liáng dào wáng yán sōu zhèng yōng sūn yǒng
梁焘王岩叟郑雍孙永
liáng dào zì kuàng zhī yùn zhōu xū chéng rén
梁焘，字况之，郓州须城人。
fù qiàn bīng bù yuán wài láng zhí shǐ guǎn
父蒨，兵部员外郎、直史馆。
dào yǐ qiàn rèn wèi tài miào zhāi láng
焘以蒨任，为太庙斋郎。
jǔ jìn shì zhōng dì biān xiào mì gé shū jí qiān jí xián xiào lǐ tōng pàn míng zhōu jiǎn xiáng shū mì wǔ fáng wén zì
举进士中第，编校秘阁书籍，迁集贤校理、通判明州，检详枢密五房文字。
yuán fēng shí jiǔ hàn shàng shū lùn shí zhèng yuē
元丰时久旱，上书论时政曰：
bì xià rì zhě mǐn yǔ jìng wéi zhèng shì zhī quē tì rán zì zé
陛下日者闵雨，靖惟政事之阙，惕然自责。
dīng mǎo fā zhào guǐ yǒu ér yǔ shì shàng tiān gù tīng bì xià zhī dé yán ér xǐ qí yǒu jí mín zhī yì yě
丁卯发诏，癸酉而雨，是上天顾听陛下之德言，而喜其有及民之意也。
dāng sì fāng yǎng yǔ shí yuè zhī jiǔ mín kè yú xīn fǎ áo áo rú jiāo ér jīng shī yóu shén huán huì xì mín wǎng bù shī zhí zhì yú xiāng shì rì yǒu dà biàn zhī yōu
当四方仰雨十月之久，民刻于新法，嗷嗷如焦，而京师尤甚，阛阓细民，罔不失职，智愚相视，日有大变之忧。
bì xià jì huì yǐ zhào zhǐ yòu shī zhī xíng shì jiǎng chú kè wén juān sǔn mín qián děng yī rì zhī jiān huān shēng sì qǐ
陛下既惠以诏旨，又施之行事，讲除刻文，蠲损缗钱等，一日之间，欢声四起。
jù dàn jié sān rì ér gào zé jiàng shì tiān yǐ yǔ shòu bì xià zhī wàn nián gǎn shèng xīn yú dà wù yǒu yǐ hái qí rén zhèng yě
距诞节三日而膏泽降，是天以雨寿陛下之万年，感圣心于大寤，有以还其仁政也。
rán fǎ lìng guāi lì wèi dú yú mín zhě suǒ biàn cái néng wàn yī
然法令乖戾，为毒于民者，所变才能万一。
rén xīn zhī bù jiě gù tiān yì yì wèi shì ér yǔ bù zài shī
人心之不解，故天意亦未释，而雨不再施。
bì xià yì yǐ cǐ wéi jiè ér sù yè lǜ zhī hu
陛下亦以此为戒，而夙夜虑之乎？
jīn bì xià zhī suǒ zhī zhě shì yì shì ěr
今陛下之所知者，市易事耳。
fǎ zhī wéi hài qǐ tè cǐ yé
法之为害，岂特此耶？
yuē qīng miáo qián yě zhù yì qián yě fāng tián yě bǎo jiá yě yū tián yě
曰青苗钱也，助役钱也，方田也，保甲也，淤田也。
jiān shì shù zhě ér tiān xià zhī mín bèi qí hài
兼是数者，而天下之民被其害。
qīng miáo zhī qián wèi yī jí cháng ér zé yǐ miǎn yì
青苗之钱未一及偿，而责以免役；
miǎn yì zhī qián wèi xiá rù ér zhòng yǐ yū tián
免役之钱未暇入，而重以淤田；
yū tián fāng xià ér fù yǒu fāng tián
淤田方下，而复有方田；
fāng tián wèi xi ér pò yǐ bǎo jiá
方田未息，而迫以保甲。
shì tú rǎo bǎi xìng shǐ bù dé shǎo xiū yú shèng zé
是徒扰百姓，使不得少休于圣泽。
qí wéi hài zhī shí suī yī yǒu yán zhī zhě bì yǐ xià zhǔ lì zhǔ lì wàng bào yǐ wú shì zé cóng ér xìn zhī tián bù fù wèn ér fǎn zuò yán zhě
其为害之实，虽一有言之者，必以下主吏，主吏妄报以无是，则从而信之，恬不复问，而反坐言者。
suī jiān qiǎn shǐ xún háng ér gǒu qiě chǒng lù qiǎo wèi wàng dàn chéng jiù qí shì zhì qǐng biàn xíng qí fǎ shàng xià xiāng yǐn xí yǐ chéng fēng
虽间遣使循行，而苟且宠禄，巧为妄诞，成就其事，至请遍行其法，上下相隐，习以成风。
chén wèi tiān xià zhī huàn bù huàn huò luàn zhī bù kě qù huàn péng dǎng bì méng zhī sú chéng shǐ shàng bù dé wén suǒ dāng wén gù zhèng rì yǐ bì ér huò luàn zú zhì yě
臣谓天下之患，不患祸乱之不可去，患朋党蔽蒙之俗成，使上不得闻所当闻，故政日以敝，而祸乱卒至也。
bì xià kě bù shēn sī qí gù hu
陛下可不深思其故乎？
shū rù bù bào
疏入，不报。
nèi shì wáng zhōng zhèng jiàng bīng chū jiāng gàn shǎng bù yǐ fǎ
内侍王中正将兵出疆，干赏不以法。
dào zhēng zhī bù dé qǐng wài chū zhī xuān zhōu
焘争之不得，请外，出知宣州。
rù cí shén zōng yuē shū chén yún qīng bù kěn ān zhí hé yě
入辞，神宗曰："枢臣云卿不肯安职，何也？
duì yuē chén jū guān wǔ nián fēi gǎn bù ān zhí kǒng bù shèng rèn shǐ gù qù ěr
"对曰："臣居官五年，非敢不安职，恐不胜任使，故去耳。
shén zōng yuē wáng zhōng zhèng gōng shǎng wén shū hé wéi dú bù kě
"神宗曰："王中正功赏文书，何为独不可？
yuē zhōng zhèng wǎng mào yáo jì chén bù gǎn qū fǎ yǐ fù bì xià
"曰："中正罔冒侥觊，臣不敢屈法以负陛下。
wèi jǐ tí diǎn jīng xi xíng yù zhé zōng lì zhào wèi gōng bù láng zhōng qiān tài cháng shǎo qīng yòu jiàn yì dài fū
"未几，提点京西刑狱，哲宗立，召为工部郎中，迁太常少卿、右谏议大夫。
yǒu qǐng xuān rén hòu yù wén dé diàn fú gǔn miǎn shòu cè zhě dào lǜ tóng liè jiàn yǐn xuē kuí jiàn zhāng xiàn míng sù huáng hòu bù dàng yǐ wáng fú jiàn tài miào shì xuān rén hòu xīn nà
有请宣仁后御文德殿服衮冕受册者，焘率同列谏，引薛奎谏章献明肃皇后不当以王服见太庙事，宣仁后欣纳。
yòu lùn shì yì yǐ fèi qǐ juān zhōng xià hù bū fù
又论市易已废，乞蠲中下户逋负；
yòu qǐ qiàn qīng miáo xià hù bù dé lìng bǎo rén bèi cháng
又乞欠青苗下户，不得令保人备偿。
wén yàn bó yì qiǎn liú fèng shì shǐ xià guó yù shǐ zhāng shùn mín lùn qí bù dàng qiǎn jiàng tōng pàn guó zhōu
文彦博议遣刘奉世使夏国，御史张舜民论其不当遣，降通判虢州。
dào yán yù shǐ chí jì gāng zhī guān dé yǐ fàn yán zhèng lùn kuàng chén xià guò shī ān dé wèi jì bù yán zāi
焘言："御史持纪纲之官，得以犯颜正论，况臣下过失，安得畏忌不言哉？
jīn yù shǐ gǎn yán dà chén zhě tiān xià zhī gōng yì
今御史敢言大臣者，天下之公议；
dà chén bù kuài yù shǐ zhě yī fū zhī sī xīn
大臣不快御史者，一夫之私心。
zuì tiān xià gǎn yán zhī gōng yì biàn yī fū bù kuài zhī sī xīn fēi gōng cháo shèng shì yě
罪天下敢言之公议，便一夫不快之私心，非公朝盛事也。
shí tóng lùn zhě fu yáo shù wáng yán sōu zhū guāng tíng wáng dí sūn shēng hán chuān fán qī rén xī zhào zhì dōu táng chì yù yǐ shì dāng quán qí qīng zhòng gù bù xī yī xīn jìn yù shǐ yǐ wèi lǎo chén
"时同论者傅尧俞、王岩叟、朱光庭、王觌、孙升、韩川，凡七人，悉召至都堂，敕谕以"事当权其轻重，故不惜一新进御史，以慰老臣。
dào yòu yán ruò lùn nián líng jué lù zé lǎo chén wéi zhòng
"焘又言："若论年龄爵禄，则老臣为重；
ruò lùn fǎ dù gāng jì zé lǎo chén wèi qīng
若论法度纲纪，则老臣为轻。
yù shǐ zhě tiān zǐ zhī fǎ guān yě bù kě yǐ dà chén yāng yāng ér chì qù
御史者，天子之法官也，不可以大臣鞅鞅而斥去。
yuàn hái shùn mín yǐ zhèng guó tǐ
愿还舜民，以正国体。
zhāng shí shàng bù tīng
"章十上，不听。
dào yòu miàn zé jǐ shì zhōng zhāng wèn bù néng bó hái shùn mín zhì mìng yǐ wéi shī zhí
焘又面责给事中张问不能驳还舜民制命，以为失职。
zuò gòu tóng liè chū wèi jí xián diàn xiū zhuàn zhī lù zhōu cí bù bài yuē chén běn lùn zhāng shùn mín bù dàng ba rú yǐ wéi fēi jí yìng yòng cǐ shòu chì
坐诟同列，出为集贤殿修撰、知潞州，辞不拜，曰："臣本论张舜民不当罢，如以为非，即应用此受斥。
jīn nǎi dé yǐ wēi zuì mào měi zhí shǒu jù jùn rú cǐ zé cháo tíng mìng lìng bù néng míng biàn qū zhí yǐ hào wù shì tiān xià yǐ
今乃得以微罪冒美职，守剧郡，如此则朝廷命令，不能明辨曲直，以好恶示天下矣。
bù bào
"不报。
zhì lù zhí suì jī bù dài mìng fā cháng píng sù zhèn mín
至潞，值岁饥，不待命发常平粟振民。
liú rén wén zhī lái zhě bù jué dào chù zhī yǒu tiáo rén bù gào bìng
流人闻之，来者不绝，焘处之有条，人不告病。
míng nián yǐ zuǒ jiàn yì dài fū zhào
明年，以左谏议大夫召。
fu jiù dào mín pān yuán bù dé xíng yú tài xíng dǐ hé nèi nǎi yǐ
甫就道，民攀辕不得行，逾太行，抵河内乃已。
jì duì shàng shū yán dì fù yú chūn qiū wèi zhuān chén duàn
既对，上书言："帝富于春秋，未专宸断；
tài huáng bǎo yòu shèng zhǔ zhì zhèng lián wéi jiān rén yì wèi qī bì
太皇保佑圣主，制政帘帷，奸人易为欺蔽。
yuàn zhèng gāng jì míng fǎ dù cǎi yòng zhōng yán jiǎng qiú rén shù
愿正纲纪，明法度，采用忠言，讲求仁术。
liǎng gōng jiā nà yān
"两宫嘉纳焉。
qián zǎi xiàng cài què zuò shī yuàn bàng dào yǔ liú ān shì jiāo gōng zhī
前宰相蔡确作诗怨谤，焘与刘安世交攻之。
dào yòu yán fāng jīn zhōng yú què zhě duō yú zhōng cháo tíng zhī shì
焘又言："方今忠于确者，多于忠朝廷之士；
gǎn wéi jiān yán zhě duō yú gǎn zhèng lùn zhī rén
敢为奸言者，多于敢正论之人。
yǐ cǐ jiàn què zhī qì yàn xiōng hè gēn zhū qiān lián zéi huà hài zhèng wéi huàn zī dà
以此见确之气焰凶赫，根株牵连，贼化害政，为患滋大。
què zú cuàn xīn zhōu
"确卒窜新州。
dào jìn yù shǐ zhōng chéng
焘进御史中丞。
shān rùn fu chú lì bù shàng shū dào lùn rùn fu róu nìng bù lì qiǎo wèi jìn qǔ
邓润甫除吏部尚书，焘论润甫柔佞不立，巧为进取。
bù tīng
不听。
gǎi quán hù bù shàng shū bù bài yǐ lóng tú gé zhí xué shì zhī zhèng zhōu
改权户部尚书，不拜，以龙图阁直学士知郑州。
xún rì rù quán lǐ bù shàng shū wèi hàn lín xué shì
旬日，入权礼部尚书，为翰林学士。
yuán yòu qī nián bài shàng shū yòu chéng zhuǎn zuǒ chéng
元祐七年，拜尚书右丞，转左丞。
cài jīng shuài shǔ dào yuē yuán fēng shì cóng kě yòng zhě duō
蔡京帅蜀，焘曰："元丰侍从，可用者多；
wéi jīng qīng xiǎn tān bì bù kě yòng
惟京轻险贪愎，不可用。
yòu yǔ tóng liè yì xià guó dì jiè bù néng hé suì gài qù
"又与同列议夏国地界，不能合，遂丐去。
zhé zōng qiǎn jìn chén wèn suǒ yǐ qù yì qiě lìng mì fǎng rén cái
哲宗遣近臣问所以去意，且令密访人才。
dào yuē xìn rèn bù dǔ yán bú jiàn tīng ér xún wèn rén cái fēi chén suǒ gǎn dāng yě
焘曰："信任不笃，言不见听，而询问人才，非臣所敢当也。
shǐ zhě zài zhì nǎi yán rén cái kě dà rèn zhě bì xià zì zhī zhī
"使者再至，乃言："人才可大任者，陛下自知之。
dàn xū shí bié xié zhèng gōng tiān xià zhī shàn è tú rèn jiù rén zhōng jiān zhèng chún hòu yǒu rén wàng zhě bù qiān zuǒ yòu hào wù zhī yán yǐ yí shèng yì tiān xià xìng shèn
但须识别邪正，公天下之善恶，图任旧人中坚正纯厚有人望者，不牵左右好恶之言以移圣意，天下幸甚。
yǐ jí ba wèi zī zhèng diàn xué shì tóng lǐ quán guān shǐ
以疾，罢为资政殿学士、同醴泉观使。
gù shì fēi zǎi xiàng bù chú shǐ suì zhì tóng shǐ yǐ chǒng zhī
故事，非宰相不除使，遂置同使以宠之。
lì cí gǎi zhī yǐng chāng fǔ
力辞，改知颍昌府。
jì chū jīng shī zhé zōng qiǎn zhōng guì yù yǐ fù yòng zhī zhǐ
既出京师，哲宗遣中贵谕以复用之旨。
shào shèng yuán nián zhī yùn zhōu
绍圣元年，知郓州。
péng dǎng lùn qǐ zhé zōng yuē liáng dào měi qǐ zhōng zhèng zhī lùn qí kāi chén pái jī jǐn chū gōng yì zhèn jiē jì zhī
朋党论起，哲宗曰："梁焘每起中正之论，其开陈排击，尽出公议，朕皆记之。
yǐ gù zuì hòu zé jìng yǐ sī mǎ guāng dǎng chù zhī è zhōu
"以故最后责，竟以司马光党黜知鄂州。
sān nián zài biǎn shào fǔ jiān
三年，再贬少府监。
fēn sī nán jīng
分司南京。
míng nián sān biǎn léi zhōu bié jià huà zhōu ān zhì
明年，三贬雷州别驾，化州安置。
sān nián zú nián liù shí sì
三年卒，年六十四。
xǐ qí zi yú zhāo zhōu
徙其子于昭州。
huī zōng lì shǐ de guī
徽宗立，始得归。
dào zì lì cháo yī yǐ yǐn yuán rén wù wéi yì
焘自立朝，一以引援人物为意。
zài è zuò jiàn shì lù jù zǎi xìng míng
在鄂作《荐士录》，具载姓名。
kè huò jiàn qí shū yuē gōng suǒ zhí táo lǐ chéng shí ér fā dàn bù xiàng rén kāi ěr
客或见其书，曰："公所植桃李，乘时而发，但不向人开耳。
dào xiào yuē dào chū rù shì cóng zhì wèi zhí zhèng bā nián zhī jiān suǒ jiàn yòng zhī bù jìn fù kuì duō yǐ
"焘笑曰："焘出入侍从，至位执政，八年之间所荐，用之不尽，负愧多矣。
qí hǎo xián lè shàn rú cǐ
"其好贤乐善如此。
wáng yán sōu zì yàn lín dà míng qīng píng rén
王岩叟，字彦霖，大名清平人。
yòu shí yǔ wèi zhèng yǐ zhī wén zì
幼时，语未正已知文字。
rén zōng huàn cí fù zhì jīng shù bù míng chū zhì míng jīng kē yán sōu nián shí bā xiāng jǔ shěng shì tíng duì jiē dì yī
仁宗患词赋致经术不明，初置明经科，岩叟年十八，乡举、省试、廷对皆第一。
diào luán chéng bù jīng zhōu tuī guān fu liǎng yuè wén dì sàng qì guān guī yǎng
调栾城簿、泾州推官，甫两月，闻弟丧，弃官归养。
xī níng zhōng hán qí liú shǒu běi jīng yǐ wéi xián pì guǎn gōu guó zǐ jiàn yòu pì guǎn gōu ān fǔ sī jī yi wén zì jiān jìn zhōu shé bó liàn yán wu
熙宁中，韩琦留守北京，以为贤，辟管勾国子监，又辟管勾安抚司机宜文字，监晋州折博、炼盐务。
hán jiàng dài qí fù yù liú yòng
韩绛代琦，复欲留用。
yán sōu xiè yuē yán sōu wèi gōng zhī kè bù yuàn chū tā mén yě
岩叟谢曰："岩叟，魏公之客，不愿出他门也。
shì jūn zǐ chēng zhī
"士君子称之。
hòu zhī dìng zhōu ān xǐ xiàn yǒu fǎ lì ba jū xiāng lǐ dǎo rén wéi sòng yán sōu bǔ tà yú shì zhòng jiē sǒng rán
后知定州安喜县，有法吏罢居乡里，导人为讼，岩叟捕挞于市，众皆竦然。
dìng shǒu lǚ gōng zhe tàn yuē cǐ gǔ liáng lì yě
定守吕公著叹曰："此古良吏也。
yǒu zhào jìn chén jǔ yù shǐ jǔ zhě yì shǔ yán sōu ér wèi jí shi huò wèi kě yī wǎng jiàn
"有诏近臣举御史，举者意属岩叟而未及识，或谓可一往见。
yán sōu xiào yuē shì suǒ wèi chéng shēn yù shǐ yě
岩叟笑曰："是所谓呈身御史也。
zú bú jiàn
"卒不见。
zhé zōng jí wèi yòng liú zhì jiàn wèi jiān chá yù shǐ
哲宗即位，用刘挚荐，为监察御史。
shí liù chá shàng wèi yán shì yán sōu rù tái zhī míng rì jí shàng shū lùn shè jì ān wēi zhī jì zài cóng jiàn yòng xián bù kě yǐ xiǎo lì shī mín xīn
时六察尚未言事，岩叟入台之明日，即上书论社稷安危之计，在从谏用贤，不可以小利失民心。
suì yán yì qián liǎn fǎ tài zhòng mín lì bù shèng yuàn fù chà fǎ rú jiā yòu shí
遂言役钱敛法太重，民力不胜，愿复差法如嘉祐时。
yòu yán hé běi què yán fǎ shàng xíng mín shòu qí bì pín zhě bù fù shí
又言河北榷盐法尚行，民受其弊，贫者不复食。
lù dà míng kè shí rén zōng zhào shū yǐ jìn yòu yǐ hé běi tiān xià gēn běn zì zǔ zōng yǐ lái tuī cǐ wèi huì
录大名刻石《仁宗诏书》以进，又以河北天下根本，自祖宗以来，推此为惠。
yuàn fù qí jiù
愿复其旧。
jiāng xī yán hài mín zhào qiǎn shǐ zhě wǎng shì
江西盐害民，诏遣使者往视。
yán sōu yuē yī fāng bìng yǐ bì dài shǐ hái ér hòu gǎi wéi kǒng yǒu bù jí bèi dé zé ér sǐ zhě
岩叟曰："一方病矣，必待使还而后改为，恐有不及被德泽而死者。
yuàn jí ba zhī
愿亟罢之。
yòu jí chén shí shì yǐ wéi bù jué hài běn bǎi xìng wú yóu lè shēng
"又极陈时事，以为"不绝害本，百姓无由乐生；
bù píng qún yá tài píng zhōng shì nán zhì
不屏群邪，太平终是难致。
shí xià zhào qiú mín jí kǔ sì fāng zhēng yǐ qí qíng fù sù suǒ sī dàn yú shěng lù pō chéng yōng zhì
"时下诏求民疾苦，四方争以其情赴诉，所司惮于省录，颇成壅滞。
yán sōu yán bù wèn zé yǐ yán zé bì xíng zhī
岩叟言："不问则已，言则必行之。
bù rán tiān xià zhī rén bì wèi bì xià yǐ kōng yán shuō zhī hòu yǒu zhào lìng shú kěn qǔ xìn
不然，天下之人必谓陛下以空言说之，后有诏令，孰肯取信？
li dìng bù chí suǒ shēng mǔ chóu shì fú yán sōu lùn qí bù xiào dìng suì fēn sī
"李定不持所生母仇氏服，岩叟论其不孝，定遂分司。
zǎi xiàng cài què wèi yù líng fù tǔ shǐ hái cháo yǐ dìng cè zì jū
宰相蔡确为裕陵复土使，还朝，以定策自居。
yán sōu yuē bì xià zhī lì yǐ zi jì fù bǎi wáng bù yì zhī dào
岩叟曰："陛下之立，以子继父，百王不易之道。
qiě tài huáng tài hòu xiān dìng yú zhōng ér què gǎn tān tiān zì fá
且太皇太后先定于中，而确敢贪天自伐。
zhāng dūn chán zéi láng lì wǎng shàng bì míng bù zhōng zhī zuì gài yǔ què děng
章惇谗贼狼戾，罔上蔽明，不忠之罪，盖与确等。
jìn lián qián zhēng yì fǎ cí qì bù xùn wú shì shàng zhī lǐ
近帘前争役法，词气不逊，无事上之礼。
jīn shèng zhèng bù chū fáng tà qǐ yi róng cǐ dà jiān yóu zài láng miào
今圣政不出房闼，岂宜容此大奸犹在廊庙！
yú shì èr rén xiāng jì tuì chì
"于是二人相继退斥。
qiān zuǒ sī jiàn jiān quán jǐ shì zhōng
迁左司谏兼权给事中。
shí bìng mìng zhí zhèng qí jiān yǒu bù xié shí wàng zhě yán sōu jí jiǎo lù huáng shàng shū jiàn
时并命执政，其间有不协时望者，岩叟即缴录黄，上疏谏。
jì ér mìng bù yóu mén xià shěng yǐ chū yán sōu qǐng duì yán zhī yì qiè
既而命不由门下省以出，岩叟请对，言之益切。
tuì jiù gé shàng shū yuē chén wèi jiàn guān jì dāng yán chéng fá jǐ shì yòu dāng bó fēi chén hǎo wèi gāo lùn xǐ wǔ dà chén kǒng mìng lìng xié chū yóu sǔn jì gāng
退就阁上疏曰："臣为谏官既当言，承乏给事又当驳，非臣好为高论，喜忤大臣，恐命令斜出，尤损纪纲。
shū fán bā shàng mìng jìng qǐn
"疏凡八上，命竟寝。
yòu yán sān xǐng xū lì yuè xiǎng hòu fèng suì lèi yōu zhì
又言："三省胥吏，月飨厚奉，岁累优秩。
ér cháo tíng měi jǔ yī shì zhé jì gōng lùn shǎng bù zhī píng rì lù cì jiāng yān yòng zhī
而朝廷每举一事，辄计功论赏，不知平日禄赐，将焉用之？
gū xī xiāng chéng liú bì yǐ jí
姑息相承，流弊已极。
wàng chì lì dà chén shì wéi zhī zhì
望饬励大臣，事为之制。
jí zhào cái yì jiǎo xìng dìng wèi shí qī tiáo
"即诏裁抑侥幸，定为十七条。
qiān shì yù shǐ
迁侍御史。
liǎng shěng zhèng yán jiǔ quē yán sōu shàng shū yuē guó cháo fǎng jìn gǔ zhī zhì jiàn chén cái zhì liù yuán fāng zhī xiān wáng yǐ wèi zhì shǎo
两省正言久阙，岩叟上疏曰："国朝仿近古之制，谏臣才至六员，方之先王，已为至少。
jīn fù xū ér bù chú chén suǒ wèi yù
今复虚而不除，臣所未谕。
qǐ yǐ wéi zhì dào yǐ qīng ér wú shì yú yán yá
岂以为治道已清，而无事于言邪？
rén cái nán chēng bù ruò xū qí wèi yá
人材难称，不若虚其位邪？
èr zhě jiē fēi chén suǒ wàng yú jīn rì yě
这二者，都不是我对今天的希望。
yuàn qù bǔ qí quē duō jìn zhèng rén yǐ zhuàng běn cháo
愿趣补其阙，多进正人以壮本朝；
zhèng rén jìn zé xiǎo rén zì xiāo yǐ
正人进，则小人自消矣。
zhū lù shuǐ zāi cháo tíng xíng zhèn dài hù bù xiàn yǐ zāi shāng guò qī fēn mín hù jiàng sì děng shǐ xǔ zhī
诸路水灾，朝廷行振贷，户部限以灾伤过七分、民户降四等始许之。
yán sōu yán zhōng hù yǐ shàng gài yì jiān shí
岩叟言："中户以上，盖亦艰食。
qǐ wú wèn fēn shù děng jí jiē de dài shù jī wáng zé wú jiàn yǐ zhào zhì hé yǐ
乞毋问分数、等级，皆得贷，庶几王泽无间，以召至和矣。
zuò zhāng shùn mín shì gǎi qǐ jū shè rén bù bài yǐ zhí jí xián yuàn zhī qí zhōu
"坐张舜民事，改起居舍人，不拜，以直集贤院知齐州。
qǐng hé běi suǒ yán yán fǎ xíng zhī jīng dōng
请河北所言盐法，行之京东。
míng nián fù yǐ qǐ jū shè rén zhào
明年，复以起居舍人召。
cháng shì ěr yīng jiǎng jìn dú bǎo xùn zhì jié fèi yán sōu yuē fán yán jié yòng fēi ǒu jié yī shì biàn néng yǒu jì
尝侍迩英讲，进读《宝训》，至节费，岩叟曰："凡言节用，非偶节一事便能有济。
dāng měi shì yǐ jié jiǎn wéi yì zé jī jiǔ lěi rì guó yòng zì ráo
当每事以节俭为意，则积久累日，国用自饶。
dú rén zōng zhī rén shì yán sōu yuē rén zhǔ cháng yù xū xīn píng yì wú suǒ piān xì guān shì yǐ lǐ zé shì zhī shì fēi rén zhī xié zhèng zì rán kě jiàn
"读仁宗知人事，岩叟曰："人主常欲虚心平意，无所偏系，观事以理，则事之是非，人之邪正，自然可见。
sī mǎ kāng jiǎng hóng fàn zhì yì yòng sān dé zhé zōng yuē zhǐ cǐ sān dé wèi gèng yǒu dé
司马康讲《洪范》，至"乂用三德"，哲宗曰："止此三德，为更有德。
gài zhé zōng zì lín yù yuān mò bù yán yán sōu xǐ wén zhī yīn yù fēng jiàn tuì ér shàng shū yuē sān dé zhě rén jūn zhī dà běn de zhī zé zhì shī zhī zé luàn bù kě xū yú qù zhě yě
"盖哲宗自临御，渊默不言，岩叟喜闻之，因欲风谏，退而上疏曰："三德者，人君之大本，得之则治，失之则乱，不可须臾去者也。
chén qǐng bié ér yán zhī
臣请别而言之。
fu míng shì fēi yú cháo tíng zhī shàng pàn zhōng xié yú duō shì zhī jiān bù yǐ shùn jǐ ér wàng qí è bù yǐ nì jǐ ér yí qí shàn sī qiú bù xún yú suǒ ài gōng yì bù qiān yú suǒ zēng
夫明是非于朝廷之上，判忠邪于多士之间，不以顺己而忘其恶，不以逆己而遗其善，私求不徇于所爱，公议不迁于所憎。
jié chéng jìn jié zhě rèn zhī dāng wù èr
竭诚尽节者，任之当勿二；
wǎng shàng dào chǒng zhě qì zhī dāng wù yí
罔上盗宠者，弃之当勿疑。
xī jì gāng jǐn fǎ dù zhòng diǎn xíng jiè gū xī cǐ rén zhǔ zhī zhèng zhí yě
惜纪纲，谨法度，重典刑，戒姑息，此人主之正直也。
yuǎn shēng sè zhī hǎo jué pán yóu zhī lè yǒng yú jiù tiān xià zhī bì guǒ yú duàn tiān xià zhī yí xié shuō bù néng yí fēi dào bù néng shuō cǐ rén zhǔ zhī gāng dé yě
远声色之好，绝盘游之乐，勇于救天下之弊，果于断天下之疑，邪说不能移，非道不能说，此人主之刚德也。
jū wàn shèng zhī zūn ér bù jiāo xiǎng sì hǎi zhī fù ér bù yì cōng míng yǒu yú ér chù zhī ruò bù zú jùn jié bìng yòng ér qiú zhī rú bù jí xū xīn yǐ fǎng dào qū jǐ yǐ cóng jiàn jù ruò lín yuān qiè ruò lǚ báo cǐ rén zhǔ zhī róu dé yě
居万乘之尊而不骄，享四海之富而不溢，聪明有余而处之若不足，俊杰并用而求之如不及，虚心以访道，屈己以从谏，惧若临渊，怯若履薄，此人主之柔德也。
sān zhě zú yǐ jǐn tiān xià zhī yào zài bì xià lì xíng hé rú ěr
三者足以尽天下之要，在陛下力行何如耳。
yán sōu yīn shì jiǎng zòu yuē bì xià tuì cháo wú shì bù zhī hé yǐ xiāo rì
"岩叟因侍讲，奏曰："陛下退朝无事，不知何以消日？
zhé zōng yuē kàn wén zì
"哲宗曰："看文字。
duì yuē bì xià yǐ dú shū wéi lè tiān xià xìng shèn
对曰："陛下以读书为乐，天下幸甚。
shèng xián zhī xué fēi zào cì kě chéng xū zài jī lěi
圣贤之学，非造次可成，须在积累。
jī lěi zhī yào zài zhuān yǔ qín
积累之要，在专与勤。
bǐng jué tā hǎo shǐ kě wèi zhī zhuān
屏绝它好，始可谓之专；
jiǔ ér bù juàn shǐ kě wèi zhī qín
久而不倦，始可谓之勤。
yuàn bì xià tè liú shèng yì
愿陛下特留圣意。
zhé zōng rán zhī
"哲宗然之。
yán sōu guǎn bàn liáo hè zhèng dàn shǐ yē lǜ kuān kuān qiú guān yuán huì yí yán sōu yuē cǐ fēi wài guó suǒ yí zhī
岩叟馆伴辽贺正旦使耶律宽，宽求观《元会仪》，岩叟曰："此非外国所宜知。
zhǐ lù hù jì yǔ zhī kuān bù gǎn qiú
"止录《笏记》与之，宽不敢求。
jìn quán lì bù shì láng tiān zhāng gé dài zhì shū mì dōu chéng zhǐ
进权吏部侍郎、天章阁待制、枢密都承旨。
hú běi zhū mán hù chū rǎo biān wú yǒu níng suì yán sōu qǐng zhuān yǐ jiāng shì wěi jīng nán táng yì wèn
湖北诸蛮互出扰边，无有宁岁，岩叟请专以疆事委荆南唐义问。
suì zì cǎo xí wén yù yì wèn yǐ cháo tíng fāng dūn shàng ēn xìn wù wèi jiǎo xìng gōng shǎng zhī yì hòu suì ān jí
遂自草檄文，喻义问以朝廷方敦尚恩信，勿为侥幸功赏之意，后遂安辑。
chū xià rén qiǎn shǐ rù gòng jí wèi jìng shàng zhī yì gù wèi cǐ qù bǐ lái qiān zhì láo kǔ měi wéi qī rì
初，夏人遣使入贡，及为境上之议，故为此去彼来，牵致劳苦，每违期日。
yán sōu qǐng yù jiè biān chén xià wéi qī yī bù zhì zé wù fù yīng zì hòu bù fù gǎn wéi
岩叟请预戒边臣，夏违期，一不至则勿复应，自后不复敢违。
zhì gū shèng rú èr bǎo hàn zhào chōng guó liú tún zhī suǒ zì yuán yòu jiǎng hé zài lán zhōu jiè nèi xià yǐ wéi xíng shèng gāo yú zhī dì lì zhēng zhī
质孤、胜如二堡，汉赵充国留屯之所，自元祐讲和，在兰州界内，夏以为形胜膏腴之地，力争之。
èr bǎo ruò shī zé lán zhōu xī hé suì wēi
二堡若失，则兰州、熙河遂危。
yán shuài yù yǐ èr bǎo yǔ xià sū zhé zhǔ qí yì
延帅欲以二堡与夏，苏辙主其议。
jí xī hé yán ān èr jié tóng bào zhé zòu yuē jìn biān zòu shāo pín xī rén yì zài de èr bǎo
及熙河、延安二捷同报，辙奏曰："近边奏稍频，西人意在得二堡。
jīn shèng xià yóu rú cǐ rù qiū kě yú bù ruò zǎo dìng yì
今盛夏犹如此，入秋可虞，不若早定议。
yì zài yǔ zhī yě
"意在与之也。
yán sōu yuē xíng shì zhī de qǐ kě qīng qì bù zhī jì yǔ hái bù gēng qiú fǒu
岩叟曰："形势之地，岂可轻弃，不知既与，还不更求否？
tài huáng tài hòu yuē rán
"太皇太后曰："然。
yì suì zhǐ
"议遂止。
xià rén shù wàn qīn dìng xī zhī dōng tōng yuǎn zhī běi huài qī yá shi bǎo lüè jū rén zhuǎn qīn jīng yuán jí hé wài fū fǔ zhōu zhòng suì zhì shí wàn
夏人数万侵定西之东、通远之北，坏七厓匙堡，掠居人，转侵泾原及河外鄜、府州，众遂至十万。
xī shuài fàn yù zhēn sì xià yòu xiāng zhǒng luò dà dǐ qù hé wài sān shū qǐng chéng cǐ jìn pù zhài zhù kān gǔ shèng rú xiāng zhào dìng xī ér dōng jìng lǒng nuò chéng
熙帅范育侦伺夏右厢种落大抵趣河外，三疏请乘此进堡砦，筑龛谷、胜如、相照、定西而东径陇诺城。
cháo yì wèi yī huò yù yǐ qī chán jīng huǐ zhī de jiē yǐ yǔ xià
朝议未一，或欲以七巉经毁之地，皆以与夏。
yán sōu lì yán bù kě yǔ bǐ jì de xíng hòu huàn wèi yǐ
岩叟力言不可与，彼计得行，后患未已。
yīn qǐng qiǎn guān yù xī shuài jí yǐ hù bù yuán wài láng mù yǎn xíng shì zhù dìng yuǎn yǐ jù yào hài
因请遣官谕熙帅，即以户部员外郎穆衍行视，筑定远以据要害。
qí diào bīng zī fèi yī cóng pián yí bù bì zhōng fù
其调兵赀费，一从便宜，不必中覆。
dìng yuǎn suì chéng jiē yán sōu zhī lì
定远遂城，皆岩叟之力。
bài zhōng shū shè rén
拜中书舍人。
téng fu shuài tài yuán wèi zǒu mǎ chéng shòu suǒ hàn xǐ yǐng chāng
滕甫帅太原，为走马承受所撼，徙颍昌。
yán sōu fēng hái cí tóu yán jìn tuì shuài chén lǐ yi zhòng shèn
岩叟封还词头，言："进退帅臣，理宜重慎。
jīn yǐ xiǎo chén yī yán yì zhī shǐ hòu rén wèi dàn bù zì bǎo cǐ fēng jìn zhǎng fēi wěi rèn ān biān zhī fú
今以小臣一言易之，使后人畏惮不自保，此风浸长，非委任安边之福。
nǎi zhǐ
"乃止。
fù wèi shū mì dōu chéng zhǐ quán zhī kāi fēng fǔ
复为枢密都承旨、权知开封府。
jiù yǐ tuī pàn guān èr rén fēn zuǒ yòu tīng gòng zhì yī shì duō wèi yì tóng huò lěi rì bù jìng lì pí yú zī bǐng
旧以推、判官二人分左右厅，共治一事，多为异同，或累日不竟，吏疲于咨禀。
yán sōu chuàng lì zhú guān fēn zhì zhī fǎ zì shì shǔ wèi lìng
岩叟创立逐官分治之法，自是署为令。
dū chéng qún tōu suǒ jù wèi zhī dà fáng měi qū róng shù shí bǎi rén yuān sǒu guǐ pì bù kě shèng jiū
都城群偷所聚，谓之"大房"，每区容数十百人，渊薮诡僻，不可胜究。
yán sōu lìng yǎn bǔ chè huǐ suí qīng zhòng jué zhī gēn zhū yī kōng
岩叟令掩捕撤毁，随轻重决之，根株一空。
gòng bèi kù shǐ cáo xù yǐ chǎn mào wàn mín shì kuài yú nián fù qí bàn xù jìn lì bù kě qǔ
供备库使曹续以产贸万缗，市侩逾年负其半，续尽力不可取。
yī rì qǐ hù zé suǒ fù jiē zài yān
一日启户，则所负皆在焉。
jīng kòu qí gù kuài yuē wáng gōng jīn rì zhī fǔ yǐ
惊扣其故，侩曰："王公今日知府矣。
chū cáo shì zhī lì hán xuàn yǔ tóng lì sòng shì lián qí zhǔ jiù dǎi zhī
"初，曹氏之隶韩绚与同隶讼，事连其主，就逮之。
cáo shì zhě cí shèng hòu zhī zú yě
曹氏者，慈圣后之族也。
yán sōu yán bù qǔ xiāng sòng bù dàng lùn qí zhǔ
岩叟言："部曲相讼，不当论其主。
jīn bù wéi cháng gào jié zhī fēng qiě shāng xiào zhì
今不惟长告讦之风，且伤孝治。
cí shèng xiān yóu wèi yuǎn yī dàn yīn sī yì zhī guò shǐ qí zǐ sūn duì lì dài shèng qíng yǒu suǒ bù rěn
慈圣仙游未远，一旦因厮役之过，使其子孙对吏，殆圣情有所不忍。
zhào cuàn xuàn ér jué qí yù
"诏窜绚而绝其狱。
yán sōu cháng wèi tiān xià jī qiàn duō míng cuī miǎn bù yī gōng sī fèi rǎo qǐ suí děng dì duō guǎ wèi cuī fǎ
岩叟常谓："天下积欠多名，催免不一，公私费扰，乞随等第多寡为催法。
cháo tíng nǎi dìng wǔ nián shí kē zhī lìng
"朝廷乃定五年十科之令。
yuán yòu liù nián bài shū mì zhí xué shì qiān shū yuàn shì
元祐六年，拜枢密直学士、签书院事。
rù xiè tài huáng tài hòu yuē zhī qīng cái wàng bù cì chāo yòng
入谢，太皇太后曰："知卿才望，不次超用。
yán sōu yòu zài bài xiè jìn yuē tài hòu tīng zhèng yǐ lái nà jiàn cóng shàn wu hé rén xīn suǒ yǐ cháo tíng qīng míng tiān xià ān jìng
"岩叟又再拜谢，进曰："太后听政以来，纳谏从善，务合人心，所以朝廷清明，天下安静。
yuàn xìn zhī wù yí shǒu zhī wù shī
愿信之勿疑，守之勿失。
fù shǎo jìn ér xi zòu zhé zōng yuē bì xià jīn rì shèng xué dāng shēn biàn xié zhèng
"复少进而西，奏哲宗曰："陛下今日圣学，当深辨邪正。
zhèng rén zài cháo zé cháo tíng ān xié rén yī jìn biàn yǒu bù ān zhī xiàng
正人在朝，则朝廷安，邪人一进，便有不安之象。
fēi wèi yī fū néng rán gài qí lèi yīng zhī zhě zhòng shàng xià bì méng bù jué yǎng chéng huò tāi ěr
非谓一夫能然，盖其类应之者众，上下蔽蒙，不觉养成祸胎尔。
yòu jìn yuē huò wén yǒu yǐ jūn zǐ xiǎo rén cān yòng zhī shuō gào bì xià zhě bù zhī guǒ yǒu zhī fǒu
"又进曰："或闻有以君子小人参用之说告陛下者，不知果有之否？
cǐ nǎi shēn wù bì xià yě
此乃深误陛下也。
zì gǔ jūn zǐ xiǎo rén wú cān yòng zhī lǐ
自古君子小人，无参用之理。
shèng rén dàn yún jūn zǐ zài nèi xiǎo rén zài wài zé tài xiǎo rén zài nèi jūn zǐ zài wài zé fǒu
圣人但云：'君子在内，小人在外则泰，小人在内、君子在外则否。
xiǎo rén jì jìn jūn zǐ bì yǐn lèi ér qù
"小人既进，君子必引类而去。
ruò jūn zǐ yǔ xiǎo rén jìng jìn zé wēi wáng zhī jī yě
若君子与小人竞进，则危亡之基也。
cǐ jì bù kě bù chá
此际不可不察。
liǎng gōng shēn rán zhī
"两宫深然之。
shàng qīng chǔ xiáng gōng chéng tài huáng tài hòu wèi fǔ chén yuē cǐ yǔ huáng dì jiē chū gé zhōng wù yíng zhī yǐ chéng xiān dì zhī zhì
上清储详宫成，太皇太后谓辅臣曰："此与皇帝皆出阁中物营之，以成先帝之志。
yán sōu yuē bì xià bù fán gōng bù láo mín zhēn shèng dé shì
"岩叟曰："陛下不烦公，不劳民，真盛德事。
rán yuàn zì jīn yǐ tǔ mù wèi jiè
然愿自今以土木为戒。
yòu yǐ gōng chéng jiāng jiè sì shè yán sōu yuē xī tiān xǐ zhōng xiáng yuán chéng zhì píng zhōng lǐ quán chéng jiē wèi cháng shè
"又以宫成将戒肆赦，岩叟曰："昔天禧中，祥源成，治平中，醴泉成，皆未尝赦。
gǔ rén yǒu chuí sǐ jiàn jūn wú shè zhě cǐ kě jiàn shè wú yì wū shèng zhì yě
古人有垂死谏君无赦者，此可见赦无益于圣治也。
zhé zōng fāng xuǎn hòu tài huáng tài hòu yuē jīn de dí zī nǚ nián mìng yǐ biàn rán wéi shì shù chū guò fáng shì xū píng yì
哲宗方选后，太皇太后曰："今得狄谘女，年命以便，然为是庶出过房，事须评议。
yán sōu jìn yuē àn lǐ jīng wèn míng piān nǚ jiā dá yuē chén nǚ fū fù suǒ shēng
"岩叟进曰："按《礼经·问名篇》，女家答曰：'臣女，夫妇所生。
jí wài shì guān huì bù shí jīn zhě dí shì jiāng hé cí yǐ jìn
'及外氏官讳，不识今者狄氏将何辞以进？
yì suì qǐn
"议遂寝。
zhé zōng xuǎn hòu jì dìng tài huáng tài hòu yuē dì de xián hòu yǒu nèi zhù gōng bú shì xiǎo shì
哲宗选后既定，太皇太后曰："帝得贤后，有内助功，不是小事。
yán sōu duì yuē nèi zhù suī hòu shì qí zhèng jiā xū zài huáng dì
"岩叟对曰："内助虽后事，其正家须在皇帝。
shèng rén yán zhèng jiā ér dé tiān xià
圣人言：'正家而得天下'。
dāng shèn zhī yú shǐ
当慎之于始。
tài huáng tài hòu yǐ shì yǔ zhé zōng zhě zài
"太皇太后以是语哲宗者再。
yán sōu tuì qǔ lì dài hòu shì kě wéi fǎ zhě lèi wèi zhōng gōng yì fàn shàng zhī
岩叟退取历代后事可为法者，类为《中宫懿范》上之。
zǎi xiàng liú zhì yòu chéng sū zhé yǐ rén yán qiú bì wèi yán sōu yuē yuán yòu zhī chū pái chì jiān xié jī xī shèng zhì zhì yǔ zhé zhī gōng jū duō
宰相刘挚、右丞苏辙以人言求避位，岩叟曰："元祐之初，排斥奸邪，缉熙圣治，挚与辙之功居多。
yuán shēn chá chán huǐ zhī yì zhòng xī fù xīn zhī rén wú qīng qí qù jiù
原深察谗毁之意，重惜腹心之人，无轻其去就。
liǎng gōng rán zhī
"两宫然之。
hòu zhì jìng wèi yù shǐ zhèng yōng suǒ jī yán sōu lián shàng shū lùn jiù
后挚竟为御史郑雍所击，岩叟连上疏论救。
zhì qù wèi yù shǐ suì zhǐ wèi dǎng ba wèi duān míng diàn xué shì zhī zhèng zhōu
挚去位，御史遂指为党，罢为端明殿学士、知郑州。
yán zhě yóu wèi yàn tài huáng tài hòu yuē yán sōu yǒu dà gōng jīn rì zhī mìng chū bù huò yǐ ěr
言者犹未厌，太皇太后曰："岩叟有大功，今日之命，出不获已耳。
míng nián xǐ hé yáng shù yuè zú nián wǔ shí yī
明年，徙河阳，数月卒，年五十一。
zèng zuǒ zhèng yì dài fū
赠左正议大夫。
shào shèng chū zhuī biǎn léi zhōu bié jià
绍圣初，追贬雷州别驾。
sī mǎ guāng yǐ qí jìn jiàn wú yǐn chēng zhī yuē wú hán xīn lì chǐ yōu zài bù cè gōng chù zhī zì rú zhì yú zài sān huò lèi shí shù zhāng bì xíng qí yán ér hòu yǐ
司马光以其进谏无隐，称之曰："吾寒心栗齿，忧在不测，公处之自如，至于再三，或累十数章，必行其言而后已。
wéi wén yǔ shěng lǐ gāi shēn de zhì gào tǐ
"为文语省理该，深得制诰体。
yǒu yì shī chūn qiū chuán xíng yú shì
有《易》、《诗》、《春秋传》行于世。
zhèng yōng zì gōng sù xiāng yì rén
郑雍，字公肃，襄邑人。
jìn shì jiǎ kē diào yǎn zhōu tuī guān
进士甲科，调兖州推官。
hán qí shàng qí wén zhào shì mì gé xiào lǐ zhī tài cháng lǐ yuàn
韩琦上其文，召试秘阁校理、知太常礼院。
yīng zōng zhī sàng lùn zōng shì bù dàng jià qǔ yǔ shí xiāng wǔ tōng pàn xiá zhōu zhī chí zhōu fù huán tài cháng lǐ yuàn lì kāi fēng fǔ pàn guān
英宗之丧，论宗室不当嫁娶，与时相忤，通判峡州，知池州，复还太常礼院，历开封府判官。
xī níng yuán fēng jiān gēng zhì biàn lìng shì dà fū duō wéi jǐ yǐ qiú hé yōng dú jìng mò zì shǒu
熙宁、元丰间，更制变令，士大夫多违己以求合，雍独静默自守。
gǎi jiā wáng qí wáng fǔ jì shì cān jūn
改嘉王、岐王府记室参军。
shén zōng mò nián èr wáng jì zhǎng yóu jū jìn zhōng yōng xiàn sì zhēn guī jiè qiě fěng shǐ qiú chū wài dǐ
神宗末年，二王既长，犹居禁中，雍献四箴规戒，且讽使求出外邸。
fán zài dǐ qī nián yòng jiǔ cì yǐ zhuǎn yùn shǐ zhì liú
凡在邸七年，用久次，以转运使秩留。
xuān rén hòu zhī qí xián jí lín zhèng zhuó wèi qǐ jū láng jìn zhōng shū shè rén
宣仁后知其贤，及临政，擢为起居郎，进中书舍人。
shān rùn fu chú hàn lín chéng zhǐ yōng dāng zhì
邓润甫除翰林承旨，雍当制。
zhì wèi chū yán shì zhě wǔ rén jiāo zhāng gōng zhī huàn wèi shì dú xué shì
制未出，言事者五人交章攻之，换为侍读学士。
yōng yán èr zhí jiē tiān xià jīng xuǎn yǐ rùn fu zhī guò báo bù dàng gé qián mìng
雍言：二职皆天下精选，以润甫之过薄，不当革前命；
yǐ wéi jiān xié bù dàng zài jīng wò
以为奸邪，不当在经幄。
jīn zhōng wài xián wèi cháo tíng gū yǐ shì sāi yán zhě rú cǐ zé xié zhèng hé yóu kě biàn shàn è hé yóu kě míng
今中外咸谓朝廷姑以是塞言者，如此则邪正何由可辨，善恶何由可明？
ruò měi shì bì dài yán shì shǎng fá zhī bǐng bù dé yǐ ér xíng fēi suǒ yǐ shì xìn tiān xià zhī dào
若每事必待言，是赏罚之柄，不得已而行，非所以示信天下之道。
rùn fu réng wèi chéng zhǐ
"润甫仍为承旨。
zhōu hé tóng qǐ yǐ wáng ān shí pèi xiǎng shén zōng miào yōng yán ān shí chí guó zhèng bù néng shàng fù zhǔ rèn fēi xiān dì shén míng yuǎn ér fú yòng zé qí suǒ bài huài kě shèng yán zāi
周〈禾童〉乞以王安石配享神宗庙，雍言："安石持国政，不能上副属任，非先帝神明，远而弗用，则其所败坏，可胜言哉！
jīn tóng yǐ xiǎo chén zhé sì hèng yì yuàn zhèng qí zuì
今穜以小臣辄肆横议，愿正其罪。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
shǐ qì dān hái xǐ yòu jiàn yì dài fū yán cháo tíng zhòng nèi qīng wài xuǎn yòng mù bó hǎn chuò cóng bān yǐ fá yuè qīng qiǎn zhě chōng yuán bù fù wèi lái rì lǜ
使契丹还，徙右谏议大夫，言："朝廷重内轻外，选用牧伯，罕辍从班，以阀阅轻浅者充员，不复为来日虑。
yuàn zì jīn shāo jī zī wàng yǐ cán shì zhī
愿自今稍积资望，以惭试之。
wú zhōng dà jī fāng yì zhèn xù yǐ mín xí qī dàn chì běn bù liào jiǎn jiā zhì hù dào
"吴中大饥，方议振恤，以民习欺诞，敕本部料检，家至户到。
yōng yán cǐ lìng yī bù lì zhuān liào mín ér bù jiù zāi mín jiē sǐ yú jī
雍言："此令一布，吏专料民而不救灾，民皆死于饥。
jīn fù yǒu sì hǎi nài hé jǐn guī cuō zhī làn ér qīng bǐ wū zhī sǐ hu
今富有四海，奈何谨圭撮之滥，而轻比屋之死乎？
zhé zōng wù zhuī zhǐ zhī
"哲宗悟，追止之。
shì yù shǐ gǔ yì gū jī zì xǐ zhōng chéng zhào yàn ruò nuò bù zì lì yōng bìng lùn zhī suì ba yì zuǒ zhuǎn yàn ruò yǐ yōng wèi zhōng chéng
侍御史贾易沽激自喜，中丞赵彦若懦不自立，雍并论之，遂罢易，左转彦若，以雍为中丞。
yōng cí yuē zhōng chéng yǐ chén yán qù ér shēn chéng qí fá fēi suǒ yǐ hòu fēng sú yě
雍辞曰："中丞以臣言去而身承其乏，非所以厚风俗也。
bù xǔ
"不许。
shí èr fǔ jìn yè jiā yán yōng tàn yuē páng zhāo jùn yì liè yú shù wèi zhái bǎi kuí zhí yě
时二府禁谒加严，雍叹曰："旁招俊乂，列于庶位，宅百揆职也。
bǐ yǒu zú bù jí gōng qīng zhī mén zhě yóu dāng wù sè zhì zhī nài hé shè jìn ruò shì
彼有足不及公卿之门者，犹当物色致之，奈何设禁若是！
qiě èr fǔ jiē tiān zǐ suǒ gǎi róng ér tǐ mào zhī zhě nǎi fù fáng xián qí sī rú cǐ hu
且二府皆天子所改容而体貌之者，乃复防闲其私如此乎？
wū shì yuán jiǎ yì lián chǐ jié xíng zhī shuō yǐ jiàn zhào chí qí jìn
"于是援贾谊廉耻节行之说以谏，诏弛其禁。
xíng bù yàn qiú zǎi zhí lùn shā zhī yǒu sī yǐ wéi kě shēng bù fèng zhào dé zuì
刑部谳囚，宰执论杀之，有司以为可生，不奉诏，得罪。
yōng yán shì gù kě zuì rán jiū qí yòng xīn zài wū guǎng hào shēng zhī dé ěr ruò jù yǐ wéi zuì chén kǒng lín wū shì shā
雍言："是固可罪，然究其用心，在于广好生之德耳，若遽以为罪，臣恐邻于嗜杀。
jīn shǐ yǒu sī yù shā ér cháo tíng shēng zhī yóu kǒng rén ēn dé yì bù bái wū tiān xià ér kuàng fǎn shì zhě zāi
今使有司欲杀而朝廷生之，犹恐仁恩德意不白于天下，而况反是者哉！
zhé zōng jiā nà qiú suì de shēng
"哲宗嘉纳，囚遂得生。
chū xíng shù yǐ shū dǐ zǎi xiàng liú zhì zhì dá zhī yǒu zì ài yǐ sì xiū fù zhī yǔ pái àn sī rú dōng jì lù shū shì yōng yǔ diàn zhōng shì yù shǐ yáng wèi yōng wèi shì qí yǔ yuē sì xiū fù zhě sì tā rì tài hòu fù bì yě
初，邢恕以书抵宰相刘挚，挚答之，有'自爱以俟休复'之语，排岸司茹东济录书示雍与殿中侍御史杨畏，雍、畏释其语曰："'俟休复'者，俟他日太后复辟也。
suì bìng yǐ cǐ shì lùn zhì wēi fú zì zì qǐ ba zhī yǐ shōu zhǔ bǐng
"遂并以此事论挚威福自恣，乞罢之以收主柄。
yòu lùn wáng yán sōu zhū guāng tíng liáng dào děng sān shí rén jiē wèi zhì dǎng yǐ bì qí yuán
又论王严叟、朱光庭、梁焘等三十人皆为挚党，以闭其援。
jí zhì chū zhī yùn zhōu guāng tíng fāng wèi jǐ shì zhōng jiǎo hái zhì má cí yán sōu dào lì jiù zhī zhé zōng yǐ xiān rù zhī yán bù nà
及挚出知郓州，光庭方为给事中，缴还挚麻词，严叟、焘力救之，哲宗以先入之言，不纳。
yōng zhī gōng zhì rén yǐ wéi fù zuǒ xiāng lǚ dà fáng yě
雍之攻挚，人以为附左相吕大防也。
yòu yǒu qǐng bào zhì yīn shì zhě yōng yuē wú wèi guó jī zǎi xiàng fēi chóu zhì yě
又有请暴挚阴事者，雍曰："吾为国击宰相，非仇挚也。
bǐ zhī yīn shì hé yǒu wū guó zāi
彼之阴事，何有于国哉？
zhì bù yǐ wén
"置不以闻。
bài shàng shū yòu chéng gǎi zuǒ chéng
拜尚书右丞，改左丞。
yōng zài zhèng dì zhé zōng chēng qí shì shàng yǒu lǐ
雍在政地，哲宗称其事上有礼。
shào shèng chū zhì yuán yòu zhòng chén yōng dùn shǒu zì liè zhé zōng míng qí wáng tā xīn yù shǐ wù qù
绍圣初，治元祐众臣，雍顿首自列，哲宗明其亡他心，谕使勿去。
zhōu zhì chéng xì dǐ zhī wèi yōng chū wèi shì cóng shí yīn xú wáng sī wū quán chén yǐ jìn
周秩乘隙抵之，谓雍初为侍从时，因徐王私于权臣以进。
zhé zōng nù yuē cǐ shì hé yán yě
哲宗怒曰："此是何言也！
shǐ xú wáng wén zhī qǐ néng zì ān
使徐王闻之，岂能自安？
chù zhì zhī guǎng dé jūn chì yín tái wú shòu yōng cí qù zòu zhāng dōng fǔ lì wú tīng yōng qī zǐ zhé chū qiě lìng xué shì qián xié shàn wèi liú zhào
"黜秩知广德军，敕银台毋受雍辞去奏章，东府吏毋听雍妻子辄出，且令学士钱勰善为留诏。
èr nián shǐ yǐ zī zhèng diàn xué shì zhī chén zhōu xǐ běi jīng liú shǒu
二年，始以资政殿学士知陈州，徙北京留守。
chū zhāng dūn yǐ bái tiè biǎn zhé yuán yòu chén liáo ān dào zhēng lùn bù yǐ zhé zōng yí zhī
初，章惇以白帖贬谪元祐臣僚，安焘争论不已，哲宗疑之。
yōng yù wèi zì ān jì wèi dūn yuē xī níng chū wáng ān shí zuò xiāng cháng yòng bái tiè xíng shì
雍欲为自安计，谓惇曰："熙宁初，王安石作相，常用白帖行事。
dūn dà xǐ qǔ qí àn dú huái zhī yǐ bái zhé zōng suì qí jiān
"惇大喜，取其案牍怀之，以白哲宗，遂其奸。
yōng suī yǐ cǐ jié dūn rán zú bà zhèng zuò yuán yòu dǎng duó zhí zhī zhèng zhōu
雍虽以此结惇，然卒罢政，坐元祐党，夺职知郑州。
shù rì gǎi chéng dū fǔ
数日，改成都府。
yuán fú yuán nián tí jǔ chóng fú gōng guī wèi zhì ér zú nián liù shí bā
元符元年，提举崇福宫，归，未至而卒，年六十八。
zhèng hé zhōng fù zī zhèng diàn xué shì
政和中，复资政殿学士。
sūn yǒng zì màn shū shì wèi zhào rén xǐ zhǎng shè
孙永，字曼叔，世为赵人，徙长社。
nián shí suì gū zǔ jǐ shì zhōng chōng liè wéi zi xíng yīn jiāng zuò jiān zhǔ bù yì yè xī xué qún shì cháng dì yī
年十岁孤，祖给事中冲，列为子行，荫将作监主簿，肄业西学，群试常第一。
chōng jiè zhī yuē luò yáng yīng jùn suǒ cuì rǔ nián shào bù yí duō shàng rén
冲戒之曰："洛阳英隽所萃，汝年少，不宜多上人。
zì shì bù fù shì
"自是不复试。
chōng zú sàng chú fù liè wéi sūn huàn shì xián zhuó jìn shì dì diào xiāng chéng wèi yí chéng lìng zhì tài cháng bó shì
冲卒，丧除，复列为孙，换试衔，擢进士第，调襄城尉、宜城令，至太常博士。
yù shǐ zhōng chéng gǔ àn jiàn wèi yù shǐ yǐ mǔ lǎo bù jiù
御史中丞贾黯荐为御史，以母老不就。
hán qí dú qí shī tàn yù zhī yǐn wèi zhū wáng fǔ shì dú
韩琦读其诗，叹誉之，引为诸王府侍读。
shén zōng wèi yǐng wáng chū xīn lù hán fēi zǐ bì gōng liáo chóu dìng yǒng yuē fēi xiǎn báo kè hé qí shū bèi liù jīng zhī zhǐ yuàn wú liú yì
神宗为颍王，出新录《韩非子》畀宫僚雠定，永曰："非险薄刻核，其书背《六经》之旨，愿毋留意。
wáng yuē guǎng cáng shū zhī shù ěr fēi suǒ hǎo yě
"王曰："广藏书之数耳，非所好也。
jí wèi huáng tài zǐ jìn shè rén
"及为皇太子，进舍人；
jí wèi zhuó tiān zhāng gé dài zhì ān fǔ shǎn xī
即位，擢天章阁待制，安抚陕西。
mín jǐng xún wài pàn zhào bǔ sòng qí nú wù yǐ shè yuán
民景询外叛，诏捕送其孥，勿以赦原。
yǒng yán bì xià xīn yù jí kuàng zé liú xíng è nì zhě yóu děi kuī chú
永言："陛下新御极，旷泽流行，恶逆者犹得亏除。
jīn yuán zuò zhě fú yòu fēi suǒ yǐ shì xìn yě
今缘坐者弗宥，非所以示信也。
lì hé běi shǎn xī dōu zhuǎn yùn shǐ
历河北、陕西都转运使。
shí biān yòng bù zú yǐ xiè yán shì mǎ bié wèi yī sī wài tái bù dé yǔ
时边用不足，以解盐、市马别为一司，外台不得与。
yǒng zòu yuē yán mǎ guó zhī dà jì shǐ zhǔ zhě zhuān qí bǐng jì wú yǐ tǒng lì gǒu wèi fēi fǎ shú cóng ér zhì zhī
永奏曰："盐、马，国之大计，使主者专其柄，既无以统隶，苟为非法，孰从而制之？
jiā lóng tú gé zhí xué shì zhī qín zhōu
加龙图阁直学士、知秦州。
wáng sháo yǐ bù yī rù mù fǔ jiàn qǔ xī hé cè yǒng zhé zhī yuē biān chuí fāng ān jìng wú gù sāo dòng kǒng biàn shēng bù cè
王韶以布衣入幕府，建取熙河策，永折之曰："边陲方安静，无故骚动，恐变生不测。
huì xīn zhù liú jiā bǎo shī lì zhòng qǐng lù piān pí yǐ sè zé
"会新筑刘家堡失利，众请戮偏裨以塞责。
yǒng yuē jū dí bì zhēng zhī dì jūn gū yuán jué bīng fǎ suǒ wèi bù dé ér shǒu zhě yě
永曰："居敌必争之地，军孤援绝，兵法所谓不得而守者也。
yóu rén yǐ zì miǎn wū wǒ ān hu
尤人以自免，于我安乎？
jìng yòng shì jiàng tiān zhāng gé dài zhì zhī hé zhōu yǐ xiáng dìng biān chì zhī shěn guān dōng yuàn zhào hái shén shǒu wèn qīng miáo zhù yì zhī fǎ wū mín biàn fǒu
"竟用是降天章阁待制、知和州，以详定编敕知审官东院召还，神守问："青苗、助役之法，于民便否？
duì yuē fǎ chéng shàn rán qiáng mín chū xī shū qián dài yáo bù néng wú zhòng liǎn zhī huàn
"对曰："法诚善，然强民出息输钱代徭，不能无重敛之患。
ruò yòng yǐ zī jīng fèi fēi chén suǒ zhī yě
若用以资经费，非臣所知也。
shí cāng fǎ jùn mì yǔ lì shòu bǎi qián zé qíng wèi zú fǔ shǐ yì rú zhī
"时仓法峻密，庾吏受百钱，则黥为卒，府史亦如之。
shén zōng yòu wèn cǐ fǎ jì xià lì shàng wèi jiān hu
神宗又问："此法既下，吏尚为奸乎？
duì yuē qiáng dào zuì sǐ fàn zhě yóu zhòng kuàng pèi lì yá
"对曰："强盗罪死，犯者犹众，况配隶邪？
shǐ rén wèi fǎ ér bù gé xīn suī zài fǔ shǐ chén yì bù gǎn bì qí wú fàn yě
使人畏法而不革心，虽在府史，臣亦不敢必其无犯也。
yì fù ròu xíng shì xià yǒng
"议复肉刑，事下永。
yǒng zòu yuē kè rén jī fū shēn hài rén zhèng hàn wén dì suǒ bù rěn bì xià rěn zhī hu
永奏曰："刻人肌肤，深害仁政，汉文帝所不忍，陛下忍之乎？
shén zōng yuē shì gù wèi jué dài qīng shǐ dìng ěr
"神宗曰："事固未决，待卿始定耳。
bù guǒ xíng
"不果行。
fù xué shì zhī yíng zhōu
复学士，知瀛州。
hé jué yú bèi yíng jì yóu shén mín zū yǐ zāi miǎn zhě zhōu xiàn jù cháng píng fǎ zhēng cuī rú gù
河决，于贝、瀛、冀尤甚，民租以灾免者，州县惧常平法，征催如故。
yǒng lián zhāng lùn zhǐ shén zōng cóng zhī réng mìng fā lǐn sù yǐ zhèn
永连章论止，神宗从之，仍命发廪粟以振。
bái gōu xún jiǎn zhào yòng yǐ liáo rén yú jiè hé
白沟巡检赵用以辽人渔界河，
shàn yǐn bīng běi dù
擅引兵北度，
dàng qí zú zhàng
荡其族帐，
liáo chí cǐ zhào xìn
辽持此兆衅，
shù bào biān shàng
数暴边上，
shén zōng qiǎn shǐ wèn gù
神宗遣使问故，
yǒng qǐng zhèng yòng zuì yǐ xiè
永请正用罪以谢，
wèi bào
未报，
liáo tún bīng lián yíng hù sì shí lǐ
辽屯兵连营互四十里，
yǒng hǎo yù zhī yuē jiāng lì mào jìn
永好谕之曰："疆吏冒禁，
yǐ zhì zhī yù yǐ
已置之狱矣，
jīn hé wéi zhě
今何为者？
dí yì jiě dàn qiú láo bèi kào shī ér xuán
"敌意解，但求醪糒犒师而旋。
jìn shū mì zhí xué shì zhī kāi fēng fǔ
进枢密直学士、知开封府。
lǚ jiā wèn yán lì yù shǐ dōu rén liè sì shū qián yǐ miǎn zhí
吕嘉问言，吏欲使都人列肆输钱以免直。
xià fǔ xún jiū cáo chuán yǐ wéi biàn
下府询究，曹椽以为便。
yǒng zhàn shū zhǐ wěi bù xiá shěng
永占书纸尾，不暇省。
jì nǎi háng shì yì dǐ dàng fǎ dài mín qián ér wèi zhī qī yǒu bù néng cháng ér sǐ zhě
既乃行市易抵当法，贷民钱而为之期，有不能偿而死者。
shén zōng pō zhī zhī jiā wèn wàng biàn qí míng yǐ wǎng tīng
神宗颇知之，嘉问妄变其名以罔听。
shén zōng lǜ lì fǎ wèi jǐn zhào yǒng jí hán wéi jiū shí
神宗虑立法未尽，诏永及韩维究实。
yǒng zòu yán shì suàn xià dǎi zhuī dāo wéi rén huàn kǔ
永奏言："市算下逮锥刀，为人患苦。
yù shǐ zhāng hǔ hé yǒng qì tóng jí yì ba wèi tí jǔ zhōng tài yī gōng
"御史张琥劾永弃同即异，罢为提举中太一宫。
yuán fēng zhōng pàn jūn qì jiān
元丰中，判军器监。
yǒu sī bìng pí gé bù gěi yán yǐn nì zhī kē wáng lài bèi sì qíng wèi jié zhì fù rén guān shì yì bù miǎn
有司病皮革不给，严隐匿之科，亡赖辈肆情为讦，至妇人冠饰亦不免。
yǒng qǐng tīng rén yǐ suǒ cáng zhī shàn zhě shòu yú guān de dài qí yú jié sòng jì xi guó yòng yì jì
永请听人以所藏之善者售于官，得贷其馀，讦讼既息，国用亦济。
chū zhī tài yuán qiě xíng shén zōng fǎng yǐ shí wu yǒng yán jìn zhě zào róng qì bèi cháng wài jiān wèi jiāng yǒu shì wū zhēng tǎo
出知太原，且行，神宗访以时务，永言："近者造戎器倍常，外间谓将有事于征讨。
bīng fēi qīng yòng zhī wù yuán zhěn bù jí zì fén zhī jiè
兵非轻用之物，原轸不戢自焚之戒。
shén zōng yuē cǐ bèi yù bù yú ruò sì fāng ān píng qǐ yǒu qīng dòng zhī lǐ
"神宗曰："此备豫不虞，若四方安平，岂有轻动之理？
qīng yán shì yě
卿言是也。
xīn dài chǎn yán kǔ è bù kān shí zhuǎn yùn shǐ bì yù lǐ zhī yǐ dào fàn lán yuè zhī zuì zuì bīng lì
"忻、代产盐，苦恶不堪食，转运使必欲理之，以盗贩阑越之罪罪兵吏。
yǒng yán yán mín shí yě bù kě jìn
永言："盐，民食也，不可禁；
bīng wǔ bèi yě bù kě quē
兵，武备也，不可阙。
gù yǐ è yán lèi fáng bīng fēi jì yě
顾以恶盐累防兵，非计也。
zhào chí qí jìn
"诏弛其禁。
rù pàn jiāng zuò jìn duān míng diàn xué shì
入判将作，进端明殿学士。
bìng bù néng cháo shén zōng qiǎn shàng yī diào shì liù mìng jìn shì wèn ān fǒu zhì xū shū mì wèi yǐ dài
病不能朝，神宗遣上医调视，六命近侍问安否，至虚枢密位以待。
cí qù yì lì tí jǔ chóng fú gōng
辞去益力，提举崇福宫。
yú nián qǐ zhī chén zhōu xǐ yǐng chāng
逾年，起知陈州，徙颍昌。
yǒng yù qǐ líng xǔ rǔ dāng yùn sù shù shí wàn hú wū líng xià diào mín niú shù wàn yǒng qǐng ér miǎn
永裕起陵，许、汝当运粟数十万斛于陵下，调民牛数万，永请而免。
zhé zōng zhào bài gōng bù shàng shū
哲宗召拜工部尚书。
tài huáng tài hòu xià zhào qiú yán yǒng chén bǎo mǎ bǎo jiá miǎn yì sān shì zuì bì yuàn yī qiè bà qù fù xiū jiān mù bǎo wǔ chà yáo zhī fǎ
太皇太后下诏求言，永陈保马、保甲、免役三事最敝，愿一切罢去，复修监牧、保伍、差徭之法。
tài huáng tài hòu jiē nà zhī
太皇太后皆纳之。
yuán yòu yuán nián qiān lì bù yòu shǔ jí gǎi zī zhèng diàn xué shì jiān shì dú tí jǔ zhōng tài yī gōng wèi bài ér zú nián liù shí bā
元祐元年，迁吏部，又属疾，改资政殿学士兼侍读，提举中太一宫，未拜而卒，年六十八。
zèng yín qīng guāng lù dài fu fù jīn bó èr qiān shì yuē kāng jiǎn
赠银青光禄大夫，赙金帛二千，谥曰康简。
yǒng wài hé nèi jìn lùn yì cháng chí píng bù qiú guǐ yì
永外和内劲，论议常持平，不求诡异。
shì huò bèi yú lǐ suī bī yǐ shì yì bù wéi qū
事或悖于理，虽逼以势，亦不为屈。
wèi cháng yǐ jiǎo kàng xíng yú sè cí yú rén jiāo zhōng shēn wú yuàn chóu
未尝以矫亢形于色辞，与人交，终身无怨仇。
fàn chún rén sū sòng jiē chēng zhī wéi guó qì
范纯仁、苏颂皆称之为国器。
lùn yuē sòng zhī shuāi yě rén cái shàng duō
论曰："宋之衰也，人才尚多。
liáng dào wáng yán sōu jìn zhōng shì shàng fán yǒu guò jǔ zhī wú bù yán suī huò cóng huò wéi ér yǐn rán yǒu hǔ bào zài shān zhī shì yǐ
梁焘、王岩叟尽忠事上，凡有过举，知无不言，虽或从或违，而隐然有虎豹在山之势矣。
dì yǐ xīn zhōu zhī jǔ wū shì wèi guò
第以新州之举，于是为过。
gù tā rì shào shèng fù yǐ jiè kǒu shǐ yuán yòu zhòng xián jiē lí qí huò yóu shì zài biàn ér wèi xuān zhèng zhī jiān chén guó rì wēi yǐ
故他日绍圣复以借口，使元祐众贤皆罹其祸，由是再变而为宣、政之奸臣，国日危矣。
zhèng yōng yì qí suǒ shǒu sì jī liú zhì bō jí zhě sān shí rén yù jié zhāng dūn yǐ qǔ róng rán ér zhōng yì bù miǎn
郑雍易其所守，肆击刘挚，波及者三十人，欲结章惇以取容，然而终亦不免。
xiǎo rén fǎn fù zhuān wù zì quán jìng hé yì zāi
小人反复，专务自全，竟何益哉？
sūn yǒng zhī wéi rén zhù de qí zhōng yān
孙永之为人，庶得其中焉。