān bù shǐ wǒ fù yǒu gù tǔ mìng yě

天不使我复有故土,命也。

suì fú yǐ guī

"遂俘以归。

bài xī shàng gé mén shǐ kāng zhōu cì shǐ xǐ zhī fū zhōu

拜西上阁门使、康州刺史,徙知鄜州。

xià rén fàn yán ān zhào xiè shǐ yì tǒng zhū jiāng

夏人犯延安,赵禼使谊统诸将。

dí wén yì zhì jiē kuì qù

敌闻谊至,皆溃去。

yán rén wèi de yì shèng jīng bīng èr shí wàn

延人谓:"得谊,胜精兵二十万。

jìn xī hé qián xiá zhī lán zhōu

"进熙河钤辖、知兰州。

lán yǔ tōng yuǎn jiē jué sāi zhōng jiān bǎo zhàng bù xiāng jiē yú tián duō qì bù gēng yì qǐng chéng li nuò píng yǐ è chōng yào

兰与通远皆绝塞,中间保障不相接,腴田多弃不耕,谊请城李诺平以扼冲要。

huì qiān dōng shàng gé mén shǐ bǎo zhōu tuán liàn shǐ zú nián wǔ shí wǔ

会迁东上阁门使、保州团练使,卒,年五十五。

yì tì tǎng yǒu qì jié xǐ dú shū

谊倜傥有气节,喜读书。

lì jūn zhěng yán lìng yī xià sǐ bù gǎn bì

莅军整严,令一下,死不敢避;

yù dí dù bù shèng bù chū gù měi zhàn wèi cháng fù bài

遇敌,度不胜不出,故每战未尝负败。

mín qiāng qiú bāo shùn bāo chéng shì gōng jiāo zì qián shǒu wu gū xī yì zhì hòu dài zhī

岷羌酋包顺、包诚恃功骄恣,前守务姑息,谊至,厚待之。

shì yǒu xiǎo guò huà xià lì jiāng zhì fǎ shùn chéng kòu tóu fú zuì yuàn xiào mìng yǐ shú nǎi shǐ shū jīn chū zhī qún qiāng wèi tì

适有小过,叱下吏,将置法,顺、诚叩头伏罪,愿效命以赎,乃使输金出之,群羌畏惕。

jí táo zhōu zhī yì èr rén gōng zuì duō

及洮州之役,二人功最多。

pǔ yǐ fù rèn yòu bān diàn zhí jī láo qiān zhì huáng chéng shǐ chāng zhōu cì shǐ xǐ xī hé lán huì qián xiá jiān zhī hé zhōu ān fǔ táo xi yán biān gōng shì

朴以父任右班殿直,积劳,迁至皇城使、昌州刺史,徙熙河兰会钤辖兼知河州,安抚洮西沿边公事。

hé nán fán bù pàn shǔ qiāng ā zhāng lǜ tā zú jù guān jūn xī shuài hú zōng huí shǐ pǔ chū tǎo

河南蕃部叛,属羌阿章率他族拒官军,熙帅胡宗回使朴出讨。

shí pǔ zhì zhōu cái èr rì yǐ zéi fēng fāng ruì qiě shèng hán yù gū xú zhī ér zōng huí chí xí zhì liù qī bù dé yǐ suì chū bīng

时朴至州才二日,以贼锋方锐,且盛寒,欲姑徐之,而宗回驰檄至六七,不得已,遂出兵。

qiāng zhī pǔ lái fú yǐ dài

羌知朴来,伏以待。

pǔ yù fú shǒu wěi bù xiāng yìng pǔ shū sǐ zhàn wèi zéi suǒ shā yǐ mǎ fù qí shī qù

朴遇伏,首尾不相应,朴殊死战,为贼所杀,以马负其尸去。

qiāng chéng shèng zhuī běi

羌乘胜追北。

shī hái yù ài yōng zé bù dé xíng

师还遇隘,壅迮不得行。

piān jiàng wáng shùn chén zhě shàn shè yǐ gōng guà bì dú lì bài jūn hòu

偏将王舜臣者善射,以弓卦臂,独立败军后。

qiāng lái kě wàn qí yǒu qī rén jiè mǎ ér xiān

羌来可万骑,有七人介马而先。

shùn chén niàn cǐ bì qiāng qiú zhī yóu jié xiá zhě bù xiān yì zhī wú jūn bì jǐn

舜臣念此必羌酋之尤桀黠者,不先殪之,吾军必尽。

nǎi xuān yán yuē wú lìng zuì xiān xíng zhě méi jiān chā huā

乃宣言曰:"吾令最先行者眉间插花。

yǐn gōng sān fā yǔn sān rén jiē zhōng miàn

"引弓三发,陨三人,皆中面;

yú sì rén fǎn zǒu shǐ guàn qí bèi

余四人反走,矢贯其背。

wàn qí mù è chì mò gǎn qián shùn chén yīn de zhěng zhòng

万骑〈目咢〉眙莫敢前,舜臣因得整众。

xū yú qiāng fù lái

须臾,羌复来。

shùn chén zì shēn jí yǒu chōu shǐ qiān yú fā wú xū zhě

舜臣自申及酉,抽矢千余发,无虚者。

zhǐ liè xuè liú zhì zhǒu

指裂,血流至肘。

bó mù nǎi de yú ài

薄暮,乃得逾隘。

jiàng shì qì duó wú gǎn fù yán zhàn

将士气夺,无敢复言战。

dàng shì shí wēi shùn chén zé shī jiān yǐ

当是时,微舜臣则师歼矣。

shì wén zèng pǔ xióng zhōu fáng yù shǐ guān qí hòu shí rén

事闻,赠朴雄州防御使,官其后十人。

shī dào zì yí shū

师道字彝叔。

shǎo cóng zhāng zài xué yǐ yīn bǔ sān bān fèng zhí shì fǎ yì wén jiē wèi xī zhōu tuī guān quán tóng gǔ xiàn

少从张载学,以荫补三班奉职,试法,易文阶,为熙州推官、权同谷县。

xiàn lì yǒu tián sòng mí èr nián bù jué

县吏有田讼,弥二年不决。

shī dào fān yuè àn dú qióng rì lì bù jìng rán suǒ sòng zhǐ mǔ jí xiōng ér yǐ

师道繙阅案牍,穷日力不竟,然所讼止母及兄而已。

yǐn lì jí zhī yuē mǔ xiōng fǎ kě sòng hu

引吏诘之曰:"母、兄,法可讼乎。

rǔ zài qī rǎo xiāng lǐ zú wèi

汝再期扰乡里足未?

lì kòu tóu fú zuì

"吏叩头服罪。

tōng pàn yuán zhōu tí jǔ qín fèng cháng píng

通判原州,提举秦凤常平。

yì yì fǎ wǔ cài jīng zhǐ huàn zhuāng zhái shǐ zhī dé shùn jūn

议役法忤蔡京旨,换庄宅使、知德顺军。

yòu wèi qí dǐ huǐ xiān liè ba rù dǎng jí píng fèi shí nián

又谓其诋毁先烈,罢入党籍,屏废十年。

yǐ wǔ gōng dài fū zhōng zhōu cì shǐ jīng yuán dōu qián xiá zhī huái dé jūn

以武功大夫、忠州刺史、泾原都钤辖知怀德军。

xià guó huà jìng qí rén jiāo yàn jiān bì yù de gù dì shī dào yuē rú yán gù dì dāng yǐ hàn táng wèi zhèng zé jūn jiā jiāng tǔ yì cù yǐ

夏国画境,其人焦彦坚必欲得故地,师道曰:"如言故地,当以汉、唐为正,则君家疆土益蹙矣。

yàn xián wú yǐ duì

"彦贤无以对。

tóng guàn wò bīng bǐng ér xi xī zhāng wēi fú jiàn zhě jiē lǚ bài shī dào cháng yī ér yǐ

童贯握兵柄而西,翕张威福,见者皆旅拜,师道长揖而已。

zhào yì què huī zōng fǎng yǐ biān shì duì yuē xiān wèi bù kě shèng lái zé yīng zhī

召诣阙,徽宗访以边事,对曰:"先为不可胜,来则应之。

wàng dòng shēng shì fēi jì yě

妄动生事,非计也。

guàn yì xǐ nèi jùn gōng jiàn shǒu shí biān ér zhǐ wèi xīn biān suǒ mù

"贯议徙内郡弓箭手实边,而指为新边所募。

dì fù fǎng zhī duì yuē chén kǒng qín yuǎn zhī gōng wèi lì ér jìn rǎo xiān jí yǐ

帝复访之,对曰:"臣恐勤远之功未立,而近扰先及矣。

dì shàn qí yán cì xí yī jīn dài yǐ wéi tí jǔ qín fèng gōng jiàn shǒu

"帝善其言,赐袭衣、金带,以为提举秦凤弓箭手。

shí wǔ lù bìng zhì guān dì wèi yuē qīng wú suǒ qīn zhuó yě

时五路并置官,帝谓曰:"卿,吾所亲擢也。

guàn zī bú yuè shī dào bù gǎn bài yǐ qǐng de tí jǔ chóng fú gōng

"贯滋不悦,师道不敢拜,以请,得提举崇福宫。

jiǔ zhī zhī xī ān zhōu

久之,知西安州。

xià rén qīn dìng biān zhù fú kǒu chéng lǜ shī wǎng yí zhī

夏人侵定边,筑佛口城,率师往夷之。

shǐ zhì kě shén shī dào zhǐ shān zhī xi lù yuē shì dāng yǒu shuǐ

始至渴甚,师道指山之西麓曰:"是当有水。

mìng gōng qiú zhī guǒ de shuǐ mǎn gǔ

"命工求之,果得水满谷。

lèi qiān lóng shén wèi sì xiāng dōu zhǐ huī shǐ míng zhōu fáng yù shǐ zhī wèi zhōu

累迁龙神卫四厢都指挥使、洺州防御使、知渭州。

dū zhū dào bīng chéng xí wěi tǔ fù gōng dí zhì jiān bì hú lú hé

督诸道兵城席苇,土赋工,敌至,坚壁葫芦河。

shī dào chén yú hé hǔ ruò jiāng jué zhàn zhě

师道陈于河浒,若将决战者。

yīn qiǎn piān jiàng qū kè jìng chū héng lǐng yáng yán yuán bīng zhì dí fāng hài gù yáng kě shì qián jūn jūn qí hòu yáo píng zhòng yǐ jīng jiá zhōng jī zhī dí dà kuì zhǎn shǒu wǔ shí jí huò tuó tuó mǎ niú wàn jì qí qiú jǐn yǐ shēn miǎn

阴遣偏将曲克径出横岭,扬言援兵至,敌方骇顾,杨可世潜军军其后,姚平仲以精甲衷击之,敌大溃,斩首五十级,获橐驼、马牛万计,其酋仅以身免。

zú chéng ér hái

卒城而还。

yòu zhào shuài shǎn xī hé dōng qī lù bīng zhēng zāng dǐ chéng qī yǐ xún rì bì kè

又诏帅陕西、河东七路兵征臧底城,期以旬日必克。

jì báo chéng xià dí shǒu bèi shén gù

既薄城下,敌守备甚固。

guān jūn xiǎo dài liè xiào yǒu jù hú chuáng zì xiū zhě lì zhǎn zhī shī yú jūn mén

官军小怠,列校有据胡床自休者,立斩之,尸于军门。

lìng yuē jīn rì chéng bù xià shì cǐ

令曰:"今日城不下,视此。

zhòng gǔ lì zào ér dēng chéng chéng jí kuì shí bīng zhì cái bā rì

"众股栗,噪而登城,城即溃,时兵至才八日。

dì de jié shū xǐ jìn shì wèi qīn jūn mǎ jūn fù dōu zhǐ huī shǐ yīng dào jūn chéng xuān shǐ

帝得捷书喜,进侍卫亲军马军副都指挥使、应道军承宣使。

cóng tóng guàn wèi dū tǒng zhì bài bǎo jìng jūn jié dù shǐ

从童贯为都统制,拜保静军节度使。

guàn móu fá yàn shǐ shī dào jǐn hù zhū jiāng

贯谋伐燕,使师道尽护诸将。

shī dào jiàn yuē jīn rì zhī jǔ pì rú dào rù lín jiā bù néng jiù yòu chéng zhī ér fēn qí shì yān wú nǎi bù kě hu

师道谏曰:"今日之举,譬如盗入邻家不能救,又乘之而分其室焉,无乃不可乎?

guàn bù tīng

"贯不听。

jì cì bái gōu liáo rén zào ér qián shì zú duō shāng

既次白沟,辽人噪而前,士卒多伤。

shī dào xiān lìng rén chí yī jù tǐng zì fáng lài yǐ bù dà bài

师道先令人持一巨梃自防,赖以不大败。

liáo shǐ lái qǐng yuē nǚ zhēn zhī pàn běn cháo yì nán cháo zhī suǒ shén è yě

辽使来请曰:"女真之叛本朝,亦南朝之所甚恶也。

jīn shè yī shí zhī lì qì bǎi nián zhī hǎo jié chái láng zhī lín jī tā rì zhī huò wèi wéi dé jì kě hu

今射一时之利,弃百年之好,结豺狼之邻,基他日之祸,谓为得计可乎?

jiù zāi xù lín gǔ jīn tōng yì wéi dà guó tú zhī

救灾恤邻,古今通义,惟大国图之。

guàn bù néng duì shī dào fù jiàn yi xǔ zhī yòu bù tīng mì hé qí zhù zéi

"贯不能对,师道复谏宜许之,又不听,密劾其助贼。

wáng fǔ nù zé wèi yòu wèi jiāng jūn zhì shì ér yòng liú yán qìng dài zhī

王黼怒,责为右卫将军致仕,而用刘延庆代之。

yán qìng bài jì yú lú gōu dì sī qí yán qǐ wèi xiàn zhōu cì shǐ zhī huán zhōu é hái bǎo jìng jūn jié dù shǐ fù zhì shì

延庆败绩于卢沟,帝思其言,起为宪州刺史、知环州,俄还保静军节度使,复致仕。

jīn rén nán xià qù zhào zhī jiā jiǎn jiào shǎo bǎo jìng nán jūn jié dù shǐ jīng jī hé běi zhì zhì shǐ tīng biàn yi xí bīng shí

金人南下,趣召之,加检校少保、静难军节度使、京畿河北制置使,听便宜檄兵食。

shī dào fāng jū nán shān bào lín gǔ wén mìng jí dōng

师道方居南山豹林谷,闻命即东。

guò yáo píng zhòng yǒu bù qí qī qiān yǔ zhī jù běi

过姚平仲,有步骑七千,与之俱北。

zhì luò yáng wén wò lí bù yǐ zhūn jīng chéng xià huò zhǐ wù xíng yuē zéi shì fāng ruì yuàn shǎo zhù sì shuǐ yǐ móu wàn quán

至洛阳,闻斡离不已屯京城下,或止勿行曰:"贼势方锐,愿少驻汜水,以谋万全。

shī dào yuē wú bīng shǎo ruò chí huí bù jìn xíng jiàn qíng lù zhī qǔ rǔ yān

"师道曰:"吾兵少,若迟回不进,形见情露,祗取辱焉。

jīn gǔ xíng ér qián bǐ ān néng cè wǒ xū shí

今鼓行而前,彼安能测我虚实?

dōu rén zhī wú lái shì qì zì zhèn hé yōu zéi zāi

都人知吾来,士气自振,何忧贼哉!

jiē bǎng yán dào yán zhǒng shǎo bǎo lǐng xi bīng bǎi wàn lái

"揭榜沿道,言种少保领西兵百万来。

suì dǐ chéng xi qū biàn shuǐ nán jìng bī dí yíng

遂抵城西,趋汴水南,径逼敌营。

jīn rén jù xǐ zhài shāo běi liǎn yóu qí dàn shǒu móu tuo gāng zēng lěi zì wèi

金人惧,徙砦稍北,敛游骑,但守牟驼冈,增垒自卫。

shí shī dào chūn qiū gāo tiān xià chēng wéi lǎo zhǒng

时师道春秋高,天下称为"老种"。

qīn zōng wén qí zhì xǐ shén kāi ān shàng mén mìng shàng shū yòu chéng li gāng yíng láo

钦宗闻其至,喜甚,开安上门,命尚书右丞李纲迎劳。

shí yǐ yì hé rù jiàn dì wèn yuē jīn rì zhī shì qīng yì rú hé

时已议和,入见,帝问曰:"今日之事,卿意如何?

duì yuē nǚ zhēn bù zhī bīng qǐ yǒu gū jūn shēn rù rén jìng ér néng shàn qí guī hu

"对曰:"女真不知兵,岂有孤军深入人境而能善其归乎?

dì yuē yè yǐ jiǎng hǎo yǐ

"帝曰:"业已讲好矣。

duì yuē chén yǐ jūn lǚ zhī shì shì bì xià yú fēi suǒ gǎn zhī yě

"对曰"臣以军旅之事事陛下,余非所敢知也。

bài jiǎn jiào shǎo fù tóng zhī shū mì yuàn jīng jī liǎng hé xuān fǔ shǐ zhū dào bīng xī lì yān

"拜检校少傅、同知枢密院、京畿两河宣抚使,诸道兵悉隶焉。

yǐ píng zhòng wèi dū tǒng zhì

以平仲为都统制。

shī dào shí bèi bìng mìng wú bài xǔ jiān yú rù cháo

师道时被病,命毋拜,许肩舆入朝。

jīn shǐ wáng ruì zài tíng xié háng wàng jiàn shī dào bài guì shāo rú lǐ

金使王汭在廷颉颃,望见师道,拜跪稍如礼。

dì gù xiào yuē bǐ wèi qīng gù yě

帝顾笑曰:"彼为卿故也。

jīng chéng zì shòu wéi zhū mén jǐn bì shì wú xīn cài

"京城自受围,诸门尽闭,市无薪菜。

shī dào qǐng qǐ xi nán bì tīng mín chū rù rú cháng

师道请启西、南壁,听民出入如常。

jīn rén yǒu shàn guò piān jiàng mǎ zhōng jūn zhě zhōng zhǎn qí liù rén

金人有擅过偏将马忠军者,忠斩其六人。

jīn rén lái su shī dào fù yǐ jiè qí shǐ zì wèi zhì hòu wú yǒu gǎn yuè yì zhě

金人来诉,师道付以界旗,使自为制,后无有敢越佚者。

yòu qǐng huǎn gěi jīn bì shǐ bǐ duò guī è ér jiān zhū hé zhí zhèng bù kě

又请缓给金币,使彼惰归,扼而歼诸河,执政不可。

zhǒng shì yáo shì jiē wéi shān xi jù shì píng zhòng fù gǔ fāng yǐ xī hé bīng rù yuán

种氏、姚氏皆为山西巨室,平仲父古方以熙河兵入援。

píng zhòng lǜ gōng míng dú guī zhǒng shì

平仲虑功名独归种氏。

nǎi yǐ shì bù dé sù zhàn wéi yán dá yú shàng

乃以士不得速战为言达于上。

li gāng zhǔ qí yì lìng chéng xià bīng huǎn jí tīng píng zhòng jié dù

李纲主其议,令城下兵缓急听平仲节度。

dì rì qiǎn shǐ qù shī dào zhàn shī dào yù sì qí dì qín fèng jīng lüè shǐ shī zhōng zhì zòu yán guò chūn fēn nǎi kě jī

帝日遣使趣师道战,师道欲俟其弟秦凤经略使师中至,奏言过春分乃可击。

shí xiāng jù cái bā rì dì yǐ wéi huǎn jìng yòng píng zhòng zhuó yíng yǐ jí yú bài

时相距才八日,帝以为缓,竟用平仲斫营,以及于败。

jì bài li bāng yàn yì gē sān zhèn shī dào zhēng zhī bù dé

既败,李邦彦议割三镇,师道争之不得。

li gāng ba tài xué zhū shēng dōu rén fú què yuàn jiàn zhǒng li zhào cù shǐ tán yā

李纲罢,太学诸生、都人伏阙愿见种、李,诏趣使弹压。

shī dào chéng chē ér lái zhòng qiān lián shì zhī yuē guǒ wǒ gōng yě

师道乘车而来,众褰廉视之,曰:"果我公也。

xiāng shuài shēng rě ér sàn

"相率声喏而散。

jīn shī tuì nǎi ba wèi zhōng tài yī gōng shǐ

金师退,乃罢为中太一宫使。

yù shǐ zhōng chéng xǔ hàn jiàn dì yǐ wéi bù yí jiě shī dào bīng bǐng

御史中丞许翰见帝,以为不宜解师道兵柄。

shàng yuē shī dào lǎo yǐ nán yòng dāng shǐ qīng jiàn zhī

上曰:"师道老矣,难用,当使卿见之。

lìng xiāng jiàn yú diàn mén wài

"令相见于殿门外。

shī dào bù yǔ hàn yuē guó jiā yǒu jí zhào xǔ fǎng suǒ yí gōng wù yǐ shū shēng zhī gù bù kěn tán

师道不语,翰曰:"国家有急,诏许访所疑,公勿以书生之故不肯谈。

shī dào shǐ yán wǒ zhòng bǐ guǎ dàn fēn bīng jié yíng kòng shǒu yào dì shǐ bǐ liáng dào bù tōng zuò yǐ chí jiǔ kě pò yě

"师道始言:"我众彼寡,但分兵结营,控守要地,使彼粮道不通,坐以持久,可破也。

hàn tàn wèi qí yán fù shàng zòu wèi shī dào zhì lǜ wèi shuāi shàng kě yòng

"翰叹味其言,复上奏谓师道智虑未衰,尚可用。

yú shì jiā jiǎn jiào shǎo shī jìn tài wèi huàn jié zhèn táo jūn wèi hé běi hé dōng xuān fǔ shǐ zhūn huá zhōu shí wú bīng zì suí

于是加检校少师,进太尉,换节镇洮军,为河北、河东宣抚使,屯滑州,实无兵自随。

shī dào qǐng hé guān hé zú zhūn cāng wèi mèng huá bèi jīn bīng zài zhì

师道请合关、河卒屯沧、卫、孟、滑,备金兵再至。

cháo lùn yǐ dà dí fu tuì bù yí láo shī yǐ shì ruò gé bù yòng

朝论以大敌甫退,不宜劳师以示弱,格不用。

jì ér shī zhōng zhàn sǐ yáo gǔ bài cháo tíng zhèn sǒng zhào shī dào hái

既而师中战死,姚古败,朝廷震悚,召师道还。

tài yuán xiàn yòu shǐ xún biān

太原陷,又使巡边。

cì hé yáng yù wáng ruì chuāi dí bì dà jǔ jí shàng shū qǐng xìng cháng ān yǐ bì qí fēng

次河阳,遇王汭,揣敌必大举,亟上疏请幸长安以避其锋。

dà chén yǐ wéi qiè fù zhào hái

大臣以为怯,复召还。

jì zhì bìng bù néng jiàn

既至,病不能见。

shí yuè zú nián qī shí liù

十月,卒,年七十六。

dì lín diàn kū zhī tòng zèng kāi fǔ yí tóng sān sī

帝临奠,哭之恸,赠开府仪同三司。

jīng shī shī shǒu dì bó yīng yuē bù yòng zhǒng shī dào yán yǐ zhì yú cǐ

京师失守,帝搏膺曰:"不用种师道言,以至于此!

jīn bīng zhī shǐ tuì yě shī dào shēn qián yì quàn dì chéng bàn jì jī zhī bù cóng yuē yì rì bì wèi guó huàn

"金兵之始退也,师道申前议,劝帝乘半济击之,不从,曰:"异日必为国患。

gù zhuī tòng qí yǔ

"故追痛其语。

jiàn yán zhōng jiā zèng shǎo bǎo shì yuē zhōng xiàn

建炎中,加赠少保,谥曰忠宪。

shī zhōng zì duān rú

师中字端孺。

lì zhī huán bīn bīn zhōu qìng yáng fǔ qín zhōu shì wèi bù jūn mǎ jūn fù dōu zhǐ huī shǐ fáng zhōu guān chá shǐ fèng níng jūn chéng xuān shǐ

历知环、滨、邠州、庆阳府、秦州,侍卫步军马军副都指挥使、房州观察使,奉宁军承宣使。

jīn rén nèi qīn zhào tí qín fèng bīng rù yuán wèi zhì ér dí tuì nǎi yǐ èr wàn rén shǒu huá

金人内侵,诏提秦凤兵入援,未至而敌退,乃以二万人守滑。

qiǎn fù yáo gǔ wèi hé běi zhì zhì shǐ gǔ yuán tài yuán shī zhōng yuán zhōng shān hé jiān

遣副姚古为河北制置使,古援太原,师中援中山、河间。

huò wèi shī zhōng zì cí xiāng ér běi jīn rén ruò xià tài xíng zé shì bù néng zì hái cǐ duàn níng shī yú hé shàng bǐ yě

或谓师中自磁、相而北,金人若下太行,则势不能自还,此段凝师于河上比也。

shí dà chén lì yì máo dùn shū mì zhǔ pò dí ér sān xǐng lìng hù chū zhī

时大臣立议矛盾,枢密主破敌,而三省令护出之。

shī zhōng dù hé jí shàng yán zhān hǎn yǐ zhì zé zhōu chén yù yóu xíng xiāng jiàn jié chū shàng dǎng dǎo qí bù yì dāng kě yǐ chěng

师中渡河,即上言:"粘罕已至泽州,臣欲由邢、相间捷出上党,捣其不意,当可以逞。

cháo tíng yí bù yòng

"朝廷疑不用。

qián lí bù hái shī zhōng zhú chū jìng

干离不还,师中逐出境。

zhān hǎn zhì tài yuán xī pò zhū xiàn wèi suǒ chéng fǎ kùn zhī nèi wài bù xiāng tōng

粘罕至太原,悉破诸县,为锁城法困之,内外不相通。

yáo gǔ suī fù lóng dé wēi shèng è nán běi guān ér bù néng jiě wéi

姚古虽复隆德、威胜,扼南北关,而不能解围。

yú shì zhào shī zhōng yóu jǐng xíng dào chū shī yǔ gǔ jǐ jiǎo jìn cì píng dìng jūn chéng shèng fù shòu yáng yú cì liú tún zhēn dìng

于是诏师中由井陉道出师,与古掎角,进次平定军,乘胜复寿阳、榆次,留屯真定。

shí zhān hǎn bì shǔ yún zhōng liú bīng fēn jiù xù mù chān zhě yǐ wéi jiāng dùn gào zhū cháo

时粘罕避暑云中,留兵分就畜牧,觇者以为将遁,告诸朝。

zhī shū mì yuàn xǔ hàn xìn zhī shù qiǎn shǐ dū shī zhōng chū zhàn qiě zé yǐ dòu náo

知枢密院许翰信之,数遣使督师中出战,且责以逗挠。

shī zhōng tàn yuē dòu náo bīng jiā dà lù yě

师中叹曰:"逗挠,兵家大戮也。

wú jié fà cóng jūn jīn lǎo yǐ rěn shòu cǐ wèi zuì hu

吾结发从军,今老矣,忍受此为罪乎!

jí rì bàn yán yuē gǔ jí zhāng hào jù jìn zī zhòng shǎng kào zhī wù jiē bù xiá cóng xíng

"即日办严,约古及张灏俱进,辎重赏犒之物,皆不暇从行。

wǔ yuè dǐ shòu yáng zhī shí kēng wèi jīn rén suǒ xí

五月,抵寿阳之石坑,为金人所袭。

wǔ zhàn sān shèng huí qū yú cì qù tài yuán bǎi lǐ ér gǔ hào shī qī bù zhì bīng jī shén

五战三胜,回趋榆次,去太原百里,而古、灏失期不至,兵饥甚。

dí zhī zhī xī zhòng gōng yòu jūn kuì ér qián jūn yì bēn

敌知之,悉众攻,右军溃而前军亦奔。

shī zhōng dú yǐ huī xià sǐ zhàn zì mǎo zhì sì shì zú fā shén bì gōng shè tuì jīn bīng ér shǎng jī bù jí jiē fèn yuàn sàn qù suǒ liú zhě cái bǎi rén

师中独以麾下死战,自卯至巳,士卒发神臂弓射退金兵,而赏赍不及,皆愤怨散去,所留者才百人。

shī zhōng shēn bèi sì chuàng lì jí dòu sǐ

师中身被四创,力疾斗死。

shī zhōng lǎo chéng chí zhòng wéi shí míng jiàng zhū jūn zì shì qì duó

师中老成持重,为时名将,诸军自是气夺。

liú gé yán shī zhōng wén mìng jí xíng fèn bù gù shēn suī gǔ zhōng chén bù guò yě

刘韐言:"师中闻命即行,奋不顾身,虽古忠臣,不过也。

qǐng jiā yōu zèng yǐ quàn sǐ guó zhě

"请加优赠,以劝死国者。

zhào zèng shǎo shī shì yuē zhuāng mǐn

诏赠少师,谥曰庄愍。

lùn yuē sòng chéng wǔ jì fān zhèn zhī bì shāo yòng féng yè zhì biān chuí lǐng jiè zhòu

论曰:宋惩五季藩镇之弊,稍用逢掖治边陲、领介胄。

rán bīng shì guó zhī dà shì fēi sù míng xí ér yù yìng biàn jué cè yú jí jù wēi nàn zhī jì qǐ bù pū zāi

然兵势国之大事,非素明习,而欲应变决策于急遽危难之际,岂不仆哉。

zhǒng shì zì shì héng lì gōng qīng jiàn fǔ xún shì zú wēi dòng qiāng xià zhū zǐ jù yǒu jiāng cái zhì shī dào shī zhōng yǐ sān shì hào shān xī míng jiàng

种氏自世衡立功青涧,抚循士卒,威动羌、夏,诸子俱有将材,至师道、师中已三世,号山西名将。

huī zōng rèn huàn shù qǐ biān xìn shī dào zhī yán bù shòu zú jī nán běi zhī huò

徽宗任宦竖起边衅,师道之言不售,卒基南北之祸。

jīn yǐ gū jūn shēn rù shī dào qǐng chí xī shī zhī zhì ér jī zhī cháng qū shàng dǎng

金以孤军深入,师道请迟西师之至而击之,长驱上党;

shī zhōng yù chū qí bèi yǐ yǎn zhī kě wèi zhì jì yǐ

师中欲出其背以掩之,可谓至计矣。

li gāng xǔ hàn gù yǐ wéi qiè huǎn dòu náo dòng shī jī huì suì zhì dà nǜ ér guó suí yǐ bài xī zāi

李纲、许翰顾以为怯缓逗挠,动失机会,遂至大衄,而国随以败,惜哉!

✦ You read 列传·卷九十四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.