liú qí wú jiè wú lín zi tǐng
刘锜吴玠吴璘（子挺）
liú qí zì xìn shū dé shùn jūn rén hù chuān jūn jié dù shǐ zhòng wǔ dì jiǔ zǐ yě
刘锜，字信叔，德顺军人，沪川军节度使仲武第九子也。
měi yí zhuàng shàn shè shēng rú hóng zhōng
美仪状，善射，声如洪钟。
cháng cóng zhòng wǔ zhēng tǎo yá mén shuǐ hú mǎn yǐ jiàn shè zhī bá jiàn shuǐ zhù suí yǐ yī shǐ zhì zhī rén fú qí jīng
尝从仲武征讨，牙门水斛满，以箭射之，拔箭水注，随以一矢窒之，人服其精。
xuān hé jiān yòng gāo qiú jiàn tè shòu gé mén zhī hòu
宣和间，用高俅荐，特授阁门祗候。
gāo zōng jí wèi lù zhòng wǔ hòu qí de zhào jiàn qí zhī tè shòu gé mén xuān zàn shè rén chà zhī mín zhōu wèi lǒng yòu dū hù
高宗即位，录仲武后，锜得召见，奇之，特授阁门宣赞舍人，差知岷州，为陇右都护。
yǔ xià rén zhàn lǚ shèng xià rén ér tí zhé bù zhī yuē liú dū hù lái
与夏人战屡胜，夏人儿啼，辄怖之曰："刘都护来！
zhāng jùn xuān fǔ shǎn xī yī jiàn qí qí cái yǐ wéi jīng yuán jīng lüè shǐ jiān zhī wèi zhōu
"张浚宣抚陕西，一见奇其才，以为泾原经略使兼知渭州。
jùn hé wǔ lù shī kuì yú fù píng mù wěi yǐ qìng yáng pàn gōng huán zhōu
浚合五路师溃于富平，慕洧以庆阳叛，攻环州。
jùn mìng qí jiù zhī liú bié jiāng shǒu wèi zì jiāng jiù huán
浚命锜救之，留别将守渭，自将救环。
wèi jǐ jīn gōng wèi qí liú li yàn qí hàn wěi qīn lǜ jīng ruì hái jiù wèi yǐ wú jí jìn tuì bù kě nǎi zǒu dé shùn jūn
未几，金攻渭，锜留李彦琪捍洧，亲率精锐还救渭，已无及，进退不可，乃走德顺军。
yàn qí dùn guī wèi jiàng jīn
彦琪遁归渭，降金。
qí biǎn zhì zhī mián zhōu jiān yán biān ān fǔ
锜贬秩知绵州兼沿边安抚。
shào xīng sān nián fù guān wèi xuān fǔ sī tǒng zhì
绍兴三年复官，为宣抚司统制。
jīn rén gōng bá hé shàng yuán nǎi fēn shǒu shǎn shǔ zhī de
金人攻拔和尚原，乃分守陕、蜀之地。
huì shǐ zhě zì shǔ guī yǐ qí míng wén
会使者自蜀归，以锜名闻。
zhào hái chú dài yù qì xiè xún wèi jiāng dōng lù fù zǒng guǎn
召还，除带御器械，寻为江东路副总管。
liù nián quán tí jǔ sù wèi qīn jūn
六年，权提举宿卫亲军。
dì zhù píng jiāng jiě qián wáng yàn liǎng jūn jiāo dòu jù ba mìng qí jiān jiāng zhī
帝驻平江，解潜、王彦两军交斗，俱罢，命锜兼将之。
qí yīn qǐng yǐ qián hù fù jūn jí mǎ jūn tōng wèi qián hòu zuǒ yòu zhōng jūn yǔ yóu yì fán liù jūn měi jūn qiān rén wèi shí èr jiāng
锜因请以前护副军及马军，通为前、后、左、右、中军与游奕，凡六军，每军千人，为十二将。
qián hù fù jūn jí yàn bā zì jūn yě
前护副军，即彦八字军也。
yú shì qí shǐ néng chéng jūn hù cóng fù jīn líng
于是锜始能成军，扈从赴金陵。
qī nián shuài hé féi
七年，帅合肥；
bā nián shù jīng kǒu
八年，戍京口。
jiǔ nián zhuó guǒ zhōu tuán liàn shǐ lóng shén wèi sì xiāng dōu zhǐ huī shǐ zhǔ guǎn shì wèi mǎ jūn sī
九年，擢果州团练使、龙神卫四厢都指挥使，主管侍卫马军司。
shí nián jīn rén guī sān jīng chōng dōng jīng fù liú shǒu jié zhì jūn mǎ
十年，金人归三京，充东京副留守，节制军马。
suǒ bù bā zì jūn cái sān wàn qī qiān rén jiāng fā yì diàn sī sān qiān rén jiē xié qí nú jiāng zhù yú biàn jiā liú shùn chāng
所部八字军才三万七千人，将发，益殿司三千人，皆携其孥，将驻于汴，家留顺昌。
qí zì lín ān sù jiāng jué huái fán èr qiān èr bǎi lǐ
锜自临安溯江绝淮，凡二千二百里。
zhì wō kǒu fāng shí bào fēng bá zuò zhàng qí yuē cǐ zéi zhào yě zhǔ bào bīng
至涡口，方食，暴风拔坐帐，锜曰："此贼兆也，主暴兵。
jí xià lìng jiān chéng ér jìn wèi zhì wǔ yuè dǐ shùn chāng sān bǎi lǐ jīn rén guǒ bài méng lái qīn
"即下令兼程而进，未至，五月，抵顺昌三百里，金人果败盟来侵。
qí yǔ jiàng zuǒ shě zhōu lù xíng xiān qū chéng zhōng
锜与将佐舍舟陆行，先趋城中。
gēng yín dié bào jīn rén rù dōng jīng
庚寅，谍报金人入东京。
zhī fǔ shì chén guī jiàn qí wèn jì qí yuē chéng zhōng yǒu liáng zé néng yǔ jūn gòng shǒu
知府事陈规见锜问计，锜曰："城中有粮，则能与君共守。
guī yuē yǒu mǐ shù wàn hú
"规曰："有米数万斛。
qí yuē kě yǐ
"锜曰："可矣。
shí suǒ bù xuǎn fēng yóu yì liǎng jūn jí lǎo zhì zī zhòng xiāng qù shàng yuǎn qiǎn qí qù zhī sì gǔ nǎi zhì
"时所部选锋、游奕两军及老稚辎重，相去尚远，遣骑趣之，四鼓乃至。
jí dàn de bào jīn qí yǐ rù chén
及旦得报，金骑已入陈。
qí yǔ guī yì liǎn bīng rù chéng wèi shǒu yù jì rén xīn nǎi ān
锜与规议敛兵入城，为守御计，人心乃安。
zhào zhū jiāng jì shì jiē yuē jīn bīng bù kě dí yě qǐng yǐ jīng ruì wèi diàn bù qí zhē lǎo xiǎo shùn liú hái jiāng nán
召诸将计事，皆曰："金兵不可敌也，请以精锐为殿，步骑遮老小顺流还江南。
qí yuē wú běn fù guān liú sī jīn dōng jīng suī shī xìng quán jūn zhì cǐ yǒu chéng kě shǒu nài hé qì zhī
"锜曰："吾本赴官留司，今东京虽失，幸全军至此，有城可守，奈何弃之？
wú yì yǐ jué gǎn yán qù zhě zhǎn
吾意已决，敢言去者斩！
wéi bù jiàng xǔ qīng hào yè chā zhě fèn yuē tài wèi fèng mìng fù shǒu biàn jīng jūn shì fú xié lǎo yòu ér lái jīn bì ér zǒu yì ěr
"惟部将许清号"夜叉"者奋曰："太尉奉命副守汴京，军士扶携老幼而来，今避而走，易耳。
rán yù qì fù mǔ qī zǐ zé bù rěn
然欲弃父母妻子则不忍；
yù yǔ xié xíng zé dí yì ér gōng hé suǒ táo zhī
欲与偕行，则敌翼而攻，何所逃之？
bù rú xiāng yǔ nǔ lì yī zhàn yú sǐ zhōng qiú shēng yě
不如相与努力一战，于死中求生也。
yì yǔ qí hé
"议与锜合。
qí dà xǐ záo zhōu chén zhī shì wú qù yì
锜大喜，凿舟沉之，示无去意。
zhì jiā sì zhōng jī xīn yú mén jiè shǒu zhě yuē tuō yǒu bù lì jí fén wú jiā wú rǔ dí shǒu yě
置家寺中，积薪于门，戒守者曰："脱有不利，即焚吾家，毋辱敌手也。
fēn mìng zhū jiāng shǒu zhū mén míng chì hòu mù tǔ rén wéi jiān tàn
"分命诸将守诸门，明斥堠，募土人为间探。
yú shì jūn shì jiē fèn nán zǐ bèi zhàn shǒu fù rén lì dāo jiàn zhēng hū yuè yuē píng shí rén qī wǒ bā zì jūn jīn rì dāng wèi guó jiā pò zéi lì gōng
于是军士皆奋，男子备战守，妇人砺刀剑，争呼跃曰："平时人欺我八字军，今日当为国家破贼立功。
shí shǒu bèi yī wú kě shì qí yú chéng shàng gōng zì dū lì qǔ wěi qí suǒ zào chī chē yǐ lún yuán mái chéng shàng
时守备一无可恃，锜于城上躬自督厉，取伪齐所造痴车，以轮辕埋城上；
yòu chè mín hù fēi zhōu zā bì zhī
又撤民户扉，周匝蔽之；
chéng wài yǒu mín jū shù qiān jiā xī fén zhī
城外有民居数千家，悉焚之。
fán liù rì cū bì ér yóu qí yǐ shè yǐng hé zhì chéng xià
凡六日粗毕，而游骑已涉颍河至城下。
rén yín jīn rén wéi shùn chāng qí yù yú chéng xià shè fú qín qiān hù ā hēi děng èr rén jí zhī yún hán jiāng jūn yíng bái shā wō jù chéng sān shí lǐ
壬寅，金人围顺昌，锜豫于城下设伏，擒千户阿黑等二人，诘之，云："韩将军营白沙涡，距城三十里。
qí yè qiǎn qiān yú rén jī zhī lián zhàn shā lǔ pō zhòng
"锜夜遣千余人击之，连战，杀虏颇众。
jì ér sān lù dū tǒng gé wáng xiù yǐ bīng sān wàn yǔ lóng hǔ dài wáng hé bīng báo chéng
既而三路都统葛王褎以兵三万，与龙虎大王合兵薄城。
qí lìng kāi zhū mén jīn rén yí bù gǎn jìn
锜令开诸门，金人疑不敢近。
chū qí fu chéng zhù yáng mǎ yuán xué yuán wèi mén
初，锜傅城筑羊马垣，穴垣为门。
zhì shì yǔ qīng děng bì yuán wèi zhèn jīn rén zòng shǐ jiē zì yuán duān yì zhe yú chéng huò zhǐ zhōng yuán shàng
至是，与清等蔽垣为阵，金人纵矢，皆自垣端轶著于城，或止中垣上。
qí yòng pò dí gōng yì yǐ shén bì qiáng nǔ zì chéng shàng huò yuán mén shè dí wú bù zhōng dí shāo què
锜用破敌弓翼以神臂、强弩，自城上或垣门射敌，无不中，敌稍却。
fù yǐ bù bīng yāo jī ruò hé sǐ zhě bù kě shèng jì pò qí tiě qí shù qiān
复以步兵邀击，溺河死者不可胜计，破其铁骑数千。
tè shòu dǐng zhōu guān chá shǐ shū mì fù dōu chéng zhǐ yán huái zhì zhì shǐ
特授鼎州观察使、枢密副都承旨、沿淮制置使。
shí shùn chāng shòu wéi yǐ sì rì jīn bīng yì shèng nǎi yí zhài yú dōng cūn jù chéng èr shí lǐ
时顺昌受围已四日，金兵益盛，乃移砦于东村，距城二十里。
qí qiǎn xiāo jiàng yán chōng mù zhuàng shì wǔ bǎi rén yè zhuó qí yíng
锜遣骁将阎充募壮士五百人，夜斫其营。
shì xī tiān yù yǔ diàn guāng sì qǐ jiàn biàn fā zhě zhé jiān zhī
是夕，天欲雨，电光四起，见辫发者辄歼之。
jīn bīng tuì shí wǔ lǐ
金兵退十五里。
qí fù mù bǎi rén yǐ wǎng huò qǐng xián méi qí xiào yuē wú yǐ méi yě
锜复募百人以往，或请衔枚，锜笑曰："无以枚也。
mìng zhé zhú wèi jiào rú shì jǐng r yǐ wéi xì zhě rén chí yī yǐ wéi hào zhí fàn jīn yíng
"命折竹为嘂，如市井儿以为戏者，人持一以为号，直犯金营。
diàn suǒ zhú zé jiē fèn jī diàn zhǐ zé nì bù dòng dí zhòng dà luàn
电所烛则皆奋击，电止则匿不动，敌众大乱。
bǎi rén zhě wén chuī shēng jí jù jīn rén yì bù néng cè zhōng yè zì zhàn jī shī yíng yě tuì jūn lǎo pó wān
百人者闻吹声即聚，金人益不能测，终夜自战，积尸盈野，退军老婆湾。
wù shù zài biàn wén zhī jí suǒ xuē shàng mǎ guò huái níng liú yī xiǔ zhì zhàn jù bèi qiǔ liáng bù qī rì zhì shùn chāng
兀术在汴闻之，即索靴上马，过淮宁留一宿，治战具，备糗粮，不七日至顺昌。
qí wén wù shù zhì huì zhū jiāng yú chéng shàng wèn cè huò wèi jīn yǐ lǚ jié yí chéng cǐ shì jù zhōu quán jūn ér guī
锜闻兀术至，会诸将于城上问策，或谓今已屡捷，宜乘此势，具舟全军而归。
qí yuē cháo tíng yǎng bīng shí wǔ nián zhèng wèi huǎn jí zhī yòng kuàng yǐ cuò zéi fēng jūn shēng shāo zhèn suī zhòng guǎ bù móu rán yǒu jìn wú tuì
锜曰："朝廷养兵十五年，正为缓急之用，况已挫贼锋，军声稍振，虽众寡不侔，然有进无退。
qiě dí yíng shén ěr ér wù shù yòu lái wú jūn yī dòng bǐ niè qí hòu zé qián gōng jù fèi
且敌营甚迩，而兀术又来，吾军一动，彼蹑其后，则前功俱废。
shǐ dí qīn yì liǎng huái zhèn jīng jiāng zhè zé píng shēng bào guó zhī zhì fǎn chéng wù guó zhī zuì
使敌侵轶两淮，震惊江、浙，则平生报国之志，反成误国之罪。
zhòng jiē gǎn dòng sī fèn yuē wéi tài wèi mìng
"众皆感动思奋，曰："惟太尉命。
qí mù de cáo chéng děng èr rén yù zhī yuē qiǎn rǔ zuò jiān shì jié zhòng shǎng dì rú wǒ yán dí bì bù rǔ shā
锜募得曹成等二人，谕之曰："遣汝作间，事捷重赏，第如我言，敌必不汝杀。
jīn zhì rǔ chuò lù qí zhōng rǔ yù dí zé yáng zhuì mǎ wèi dí suǒ de
今置汝绰路骑中，汝遇敌则佯坠马，为敌所得。
dí shuài wèn wǒ hé rú rén zé yuē tài píng biān shuài zi xǐ shēng jì cháo tíng yǐ liǎng guó jiǎng hǎo shǐ shǒu dōng jīng tú yì lè ěr
敌帅问我何如人，则曰：'太平边帅子，喜声伎，朝廷以两国讲好，使守东京图逸乐耳。
yǐ ér èr rén guǒ yù dí bèi zhí wù shù wèn zhī duì rú qián
'"已而二人果遇敌被执，兀术问之，对如前。
wù shù xǐ yuē cǐ chéng yì pò ěr
兀术喜曰："此城易破耳。
jí zhì é chē pào jù bù yòng
"即置鹅车炮具不用。
yì rì qí dēng chéng wàng jiàn èr rén yuǎn lái zhuì ér shàng zhī nǎi dí xiè chéng děng guī yǐ wén shū yī juàn xì yú xiè qí jù huò jūn xīn lì fén zhī
翌日，锜登城，望见二人远来，缒而上之，乃敌械成等归，以文书一卷系于械，锜惧惑军心，立焚之。
wù shù zhì chéng xià zé zhū jiāng sàng shī zhòng jiē yuē nán cháo yòng bīng fēi xī zhī bǐ yuán shuài lín chéng zì xiàn
兀术至城下，责诸将丧师，众皆曰："南朝用兵，非昔之比，元帅临城自见。
qí qiǎn gěng xun yǐ shū yuē zhàn wù shù nù yuē liú qí hé gǎn yǔ wǒ zhàn yǐ wú lì pò ěr chéng zhí yòng xuē jiān yuè dào ěr
"锜遣耿训以书约战，兀术怒曰："刘锜何敢与我战，以吾力破尔城，直用靴尖趯倒耳。
xun yuē tài wèi fēi dàn qǐng yǔ tài zǐ zhàn qiě wèi tài zǐ bì bù gǎn jì hé yuàn xiàn fú qiáo wǔ suǒ jì ér dà zhàn
"训曰："太尉非但请与太子战，且谓太子必不敢济河，愿献浮桥五所，济而大战。
wù shù yuē nuò
"兀术曰："诺。
nǎi xià lìng míng rì fǔ zhì huì shí
"乃下令明日府治会食。
chí míng qí guǒ wèi wǔ fú qiáo yú yǐng hé shàng dí yóu zhī yǐ jì
迟明，锜果为五浮桥于颍河上，敌由之以济。
qí qiǎn rén dú yǐng shàng liú jí cǎo zhōng jiè jūn shì suī kě sǐ wú de yǐn yú hé zhě
锜遣人毒颍上流及草中，戒军士虽渴死，毋得饮于河者；
yǐn yí qí zú
饮，夷其族。
dí yòng cháng shèng jūn yán zhèn yǐ dài zhū qiú gè jū yī bù
敌用长胜军严阵以待，诸酋各居一部。
zhòng qǐng xiān jī hán jiāng jūn qí yuē jī hán suī tuì wù shù jīng bīng shàng bù kě dāng fǎ dāng xiān jī wù shù
众请先击韩将军，锜曰："击韩虽退，兀术精兵尚不可当，法当先击兀术。
wù shù yī dòng zé yú wú néng wéi yǐ
兀术一动，则余无能为矣。
shí tiān dà shǔ dí yuǎn lái pí bì qí shì qì xián xiá dí zhòu yè bù jiě jiǎ qí jūn jiē fān xiū gèng shí yáng mǎ yuán xià
时天大暑，敌远来疲敝，锜士气闲暇，敌昼夜不解甲，锜军皆番休更食羊马垣下。
dí rén mǎ jī kě shí shuǐ cǎo zhě zhé bìng wǎng wǎng kùn fá
敌人马饥渴，食水草者辄病，往往困乏。
fāng chén qì qīng liáng qí àn bīng bù dòng dǎi wèi shēn jiān dí lì pí qì suǒ hū qiǎn shù bǎi rén chū xī mén jiē zhàn
方晨气清凉，锜按兵不动，逮未、申间，敌力疲气索，忽遣数百人出西门接战。
é yǐ shù qiān rén chū nán mén jiè lìng wù hǎn dàn yǐ ruì fǔ fàn zhī
俄以数千人出南门，戒令勿喊，但以锐斧犯之。
tǒng zhì guān zhào zǔn hán zhí shēn zhōng shù shǐ zhàn bù kěn yǐ shì shū sǐ dòu rù qí zhèn dāo fǔ luàn xià dí dà bài
统制官赵撙、韩直身中数矢，战不肯已，士殊死斗，入其阵，刀斧乱下，敌大败。
shì xī dà yǔ píng dì shuǐ shēn chǐ yú
是夕大雨，平地水深尺余。
yǐ mǎo wù shù bá yíng běi qù qí qiǎn bīng zhuī zhī sǐ zhě wàn shù
乙卯，兀术拔营北去，锜遣兵追之，死者万数。
fāng dà zhàn shí wù shù bèi bái páo chéng jiǎ mǎ yǐ yá bīng sān qiān dū zhàn bīng jiē zhòng kǎi jiǎ hào tiě fú tú
方大战时，兀术被白袍，乘甲马，以牙兵三千督战，兵皆重铠甲，号"铁浮图"；
dài tiě dōu mù zhōu zā zhui zhǎng yán
戴铁兜牟，周匝缀长檐。
sān rén wéi wu guàn yǐ wéi suǒ měi jìn yī bù jí yòng jù mǎ yōng zhī rén jìn yī bù jù mǎ yì jìn tuì bù kě què
三人为伍，贯以韦索，每进一步，即用拒马拥之，人进一步，拒马亦进，退不可却。
guān jūn yǐ qiāng biāo qù qí dōu mù dà fǔ duàn qí bì suì qí shǒu
宋军以长枪挑去其兜牟，大斧砍断他的手臂，击碎他的脑袋。
dí yòu yǐ tiě qí fēn zuǒ yòu yì hào guǎi zǐ mǎ jiē nǚ zhēn wèi zhī hào zhǎng shèng jūn zhuān yǐ gōng jiān zhàn hān rán hòu yòng zhī
敌又以铁骑分左右翼，号"拐子马"，皆女真为之，号"长胜军，专以攻坚，战酣然后用之。
zì yòng bīng yǐ lái suǒ xiàng wú qián
自用兵以来，所向无前；
zhì shì yì wèi qí jūn suǒ shā
至是，亦为锜军所杀。
zhàn zì chén zhì shēn dí bài jù yǐ jù mǎ mù zhàng zhī shǎo xiū
战自辰至申，敌败，遽以拒马木障之，少休。
chéng shàng gǔ shēng bù jué nǎi chū fàn gēng zuò xiǎng zhàn shì rú píng shí dí pī mǐ bù gǎn jìn
城上鼓声不绝，乃出饭羹，坐饷战士如平时，敌披靡不敢近。
shí yǐ chè jù mǎ mù shēn rù zhuó dí yòu dà pò zhī
食已，撤拒马木，深入斫敌，又大破之。
qì shī bì mǎ xuè ròu zhěn jiè chē qí qì jiǎ jī rú shān fù
弃尸毙马，血肉枕藉，车旗器甲，积如山阜。
chū yǒu hé běi jūn gào guān jūn yuē wǒ bèi yuán shì zuǒ hù jūn běn wú dòu zhì suǒ kě shā zhě liǎng yì guǎi zǐ mǎ ěr
初，有河北军告官军曰："我辈元是左护军，本无斗志，所可杀者两翼拐子马尔。
gù qí bīng lì jī zhī
"故锜兵力击之。
wù shù píng rì shì yǐ wéi qiáng zhě shén sǔn qī bā zhì chén zhōu shù zhū jiāng zhī zuì hán cháng yǐ xià jiē biān zhī nǎi zì yōng zhòng hái biàn
兀术平日恃以为强者，什损七八，至陈州，数诸将之罪，韩常以下皆鞭之，乃自拥众还汴。
jié wén dì xǐ shén shòu qí wǔ tài jūn jié dù shǐ shì wèi mǎ jūn dōu yú hòu zhī shùn chāng fǔ yán huái zhì zhì shǐ
捷闻，帝喜甚，授锜武泰军节度使、侍卫马军都虞候、知顺昌府、沿淮制置使。
shì yì yě qí bīng bù yíng èr wàn chū zhàn jǐn wǔ qiān rén
是役也，锜兵不盈二万，出战仅五千人。
jīn bīng shù shí wàn yíng xī běi xuān shí wǔ lǐ měi mù gǔ shēng zhèn shān gǔ rán yíng zhōng xuān huá zhōng yè yǒu shēng
金兵数十万营西北，亘十五里，每暮，鼓声震山谷，然营中喧哗，终夜有声。
jīn qiǎn rén jìn chéng qiè tīng chéng zhōng sù rán wú jī quǎn shēng
金遣人近城窃听，城中肃然，无鸡犬声。
wù shù zhàng qián jiá bīng huán liè chí zhú zhào yè qí zhòng fēn fān jiǎ mèi mǎ shàng
兀术帐前甲兵环列，持烛照夜，其众分番假寐马上。
qí yǐ yì dài láo yǐ gù zhé shèng
锜以逸待劳，以故辄胜。
shí hóng hào zài yàn mì zòu shùn chāng zhī jié jīn rén zhèn kǒng sàng pò yàn zhī zhòng bǎo zhēn qì xī xǐ ér běi yì yù juān yàn yǐ nán qì zhī
时洪皓在燕密奏："顺昌之捷，金人震恐丧魄，燕之重宝珍器，悉徙而北，意欲捐燕以南弃之。
gù yì zhě wèi shì shí zhū jiāng xié xīn fēn lù zhuī tǎo zé wù shù kě qín biàn jīng kě fù
"故议者谓是时诸将协心，分路追讨，则兀术可擒，汴京可复；
ér wáng shī jí hái zì shī jī huì liáng kě xī yě
而王师亟还，自失机会，良可惜也。
qī yuè mìng wèi huái běi xuān fǔ pàn guān fù yáng yí zhōng pò dí bīng yú tài kāng xiàn
七月，命为淮北宣抚判官，副杨沂中，破敌兵于太康县。
wèi jǐ qín guì qǐng lìng yí zhōng hái shī zhèn jiāng qí hái tài píng zhōu yuè fēi yǐ bīng fù xíng zài chū shī zhī móu qǐn yǐ
未几，秦桧请令沂中还师镇江，锜还太平州，岳飞以兵赴行在，出师之谋寝矣。
shí yī nián wù shù fù qiān liǎng hé bīng móu zài jǔ
十一年，兀术复签两河兵，谋再举。
dì yì cè zhī dí qíng bì bù yī cuò suì yǐ nǎi zhào dà hé bīng yú huái xi yǐ dài zhī
帝亦测知敌情，必不一挫遂已，乃诏大合兵于淮西以待之。
jīn rén gōng lú hé èr zhōu qí zì tài píng dù jiāng dǐ lú zhōu yǔ zhāng jùn yáng yí zhōng huì
金人攻庐、和二州，锜自太平渡江，抵庐州，与张俊、杨沂中会。
ér dí yǐ dà rù qí jù dōng guān zhī xiǎn yǐ è qí chōng yǐn bīng chū qīng xī liǎng zhàn jiē shèng
而敌已大入，锜据东关之险以遏其冲，引兵出清溪，两战皆胜。
xíng zhì zhè gāo yǔ jīn rén jiā shí liáng hé ér zhèn
行至柘皋，与金人夹石梁河而阵。
hé tōng cháo hú guǎng èr zhàng qí mìng yè xīn lěi qiáo xū yú ér chéng qiǎn jiá shì shù duì lù qiáo wò qiāng ér zuò
河通巢湖，广二丈，锜命曳薪垒桥，须臾而成，遣甲士数队路桥卧枪而坐。
huì yí zhōng wáng dé tián shī zhōng zhāng zi gài zhī jūn jù zhì
会沂中、王德、田师中、张子盖之军俱至。
yì rì wù shù yǐ tiě qí shí wàn fēn wéi liǎng yú jiā dào ér zhèn
翌日，兀术以铁骑十万分为两隅，夹道而阵。
dé bó qí yòu yú yǐn gōng shè yī qiú bì zhī yīn dà hū chí jī zhū jūn gǔ zào
德薄其右隅，引弓射一酋毙之，因大呼驰击，诸军鼓噪。
jīn rén yǐ guǎi zǐ mǎ liǎng yì ér jìn
金人以拐子马两翼而进。
dé lǜ zhòng áo zhàn yí zhōng yǐ wàn bīng gè chí cháng fǔ fèn jī zhī dí dà bài
德率众鏖战，沂中以万兵各持长斧奋击之，敌大败；
qí yǔ dé děng zhuī zhī yòu bài yú dōng shān
锜与德等追之，又败于东山。
dí wàng jiàn yuē cǐ shùn chāng qí zhì yě
敌望见曰："此顺昌旗帜也。
jí tuì zǒu
"即退走。
qí zhù hé zhōu de zhǐ nǎi yǐn bīng dù jiāng guī tài píng zhōu
锜驻和州，得旨，乃引兵渡江归太平州。
shí bìng mìng sān shuài bù xiāng jié zhì
时并命三帅，不相节制。
zhū jūn jìn tuì duō chū yú zhāng jùn ér qí yǐ shùn chāng zhī jié zhòu guì zhū jiāng duō jí zhī
诸军进退多出于张俊，而锜以顺昌之捷骤贵，诸将多嫉之。
jùn yǔ yí zhōng wèi fù xīn ér yǔ qí yǒu xì gù zhè gāo zhī shǎng qí jūn dú bù yǔ
俊与沂中为腹心，而与锜有隙，故柘皋之赏，锜军独不与。
jū shù rì yì bān shī ér háo zhōu gào jí
居数日，议班师，而濠州告急。
jùn yǔ yí zhōng qí qū huáng lián bù yuán zhī jù háo liù shí lǐ ér nán chéng yǐ xiàn
俊与沂中、锜趋黄连埠援之，距濠六十里，而南城已陷。
yí zhōng yù jìn zhàn qí wèi jùn yuē běn jiù háo jīn háo yǐ shī bù rú tuì shī jù xiǎn xú wèi hòu tú
沂中欲进战，锜谓俊曰："本救濠，今濠已失，不如退师据险，徐为后图。
zhū jiāng yuē shàn
"诸将曰："善。
sān shuài dǐng zú ér yíng huò yán dí bīng yǐ qù qí yòu wèi yuē dí de chéng ér jù tuì bì yǒu móu yě yi yán bèi zhī
"三帅鼎足而营，或言敌兵已去，锜又谓曰："敌得城而遽退，必有谋也，宜严备之。
jùn bù cóng mìng yí zhōng yǔ dé jiāng shén yǒng bù qí liù wàn rén zhí qū háo zhōu guǒ yù fú bài hái
"俊不从，命沂中与德将神勇步骑六万人，直趋濠州，果遇伏败还。
chí míng qí jūn zhì ǒu táng zé yí zhōng jūn yǐ rù chú zhōu jùn jūn yǐ rù xuān huà
迟明，锜军至藕塘，则沂中军已入滁州，俊军已入宣化。
qí jūn fāng shí jùn zhì yuē dí bīng yǐ jìn nài hé
锜军方食，俊至，曰："敌兵已近，奈何？
qí yuē yáng xuān fǔ bīng ān zài
"锜曰："杨宣抚兵安在？
jùn yuē yǐ shī lì hái yǐ
"俊曰："已失利还矣。
qí yǔ jùn wú kǒng qí qǐng yǐ bù zú yù dí xuān fǔ shì guān zhī
"锜语俊："无恐，锜请以步卒御敌，宣抚试观之。
qí huī xià jiē yuē liǎng dà shuài jūn yǐ dù wǒ jūn hé kǔ dú zhàn
"锜麾下皆曰："两大帅军已渡，我军何苦独战？
qí yuē shùn chāng gū chéng páng wú chì zǐ zhī zhù wú tí bīng bù mǎn èr wàn yóu zú qǔ shèng
"锜曰："顺昌孤城，旁无赤子之助，吾提兵不满二万，犹足取胜；
kuàng jīn de dì lì yòu yǒu ruì bīng yá
况今得地利，又有锐兵邪？
suì shè sān fù yǐ dài zhī
"遂设三覆以待之。
é ér jùn zhì yuē dié zhě wàng yě nǎi qi fāng diàn hòu zhī jūn ěr
俄而俊至，曰："谍者妄也，乃戚方殿后之军尔。
qí yǔ jùn yì bù xiāng xià
"锜与俊益不相下。
yī xī jùn jūn shì zòng huǒ jié qí jūn qí qín shí liù rén xiāo shǒu shuò shàng yú jiē yì
一夕，俊军士纵火劫锜军，锜擒十六人，枭首槊上，余皆逸。
qí jiàn jùn jùn nù wèi qí yuē wǒ wèi xuān fǔ ěr nǎi pàn guān hé de zhǎn wú jūn
锜见俊，俊怒谓锜曰："我为宣抚，尔乃判官，何得斩吾军？
qí yuē bù zhī xuān fǔ jūn dàn zhǎn jié zhài zéi ěr
"锜曰："不知宣抚军，但斩劫砦贼尔。
jùn yuē yǒu zú guī yán wèi cháng jié zhài
"俊曰："有卒归，言未尝劫砦。
hū yī rén chū duì
"呼一人出对。
qí zhèng sè yuē qí wèi guó jiā jiāng shuài yǒu zuì xuān fǔ dāng yán yú cháo qǐ de yǔ zú wǔ duì shì
锜正色曰："锜为国家将帅，有罪，宣抚当言于朝，岂得与卒伍对事？
cháng yī shàng mǎ qù
"长揖上马去。
yǐ jiē bān shī jùn yí zhōng hái cháo měi yán yuè fēi bù fù yuán ér qí zhàn bù lì
已，皆班师，俊、沂中还朝，每言岳飞不赴援，而锜战不力。
qín guì zhǔ qí shuō suì ba xuān fǔ pàn guān mìng zhī jīng nán fǔ
秦桧主其说，遂罢宣抚判官，命知荆南府。
yuè fēi zòu liú qí zhǎng bīng bù xǔ zhào yǐ wǔ tài zhī jié tí jǔ jiāng zhōu tài píng guān
岳飞奏留锜掌兵，不许，诏以武泰之节提举江州太平观。
qí zhèn jīng nán fán liù nián jūn mín ān zhī
锜镇荆南凡六年，军民安之。
wèi liáng chén yán qí míng jiàng bù dàng jiǔ xián
魏良臣言锜名将，不当久闲。
nǎi mìng zhī tán zhōu jiā tài wèi fù shuài jīng nán fǔ
乃命知潭州，加太尉，复帅荆南府。
jiāng líng xiàn dōng yǒu huáng tán jiàn yán jiān yǒu sī jué shuǐ rù jiāng yǐ yù dào yóu shì xià qiū zhàng yì jīng héng jiān jiē bèi shuǐ huàn
江陵县东有黄潭，建炎间，有司决水入江以御盗，由是夏秋涨溢，荆、衡间皆被水患。
qí shǐ mìng sāi zhī chì gāo yú tián shù qiān mǔ liú mín zì zhàn zhě jǐ qiān hù
锜始命塞之，斥膏腴田数千亩，流民自占者几千户。
zhào qí yù dà lǐ xǔ zòu wén zī réng yǐ qí zhí sì wèi jiāng dōng lù bīng mǎ fù dōu jiān
诏锜遇大礼许奏文资，仍以其侄汜为江东路兵马副都监。
sān shí yī nián jīn zhǔ liàng diào jūn liù shí wàn zì jiāng nán lái mí wàng shù shí lǐ bù duàn rú yín bì zhōng wài dà zhèn
三十一年，金主亮调军六十万，自将南来，弥望数十里，不断如银壁，中外大震。
shí sù jiàng wú zài zhě nǎi yǐ qí wèi jiāng huái zhè xi zhì zhì shǐ jié zhì zhú lù jūn mǎ
时宿将无在者，乃以锜为江、淮、浙西制置使，节制逐路军马。
bā yuè qí yǐn bīng zhūn yáng zhōu jiàn dà jiàng qí gǔ jūn róng shén sù guān zhě tàn xī
八月，锜引兵屯扬州，建大将旗鼓，军容甚肃，观者叹息。
yǐ bīng zhù qīng hé kǒu jīn rén yǐ zhān guǒ chuán zài liáng ér lái qí shǐ shàn méi zhě záo chén qí zhōu
以兵驻清河口，金人以毡裹船载粮而来，锜使善没者凿沉其舟。
qí zì chǔ zhōu tuì jūn zhào bó zhèn jīn rén gōng zhēn zhōu qí yǐn bīng hái yáng zhōu shuài liú zé yǐ chéng bù kě shǒu qǐng tuì jūn guā zhōu
锜自楚州退军召伯镇，金人攻真州，锜引兵还扬州，帅刘泽以城不可守，请退军瓜洲。
jīn wàn hù gāo jǐng shān gōng yáng zhōu qí qiǎn yuán qí jù yú zào jiǎo lín xiàn wéi lì zhàn lín zhōng fú fā dà bài zhī zhǎn jǐng shān fú shù bǎi rén
金万户高景山攻扬州，锜遣员琦拒于皂角林，陷围力战，林中伏发，大败之，斩景山，俘数百人。
jié zòu cì jīn wǔ bǎi liǎng yín qī wàn liǎng yǐ kào shī
捷奏，赐金五百两、银七万两以犒师。
xiān shì jīn rén yì liú jīng bīng zài huái dōng yǐ yù qí ér yǐ zhòng bīng rù huái xi
先是，金人议留精兵在淮东以御锜，而以重兵入淮西。
dà jiàng wáng quán bù cóng qí jié zhì bù zhàn ér kuì zì qīng hé kǒu tuì shī yáng zhōu yǐ zhōu dù zhēn yáng zhī mín yú jiāng zhī nán liú bīng tún guā zhōu
大将王权不从锜节制，不战而溃，自清河口退师扬州，以舟渡真、扬之民于江之南，留兵屯瓜洲。
qí bìng qiú jiě bīng bǐng liú qí zhí sì yǐ qiān wǔ bǎi rén sāi guā zhōu dù yòu lìng li héng yǐ bā qiān rén gù shǒu
锜病，求解兵柄，留其侄汜以千五百人塞瓜洲渡，又令李横以八千人固守。
zhào qí zhuān fáng jiāng qí suì hái zhèn jiāng
诏锜专防江，锜遂还镇江。
shí yī yuè jīn rén gōng guā zhōu sì yǐ kè dí gōng shè què zhī
十一月，金人攻瓜洲，汜以克敌弓射却之。
shí zhī shū mì yuàn shì yè yì wèn dū shī jiāng huái zhì zhèn jiāng jiàn qí bìng jù yǐ li héng quán qí jūn
时知枢密院事叶义问督师江、淮，至镇江，见锜病剧，以李横权锜军。
yì wèn dū zhèn jiāng bīng dù jiāng zhòng jiē yǐ wéi bù kě yì wèn qiáng zhī
义问督镇江兵渡江，众皆以为不可，义问强之。
sì gù qǐng chū zhàn qí bù cóng sì bài jiā miào ér xíng
汜固请出战，锜不从，汜拜家庙而行。
jīn rén yǐ zhòng bīng bī guā zhōu fēn bīng dōng chū jiāng gāo nì qū guā zhōu
金人以重兵逼瓜洲，分兵东出江皋，逆趋瓜洲。
sì xiān tuì héng yǐ gū jūn bù néng dāng yì què shī qí dū tǒng zhì yìn zuǒ jūn tǒng zhì wèi you hòu jūn tǒng zhì wáng fāng sǐ zhī héng sì jǐn yǐ shēn miǎn
汜先退，横以孤军不能当，亦却，失其都统制印，左军统制魏友、后军统制王方死之，横、汜仅以身免。
fāng zhū jūn dù jiāng ér běi yě qí shǐ rén chí huáng bái zhì dēng gāo shān wàng zhī jiè zhī yuē zéi zhì jǔ bái zhì
方诸军渡江而北也，锜使人持黄、白帜登高山望之，戒之曰："贼至举白帜；
hé zhàn jǔ èr zhì shèng zé jǔ huáng zhì
合战举二帜，胜则举黄帜。
shì rì èr zhì jǔ yú shí qí yuē huáng zhì jiǔ bù jǔ wú jūn dài yǐ
"是日二帜举，逾时，锜曰："黄帜久不举，吾军殆矣。
qí fèn mèn bìng yì shén
"锜愤懑，病益甚。
dū du fǔ cān zàn jūn shì yú yǔn wén zì cǎi shí lái dū zhōu shī yǔ jīn rén zhàn
都督府参赞军事虞允文自采石来，督舟师与金人战。
yǔn wén guò zhèn jiāng yè qí wèn jí
允文过镇江，谒锜问疾。
qí zhí yǔn wén shǒu yuē jí hé bì wèn
锜执允文手曰："疾何必问。
cháo tíng yǎng bīng sān shí nián yī jì bù shī ér dà gōng nǎi chū yī rú shēng wǒ bèi kuì sǐ yǐ
朝廷养兵三十年，一技不施，而大功乃出一儒生，我辈愧死矣！
zhào yì què tí jǔ wàn shòu guān
召诣阙，提举万寿观。
qí jiǎ dū tíng yì jū zhī
锜假都亭驿居之。
jīn zhī pìn shǐ jiāng zhì liú shǒu tāng sī tuì chú guǎn yǐ dài qiǎn huáng yī yù qí xǐ jū bié shì yuàn qí yí sì lèi jǐ cháng jù yǒu hòu mìng
金之聘使将至，留守汤思退除馆以待，遣黄衣谕锜徙居别试院，锜疑汜累己，常惧有后命。
sān shí èr nián rùn èr yuè qí fā nù ǒu xuè shù shēng ér zú
三十二年闰二月，锜发怒，呕血数升而卒。
zèng kāi fǔ yí tóng sān sī cì qí jiā yín sān bǎi liǎng bó sān bǎi pǐ
赠开府仪同三司，赐其家银三百两，帛三百匹。
hòu shì wǔ mù
后谥武穆。
qí kāng kǎi shēn yì yǒu rú jiàng fēng
锜慷慨深毅，有儒将风。
jīn zhǔ liàng zhī nán yě xià lìng yǒu gǎn yán qí xìng míng zhě zuì bù shè
金主亮之南也，下令有敢言锜姓名者，罪不赦。
méi jǔ nán cháo zhū jiāng wèn qí xià shú gǎn dāng zhě jiē suí xìng míng qí dá rú xiǎng zhì qí mò yǒu yīng zhě
枚举南朝诸将，问其下孰敢当者，皆随姓名其答如响，至锜，莫有应者。
jīn zhǔ yuē wú zì dāng zhī
金主曰："吾自当之。
rán qí zú yǐ bìng bù néng chéng gōng
"然锜卒以病不能成功。
shì chuán qí tōng yīn yáng jiā xíng shī suǒ bì jiù qí zài yáng zhōu mìng jǐn fén chéng wài jū wū yòng shí huī jǐn bái chéng bì shū yuē wán yán liàng sǐ yú cǐ
世传锜通阴阳家行师所避就，锜在扬州，命尽焚城外居屋，用石灰尽白城壁，书曰："完颜亮死于此。
jīn zhǔ duō jì jiàn ér è zhī suì jū guī shān rén zhòng bù kě róng yǐ zhì shì biàn yún
"金主多忌，见而恶之，遂居龟山，人众不可容，以致是变云。
wú jiè zì jìn qīng dé shùn jūn lǒng gān rén
吴玠，字晋卿，德顺军陇干人。
fù zàng shuǐ luò chéng yīn xǐ yān
父葬水洛城，因徙焉。
shǎo chén yì yǒu zhì jié zhī bīng shàn qí shè dú shū néng tōng dà yì
少沉毅有志节，知兵善骑射，读书能通大义。
wèi guàn yǐ liáng jiā zǐ lì jīng yuán jūn
未冠，以良家子隶泾原军。
zhèng hé zhōng xià rén fàn biān yǐ gōng bǔ jìn yì fù wèi shāo zhuó duì jiāng
政和中，夏人犯边，以功补进义副尉，稍擢队将。
cóng tǎo fāng là pò zhī
从讨方腊，破之；
jí jī hé běi qún dào lèi gōng quán jīng yuán dì shí jiāng
及击河北群盗，累功权泾原第十将。
jìng kāng chū xià rén gōng huái dé jūn jiè yǐ bǎi yú qí zhuī jī zhǎn shǒu bǎi sì shí jí zhuó dì èr fù jiāng
靖康初，夏人攻怀德军，玠以百余骑追击，斩首百四十级，擢第二副将。
jiàn yán èr nián chūn jīn rén dù hé chū dà qìng guān lüè qín yōng móu qū jīng yuán
建炎二年春，金人渡河，出大庆关，略秦雍，谋趋泾原。
dū tǒng zhì qǔ duān shǒu má wu zhèn mìng jiè wèi qián fēng jìn jù qīng xī lǐng nì jī dà pò zhī zhuī bēn sān shí lǐ jīn rén shǐ yǒu dàn yì
都统制曲端守麻务镇，命玠为前锋，进据青溪岭，逆击大破之，追奔三十里，金人始有惮意。
quán jīng yuán lù bīng mǎ dōu jiān jiān zhī huái dé jūn
权泾原路兵马都监兼知怀德军。
jīn rén gōng yán ān fǔ jīng lüè shǐ wáng zhù zhào qū duān jìn bīng duān zhù bīn zhōu bù fù qiě yuē bù rú dàng qí cháo xué gōng qí bì jiù
金人攻延安府，经略使王庶召曲端进兵，端驻邠州不赴，且曰："不如荡其巢穴，攻其必救。
duān suì gōng pú chéng mìng jiè gōng huá zhōu bá zhī
"端遂攻蒲城，命玠攻华州，拔之。
sān nián dōng jù zéi shǐ bīn kòu hàn zhōng bù kè yǐn bīng yù qǔ cháng ān qū duān mìng jiè jī zhǎn zhī qiān zhōng zhōu cì shǐ
三年冬，剧贼史斌寇汉中，不克，引兵欲取长安，曲端命玠击斩之，迁忠州刺史。
xuān fǔ chǔ zhì shǐ zhāng jùn xún guān shǎn cān yì jūn shì liú zǐ yǔ sòng jiè xiōng dì cái yǒng jùn yǔ jiè yǔ dà yuè jí shòu tǒng zhì dì lín zhǎng zhàng qián qīn bīng
宣抚处置使张浚巡关陕，参议军事刘子羽诵玠兄弟才勇，浚与玠语，大悦，即授统制，弟璘掌帐前亲兵。
sì nián chūn shēng jīng yuán lù mǎ bù jūn fù zǒng guǎn
四年春，升泾原路马步军副总管。
jīn shuài lóu sù yǔ sā lí hē cháng qū rù guān duān qiǎn jiè jù yú péng yuán diàn ér yōng bīng bīn zhōu wèi yuán
金帅娄宿与撒离喝长驱入关，端遣玠拒于彭原店，而拥兵邠州为援。
jīn bīng lái gōng jiè jī bài zhī sā lí hē jù ér qì jīn jūn zhōng mù wèi tí kū láng jūn
金兵来攻，玠击败之，撒离喝惧而泣，金军中目为"啼哭郎君"。
jīn rén zhěng jūn fù zhàn jiè jūn bài jì
金人整军复战，玠军败绩。
duān tuì tún jīng yuán hé jiè wéi jié dù jiàng wǔ xiǎn dà fu ba zǒng guǎn fù zhī huái dé jūn
端退屯泾原，劾玠违节度，降武显大夫，罢总管，复知怀德军。
zhāng jùn xī jiè cái xún yǐ wéi qín fèng fù zǒng guǎn jiān zhī fèng xiáng fǔ
张浚惜玠才，寻以为秦凤副总管兼知凤翔府。
shí bīng huǒ zhī yú jiè láo lái ān jí mín lài yǐ shēng
时兵火之余，玠劳来安集，民赖以生。
zhuǎn zhōng zhōu fáng yù shǐ
转忠州防御使。
jiǔ yuè jùn hé wǔ lù bīng yù yǔ jīn rén jué zhàn jiè yán yi gè shǒu yào hài xū qí bì ér chéng zhī
九月，浚合五路兵，欲与金人决战，玠言宜各守要害，须其弊而乘之。
jí cì fù píng dū tǒng zhì yòu huì zhū jiāng yì zhàn jiè yuē bīng yǐ lì dòng jīn dì shì bù lì wèi jiàn qí kě
及次富平，都统制又会诸将议战，玠曰："兵以利动，今地势不利，未见其可。
yi zé gāo fù jù zhī shǐ bù kě shèng
宜择高阜据之，使不可胜。
zhū jiāng jiē yuē wǒ zhòng bǐ guǎ yòu qián zǔ wěi zé dí yǒu qí bù dé shī hé yòng tā xǐ
"诸将皆曰："我众彼寡，又前阻苇泽，敌有骑不得施，何用他徙？
yǐ ér dí zhòu zhì yú chái náng tǔ jiè nào píng xíng jìn báo jiè yíng
"已而敌骤至，舆柴囊土，藉淖平行，进薄玠营。
jūn suì dà kuì wǔ lù jiē xiàn bā shǔ dà zhèn
军遂大溃，五路皆陷，巴蜀大震。
jiè shōu sàn zú bǎo sàn guān dōng hé shàng yuán jī sù shàn bīng liè zhà wèi sǐ shǒu jì
玠收散卒保散关东和尚原，积粟缮兵，列栅为死守计。
huò wèi jiè yi tuì shǒu hàn zhōng è shǔ kǒu yǐ ān rén xīn
或谓玠宜退守汉中，扼蜀口以安人心。
jiè yuē wǒ bǎo cǐ dí jué bù gǎn yuè wǒ ér jìn jiān bì lín zhī bǐ jù wú niè qí hòu shì suǒ yǐ bǎo shǔ yě
玠曰："我保此，敌决不敢越我而进，坚壁临之，彼惧吾蹑其后，是所以保蜀也。
jiè zài yuán shàng fèng xiáng mín gǎn qí yí huì xiāng yǔ yè shū chú sù zhù zhī
"玠在原上，凤翔民感其遗惠，相与夜输刍粟助之。
jiè cháng yǐ yín bó mín yì xǐ shū zhě yì duō
玠偿以银帛，民益喜，输者益多。
jīn rén nù fú bīng wèi hé yāo shā zhī qiě lìng bǎo wǔ lián zuò
金人怒，伏兵渭河邀杀之，且令保伍连坐；
mín mào jìn rú gù shù nián rán hòu zhǐ
民冒禁如故，数年然后止。
shào xīng yuán nián jīn jiāng méi lì zì fèng xiáng bié jiāng wū lǔ zhé hé zì jiē chéng chū sàn guān yuē rì huì hé shàng yuán
绍兴元年，金将没立自凤翔，别将乌鲁折合自阶、成出散关，约日会和尚原。
wū lǔ zhé hé xiān qī zhì zhèn běi shān suǒ zhàn jiè mìng zhū jiāng jiān zhèn dài zhī gèng zhàn dié xiū
乌鲁折合先期至，阵北山索战，玠命诸将坚阵待之，更战迭休。
shān gǔ lù xiá duō shí mǎ bù néng xíng jīn rén shě mǎ bù zhàn dà bài yí zhài huáng niú huì dà fēng yǔ báo suì dùn qù
山谷路狭多石，马不能行，金人舍马步战，大败，移砦黄牛，会大风雨雹，遂遁去。
méi lì fāng gōng jiàn kuò guān jiè fù qiǎn jiàng jī tuì zhī liǎng jūn zhōng bù dé hé
没立方攻箭筈关，玠复遣将击退之，两军终不得合。
shǐ jīn rén zhī rù yě jiè yǔ lín yǐ sàn zú shù qiān zhù yuán shàng cháo wèn gé jué rén wú gù zhì
始，金人之入也，玠与璘以散卒数千驻原上，朝问隔绝，人无固志。
yǒu móu jié jiè xiōng dì běi qù zhě jiè zhī zhī zhào zhū jiāng shà xuè méng miǎn yǐ zhōng yì
有谋劫玠兄弟北去者，玠知之，召诸将歃血盟，勉以忠义。
jiàng shì jiē gǎn qì yuàn wèi yòng
将士皆感泣，愿为用。
zhāng jùn lù qí gōng chéng zhì bài míng zhōu guān chá shǐ
张浚录其功，承制拜明州观察使。
jū mǔ sāng qǐ fù jiān shǎn xī zhū lù dū tǒng zhì
居母丧，起复，兼陕西诸路都统制。
jīn rén zì qǐ hǎi jiǎo niǔ cháng shèng jí yǔ jiè zhàn zhé běi fèn shén móu bì qǔ jiè
金人自起海角，狃常胜，及与玠战辄北，愤甚，谋必取玠。
lóu sù sǐ wù shù huì zhū dào bīng shí yú wàn zào fú liáng kuà wèi zì bǎo jī jié lián zhū yíng lěi shí wèi chéng jiā jiàn yǔ guān jūn jù
娄宿死，兀术会诸道兵十余万，造浮梁跨渭，自宝鸡结连珠营，垒石为城，夹涧与官军拒。
shí yuè gōng hé shàng yuán
十月，攻和尚原。
jiè mìng zhū jiāng xuǎn jìn gōng qiáng nǔ fēn fān dié shè hào zhù duì shǐ lián fā bù jué fán rú yǔ zhù
玠命诸将选劲弓强弩，分番迭射，号"驻队矢"，连发不绝，繁如雨注。
dí shāo què zé yǐ qí bīng páng jī jué qí liáng dào
敌稍却，则以奇兵旁击，绝其粮道。
dù qí kùn qiě zǒu shè fú yú shén bèn yǐ dài
度其困且走，设伏于神坌以待。
jīn bīng zhì fú fā zhòng dà luàn
金兵至，伏发，众大乱。
zòng bīng yè jī dà bài zhī
纵兵夜击，大败之。
wù shù zhōng liú shǐ jǐn yǐ shēn miǎn
兀术中流矢，仅以身免。
zhāng jùn chéng zhì yǐ jiè wèi zhèn xi jūn jié dù shǐ lín wèi jīng yuán lù mǎ bù jūn fù zǒng guǎn
张浚承制以玠为镇西军节度使，璘为泾原路马步军副总管。
wù shù jì bài suì zì hé dōng guī yān shān
兀术既败，遂自河东归燕山；
fù yǐ sā lí hē wèi shǎn xī jīng lüè shǐ zhūn fèng xiáng yǔ jiè xiāng chí
复以撒离喝为陕西经略使，屯凤翔，与玠相持。
èr nián mìng jiè jiān xuān fǔ chǔ zhì shǐ sī dū tǒng zhì jié zhì xìng wén lóng sān zhōu
二年，命玠兼宣抚处置使司都统制，节制兴、文、龙三州。
jīn jiǔ kuī shǔ yǐ lín zhù bīng hé shàng yuán è qí chōng bù dé chěng jiāng chū qí qǔ zhī
金久窥蜀，以璘驻兵和尚原扼其冲，不得逞，将出奇取之。
shí jiè zài hé chí jīn rén yòng pàn jiāng li yàn qí zhù qín zhōu nì xiān rén guān yǐ zhui jiè
时玠在河池，金人用叛将李彦琪驻秦州，睨仙人关以缀玠；
fù lìng yóu qí chū xī hé yǐ zhui guān shī gǔ sā lí hē zì shāng yú zhí dǎo shàng jīn
复令游骑出熙河以缀关师古，撒离喝自商于直捣上津。
sān nián zhēng yuè qǔ jīn zhōu
三年正月，取金州。
èr yuè cháng qū qū yáng hàn xìng yuán shǒu chén liú zǐ yǔ jí mìng tián shèng shǒu ráo fēng guān yǐ yì shū zhāo jiè rù yuán
二月，长驱趋洋、汉，兴元守臣刘子羽急命田晟守饶风关，以驿书招玠入援。
jiè zì hé chí rì yè chí sān bǎi lǐ yǐ huáng gān yí dí yuē dà jūn yuǎn lái liáo yòng zhǐ kě
玠自河池日夜驰三百里，以黄柑遗敌曰："大军远来，聊用止渴。
sā lí hē dà jīng yǐ zhàng jī de yuē ěr lái hé sù yé
"撒离喝大惊，以杖击地曰："尔来何速耶！
suì dà zhàn ráo fēng lǐng
"遂大战饶风岭。
jīn rén bèi zhòng kǎi dēng shān yǎng gōng
金人被重铠，登山仰攻。
yī rén xiān dēng zé èr rén yōng hòu
一人先登则二人拥后；
xiān zhě jì sǐ hòu zhě dài gōng
先者既死，后者代攻。
jiè jūn gōng nǔ luàn fā dà shí cuī yā rú shì zhě liù zhòu yè sǐ zhě shān jī ér dí bù tuì
玠军弓弩乱发，大石摧压，如是者六昼夜，死者山积而敌不退。
mù gǎn sǐ shì rén qiān yín de shì wǔ qiān jiāng jiā gōng
募敢死士，人千银，得士五千，将夹攻。
huì jiè xiǎo xiào yǒu de zuì bēn jīn zhě dǎo yǐ zǔ xī jiān lù chū guān bèi chéng gāo yǐ hǎn ráo fēng
会玠小校有得罪奔金者，导以祖溪间路，出关背，乘高以阚饶风。
zhū jūn bù zhī suì kuì jiè tuì bǎo xi xiàn
诸军不支，遂溃，玠退保西县。
dí rù xìng yuán liú zǐ yǔ tuì bǎo sān quán zhù tán dú shān yǐ zì gù jiè zǒu sān quán huì zhī
敌入兴元，刘子羽退保三泉，筑潭毒山以自固，玠走三泉会之。
wèi jǐ jīn rén běi guī jiè jí qiǎn bīng yāo yú wǔ xiū guān yǎn jī qí hòu jūn duò jiàn sǐ zhě yǐ qiān jì jǐn qì zī zhòng qù
未几，金人北归，玠急遣兵邀于武休关，掩击其后军，堕涧死者以千计，尽弃辎重去。
jīn rén shǐ móu běn wèi jiè zài xī biān gù dào xiǎn dōng lái bù yú jiè chí zhì
金人始谋，本谓玠在西边，故道险东来，不虞玠驰至。
suī rù sān jùn ér shī bù cháng de
虽入三郡，而失不偿得。
jìn jiè jiǎn jiào shǎo bǎo chōng lì zhōu lù jiē chéng fèng zhōu zhì zhì shǐ
进玠检校少保，充利州路、阶成凤州制置使。
sì nián èr yuè dí fù dà rù gōng xiān rén guān
四年二月，敌复大入，攻仙人关。
xiān shì lín zài hé shàng yuán xiǎng kuì bù jì
先是，璘在和尚原，饷馈不继；
jiè yòu wèi qí de qù shǔ yuǎn mìng lín qì zhī jīng yíng xiān rén guān yòu shā jīn píng chuàng zhù yī lěi yí yuán bīng shǒu zhī
玠又谓其地去蜀远，命璘弃之，经营仙人关右杀金平，创筑一垒，移原兵守之。
zhì shì wù shù sā lí hē jí liú kuí lǜ shí wàn qí rù qīn zì tiě shān záo yá kāi dào xún lǐng dōng xià
至是，兀术、撒离喝及刘夔率十万骑入侵，自铁山凿崖开道，循岭东下。
jiè yǐ wàn rén dāng qí chōng
玠以万人当其冲。
lín lǜ qīng bīng yóu qī fāng guān bèi dào ér zhì yǔ jīn bīng zhuǎn zhàn qī zhòu yè shǐ de yǔ jiè hé
璘率轻兵由七方关倍道而至，与金兵转战七昼夜，始得与玠合。
dí shǒu gōng jiè yíng jiè jī zǒu zhī
敌首攻玠营，玠击走之。
yòu yǐ yún tī gōng lěi bì yáng zhèng yǐ zhuàng gān suì qí tī yǐ cháng máo cì zhī
又以云梯攻垒壁，杨政以撞竿碎其梯，以长矛刺之。
lín bá dāo huà dì wèi zhū jiāng yuē sǐ zé sǐ cǐ tuì zhě zhǎn
璘拔刀画地，谓诸将曰："死则死此，退者斩！
jīn fēn jūn wèi èr wù shù zhèn yú dōng hán cháng zhèn yú xi
"金分军为二，兀术阵于东，韩常阵于西。
lín lǜ ruì zú jiè qí jiān zuǒ yíng yòu rào suí jī ér fā
璘率锐卒介其间，左萦右绕，随机而发。
zhàn jiǔ lín jūn shǎo bèi jí zhūn dì èr ài
战久，璘军少惫，急屯第二隘。
jīn shēng bīng zhǒng zhì rén bèi zhòng kǎi tiě gōu xiāng lián yú guàn ér shàng
金生兵踵至，人被重铠，铁钩相连，鱼贯而上。
lín yǐ zhù duì shǐ dié shè shǐ xià rú yǔ sǐ zhě céng jī dí jiàn ér dēng
璘以驻队矢迭射，矢下如雨，死者层积，敌践而登。
sā lí hē zhù mǎ sì shì yuē wú de zhī yǐ
撒离喝驻马四视曰："吾得之矣。
yì rì mìng gōng xī běi lóu yáo zhòng dēng lóu hān zhàn lóu qīng yǐ bó wèi shéng wǎn zhī fù zhèng
"翌日，命攻西北楼，姚仲登楼酣战，楼倾，以帛为绳，挽之复正。
jīn rén yòng huǒ gōng lóu yǐ jiǔ fǒu pū miè zhī
金人用火攻楼，以酒缶扑灭之。
jiè jí qiǎn tǒng lǐng tián shèng yǐ zhǎng dāo dà fǔ zuǒ yòu jī míng jù sì shān zhèn gǔ dòng de
玠急遣统领田晟以长刀大斧左右击，明炬四山，震鼓动地。
míng rì dà chū bīng
明日，大出兵。
tǒng lǐng wáng xǐ wáng wǔ lǜ ruì shì fēn zǐ bái qí rù jīn yíng jīn zhèn luàn
统领王喜、王武率锐士，分紫、白旗入金营，金阵乱。
fèn jī shè hán cháng zhōng zuǒ mù jīn rén shǐ xiāo dùn
奋击，射韩常，中左目，金人始宵遁。
jiè qiǎn tǒng zhì guān zhāng yàn jié héng shān zhài wáng jùn fú hé chí è guī lù yòu bài zhī
玠遣统制官张彦劫横山砦，王俊伏河池扼归路，又败之。
yǐ guō zhèn zhàn bù lì zhǎn zhī
以郭震战不力，斩之。
shì yì yě jīn zì yuán shuài yǐ xià jiē xié nú lái
是役也，金自元帅以下，皆携孥来。
liú kuí nǎi yù zhī fù xīn
刘夔乃豫之腹心。
běn wèi shǔ kě tú jì bù dé chěng dù jiè zhōng bù kě fàn zé hái jù fèng xiáng shòu jiǎ shì tián wéi jiǔ liú jì zì shì bù wàng dòng
本谓蜀可图，既不得逞，度玠终不可犯，则还据凤翔，授甲士田，为久留计，自是不妄动。
jié wén shòu jiè chuān shǎn xuān fǔ fù shǐ
捷闻，授玠川、陕宣抚副使。
sì yuè fù fèng qín lǒng sān zhōu
四月，复凤、秦、陇三州。
qī yuè lù xiān rén guān gōng bài jiǎn jiào shǎo shī fèng níng bǎo dìng jūn jié dù shǐ lín zì fáng yù shǐ shēng dìng guó jūn chéng xuān shǐ yáng zhèng yǐ xià qiān zhì yǒu chà
七月，录仙人关功，拜检校少师、奉宁保定军节度使，璘自防御使升定国军承宣使，杨政以下迁秩有差。
liù nián jiān yíng tián dà shǐ yì bǎo píng jìng nán jié
六年，兼营田大使，易保平、静难节。
qī nián qiǎn pí jiàng mǎ xī zhòng gōng xī zhōu bài jì yòu shī gǒng zhōu jiè zhǎn zhī
七年，遣裨将马希仲攻熙州，败绩，又失巩州，玠斩之。
jiè yǔ dí duì lěi qiě shí nián cháng kǔ yuǎn xiǎng láo mín lǚ tài rǒng yuán jié fú fèi yì zhì tún tián suì shōu zhì shí wàn hú
玠与敌对垒且十年，常苦远饷劳民，屡汰冗员，节浮费，益治屯田，岁收至十万斛。
yòu diào shù bīng mìng liáng yáng shǒu jiāng zhì bāo chéng fèi yàn mín zhī guàn gài kě shì yuàn guī yè zhě shù wàn jiā
又调戍兵，命梁、洋守将治褒城废堰，民知灌溉可恃，愿归业者数万家。
jiǔ nián jīn rén qǐng hé
九年，金人请和。
dì yǐ jiè gōng gāo shòu tè jìn kāi fǔ yí tóng sān sī qiān sì chuān xuān fǔ shǐ shǎn xī jiē chéng děng zhōu jiē tīng jié zhì
帝以玠功高，授特进、开府仪同三司，迁四川宣抚使，陕西阶、成等州皆听节制。
qiǎn nèi shì fèng qīn zhá yǐ cì zhì zé jiè bìng yǐ shén fú yè tīng mìng
遣内侍奉亲札以赐，至，则玠病已甚，扶掖听命。
dì wén ér yōu zhī mìng shǒu chén jiù shǔ qiú shàn yī qiě chì guó gōng chí shì wèi zhì jiè zú yú xiān rén guān nián sì shí qī
帝闻而忧之，命守臣就蜀求善医，且饬国工驰视，未至，玠卒于仙人关，年四十七。
zèng shǎo shī cì qián sān shí wàn
赠少师，赐钱三十万。
jiè shàn dú shǐ fán wǎng shì kě shī zhě lù zhì zuò yòu jī jiǔ qiáng yǒu jiē gé yán yě
玠善读史，凡往事可师者，录置座右，积久，墙牖皆格言也。
yòng bīng běn sūn wú wu yuǎn lüè bù qiú xiǎo jìn lì gù néng bǎo bì shèng
用兵本孙、吴，务远略，不求小近利，故能保必胜。
yù xià yán ér yǒu ēn xū xīn xún shòu suī shēn wéi dà jiàng zú wǔ zhì xià zhě dé yǐ qíng dá gù shì lè wèi zhī sǐ
御下严而有恩，虚心询受，虽身为大将，卒伍至下者得以情达，故士乐为之死。
xuǎn yòng jiàng zuǒ shì láo néng wèi gāo xià xiān hòu bù yǐ qīn gù quán guì náo zhī
选用将佐，视劳能为高下先后，不以亲故、权贵挠之。
jiè sǐ hú shì jiāng wèn jiè suǒ yǐ zhì shèng zhě lín yuē lín cóng xiān xiōng yǒu shì xī xià měi zhàn bù guò yī jìn què zhī qǐng shèng fù zhé fēn
玠死，胡世将问玠所以制胜者，璘曰："璘从先兄有事西夏，每战，不过一进却之顷，胜负辄分。
zhì jīn rén zé gèng jìn dié tuì rěn nài jiān jiǔ lìng kù ér xià bì sǐ měi zhàn fēi lèi rì bù jué shèng bù jù zhuī bài bù zhì luàn
至金人，则更进迭退，忍耐坚久，令酷而下必死，每战非累日不决，胜不遽追，败不至乱。
gài zì xī yòng bīng suǒ wèi cháng jiàn yǔ zhī jué zhú zī jiǔ nǎi de qí qíng
盖自昔用兵所未尝见，与之角逐滋久，乃得其情。
gài jīn rén gōng shǐ bù ruò zhōng guó zhī jìn lì
盖金人弓矢，不若中国之劲利；
zhōng guó shì zú bù jí jīn rén zhī jiān nài
中国士卒，不及金人之坚耐。
wú cháng yǐ cháng jì dòng zhòng jiǎ yú shù bǎi bù wài zé qí chōng tū gù bù néng xiāng jí
吾常以长技洞重甲于数百步外，则其冲突固不能相及。
yú shì xuǎn jù xíng biàn chū ruì zú gēng dié náo zhī yǔ zhī wèi wú qióng shǐ bù dé xiū xiá yǐ jū qí jiān rěn zhī shì
于是选据形便，出锐卒更迭挠之，与之为无穷，使不得休暇，以沮其坚忍之势。
zhì jué jī yú liǎng zhèn zhī jiān zé lín yǒu bù néng yán zhě
至决机于两阵之间，则璘有不能言者。
wǎn jié pō duō shì yù shǐ rén yú sè yú chéng dū xǐ ěr dān shí gù de kǎ xiě jí yǐ sǐ
晚节颇多嗜欲，使人渔色于成都，喜饵丹石，故得咯血疾以死。
fāng fù píng zhī bài qín fèng jiē xiàn jīn rén yī yì nì shǔ dōng nán zhī shì yì jí wēi jiè shēn dāng qí chōng wú shǔ jiǔ yǐ
方富平之败，秦凤皆陷，金人一意睨蜀，东南之势亦棘，微玠身当其冲，无蜀久矣。
gù xī rén zhì jīn sī zhī
故西人至今思之。
shì wǔ ān zuò miào yú xiān rén guān hào sī liè
谥武安，作庙于仙人关，号思烈。
chún xī zhōng zhuī fēng fú wáng
淳熙中，追封涪王。
zi wǔ rén gǒng fú zǒng kuò zǒng
子五人：拱、扶、捴、扩、揔。
gǒng yì wò bīng yún
拱亦握兵云。
wú lín zì táng qīng jiè dì yě
吴璘，字唐卿，玠弟也。
shǎo hǎo qí shè cóng jiè gōng zhàn jī gōng zhì gé mén xuān zàn shè rén
少好骑射，从玠攻战，积功至阁门宣赞舍人。
shào xīng yuán nián jiàn kuò guān zhī zhàn duàn méi lì yǔ wū lǔ zhé hé bīng shǐ bù dé hé jīn rén dùn lín gōng jū duō chāo qiān tǒng zhì hé shàng yuán jūn mǎ yú shì jiè zhù shī hé chí lín zhuān shǒu yuán
绍兴元年，箭筈关之战，断没立与乌鲁折合兵，使不得合，金人遁，璘功居多，超迁统制和尚原军马，于是玠驻师河池，璘专守原。
jí wù shù dà rù jiè xiōng dì yǐ sǐ shǒu zhī
及兀术大入，玠兄弟以死守之。
dí zhèn fēn hé sān shí yú lín suí jī ér yīng zhì shén bèn fú fā jīn bīng dà bài wù shù zhōng liú shǐ dùn
敌阵分合三十余，璘随机而应，至神坌伏发，金兵大败，兀术中流矢遁。
zhāng jùn chéng zhì yǐ lín wèi jīng yuán lù mǎ bù jūn fù dōu zǒng guǎn shēng kāng zhōu tuán liàn shǐ
张浚承制以璘为泾原路马步军副都总管，升康州团练使。
sān nián qiān róng zhōu fáng yù shǐ zhī qín zhōu jié zhì jiē wén
三年，迁荣州防御使、知秦州，节制阶、文。
shì suì jiè bài yú zǔ xī lǐng shí lín yóu zài hé shàng yuán jiè mìng lín chà qì yuán bié yíng xiān rén guān yǐ fáng jīn rén shēn rù
是岁，玠败于祖溪岭，时璘犹在和尚原，玠命璘岔弃原别营仙人关，以防金人深入。
sì nián wù shù sā lí hē guǒ yǐ dà bīng shí wàn zhì guān xià lín zì wǔ jiē lù rù yuán
四年，兀术、撒离喝果以大兵十万至关下，璘自武、阶路入援。
xiān yǐ shū dǐ jiè wèi shā jīn píng de kuò yuǎn qián zhèn sǎn màn xū hòu zhèn zǔ ài rán hòu kě yǐ bì shèng
先以书抵玠，谓杀金平地阔远，前阵散漫，须后阵阻隘，然后可以必胜。
jiè cóng zhī jí xiū dì èr ài
玠从之，急修第二隘。
lín mào wéi zhuǎn zhàn huì yú xiān rén guān
璘冒围转战，会于仙人关。
dí guǒ jí lì gōng dì èr ài zhū jiāng yǒu qǐng bié zé xíng shèng yǐ shǒu zhě lín fèn yuē bīng fāng jiāo ér tuì shì bù zhàn ér zǒu yě wú dù cǐ dí qù bù jiǔ yǐ zhū jūn dì rěn zhī
敌果极力攻第二隘，诸将有请别择形胜以守者，璘奋曰："兵方交而退，是不战而走也，吾度此敌去不久矣，诸君第忍之。
zhèn gǔ yì zhì xuè zhàn lián rì
"震鼓易帜，血战连日。
jīn bīng dà bài èr qiú zì shì bù gǎn kuī shǔ zhě shù nián
金兵大败，二酋自是不敢窥蜀者数年。
lù bù xiàn jié qiān dìng guó jūn chéng xuān shǐ xī hé lán kuò lù jīng lüè ān fǔ shǐ zhī xī zhōu
露布献捷，迁定国军承宣使、熙河兰廓路经略安抚使、知熙州。
liù nián xīn zhì xíng yíng liǎng hù jūn lín wèi zuǒ hù jūn tǒng zhì
六年，新置行营两护军，璘为左护军统制。
jiǔ nián shēng dū tǒng zhì xún chú qín fèng lù jīng lüè ān fǔ shǐ zhī qín zhōu
九年，升都统制，寻除秦凤路经略安抚使、知秦州。
jiè zú shòu lín lóng shén wèi sì xiāng dōu zhǐ huī shǐ
玠卒，授璘龙、神卫四厢都指挥使。
shí jīn rén fèi liú yù guī hé nán shǎn xī de
时金人废刘豫，归河南、陕西地。
lóu zhào shǐ shǎn yǐ biàn yi yù mìng sān shuài fēn shǎn ér shǒu yǐ guō hào shuài fū yán yáng zhèng shuài xī hé lín shuài qín fèng yù jǐn yí chuān kǒu zhū jūn yú shǎn xī
楼炤使陕，以便宜欲命三帅分陕而守，以郭浩帅鄜延，杨政帅熙河，璘帅秦凤，欲尽移川口诸军于陕西。
lín yuē jīn rén fǎn fù nán xìn jù yǒu tā biàn
璘曰："金人反复难信，惧有他变。
jīn wǒ yí jūn shǎn yòu shǔ kǒu kōng xū dí ruò zì nán shān yào wǒ shǎn yòu jūn zhí dǎo shǔ kǒu wǒ bù zhàn zì qū yǐ
今我移军陕右，蜀口空虚，敌若自南山要我陕右军，直捣蜀口，我不战自屈矣。
dāng qiě yī shān wèi zhūn kòng qí yào hài chí qí qíng xiàn lì pí jiàn tú jìn jù
当且依山为屯，控其要害，迟其情见力疲，渐图进据。
zhào cóng zhī mìng lín yǔ yáng zhèng liǎng jūn tún nèi dì bǎo shǔ guō hào yī jūn tún yán ān yǐ shǒu shǎn
"炤从之，命璘与杨政两军屯内地保蜀，郭浩一军屯延安以守陕。
jì ér hú shì jiāng yǐ sì chuān zhì zhì quán xuān fǔ sī shì zhì hé chí lín jiàn zhī yuē jīn dà bīng zhūn hé zhōng fǔ zhǐ gé dà qìng yī qiáo ěr qí bīng jí chí bù wǔ rì zhì chuān kǒu
既而胡世将以四川制置权宣抚司事，至河池，璘见之曰："金大兵屯河中府，止隔大庆一桥尔，骑兵疾驰，不五日至川口。
wú jūn yuǎn zài shǎn xī huǎn jí bù kě zhuī jí guān ài bù qì liáng yùn duàn jué cǐ cún wáng zhī qiū yě
吾军远在陕西，缓急不可追集，关隘不葺，粮运断绝，此存亡之秋也。
lín jiā zú gù bù zú xù rú guó shì hé
璘家族固不足恤，如国事何！
shí cháo tíng shì hé wàng zhàn yù fèi xiān rén guān
"时朝廷恃和忘战，欲废仙人关。
yú shì shì jiāng kàng zòu wèi dāng wài gù huān hé nèi xiū shǒu yù
于是世将抗奏谓："当外固欢和，内修守御。
jīn rì fēn bīng dāng shǐ shǎn shǔ xiàng jiē jìn bīng gōng hè zǐ dié zhī sā lí hē mì móu yuē yào rù shǔ bù nán qì shǎn xī bù gù sān wǔ suì nán bīng bì lái zhǔ zhī dào lù wú yǐ shú zhī yī fà qǔ shǔ bì yǐ
今日分兵，当使陕、蜀相接，近兵宫贺仔谍知撒离喝密谋曰：'要入蜀不难，弃陕西不顾，三五岁南兵必来主之，道路吾已熟知，一发取蜀必矣。
dí qíng rú shì wàn yī guǒ rán zé wǒ dāng wèi fá móu zhī bèi xiān rén guān wèi yi jù fèi yú guān cāng yì yi jī liáng
'敌情如是，万一果然，则我当为伐谋之备，仙人关未宜遽废，鱼关仓亦宜积粮。
yú shì lín jǐn yǐ yá xiào sān duì fù qín zhōu liú dà jūn shǒu jiē chéng shān zhài jiè zhū jiāng wú de chè bèi
"于是璘仅以牙校三队赴秦州，留大军守阶、成山砦，戒诸将毋得撤备。
shì jiāng xún zhēn chú xuān fǔ zhì sī hé chí
世将寻真除宣抚，置司河池。
shí nián jīn rén bài méng zhào lín jié zhì shǎn xī zhū lù jūn mǎ
十年，金人败盟，诏璘节制陕西诸路军马。
sā lí hē dù hé rù cháng ān qū fèng xiáng shǎn yòu zhū jūn gé zài dí hòu yuǎn jìn zhèn kǒng
撒离喝渡河入长安，趋凤翔，陕右诸军隔在敌后，远近震恐。
shí yáng zhèng zài gǒng guō hào zài fū yán wéi lín suí shì jiāng zài hé chí
时杨政在巩，郭浩在鄜延，惟璘随世将在河池。
shì jiāng jí zhào zhū jiāng yì wéi jīng yuán shuài tián shèng yǔ yáng zhèng tóng zhì cān móu guān sūn wò wèi hé chí bù kě shǒu yù tuì bǎo xiān rén yuán lín lì shēng zhé zhī yuē nuò yǔ jū jūn kě zhǎn yě
世将急召诸将议，惟泾原帅田晟与杨政同至，参谋官孙渥谓河池不可守，欲退保仙人原，璘厉声折之曰："懦语沮军，可斩也！
lín qǐng yǐ bǎi kǒu bǎo pò dí
璘请以百口保破敌。
shì jiāng zhuàng zhī zhǐ suǒ jū zhàng yuē shì jiāng shì sǐ yú cǐ
"世将壮之，指所居帐曰："世将誓死于此！
nǎi qiǎn wò zhī jīng yuán mìng tián shèng yǐ sān qiān rén yíng dí
"乃遣渥之泾原，命田晟以三千人迎敌。
lín yòu qiǎn yáo zhòng jù yú shí bì zhài bài zhī
璘又遣姚仲拒于石壁砦，败之。
zhào tóng jié zhì shǎn xī zhū lù jūn mǎ
诏同节制陕西诸路军马。
lín yǐ shū wèi jīn jiāng yuē zhàn jīn hú yǎn láng jūn yǐ sān qiān qí chōng lín jūn lín shǐ li shī yán yǐ xiāo qí jī zǒu zhī
璘以书遗金将约战，金鹘眼郎君以三千骑冲璘军，璘使李师颜以骁骑击走之。
hú yǎn rù fú fēng fù gōng bá zhī huò sān jiāng jí nǚ zhēn bǎi shí yǒu qī rén
鹘眼入扶风，复攻拔之，获三将及女真百十有七人。
sā lí hē nù shén zì zhàn bǎi tōng fang liè zhèn èr shí lǐ
撒离喝怒甚，自战百通坊，列阵二十里。
lín qiǎn yáo zhòng lì zhàn pò zhī shòu zhèn xi jūn jié dù shǐ shēng shì wèi bù jūn dōu yú hòu
璘遣姚仲力战破之，授镇西军节度使，升侍卫步军都虞候。
shí yī nián yǔ jīn tǒng jūn hú zhǎn zhàn yǎn jiā wān bài zhī fù qín zhōu jí shǎn yòu zhū jùn
十一年，与金统军胡盏战剡家湾，败之，复秦州及陕右诸郡。
chū hú zhǎn yǔ xí bù zhù hé jūn wǔ wàn zhūn liú jiā quān lín qǐng tǎo zhī
初，胡盏与习不祝合军五万屯刘家圈，璘请讨之。
shì jiāng wèn cè ān chū lín yuē yǒu xīn lì dié zhèn fǎ měi zhàn yǐ cháng qiāng jū qián zuò bù dé qǐ
世将问策安出，璘曰："有新立叠阵法：每战，以长枪居前，坐不得起；
cì zuì qiáng gōng cì qiáng nǔ guì xī yǐ sì
次最强弓，次强弩，跪膝以俟；
cì shén bì gōng
次神臂弓。
yuē zéi xiāng bó zhì bǎi bù nèi zé shén bì xiān fā
约贼相搏至百步内，则神臂先发；
qī shí bù qiáng gōng bìng fā
七十步，强弓并发；
cì zhèn rú zhī
次阵如之。
fán zhèn yǐ jù mǎ wéi xiàn tiě gōu xiāng lián sì qí shāng zé gēng dài zhī
凡阵，以拒马为限，铁钩相连，俟其伤则更代之。
yù gēng dài zé yǐ gǔ wèi jié
遇更代则以鼓为节。
qí liǎng yì yǐ bì yú qián zhèn chéng ér qí tuì wèi zhī dié zhèn
骑，两翼以蔽于前，阵成而骑退，谓之'叠阵'。
zhū jiāng shǐ yóu qiè yì yuē wú jūn qí jiān yú cǐ hu
"诸将始犹窃议曰："吾军其歼于此乎？
lín yuē cǐ gǔ shù wǔ lìng yě jūn fǎ yǒu zhī zhū jūn bù shí ěr
"璘曰："此古束伍令也，军法有之，诸君不识尔。
de chē zhàn yú yì wú chū yú cǐ zhàn shì xīn dìng zé néng chí mǎn dí suī ruì bù néng dāng yě
得车战余意，无出于此，战士心定则能持满，敌虽锐，不能当也。
jí yǔ èr qiú yù suì yòng zhī
及与二酋遇，遂用之。
èr qiú lǎo yú bīng jù xiǎn zì gù qián lín jùn lǐng hòu kòng xī jiā chéng wèi wǒ bì bù gǎn qīng fàn
二酋老于兵，据险自固，前临峻岭，后控腊家城，谓我必不敢轻犯。
xiān yī rì lín huì zhū jiāng wèn suǒ yǐ gōng yáo zhòng yuē zhàn yú shān shàng zé shèng shān xià zé bài
先一日，璘会诸将问所以攻，姚仲曰："战于山上则胜，山下则败。
lín yǐ wéi rán nǎi gào dí qǐng zhàn dí xiào zhī
"璘以为然，乃告敌请战，敌笑之。
lín yè bàn qiǎn zhòng jí wáng yàn xián méi jié pō yuē èr jiāng shàng lǐng ér hòu fā huǒ
璘夜半遣仲及王彦衔枚截坡，约二将上岭而后发火。
èr jiāng zhì lǐng jì wú rén shēng jūn yǐ bì liè wàn jù qí fā
二将至岭，寂无人声，军已毕列，万炬齐发。
dí hài è yuē wú shì bài yǐ
敌骇愕曰："吾事败矣。
xí bù zhù shàn móu hú zhǎn shàn zhàn èr qiú yì yì
"习不祝善谋，胡盏善战，二酋异议。
lín xiān yǐ bīng tiāo zhī hú zhǎn guǒ chū áo zhàn
璘先以兵挑之，胡盏果出鏖战。
lín yǐ dié zhèn fǎ gēng xiū dié zhàn qīng qiú zhù mǎ jí huī zhī shì shū sǐ dòu jīn rén dà bài
璘以叠阵法更休迭战，轻裘驻马亟麾之，士殊死斗，金人大败。
jiàng zhě wàn rén hú zhǎn zǒu bǎo xī jiā chéng lín wéi ér gōng zhī
降者万人，胡盏走保腊家城，璘围而攻之。
chéng chuí pò cháo tíng yǐ yì shū zhào lín bān shī shì jiāng hào tàn ér yǐ
城垂破，朝廷以驿书诏璘班师，世将浩叹而已。
míng nián jìng gē hé shàng yuán yǐ yǔ dí
明年，竟割和尚原以与敌。
chè shù gē dì jiē qín guì zhǔ zhī yě
撤戍割地，皆秦桧主之也。
shí èr nián rù jìn bài jiǎn jiào shǎo shī jiē chéng mín fèng sì zhōu jīng lüè shǐ cì hàn zhōng tián wǔ shí qǐng
十二年，入觐，拜检校少师、阶成岷凤四州经略使，赐汉中田五十顷。
shí sì nián cháo yì xī lì zhōu lù wèi dōng xī lù yǐ lín wèi xi lù ān fǔ shǐ zhì xìng zhōu jiē chéng xī hé fèng wén lóng xìng qī zhōu lì yān
十四年，朝议析利州路为东西路，以璘为西路安抚使，治兴州，阶、成、西和、凤、文、龙、兴七州隶焉。
shí hé yì fāng jiān ér lín zhì jūn jīng wǔ cháng rú dí zhì
时和议方坚，而璘治军经武，常如敌至。
shí qī nián xǐ fèng guó jūn jié dù shǐ gǎi háng yíng yòu hù jūn wèi yù qián zhū jūn dōu tǒng zhì ān fǔ shǐ rú gù
十七年，徙奉国军节度使，改行营右护军为御前诸军都统制，安抚使如故。
èr shí yī nián yǐ shǒu biān ān jìng bài shǎo bǎo
二十一年，以守边安静，拜少保。
èr shí liù nián lǐng xìng zhōu zhù zā yù qián zhū jūn dōu tǒng zhì zhí shì gǎi pàn xìng zhōu
二十六年，领兴州驻紥御前诸军都统制职事，改判兴州。
dù jiāng yǐ lái wèi yǒu shǐ xiāng wèi dū tǒng zhì zhě shí lín yǐ wèi kāi fǔ yí tóng sān sī gù gǎi mìng zhī
渡江以来未有使相为都统制者，时璘已为开府仪同三司，故改命之。
sān shí yī nián jīn zhǔ liàng pàn méng bài sì chuān xuān fǔ shǐ
三十一年，金主亮叛盟，拜四川宣抚使。
qiū liàng dù huái qiǎn hé xǐ wèi xī yuán shuài yǐ bīng è dà sàn guān yóu qí gōng huáng niú bǎo
秋，亮渡淮，遣合喜为西元帅，以兵扼大散关，游骑攻黄牛堡。
lín jí jiān yú shàng shā jīn píng zhù jūn qīng yě yuán yì diào nèi jùn bīng fēn dào ér jìn shòu yǐ fāng lüè
璘即肩舆上杀金平，驻军青野原，益调内郡兵分道而进，授以方略。
zhì zhì shǐ wáng gāng zhōng lái huì lín jì shì lín xún yí xí qì dān xī xià jí shān dōng hé běi shēng jīn rén zuì yǐ zhì tǎo
制置使王刚中来会璘计事，璘寻移檄契丹、西夏及山东、河北，声金人罪以致讨。
wèi jǐ jiān shǎn xī hé dōng zhāo tǎo shǐ
未几，兼陕西、河东招讨使。
lín yǐ bìng hái xìng zhōu zǒng lǐng wáng zhī wàng chí shū gào zhí zhèng wèi lín duō bìng cù yǒu huǎn jí shǔ shì bì wēi
璘以病还兴州，总领王之望驰书告执政，谓璘多病，猝有缓急，蜀势必危。
qǐng yí lín zhí jīng xiāng shuài gǒng guī shǔ yǐ zhù xī shī
请移璘侄京襄帅拱归蜀，以助西师。
fán wǔ shū wèi bào
凡五书未报。
lín yǐ lì jí fù shàng xiān rén guān
璘已力疾，复上仙人关。
sān shí èr nián lín qiǎn yáo zhòng qǔ gǒng wáng yàn zhūn shāng guó shǎn huá huì féng qǔ xī hé
三十二年，璘遣姚仲取巩，王彦屯商、虢、陕、华，惠逢取熙河。
huò jiǔ gōng bù xià huò jì dé fù shī jìng wú chéng gōng
或久攻不下，或既得复失，竟无成功。
jīn rén jù dà sàn guān liù shí yú rì xiāng chí bù néng pò
金人据大散关六十余日，相持不能破。
zhòng shě gǒng gōng dé shùn yǐ yú sì xún lín yǐ zhī kuí zhōu li shī yán dài zhī qiǎn zi tǐng jié zhì jūn mǎ
仲舍巩攻德顺已逾四旬，璘以知夔州李师颜代之，遣子挺节制军马。
tǐng yǔ dí zhàn yú wǎ tíng bài zhī
挺与敌战于瓦亭，败之。
lín zì jiāng zhì chéng xià shǒu pí zhě wén hū xiàng gōng lái guān wàng zī jiē shǐ bù rěn fā
璘自将至城下，守陴者闻呼"相公来"，观望咨嗟，矢不忍发。
lín àn xíng zhū zhūn yù zhì huáng hé zhàn dì zhǎn bù yòng mìng zhě xiān yǐ shù bǎi qí cháng dí
璘按行诸屯，预治黄河战地，斩不用命者，先以数百骑尝敌。
dí yī míng gǔ ruì shì kōng bì yuè chū tū lín jūn
敌一鸣鼓，锐士空壁跃出突璘军。
lín jūn de xiān zhì dì wú bù yī dāng shí
璘军得先治地，无不一当十。
zhì mù lín hū chuán hū mǒu jiāng zhàn bù lì rén yì fèn bó dí dà bài dùn rù bì
至暮，璘忽传呼"某将战不力"，人益奋搏，敌大败，遁入壁。
lí míng shī zài chū dí jiān bì bù dòng
黎明，师再出，敌坚壁不动。
huì tiān dà fēng léi jīn rén bá yíng qù fán bā rì ér kè
会天大风雷，金人拔营去，凡八日而克。
lín rù chéng shì bù gǎi sì fù lǎo yōng mǎ yíng bài bù jué
璘入城，市不改肆，父老拥马迎拜不绝。
lín xún hái hé chí
璘寻还河池。
sì yuè yuán zhōu shòu wéi lín mìng yáo zhòng yǐ dé shùn zhī bīng wǎng yuán lín zì qū fèng xiáng shì shī
四月，原州受围，璘命姚仲以德顺之兵往援，璘自趋凤翔视师。
zhū jiāng suī lì zhàn dí gōng yì jí zēng bīng zhì qī wàn
诸将虽力战，敌攻益急，增兵至七万。
wǔ yuè zhòng yǔ dí zhàn yú yuán zhōu zhī běi lǐng zhòng bài jì
五月，仲与敌战于原州之北岭，仲败绩。
chū zhòng zì dé shùn zhì yuán yóu jiǔ lóng quán shàng běi lǐng lìng zhū jūn chí mǎn yǐn xíng
初，仲自德顺至原，由九龙泉上北岭，令诸军持满引行。
yǐ lú shì mǐn bīng wèi qián zhèn suǒ tǒng jūn liù qiān wèi sì zhèn yáo zhòng bīng wèi hòu jù
以卢士敏兵为前阵，所统军六千为四阵，姚仲兵为后拒。
suí dì biàn lì yǐ liè yǔ dí áo zhàn kāi hé shù shí
随地便利以列，与敌鏖战，开合数十。
huì zī zhòng duì suí zhèn luàn xíng dí bīng chōng zhī jūn suì dà kuì shī jiāng sān shí yú rén
会辎重队随阵乱行，敌兵冲之，军遂大溃，失将三十余人。
shǐ lín chū shī wáng zhī wàng cháng yán cǐ xíng shì zú ruì qì bù jí qián shí zhòng nián lái shù jī bù kě wěi yǐ yào dì
始，璘出师，王之望尝言："此行士卒锐气，不及前时，仲年来数奇，不可委以要地。
jí zhòng zhì yuán lín yì yí zhòng shū wèi yuán wéi wèi jí jiě qiě hái dé shùn
"及仲至原，璘亦贻仲书，谓原围未即解，且还德顺。
shū wèi dá ér zhòng bài lín yì wú gōng hái
书未达而仲败，璘亦无功还。
xún duó zhòng bīng yù zhǎn zhī huò quàn ér zhǐ xiè xì hé chí yù
寻夺仲兵，欲斩之，或劝而止，械系河池狱。
xiào zōng shòu shàn cì lín zhá mìng jiān shǎn xī hé dōng lù xuān fǔ zhāo tǎo shǐ
孝宗受禅，赐璘札，命兼陕西、河东路宣抚招讨使。
lín cè jīn rén bì zài zhēng dé shùn jí chí fù chéng xià ér wán yán xī liè děng bīng shí yú wàn guǒ lái gōng
璘策金人必再争德顺，亟驰赴城下，而完颜悉烈等兵十余万果来攻。
wàn hù huō huō fù lǐng jīng bīng zì fèng xiáng jì zhì
万户豁豁复领精兵自凤翔继至。
lín zhù bǎo dōng shān yǐ shǒu dí jí lì zhēng zhī shā shāng tài bàn zhōng bù néng kè
璘筑堡东山以守，敌极力争之，杀伤太半，终不能克。
shí yì zhě yǐ wéi bīng sù yú wài qù chuān kǒu yuǎn kǒng dí xí zhī yù qì sān lù
时议者以为兵宿于外，去川口远，恐敌袭之，欲弃三路。
suì zhào lín tuì shī
遂诏璘退师。
dí chéng qí hòu lín jiàng shì sǐ wáng zhě shén zhòng sān lù fù wèi dí yǒu
敌乘其后，璘将士死亡者甚众，三路复为敌有。
bài shǎo fù
拜少傅。
lóng xīng èr nián dōng jīn rén qīn mín zhōu lín tí bīng zhì qí shān jīn rén wén zhī tuì shī qiǎn shǐ lái gào yuē liǎng guó yǐ jiǎng hé yǐ
隆兴二年冬，金人侵岷州，璘提兵至祁山，金人闻之，退师，遣使来告曰："两国已讲和矣。
huì zhào zhì jù jiě qù
"会诏至，俱解去。
chén jiè wèi sì chuān ān fǔ zhì zhì shǐ yǔ lín yì bù xié bīng bù shì láng hú quán shàng shū yǔ pō jí lín
沈介为四川安抚、制置使，与璘议不协，兵部侍郎胡铨上书，语颇及璘。
lín kàng zhāng qǐng cháo shàng qīn zhá bào kě
璘抗章请朝，上亲札报可。
wèi bàn dào qǐng ba xuān fǔ shǐ jí zhì shì jiē bù yǔn
未半道，请罢宣抚使及致仕，皆不允。
qián dào yuán nián yì què qiǎn zhōng shǐ láo wèn zhào duì biàn diàn xǔ cháo dé shòu gōng
乾道元年诣阙，遣中使劳问，召对便殿，许朝德寿宫。
gāo zōng jiàn lín tàn yuē zhèn yǔ qīng lǎo jūn chén yě kě shǔ rù jiàn
高宗见璘，叹曰："朕与卿，老君臣也，可数入见。
lín dùn shǒu xiè
"璘顿首谢。
liǎng gōng cún láo zhī shǐ xiāng zhǒng yòu mìng huáng zǐ rù yè
两宫存劳之使相踵，又命皇子入谒。
bài tài fù fēng xīn ān jùn wáng
拜太傅，封新安郡王。
yuè shù rì zhào réng lǐng xuān fǔ shǐ gǎi pàn xìng yuán fǔ
越数日，诏仍领宣抚使，改判兴元府。
jí hái zhèn liǎng gōng yàn jiàn shén chǒng
及还镇，两宫宴饯甚宠。
lín rù cí dé shòu gōng qì xià
璘入辞德寿宫，泣下。
gāo zōng yì wèi zhī chàng rán jiě suǒ pèi dāo cì zhī yuē yì shí sī zhèn shì cǐ kě yǐ
高宗亦为之怅然，解所佩刀赐之，曰："异时思朕，视此可矣。
lín zhì hàn zhōng xiū fù bāo chéng gǔ yàn gài tián shù qiān qǐng mín shén biàn zhī
璘至汉中，修复褒城古堰，溉田数千顷，民甚便之。
sān nián zú nián liù shí liù
三年，卒，年六十六。
zèng tài shī zhuī fēng xìn wáng
赠太师，追封信王。
shàng zhèn dào chuò shì cháo liǎng rì fù zèng jiā děng
上震悼，辍视朝两日，赙赠加等。
gāo zōng fù cì yín qiān liǎng
高宗复赐银千两。
chū lín bìng dǔ hū mù kè cǎo yí biǎo mìng zhí shū qí shì yuē yuàn bì xià wú qì sì chuān wú qīng chū bīng
初，璘病笃，呼幕客草遗表，命直书其事曰："愿陛下毋弃四川，毋轻出兵。
bù jí jiā shì rén chēng qí zhōng
"不及家事，人称其忠。
lín gāng yǒng xǐ dà jié lüè kē xì dú shǐ xiǎo dà yì
璘刚勇，喜大节，略苛细，读史晓大义。
dài xiōng wèi jiāng shǒu shǔ yú èr shí nián yǐn rán wèi fāng miàn zhī zhòng wēi míng yà yú jiè
代兄为将，守蜀余二十年，隐然为方面之重，威名亚于玠。
gāo zōng cháng wèn shèng dí zhī shù lín yuē ruò zhě chū zhàn qiáng zhě jì zhī
高宗尝问胜敌之术，璘曰："弱者出战，强者继之。
gāo zōng yuē cǐ sūn bìn sān sì zhī fǎ yī bài ér èr shèng yě
"高宗曰："此孙膑三驷之法，一败而二胜也。
cháng zhe bīng fǎ èr piān dà lüè wèi jīn rén yǒu sì zhǎng wǒ yǒu sì duǎn dāng fǎn wǒ zhī duǎn zhì bǐ zhī zhǎng
尝著《兵法》二篇，大略谓："金人有四长，我有四短，当反我之短，制彼之长。
sì zhǎng yuē qí bīng yuē jiān rěn yuē zhòng jiǎ yuē gōng shǐ
四长曰骑兵，曰坚忍，曰重甲，曰弓矢。
wú jí fán hàn suǒ cháng jiān shōu ér bìng yòng zhī yǐ fēn duì zhì qí qí bīng
吾集蕃汉所长，兼收而并用之，以分队制其骑兵；
yǐ fān xiū dié zhàn zhì qí jiān rěn
以番休迭战制其坚忍；
zhì qí zhòng jiǎ zé jìn gōng qiáng nǔ
制其重甲，则劲弓强弩；
zhì qí gōng shǐ zé yǐ yuǎn kè jìn yǐ qiáng zhì ruò
制其弓矢，则以远克近，以强制弱。
bù zhèn zhī fǎ zé yǐ bù jūn wèi zhèn xīn zuǒ yòu yì yǐ mǎ jūn wèi zuǒ yòu lèi jù mǎ bù liǎng lèi zhī jiān
布阵之法，则以步军为阵心、左右翼，以马军为左右肋，拒马布两肋之间；
zhì tiè bō zēng sǔn zhī bù tóng zé xì hu lín jī
至帖拨增损之不同，则系乎临机。
zhī bīng zhě qǔ yān
"知兵者取焉。
wáng gāng zhōng cháng tán liú qí zhī měi lín yuē xìn shū yǒu yǎ liàng wú yīng gài tiān xià léi tóng yù zhī kǒng bù néng dāng nì liàng lín qiè yōu zhī
王刚中尝谈刘锜之美，璘曰："信叔有雅量、无英概，天下雷同誉之，恐不能当逆亮，璘窃忧之。
gāng zhōng bù yǐ wéi rán qí guǒ wú gōng yǐ yōu fèn zú
"刚中不以为然，锜果无功，以忧愤卒。
lín xuǎn zhū jiāng lǜ yǐ gōng
璘选诸将率以功。
yǒu jiàn cái zhě lín yuē bīng guān fēi cháng shì nán zhī qí cái
有荐才者，璘曰："兵官非尝试，难知其才。
yǐ xiǎo shàn jìn zhī zé jiǎo xìng zhě huò zhì ér biān rén sù jiàng zhī xīn dài yǐ
以小善进之，则侥幸者获志，而边人宿将之心怠矣。
zi tǐng
"子挺。
tǐng zì zhòng liè yǐ mén gōng bǔ guān
挺字仲烈，以门功补官。
cóng lín wèi zhōng láng jiàng bù xi bīng yì xíng zài
从璘为中郎将，部西兵诣行在。
gāo zōng wèn xī biān xíng shì bīng lì yǔ zhàn shǒu zhī yi tǐng zhàn duì chēng zhǐ chāo shòu yòu wǔ láng zhè xī dōu jiān jiān yù qián zhī hòu cì jīn dài
高宗问西边形势、兵力与战守之宜，挺占对称旨，超授右武郎、浙西都监兼御前祗候，赐金带。
xún chà lì lù qián xiá gǎi lì zhōu dōng lù qián jūn tóng tǒng zhì jì gǎi xi lù
寻差利路钤辖，改利州东路前军同统制，继改西路。
shào xīng sān shí yī nián jīn rén yū méng lín yǐ xuān fǔ shǐ zǒng sān lù bīng yù zhī tǐng yuàn zì lì jūn qián lín yǐ wéi zhōng jūn tǒng zhì
绍兴三十一年，金人渝盟，璘以宣抚使总三路兵御之，挺愿自力军前，璘以为中军统制。
wáng shī jì fù qín zhōu jīn jiāng hé xǐ bèi qín jiè pàn jiāng zhāng zhōng yàn yǐ bīng lái zhēng tǐng pò qí zhì píng zhài
王师既复秦州，金将合喜孛堇介叛将张中彦以兵来争，挺破其治平砦。
yǐ ér nán shì chéng zéi yì jǐ jiǎo wèi yuán zhuǎn zhàn jìng rì
已而南市城贼亦掎角为援，转战竟日。
tǐng lìng qián jūn tǒng zhì méi yàn huī zhòng zhí jù chéng mén zhòng fú yù yàn yì jù lì bù dí
挺令前军统制梅彦麾众直据城门，众弗喻，彦亦惧力不敌。
tǐng dū zhī yàn chū bīng shū sǐ zhàn tǐng lǜ bèi wéi qí jǐn yì huáng qí rào chū dí hòu píng gāo tū zhī
挺督之，彦出兵殊死战，挺率背嵬骑尽易黄旗绕出敌后，凭高突之。
dí huā yuē huáng qí r zhì yǐ
敌哗曰："黄旗儿至矣！
suì jīng bài
"遂惊败。
tǐng bù zì wèi gōng zhuàng yàn dì yī shì pō duō zhī
挺不自为功，状彦第一，士颇多之。
lín yì yǐn xián bìng nì qí gōng
璘亦引嫌，并匿其功。
zhuó róng zhōu cì shǐ xún bài xī hé jīng lüè ān fǔ shǐ
擢荣州刺史，寻拜熙河经略、安抚使。
míng nián tǐng bèi xí yǔ dū tǒng zhì yáo zhòng lǜ dōng xī lù bīng gōng dé shùn
明年，挺被檄与都统制姚仲率东西路兵攻德顺。
jīn zuǒ dōu jiān kōng píng liáng zhī zhòng yǐ yuán hé xǐ yòu qiǎn jīng bīng shù wàn zì fèng xiáng lái huì
金左都监空平凉之众以援合喜，又遣精兵数万自凤翔来会。
zhòng zhù jūn liù pán tǐng dú qū wǎ tíng shēn mào shǐ shí zhòng cóng zhī
仲驻军六盘，挺独趋瓦亭，身冒矢石，众从之。
jīn rén shě qí cāo duǎn bīng fèn dòu tǐng qiǎn bié jiāng jǐn duó qí mǎ jīn zhòng suì kuì
金人舍骑操短兵奋斗，挺遣别将尽夺其马，金众遂溃。
tǐng lè bīng zhuī zhī qín qiān hù yē lǜ jiǔ jīn bèi qín děng bǎi sān shí qī rén
挺勒兵追之，禽千户耶律九斤、孛堇等百三十七人。
jīn rén chéng qián nǜ xī bīng qū dé shùn
金人惩前衄，悉兵趋德顺。
lín zì qín zhōu lái dū shī xiān bì yú xiǎn qiě zhì jiā hé zhàn dì
璘自秦州来督师，先壁于险，且治夹河战地。
jīn rén guǒ dà zhì tǐng yòu zhì zhī zhì suǒ zhì zhàn dì shèng bīng cù zhī dí bù néng zhī yī xī dùn qù
金人果大至，挺诱致之，至所治战地，盛兵蹙之，敌不能支，一夕遁去。
gǒng zhōu jiǔ bù xià tǐng yǐ xuǎn fēng zhì chéng xià zhū jiāng xián yuē xī běi pō tuó de yì gōng ruò fēn bīng gè dāng yī miàn yi de lì
巩州久不下，挺以选锋至城下，诸将咸曰："西北坡陀地易攻，若分兵各当一面，宜得利。
tǐng yuē xī běi suī bēi ér tǔ jiān dōng nán bìng hé duō shā lì shàn pǐ
"挺曰："西北虽卑而土坚，东南并河多沙砾善圮。
qiě bīng fēn zé shǎo yǐ shǎo dāng jiān chéng kě de ér xià hu
且兵分则少，以少当坚城，可得而下乎？
nǎi mìng xī zhòng jī dōng nán zōu
"乃命悉众击东南陬。
bù èr rì lóu lǔ jù jǐn
不二日，楼橹俱尽。
yè bàn qí jiāng léi qiān hù yuē jiàng lí míng chéng pò
夜半，其将雷千户约降，黎明，城破。
yǐ gōng shòu tuán liàn shǐ yòu yǐ wǎ tíng gōng shòu yǐng zhōu fáng yù shǐ
以功授团练使，又以瓦亭功授郢州防御使。
xiào zōng jí wèi jiā lín jiān shǎn xī hé dōng lù zhāo tǎo xuān fǔ shǐ
孝宗即位，加璘兼陕西、河东路招讨宣抚使。
lín lǜ dí bì zài zhēng dé shùn zhì zì hé chí jīn rén guǒ hé bīng shí yú wàn liè zhà yǐ jù
璘虑敌必再争德顺，至自河池，金人果合兵十余万列栅以拒。
yǒu dà qiú yǐn qí shù qiān nì dōng shān lín mìng tǐng lǐng qí yíng jī què zhī
有大酋引骑数千睨东山，璘命挺领骑迎击，却之。
suì jù dōng shān zhù bǎo yǐ shǒu
遂据东山，筑堡以守。
dí bù néng zhēng nǎi yì xiū gōng jù wèi dà chē nì zhàn shì qí zhōng jiāng tián huáng ér jìn
敌不能争，乃益修攻具，为大车匿战士其中，将填隍而进。
tǐng mìng lūn dà mù zhí zhōng dào chē zhì bù dé qián
挺命抡大木植中道，车至不得前。
bài wǔ chāng jūn chéng xuān shǐ xún jiā lóng shén wèi sì xiāng dōu zhǐ huī shǐ xī hé lù jīng lüè ān fǔ shǐ zhōng jūn tǒng zhì shí nián èr shí wǔ
拜武昌军承宣使，寻加龙神卫四厢都指挥使、熙河路经略安抚使中军统制，时年二十五。
huì cháo tíng zhǔ yì hé zhào xī shī jiě yán fù zǐ suì xuán jūn
会朝廷主议和，诏西师解严，父子遂旋军。
qián dào yuán nián shēng běn jūn dū tǒng zhì
乾道元年，升本军都统制。
sān nián yǐ fù mìng rù zòu bài shì wèi qīn bù jūn zhǐ huī shǐ jié zhì xìng zhōu jūn mǎ
三年，以父命入奏，拜侍卫亲步军指挥使，节制兴州军马。
lín zú qǐ fù jīn zhōu dū tǒng jīn fáng kāi dá ān fǔ shǐ gǎi lì zhōu dōng lù zǒng guǎn
璘卒，起复金州都统、金房开达安抚使，改利州东路总管。
tǐng lì qiú zhōng sàng fú chú zhào wèi zuǒ wèi shàng jiàng jūn
挺力求终丧，服除，召为左卫上将军。
cháo tíng fāng yì zhì shén wǔ zhōng jūn wǔ qiān rén yǐ shǔ yù qián mìng tǐng wèi dū tǒng zhì
朝廷方议置神武中军五千人以属御前，命挺为都统制。
tǐng lì chén bù dàng qīng biàn zǔ zōng fǎ shì suì qǐn
挺力陈不当轻变祖宗法，事遂寝。
bài zhǔ guǎn shì wèi bù jūn sī gōng shì
拜主管侍卫步军司公事。
tǐng měi yàn jiàn cóng róng cháng lùn liǎng huái xíng shì kuàng màn bèi duō lì fēn yi zé shèng dì è yǐ zhòng bīng dí yǎng gōng zé bù kè yuè xī nán yòu bù gǎn wǒ yǐ quán lì chéng qí bì miè bù jì zhě
挺每燕见从容，尝论两淮形势旷漫，备多力分，宜择胜地扼以重兵，敌仰攻则不克，越西南又不敢，我以全力乘其弊，蔑不济者。
dì pō jiā nà
帝颇嘉纳。
chún xī yuán nián gǎi xìng zhōu dū tǒng bài dìng jiāng jūn jié dù shǐ
淳熙元年，改兴州都统，拜定江军节度使。
chū jūn zhōng zì zhì hù shì yú dàng chāng yǐ lái qiāng mǎ xi lù qí bīng suì xióng tiān xià
初，军中自置互市于宕昌，以来羌马，西路骑兵遂雄天下。
zì zhāng sōng diǎn què mù zòu jué jūn zhōng hù shì zì yǐ mǎ gěi zhī suǒ de duō xià sì
自张松典榷牧，奏绝军中互市，自以马给之，所得多下驷。
tǐng zhì shǒu chén lì hài yǐ wén qǐ suì shì wǔ bǎi pǐ zhào xǔ qī bǎi pǐ
挺至，首陈利害以闻，乞岁市五百匹，诏许七百匹。
shǐ wǔ xìng suǒ bù jiù xiǎng zhū jùn màn bù xiāng zhǔ
始，武兴所部就饷诸郡，漫不相属。
tǐng zòu yǐ shí jūn wèi míng zì běi biān zhì wǔ xìng liè wǔ jūn yuē tà bái cuī fēng xuǎn fēng cè xuǎn fēng yóu yì
挺奏以十军为名，自北边至武兴列五军，曰踏白、摧锋、选锋、策选锋、游奕；
wǔ xìng yǐ xī zhì mián wèi zuǒ yòu hòu sān jūn
武兴以西至绵为左、右、后三军；
ér zhù wǔ xìng zhě qián jūn zhōng jūn
而驻武兴者前军、中军。
yíng bù yú shì shǐ jǐng jǐng rán
营部于是始井井然。
sì nián rù jìn chú zhī xìng zhōu lì zhōu xi lù ān fǔ shǐ
四年，入觐，除知兴州、利州西路安抚使。
mì xiū zào jiāo bǎo zēng èr bǎo shàn róng qì chǔ yú liǎng kù dí zhōng bù jué
密修皂郊堡，增二堡，缮戎器，储于两库，敌终不觉。
shí nián dōng tè jiā jiǎn jiào shǎo bǎo
十年冬，特加检校少保。
chéng zhōu xī hé suì dà qīn tǐng lì wèi zhèn xù yù zǒng fù zhě fēn jūn chǔ yǐ zuǒ zhī quán huó dài shù qiān wàn
成州、西和岁大侵，挺力为振恤，谕总赋者分军储以佐之，全活殆数千万。
shǔ zì zhū jūn sù shī fán lǐn cì guān lǜ dí sān zhī yī shì jià gāo xià gěi zhī míng yuē zhé gū suí suǒ zhūn de xiāng wéi chéng chú
蜀自诸军宿师，凡廪赐，官率籴三之一，视价高下给之，名曰"折估"，随所屯地相为乘除。
suì jiǔ zhūn tā xǐ lǐn cì bù yì jiù zhì yǒu tóng bù wǔ ér lǐn xiāng bèi xǐ zhě tǐng póu wèi zhōng zhì shàng zhī
岁久屯他徙，廪赐不易旧，至有同部伍而廪相倍蓰者，挺裒为中制上之。
guāng zōng jí wèi yù bǐ jiǎng láo
光宗即位，御笔奖劳。
ér xī hé jiē chéng fèng wén lóng liù zhōu qì xiè fú shàn tǐng jié rǒng fèi zhūn gōng tú xī chuàng wèi zhī
而西和、阶、成、凤、文、龙六州器械弗缮，挺节冗费，屯工徒，悉创为之。
yù jūn suī yán ér néng shí qí huǎn jí shì yǐ bù kùn
御军虽严，而能时其缓急，士以不困。
jùn dōng běi yǒu èr gǔ shuǐ tǐng zuò èr dī yǐ hàn zhī
郡东北有二谷水，挺作二堤以捍之。
shào xī èr nián shuǐ bào fā rù chéng
绍熙二年，水暴发入城。
tǐng jì zhèn bèi shuǐ zhě fù zēng zhù zhǎng dī mín lài yǐ ān
挺既振被水者，复增筑长堤，民赖以安。
zhào wèn bèi biān jí wù jí jiàn zēng chǔ zhī cè yóu shì liáng qiǔ bù fá
诏问备边急务，即建增储之策，由是粮糗不乏。
sì nián chūn yǐ jí qǐ zhì shì zhào jiā tài wèi
四年春，以疾乞致仕，诏加太尉。
zú nián wǔ shí liù
卒，年五十六。
zèng shǎo shī kāi fǔ yí tóng sān sī
赠少师、开府仪同三司。
tǐng shǎo qǐ xūn fá fú jū qí guì lǐ xián xià shì suī yù xiǎo guān jiàn lì bù gǎn dài hū
挺少起勋阀，弗居其贵，礼贤下士，虽遇小官贱吏，不敢怠忽。
fǔ xún jiàng shì rén rén yǒu ēn
拊循将士，人人有恩。
lín gù bù qǔ bài yú tíng xià zhé jiàng dá zhī jí shī lǜ zhū zhì wú shǎo dài
璘故部曲拜于庭下，辄降答之，即失律，诛治无少贷。
lín cháng duì xiào zōng yán zhū zǐ zhōng wéi tǐng kě rèn
璘尝对孝宗言，诸子中惟挺可任。
xiào zōng yì yuē tǐng shì zhèn qiān bǎi rén zhōng xuǎn zhě
孝宗亦曰："挺是朕千百人中选者。
suì shí wèn láo bù jué bèi yù yóu shēn hòu
"岁时问劳不绝，被遇尤深厚。
guāng zōng cì nèi fǔ zhēn qí yǐ shì shū lǐ
光宗赐内府珍奇，以示殊礼。
zi wǔ rén xī qí cì yě
子五人，曦，其次也。
xī shì zhì tài wèi zhāo xìn jūn jié dù shǐ yǐ pàn zhū jiàn bié zhuàn
曦仕至太尉、昭信军节度使，以叛诛，见别传。
lùn yuē liú qí shén jī wǔ lüè chū qí zhì shèng shùn chāng zhī jié wēi zhèn dí guó suī hán xìn chí shàng zhī jūn wú yǐ guò yān
论曰：刘锜神机武略，出奇制胜，顺昌之捷，威震敌国，虽韩信泜上之军，无以过焉。
huò wèi qí yīng gài bù zú yǎ liàng yǒu yú qǐ qí rán hu
或谓其英概不足，雅量有余，岂其然乎？
wú jiè yǔ dì lín zhì yǒng zhōng shí lù lì xié xīn jù xiǎn kàng dí zú bǎo quán shǔ yǐ gōng míng zhōng shèng zāi
吴玠与弟璘智勇忠实，戮力协心，据险抗敌，卒保全蜀，以功名终，盛哉！
tǐng lèi cóng zhēng tǎo gōng xiào shén zhe yǒu fù fēng yǐ
挺累从征讨，功效甚著，有父风矣。
rán jiè wǎn pō huāng yín lín duō sàng bài qǐ niǔ yú cháng shèng jiāo xīn chǐ yú
然玠晚颇荒淫，璘多丧败，岂狃于常胜，骄心侈欤！
yì sān shì wèi jiāng niàng chéng nì xī zhī biàn fù qí zōng sì gài yǒu yóu yān
抑三世为将，酿成逆曦之变，覆其宗祀，盖有由焉。