cuī yǔ zhī hóng zī kuí xǔ yì chén jū rén liú hàn bì
崔与之洪咨夔许奕陈居仁刘汉弼
cuī yǔ zhī zì zhèng zǐ guǎng zhōu rén
崔与之，字正子，广州人。
fù shì míng shì yǒu sī lián chù měi yuē bù wéi zǎi xiàng zé wéi liáng yī suì jiū xīn qí huáng zhī shū pín zhě liáo zhī bù shòu zhí
父世明，试有司连黜，每曰"不为宰相则为良医"，遂究心岐、黄之书，贫者疗之不受直。
yǔ zhī shǎo zhuó luò yǒu jī jié bù yuǎn shù qiān lǐ yóu tài xué
与之少卓荦有奇节，不远数千里游太学。
shào xī sì nián jǔ jìn shì guǎng zhī shì yáo tài xué qǔ kē dì zì yǔ zhī shǐ
绍熙四年举进士，广之士繇太学取科第自与之始。
shòu xún zhōu sī fǎ cān jūn
授浔州司法参军。
cháng píng cāng jiǔ fú qì lǜ yǔ huài mǐ chè jū xiè wǎ fù zhī
常平仓久弗葺，虑雨坏米，撤居廨瓦覆之。
jùn shǒu yù yí duì cháng píng zhī jī jiān bù kě shǒu jìng fú gèng jiàn zhī
郡守欲移兑常平之积，坚不可，守敬服，更荐之。
diào huái xi tí xíng sī jiǎn fǎ guān
调淮西提刑司检法官。
mín yǒu jiǒng yú háo mín bū fù ōu sǐ qí zi wū zhī zhě qí zhǎng yù liú zhī yǔ zhī yuē xiǎo mín jì chū cāng cù rěn shǐ yī jiā zhuǎn xǐ hu
民有窘于豪民逋负，殴死其子诬之者，其长欲流之，与之曰："小民计出仓猝，忍使一家转徙乎？
kuàng gù shā zǐ sūn zuì zhǐ tú
况故杀子孙，罪止徒。
zú cóng zhī zhī jiàn chāng zhī xīn chéng suì shì dà qiàn yǒu qiáng fā mín lǐn zhě zhí qí shǒu zhé shǒu zú yǐ xùn dào wéi zhǐ quàn fēn yǒu fǎ pín fù ān zhī
"卒从之，知建昌之新城，岁适大歉，有强发民廪者，执其首，折手足以徇，盗为止，劝分有法，贫富安之。
kāi xǐ yòng bīng jūn lǚ suǒ xū tiān xià sāo rán yǔ zhī dú mǎi yǐ xì shěng qián
开禧用兵，军旅所需，天下骚然，与之独买以系省钱。
lì gào yuè jiě bù dēng yuē níng bà qù
吏告月解不登，曰："宁罢去。
hé dí lìng xià yǔ zhī dú yǐ shí gǔ dí jīn mín zì gài
"和籴令下，与之独以时贾籴，今民自概。
tōng pàn yōng zhōu shǒu wǔ rén kē kè yī cì bù shí gěi zhū zú dà hōng
通判邕州，守武人，苛刻，衣赐不时给，诸卒大哄。
cáo sī xí yǔ zhī shè shǒu pàn zhě tiē rán nǎi mì fǎng qí shǒu shì yī rén zhǎn zhī hé jùn yǐ níng
漕司檄与之摄守，叛者贴然，乃密访其首事一人斩之，阖郡以宁。
zhuó fā qiǎn bīn zhōu jūn shì jùn zhèng qīng jiǎn
擢发遣宾州军事，郡政清简。
xún tè shòu guǎng xī tí diǎn xíng yù biàn lì suǒ bù zhì fú hǎi xún zhū yá qiū háo wú rǎo zhōu xiàn ér tíng chē cái jué jiǎng lián hé tān fēng cǎi lǐn rán
寻特授广西提点刑狱，遍历所部，至浮海巡朱崖，秋毫无扰州县，而停车裁决，奖廉劾贪，风采凛然。
zhū yá dì chǎn kǔ cǎo dēng mín huò qǔ yè yǐ dài míng zhōu jùn zhēng zhī suì wǔ bǎi mín
朱崖地产苦{艹登}，民或取叶以代茗，州郡征之，岁五百缗。
qióng rén yǐ jí bèi zhī wèi yī qīn gōng zuò jiē fù rén yì zhī yǒu zhì jī nián zhě qì zhì wéi lǎo mín yóu kǔ zhī
琼人以吉贝织为衣衾，工作皆妇人，役之有至期年者，弃稚违老，民尤苦之。
yǔ zhī jiē wèi bǎng miǎn
与之皆为榜免。
qí tā lì bìng ba xíng shén zhòng
其他利病，罢行甚众。
qióng zhī rén cì qí shì wéi hǎi shàng chéng qīng lù
琼之人次其事为《海上澄清录》。
lǐng hǎi qù tiān wàn lǐ yòng xíng cǎn kù tān lì lì mín nǎi shū wèi shí shì shēn lùn ér tòng chéng zhī
岭海去天万里，用刑惨酷，贪吏厉民，乃疏为十事，申论而痛惩之。
gāo wéi xiào cháng kè zhī hào lǐng hǎi biàn mín bǎng
高惟肖尝刻之，号《岭海便民榜》。
guǎng yòu pì xiàn duō yòu xuǎn shè shì zhě lèi duō tān dú yǔ zhī qǐng yuán guǎng dōng xún méi zhū yì jiǎn jǔ yuán shǎng gé yǐ quàn xuǎn rén
广右僻县多右选摄事者，类多贪黩，与之请援广东循、梅诸邑，减举员赏格，以劝选人。
xī níng miǎn yì zhī fǎ dú bù jí hǎi wài sì zhōu mín pò jiā xiāng wàng
熙宁免役之法，独不及海外四州，民破家相望。
yǔ zhī yì jǔ xíng wèi guǒ yǐ yǔ yán kuí kuí shǒu qióng suì xíng zhī
与之议举行未果，以语颜戣，戣守琼，遂行之。
zhào wèi jīn bù yuán wài láng shí láng guān duō yǎng zī wàng bù xǐng shì yǔ zhī jù xì bì qīn shěng jué lì wèi qī zhě bì zhàng zhī mò bù zhèn lì
召为金部员外郎，时郎官多养资望，不省事，与之钜细必亲省决，吏为欺者必杖之，莫不震栗。
jīn nán qiān yú biàn cháo yì yí qí jìn pò tè shòu zhí bǎo mó gé quán fā qiǎn yáng zhōu shì zhǔ guǎn huái dōng ān fǔ sī gōng shì
金南迁于汴，朝议疑其进迫，特授直宝谟阁、权发遣扬州事、主管淮东安抚司公事。
níng zōng xuān yǐn rù nèi qīn qiǎn zhī zòu xuǎn shǒu jiāng jí mín bīng wèi biān fáng dì yī shì
宁宗宣引入内，亲遣之，奏选守将、集民兵为边防第一事。
jì zhì jùn háo guǎng shí yǒu èr zhàng shēn èr zhàng
既至，浚濠广十有二丈，深二丈。
xi chéng háo shì dī yīn shū táng shuǐ yǐ xiàn róng mǎ
西城濠势低，因疏塘水以限戎马。
kāi yuè hé zhì diào qiáo
开月河，置钓桥。
zhōu chéng yǔ pù zhài chéng bù xiāng zhǔ jiù zhù jiā tǔ chéng wǎng lái wèi yì yǐ pì
州城与堡砦城不相属，旧筑夹土城往来，为易以甓。
yīn chú yǒu shān lín zhī zǔ chuàng wǔ zhài jié zhōng yì mín bīng jīn rén fàn huái xi yán biān zhī mín de fù shān zì gù jīn rén yì yí shè fú zì shì bù gǎn shēn rù
因滁有山林之阻，创五砦，结忠义民兵，金人犯淮西，沿边之民得附山自固，金人亦疑设伏，自是不敢深入。
yáng zhōu bīng jiǔ bù liàn fēn qiáng yǒng zhèn huái liǎng jūn yuè yǐ sān bā rì xí mǎ shè lìng suǒ bù bīng jiē fǎng xíng zhī
扬州兵久不练，分强勇、镇淮两军，月以三、八日习马射，令所部兵皆仿行之。
huái mín duō chù mǎ shàn shè yù yī wàn nǔ shǒu fǎ chuàng wàn mǎ shè mù mín wèi zhī zǎi xiàng bù guǒ xíng
淮民多畜马善射，欲依万弩手法创万马社，募民为之，宰相不果行。
zhè dōng jī liú mín dù jiāng yǔ zhī kāi mén fǔ nà suǒ huó wàn yú
浙东饥，流民渡江，与之开门抚纳，所活万余。
chǔ zhōu gōng yì fán huǒ shì zú kǔ zhī pàn rù shè yáng hú wáng mìng duō cóng zhī zhě
楚州工役繁伙，士卒苦之，叛入射阳湖，亡命多从之者。
yǔ zhī gěi qí tiè zhāo zhī zhòng wén hū jiē zhì shǒu móu zhě dú chí yí bù qián qín lù zhī fēn qí yú lì zhū jūn
与之给旗帖招之，众闻呼皆至，首谋者独迟疑不前，禽戮之，分其余隶诸军。
shān dōng li quán yǐ zhòng lái guī yǔ zhī yí shū zǎi xiàng wèi zì xī zhào wài bīng yǐ jí shì zhě bì yǒu hòu yōu
山东李全以众来归，与之移书宰相，谓："自昔召外兵以集事者，必有后忧。
zǎi xiàng yù tú biān gōng zhū jiāng jiē huái jiǎo xìng dū tǒng liú zhuó chéng mì zhá qǔ sì zhōu bīng dù huái ér hòu dié bào
"宰相欲图边功，诸将皆怀侥幸，都统刘琸承密札取泗州，兵渡淮而后牒报。
zhuó quán jūn fù mò yǔ zhī yōu fèn chí shū zǎi xiàng yán yǔ zhī chéng zhāng wǔ nián zǐ yǎng shì zú jīn yǐ wàn rén zhī mìng huài yú yī fū zhī shǒu dí jiàng chéng shèng xí wǒ
琸全军覆没，与之忧愤，驰书宰相，言："与之乘鄣五年，子养士卒，今以万人之命，坏于一夫之手，敌将乘胜袭我。
jīn rén rù jìng zǎi xiàng lián yí yǔ zhī sān shū bǐ yì hé
"金人入境，宰相连遗与之三书，俾议和。
yǔ zhī dá yuē bǐ fāng dé shì ér wǒ yǔ zhī hé bì zāo qū rǔ
与之答曰："彼方得势，而我与之和，必遭屈辱。
jīn shān zhài xiāng wàng biān mín mǐ mài yǐ jǐn shū cáng yě wú kě lüè zhū jūn yǔ shān zhài bìng lì jiǎo zhú shì bì bù néng jiǔ zhù
今山砦相望，边民米麦已尽输藏，野无可掠，诸军与山砦并力剿逐，势必不能久驻。
kuàng dōng hǎi lián shuǐ yǐ wèi wǒ yǒu shān dōng guī shùn zhī tú yǐ wèi wǒ yòng yī dàn yì hé zé lián hǎi èr yì ruò wéi qū chǔ
况东海、涟水已为我有，山东归顺之徒已为我用，一旦议和，则涟、海二邑若为区处？
shān dōng zhū qiú ruò wéi cuò zhì
山东诸酋若为措置？
wàng bié xuǎn tōng cái yǐ rèn hé yì
望别选通才，以任和议。
yǔ zhī zì liú zhuó bài jí xiū shǒu zhàn bèi qiǎn jīng ruì bù yào hài
"与之自刘琸败，亟修守战备，遣精锐，布要害。
jīn rén shēn rù wú gōng ér hé yì yì qǐn
金人深入无功，而和议亦寝。
shí yì jiāng gū quē liǎng huái zhì zhì mìng liǎng huái shuài chén hù xiāng wèi yuán yǔ zhī qǐ miào táng yuē liǎng huái fēn rèn qí zé ér wú zhì kǔn zǒng qí quán zé dōng huái yǒu jǐng xi shuài guǒ néng jí chí wǎng jiù hu
时议将姑阙两淮制置，命两淮帅臣互相为援，与之启庙堂曰："两淮分任其责，而无制阃总其权，则东淮有警，西帅果能疾驰往救乎？
dōng shuài yì guǒ néng jí chí wǎng jiù xi huái hu
东帅亦果能疾驰往救西淮乎？
zhì kǔn fǔ kàn liǎng huái tè yī shuǐ zhī gé wén yí wǎng lái zhāo fā xī zhì wú zhì kǔn zé shì shì bǐng mìng cháo tíng bì jī huǎn wù shì yǐ
制阃俯瞰两淮，特一水之隔，文移往来，朝发夕至，无制阃则事事禀命朝廷，必稽缓误事矣。
yì suì qǐn
"议遂寝。
zhào wèi mì shū shǎo jiān jūn mín zhē dào chuí tì
召为秘书少监，军民遮道垂涕。
yǔ zhī lì cí zhào mìng jìng hái
与之力辞召命，竟还。
jiāng dù lǐng qù zhào bù yǐ xíng cì chí kǒu wén jīn rén zhì biān nǎi zào cháo zòu jīn biān shēng kě lǜ zhě fēi yī wéi shān dōng zhōng yì qū chǔ yào bù róng huǎn
将度岭，趣召不已，行次池口，闻金人至边，乃造朝奏："今边声可虑者非一，惟山东忠义区处要不容缓。
qián hòu lèi shū cù qiān yán měi tàn yǎng hǔ jiàng zì yí huàn
"前后累疏数千言，每叹养虎将自遗患。
shēng mì shū jiān jiān tài zǐ shì jiǎng quán gōng bù shì láng
升秘书监兼太子侍讲，权工部侍郎。
wèi jǐ chéng dū shuài dǒng jū yì yǐ dú huò wèi pàn zú suǒ zhú zǒng lǐng yáng jiǔ dǐng yù hài shǔ dà rǎo
未几，成都帅董居谊以黩货为叛卒所逐，总领杨九鼎遇害，蜀大扰。
yǔ zhī yǐ xuǎn wèi huàn zhāng gé dài zhì zhī chéng dū fǔ běn lù ān fǔ shǐ zhì jí tiè rán
与之以选为焕章阁待制、知成都府、本路安抚使，至即帖然。
shí ān bǐng wò shǔ zhòng bīng jiǔ měi jì shǔ shuài zhī zì dōng nán lái zhě zhì shì dú tuī chéng xiāng yǔ
时安丙握蜀重兵久，每忌蜀帅之自东南来者，至是独推诚相与。
bǐng zú zhào jǐn hù sì shǔ zhī shī kāi chéng bù gōng jiān yòng wú shǔ zhī shì fǔ xún jiàng shì rén xīn yuè fú
丙卒，诏尽护四蜀之师，开诚布公，兼用吴、蜀之士，拊循将士，人心悦服。
xiān shì jūn zhèng bù lì róng shuài duō bù xié hé liú chāng zǔ zài xī hé wáng dà cái zài miǎn zhōu dà cái zhī bīng lǚ nǜ chāng zǔ bù jiù suì qì zào jiāo
先是，军政不立，戎帅多不协和，刘昌祖在西和，王大才在沔州，大才之兵屡衄，昌祖不救，遂弃皂郊。
wú zhèng zhūn fèng zhōu zhāng wēi zhūn xī hé jīn rén zì bái hái bǎo tū rù hēi gǔ wēi bù wěi xí ér yū lù yóu qī fāng guān shàng qīng yě yuán jīn rén suì de rù fèng zhōu
吴政屯凤州，张威屯西和，金人自白还堡突入黑谷，威不尾袭，而迂路由七方关上青野原，金人遂得入凤州。
yǔ zhī jiè yǐ tóng xīn tǐ guó zhī dà yì yú shì róng shuài xié hé ér jūn zhèng shǐ lì
与之戒以同心体国之大义，于是戎帅协和，而军政始立。
xiān shì bǐng cháng nà xià rén hé zòng zhī qǐng huì shī gōng qín gǒng ér xià rén bù zhì suì yǒu zào jiāo zhī bài
先是，丙尝纳夏人合从之请，会师攻秦、巩，而夏人不至，遂有皂郊之败。
yǔ zhī zhì shì chì biān jiāng bù dé qīng nà
与之至是饬边将不得轻纳。
yú nián xià rén fù gōng jīn rén qiǎn bǎi qí rù fèng zhōu yāo shǒu jiāng qiú yuán bīng
逾年，夏人复攻金人，遣百骑入凤州，邀守将求援兵。
yǔ zhī shǐ dū tǒng li chōng lái yán yuē tōng wèn dāng qiǎn jiè chí shū bù dàng qiǎn bīng jìng rù
与之使都统李冲来言曰："通问当遣介持书，不当遣兵径入。
ruò biān mín bù xiāng xī huò yǒu xiāng shāng zé shī liǎng guó zhī hǎo yi liǎn bīng tuì tún
若边民不相悉，或有相伤，则失两国之好，宜敛兵退屯。
xià rén zhī bù kě dòng bù fù yǒu yán
"夏人知不可动，不复有言。
chū jīn rén jì bì lǜ zhòng nán guī zhě suǒ zài ér yǒu huò yí bù gǎn nà
初，金人既弊，率众南归者所在而有，或疑不敢纳。
yǔ zhī yōu jiā jué shǎng yǐ lái zhī
与之优加爵赏以来之。
wèi jǐ jīn wàn hù hū yán yù děng kòu yáng zhōu yǐ guī yǔ zhī chá qí chéng nà zhī jí qí bīng qiān yú rén jiē jīng hàn shàn zhàn jīn rén zì shì bù gǎn kuī xìng yuán
未几，金万户呼延棫等扣洋州以归，与之察其诚，纳之，籍其兵千余人，皆精悍善战，金人自是不敢窥兴元。
jì fù lòu bǎng biān guān kāi yù zhāo nà jīn rén dié de zhī zì shì shàng xià xiāng yí duō suǒ tú lù rén wú gù zhì yǐ zhì yú wáng
既复镂榜边关，开谕招纳，金人谍得之，自是上下相疑，多所屠戮，人无固志，以至于亡。
shǔ shèng shí sì róng sī mǎ wàn wǔ qiān yǒu qí kāi xǐ hòu ān bǐng cái qù sān zhī yī jiā dìng sǔn hào guò bàn bǐ yǔ zhī zhì mǎ jǐn wǔ qiān
蜀盛时，四戎司马万五千有奇，开禧后，安丙裁去三之一，嘉定损耗过半，比与之至，马仅五千。
yǔ zhī yí xí chá mǎ sī xǔ róng sī zì yú guān wài shōu shì rú jiù yán sī shāng zhī jìn gěi xì chá zēng mǎ jià shǐ wú wéi jīn rén suǒ yāo
与之移檄茶马司，许戎司自于关外收市如旧，严私商之禁，给细茶，增马价，使无为金人所邀。
zǒng sī zhī gěi liào bù zú zhě yì yí xí zēng gěi zhī
总司之给料不足者，亦移檄增给之。
qǐ yí dà shuài yú xìng yuán suī bù guǒ xíng ér fán guān wài lín mù hòu jiā fēng zhí yǐ fáng jīn rén tū zhì
乞移大帅于兴元，虽不果行，而凡关外林木厚加封殖，以防金人突至。
gé dì guān pán chē lǐng jiē jí biān hào tiān xiǎn yīn hòu jiān tàn zhě shǎng shǐ chān zhī dòng xī xī zhī biān fáng yì mì
隔第关、盘车岭皆极边，号天险，因厚间探者赏，使觇之，动息悉知，边防益密。
zǒng jì gào kuì shǒu bō chéng dū fǔ děng qián bǎi wǔ shí wàn mín zhù dí běn
总计告匮，首拨成都府等钱百五十万缗助籴本。
yòu lǜ guān wài suì dí bù duō yùn mǐ sān shí wàn dàn jī miǎn zhōu cāng yǐ bèi bù cè
又虑关外岁籴不多，运米三十万石积沔州仓，以备不测。
chū zhì fǔ kù qián jǐn wàn yú qí hòu zhì qiān yú wàn jīn bó chēng shì
初至，府库钱仅万余，其后至千余万，金帛称是。
shǔ zhī míng shì ruò jiā dà yǒu yóu shì li xìng chuán li xīn chuán dù zhèng zhī tú jiē jiàn dá zhī qí yǒu míng fú yú shí yòng guò qí cái zhě yì lì lì yǐ wéi yán
蜀知名士若家大酉、游似、李性传、李心传、度正之徒皆荐达之，其有名浮于实，用过其才者，亦历历以为言。
miǎn shuài zhào yàn ne fāng yǒu shí míng yǔ zhī dú chá qí dà yán wáng shí tā rì wù shì zhě bì cǐ rén yí shū miào táng yù yīn qǐ cí ér cóng zhī bù kě fù yǐ biān fān zhī jì hòu guǒ rú qí yán
沔帅赵彦呐方有时名，与之独察其大言亡实，它日误事者必此人，移书庙堂，欲因乞祠而从之，不可付以边藩之寄，后果如其言。
yǔ zhī yǐ jí gài guī cháo tíng yǐ zhèng sǔn dài jì shòu dài jīn dié zhī zhī dà rù yǔ zhī zài wèi lín biān jīn rén nǎi tuì
与之以疾丐归，朝廷以郑损代，既受代，金谍知之，大入，与之再为临边，金人乃退。
zhào wèi lǐ bù shàng shū bù bài biàn dào hái guǎng
召为礼部尚书，不拜，便道还广。
shǔ rén sī zhī xiào qí xiàng yú chéng dū xiān yóu gé yǐ pèi zhāng yǒng zhào biàn míng sān xián cí
蜀人思之，肖其像于成都仙游阁，以配张咏、赵抃，名三贤祠。
lǐ zōng jí wèi shòu chōng xiǎn mó gé zhí xué shì zhī tán zhōu hú nán ān fǔ shǐ cí tí jǔ xī jīng sōng shān chóng fú gōng
理宗即位，授充显谟阁直学士、知潭州、湖南安抚使，辞，提举西京嵩山崇福宫。
qiān huàn zhāng gé xué shì zhī lóng xīng fǔ jiāng xī ān fǔ shǐ yòu cí shòu huī yóu gé xué shì tí jǔ nán jīng hóng qìng gōng
迁焕章阁学士、知隆兴府、江西安抚使，又辞，授徽猷阁学士、提举南京鸿庆宫。
duān píng chū dì jì qīn zhèng zhào wèi lì bù shàng shū shù yǐ yù bǐ qǐ zhī jiē lì cí
端平初，帝既亲政，召为吏部尚书，数以御笔起之，皆力辞。
jīn wáng cháo tíng yì qǔ sān jīng wén zhī dùn zú hào tàn
金亡，朝廷议取三京，闻之顿足浩叹。
jì ér shòu duān míng diàn xué shì tí jǔ sōng shān chóng fú gōng yì cí é shòu guǎng dōng jīng lüè ān fǔ shǐ jiān zhī guǎng zhōu
继而授端明殿学士、提举嵩山崇福宫，亦辞，俄授广东经略安抚使兼知广州。
xiān shì
先是，
guǎng zhōu cuī fēng jūn yuǎn shù jiàn kāng
广州摧锋军远戍建康，
liú sì nián
留四年，
yě chè shù guī
也撤戍归，
wèi yú lǐng
未逾岭，
jiù liú shù jiāng xī
就留戍江西，
yòu sì nián
又四年，
zhuǎn zhàn suǒ xiàng jiē jié
转战所向皆捷，
ér shàng gōng mù fǔ
而上功幕府，
bù bào
不报，
qiú chè shù
求撤戍，
yòu bù bào
又不报，
suì xiāng shuài chàng luàn
遂相率倡乱，
zòng huǒ huì yáng jùn
纵火惠阳郡，
cháng qū zhì guǎng zhōu chéng
长驱至广州城，
shēng yán yù de lián shuài jì mù shǔ gān xīn yān
声言欲得连帅洎幕属甘心焉。
yǔ zhī jiā jū jiān yú dēng chéng pàn bīng wàng zhī fǔ fú tīng mìng xiǎo yǐ nì shùn huò fú qí tú jiē shì jiǎ ér shǒu móu shù rén jù shì dìng dú shòu huò suì lǜ zhī dùn qù rù gǔ duān zhōu yǐ zì gù
与之家居，肩舆登城，叛兵望之，俯伏听命，晓以逆顺祸福，其徒皆释甲，而首谋数人，惧事定独受祸，遂率之遁去，入古端州以自固。
zhì shì yǔ zhī wén mìng jí bài jí jiā zhì shì shǔ tí xíng péng xuàn tǎo bǔ qián yí mì yùn rén wú zhī zhě
至是，与之闻命亟拜，即家治事，属提刑彭铉讨捕，潜移密运，人无知者。
é ér xīn diào zhū jūn bì jí zéi zhàn bài qǐng xiáng jié xiá bù quān zhě lù zhī qí yú fēn lì zhū zhōu
俄而新调诸军毕集，贼战败请降，桀黠不悛者戮之，其余分隶诸州。
dì yú shì zhù xiǎng mí qiè bài cān zhī zhèng shì bài yòu chéng xiàng jiē lì cí
帝于是注想弥切，拜参知政事，拜右丞相，皆力辞。
nǎi fǎng yǐ zhèng shì zhī shú dāng ba xíng rén cái zhī shú dāng yòng shè
乃访以政事之孰当罢行，人才之孰当用舍？
yǔ zhī lì jí zòu tiān shēng rén cái zì zú yǐ gōng yī dài zhī yòng wéi biàn qí jūn zǐ xiǎo rén ér yǐ
与之力疾奏："天生人才，自足以供一代之用，惟辨其君子小人而已。
zhōng shí ér yǒu cái zhě shàng yě
忠实而有才者，上也；
cái suī bù gāo ér zhōng shí yǒu shǒu zhě cì yě
才虽不高，而忠实有守者，次也。
yòng rén zhī dào wú yuè yú cǐ
用人之道，无越于此。
gài zhōng shí zhī cái wèi zhī yǒu dé ér yǒu cái zhě yě
盖忠实之才，谓之有德而有才者也。
ruò yǐ jūn zǐ wèi wú cái bì yù qiú yǒu cái zhě yòng zhī yì xiàng huò chà míng shí wú bié jūn zǐ xiǎo rén xiāo zhǎng zhī shì jī yú cǐ yǐ
若以君子为无才，必欲求有才者用之，意向或差，名实无别，君子、小人消长之势，基于此矣。
bì xià lì jīng gēng shǐ zhuó yòng lǎo chéng rán yǐ zhèng rén wèi yū kuò ér yí qí nán yǐ jí shì yǐ zhōng yán wèi jiǎo jī ér yí qí jìn yú hǎo míng rèn zhī bù zhuān xìn zhī bù dǔ
陛下励精更始，擢用老成，然以正人为迂阔而疑其难以集事，以忠言为矫激而疑其近于好名，任之不专，信之不笃。
huò wèi shì shù jiāng shuāi zé rén cái xiān yǐ diāo xiè rú zhēn dé xiù hóng zī kuí wèi le wēng fāng cǐ bǐng yòng xiāng jì ér qù tiān yì gù bù kě xiǎo
或谓世数将衰，则人才先已凋谢，如真德秀、洪咨夔、魏了翁，方此柄用，相继而去，天意固不可晓。
zhì yú gǎn jiàn zhī chén zhōng yú wèi guó yán wèi tuō kǒu chì zhú suí zhī yī qù ér bù kě fù liú rén cái qǐ yì de ér qīng qì rú cǐ
至于敢谏之臣，忠于为国，言未脱口，斥逐随之，一去而不可复留，人才岂易得，而轻弃如此。
bì xià wù yǐ wǎng ér tú fāng lái zuó yǐ zhí yán qù wèi zhě jí jiā jùn zhuó bǔ wài zhě zǎo yǔ zhào hái shǐ tiān xià míng zhī bì xià fēi shū yuǎn zhèng rén fēi yàn wù zhōng yán yī zhuǎn yí lì ěr
陛下悟已往而图方来，昨以直言去位者亟加峻擢，补外者蚤与召还，使天下明知陛下非疏远正人，非厌恶忠言，一转移力耳。
bì xià shōu lǎn dà quán xī guī dú duàn
陛下收揽大权，悉归独断。
wèi zhī dú duàn zhě bì shì fēi lì hài xiōng zhōng zhuó rán yǒu dìng jiàn ér hòu dú duàn yǐ xíng zhī
谓之独断者，必是非利害，胸中卓然有定见，而后独断以行之。
bǐ wén dú duàn yǐ lái cháo tíng zhī shì tǐ yù qīng zǎi xiàng jìn nǐ duō jǔ gé bù xíng huò chú mìng zhōng chū ér zǎi xiàng bù yǔ zhī lì zhèng zào mìng zhī yuán shī qí yào yǐ
比闻独断以来，朝廷之事体愈轻，宰相进拟多沮格不行，或除命中出，而宰相不与知，立政造命之原，失其要矣。
dà dǐ dú duàn dāng yǐ jiān tīng wèi xiān tǎng bù jiān tīng ér duàn qí shì bì zhì yú piān tīng shí wéi luàn jiē wēi lìng suī xíng yú shàng ér quán bǐng qián yí yú xià yǐ
大抵独断当以兼听为先，傥不兼听而断，其势必至于偏听，实为乱阶，威令虽行于上，而权柄潜移于下矣。
yòu yuē biān chén zhǔ hé cháo tíng suī zhī ér wèi cháng míng yǒu shī xíng
又曰："边臣主和，朝廷虽知，而未尝明有施行。
yōu biān zhī shì kǎi qiē ér yán yī míng zhé chì de fēi cháo tíng yì yīn zhǔ zhī hu
忧边之士，剀切而言，一鸣辄斥，得非朝廷亦阴主之乎？
jiǎ shǐ hé ér kě bǎo yì dāng yì ér xíng zhī kě yě
假使和而可保，亦当议而行之可也。
yòu yuē bǐ nián yǐ biàn gǔ céng chū dào zéi tiào liáng léi báo zhèn jīng xīng chén guāi yì jiē fēi xì gù
"又曰："比年以变故层出，盗贼跳梁，雷雹震惊，星辰乖异，皆非细故。
jīng chéng zhī zāi qī nián ér liǎng jiàn qǐ shù wàn hù shēng líng jiē huò zuì yú tiān zhě
京城之灾，七年而两见，岂数万户生灵皆获罪于天者。
bǎi xìng yǒu guò zài yú yī rén cǐ bì xià suǒ dāng lǐn lǐn wéi yǒu qiú zhí yán kě yǐ bì zhù jūn dé gǎn gé tiān xīn
百姓有过，在予一人，此陛下所当凛凛，惟有求直言可以裨助君德，感格天心。
yòu yuē qī wǎn jiù liáo fán yǒu sī fà yín yuán zhě shú bù chéng jiān sì xì yǐ qiú qí suǒ dà yù jìn xí zhī chén zhāo xī zài cè yì yú qīn nì ér nán yú fáng xián
"又曰："戚畹、旧僚，凡有丝发寅缘者，孰不乘间伺隙以求其所大欲，近习之臣，朝夕在侧，易于亲昵，而难于防闲。
sī mǎ guāng wèi nèi chén bù kě lìng qí cǎi fǎng wài shì jí wèn yǐ qún chén néng fǒu gài gàn yù zhī mén zì cǐ shǐ yě
司马光谓'内臣不可令其采访外事，及问以群臣能否'，盖干预之门自此始也。
ruò wèi qí suǒ yán chū yú wú xīn qǐ zhī ài è zhī sī yīn cǐ ér rù qí yú shèng dé níng wú diàn hu
若谓其所言出于无心，岂知爱恶之私，因此而入，其于圣德，宁无玷乎？
dì lǎn zòu jiā tàn qù zhào yù lì kòng cí zhì shí yǒu sān shū
"帝览奏嘉叹，趣召愈力，控辞至十有三疏。
jiā xī sān nián nǎi de zhì shì yǐ guān wén diàn dà xué shì tí jǔ dòng xiāo gōng
嘉熙三年，乃得致仕，以观文殿大学士提举洞霄宫。
zì lǐng xiāng jùn bù shòu lǐn lù zhī rù fán fèng yú jiē yǐ jūn qīn dǎng
自领乡郡，不受廪禄之入，凡奉余皆以均亲党。
hōng shí nián bā shí yǒu èr yí jiè bù dé zuò fó shì
薨时年八十有二，遗戒不得作佛事。
lèi fēng zhì nán hǎi jùn gōng shì qīng xiàn
累封至南海郡公，谥清献。
hóng zī kuí zì shùn shù wū qián rén
洪咨夔，字舜俞，于潜人。
jiā dìng èr nián jìn shì shòu rú gāo zhǔ bù xún shì wèi ráo zhōu jiào shòu
嘉定二年进士，授如皋主簿，寻试为饶州教授。
zuò dà zhì fù lóu yào shǎng shí zhī
作《大治赋》，楼钥赏识之。
shòu nán wài zōng xué jiào shòu yǐ yán qù
授南外宗学教授，以言去。
dīng mǔ yōu fú chú yīng bó xué hóng cí kē zhí yuàn zhuāng xià jǔ zì dài
丁母忧，服除，应博学宏词科，直院庄夏举自代。
cuī yǔ zhī shuài huái dōng pì zhì mù fǔ biān shì xiān xī wèi jìn lì
崔与之帅淮东，辟置幕府，边事纤悉为尽力。
qiū shòu juàn dài yǔ zhī wèi shuài jīn rén fàn liù hé yáng zhōu bì mén shè shǒu zī kuí jí yì shòu juàn yán yuē jīn rén jì chu bì wèi zhì yáng nǎi xiān zì shì ruò bù tè huái zuǒ zhī rén xīn dòng ér jīn rén qiě jiāo bì lái yǐ
丘寿隽代与之为帅，金人犯六合，扬州闭门设守，咨夔亟诣寿隽言曰："金人忌楚，必未至扬，乃先自示弱，不特淮左之人心动，而金人且骄必来矣。
dì dāng yuǎn chì hòu jīng jiān tàn jiǎn shì mǎ zhāng wài jùn shēng yuán ér dà kāi chéng mén yàn rán rú píng shí
第当远斥堠、精间探，简士马，张外郡声援而大开城门，晏然如平时。
ruò jīn rén guǒ lái fàn mǒu dāng shēn rèn zhī
若金人果来犯，某当身任之。
shòu juàn kuì xiè
"寿隽愧谢。
yǐ ér jīn rén guǒ dùn
已而金人果遁。
shān yáng jiān shuài shì qīng zhōu zhāng lín qīng xiàn tóng qián èr shí wàn mín zī kuí wèi yi yǐ suǒ xiàn jiù kào qí jūn rú táng wèi bó gù shì shǐ wú qīng liàng zhōng guó xīn
山阳兼帅事青州张林清献铜钱二十万缗，咨夔谓宜以所献就犒其军，如唐魏博故事，使无轻量中国心。
shuài nǎi lìng shū qí bàn lín yì bù fù lái
帅乃令输其半，林亦不复来。
yǔ zhī shuài chéng dū qǐng yú dì shòu zī kuí jí tián lìng tōng pàn chéng dū fǔ
与之帅成都，请于帝，授咨夔籍田令、通判成都府。
yǔ zhī wèi zhì zhì shǐ shǒu xí zī kuí zì jìn cí yuē jīn dāng kāi chéng xīn bù gōng dào hé xī nán rén wù yǐ jì guó shì nǎi yī wèi yǒu wén ér xiān jí mén shēng gù lì shì shì rén sī yě
与之为制置使，首檄咨夔自近，辞曰："今当开诚心、布公道，合西南人物以济国事，乃一未有闻而先及门生、故吏，是示人私也。
zú bù shòu wéi yǐ tōng pàn zhí shì wǎng lái xiào zhōng shǔ rén gāo zhī
"卒不受，惟以通判职事往来效忠，蜀人高之。
xún zhī lóng zhōu
寻知龙州。
zhōu suì gòng fū jīn lǜ kē kuàng hù zī kuí yuē jiāng fèng shàng nǎi lì mín hu
州岁贡麸金，率科矿户，咨夔曰："将奉上乃厉民乎？
chū guān qián shì zhī
"出官钱市之。
jiāng yóu zhī mín suì shù biān fù kǔ yùn xiǎng wèi qǐng yú zhì cáo sī miǎn zhī
江油之民岁戍边，复苦𫗥饷，为请于制、漕司免之。
huǐ shān ài cí gèng cí zhū gě liàng gào qí mín yuē wú shì chóu chóu ér wàng fù mǔ
毁邓艾祠，更祠诸葛亮，告其民曰："毋事仇雠而忘父母。
hái cháo wèi mì shū láng qiān jīn bù yuán wài láng
还朝，为秘书郎，迁金部员外郎。
huì zhào qiú zhí yán kǎi rán yuē wú kě yǐ jìn yán wù zhǔ yǐ
会诏求直言，慨然曰："吾可以尽言寤主矣。
qí fù jiàn qí shū yuē wú néng chī qié zi fàn rǔ wú yōu
"其父见其疏，曰："吾能吃茄子饭，汝无忧。
shǐ mí yuǎn dú zhì jì wáng zhī sǐ fēi bì xià běn xīn dà huì zhì yú de
"史弥远读至"济王之死，非陛下本心"，大恚，掷于地。
zhuǎn kǎo gōng yuán wài láng
转考功员外郎。
zhuǎn duì fù yán li quán bì wèi guó huàn
转对，复言李全必为国患。
yú shì tái jiàn li zhī xiào liáng chéng dà jiāo lùn juān èr zhì
于是台谏李知孝、梁成大交论，镌二秩。
dú shū gù shān qī nián ér mí yuǎn sǐ dì qīn zhèng wǔ rì jí yǐ lǐ bù yuán wài láng zhào rù jiàn qǐ yǎng yīng míng zhī qì jí lùn jūn zǐ xiǎo rén zhī fēn
读书故山，七年而弥远死，帝亲政五日，即以礼部员外郎召，入见，乞养英明之气，及论君子小人之分。
dì wèn jīn rì jí wù duì yǐ jìn jūn zǐ ér tuì xiǎo rén kāi chéng xīn ér bù gōng dào
帝问今日急务，对以"进君子而退小人，开诚心而布公道"。
qiě yán zài bì xià yī niàn jiān níng
且言"在陛下一念坚凝"。
yòu wèn zài wài rén wù duì yǐ cuī yǔ zhī hù shǔ ér guī xián jū shí nián zhōng shǐ quán dé zhī lǎo chén ruò qù qí lái kě wèi cháo tíng zhòng
又问在外人物，对以"崔与之护蜀而归，闲居十年，终始全德之老臣，若趣其来，可为朝廷重。
zhēn dé xiù wèi le wēng bì xià suǒ jiǎn zhī dāng jù zhī běn cháo
真德秀、魏了翁陛下所简知，当聚之本朝。
yì rì yǔ wáng suì bìng bài jiān chá yù shǐ
翼日，与王遂并拜监察御史。
zī kuí gǎn jī zhī yù wèi suì yuē cháo wú qīn zhuó tái jiàn jiǔ yǐ yào dāng jí běn qióng yuán ér xiān lùn zhī
咨夔感激知遇，谓遂曰："朝无亲擢台谏久矣，要当极本穷原而先论之。
nǎi shàng shū yuē chén lì kǎo wǎng gǔ zhì luàn zhī yuán quán guī rén zhǔ zhèng chū zhōng shū tiān xià wèi yǒu bù zhì
"乃上疏曰："臣历考往古治乱之原，权归人主，政出中书，天下未有不治。
quán bù guī rén zhǔ zé lián jí yī yí gāng cháng qiě bù lì xī zhèng zhī wèn
权不归人主，则廉级一夷，纲常且不立，奚政之问？
zhèng bù chū zhōng shū zé fù xīn wú jì bì zhuǎn ér tā shǔ xī quán zhī lǎn
政不出中书，则腹心无寄，必转而他属，奚权之揽？
cǐ bā zhèng yù qún chén suǒ yǐ dú guī zhī wáng ér zhào zhī zhě bì tiān guān zhǒng zǎi yě
此八政驭群臣，所以独归之王，而诏之者必天官冢宰也。
bì xià qīn zhèng yǐ lái wēi fú cāo bǐng shōu hái zhǎng wò yáng tíng chū lìng zhèn hàn hǎi yǔ tiān xià shǐ zhī yǒu wú jūn
陛下亲政以来，威福操柄，收还掌握，扬廷出令，震撼海宇，天下始知有吾君。
yuán shǒu jì míng gǔ gōng bù róng yú zì duò chè fù fēng ba xiān xíng zuò zhèng shì táng yǐ zhì shì tiān xià shǐ zhī yǒu cháo tíng
元首既明，股肱不容于自惰，撤副封，罢先行，坐政事堂以治事，天下始知有朝廷。
cǐ qí dà quán dà zhèng yì lüè jǔ yǐ
此其大权、大政，亦略举矣。
rán zhōng shū zhī bì duān qí dà zhě yǒu sì yī yuē zì yòng èr yuē zì zhuān sān yuē zì sī sì yuē zì gù
然中书之敝端，其大者有四：一曰自用，二曰自专，三曰自私，四曰自固。
yuàn bì xià yú cóng róng lùn dào zhī qǐng xuān shì chén yán bǐ dà chén chōng chū zhì ér jiā dìng lì chéng wǎng zhé ér tú fāng lái yǐ yǎng chēng lì jīng gēng shǐ zhī yì
愿陛下于从容论道之顷，宣示臣言，俾大臣充初志而加定力，惩往辙而图方来，以仰称励精更始之意。
dì jiā nà zhī
"帝嘉纳之。
yòu shǒu qǐ ba shū mì shǐ xuē jí yǐ lì dà chén zhī jié zhāng sān shàng zú chū zhī
又首乞罢枢密使薛极以厉大臣之节，章三上，卒出之。
qí tā dé zuì qīng yì zhě xiāng jì hé qù cháo gāng dà zhèn
其他得罪清议者，相继劾去，朝纲大振。
míng nián gǎi yuán duān píng
明年，改元端平。
zī kuí yù qǐ yú zhēng yuè shuò xià zhào qiú zhí yán shǐ rén rén de jìn yán wú yǐn yòu qǐ lìng nèi zhí rèn zhī qióng zhě gè jǔ suǒ zhī jiē cóng zhī
咨夔预乞于正月朔下诏求直言，使人人得尽言无隐，又乞令内职任之穹者各举所知，皆从之。
shí dēng jìn zhū rú yǐ guǎng jiǎng dú shuō shū zhī xuǎn
时登进诸儒，以广讲读、说书之选。
zī kuí yán shèng xué zhī shí suǒ dāng jiǎng míng ér tuī xíng zhě yǒu liù yī qīn mù běn zhī
咨夔言圣学之实，所当讲明而推行者有六：一，亲睦本支；
èr zhèng shǐ guī mén
二，正始闺门；
sān jǐng sù shì yù
三，警肃侍御；
sì shěn zhèng yá yòng shè
四，审正邪用舍；
wǔ chǔ yǎng wén wǔ zhī cái
五，储养文武之才；
liù yōu gēn běn wú shēng shì yāo gōng
六，忧根本无生事邀功。
yòu yán cháng píng yì cāng yán kè jí miáo shuì duō qǔ zhī bì
又言常平义仓、盐课及苗税多取之敝。
jīng hú yǐ bā líng tú lái shàng zī kuí yuán shào xīng liú sī fèng biǎo bā líng jí dōng jìn dà dū dū qīn yè wǔ líng gù shì qǐ xiān zhào zhì chén wǎng shěng sì hái bié yì cháo jì
京湖以《八陵图》来上，咨夔援绍兴留司奉表八陵及东晋大都督亲谒五陵故事，乞先诏制臣往省，俟还，别议朝祭。
yòu fù yǐ wán yán shǒu xù gǔ lái xiàn shí xiāng chǐ dà qí shì zī kuí yuē cǐ xiǔ gǔ ěr hán zhī yǐ zàng dà lǐ sì kě yě
又复以完颜守绪骨来献，时相侈大其事，咨夔曰："此朽骨耳，函之以葬大理寺可也。
dì dāng yǐ jīn wáng gào jiǔ miào guī zhū zǔ zōng dé zé kuàng yǔ dà dí wèi lín bào hǔ zhěn jiāo shì biàn pǒ cè gù kě chǐ yīn rén zhī huò shǐ biān chén lùn gōng cháo chén sòng dé
第当以金亡告九庙，归诸祖宗德泽，况与大敌为邻，抱虎枕蛟，事变叵测，顾可侈因人之获，使边臣论功，朝臣颂德。
qiě bì xià zhī mù chóng zhèng shòu fú zhī yuán yòu dú bù jiàn duān mén shòu xiáng zhī chóng níng hu
且陛下知慕崇政受俘之元祐，独不鉴端门受降之崇宁乎？
rán bù guǒ xī cóng
"然不果悉从。
zhuó diàn zhōng shì yù shǐ huì wáng dìng rù tái chá lì dǐ jiǎng zhòng zhēn zī kuí nǎi àn dìng jí shì shàn liáng qǐ ba zhī
擢殿中侍御史，会王定入台察，力诋蒋重珍，咨夔乃按定疾视善良，乞罢之。
yuè sān rì zuǒ qiān dìng ér zhuó zī kuí zhōng shū shè rén xún jiān quán lì bù shì láng yǔ zhēn dé xiù tóng zhī gòng jǔ é jiān zhí xué shì yuàn
越三日，左迁定，而擢咨夔中书舍人，寻兼权吏部侍郎，与真德秀同知贡举，俄兼直学士院。
shí zī kuí kǒu yáng yǐ shēn fù shàng shū wèi dāng yǐn jiù huǐ guò qiě qǐ cí dì yuē qīng zài cháo duō yǒu bì yì hé qīng qù
时咨夔口疡已深，复上疏谓当引咎悔过，且乞祠，帝曰："卿在朝多有裨益，何轻去？
zī kuí zòu chén shù bèi tái jiàn gěi shè jiē bù néng è liù yuè zhī shī hé bǔ yú cháo
"咨夔奏："臣数备台谏、给舍，皆不能遏六月之师，何补于朝？
chén bìng jiǔ dāng qù qù yóu zú bì fēng sú
臣病久当去，去犹足裨风俗。
dì miǎn liú zhī qiān lì bù shì láng jiān jǐ shì zhōng
"帝勉留之，迁吏部侍郎兼给事中。
zòu bǐ xùn sī chéng sú huà shí wèi gèng suǒ shì yǐ yī gōng shuò wàn sī zhě dú bì xià ěr ér hǎo lè yíng shàn qīn hòu jìn shǔ bǎo hù jiù chén ruò wèi néng wú suǒ xì léi
奏："比徇私成俗，化实未更，所恃以一公铄万私者，独陛下耳，而好乐营缮，亲厚近属，保护旧臣，若未能无所系累。
shàng zài wèi yú yī jì guó běn wèi lì wèi yǒu gǎn shēn yán zhī zhě zī kuí qǐ zé zōng shì zǐ yǎng zhī bìng wèi jì wáng lì hòu
"上在位逾一纪，国本未立，未有敢深言之者，咨夔乞择宗室子养之，并为济王立后。
zhuó jǐ shì zhōng shǐ sōng zhī rù xiàng zhào fù quē xià jìn xíng bù shàng shū bài hàn lín xué shì zhī zhì gào
擢给事中，史嵩之入相，召赴阙下，进刑部尚书，拜翰林学士、知制诰。
qiú qù yù lì jiā duān míng diàn xué shì zú
求去愈力，加端明殿学士，卒。
yù bǐ hóng zī kuí gěng liàng zhōng què yǒu zhù qīn zhèng yǔ zhí zhèng ēn lì tè zèng liǎng guān
御笔："洪咨夔鲠亮忠悫，有助亲政，与执政恩例，特赠两官。
qí yí wén yǒu liǎng hàn zhào lìng lǎn chāo chūn qiū shuō wài nèi zhì zòu yì shī wén xíng yú shì
"其遗文有《两汉诏令揽抄》、《春秋说》、外内制、奏议、诗文行于世。
xǔ yì zì chéng zi jiǎn zhōu rén
许奕，字成子，简州人。
yǐ fù rèn zhǔ cháng jiāng bù
以父任主长江簿。
dīng nèi jiān miǎn sàng diào fú chéng wèi
丁内艰，免丧调涪城尉。
qìng yuán wǔ nián níng zōng qīn zhuó jìn shì dì yī shòu qiān shū jiàn nán dōng chuān jié dù pàn guān
庆元五年，宁宗亲擢进士第一，授签书剑南东川节度判官。
wèi qī nián chí suǒ shēng fù xīn sàng zhào wèi mì shū shěng zhèng zì qiān jiào shū láng jiān wú xīng jùn wáng fǔ jiào shòu
未期年，持所生父心丧，召为秘书省正字，迁校书郎兼吴兴郡王府教授。
xún qiān mì shū láng zhù zuò zuǒ láng zhù zuò láng quán kǎo gōng láng guān fēi bào yè wèn jí bù chū
寻迁秘书郎、著作佐郎、著作郎，权考功郎官，非报谒问疾不出。
qiān qǐ jū shè rén hán tuō zhòu yì kāi biān yì yí shū yuē jīn rì zhī shì rú yuán qì jǐn shǔ bù zú yǐ dāng hán shǔ zhī kòu
迁起居舍人，韩侂胄议开边，奕贻书曰："今日之势，如元气仅属，不足以当寒暑之寇。
yòu yīn zhuǎn duì lùn jīn rì zhī jí wéi bèi biān ér cháo tíng yàn rán bǎi guān chōng wèi rú píng shí
"又因转对，论："今日之急惟备边，而朝廷晏然，百官充位如平时。
jīng xi huái shàng zhī shī bài tóng fá yì
京西、淮上之师败同罚异。
zǒng lǐng wáng rén yě ér tīng xuān fǔ sī jié zhì huò wèi cān móu
总领，王人也，而听宣抚司节制，或为参谋。
miào táng zhī yì wài tíng mò de wén hù shèng zhī jūn bàn fā yú wài ér jìn wèi dān bó
庙堂之议，外廷莫得闻，护圣之军，半发于外，而禁卫单薄。
qǐ jū kān zāng lì yǒng fèi wù yòng
"乞鞫勘赃吏，永废勿用。
tè yǔ fàng xíng yǐ qǐ jiǎo xìng zhě yi jiā è jué
特与放行以启侥幸者，宜加遏绝。
suǒ yán jiē tuō zhòu suǒ bù lè yě
所言皆侂胄所不乐也。
shǔ dào jì píng yǐ qǐ jū shè rén xuān fǔ sì chuān
蜀盗既平，以起居舍人宣抚四川。
yì wèi shǐ cóng zhōng qiǎn bì yān shí nǎi zhì jì yòu tú yún kào shī ér bù yǐ jīng bié shū tè wèi zhǐ wú yǐ wèi shǔ fù lǎo zhī wàng
奕谓："使从中遣，必淹时乃至，既又徒云犒师，而不以旌别淑慝为指，无以尉蜀父老之望。
zhí zhèng shì qí yán
"执政是其言。
yòu qǐng yù cháo huì qǐ jū láng shè rén fēn zuǒ yòu lì rú cháng yí
又请："遇朝会，起居郎、舍人分左右立如常仪。
qián hòu diàn zuò shì lì guān yù zuò dōng nán miàn xi lì kě yǐ huò wén shèng xùn chuán shì wú jí
前后殿坐，侍立官御坐东南面西立，可以获闻圣训，传示无极。
chén liáo zòu shì yì bù gǎn yì
臣僚奏事，亦不敢易。
zhào xià qí shū tǎo lùn zhī
"诏下其疏讨论之。
qiǎn yì shǐ jīn yì yǔ gǔ ròu sǐ jué yì zhí zhèng qù shòu zhǐ qǐng xíng zhí zhèng yuē jīn rén yào suǒ yì wèi jué zhě shàng duō jīn jiāng nài hé
遣奕使金，奕与骨肉死诀，诣执政趣受指请行，执政曰："金人要索，议未决者尚多，今将奈何？
yì yuē wǎng jí yì shí yì cháng wèi zēng suì bì guī fú lǔ huò kě ěr wài cǐ qí kě cóng hu
"奕曰："往集议时，奕尝谓增岁币、归俘虏或可耳，外此其可从乎？
bù kě xíng zhě dāng sǐ shǒu zhī
不可行者，当死守之。
xún qiān qǐ jū láng jiān quán jǐ shì zhōng yǐ guó shì wèi jì lì cí bù xǔ
"寻迁起居郎兼权给事中，以国事未济力辞，不许。
jīn rén wén yì míng jiǔ lǐ yà shén gōng fāng qīng shǔ lí gōng xiāng jù èr shí lǐ zhì shì tè wèi yì hái nèi
金人闻奕名久，礼迓甚恭，方清暑，离宫相距二十里，至是特为奕还内。
fāng shè yì pò dì shí yǒu yī nǎi zú xíng chéng
方射，奕破的十有一，乃卒行成。
hái zòu dì yōu láo jiǔ zhī yì fù zòu hé bù kě shì yi qì jì gāng liàn jiāng zú shǐ qū xìn jìn tuì zhī quán fù guī yú wǒ
还奏，帝优劳久之，奕复奏："和不可恃，宜葺纪纲，练将卒，使屈信进退之权，复归于我。
kè yǒu yǐ shǐ shì hè zhě yì wǔ rán yuē shì qǐ de yǐ zhě wú shēn wéi tiān xià kuì zhī
"客有以使事贺者，奕怃然曰："是岂得已者，吾深为天下愧之。
quán lǐ bù shì láng tiáo liù shì yǐ xiàn
权礼部侍郎，条六事以献。
é jiān shì jiǎng
俄兼侍讲。
huì jiàn guān wǔ jū ān fu bó chéng yǐ yán shì qù zhí yì shàng shū lì zhēng zhī
会谏官五居安、傅伯成以言事去职，奕上疏力争之。
qí hòu yòu yīn zāi yì shēn yán yuē bǐ nián shàng xià yǐ yán wéi huì jiàn guān wú gù ér qù zhě zài yǐ
其后又因灾异申言曰："比年上下以言为讳，谏官无故而去者再矣。
yǐ yán míng guān qiě bù dé jǐn kuàng shū yuǎn hu
以言名官，且不得尽，况疏远乎。
yòu lùn yòng bīng yǐ lái zī shǎng fàn làn jiǎo xìng jié chū yi jiā cái zhì
"又论："用兵以来，资赏泛滥，侥幸捷出，宜加裁制。
xià hàn zhào qiú yán yì yán dāng yǐ shí yì xíng shí zhèng huó mín yú sǐ bù kě zé cháng yú dǎo cí zhī jiān ér yǐ yě
"夏旱，诏求言，奕言："当以实意行实政，活民于死，不可责偿于祷祠之间而已也。
huáng zhì dū chéng rán hòu xià lǐ sì jiǎng pú jì shú fēi wáng tǔ gù jí jìng ér jù ǒu bù zhì niǎn xià zé zhōng bù yǐ wèi zāi hu
蝗至都城，然后下礼寺讲酺祭，孰非王土，顾及境而惧，偶不至辇下，则终不以为灾乎。
yòu yuē quán chén zhī zhū yě xià zhì lǘ xiàng huān shēng rú léi
"又曰："权臣之诛也，下至闾巷，欢声如雷。
gài gēng huà zhī chū rén yǒu hòu wàng jiǔ ér wú yǐ xiāng yuǎn yě cǐ bàng dú zhī suǒ cóng shēng
盖更化之初，人有厚望，久而无以相远也，此谤讟之所从生。
yòu yuē nèi jiàng fēi shèng shì shì yě wáng xuán jìn zhuàng bù shí ér jīng yíng yǐ qiú xìng miǎn péi shēn hé rén zhòu wèi dài yù qì xiè
"又曰："内降非盛世事也，王璇进状不实而经营以求幸免，裴伸何人，骤为带御器械。
shí yìng zhào zhě shén zhòng yì yán zuì wéi kǎi qiē
"时应诏者甚众，奕言最为剀切。
shè jiān shì dú měi jìn dú zhì gǔ jīn zhì luàn bì cān yán shí shì yuàn bì xià shì sī shè yù shì ruò cǐ dāng hé yǐ chù zhī
摄兼侍读，每进读至古今治乱，必参言时事："愿陛下试思，设遇事若此，当何以处之。
bì gǒng mò yí shí sì dì níng sī nǎi xú jìng qí shuō
"必拱默移时，俟帝凝思，乃徐竟其说。
dì yuē rú cǐ zé jīng yán bù tú shè yǐ
帝曰："如此则经筵不徒设矣。
qiān lì bù shì láng jiān xiū yù dié guān jiān quán jǐ shì zhōng lùn bó shí yǒu liù shì jiē guì zú jìn xí zhī náo zhèng tǐ zhě
迁吏部侍郎兼修玉牒官，兼权给事中，论驳十有六事，皆贵族近习之挠政体者。
ér fēng hái liú dé xiù zèng diǎn gāo wén hǔ zhī fèng cí shì lùn yóu wěi zhī
而封还刘德秀赠典、高文虎之奉祠，士论尤韪之。
jiā yáng cì shān shǎo bǎo yǒng yáng jùn wáng yì shàng shū yuē zì gǔ wài qī ēn chǒng tài shèn xiān bù huò jiù tiān dào è yíng lǐ suǒ bì zhì
加杨次山少保、永阳郡王，奕上疏曰："自古外戚恩宠太甚，鲜不祸咎，天道恶盈，理所必至。
cì shān guǒ cí zé yi cóng zhī rú yù gèng shì yōu ēn zé chāo zhuǎn shǎo fù zài bì xià jì lóng yú ēn zài cì shān zhī zhǐ yú yì gù bù xiū zāi
次山果辞，则宜从之，如欲更示优恩，则超转少傅，在陛下既隆于恩，在次山知止于义，顾不休哉！
yòu yán shǐ mí yuǎn lì cí ēn mìng yi cóng zhī yǐ chéng qí měi
"又言："史弥远力辞恩命，宜从之以成其美。
shū rù bù bào
"疏入，不报。
yì suì wò jiā qiú bǔ wài yǐ xiǎn mó gé dài zhì zhī lú zhōu
奕遂卧家求补外，以显谟阁待制知泸州。
mí yuǎn wèn suǒ yù yán yì yuē bǐ guān shí shì tiáo hù zhī gōng shēn fú chí zhī yì shǎo fēi cháo tíng zhī lì yě
弥远问所欲言，奕曰："比观时事，调护之功深，扶持之意少，非朝廷之利也。
jiā xù lú jù jiē yí rǎng dǒng mán mǐ zài dà rù fú shā bīng mín sì lù chuàng ān biān sī qióng zhì qí shì
嘉、叙、泸俱接夷壤，董蛮米在大入，俘杀兵民，四路创安边司穷治其事。
yì de yí rén zhì zhī yǐ zhì suǒ lüè yóu shì wǔ ān biān sī
奕得夷人质之以致所掠，由是迕安边司。
yí qiú wáng càn fú shān mù wàn jì rù gǔ yì lǜ qí dàng shuǐ lù zhī xiǎn qū zhī
夷酋王粲浮檆木万计入贾，奕虑其荡水陆之险，驱之。
ān fǔ shǐ ān bǐng xīn lì dà gōng chán jì rì wén zǎi xiàng qián xiàng zǔ chū bàng shū wèn yì yì kuì ér yán shì bù ài yī sǐ ér yīn yú zhòng duō zhī kǒu yì kě bēi yě
安抚使安丙新立大功，谗忌日闻，宰相钱象祖出谤书问奕，奕喟而言："士不爱一死而因于众多之口，亦可悲也。
yì yuàn yǐ bǎi kǒu bǎo zhī
奕愿以百口保之。
xiàng zǔ fú rán yuē gōng xī ān zǐ wén ruò cǐ hu
"象祖艴然曰："公悉安子文若此乎？
shì yǔ wén shào jié xuān fǔ jīng hú hái yì yuē pū yuàn yì bǎi kǒu yǐ xìn xǔ gōng zhī yán
"适宇文绍节宣抚荆湖还，亦曰："仆愿亦百口以信许公之言。
yú shì yì lùn dùn xī wěi jì yì zhuān
"于是异论顿息，委寄益专。
yì yú bǐng shēn xiāng zhī ér zhí shì suǒ guān bì fǎn fù biàn shù yǐ qiú zhí
奕于丙深相知，而职事所关必反复辩数以求直。
qí hòu shì duō pàn bǐng yì dú yǐ shū shū hòu wèn yù shù
其后士多畔丙，奕独以书疏候问愈数。
yí zhī kuí zhōu biǎo cí bù xíng gǎi zhī suì níng fǔ
移知夔州，表辞不行，改知遂宁府。
juān mín qián shù shí wàn yǐ dài mín shū fù yán cè zhī lì yǐ yǎng shì wèi fú liáng zuò dī shù bǎi zhàng mín dé zhī huà xiàng cí yú xué
捐缗钱数十万以代民输，复盐策之利以养士，为浮梁作堤数百丈，民德之，画像祠于学。
jìn lóng tú gé dài zhì jiā bǎo mó gé zhí xué shì zhī tóng chuān fǔ
进龙图阁待制，加宝谟阁直学士，知潼川府。
lín yǔ huài chéng chè ér zhù zhī bù yǐ fán mín yì juān mín qián shí èr wàn wèi shí xiàn mín dài shū yú shì qí mín yì xiāng yǔ cí yú dōng shān sēng shè
霖雨坏城，撤而筑之，不以烦民，亦捐缗钱十二万为十县民代输，于是其民亦相与祠于东山僧舍。
huì jīn rén bài méng shǔ dào zhèn rǎo yì qǐng sù xuǎn wēi wàng dà chén xuān fǔ xìn shǎng bì fá yǐ jiǎng zhōng yì shōu rén xīn
会金人败盟，蜀道震扰，奕请"速选威望大臣宣抚，信赏必罚，以奖忠义、收人心。
yòu yán zhōng yì zhī zhāo tǐ shì dào chí bīng shí dùn zēng wèi zhī yōu jì qiě zhǎn jiāng zhī rén wèi wén bāo zhuó bài jūn zhī jiàng wèi jiàn shī xíng shì shì bù jué jiāng yǒu hòu shí zhī huǐ
"又言："忠义之招，体势倒持，兵食顿增，未知攸济，且斩将之人未闻褒擢，败军之将未见施行，事势不决，将有后时之悔。
yù shǐ hé yì qī wǎng jiàng yī guān
"御史劾奕欺罔，降一官。
zhào tí jǔ yù jiàng gōng wèi shù yuè tè fù yuán guān tí jǔ chóng fú gōng
诏提举玉降宫，未数月，特复元官，提举崇福宫。
huán jiā cǎo yí biǎo yuē zì niàn běn fēi shuāi bìng chū rǎn wēi kē
还家，草遗表曰："自念本非衰病，初染微疴。
dāng tāng yùn kě qù zhī shí chén yǐ jí ér wèi huì
当汤熨可去之时，臣以疾而为讳；
jí zhēn shí yǐ qióng zhī hòu yī shù shǒu ér mò tú
等到用石针都不能治好的时候，医生也束手无策了。
jìng yán gāo huāng suǒ zhì zhī yóu dà dǐ mài luò bù tōng zhī gù
靖言膏肓所致之由，大抵脉络不通之故。
jiē yù fěng jiàn zhī yì
"皆寓讽谏之意。
jìn xiǎn mó gé zhí xué shì zhì shì zèng tōng yì dài fū
进显谟阁直学士致仕，赠通议大夫。
chū yì zhī shǒu lú dì gù lǐ bù shàng shū zhāng yǐng yuē xǔ yì yǐ qù hu
初，奕之守泸，帝顾礼部尚书章颖曰："许奕已去乎？
qǐ jū shè rén zhēn dé xiù shì dì qián lùn rén cái shàng yǐ gǔ gěng chēng zhī
"起居舍人真德秀侍帝前，论人才，上以骨鲠称之。
yì tiān xìng xiào yǒu sòng sǐ xù gū ēn yì bèi zhì
奕天性孝友，送死恤孤，恩意备至。
tōng zhòu lì shū suǒ zhe yǒu máo shī shuō lún yǔ shàng shū zhōu lǐ jiǎng yì zòu yì zá wén xíng shì
通籀隶书，所著有《毛诗说》、《论语尚书周礼讲义》、奏议、杂文行世。
chén jū rén zì ān xíng xīng huà jūn rén
陈居仁，字安行，兴化军人。
fù tài fǔ shǎo qīng gāo qǔ míng zhōu wāng shì nǚ yīn jiā yān
父太府少卿膏，娶明州汪氏女，因家焉。
gāo chū wèi fén zhōu jiào shòu zuǒ shǒu chén zhāng kè jiǎn hàn jīn rén
膏初为汾州教授，佐守臣张克戬捍金人。
hòu zhī huì zhōu dān mǎ zào céng gǔn lěi pì xiǎo jiàng zhī
后知惠州，单马造曾衮垒，譬晓降之。
yín sēng wáng fǎ ēn móu nì shì jué huò qǐng tú chéng gāo fāng wèi yù shǐ lì lùn duō shā fēi shèng shì shì xié cóng zhě xī kuān yòu zhī
鄞僧王法恩谋逆事觉，或请屠城，膏方为御史，力论多杀非圣世事，胁从者悉宽宥之。
jū rén nián shí sì ér gū yǐ yīn shòu yán shān wèi
居仁年十四而孤，以荫授铅山尉。
shào xīng èr shí yī nián jǔ jìn shì
绍兴二十一年举进士。
qín guì yǔ gāo yǒu gù yǒu quàn yǐ yī jiàn kě de měi guān jū rén yuē shì yǒu mìng yān
秦桧与膏有故，有劝以一见可得美官，居仁曰："是有命焉。
zhōng bù zì tōng
"终不自通。
yí yǒng fēng lìng rù yán xíng zài diǎn jiǎn shàn jūn jī shǎng jiǔ kù suǒ dí chǎng zhào xiū gāo zōng shèng zhèng miào xuǎn liáo shǔ yǔ fàn chéng dà bìng chōng jiǎn tǎo guān
移永丰令，入盐行在点检赡军激赏酒库所籴场，诏修《高宗圣政》，妙选寮属，与范成大并充检讨官。
huái diàn jiāo bīng wèi qǐ yǐ zōng zhèng shǎo qīng shǐ jīn pì jū rén mù xià
淮甸交兵，魏杞以宗正少卿使金，辟居仁幕下。
shí hé zhàn wèi jué jīn bīng zhù huái běi rén qíng xiōng jù tū qí dà zhì wān gōng jiā dào jū rén shàng mǎ yóu cóng róng jǔ jiǔ shǔ qǐ tiān hán qiě lèi cǐ shāng
时和战未决，金兵驻淮北，人情恟惧，突骑大至，弯弓夹道，居仁上马，犹从容举酒属杞："天寒且酹此觞。
guān zhě zhuàng zhī
"观者壮之。
nǎi yù jīn rén kāi dào rù zú chéng lǐ jiǎn suì bì ér hái
乃谕金人开道入，卒成礼，减岁币而还。
yīn chū jiāng shǎng zhuǎn chéng yì láng shòu zhū wáng gōng dà xiǎo xué jiào shòu
因出疆赏，转承议郎，授诸王宫大小学教授。
qǐ bǐng guó bǐng jū rén rěn pín xū yuǎn cì wèi cháng qiú jìn
杞秉国柄，居仁忍贫需远次，未尝求进。
yú yǔn wén yù yǐn yǐ wéi yòng bù jiù
虞允文欲引以为用，不就。
yǔn wén yù yǔ lùn bīng xiè bù néng tuì ér yí shū wèi yǒu dìng lì nǎi kě lì shì ruò tú wèi dà yán zhōng bì wú chéng xìng chéng yì xuán bài
允文欲与论兵，谢不能，退而贻书谓："有定力乃可立事，若徒为大言，终必无成，幸成亦旋败。
yǔn wén wèi zhī sè dòng
"允文为之色动。
xǐ zhǔ jūn qì jiān bù zōng zhèng xiū yù dié
徙主军器监簿、宗正修玉牒。
zhuǎn duì yán lì guó xū dìng guī mó bì xià fēi wú kě zhì zhī zī ér guī mó wèi lì
转对，言："立国须定规模，陛下非无可致之资，而规模未立。
xiào zōng chū pō bù yì yuē zhèn wèi cháng bù lì guī mó
"孝宗初颇不怿，曰："朕未尝不立规模。
jū rén zòu bì xià ruì yì huī fù jì nǎi tōng hé hé zhàn shǒu sān zhě qì jīn wèi dìng shú wèi guī mó yé
"居仁奏："陛下锐意恢复，继乃通和，和、战、守三者迄今未定，孰为规模耶？
yǔn wén yuē cǐ zhèng qián rì dìng lì zhī lùn mǒu jīn yì zhī cǐ yán zhī dāng yě
"允文曰："此正前日定力之论，某今益知此言之当也。
qiān jiāng zuò jiān chéng zhuǎn guó zǐ chéng
迁将作监丞，转国子丞。
jiǔ nián jìn mì shū chéng
九年，进秘书丞。
rù duì lùn wén wǔ bìng yòng cháng jiǔ zhī shù bì xià jiǎng jìn wǔ chén shēn de chí píng jiù piān zhī dào rán wèi bì de zhì móu yǒng lüè zhī shì huò duō pián nìng qīng zào zhī tú jiāng fù yǒu piān shèng zhī huàn
入对，论文武并用长久之术："陛下奖进武臣，深得持平救偏之道，然未必得智谋勇略之士，或多便佞轻躁之徒，将复有偏胜之患。
dì xǐ nà
"帝喜纳。
quán lǐ bù láng guān
权礼部郎官。
cháng yán tái gé yi duō yòng míng xí diǎn gù zhī shì dì wèn qí rén jū rén yǐ li dào mò jì duì
尝言台阁宜多用明习典故之士，帝问其人，居仁以李焘、莫济对。
fu shù rì zhào dào
甫数日，召焘。
jū rén lì qǐng wài nǎi zhī huī zhōu
居仁力请外，乃知徽州。
dì lìng bì cí wèi yù qiǎn zhī
帝令陛辞，慰谕遣之。
zhì jùn gào yǐ tiān zǐ jié jīng fèi yǐ huì jiǎn jí bù néng tuī guǎng shèng dé lì zé yǒu zuì
至郡，告以天子节经费以惠俭瘠，不能推广圣德，吏则有罪。
nǎi zhāo sān yá jūn zhí èr biǎo yú tíng yǒu shū nà zhōng dù ér zāo yì tuì zhě bào suǒ shū lì biǎo xià qīn shì zhī rén wú liú zhì lì bù néng cuò shǒu shū shuì zhě héng guǒ yíng yǐ guī
乃招三衙军，植二表于庭，有输纳中度而遭抑退者，抱所输立表下，亲视之，人无留滞，吏不能措手，输税者恒裹赢以归。
lín zhōu yǒu sòng duō yì tái shěng qǐ jué yú jū rén
邻州有讼，多诣台省乞决于居仁。
zhì mǎn bāng rén wǎn liú yóu jiàn dào shǐ de qù
秩满，邦人挽留，由间道始得去。
rù duì dì jǔ xīn ān zhī zhèng jiǎng zhī
入对，帝举新安之政奖之。
qǐng biān lèi lóng xīng yǐ lái kuān xù zhào lìng yǒu yuē fǎ jiǔ zé yì wán shì jiǔ zé yì dài
请编类隆兴以来宽恤诏令，有曰："法久则易玩，事久则易怠。
wéi shēn jiā jiè chì yǒu yǐ jǐng qí guān tīng zé qiān wàn nián yóu yī rì
惟申加戒饬，有以儆其观听，则千万年犹一日。
dì yuē míng yán yě
"帝曰："名言也。
yòu yán guī zhèng zhōng shùn guò yú yōu wò ér yù zhàn shì fǎn qīng
"又言："归正忠顺，过于优渥，而遇战士反轻。
cǐ cáo chū wàn sǐ cè xūn jīn lǎo yǐ tiān chà yǐ ba lǐn shāo bàn gěi zhì gài yú shì jūn shì jiě tǐ
此曹出万死策勋，今老矣，添差已罢，廪稍半给，至丐于市，军士解体。
qǐ jiā yōu xù yǐ zhōng shǐ niàn gōng zhī yì jiān hòu shēng tú bào zhī xīn
乞加优恤，以终始念功之意，坚后生图报之心。
dì lǎn zhī jiā tàn
"帝览之嘉叹。
huì jià dà yuè bái shí jí mìng zài tiān chà liǎng rèn yī liáng quán gěi sān jūn wèi zhī hū wǔ
会驾大阅白石，即命再添差两任，衣粮全给，三军为之呼舞。
liú wèi hù bù yòu cáo láng guān mìng wèi xià cháo fāng tuī huì yào shǎng dì yuē chén jū rén zhì xíng wèi tiān xià dì yī kě yīn shì bìng shǎng zhī
留为户部右曹郎官，命未下，朝方推《会要》赏，帝曰："陈居仁治行为天下第一，可因是并赏之。
tè zhuǎn cháo yì dài fū jiān quán dù zhī yòu jiān quán lǐ bù
"特转朝议大夫兼权度支，又兼权礼部。
huì shū shǔ quē yuán fāng jìn nǐ dì yuē qǐ yǒu rén cái rú chén jū rén ér kě jiǔ wèi láng hu
会枢属阙员，方进拟，帝曰："岂有人才如陈居仁而可久为郎乎？
jí shòu shū mì yuàn jiǎn xiáng wén zì xún wèi yòu sī qiān zuǒ sī yòu qiān jiǎn zhèng zhōng shū mén xià shěng zhū fáng gōng shì lì jiān zuǒ cáng zhū kù
"即授枢密院检详文字，寻为右司，迁左司，又迁检正中书门下省诸房公事，历兼左藏诸库。
jū rén qīn shì àn dú cháng wèi yǒu zuì xìng miǎn zé yuān zhě hé gào wū wǎng zhě qī rén jiē dāng xù fù
居仁亲视按牍，尝谓："有罪幸免则冤者何告，诬枉者七人皆当叙复。
zhí zhèng nán zhī jū rén tuì shū qí yuān zhuàng shàng zhī
"执政难之，居仁退，疏其冤状上之。
dì yuē jū rén jīng shěn shàng fù hé yí
帝曰："居仁精审，尚复何疑。
zhào yǐ hàn qiú yán jū rén qǐ mìng gōng qīng wu xíng kuān dà yù shǐ jīng tāng jí lùn cóng zhǎi zhī bì cǐ fēng wèi gé
"诏以旱求言，居仁乞命公卿务行宽大，御史京镗极论从窄之敝，此风未革。
jiǎ lì bù shàng shū shǐ jīn hái qiān qǐ jū láng xún jiān xiáng dìng yī sī chì lìng jiān quán zhōng shū shè rén fàn ēn làn shǎng fēng jiǎo wú suǒ bì
假吏部尚书使金，还，迁起居郎，寻兼详定一司敕令兼权中书舍人，泛恩滥赏，封缴无所避。
yīn yán ēn huì bù jí xiǎo mín míng wéi kuān bū fù shí yǐ huì wán mín ěr
因言："恩惠不及小民，名为宽逋负，实以惠顽民耳；
míng wéi shè yǒu zuì shí yǐ huì jiān mín ěr
名为赦有罪，实以惠奸民耳。
yuàn jǐn fàng tiān xià wǔ děng hù shēn dīng sì děng hù yī bàn
愿尽放天下五等户身丁，四等户一半。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
ān dìng wáng zǐ róng qǐ fēng qiè wèi fū rén jū rén jiǎo zòu dì xǐ yíng wèi yǒu bǔ fēng jiào
安定王子肜乞封妾为夫人，居仁缴奏，帝喜迎，谓有补风教。
yòu lùn jūn rén zhī dào guì zài zhí yào jīn bì xià qīn xì gù ér hū yuǎn yóu shì mò jié ér wàng dà tǐ yuàn jǔ gāng yào yǐ yù chén xià shěng sī lǜ yǐ yí jīng shén
又论："君人之道，贵在执要，今陛下亲细故而忽远猷，事末节而忘大体，愿举纲要以御臣下，省思虑以颐精神。
jié dàn lìng qīng zhōng shū zhī wu
"诘旦，令清中书之务。
quán zhí xué shì yuàn
权直学士院。
dì yuē nèi wài zhì xiàng wěi shù rén jīn chén jū rén yī rén dāng zhī bú jiàn qí nán
帝曰："内外制向委数人，今陈居仁一人当之，不见其难。
qǐ zhào dà chén bó yì jué fú fèi tài rǒng bīng jì dāng shěng zhī shù dìng juān chú zhī mù cǐ fù mín zhī yào shù yě
"乞诏大臣博议"绝浮费，汰冗兵，计当省之数，定蠲除之目，此富民之要术也。
yǐ jí yīng diàn xiū zhuàn zhī è zhōu zhù zhǎng dī hàn jiāng xīn ān lè liáo yǐ yǎng pín bìng zhī mín bō xián tián guī zhī
以集英殿修撰知鄂州，筑长堤捍江，新安乐寮以养贫病之民，拨闲田归之。
jìn huàn zhāng gé dài zhì yí jiàn níng fǔ
进焕章阁待制，移建宁府。
suì jī chū chǔ sù píng qí jià chí bū fù yǐ jù wàn jì dài shū jī líng jiǎn shuì
岁饥，出储粟平其价，弛逋负以巨万计，代输畸零茧税。
yǒu yīn gào dí shā rén zhě huì shè miǎn jū rén yuē cǐ luàn mín yě shì zhī jiāng fù chū wèi è
有因告籴杀人者，会赦免，居仁曰："此乱民也，释之将覆出为恶。
suì zhū zhī
"遂诛之。
guān chá tuī guān liǔ mǒu sǐ pín bù kè guī èr zi xíng gài yú dào wén ér lián zhī yǔ zhī yī shí mǎi tián yǐ yǎng zhī zé shī yǐ jiào zhī
观察推官柳某死，贫不克归，二子行丐于道，闻而怜之，予之衣食，买田以养之，择师以教之。
zhèn jiāng dà hàn yòu yí jū rén shǒu zhèn jiāng
镇江大旱，又移居仁守镇江。
qǐng yǐ mín qián shí sì wàn gěi bīng shí bù bào
请以缗钱十四万给兵食，不报；
wéi shū yǐ yì hàn chéng xiàng rán hòu xǔ
为书以义撼丞相，然后许。
fā shí mì wǎng chān zhī
发时密往觇之。
jiān qiǎn dí yùn yú jīng chǔ shāng rén shāng rén yuē shì chén dài zhì yé
间遣籴运于荆楚商人，商人曰："是陈待制耶？
zhēng yǐ sù jiù dí
"争以粟就籴。
jū rén qū huà yǒu fāng suǒ cún huó shù wàn jì
居仁区画有方，所存活数万计。
yīn jī mín zhì gǔ hǎi xiān jiè gǎng wèi shí shí dá dān tú jìng shàng xù xiè yǐ shí yǐ tōng cáo yùn
因饥民治古海鲜界港，为石〈石达〉丹徒境上，蓄泄以时，以通漕运。
zhì jiāng yīn jiān sēng
治江阴奸僧。
jiā bǎo wén gé dài zhì zhī fú zhōu
加宝文阁待制、知福州。
rù jìng yǒu jī mín xiào jù bù fèn yà bīng zhē jī zhī shǒu è jì qióng zì jīng sǐ
入境，有饥民啸聚，部分迓兵遮击之，首恶计穷，自经死。
zhì zōng shì zhī bào héng shēn gǔ dú zhī jiù jìn
治宗室之暴横，申蛊毒之旧禁。
yǒu zhào mìng qiú jiàn zhě zài jìn huá wén gé zhí xué shì tí jǔ tài píng xīng guó gōng zú zèng jīn zǐ guāng lù dài fu
有召命求间者，再进华文阁直学士，提举太平兴国宫，卒，赠金紫光禄大夫。
jū rén fēng dù níng yuǎn chù jǐ yìng wù yī yǐ chéng xìn
居仁风度凝远，处己应物，壹以诚信。
lín shì yì rán yǒu shǒu suǒ zhì hào chēng xún lì jiē lì cí sì zhī
临事毅然有守，所至号称循吏，皆立祠祀之。
yǒu zòu yì zhì gǎo shī wén xíng shì
有奏议、制稿、诗文行世。
zi zhuō
子卓。
zhuō zì lì dào shào xī yuán nián jìn shì qí hòu zhī jiāng zhōu yí níng guó fǔ
卓字立道，绍熙元年进士，其后知江州，移宁国府。
chéng xiàng yǐ gù yù jiàn zhī zhuō xiè bù wǎng chéng xiàng yì qì zhī
丞相以故欲见之，卓谢不往，丞相益器之。
li quán pàn chǐ qí jué zhào shū zhì huái rén yì zì lì
李全叛，褫其爵，诏书至淮，人益自励；
tài miào zāi jiàng zuì yǐ zhào jīng shī gǎn dòng jiē zhuō suǒ cǎo yě
太庙灾，降罪已诏，京师感动，皆卓所草也。
wèi qiān shū shū mì yuàn shì
为签书枢密院事。
wèi jǐ gài cí hái lǐ
未几，丐祠还里。
píng shēng bù yíng chǎn yè yǐ zàn shū suǒ chóu jīn zhù shì lún táng
平生不营产业，以赞书所酬金筑世纶堂。
xián jū shí yǒu liù nián zú nián bā shí yǒu liù
闲居十有六年，卒年八十有六。
jiāng zàng shì bù néng jù chéng xiàng wú qián wén zhī yí shū zhì zhì shǐ yǐ zhù
将葬，事不能具，丞相吴潜闻之，贻书制置使以助。
qí sūn dìng sūn lì qǐng shì yú cháo nǎi shì qīng mǐn
其孙定孙力请谥于朝，乃谥清敏。
liú hàn bì zì zhèng fu shàng yú rén
刘汉弼，字正甫，上虞人。
shēng èr suì ér gū mǔ xiè shì fǔ ér jiào zhī
生二岁而孤，母谢氏抚而教之。
jiā dìng jiǔ nián jǔ jìn shì shòu jí zhōu jiào shòu
嘉定九年举进士，授吉州教授。
lì jiāng xī ān fǔ sī gàn guān jiān nán yuè miào zhè xi tí jǔ chá yán sī gàn guān
历江西安抚司干官，监南岳庙、浙西提举茶盐司干官。
zhào shì guǎn zhí gǎi mì shū shěng zhèng zì xù qiān mì shū láng jiān yí wáng fǔ jiào shòu gǎi zhù zuò zuǒ láng jiān shǐ guǎn jiào kān quán kǎo gōng yuán wài láng
召试馆职，改秘书省正字，序迁秘书郎兼沂王府教授，改著作佐郎兼史馆校勘，权考功员外郎。
shēng zhù zuò láng zhī jiā xīng fǔ jiān bīng bù yuán wài láng gǎi jiān kǎo gōng
升著作郎、知嘉兴府兼兵部员外郎，改兼考功。
xún wèi kǎo gōng yuán wài láng jiān chóng zhèng diàn shuō shū biān xiū guó shǐ jiǎn tǎo shí lù zhuó jiān chá yù shǐ
寻为考功员外郎兼崇政殿说书、编修国史、检讨实录，擢监察御史。
chū zhī wēn zhōu
出知温州。
xún zhuó tài cháng shǎo qīng yǐ zuǒ sī jiàn zhào zhuó shì yù shǐ jiān shì jiǎng yǐ hù bù shì láng zhì shì
寻擢太常少卿，以左司谏召，擢侍御史兼侍讲，以户部侍郎致仕。
hàn bì xué míng yì lì zhī biàn wèi zhèng zì shí yìng zhào yán shì jí lùn zhì zāi mǐ zāi zhī dào
汉弼学明义利之辨，为正字时，应诏言事，极论致灾弭灾之道。
wèi jiào shū láng zhuǎn duì jǔ sū shì suǒ yán jié rén xīn hòu fēng sú cún jì gāng
为校书郎，转对，举苏轼所言结人心，厚风俗，存纪纲。
yòu lùn zhì kǔn dāng fù qí jiù róng sī dāng gè hái qí suǒ biān jùn shǒu dāng yòng wǔ chén
又论制阃当复其旧，戎司当各还其所，边郡守当用武臣。
yòu lùn jué hé zhàn yǐ dìng guó lùn hé jiāng huái yǐ yī shuài quán gōng shǎng fá yǐ lì rén xīn guǎng guī fǔ yǐ yòng rén cái
又论决和战以定国论，合江、淮以壹帅权，公赏罚以励人心，广规抚以用人才。
wèi zhù zuò zuǒ láng yán bīng cái chǔ bì quán bù kě fēn
为著作佐郎，言兵财楮币权不可分。
yòu yán qǔ shì zhī fǎ cí xué bù dàng qù hóng bó zì hùn bǔ bù rú fù dài bǔ zhī biàn
又言取士之法，词学不当去"宏博"字，混补不如复待补之便。
wèi zhù zuò wèi kǎo gōng yuán wài suǒ chén jiē qiè yú shí wu
为著作，为考功员外，所陈皆切于时务。
jí wéi yán guān dì jiǎng yù yuē yǐ qīng chún shí bù qī gù cǐ qīn zhuó yi xī xīn yǐ gào
及为言官，帝奖谕曰："以卿纯实不欺，故此亲擢，宜悉心以告。
hàn bì yǐ tái gāng jiǔ chí shū sān shì yuē dìng guī fǔ zhèng tǐ tǒng yuǎn móu lǜ
汉弼以台纲久驰，疏三事，曰：定规抚，正体统，远谋虑。
shǒu lùn jǐ shì zhōng qián xiāng qiǎo yú yíng hé pì nì zhèng dì zhí xué shì yuàn wú yù bù chēng qí zhí bà qù zhī
首论给事中钱相巧于迎合，睥睨政地，直学士院吴愈不称其职，罢去之。
yòu hé zhōng shū shè rén pú dòu nán zuǒ zhèng yán yè bēn shū liú zhōng bù chū
又劾中书舍人濮斗南、左正言叶贲，疏留中不出。
bēn sōng yáng rén wéi shí xiāng shǐ sōng zhī fù xīn
贲，松阳人，为时相史嵩之腹心。
yǒu shǐ bēn hù àn zhě míng rì bēn yǒu tā mìng ér hàn bì yóu shì qù guó
有使贲互按者，明日贲有他命，而汉弼由是去国。
sōng zhī jiǔ shàn guó bǐng dì yì huàn kǔ zhī jì fù yǐ zuǒ sī jiàn zhào shǒu zàn dì fēn bié xié zhèng yǐ xi zhòng yí
嵩之久擅国柄，帝益患苦之，既复以左司谏召，首赞帝分别邪正以息众疑。
zòu shū lùn lì shèng xīn zhèng jūn dào jǐn shì jī shēn shì qì shōu rén cái wǔ shì dì jiā qí yán bìng fù wài háng zhī
奏疏论立圣心、正君道、谨事机、伸士气、收人才五事，帝嘉其言，并付外行之。
jí wèi shì yù shǐ mì zòu yuē zì gǔ wèi yǒu yī rì wú zǎi xiāng zhī cháo jīn xū xiàng wèi yǐ sān yuè shàng kě hú yí ér bù duàn hu
及为侍御史，密奏曰："自古未有一日无宰相之朝，今虚相位已三月，尚可狐疑而不断乎？
yuàn fèn fā yīng duàn bá qù yīn xié zhù kě zhuǎn wēi ér ān
愿奋发英断，拔去阴邪，庶可转危而安；
fǒu zé shì fēi bù kě liǎng lì xié zhèng bù bìng jìn bì xià suī yù shōu zhào shàn lèi bù kě de yǐ
否则是非不可两立，邪正不并进，陛下虽欲收召善类，不可得矣。
chén wén fù bì zhī qǐ fù zhǐ yú wǔ qǐng jiǎng fèi zhī qǐ fù zhǐ yú sān qǐng jīn sōng zhī jì liù qǐng yǐ yuàn tīng qí zhōng sàng jí xuǎn xián chén zǎo dìng xiàng wèi
臣闻富弼之起复，止于五请，蒋芾之起复，止于三请，今嵩之既六请矣，愿听其终丧，亟选贤臣，早定相位。
dì lǎn nà suì jué
"帝览纳，遂决。
nǎi mìng fàn zhōng dù fàn bìng xiāng bǎi guān jǔ hù xiāng qìng hàn bì zhī lì wèi duō
乃命范钟、杜范并相，百官举笏相庆，汉弼之力为多。
yòu lèi zhāng yán jīn yuān zhèng qǐ qián chén yī jiàn xiè dá hán xiáng pú dòu nán wáng dé míng jiē chóu xī tuō shēn sī mén wèi zhī fù xīn pán jù yào lù gōng lùn zhī suǒ qiè chǐ zhě
又累章言金渊、郑起潜、陈一荐、谢达、韩祥、濮斗南、王德明，皆畴昔托身私门，为之腹心，盘据要路，公论之所切齿者。
zhì lùn mǎ guāng zǔ duó qíng zǒng fù huái dōng nǎi sōng zhī yù wèi yǐn lì zhī de qǐ lè lìng zhuī fú zhōng sàng yǐ bǔ míng jiào
至论马光祖夺情，总赋淮东，乃嵩之预为引例之地，乞勒令追服终丧，以补名教。
dì cháng shǔ hàn bì yǐ jìn rén cái tuì ér tiáo jù yǐ zòu jiē shí wàng suǒ guī zhòng
帝尝属汉弼以进人才，退而条具以奏，皆时望所归重。
hàn bì yǐ shòu zhī tè yì ér jiān xié wèi jǐn píng tài lùn yì wèi néng jiān dìng wèi lǜ suì gǎn mò jí jū wáng hé suì zú
汉弼以受知特异，而奸邪未尽屏汰，论议未能坚定为虑，遂感末疾，居亡何，遂卒。
tè zèng sì guān wèi jǐ cì guān tián wǔ bǎi mǔ chǔ wǔ qiān mín gěi qí jiā shì yuē zhōng
特赠四官，未几，赐官田五百亩、楮五千缗给其家，谥曰忠。
hàn bì zhī méi yě tài xué shēng cài dé rùn děng bǎi qī shí yǒu sān rén fú què shàng shū yǐ wéi bào zú ér chéng gōng xǔ zhe hàn bì mù míng yì yǔ xú yuán jié bìng yán qí zhǐ wēi yǐ
汉弼之没也，太学生蔡德润等百七十有三人伏阙上书以为暴卒，而程公许著《汉弼墓铭》，亦与徐元杰并言，其旨微矣。
lùn yuē táng zhāng jiǔ líng jiāng gōng fǔ sòng yú jìng jiē chū yú lǐng qiáo zhī nán ér wèi míng shì gōng qīng zào wù zhě hé cháng zé dì ér shēng xián zāi
论曰：唐张九龄、姜公辅，宋余靖皆出于岭峤之南，而为名世公卿，造物者曷尝择地而生贤哉？
xiān wáng lì xián wú fāng gài wéi shì yě
先王立贤无方，盖为是也。
pān yú cuī yǔ zhī wǎn chū yì rán dà chén zhī fēng zú yǔ sān zi zhě fāng jià qí qū
番禺崔与之晚出，屹然大臣之风，卒与三子者方驾齐驱。
hóng zī kuí xǔ yì zhí dào zhèng yán yú lǐ zōng zài wèi zhī rì
洪咨夔、许奕直道正言于理宗在位之日。
chén jū rén jiàn chēng xún lì qīn jié zhǔ zhī
陈居仁见称循吏，亲结主知。
liú hàn bì bào zhōng yǐ sǐ āi zāi
刘汉弼抱忠以死，哀哉！