wén yuàn sān
◎文苑三
chén chōng wú shū shū yā huáng yí jiǎn lú zhěn xiè yán xǔ dòng fù xú xuàn jù zhōng zhèng céng zhì yáo diāo kàn yáo xuàn li jiàn zhōng hóng chén lù zhèn cuī zūn dù chén yuè
陈充吴淑(舒雅)黄夷简(卢稹谢炎许洞附)徐铉句中正曾致尧刁衎姚铉李建中洪湛路振崔遵度陈越
chén chōng zì ruò xū yì zhōu chéng dū rén
陈充,字若虚,益州成都人。
jiā sù háo shèng shǎo yǐ shēng jiǔ zì yú bù lè cóng huàn
家素豪盛,少以声酒自娱,不乐从宦。
yì rén dūn pò fù jǔ zhì jīng shī yǒu míng chǎng wū jiān
邑人敦迫赴举,至京师,有名场屋间。
yōng xī zhōng tiān fǔ lǐ bù zòu míng jiē wèi jìn shì zhī guān tíng shì zhuó jiǎ kē shì hè mèng zhōu guān chá tuī guān jiù gǎi zhǎng shū jì
雍熙中,天府、礼部奏名皆为进士之冠,廷试擢甲科,释褐孟州观察推官,就改掌书记。
huì kòu zhǔn jiàn qí wén xué de zhào shì shòu diàn zhōng chéng chū zhī míng zhōu
会寇准荐其文学,得召试,授殿中丞,出知明州。
rù wèi tài cháng bó shì zhí zhāo wén guǎn qiān gōng bù xíng bù yuán wài láng
入为太常博士、直昭文馆,迁工部、刑部员外郎。
jiǔ bìng gào mǎn chú jí zhēn zōng lián qí pín bìng lìng zhì shì gěi bàn fèng
久病告满,除籍,真宗怜其贫病,令致仕,给半奉。
wèi jǐ bìng jiān shǒu běn guān réng chōng zhí
未几病间,守本官,仍充职。
yǐ jiǔ cì qiān bīng bù yuán wài láng
以久次,迁兵部员外郎。
jǐng dé zhōng yǔ zhào ān rén tóng zhī gòng jǔ gǎi gōng bù xíng bù láng zhōng
景德中,与赵安仁同知贡举,改工部、刑部郎中。
dà zhōng xiáng fú liù nián yǐ zú jí bù rèn cháo yè chū quán xī jīng liú shǒu yù shǐ tái xuán yǐ běn guān fēn sī zú nián qī shí
大中祥符六年,以足疾不任朝谒,出权西京留守御史台,旋以本官分司,卒,年七十。
chōng cí xué diǎn shàn táng niú sēng rú zhe shàn è wú yú lùn yán yáo shùn zhī shàn bó gǔn zhī è jù bù néng qìng yāng jí qí zi chōng yīn zuò lùn yǐ fǎn zhī wén duō bù zài
充词学典赡,唐牛僧孺著《善恶无余论》,言尧舜之善、伯鲧之恶,俱不能庆殃及其子,充因作论以反之,文多不载。
xìng kuàng dá shàn tán xuè dàn yú róng lì zì hào zhōng yōng zi
性旷达,善谈谑,澹于荣利,自号"中庸子"。
shàng pō shú qí míng yǐ jí gù bù dēng cí zhí
上颇熟其名,以疾故不登词职。
lín zhōng zì wèi mù zhì
临终自为墓志。
yǒu jí èr shí juǎn
有集二十卷。
wú shū zì zhèng yí rùn zhōu dān yáng rén
吴淑,字正仪,润州丹阳人。
fù wén zhèng shì wú zhì tài zǐ zhōng yǔn
父文正,事吴,至太子中允。
hào xué duō zì shàn xiě shū
好学,多自缮写书。
shū yòu jùn shuǎng zhǔ wén mǐn sù
淑幼俊爽,属文敏速。
hán xī zài pān yòu yǐ wén zhāng zhù míng jiāng zuǒ yī jiàn shū shēn jiā qì zhòng
韩熙载、潘佑以文章著名江左,一见淑,深加器重。
zì shì měi yǒu zhì yì nán yú cuò cí zhě bì mìng shū fù shù
自是每有滞义,难于措词者,必命淑赋述。
yǐ jiào shū láng zhí nèi shǐ
以校书郎直内史。
jiāng nán píng guī cháo jiǔ bù dé diào shén qióng jiǒng
江南平,归朝,久不得调,甚穷窘。
é yǐ jìn chén yán jiàn shì xué shì yuàn shòu dà lǐ píng shì yù xiū tài píng yù lǎn tài píng guǎng jì wén yuàn yīng huá
俄以近臣延荐,试学士院,授大理评事,预修《太平御览》、《太平广记》、《文苑英华》。
yī rì zhào duì biàn diàn chū gǔ bēi yī biān lìng shū yǔ lǚ wén zhòng dù gǎo dú zhī
一日,召对便殿,出古碑一编,令淑与吕文仲、杜镐读之。
lì tài fǔ sì chéng zhù zuò zuǒ láng
历太府寺丞、著作佐郎。
shǐ zhì mì gé yǐ běn guān chōng xiào lǐ
始置秘阁,以本官充校理。
cháng xiàn jiǔ xián qín wǔ xián yuán sòng tài zōng shǎng qí xué wèn yōu bó
尝献《九弦琴五弦阮颂》,太宗赏其学问优博。
yòu zuò shì lèi fù bǎi piān yǐ xiàn zhào lìng zhù shì shū fēn zhù chéng sān shí juǎn shàng zhī qiān shuǐ bù yuán wài láng
又作《事类赋》百篇以献,诏令注释,淑分注成三十卷上之,迁水部员外郎。
zhì dào èr nián jiān zhǎng qǐ jū shè rén shì yù xiū tài zōng shí lù zài qiān zhí fāng yuán wài láng
至道二年,兼掌起居舍人事,预修《太宗实录》,再迁职方员外郎。
shí zhū lù suǒ shàng rùn nián tú jiē yí luán sī zhǎng zhī shū shàng yán yuē tiān xià shān chuān xiǎn yào jiē wáng shì zhī mì ào guó jiā zhī jí wù gù zhōu lǐ zhí fāng shì zhǎng tiān xià tú jí
时诸路所上《闰年图》,皆仪鸾司掌之,淑上言曰:"天下山川险要,皆王室之秘奥,国家之急务,故《周礼》职方氏掌天下图籍。
hàn zǔ rù guān xiāo hé shōu qín jí yóu shì zhōu zhī xiǎn yào qǐng yǐ jīn rùn nián suǒ nà tú shàng zhí fāng
汉祖入关,萧何收秦籍,由是周知险要,请以今闰年所纳图上职方。
yòu zhōu jùn dì lǐ quǎn yá xiāng rù xiàng zhě dú huà yī zhōu dì xíng zé hé yǐ fù hé tā jùn
又州郡地里,犬牙相入,向者独画一州地形,则何以傅合他郡?
wàng lìng zhū lù zhuǎn yùn shǐ měi shí nián gè huà běn lù tú yī shàng zhí fāng
望令诸路转运使,每十年各画本路图一上职方。
suǒ jì tiān xià xiǎn yào bù kuī yǒu ér kě zhī
所冀天下险要,不窥牖而可知;
jiǔ zhōu lún guǎng rú zhǐ zhǎng ér sī zài
九州轮广,如指掌而斯在。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
huì zhào xún yù róng zhī cè shū kàng shū qǐng yòng gǔ chē zhàn fǎ shàng lǎn zhī pō jiā qí bó xué
会诏询御戎之策,淑抗疏请用古车战法,上览之,颇嘉其博学。
xián píng wǔ nián zú nián wǔ shí liù
咸平五年卒,年五十六。
shū xìng chún jìng hào gǔ cí xué diǎn yǎ
淑性纯静好古,词学典雅。
chū wáng shī wéi jiàn yè chéng zhōng fá shí
初,王师围建业,城中乏食。
lǐ hàn yǒu yǔ shū tóng zōng zhě jǔ jiā jiē sǐ wéi cún èr nǚ hái shū jí shōu yǎng rú suǒ shēng jí zhǎng jià zhī
里闬有与淑同宗者,举家皆死,惟存二女孩,淑即收养如所生,及长,嫁之。
shí lùn duō qí yì
时论多其义。
yǒu jí shí juǎn
有集十卷。
shàn bǐ zhá hǎo zhuàn zhòu qǔ shuō wén yǒu zì yì zhě qiān bā bǎi yú tiáo zhuàn shuō wén wǔ yì sān juǎn
善笔札,好篆籀,取《说文》有字义者千八百余条,撰《说文五义》三卷。
yòu zhe jiāng huái yì rén lù sān juǎn mì gé xián tán wǔ juǎn
又著《江淮异人录》三卷、《秘阁闲谈》五卷。
zǐ ān jié ràng yí zūn lù jiē jìn shì jí dì
子安节、让夷、遵路皆进士及第。
zūn lù guān zhì cí bù yuán wài láng mì gé xiào lǐ
遵路官至祠部员外郎、秘阁校理。
shū yā zì zi zhèng jiǔ shì lǐ shì
舒雅字子正,久仕李氏。
jiāng zuǒ píng wèi jiāng zuò jiān chéng hòu chōng mì gé xiào lǐ
江左平,为将作监丞,后充秘阁校理。
hào xué
好学。
shàn zhǔ wén yǔ wú shū qí míng
善属文,与吴淑齐名。
lèi qiān zhí fāng yuán wài láng qiú chū dé zhī shū zhōu réng cì jīn zǐ
累迁职方员外郎,求出,得知舒州,仍赐金紫。
tián yú róng huàn zhōu zhī qián shān líng xiān guān yǒu shén xian shèng jì jùn zhì mǎn jí qǐng zhǎng guān shì
恬于荣宦,州之潜山灵仙观有神仙胜迹,郡秩满,即请掌观事。
dōng fēng jiù jiā zhǔ kè láng zhōng gǎi zhí zhāo wén guǎn zhuǎn xíng bù
东封,就加主客郎中,改直昭文馆,转刑部。
zài guān lěi nián yōu yóu shān shuǐ yín yǒng zì lè shí rén měi zhī
在观累年,优游山水,吟咏自乐,时人美之。
zú nián qī shí yú
卒年七十余。
dì xióng duān gǒng èr nián jìn shì
弟雄,端拱二年进士。
huáng yí jiǎn zì míng jǔ fú zhōu rén
黄夷简,字明举,福州人。
fù tíng shū wèi wáng shěn zhī cóng shì shén bèi qīn yù
父廷枢,为王审知从事,甚被亲遇。
sì wáng yán jūn yǐ nǚ qī zhī
嗣王延钧以女妻之。
qián shì qǔ fú zhōu shǔ guāng lù qīng
钱氏取福州,署光禄卿。
yí jiǎn shǎo gū hào xué yǒu míng yú jiāng dōng wèi qián wéi zhì míng zhōu pàn guān
夷简少孤,好学,有名于江东,为钱惟治明州判官。
tài píng xīng guó chū suí qián chù lái cháo shòu jiǎn jiào mì shū shǎo jiān yuán shuài fǔ zhǎng shū jì cì yǐ xí yī qì bì ān lè mǎ
太平兴国初,随钱俶来朝,授检校秘书少监、元帅府掌书记,赐以袭衣、器币、鞍勒马。
bā nián chù ràng yuán shuài gǎi shòu yí jiǎn huái hǎi guó wáng fǔ pàn guān
八年,俶让元帅,改授夷简淮海国王府判官。
yōng xī sì nián chù gǎi fēng xǔ wáng chū zhèn nán yáng jiā yí jiǎn cāng bù yuán wài láng chōng xǔ wáng fǔ pàn guān
雍熙四年,俶改封许王,出镇南阳,加夷简仓部员外郎,充许王府判官。
chù hōng guī cháo wèi kǎo gōng yuán wài láng
俶薨,归朝,为考功员外郎。
lèi qiān dū guān láng zhōng zhǎng míng biǎo rén pō chēng qí dé tǐ
累迁都官郎中,掌名表,人颇称其得体。
zhì dào èr nián shàng yán zhè yòu rén wú yù guǎn gé zhī zhí zhě yīn zì chén cháng quàn qián chù rù cháo cí shén kěn jī tài zōng lián zhī mìng zhí mì gé é pàn lì bù nán cáo
至道二年,上言浙右人无预馆阁之职者,因自陈尝劝钱俶入朝,词甚恳激,太宗怜之,命直秘阁,俄判吏部南曹。
xián píng zhōng zhào shì hàn lín qiān guāng lù shǎo qīng
咸平中,召试翰林,迁光禄少卿。
chū zǎi xiàng zhāng qí xián yù yǐn yí jiǎn yǔ céng zhì yáo bìng zhī zhì gào yǒu jí zhì zhí shè rén chū yuàn jí fēng chú mù mìng yí jiǎn cǎo zhī wù yì yǐ wéi bù kě gù dàn jìn zhì ér yǐ
初,宰相张齐贤欲引夷简与曾致尧并知制诰,有急制,值舍人出院,即封除目命夷简草之,物议以为不可,故但进秩而已。
jǐng dé zhōng yí jiǎn bèi bìng gào mǎn èr bǎi rì yù shǐ tái yán dāng chú jí zhēn zōng yǐ qí wú yuè jiù liáo yǒu cí xué qiě nián lǎo mǔ zài tè mìng xù qí yuè lǐn
景德中,夷简被病,告满二百日,御史台言当除籍,真宗以其吴越旧僚,有词学,且年老母在,特命续其月廪。
dà zhōng xiáng fú chū qiān mì shū shǎo jiān
大中祥符初,迁秘书少监。
sān nián dīng nèi jiān shàng qiǎn zhōng shǐ cún wèn fù zèng yǒu jiā yīn qǐng hù mǔ sāng guī zhè yòu xǔ zhī
三年,丁内艰,上遣中使存问,赙赠有加,因请护母丧归浙右,许之。
qiě yù bù jué qí fèng gěi tè shòu jiǎn jiào mì shū jiān píng jiāng jūn jié dù fù shǐ
且欲不绝其奉给,特授检校秘书监、平江军节度副使。
yú nián zú nián qī shí qī
逾年卒,年七十七。
yí jiǎn xǐ tán lùn shàn zhǔ wén yóu gōng shī yǒng lǎo ér bù chuò
夷简喜谈论,善属文,尤工诗咏,老而不辍。
cháng shè hóng lú qīng hù xǔ guó cháng gōng zhǔ zàng zài dào fù mǎ dū wèi wèi xián xìn lǐ jiē shén báo yí jiǎn xián zhī yán yú shàng yún fā yǐn zhī rì yǐ qián sān shí qiān yí chén zhì zhuāng bù zhòng wáng rén ruò yǒu qīng guó mìng zhī yì chén jù bù nà
尝摄鸿胪卿,护许国长公主葬,在道,驸马都尉魏咸信礼接甚薄,夷简衔之,言于上云:"发引之日,以钱三十千遗臣治装,不重王人,若有轻国命之意,臣拒不纳。
shàng qiǎn zhōng shǐ jí xián xìn xián xìn yán yí jiǎn shǐ shòu mìng lǚ yǒu qiú gài yòu xiàn wǎn cí yǐ xī lù yí chén jiē bù gǎn shòu yǐ shì wèi xián
"上遣中使诘咸信,咸信言:"夷简始受命,屡有求丐,又献挽词以希赂遗,臣皆不敢受,以是为慊。
jì ér yí jiǎn yòu gòng gē shī yī biān dà shuài jī xián xìn lìn sè qiě xíng yú yuàn zǔ
"既而夷简又贡歌诗一编,大率讥咸信吝啬,且形于怨诅。
fù yán suǒ wèi shòu sān shí qiān qián yì yù suǒ qǔ
复言所未受三十千钱,意欲索取。
zhēn zōng shén bǐ zhī qiě bù yù qí gē shī liú bù yú wài mìng zhòng shū zhào yí jiǎn duì fén zhī
真宗甚鄙之,且不欲其歌诗流布于外,命中书召夷简对焚之。
shì dà fū yǐ shì báo qí wéi rén
士大夫以是薄其为人。
zhè yòu shì zhī xiù zhě yòu yǒu lú zhěn xiè yán xǔ dòng
浙右士之秀者,又有卢稹、谢炎、许洞。
lú zhěn zì shū wēi háng zhōu rén
卢稹字淑微,杭州人。
yòu yǐng wù qī suì néng shī shí èr xué zhǔ wén
幼颖悟,七岁能诗,十二学属文。
jí zhǎng xiǎo wǔ jīng dà yì kù shì zhōu yì mèng zǐ
及长,晓《五经》大义,酷嗜《周易》、《孟子》。
duān gǒng chū yóu jīng shī shí xú xuàn yǐ sù rú wèi shì zǐ suǒ zōng lǎn zhěn wén shén qí zhī wèi yán yù yú cháo
端拱初,游京师,时徐铉以宿儒为士子所宗,览稹文,甚奇之,为延誉于朝。
shì nián dēng jìn shì dì diào bǔ zhēn dìng shù lù zhǔ bù
是年登进士第,调补真定束鹿主簿。
zhì fǔ zhí qì dān wéi chéng wèi jí fù guān zú nián èr shí qī
至府,值契丹围城,未及赴官,卒,年二十七。
cháng zhe wǔ dì huáng jí zhì rú zǐ wèn yì shèng shū shù shí piān
尝著《五帝皇极志》、《孺子问》、《翼圣书》数十篇。
xiè yán zì huà nán sū zhōu jiā xīng rén
谢炎字化南,苏州嘉兴人。
fù chóng lǐ tài níng jūn zhǎng shū jì
父崇礼,泰宁军掌书记。
yán mù hán liǔ wéi wén yǔ lú zhěn qí míng shí wèi zhī lú xiè
炎慕韩、柳为文,与卢稹齐名,时谓之"卢、谢"。
zhěn xin xùn nuò yán jìng jí fǎn xiāng hòu shàn
稹忄巽懦,炎劲急,反相厚善。
duān gǒng chū jǔ jìn shì diào bǔ zhāo yìng zhǔ bù xǐ yī quē lián zhī huá róng gōng ān èr xiàn zú nián sān shí sì
端拱初,举进士,调补昭应主簿,徙伊阙,连知华容、公安二县,卒,年三十四。
yǒu jí èr shí juǎn
有集二十卷。
xǔ dòng zì dòng tiān sū zhōu wú xiàn rén
许洞字洞天,苏州吴县人。
fù zhòng róng tài zǐ xǐ mǎ zhì shì
父仲容,太子洗马致仕。
dòng xìng shū jùn yòu shí xí gōng shǐ jī cì zhī jì jí zhǎng zhé jié lì xué yóu jīng zuǒ shì chuán
洞性疏隽,幼时习弓矢击刺之伎,及长,折节励学,尤精《左氏传》。
xián píng sān nián jìn shì jiě hè xióng wǔ jūn tuī guān
咸平三年进士,解褐雄武军推官。
cháng yì fǔ bái shì yǒu zú jù zuò bù qǐ jí zhàng zhī
尝诣府白事,有卒踞坐不起,即杖之。
shí mǎ zhī jié zhī zhōu dòng yòu yí shū zé zhī jié zhī jié nù qí kuáng juàn bù xùn huì dòng zhé yòng gōng qián zòu chú míng
时马知节知州,洞又移书责知节,知节怒其狂狷不逊,会洞辄用公钱,奏除名。
guī wú zhōng shù nián rì yǐ hān yǐn wéi shì
归吴中数年,日以酣饮为事。
cháng cóng mín fang shì jiǔ yī rì dà shǔ bì zuò jiǔ gē shù bǎi yán xiāng rén zhēng wǎng guān qí gū shù bèi nǎi jǐn juān dòng suǒ fù
尝从民坊贳酒,一日,大署壁作《酒歌》数百言,乡人争往观,其酤数倍,乃尽捐洞所负。
jǐng dé èr nián xiàn suǒ zhuàn hǔ qián jīng èr shí juǎn
景德二年,献所撰《虎钤经》二十卷。
yīng dòng shí tāo lüè yùn chóu jué shèng kē yǐ fù qiǎn bào bà jiù chú jūn zhōu cān jūn
应洞识韬略、运筹决胜科,以负谴报罢,就除均州参军。
dà zhōng xiáng fú sì nián sì fén yīn xiàn sān shèng lǐ fù zhào shì zhōng shū gǎi wū jiāng xiàn zhǔ bù zú nián sì shí èr
大中祥符四年,祀汾阴,献《三盛礼赋》,召试中书,改乌江县主簿,卒,年四十二。
yǒu jí yī bǎi juǎn
有集一百卷。
yòu zhe chūn qiū shì yōu wǔ juǎn yǎn xuán shí juǎn
又著《春秋释幽》五卷、《演玄》十卷。
xú xián zì dǐng chén yáng zhōu guǎng líng rén
徐弦,字鼎臣,扬州广陵人。
shí suì néng zhǔ wén bù wàng yóu chù yǔ hán xī zǎi qí míng jiāng dōng wèi zhī hán xú
十岁能属文,不妄游处,与韩熙载齐名,江东谓之"韩、徐"。
shì wú wèi jiào shū láng yòu shì nán táng li biàn fù zǐ shì zhī zhì gào yǔ zǎi xiàng sòng qí qiū bù xié
仕吴为校书郎,又仕南唐李昪父子,试知制诰,与宰相宋齐丘不协。
shí yǒu de jūn zhōng shū xí zhě xuàn jí dì kǎi píng qí yuán yǐn bù dàng
时有得军中书檄者,铉及弟锴评其援引不当。
xí nǎi tāng yuè suǒ zuò yuè yǔ qí qiū wū xuàn kǎi xiè jī shì xuàn zuò biǎn tài zhōu sī hù yuàn kǎi biǎn wèi wū jiāng wèi é fù jiù guān
檄乃汤悦所作,悦与齐丘诬铉、锴泄机事,铉坐贬泰州司户掾,锴贬为乌江尉,俄复旧官。
shí jǐng mìng nèi chén chē yán guī fu hóng yíng tún tián yú cháng chǔ zhōu chǔ shì kē xì rén bù kān mìng zhì dào zéi qún qǐ
时景命内臣车延规、傅宏营屯田于常、楚州,处事苛细,人不堪命,致盗贼群起。
mìng xuàn chéng chuán xún fǔ
命铉乘传巡抚。
xuàn zhì chǔ zhōu zòu ba tún tián yán guī děng jù táo zuì xuàn bǔ zhī jí quán jìn cè mù
铉至楚州,奏罢屯田,延规等惧,逃罪,铉捕之急,权近侧目。
jí bǔ de zéi shǒu jí zhǎn zhī bù sì bào zuò zhuān shā liú shū zhōu
及捕得贼首,即斩之不俟报,坐专杀流舒州。
zhōu shì zōng nán zhēng jǐng xǐ xuàn ráo zhōu é zhào wèi tài zǐ yòu yù dé fù zhī zhì gào qiān zhōng shū shè rén
周世宗南征,景徙铉饶州,俄召为太子右谕德,复知制诰,迁中书舍人。
jǐng sǐ shì qí zi yù wèi lǐ bù shì láng tōng shǔ zhōng shū shěng shì lì shàng shū zài chéng bīng bù shì láng hàn lín xué shì yù shǐ dài fū lì bù shàng shū
景死,事其子煜为礼部侍郎,通署中书省事,历尚书在丞、兵部侍郎、翰林学士、御史大夫、吏部尚书。
sòng shī wéi jīn líng yù qiǎn xuàn qiú huǎn bīng
宋师围金陵,煜遣铉求缓兵。
shí yù jiāng zhū lìng yūn jiàng bīng shí yú wàn zì shàng jiāng lái yuán yù yǐ xuàn jì xíng yù zhǐ lìng yūn wù lìng dōng xià
时煜将朱令赟将兵十余万自上江来援,煜以铉既行,欲止令赟勿令东下。
xuàn yuē cǐ xíng wèi bǎo bì néng jì nàn jiāng nán suǒ shì zhě yuán bīng ěr nài hé zhǐ zhī
铉曰:"此行未保必能济难,江南所恃者援兵尔,奈何止之!
yù yuē fāng qiú hé jiě ér fù jué zhàn qǐ lì yú rǔ hu
"煜曰:"方求和解而复决战,岂利于汝乎?
xuàn yuē yào yǐ shè jì wèi jì qǐ gù yī jiè zhī shǐ zhì zhī dù wài kě yě
"铉曰"要以社稷为计,岂顾一介之使,置之度外可也。
yù qì ér qiǎn zhī
"煜泣而遣之。
jí zhì suī bù néng huǎn bīng ér rù jiàn cí guī lǐ yù jiē yǔ cháng shí tóng
及至,虽不能缓兵,而入见辞归,礼遇皆与常时同。
jí suí yù rù jìn tài zǔ zé zhī shēng shén lì
及随煜入觐,太祖责之,声甚厉。
xuàn duì yuē chén wèi jiāng nán dà chén guó wáng zuì dāng sǐ bù dàng wèn qí tā
铉对曰:"臣为江南大臣,国亡罪当死,不当问其他。
tài zǔ tàn yuē zhōng chén yě
"太祖叹曰:"忠臣也!
shì wǒ dāng rú lǐ shì
事我当如李氏。
mìng wèi tài zǐ lǜ gēng lìng
"命为太子率更令。
tài píng xīng guó chū lǐ fǎng dú zhí hàn lín xuàn zhí xué shì yuàn
太平兴国初,李昉独直翰林,铉直学士院。
cóng zhēng tài yuán jūn zhōng shū zhào tián wěi xuàn yuán bǐ wú zhì cí lǐ jīng dàng shí lùn néng zhī
从征太原,军中书诏填委,铉援笔无滞,辞理精当,时论能之。
shī hái jiā jǐ shì zhōng
师还,加给事中。
bā nián chū wèi yòu sàn qí cháng shì qiān zuǒ cháng shì
八年,出为右散骑常侍,迁左常侍。
chún huà èr nián lú zhōu nǚ sēng dào ān wū xuàn jiān sī shì dào ān zuò bù shí dǐ zuì xuàn yì biǎn jìng nán xíng jūn sī mǎ
淳化二年,庐州女僧道安诬铉奸私事,道安坐不实抵罪,铉亦贬静难行军司马。
chū xuàn zhì jīng shī jiàn bèi máo hè zhě zhé shěn zhī bīn zhōu kǔ hán zhōng bù yù máo hè zhì lěng jí
初,铉至京师,见被毛褐者辄哂之,邠州苦寒,终不御毛褐,致冷疾。
yī rì chen qǐ fāng guàn dài jù suǒ bǐ shǒu shū yuē shù hòu shì yòu bié shǔ yuē dào zhě tiān dì zhī mǔ
一日晨起方冠带,遽索笔手疏,约束后事,又别署曰:"道者,天地之母。
shū qì ér zú nián qī shí liù
"书讫而卒,年七十六。
xuàn wú zi mén rén zhèng wén bǎo hù qí sàng zhì biàn hú zhòng róng guī qí zàng yú nán chāng zhī xī shān
铉无子,门人郑文宝护其丧至汴,胡仲容归其葬于南昌之西山。
xuàn xìng jiǎn dàn guǎ yù zhì zhí wú jiǎo shì bù xǐ shì shì ér hǎo shén guài yǒu yǐ cǐ xiàn zhě suǒ qiú bì rú qí qǐng
铉性简淡寡欲,质直无矫饰,不喜释氏而好神怪,有以此献者,所求必如其请。
xuàn jīng xiǎo xué hǎo lǐ sī xiǎo zhuàn zhēn qí miào lì shū yì gōng
铉精小学,好李斯小篆,臻其妙,隶书亦工。
cháng shòu zhào yǔ jù zhōng zhèng gé tuān wáng wéi gōng děng tóng xiào shuō wén xù yuē
尝受诏与句中正、葛湍、王惟恭等同校《说文》,《序》曰:
xǔ shèn shuō wén shí sì piān bìng xù mù yī piān fán wàn liù bǎi yú zì shèng rén zhī zhǐ gài yún bèi yǐ
许慎《说文》十四篇,并《序目》一篇,凡万六百余字,圣人之旨盖云备矣。
fu bā guà jì huà wàn xiàng jì fēn zé wén zì wèi zhī dà lù zǎi jí wèi zhī liù pèi xiān wáng jiào huà suǒ yǐ xíng yú bǎi dài jí wù zhī gōng yǔ zào huà jūn bù kě hū yě
夫八卦既画,万象既分,则文字为之大辂,载籍为之六辔,先王教化所以行于百代,及物之功与造化均不可忽也。
suī wáng dì zhī hòu gǎi yì shū tǐ liù guó zhī shì wén zì yì xíng rán yóu cún zhuàn zhòu zhī jī bù shī xíng lèi zhī běn
虽王帝之后改易殊体,六国之世文字异形,然犹存篆籀之迹,不失形类之本。
jí bào qín kē zhèng sàn lì yù xìng biàn yú mò sú rén jìng shī fǎ
及暴秦苛政,散隶聿兴,便于末俗,人竞师法。
gǔ wén jì biàn qiǎo wěi rì zī
古文既变,巧伪日滋。
zhì hàn xuān dì shí shǐ mìng zhū rú xiū cāng jié zhī fǎ yì bù néng fù
至汉宣帝时,始命诸儒修仓颉之法,亦不能复。
zhì guāng wǔ shí mǎ yuán shàng shū lùn wén zì zhī é miù qí yán xiáng yǐ
至光武时,马援上疏论文字之讹谬,其言详矣。
jí hé dì shí shēn mìng gǔ kuǐ xiū lǐ jiù wén yú shì xǔ shèn cǎi shǐ zhòu lǐ sī yáng xióng zhī shū bó fǎng tōng rén kǎo zhī yú kuǐ zuò shuō wén jiě zì zhì ān dì shí wǔ nián shǐ zòu shàng zhī
及和帝时,申命贾逵修理旧文,于是许慎采史籀、李斯、扬雄之书,博访通人,考之于逵,作《说文解字》,至安帝十五年始奏上之。
ér lì shū zhī xíng yǐ jiǔ jiā yǐ xíng cǎo bā fēn fēn rán jiān chū fǎn yǐ zhuàn zhòu wèi qí guài zhī jī bù fù qīng xīn
而隶书之行已久,加以行、草、八分纷然间出,反以篆籀为奇怪之迹,不复轻心。
zhì yú liù jí jiù wén xiāng chéng chuán xiě duō qiú biàn sú jiàn shī běn yuán
至于六籍旧文,相承传写,多求便俗,渐失本原。
ěr yǎ suǒ zài cǎo mù yú niǎo zhī míng sì zhì zēng yì bù kě guān yǐ
《尔雅》所载草、木、鱼、鸟之名,肆志增益,不可观矣。
zhū rú chuán shì yì fēi jīng jiū xiǎo xué zhī tú mò néng jiǎo zhèng
诸儒传释,亦非精究小学之徒,莫能矫正。
táng dà lì zhōng lǐ yáng bīng zhuàn jī shū jué dú guān gǔ jīn yú shì kān dìng shuō wén xiū zhèng bǐ fǎ xué zhě shī mù zhuàn zhòu zhōng xīng
唐大历中,李阳冰篆迹殊绝,独冠古今,于是刊定《说文》,修正笔法,学者师慕,篆籀中兴。
rán pō pái chì xǔ shì zì wèi yì shuō
然颇排斥许氏,自为臆说。
fu yǐ shī xīn zhī dú jiàn pò xiān rú zhī zǔ shù qǐ shèng rén zhī yì hu
夫以师心之独见,破先儒之祖述,岂圣人之意乎?
jīn zhī wèi zì xué zhě yì duō yáng bīng zhī xīn yì suǒ wèi guì ěr ér jiàn mù yě
今之为字学者,亦多阳冰之新义,所谓贵耳而贱目也。
zì táng mò sāng luàn jīng jí dào xi
自唐末丧乱,经籍道息。
yǒu sòng yīng yùn rén wén guó diǎn càn rán fù xīng yǐ wéi wén zì zhě liù yì zhī běn dāng yóu gǔ fǎ nǎi zhào qǔ xǔ shèn shuō wén jiě zì jīng jiā xiáng xiào chuí xiàn bǎi dài
有宋膺运,人文国典,粲然复兴,以为文字者六艺之本,当由古法,乃诏取许慎《说文解字》,精加详校,垂宪百代。
chén děng gǎn jié yú lòu bèi jiā xiáng kǎo
臣等敢竭愚陋,备加详考。
yǒu xǔ shèn zhù yì xù lì zhōng suǒ zài ér zhū bù bú jiàn zhě shěn zhī lòu luò xī cóng bǔ lù
有许慎注义、序例中所载而诸部不见者,审知漏落,悉从补录。
fù yǒu jīng diǎn xiāng chéng chuán xiě jí shí sú yào yòng ér shuō wén bù zài zhě jiē fù yì zhī yǐ guǎng zhuàn zhòu zhī lù
复有经典相承传,写及时俗要用而《说文》不载者,皆附益之,以广篆籀之路。
yì jiē xíng shēng xiāng cóng bù wéi liù shū zhī yì zhě
亦皆形声相从、不违六书之义者。
qí jiān shuō wén jù yǒu zhèng tǐ ér shí sú lùn biàn zhě zé jù yú zhù zhōng
其间《说文》具有正体而时俗论变者,则具于注中。
qí yǒu yì lǐ chéng chuǎn wéi lì liù shū zhě bìng liè xù yú hòu bǐ fu xué zhě wú huò zhì yí
其有义理乘舛、违戾六书者,并列序于后,俾夫学者无或致疑。
dà dǐ cǐ shū wu yuán gǔ yǐ zhèng jīn bù xún jīn ér wéi gǔ
大抵此书务援古以正今,不徇今而违古。
ruò nǎi gāo wén dà cè zé yi yǐ zhuàn zhòu zhe zhī jīn shí zhì yú cháng xíng jiǎn dú zé cǎo lì zú yǐ
若乃高文大册,则宜以篆籀著之金石,至于常行简牍,则草隶足矣。
yòu xǔ shèn zhù jiě cí jiǎn yì ào bù kě zhōu zhī
又许慎注解,词简义奥,不可周知。
yáng bīng zhī hòu zhū rú jiān shù yǒu kě qǔ zhě yì cóng fù yì
阳冰之后,诸儒笺述有可取者,亦从附益;
yóu yǒu wèi jǐn zé chén děng cū wèi xùn shì yǐ chéng yī jiā zhī shū
犹有未尽,则臣等粗为训释,以成一家之书。
shuō wén zhī shí wèi yǒu fǎn qiè hòu rén fù yì hù yǒu yì tóng
《说文》之时,未有反切,后人附益,互有异同。
sūn miǎn táng yùn xíng zhī yǐ jiǔ jīn bìng yǐ sūn miǎn yīn qiē wèi dìng shù jī xué zhě yǒu suǒ shì cóng yān
孙愐《唐韵》行之已久,今并以孙愐音切为定,庶几学者有所适从焉。
kǎi yì shàn xiǎo xué cháng yǐ xǔ shèn shuō wén yī sì shēng pǔ cì wèi shí juǎn mù yuē shuō wén jiě zì yùn pǔ
锴亦善小学,尝以许慎《说文》依四声谱次为十卷,目曰《说文解字韵谱》。
xuàn xù zhī yuē
铉序之曰:
xī fú xī huà bā guà ér wén zì zhī duān jiàn yǐ cāng jié mó niǎo jì ér wén zì zhī xíng lì yǐ
昔伏羲画八卦而文字之端见矣,苍颉模鸟迹而文字之形立矣。
shǐ zhòu zuò dà zhuàn yǐ rùn sè zhī lǐ sī biàn xiǎo zhuàn yǐ jiǎn yì zhī qí měi zhì yǐ
史籀作大篆以润色之,李斯变小篆以简易之,其美至矣。
jí chéng miǎo zuò lì ér rén jìng qù shěng gǔ fǎ yī biàn zì yì jìn é
及程邈作隶而人竞趣省,古法一变,字义浸讹。
xiān rú xǔ shèn huàn qí ruò cǐ gù jí cāng yā zhī xué yán liù shū zhī zhǐ bó fǎng tōng shí kǎo yú gǔ kuǐ zuò shuō wén jiě zì shí wǔ piān fán wàn liù bǎi zì
先儒许慎患其若此,故集《仓》、《雅》之学,研六书之旨,博访通识,考于贾逵,作《说文解字》十五篇,凡万六百字。
zì shū jīng bó mò guò yú shì
字书精博,莫过于是。
zhuàn zhòu zhī tǐ jí yú sī yān
篆籀之体,极于斯焉。
qí hòu gǔ fáng yǐ sān cāng zhī shū jiē wèi lì zì lì zì shǐ guǎng ér zhuàn zhòu zhuǎn wēi
其后贾鲂以《三苍》之书皆为隶字,隶字始广而篆籀转微。
hòu hàn jí jīn qiān yǒu yú suì fán shàn shū zhě jiē cǎo lì yān
后汉及今千有余岁,凡善书者皆草隶焉。
yòu lì shū zhī fǎ yǒu cè fán bǔ quē zhī lùn zé qí é wěi duàn kě zhī yǐ
又隶书之法有册繁补阙之论,则其讹伪断可知矣。
gù jīn zì shū zhī shù lèi bèi yú qián
故今字书之数累倍于前。
fu shèng rén chuàng zhì jiē yǒu yī jù bù zhī ér zuò jūn zǐ shèn zhī jí shǐ quē wén gé yán sī zài
夫圣人创制皆有依据,不知而作,君子慎之,及史阙文,格言斯在。
ruò cǎo mù yú niǎo xíng shēng xiāng cóng chù lèi zhǎng zhī liáng wú qióng jí gǒu bù zhé zhī yǐ gǔ yì hé zú yǐ guān
若草、木、鱼、鸟,形声相从,触类长之,良无穷极,苟不折之以古义,何足以观?
gù shū zhòng zhī hòu yù piān qiē yùn suǒ zài xí sú suī jiǔ yào bù kě shī zhī yú zhuàn wén
故叔重之后,《玉篇》、《切韵》所载,习俗虽久,要不可施之于篆文。
wǎng zhě lǐ yáng bīng tiān zòng qí néng zhōng xīng sī xué
往者,李阳冰天纵其能,中兴斯学。
zàn míng xǔ shì huàn yān yīng fā
赞明许氏,奂焉英发。
rán gǔ fǎ bèi sú yì wèi yīn wēi
然古法背俗,易为堙微。
fāng jīn xǔ li zhī shū jǐn cún yú shì xué zhě shū guǎ jiù zhāng hǎn cún
方今许、李之书仅存于世,学者殊寡,旧章罕存。
bǐng bǐ cāo gū yào zī jiǎn yuè ér piān bàng ào mì bù kě yì zhī xún qiú yī zì wǎng wǎng zhōng juǎn lì shěng gōng bèi sī de qí yi
秉笔操觚,要资检阅,而偏傍奥密,不可意知,寻求一字,往往终卷,力省功倍,思得其宜。
shè dì kǎi tè shàn xiǎo xué yīn mìng qǔ shū zhòng suǒ jì yǐ qiē yùn cì zhī shēng yùn qū fēn kāi juàn kě dǔ
舍弟锴特善小学,因命取叔重所记,以《切韵》次之,声韵区分,开卷可睹。
kǎi yòu jí tōng shì sì shí piān kǎo xiān xián zhī wēi yán chàng xǔ shì zhī xuán zhǐ zhèng yáng bīng zhī xīn yì zhé liú sú zhī yì duān wén zì zhī xué shàn yǐ jǐn yǐ
锴又集《通释》四十篇,考先贤之微言,畅许氏之玄旨,正阳冰之新义,折流俗之异端,文字之学,善矣尽矣。
jīn cǐ shū zhǐ yù biàn yú jiǎn tǎo wú xù qí tā gù liáo cún gǔ xùn yǐ wéi bié shí
今此书止欲便于检讨,无恤其他,故聊存诂训,以为别识。
qí yú fū yǎn yǒu tōng shì wǔ yīn fán shí juǎn yí zhū tóng zhì yún
其余敷演,有《通释五音》凡十卷,贻诸同志云。
xuàn qīn wéi zhī zhuàn lòu bǎn yǐ xíng yú shì
铉亲为之篆,镂板以行于世。
kǎi zì chu jīn sì suì ér gū mǔ fāng jiào xuàn wèi xiá jí kǎi néng zì zhī shū
锴字楚金,四岁而孤,母方教铉,未暇及锴,能自知书。
li jǐng jiàn qí wén yǐ wéi mì shū shěng zhèng zì lèi guān nèi shǐ shè rén yīn xuàn fèng shǐ rù sòng yōu jù ér zú nián wǔ shí wǔ
李景见其文,以为秘书省正字,累官内史舍人,因铉奉使入宋,忧惧而卒,年五十五。
li mù shǐ jiāng nán jiàn qí xiōng dì wén zhāng tàn yuē èr lù bù néng jí yě
李穆使江南,见其兄弟文章,叹曰:"二陆不能及也!
xuàn yǒu wén jí sān shí juǎn zhì yí lùn ruò gān juǎn
铉有文集三十卷,《质疑论》若干卷。
suǒ zhe jī shén lù duō chū yú qí kè kuǎi liàng
所著《稽神录》,多出于其客蒯亮。
kǎi suǒ zhe zé yǒu wén jí jiā chuán fāng yú jì gǔ jīn guó diǎn fù yuàn suì shí guǎng jì yún
锴所著则有文集、家传、《方舆记》、《古今国典》、《赋苑》、《岁时广记》云。
jù zhōng zhèng zì tǎn rán yì zhōu huá yáng rén
句中正,字坦然,益州华阳人。
mèng chǎng shí guǎn yú qí xiāng wú zhāo yì zhī dì zhāo yì zòu shòu chóng wén guǎn jiào shū láng fù jǔ jìn shì jí dì lèi wèi zhāo yì cóng shì
孟昶时,馆于其相毋昭裔之第,昭裔奏授崇文馆校书郎,复举进士及第,累为昭裔从事。
guī cháo bǔ cáo zhōu lù shì cān jūn sì shuǐ lìng yòu wèi lù zhōu lù shì cān jūn
归朝,补曹州录事参军、汜水令,又为潞州录事参军。
zhōng zhèng jīng yú zì xué gǔ wén zhuàn lì xíng cǎo wú bù gōng
中正精于字学,古文、篆、隶、行、草无不工。
tài píng xīng guó èr nián xiàn bā tǐ shū
太平兴国二年,献八体书。
tài zōng sù wén qí míng zhào rù shòu zhù zuò zuǒ láng zhí shǐ guǎn bèi zhào xiáng dìng piān yùn
太宗素闻其名,召入,授著作佐郎、直史馆,被诏详定《篇》、《韵》。
sì nián mìng fù zhāng jì wèi gāo lí jiā ēn shǐ hái qiān zuǒ zàn shàn dài fū gǎi zhù zuò láng yǔ xú xuàn zhòng xiào dìng shuō wén mó yìn bān xíng
四年,命副张洎为高丽加恩使,还,迁左赞善大夫,改著作郎,与徐铉重校定《说文》,模印颁行。
tài zōng lǎn zhī jiā shǎng yīn wèn zhōng zhèng fán yǒu shēng wú zì yǒu jǐ hé
太宗览之嘉赏,因问中正,凡有声无字有几何?
zhōng zhèng tuì tiáo wèi yī juàn yǐ xiàn
中正退,条为一卷以献。
shàng yuē zhèn yì dé èr shí yī zì kě bìng lù zhī yě
上曰:"朕亦得二十一字,可并录之也。
shí yòu mìng zhòng zhèng yǔ zhù zuò zuǒ láng wú xuàn dà lǐ sì chéng yáng wén jǔ tóng zhuàn dìng yōng xī guǎng yùn
"时又命中正与著作佐郎吴铉、大理寺丞杨文举同撰定《雍熙广韵》。
zhōng zhèng xiān yǐ mén lèi shàng jìn miàn cì fēi yú é jiā tài cháng bó shì
中正先以门类上进,面赐绯鱼,俄加太常博士。
guǎng yùn chéng fán yī bǎi juǎn tè bài yú bù yuán wài láng
《广韵》成,凡一百卷,特拜虞部员外郎。
chún huà yuán nián gǎi zhí zhāo wén guǎn sān qiān tún tián láng zhōng dù mén shǒu dào yǐ wén hàn wéi lè
淳化元年,改直昭文馆,三迁屯田郎中,杜门守道,以文翰为乐。
tài zōng shén zhǔ jí shì bǎo zhuàn wén jiē zhào zhōng zhèng shū zhī
太宗神主及谥宝篆文,皆诏中正书之。
cháng yǐ dà xiǎo zhuàn bā fēn sān tǐ shū xiào jīng mó shí xián píng sān nián biǎo shàng zhī
尝以大小篆、八分三体书《孝经》摹石,咸平三年表上之。
zhēn zōng zhào jiàn biàn diàn cì zuò wèn suǒ shū jǐ xǔ shí zhōng zhèng yuē chén xiě cǐ shū shí wǔ nián fāng chéng
真宗召见便殿,赐坐,问所书几许时,中正曰:"臣写此书,十五年方成。
shàng jiā tàn liáng jiǔ cì jīn zǐ mìng cáng yú mì gé
"上嘉叹良久,赐金紫,命藏于秘阁。
shí qián zhōu xiàn gǔ tóng dǐng zhuàng fāng ér sì zú shàng yǒu gǔ wén èr shí yī zì rén mò néng xiǎo mìng zhòng zhèng yǔ dù gǎo xiáng yàn yǐ wén yuán jù shén xī
时干州献古铜鼎,状方而四足,上有古文二十一字,人莫能晓,命中正与杜镐详验以闻,援据甚悉。
wǔ nián zú nián qī shí sì
五年,卒,年七十四。
zhōng zhèng xǐ cáng shū jiā wú yú cái
中正喜藏书,家无余财。
zi xī gǔ xī zhòng bìng jìn shì jí dì xī zhòng tài cháng bó shì
子希古、希仲并进士及第,希仲太常博士。
shǔ rén yòu yǒu sūn féng jí lín hǎn
蜀人又有孙逢吉、林罕。
féng jí cháng wèi shǔ guó zi máo shī bó shì jiǎn jiào kān kè shí jīng
逢吉尝为蜀国子《毛诗》博士、检校刊刻石经。
hǎn yì shàn wén zì zhī xué cháng zhe shuō wén èr shí piān mù yuē lín shì xiǎo shuō kè shí shǔ zhōng
罕亦善文字之学,尝著《说文》二十篇,目曰《林氏小说》,刻石蜀中。
céng zhì yáo zì zhèng chén fǔ zhōu nán fēng rén
曾致尧字正臣,抚州南丰人。
tài píng xīng guó bā nián jìn shì jiě hè fú lí zhǔ bù liáng zhōu lù shì cān jūn sān qiān zhù zuò zuǒ láng zhí shǐ guǎn gǎi mì shū chéng chū wèi liǎng zhè zhuǎn yùn shǐ
太平兴国八年进士,解褐符离主簿、梁州录事参军,三迁著作佐郎、直史馆,改秘书丞,出为两浙转运使。
cháng shàng yán qù suì suǒ bù qiū zū wéi hú zhōu yī jùn dū nà jí qī ér sū cháng rùn sān zhōu xī yǒu bū fù qǐng gè àn shǎng fá
尝上言:"去岁所部秋租,惟湖州一郡督纳及期,而苏、常、润三州悉有逋负,请各按赏罚。
tài zōng yǐ jiāng huái pín nián shuǐ zāi sū cháng tè shèn suǒ yán kè bó bù kě xíng zhào jiè zhì yáo wú rǎo
"太宗以江、淮频年水灾,苏、常特甚,所言刻薄不可行,诏戒致尧毋扰。
é xǐ zhī shòu zhōu zhuǎn tài cháng bó shì
俄徙知寿州,转太常博士。
zhì yáo xìng gāng lǜ hǎo yán shì qián hòu lǚ shàng zhāng zòu cí duō jī jié
致尧性刚率,好言事,前后屡上章奏,辞多激讦。
zhēn zōng jí wèi qiān zhǔ kè yuán wài láng pàn yán tiě gōu yuàn
真宗即位,迁主客员外郎、判盐铁勾院。
zhāng qí xián jiàn qí cái rèn cí zhí mìng hàn lín shì zhì gào jì ér yǐ yú yì wèi yǔn ér ba
张齐贤荐其材,任词职,命翰林试制诰,既而以舆议未允而罢。
li jì qiān rǎo xī bǐ líng wǔ wēi jí mìng zhāng qí xián wèi jīng yuán bīn níng huán qìng děng zhōu jīng lüè shǐ xuǎn zhì yáo wèi pàn guān réng qiān hù bù yuán wài láng
李继迁扰西鄙,灵武危急,命张齐贤为泾、原、邠、宁、环、庆等州经略使,选致尧为判官,仍迁户部员外郎。
jì shòu mìng yīn kàng shū zì chén yuàn bù shòu zhāng fú zhī cì cí zhǐ kuáng zào
既受命,因抗疏自陈,愿不受章绂之赐,词旨狂躁。
zhào yù shǐ fǔ jū qí zuì chù wèi huáng zhōu fù shǐ duó jīn zǐ
诏御史府鞫其罪,黜为黄州副使,夺金紫。
wèi jǐ fù jiù guān gǎi lì bù yuán wài láng lì zhī tài quán sū yáng è wǔ zhōu
未几,复旧官,改吏部员外郎,历知泰、泉、苏、扬、鄂五州。
dà zhōng xiáng fú chū qiān lǐ bù láng zhōng zuò zhī yáng zhōu rì mào qǐng yī yuè fèng jiàng zhǎng shēng zhōu què gū zhuǎn hù bù láng zhōng
大中祥符初,迁礼部郎中,坐知扬州日冒请一月奉,降掌升州榷酤,转户部郎中。
wǔ nián zú nián liù shí liù
五年,卒,年六十六。
zhì yáo pō hǎo zuǎn lù suǒ zhe yǒu xiān fú xí yì sān shí juǎn guǎng zhōng tái zhì bā shí juǎn qīng biān qián yào sān shí juǎn xī chuí yào jì shí juǎn wéi chén yào jì yī shí wǔ piān
致尧颇好纂录,所著有《仙凫习翼》三十卷、《广中台志》八十卷、《清边前要》三十卷、《西陲要纪》十卷、《为臣要纪》一十五篇。
zi yì cóng yì zhàn jiē dēng jìn shì dì
子易从、易占皆登进士第。
diāo kàn zì yuán bīn shēng zhōu rén
刁衎,字元宾,升州人。
fù yàn néng shì nán táng wèi zhāo wǔ jūn jié dù
父彦能,仕南唐为昭武军节度。
kàn yòng yīn wèi mì shū láng jí xián xiào lǐ yī wǔ pǐn fú yǐ wén hàn rù shì shén bèi qīn nì
衎用荫为秘书郎、集贤校理,衣五品服,以文翰入侍,甚被亲昵。
lǐ yù cháng lìng zhí qīng huī diàn yuè zhōng wài zhāng zòu
李煜尝令直清辉殿,阅中外章奏。
jīn líng píng cóng yù guī sòng tài zǔ cì fēi yú shòu tài cháng sì tài zhù
金陵平,从煜归宋,太祖赐绯鱼,授太常寺太祝。
chēng jí jiǎ mǎn bǐng jū niǎn xià zhě shù suì
称疾,假满,屏居辇下者数岁。
tài píng xīng guó chū lǐ fǎng hù méng zài hàn lín miǎn qí chū shì yīn zhuàn shèng dé sòng xiàn zhī
太平兴国初,李昉、扈蒙在翰林,勉其出仕,因撰《圣德颂》献之。
zhào fù běn guān chū zhī mù zhōu tóng lú xiàn
诏复本官,出知睦州桐庐县。
huì zhào qún chén yán shì kàn shàng jiàn xíng shū wèi
会诏群臣言事,衎上《谏刑书》,谓:
yín xíng kù fǎ fēi lǜ wén suǒ zài zhě wàng zhào tiān xià xī jìn zhǐ zhī
淫刑酷法非律文所载者,望诏天下悉禁止之。
xún jiǎn shǐ chén bǔ de dào zéi wáng zú bìng sòng běn bù fǎ guān xùn jū wú de shàn jiā kù nüè
巡检使臣捕得盗贼、亡卒,并送本部法官讯鞫,无得擅加酷虐。
gǔ zhě tóu jiān xiōng yú sì yì jīn yuǎn fāng qiú rén jǐn guī jīng quē yǐ pèi wu yì zuì fēi qí yi
古者投奸凶于四裔,今远方囚人尽归京阙,以配务役,最非其宜。
qiě shén gāo shèng dì tiān zǐ suǒ jū qǐ shǐ liú qiú yú cǐ jù yì
且神皋胜地,天子所居,岂使流囚于此聚役。
zì jīn wài chù zuì rén wàng wù xǔ jiè sòng shàng jīng yì bù liú yú zhū wu chōng yì
自今外处罪人,望勿许解送上京,亦不留于诸务充役。
yòu lǐ yuē xíng rén yú shì yǔ zhòng qì zhī
又《礼》曰:"刑人于市,与众弃之。
zé zhī huáng wū zǐ chén zhī zhōng fēi yòng xíng xíng fǎ zhī chù
"则知黄屋紫宸之中,非用刑行法之处。
wàng zì jīn yù qián bù xíng jué fá zhī xíng diàn qián yǐn jiàn sī qián qíng fǎ jù bìng fù yù shǐ tái tíng wèi zhī yù
望自今御前不行决罚之刑,殿前引见司钳黥法具,并赴御史台、廷尉之狱;
chì zhàng bù yǐ dà xiǎo jiē yǐn fù yù shǐ tíng wèi
敕杖不以大小,皆引赴御史、廷尉。
jīng fǔ huò chū zhōng shǐ huò mìng fǎ guān jù lǐ jiān kē yǐ zhòng shèng huáng míng xíng shèn fǎ zhī yì
京府或出中使,或命法官,具礼监科,以重圣皇明刑慎法之意。
huò yǒu fàn jié dào wáng mìng zuì zhòng zhě yuè zú dīng shēn guó mén bù lìng
或有犯劫盗亡命,罪重者刖足钉身,国门布令。
cǐ nǎi xiǎo mín mèi yú xíng xiàn bī yú yī shí ǒu rán wèi è yì bù jí tā bèi qí cǎn dú shí shāng fēng huà yì wàng jiǎn chú qí fǎ
此乃小民昧于刑宪,逼于衣食,偶然为恶,义不及他,被其惨毒,实伤风化,亦望减除其法。
rú cǐ zé rén qíng bù hài gè gù qí shēng
如此则人情不骇,各固其生;
hé qì wú shāng bì zhēn shàng ruì
和气无伤,必臻上瑞。
zài qiān dà lǐ sì chéng xiàn wén sì shí piān
再迁大理寺丞,献文四十篇。
zhào shì shòu diàn zhōng chéng tōng pàn hú zhōu shàng shū qǐng dìng tiān xià jiǔ shuì é xiū jùn xiàn chéng huáng tiáo yuē mù zǎi chú liǎng zhè dīng shēn qián jìn biàn shuǐ liú shī fán wǔ shì
召试,授殿中丞、通判湖州,上疏请定天下酒税额、修郡县城隍、条约牧宰、除两浙丁身钱、禁汴水流尸,凡五事。
é zhī wù zhōu qiān guó zi bó shì
俄知婺州,迁国子博士。
huì kǎo xiào bǎi guān diàn zuì kàn bèi zhào yǐ wú guò dé zhī guāng zhōu jiù gǎi yú bù yuán wài láng
会考校百官殿最,衎被召,以无过,得知光州,就改虞部员外郎。
zhuǎn yùn shǐ zhuàng qí zhèng jì yōu zhào jiā jiǎng xǐ zhī lú zhōu
转运使状其政绩,优诏嘉奖,徙知庐州。
zhēn zōng jí wèi qiān bǐ bù yuán wài láng
真宗即位,迁比部员外郎。
cháng shàng shū yuē
尝上疏曰:
chén wén tiān xià dà qì yě
臣闻天下,大器也;
qún shēng zhòng chù yě
群生,众畜也。
zhì dà qì zhě zhí yī yǐ zhèng qí dù bǎo zhòng chù zhě qí huà yǐ zhēn qí yuán
治大器者执一以正其度,保众畜者齐化以臻其原。
gù zhì rén wèi mò shén yú tiān mò fù yú de mò dà yú dì wáng
故至人谓莫神于天,莫富于地,莫大于帝王。
yòu yuē dì wáng chéng de ér zǒng wàn wù yǐ yòng rén yě
又曰:帝王乘地而总万物,以用人也。
zé zhī wàn shèng zhī zūn yī rén zhī wèi děng tiān dì zhī fù tāo ruò rì yuè zhī zhào lín kě bù shèn sī lǜ yǐ ān mín xì cǎn shū ér bèi wù
则知万乘之尊,一人之位,等天地之覆焘,若日月之照临,可不慎思虑以安民,系惨舒而被物!
suǒ yǐ yáo shùn dǔ shàn dào yǐ chuí huà ér mín wèi zhī suǒ tiān
所以尧、舜笃善道以垂化,而民谓之所天;
jié zhòu huái xiōng dé yǐ hài shì ér mín wèi zhī dú fū
桀、纣怀凶德以害世,而民谓之独夫。
zé jūn zhī yú mín shàn è yǒu rú shì zhī yàn
则君之于民,善恶有如是之验;
mín zhī yú jūn huǐ yù yǒu rú shì zhī yì
民之于君,毁誉有如是之异。
bì xià zuǎn tú cí shǐ bù zhèng wéi xīn suǒ yí shàng shùn tiān xīn xià cóng rén yù jìn shàn yǐ qù è bì huǐ ér qiú yù
陛下纂图兹始,布政惟新,所宜上顺天心,下从人欲,进善以去恶,避毁而求誉。
zūn táng yú zhī zhì chì xīn guǐ zhī luàn sī shǎng wú jí yú xiǎo rén sī fá wú shī yú jūn zǐ rèn xián wù èr qù xié wù yí
遵唐、虞之治,斥辛、癸之乱,私赏无及于小人,私罚无施于君子,任贤勿贰,去邪勿疑。
kāi jiàn zhèng zhī mén sāi chán nìng zhī kǒu ài ér zhī qí è zēng ér zhī qí shàn wú yǐ chūn qiū dǐng shèng ér dān yú yì yóu wú yǐ xuè qì fāng gāng ér huò yú shēng sè
开谏诤之门,塞谗佞之口,爱而知其恶,憎而知其善,无以春秋鼎盛而耽于逸游,无以血气方刚而惑于声色。
ruò tài zǔ zhī qín jiǎn ruò tài zōng zhī huì cí dá tiān dì fū xī zhī yì bǎo zǔ zōng jiān nán zhī yè zé zhōu chéng hàn wén èr zōng zhī měi bù kě tóng nián ér yì nǐ yě
若太祖之勤俭,若太宗之惠慈,答天地敷锡之意,保祖宗艰难之业,则周成、汉文二宗之美,不可同年而议拟也。
dài hái xiàn suǒ zhe běn shuō shí juǎn dé yǐ běn guān chōng mì gé xiào lǐ chū zhī yǐng zhōu
代还,献所著《本说》十卷,得以本官充秘阁校理,出知颍州。
rù wéi bǐ bù yuán wài láng gǎi zhí mì gé chōng chóng wén yuàn jiǎn tǎo
入为比部员外郎,改直秘阁,充崇文院检讨。
shí dù gǎo chén péng nián bìng yù jiǎn tǎo kàn yán cǐ èr rén kě zhuān qí rèn zhào xǔ jiě zhí pàn sān sī kāi chāi sī yù xiū cè fǔ yuán guī jiā zhǔ kè láng zhōng
时杜镐、陈彭年并预检讨、衎言此二人可专其任,诏许解职,判三司开拆司,预修《册府元龟》,加主客郎中。
qiú lǐng wài rèn dé zhī hú zhōu zhuǎn xíng bù láng zhōng
求领外任,得知湖州,转刑部郎中。
suì mǎn fù yù biān xiū
岁满,复预编修。
dà zhōng xiáng fú liù nián shū chéng shòu bīng bù láng zhōng
大中祥符六年,书成,授兵部郎中。
rù cháo bào zhòng fēng xuàn zhēn zōng qiǎn shǐ chí cì jīn dān yǐ bù jiù nián liù shí jiǔ
入朝,暴中风眩,真宗遣使驰赐金丹,已不救,年六十九。
kàn shǐ shì lǐ shì quán shì shén shèng
衎始仕李氏,权势甚盛。
fù wèi fān shuài jiā fù yú cái bèi fú yǐn shàn jí yú chǐ mí
父为藩帅,家富于财,被服饮膳,极于侈靡。
guī sòng yǐ chún dàn yí yǎ zhī míng yú shí tián yú lù wèi shàn tán xiào xǐ qí yì jiāo dào dūn dǔ shì dà fū duō tuī zhòng zhī
归宋,以纯澹夷雅知名于时,恬于禄位,善谈笑,喜棋弈,交道敦笃,士大夫多推重之。
zi chén shí wèi jiē dēng jìn shì dì
子湛、湜、渭,皆登进士第。
chén xíng bù láng zhōng
湛,刑部郎中;
shí tún tián yuán wài
湜,屯田员外;
wèi tài cháng bó shì
渭,太常博士。
chén zi yì yuē tiān shèng zhōng bìng jìn shì jí dì
湛子绎、约,天圣中并进士及第。
yáo xuàn zì bǎo zhī lú zhōu hé féi rén
姚铉,字宝之,庐州合肥人。
tài píng xīng guó bā nián jìn shì jiǎ kē jiě hè dà lǐ píng shì zhī tán zhōu xiāng xiāng xiàn sān qiān diàn zhōng chéng tōng pàn jiǎn xuān shēng sān zhōu
太平兴国八年进士甲科,解褐大理评事,知潭州湘乡县,三迁殿中丞,通判简、宣、升三州。
chún huà wǔ nián zhí shǐ guǎn shì yàn nèi yuàn yìng zhì fù shǎng huā diào yú shī tè bèi jiā shǎng yì rì mìng zhòng shǐ jiù dì cì bái jīn yǐ jiǎng zhī
淳化五年,直史馆,侍宴内苑,应制赋《赏花钓鱼诗》,特被嘉赏,翌日,命中使就第赐白金以奖之。
zhì dào chū qiān tài cháng chéng chōng jīng xi zhuǎn yùn shǐ lì yòu zhèng yán yòu sī jiàn hé dōng zhuǎn yùn shǐ
至道初,迁太常丞,充京西转运使,历右正言、右司谏、河东转运使。
é shàng yán yuē fú jiàn zhū lù guān lì huò qiáng míng lì shì huì ài jí mín zhě zé bì lì jiào tiáo chú qí fán rǎo
俄上言曰:"伏见诸路官吏,或强明莅事、惠爱及民者,则必立教条,除其烦扰。
rán jiǎo xū zhī bèi fēi qí suǒ biàn sì qí bà guān xī cáng jì jí hài gōng dù zhèng mò shén yú cǐ
然狡胥之辈,非其所便,俟其罢官,悉藏记籍,害公蠹政,莫甚于此。
lǐ yún qí rén cún zé qí zhèng jǔ qí rén wáng zé qí zhèng xi
《礼》云:'其人存则其政举,其人亡则其政息。
yòu yǔ yuē jiù lìng yǐn zhī zhèng bì gào xīn lìng yǐn
'又《语》曰:'旧令尹之政必告新令尹。
sī shí shèng rén zhī gé yán guó jiā zhī jí wù yě
'斯实圣人之格言,国家之急务也。
yù wàng suǒ zài guān lì yǒu jīng huà lì jì shì kě cháng jiǔ zhě suì zhōng shū lì shòu dài rì lù fù xīn guān bǐ zhī zūn shǒu
欲望所在官吏,有经画利济事可长久者,岁终书历,受代日录付新官,俾之遵守。
ruò shì yǒu zhuó rán fěi biàn tīng shàng wén sì bào gǎi zhèng
若事有灼然匪便,听上闻,俟报改正。
zhào cóng zhī
皇帝下诏同意了他的建议。
xián píng sān nián hé jué yùn zhōu wáng líng sǎo dōng nán zhù jù yě rù huái sì chéng zhōng jī shuǐ huài lú shè yǐ xuàn zhī zhōu shì xǐ zhōu yú wèn yáng xiāng zhī gāo yuán wěi yǐ yíng dù xǔ biàn yí cóng shì
咸平三年,河决郓州王陵埽,东南注钜野,入淮、泗,城中积水坏庐舍,以铉知州事,徙州于汶阳乡之高原,委以营度,许便宜从事。
gōng bì jiā qǐ jū shè rén jīng dōng zhuǎn yùn shǐ xǐ liǎng zhè lù
工毕,加起居舍人、京东转运使,徙两浙路。
xuàn jùn shuǎng pō shàng qì
铉隽爽,颇尚气。
xuē yìng zhī háng zhōu yǔ zhī bù xié shì duō máo dùn
薛映知杭州,与之不协,事多矛盾。
yìng zhí xuàn zuì zhuàng shù tiáo mì yǐ wén zhào shǐ hé zhī dāng duó yī guān tè chú míng biǎn lián zhōu wén xué
映摭铉罪状数条,密以闻,诏使劾之,当夺一官,特除名,贬连州文学。
jí zhōu zhī wàn ān dǐ qián jiāng yǒu gàn shí zhōu xíng qí zhōng tuān xiǎn wàn zhuàng xuàn guò gǎn ér fù zhī yǐ zì kuàng
吉州之万安抵虔,江有赣石,舟行其中,湍险万状,铉过,感而赋之以自况。
dà zhōng xiáng fú wǔ nián huì shè yí yuè zhōu yòu yí shū zhōu é shòu běn zhōu tuán liàn fù shǐ
大中祥符五年,会赦,移岳州,又移舒州,俄授本州团练副使。
tiān xǐ sì nián zú nián wǔ shí sān
天禧四年卒,年五十三。
xuàn wén cí mǐn lì shàn bǐ zhá cáng shū zhì duō pō yǒu yì běn liǎng zhè kè lì xiě shū yì xuē yìng suǒ jǐ zhī yī shì
铉文辞敏丽,善笔札,藏书至多,颇有异本,两浙课吏写书,亦薛映所掎之一事。
suī bèi cuàn chì yóu yòng fu hé dān yǐ zì suí
虽被窜斥,犹佣夫荷担以自随。
yǒu jí èr shí juǎn
有集二十卷。
yòu cǎi táng rén wén zhāng zuǎn wèi bǎi juǎn mù yuē wén cuì
又采唐人文章纂为百卷,目曰《文粹》。
zú hòu zǐ sì fù yǐ qí shū shàng xiàn zhào cáng nèi fǔ shòu sì fù yǒng chéng zhǔ bù
卒后,子嗣复以其书上献,诏藏内府,授嗣复永城主簿。
yòu zǐ chēng jùn yǐng měi xiù pō shàn shǔ cí cái shí suì zú
幼子称,俊颖美秀,颇善属辞,裁十岁卒。
xuàn jì qí shì wéi cōng wù lù rén duō chuán zhī
铉纪其事为《聪悟录》,人多传之。
li jiàn zhōng zì dé zhōng qí xiān jīng zhào rén
李建中,字得中,其先京兆人。
zēng zǔ féng táng zuǒ wèi bīng cáo cān jūn
曾祖逢,唐左卫兵曹参军。
zǔ chóu liáng shāng zhōu cì shǐ bì dì rù shǔ
祖稠,梁商州刺史,避地入蜀。
huì wáng jiàn tiě jù chóu yù zuǒ mìng gōng chén zuǒ wèi jiāng jūn
会王建僣据,稠预佐命功臣,左卫将军。
jiàn zhōng yòu hào xué shí sì dīng wài jiān
建中幼好学,十四丁外艰。
huì shǔ píng shì mǔ jū luò yáng jù xué yǐ zì jǐ
会蜀平,侍母居洛阳,聚学以自给。
xié wén yóu jīng shī wèi wáng yòu suǒ yán yù guǎn yú shí xī zǎi zhī dì xī zǎi hòu dài zhī
携文游京师,为王佑所延誉,馆于石熙载之第,熙载厚待之。
tài píng xīng guó bā nián jìn shì jiǎ kē jiě hè dà lǐ píng shì zhī yuè zhōu lù shì cān jūn
太平兴国八年进士甲科,解褐大理评事,知岳州录事参军。
zhuǎn yùn shǐ li wéi qīng jiàn qí néng zài qiān zhù zuò zuǒ láng jiān tán zhōu chá chǎng gǎi diàn zhōng chéng lì tōng pàn dào yǐng èr zhōu
转运使李惟清荐其能,再迁著作佐郎、监潭州茶场,改殿中丞,历通判道、郢二州。
chái chéng wù lǐng cáo yùn zài biǎo chēng jiàn zhuǎn tài cháng bó shì
柴成务领漕运,再表称荐,转太常博士。
shí yán shì zhě duō yǐ quán lì jìn jiàn zhōng biǎo chén shí zhèng lì hài xù wáng bà zhī lüè tài zōng jiā shǎng yīn yǐn duì biàn diàn cì yǐ fēi yú
时言事者多以权利进,建中表陈时政利害,序王霸之略,太宗嘉赏,因引对便殿,赐以绯鱼。
huì kǎo kè jīng cháo guān jiàn zhōng jiù zuò gōng lěi fá jīn lòu qí shì zuò jiàng shòu diàn zhōng chéng jiān zài jīng què yì yuàn
会考课京朝官,建中旧坐公累罚金,漏其事,坐降授殿中丞,监在京榷易院。
sū yì jiǎn fāng bèi ēn gù duō de duì cháng yán shǔ zhōng wén shì yīn jí jiàn zhōng tài zōng yì sù zhī zhī mìng zhí zhāo wén guǎn
苏易简方被恩顾,多得对,尝言蜀中文士,因及建中,太宗亦素知之,命直昭文馆。
jiàn zhōng fù míng zhāo wén kěn cí gǎi jí xián yuàn
建中父名昭文,恳辞,改集贤院。
shù yuè chū wèi liǎng zhè zhuǎn yùn fù shǐ zài qiān zhǔ kè yuán wài láng lì tōng pàn hé nán fǔ zhī cáo jiě yǐng cài sì zhōu
数月,出为两浙转运副使,再迁主客员外郎,历通判河南府,知曹、解、颍、蔡四州。
jǐng dé zhōng yǐ jiǔ cì jìn jīn bù yuán wài láng
景德中,以久次,进金部员外郎。
jiàn zhōng xìng jiǎn jìng fēng shén yǎ xiù tián yú róng lì qián hòu sān qiú zhǎng xī jīng liú sī yù shǐ tái yóu ài luò zhòng fēng tǔ jiù gòu yuán chí hào yuē jìng jū
建中性简静,风神雅秀,恬于荣利,前后三求掌西京留司御史台,尤爱洛中风土,就构园池,号曰"静居"。
hǎo yín yǒng měi yóu shān shuǐ duō liú tí zì chēng yán fu mín bó
好吟咏,每游山水,多留题,自称岩夫民伯。
jiā sī fēng yuán wài láng gōng bù láng zhōng
加司封员外郎、工部郎中。
jiàn zhōng shàn xiū yǎng zhī shù huì mìng guān xiào dìng dào zàng jiàn zhōng yù yān
建中善修养之术,会命官校定《道藏》,建中预焉。
yòu pàn tài fǔ sì
又判太府寺。
dà zhōng xiáng fú wǔ nián dōng mìng shǐ sì zhōu fèng yù zhì biàn shuǐ fā yuàn wén jiù zhì shè jiào
大中祥符五年冬,命使泗州,奉御制《汴水发愿文》,就致设醮。
shǐ hái de jí míng nián zú nián liù shí jiǔ
使还得疾,明年卒,年六十九。
jiàn zhōng shàn shū zhá xíng bǐ yóu gōng duō gòu xīn tǐ cǎo lì zhuàn zhòu bā fēn yì miào rén duō mó xí zhēng qǔ yǐ wéi jiè fǎ
建中善书札,行笔尤工,多构新体,草、隶、篆、籀、八分亦妙,人多摹习,争取以为楷法。
cháng shǒu xiě guō zhōng shù hàn jiǎn jí yǐ xiàn jiē kē dòu wén zì yǒu zhào jiā jiǎng
尝手写郭忠恕《汗简集》以献,皆科斗文字,有诏嘉奖。
hào gǔ qín xué duō cáng gǔ qì míng huà
好古勤学,多藏古器名画。
yǒu jí sān shí juǎn
有集三十卷。
zi zhōu dào zhōu shì bìng jìn shì jí dì
子周道、周士并进士及第。
zhōu shì lì shì yù shǐ jiāng dōng shǎn xī zhuǎn yùn sān sī yán tiě pàn guān cì jīn zǐ zhōng gōng bù láng zhōng
周士历侍御史、江东、陕西转运、三司盐铁判官,赐金紫,终工部郎中。
zhōu mín tài zǐ zhōng shè
周民,太子中舍。
hóng chén zì wéi qīng shēng zhōu shàng yuán rén
洪湛,字惟清,升州上元人。
zēng zǔ xūn nán táng chóng wén guǎn zhí xué shì
曾祖勋,南唐崇文馆直学士。
zǔ shòu tóng chéng lìng
祖寿,桐城令。
fù qìng yuán xiàn shū lǐ yù shòu fèng lǐ láng bǔ xīn yù lìng
父庆元,献书李煜,授奉礼郎,补新喻令。
guī sòng zhì yuān jù lìng
归宋,至冤句令。
chén yòu hào xué wǔ suì néng wéi shī wèi guàn lù suǒ zhe shí juǎn wèi tiáo nián jí
湛幼好学,五岁能为诗,未冠,录所著十卷为《龆年集》。
jǔ jìn shì yǒu shēng
举进士,有声。
yōng xī èr nián tíng shì yǐ luò fù shì zhuó zhì gāo děng jiě hè guī dé jūn jié dù tuī guān
雍熙二年,廷试已落,复试,擢置高等,解褐归德军节度推官。
zhào hái shòu yòu shí yí zhí shǐ guǎn
召还,授右拾遗、直史馆。
duān gǒng chū tōng pàn shòu xǔ èr zhōu
端拱初,通判寿、许二州。
guī sòng yǔ zuǒ zhèng yán yǐn huáng cháng féng zhěng yòu zhèng yán wáng shì zé sòng hàng fú gé qǐng lì xǔ wáng yuán xī wèi chǔ èr cí yì kuáng lǜ tài zōng nù
归宋,与左正言尹黄裳、冯拯、右正言王世则、宋沆伏阁请立许王元僖为储贰,词意狂率,太宗怒。
shí hàng zuò lǚ méng zhèng qīn dǎng yǐ chū wèi yí zhōu tuán liàn fù shǐ
时沆坐吕蒙正亲党,已出为宜州团练副使。
shàng yīn yǔ jìn chén yuē chǔ fù bāng guó zhī běn zhèn qǐ bù zhī
上因语近臣曰:"储副,邦国之本,朕岂不知。
dàn jìn shì qiǎn bó ruò lì tài zǐ jí dōng gōng liáo shǔ jiē xū chēng chén guān zhí lián cì yǔ shàng tái wú yì rén qíng shēn suǒ bù ān
但近世浅薄,若立太子,即东宫僚属皆须称臣,官职联次与上台无异,人情深所不安。
cǐ shì zhèn zì yǒu shí ěr
此事朕自有时尔。
chén zuò xuē zhí chū zhī róng zhōu huáng cháng zhī yōng zhōu zhěng zhī duān zhōu hàng zhī jìng zhōu shì zé zhī méng zhōu
"湛坐削职,出知容州,黄裳知邕州,拯知端州,沆知靖州,世则知蒙州。
róng zhī shù zú móu qiè fā zhě chén zhēn zhī jí zhǎn zhī
容之戍卒谋窃发者,湛侦知,亟斩之。
zài qiān bǐ bù yuán wài láng zhī chēn shū èr zhōu
再迁比部员外郎,知郴、舒二州。
xián píng èr nián zhào hái mìng shì shè rén yuàn fù zhí shǐ guǎn
咸平二年召还,命试舍人院,复直史馆。
shì qiū mìng yǔ gé mén zhī hòu hán shào huī shǐ jīng hú àn shì mín shì tiáo zòu lì bìng shén zhòng
是秋,命与阁门祗候韩绍辉使荆湖按视民事,条奏利病甚众。
hái pàn sān sī dōu mó kān sī
还,判三司都磨勘司。
yòu yǔ wáng qīn ruò tóng zhī gòng jǔ wèi jǐ tóng xiū qǐ jū zhù
又与王钦若同知贡举,未几,同修起居注。
shí yì chéng suí zhōu biān chén hù yán lì hài qiǎn chén yǔ gé mén zhī hòu chéng shùn qí tóng wǎng àn shì chén yán chéng zhī lì yǒu qī ér hài yǒu èr suì zhào yíng qì zhōng yǐ láo rén ba zhī
时议城绥州,边臣互言利害,遣湛与阁门祗候程顺奇同往按视,湛言城之利有七而害有二,遂诏营葺,终以劳人罢之。
chén měi fēng yí jùn biàn yǒu cái gàn fán wǔ shǐ xī běi yì biān yào
湛美风仪,俊辩有材干,凡五使西北议边要。
zhēn zōng yǒu yì zhuó rèn gù yù shén hòu
真宗有意擢任,顾遇甚厚。
qǔ yàn yuàn zhōng fù shǎng huā shī bù yí guǐ yǐ xiàn shēn bèi bāo shǎng
曲宴苑中,赋赏花诗,不移晷以献,深被褒赏。
wǔ nián chūn
五年春,
yǒu hé yīn mín cháng dé fāng sòng lín jīn wèi rèn yì nà huì dēng dì
有河阴民常德方讼临津尉任懿纳贿登第,
shì xià yù shǐ tái
事下御史台,
jū de yì kuǎn yún xián píng èr nián
鞫得懿款云:"咸平二年,
bǔ tài xué shēng
补太学生,
yù sēng rén yā shě
寓僧仁雅舍,
yīn rén yā qiú yuàn zhī zhǔ sēng huì qín wéi dào de
因仁雅求院之主僧惠秦为道地,
shǔ zhǐ xǔ yín qī dìng
署纸许银七铤,
rén yā huì qín yǐn qí èr
仁雅、惠秦隐其二,
yì wèi wǔ dìng
易为五铤。
huì qín sù shi wáng qīn ruò yǐ zài gòng yuàn nǎi yīn guǎn kè níng wén dé pú fū xú xìng nà shǔ zhǐ yú qīn ruò qī li li mì zhào jiā pú qí ruì shū yì míng yú zuǒ bì bìng kǒu chuán xǔ lù zhī shù rù shěng gào qīn ruò
惠秦素识王钦若已在贡院,乃因馆客宁文德、仆夫徐兴纳署纸于钦若妻李,李密召家仆祁睿书懿名于左臂,并口传许赂之数,入省告钦若。
jí yì guò wǔ chǎng ruì fù chí tāng yǐn zhì shěng qīn ruò qiǎn ruì yǔ li lìng qǔ qí yín yì wèi jí yǔ
及懿过五场,睿复持汤饮至省,钦若遣睿语李,令取其银,懿未即与。
jì ér yì yù zòu míng shòu guān wèi xíng dīng nèi jiān huán xiāng lǐ
既而懿预奏名授官,未行,丁内艰,还乡里。
rén yā chí shū suǒ yín xíng yú zǔ mà
仁雅驰书索银,形于诅骂。
dé fāng zhě mài bǔ xiàn shì huò qí shū yǐ gào zhōng chéng zhào chāng yán jù qí shì zòu bái qǐng dǎi qīn ruò shǔ lì
"德方者,卖卜县市,获其书,以告中丞赵昌言,具其事奏白,请逮钦若属吏。
xiān shì qīn ruò wèi bó zhōu pàn guān ruì qí tīng gàn jí dài guī yǐ ruì cóng xíng ér wèi chú zhōu zhī yì jí
先是,钦若为亳州判官,睿其厅干,及代归,以睿从行而未除州之役籍。
jí gòng jǔ shì bì huì zhōu rén zhāng xù huán xiāng xíng fú tuō wèi ruì qù jí míng
及贡举事毕,会州人张续还乡行服,托为睿去籍名。
zhì shì qīn ruò su yún ruì xiū yì zhī hòu shǐ yòng yú jiā ér huì qín wèi cháng jí mén
至是,钦若诉云:"睿休役之后,始佣于家,而惠秦未尝及门。
qīn ruò fāng bèi chǒng gù
"钦若方被宠顾,
nǎi zhào hàn lín shì dú xué shì xíng bǐng nèi shì fù dōu zhī yán chéng hàn bìng yì zhào zhī cáo zhōu biān sù zhī xǔ zhōu wú bīn gǔ jiù tài cháng sì bié jū
乃诏翰林侍读学士邢昺、内侍副都知阎承翰并驿召知曹州边肃、知许州毋宾古就太常寺别鞫,
yì yì kuǎn yún yǒu qī xiōng zhāng jià jǔ jìn shì
懿易款云:"有妻兄张驾举进士,
shi chén
识湛,
yì yì yǔ jià tóng zào chén mén
懿亦与驾同造湛门,
cháng yǐ shí liú èr bǎi méi mù tàn bǎi chèng kuì zhī
尝以石榴二百枚、木炭百秤馈之。
yì zhī shū yín yě dàn píng èr sēng dá yī zhǔ sī shí bù zhī shuí hé
懿之输银也,但凭二僧达一主司,实不知谁何?
nǎi yǐ wéi chén nà qí yín
"乃以为湛纳其银。
chén shì shǐ shǎn xī zhōng tú zhào hái shí zhāng jià yǐ sǐ níng wén dé xú xìng xī dùn qù qīn ruò jìn cān jī wù mén xià pú shǐ duō xīn mù zhì bù shí huì qín gù wú yǔ zuǒ zhèng
湛适使陕西,中途召还,时张驾已死,宁文德、徐兴悉遁去,钦若近参机务,门下仆使多新募至,不识惠秦,故无与左证。
yòu gù zhí zhī jǔ shí wèi yǒu qí ruì suì yǐ chén shòu yín fǎ dāng sǐ tè zhào xuē jí liú dān zhōu
又固执知举时未有祁睿,遂以湛受银,法当死,特诏削籍、流儋州。
yì zhàng jǐ pèi lì zhōng jìng jūn
懿杖脊、配隶忠靖军。
huì qín zuò shòu jiǎn zhá jí yǐn yín wèi rù yǐ yǐ nián qī shí yú dāng shú tóng bā jīn tè zhàng yī bǎi qíng miàn pèi shāng zhōu kēng yě
惠秦坐受简札及隐银未入已,以年七十余,当赎铜八斤,特杖一百,黥面配商州坑冶。
rén yā zhàng jǐ pèi lì yǐng zhōu láo chéng ér bù qióng yòng yín zhī duān
仁雅杖脊,配隶郢州牢城,而不穷用银之端。
chū wáng dàn yǔ qīn ruò zhī jǔ chū bài shū mì fù shǐ yǐ chén dài lǐng qí shì
初,王旦与钦若知举,出拜枢密副使,以湛代领其事。
chén zhī rù gòng yuàn yì yǐ shì dì sān chǎng bì jí guān shōu chén zāng jiā shí wú wù
湛之入贡院,懿已试第三场毕,及官收湛赃,家实无物。
chén sù yǔ liáng hào shàn huò jiǎ hào bái jīn qì nǎi qǔ yǐ shū guān
湛素与梁颢善,或假颢白金器,乃取以输官。
liù nián huì shè yí huì zhōu zhì huà zhōu diào mǎ yì zú nián sì shí yī
六年,会赦移惠州,至化州调马驿卒,年四十一。
chén shí yī zi xié xíng shén yòu zhōu yǐ wén tè zhào cì qián èr wàn guān wèi hù sàng hái yáng zhōu
湛时一子偕行,甚幼,州以闻,特诏赐钱二万,官为护丧还扬州。
yīn zhào mìng guān pèi liú lǐng wài ér méi zhě xī gěi mín qián tīng qí guī zàng rú qīn shǔ yòu zhì zhě suǒ zài qiǎn yá xiào bù sòng zhī
因诏命官配流岭外而没者,悉给缗钱,听其归葬,如亲属幼稚者,所在遣牙校部送之。
chén yǒu jí shí juǎn
湛有集十卷。
zi dǐng dà zhōng xiáng fú sì nián jìn shì zhì dù zhī yuán wài láng zhí shǐ guǎn yán tiě pàn guān
子鼎,大中祥符四年进士,至度支员外郎、直史馆、盐铁判官。
lù zhèn zì zi fā yǒng zhōu qí yáng rén táng xiāng yán zhī sì shì sūn
路振,字子发,永州祁阳人,唐相岩之四世孙。
yán biǎn sǐ lǐng wài qí zi chēn bì dì hú xiāng jiān suì jū yān
岩贬死岭外,其子琛避地湖湘间,遂居焉。
zhèn fù xún měi shì mǎ xī gǎo shǔ lián zhōu cóng shì xiè bìng zhōng yú jiā
振父洵美事马希杲,署连州从事,谢病终于家。
zhèn yòu yǐng wù wǔ suì sòng xiào jīng lún yǔ
振幼颖悟,五岁诵《孝经》、《论语》。
shí suì tīng jiǎng yīn fú cái bǎi yán ér zhǐ xún měi zé zhī bǐ zhōng qí yè
十岁听讲《阴符》,裁百言而止,洵美责之,俾终其业。
zhèn yuē bǎi yán yǎn dào zú yǐ yú hé bì xué
振曰:"百言演道足矣,余何必学?
xún měi dà qí zhī
"洵美大奇之。
shí èr dīng wài jiān mǔ shì lǜ qí fèi yè rì jiā huì jī suī lóng dōng shèng shǔ wèi shǐ yǒu xiè
十二丁外艰,母氏虑其废业,日加诲激,虽隆冬盛署,未始有懈。
chún huà zhòng jǔ jìn shì tài zōng yǐ cí chǎng zhī bì duō shì qīng qiǎn bù néng gāi guàn gǔ dào yīn shì zhī yán rì chū fù guān qí xué shù
淳化中举进士,太宗以词场之弊,多事轻浅,不能该贯古道,因试《卮言日出赋》,观其学术。
shí jiù shì zhě fán shù bǎi rén xián mù è chì wàng qí suǒ chū suī dāng shí chí shēng chǎng wū zhě yì yǒu nán sè
时就试者凡数百人,咸〈目咢〉眙忘其所出,虽当时驰声场屋者亦有难色。
zhèn hán sù yóu jīng shī rén hǎn zhī zhě suǒ zuò fù yóu wéi diǎn shàn tài zōng shén jiā zhī
振寒素,游京师人罕知者,所作赋尤为典赡,太宗甚嘉之。
zhuó zhì jiǎ kē shì hè dà lǐ píng shì tōng pàn bīn zhōu xǐ xú zhōu
擢置甲科,释褐大理评事,通判邠州,徙徐州。
zhào hái zhí shǐ guǎn fù qiǎn zhī rèn qiān tài zǐ zhōng yǔn zhī bīn zhōu
召还,直史馆,复遣之任,迁太子中允、知滨州。
yī rì qì dān zhì chéng xià bīng shǎo mín xiāng kǒng zhòng wèi zhèn wén lì wú zhàn yù fāng lüè huán jù ér qì
一日,契丹至城下,兵少,民相恐,众谓振文吏,无战御方略,环聚而泣。
zhèn nǎi qīn jiā fǔ yù qiě yǐ dí shèng bù kě yǔ zhēng fēng yi jiān bì zì shǒu
振乃亲加抚谕,且以敌盛不可与争锋,宜坚壁自守。
shù rì qì dān yǐn qù
数日,契丹引去。
zhuǎn yùn shǐ liú zōng chēng qí néng zhào shū bāo měi
转运使刘综称其能,诏书褒美。
cháng zuò jì zhàn mǎ wén yuē
常作《祭战马文》曰:
xián píng zhōng qì dān fàn gāo yáng guān zhí dà jiàng kāng bǎo yì lüè hé shuò ér qù
咸平中,契丹犯高阳关,执大将康保裔,略河朔而去。
tiān zǐ xìng wèi tè qiǎn jiāng wáng róng yǐ wǔ qiān jì zhuī zhī
天子幸魏,特遣将王荣以五千骑追之。
róng wú jiāng cái dàn néng zǒu mǎ yǐ chí shè wéi shì shòu mìng kuāng qiè shù rì bù gǎn xíng cì zéi dù hé ér hòu fā
荣无将材,但能走马,以驰射为事,受命恇怯,数日不敢行,伺贼渡河而后发。
yǒu piào zī qí zhě shù qiān jì shàng zhūn ní gū róng bù yù jiàn dí suì yǐ qí qí lüè hé nán àn ér hái
有剽淄、齐者数千骑尚屯泥沽,荣不欲见敌,遂以其骑略河南岸而还。
zhòu yè jí qí mǎ bù mò ér dào bì zhě shí yǒu sì wǔ tiān zǐ mǐn zhī qiǎn shǐ shōu yì yān
昼夜急骑,马不秣而道毙者十有四五,天子悯之,遣使收瘗焉。
yīn zuò jì wén yuē
因作祭文曰:
fáng sì zhī jīng jiàng wèi lí xīng
房驷之精,降为骊骍。
yǐn quán ya fēng liú shā jī tíng
饮泉呀风,流沙激霆。
hǔ jǐ gū sǒng lóng méi zhì níng
虎脊孤耸,龙媒鸷狞。
dān máo xiǎo xiá de sǎng qiū xīng
丹髦晓霞,的颡秋星。
fú fāng zhe gàn yí chéng xuán yīng
茀方著干,宜乘旋膺。
chán lú jiǎo qǐ fāng bèi zhū míng
巉胪角起,方背珠明。
ěr qí jué sāi cǎo huāng bā yuè yǔn shuāng
尔其绝塞草荒,八月陨霜。
máo suō tí jiān jīn shū mài zhāng
毛缩蹄坚,筋舒脉张。
shòu è kǒng shì qiú níng yù xiāng
兽恶恐噬,虬狞欲骧。
pēn shā sàn mò qiān lǐ fēi xuě
喷沙散沫,千里飞雪。
yǔ rén fù zhèn wǔ shì suǒ tiě
圉人负纼,武士索铁。
qián zhē hòu tū léi dòng dì liè
前遮后突,雷动地裂。
jí wǎn yī ér zhì bǎi zhōng fú wō ér shòu xiè
急挽一而制百,终伏挝而受绁。
mù guān qú qú suì rù quàn shū
牧官劬劬,岁入券书。
tí jù lěi lěi tōng hu guǐ qū
蹄钜累累,通乎鬼区。
míng jū dà mǎ jiè xián wěi rù sāi
名驹大〈马介〉,衔尾入塞。
láo qí qiú zhǎng jié yǐ zǎng kuài
劳其酋长,节以驵侩。
shǔ jǐn wú zēng jī rú qiū líng
蜀锦吴缯,积如丘陵。
mǎ guī yú wǒ yě zhòng bì rù yú bǐ yě qīng
马归于我也重,币入于彼也轻。
yú shì luò huáng jīn zhī jī yù tiān chí zhī bō
于是络黄金之羁,浴天池之波。
gǔ liè yún qú nòng yǐng xīng hé
鼓鬛云衢,弄影星河。
huò dì ér niè huò xiù ér é
或踶而啮,或嗅而吪。
yuán cán shēn jìn zǎng jùn hé duō
原蚕申禁,驵骏何多。
dì niàn shén wù lái jīng yuǎn dào
帝念神物,来经远道。
yuè zhī yú nèi diàn yǎng zhī yú wài zào yǐn yǐ yù chí mò zhī yáo cǎo
阅之于内殿,养之于外皂,饮以玉池,秣之瑶草。
qióng dōng biān chén rù wǒ hé chún
穷冬边尘,入我河漘。
yǔ shū xiāo fēi lóng yù běi xún
羽书宵飞,龙驭北巡。
xuǎn zhàng xià zhī míng mǎ shǔ kǔn wài zhī wǔ chén
选仗下之名马,属阃外之武臣。
diāo gē diàn zhú jìn lǚ xīng chén
雕戈电烛,禁旅星陈。
shòu yǐ cháng cè shuài yǐ quán jūn
授以长策,帅以全军。
zhuàng shì nù xī shān kě bò měng mǎ xiāo xī hǔ kě zǎ
壮士怒兮山可擘,猛马哮兮虎可咋。
hé huò zé zhī wú yǒng fǎn qiān yán ér bì dí
何嚄唶之无勇,反迁延而避敌。
bīng shuāng qī qī jiè jiǎ ér chí
冰霜凄凄,介甲而驰。
bù yǐn bù mò zài kě zài jī
不饮不秣,载渴载饥。
jùn mǎ něi sǐ xíng rén jiē zī
骏马馁死,行人嗟咨。
wěi tiān gǔ yú qú lù fǎn xīng jīng yú yún wù
委天骨于衢路,反星精于云雾。
bào zhǔ ēn zhī wú jí qí róng lì ér hé wù
报主恩之无及,齐戎力而何误。
shēng chú zhì jì bì wéi chéng lǐ
生刍致祭,弊帷成礼。
yì yú chóng gāng quán ěr jù tǐ
瘗于崇冈,全尔具体。
mǎ rú yǒu shén zhī dì zhī rén
马如有神,知帝之仁。
wū hū
唉!
yòu yǐ xī bīng wèi mǐ rù pàn dà lǐ sì gǎi tài cháng chéng zhī hé zhōng fǔ xǐ zhī dèng zhōu
又以西兵未弭,入判大理寺,改太常丞、知河中府,徙知邓州。
dài hái pàn lì bù nán cáo sān sī cuī qiàn píng yóu sī
代还,判吏部南曹三司催欠凭由司。
jǐng dé zhōng shǐ fú jiàn xún fǔ é pàn gǔ sī dēng wén yuàn
景德中使福建巡抚,俄判鼓司登闻院。
huì xiū liǎng cháo guó shǐ yǐ zhèn wèi biān xiū guān
会修《两朝国史》,以振为编修官。
dà zhōng xiáng fú chū shǐ qì dān zhuàn chéng yáo lù yǐ xiàn
大中祥符初,使契丹,撰《乘轺录》以献。
gǎi tài cháng bó shì zuǒ sī jiàn zhuó zhī zhì gào
改太常博士、左司谏,擢知制诰。
zhèn wén cí wēn lì lǚ zòu fù sòng wèi míng bèi suǒ chēng yóu cháng shī yǒng duō jǐng jù
振文词温丽,屡奏赋颂,为名辈所称,尤长诗咏,多警句。
jí jū wén hàn zhī zhí shēn qiè wù yì zì shì mí jiā jīng lì
及居文翰之职,深惬物议,自是弥加精厉。
cóng sì qiáo bó shí tóng zhí fēn jú zhǎng shì zhèn dú zhí xíng zài zhuān diǎn lún hàn jiān zòu tián wěi yìng yòng wú zhì shí tuī qí mǐn shàn
从祀谯、亳,时同职分局掌事,振独直行在,专典纶翰,笺奏填委,应用无滞,时推其敏赡。
qī nián tóng xiū qǐ jū zhù zhāng fù cuī zūn dù yǐ shū shì wù shī jiàng zhì zé zhèn yǔ xià sǒng dài zhī
七年,同修起居注,张复、崔遵度以书事误失降秩,择振与夏竦代之。
shì jiǔ de jí qí dōng zú nián wǔ shí bā
嗜酒得疾,其冬卒,年五十八。
lù qí zi lún wèi tài cháng sì fèng lǐ láng
录其子纶为太常寺奉礼郎。
zhèn chún hòu wú chéng fǔ xún xún rú yě shí rén xī qí dēng yòng zhī wǎn
振纯厚无城府,恂恂如也,时人惜其登用之晚。
yǒu jí èr shí juǎn
有集二十卷。
yòu cháng cǎi wǔ dài mò jiǔ guó jūn chén xíng shì zuò shì jiā liè zhuàn shū wèi chéng ér zú
又尝采五代末九国君臣行事作世家、列传,书未成而卒。
cuī zūn dù zì jiān bái běn jiāng líng rén hòu xǐ zī zhōu zhī zī chuān
崔遵度,字坚白,本江陵人,后徙淄州之淄川。
chún jiè hào xué shǐ qī suì shòu jīng yú shū fù xiàn cháng yǐ chūn qiū biān nián shǐ hàn jì chuán zhī lì wèn yú xiàn xiàn yuē cǐ r tā rì chéng lìng míng yǐ
纯介好学,始七岁,授经于叔父宪,尝以《春秋》编年、《史》、《汉》纪传之例问于宪,宪曰:"此儿他日成令名矣。
tài píng xīng guó bā nián jǔ jìn shì jiě hè hé zhōu zhǔ bù huàn lín fén
"太平兴国八年举进士,解褐和州主簿,换临汾。
kuì chú liáng sān dǐ suí zhōu shè wú dìng hé hé shā yǔ shuǐ hùn liú wú dìng jī xiàn nì xiāng jì zūn dù mǐn zhī zhe míng yǐ jì yān
馈刍粮,三抵绥州,涉无定河,河沙与水混流无定迹,陷溺相继,遵度悯之,著铭以纪焉。
duān gǒng chū zhuǎn yùn fù shǐ xià hóu tāo shàng qí qín zhuàng zhào guī duì biàn zuò yīn xiàn wén zì jiàn
端拱初,转运副使夏侯涛上其勤状,召归,对便坐,因献文自荐。
shí xīn jiàn mì gé mìng zhòng shū shì zuò sòng yī shǒu zhuó zhù zuò zuǒ láng
时新建秘阁,命中书试作颂一首,擢著作佐郎。
chún huà zhōng lì bù shì láng li zhì jiàn zhī qiān diàn zhōng chéng chū zhī zhōng zhōu
淳化中,吏部侍郎李至荐之,迁殿中丞,出知忠州。
li shùn zhī luàn zéi qiǎn qí dǎng zhāng yú lái gōng zūn dù lǐng jiá shì bǎi yú bèi chéng ér zhàn zéi yú dié yǐ rù zūn dù tóu jiāng zhōng lài zhōu bīng yuán zhī de miǎn
李顺之乱,贼遣其党张余来攻,遵度领甲士百余背城而战,贼逾堞以入,遵度投江中,赖州兵援之,得免。
zuò shī chéng chí biǎn chóng yáng lìng yí lù yì
坐失城池,贬崇阳令,移鹿邑。
xián píng chū fù wèi tài zǐ zhōng yǔn
咸平初,复为太子中允。
jǐng dé chū nèi chū zūn dù míng yǐn duì chóng zhèng diàn zhào suǒ suǒ zhù wén zhào shì shè rén yuàn gǎi tài cháng chéng zhí shǐ guǎn
景德初,内出遵度名,引对崇政殿,诏索所著文,召试舍人院,改太常丞、直史馆。
huì xiū liǎng cháo guó shǐ yǔ lù zhèn bìng wèi biān xiū guān
会修《两朝国史》,与路振并为编修官。
dà zhōng xiáng fú yuán nián mìng tóng xiū qǐ jū zhù
大中祥符元年,命同修起居注。
dōng fēng jìn bó shì sì fén yīn shì suì zhēn zōng yǐ liǎng shěng guān jué shǎo gù yīn qín qìng xuǎn bǔ zhī mìng wèi zuǒ sī jiàn
东封,进博士,祀汾阴,是岁,真宗以两省官绝少,故因覃庆选补之,命为左司谏。
zūn dù yǔ wù wú jìng kǒu bù yán shì fēi chún dàn qīng sù yú shì lì bó rú yě
遵度与物无竞,口不言是非,淳澹清素,于势利泊如也。
zhǎng yòu shǐ shí yú suì lì diàn chí shàng cháng tuì nì yíng jiān lǜ shàng zhī jiàn
掌右史十余岁,立殿墀上,常退匿楹间,虑上之见。
shàn gǔ qín de qí shēn qù
善鼓琴,得其深趣。
suǒ jiù shè shén jiǎo ài yǒu xiǎo gé shǒu zhí zhú shù běn cháo tuì mò zuò qí shàng tán qín dú zhuó xiāo rán zì shì
所僦舍甚湫隘,有小阁,手植竹数本,朝退,默坐其上,弹琴独酌,翛然自适。
cháng zhe qín jiān yún
尝著《琴笺》云:
shì zhī yán qín zhě bì yuē cháng sān chǐ liù cùn xiàng qī zhī rì shí sān huī xiàng qī zhī yuè jū zhōng zhě xiàng rùn qián shì wèi yǒu biàn zhě
世之言琴者,必曰长三尺六寸象期之日,十三徽象期之月,居中者象闰,前世未有辨者。
zhì táng xié lǜ láng liú kuàng yǐ yuè qì pèi zhū jié hòu ér wèi qín wèi xià zhì zhī yīn
至唐协律郎刘贶以乐器配诸节候,而谓琴为夏至之音。
zhì yú fàn shēng zú wú shù zhě yú cháng bìng zhī
至于泛声,卒无述者,愚尝病之。
yīn zhāng gōng fù àn fàn qí xián ér shí sān huī shēng jù yān kuàng qín sè zhī xián hu
因张弓附案,泛其弦而十三徽声具焉,况琴瑟之弦乎!
shì zhī fēi suǒ wèi xiàng zhě gài tiān de zì rán zhī jié ěr yòu qǐ zhǐ xià zhì zhī yīn ér yǐ
是知非所谓象者,盖天地自然之节耳,又岂止夏至之音而已。
fu yì yǒu tài jí shì shēng liǎng yí
夫《易》有太极,是生两仪。
liǎng yí zhě tài jí zhī jié yě
两仪者,太极之节也;
sì shí zhě liǎng yí zhī jié yě
四时者,两仪之节也;
lǜ lǚ zhě sì shí zhī jié yě
律吕者,四时之节也;
zhòu yè zhě lǜ lǚ zhī jié yě
昼夜者,律吕之节也;
kè lòu zhě zhòu yè zhī jié yě
刻漏者,昼夜之节也。
jié jié xiāng jiāo zì xì zhì dà ér suì chéng yān
节节相交,自细至大而岁成焉。
jì bù kě shǐ zhī jié yì bù kě shǐ zhī bù jié qì zhī zì rán zhě yě
既不可使之节,亦不可使之不节,气之自然者也。
qì jì jié yǐ shēng tóng zé yīng jì bù kě shǐ zhī yīng yì bù kě shǐ zhī bù yīng shù zhī zì rán zhě yě
气既节矣,声同则应,既不可使之应,亦不可使之不应,数之自然者也。
jì jié qiě yīng zé tiān de zhī wén chéng yǐ
既节且应,则天地之文成矣。
wén zhī yì yě huò rèn xíng ér zhe huò jiǎ wù ér zhāng
文之义也,或任形而著,或假物而彰。
rì xīng wén hu shàng shān chuān lǐ hu xià dòng wù zhí wù huā zhě jié zhě wǔ sè jù yǐ
日星文乎上,山川理乎下,动物植物,花者节者,五色具矣。
sī rèn xíng zhě yě
斯任形者也。
zhì yú rén cháng yǒu wǔ xìng ér bù zhe yǐ shì guān zhī rán hòu zhe
至于人常有五性而不著,以事观之然后著;
rì cháng yǒu wǔ sè ér bù jiàn yǐ shuǐ guān zhī rán hòu jiàn
日常有五色而不见,以水观之然后见;
qì cháng yǒu wǔ yīn ér bù wén yǐ xián kǎo zhī rán hòu wén
气常有五音而不闻,以弦考之然后闻。
sī jiǎ wù zhě yě
斯假物者也。
shì gù shèng rén bù néng zuò yì ér néng zhī zì rán zhī shù bù néng zuò qín ér néng zhī zì rán zhī jié
是故圣人不能作《易》而能知自然之数,不能作琴而能知自然之节。
hé zé
为什么呢?
shù běn yú yī ér chéng yú sān yīn ér zhòng zhī gù yì liù huà ér chéng guà
数本于一而成于三,因而重之,故《易》六画而成卦。
jí qí yīng yě yī bì yú sì èr bì yú wǔ sān bì yú liù yān
及其应也,一必于四,二必于五,三必于六焉。
qì qì xiāng zhào qí yīng yě bì yǐ
气气相召,其应也必矣。
guà jì huà yǐ gù huà qín yān
卦既画矣,故画琴焉。
shǐ yǐ yī xián fàn tóng dāng qí jié zé qīng rán ér hào bù dàng qí jié zé mǐn rán wú shēng qǐ rén lì yě zāi
始以一弦泛桐,当其节则清然而号,不当其节则泯然无声,岂人力也哉!
qiě huī yǒu shí sān ér jū zhōng zhě wèi yī
且徽有十三,而居中者为一。
zì zhōng ér zuǒ fàn yǒu sān yān yòu yòu fàn yǒu sān yān qí shēng shā ér yǐ xián jǐn zé shēng jiǎn
自中而左泛有三焉,又右泛有三焉,其声杀而已,弦尽则声减。
jí qí yīng yě yī bì yú sì èr bì yú wǔ sān bì yú liù yān jié jié xiāng zhào qí yīng yě bì yǐ
及其应也,一必于四,二必于五,三必于六焉,节节相召,其应也必矣。
yì zhī shū yě ǒu sān wèi liù sān cái zhī pèi jù yān wàn wù yóu zhī ér chū
《易》之书也,偶三为六,三才之配具焉,万物由之而出。
suī yuē liù huà jí qí shù yě zhǐ sān ér yǐ yǐ
虽曰六画,及其数也,止三而已矣。
qín zhī huà yě ǒu liù ér gēn yú yī yī zhōng zhě dào zhī suǒ shēng yě
琴之画也,偶六而根于一,一钟者,道之所生也。
zài shù wèi yī zài lǜ wèi huáng zài yīn wèi gōng zài mù wèi gēn zài sì tǐ wèi xīn zhòng huī yóu zhī ér shēng
在数为一,在律为黄,在音为宫,在木为根,在四体为心,众徽由之而生。
suī yuē shí sān jí qí jié yě zhǐ sān ér yǐ yǐ
虽曰十三,及其节也,止三而已矣。
guà zhī dé fāng jīng yě
卦之德方,经也;
shī zhī dé yuán wěi yě
蓍之德圆,纬也;
gù wàn wù bù néng táo qí xiàng
故万物不能逃其象。
huī sān qí jié jīng yě
徽三其节,经也;
xián wǔ qí yīn wěi yě
弦五其音,纬也;
gù zhòng yīn bù néng shèng qí wén
故众音不能胜其文。
xiān rú wèi bā yīn yǐ sī wèi jūn sī yǐ qín wèi jūn
先儒谓八音以丝为君,丝以琴为君。
yú wèi qín yǐ zhōng huī wèi jūn jǐn yǐ
愚谓琴以中徽为君,尽矣。
fu huī shí sān zhě gài jǐn zhāo zhāo kě wén zhě yě
夫徽十三者,盖尽昭昭可闻者也。
gǒu jǐn xián ér kǎo zhī nǎi zǒng yǒu èr shí sān huī yān shì yī qì yě
苟尽弦而考之,乃总有二十三徽焉,是一气也。
zhàng xián jù zhī chǐ xián yì jù zhī qǐ yǒu cháng duǎn dà xiǎo zhī xiàn zāi
丈弦具之,尺弦亦具之,岂有长短大小之限哉!
shì zé wàn wù běn yú tiān dì tiān dì běn yú tài jí tài jí zhī wài yǐ zhì yú wàn wù shèng rén běn yú dào dào běn yú zì rán zì rán zhī wài yǐ zhì yú wú wéi lè běn yú qín qín běn yú zhōng huī zhōng huī zhī wài yǐ zhì yú wú shēng
是则万物本于天地,天地本于太极,太极之外以至于万物,圣人本于道,道本于自然,自然之外以至于无为,乐本于琴,琴本于中徽,中徽之外以至于无声。
shì zhī zuò yì zhě kǎo tiān dì zhī xiàng yě
是知作《易》者,考天地之象也;
zuò qín zhě kǎo tiān dì zhī shēng yě
作琴者,考天地之声也。
wǎng zhě cáng yīn ér wèi tán lái zhě zhuān shēng ér wàng lǐ
往者藏音而未谈,来者专声而忘理。
qín jiān zhī zuò yě shù hū jìn zhī
《琴笺》之作也,庶乎近之。
gǒu qí quē yě qǐng sì jūn zǐ
苟其阙也,请俟君子。
shì chēng qí zhī yán
世称其知言。
qī nián dōng jiāo jiàn tán gōng xiè
七年,东郊,建坛恭谢。
tán shàng shè zhèng zuò fèng tiān de pèi zuò fèng èr shèng
坛上设正坐奉天地,配坐奉二圣。
zūn dù shí yǔ zhāng fù tóng diǎn jì zhù shū hào tiān wèi tiān huáng yòu zēng shèng zǔ pèi wèi zuò miù wù jiàng wèi yòu zhèng yán fù yì zé wèi gōng bù láng zhōng
遵度时与张复同典记注,书昊天为天皇,又增圣祖配位,坐谬误,降为右正言,复亦责为工部郎中。
yú suì bìng fù qí zhì
逾岁,并复其秩。
jiǔ nián rén zōng yǐ shòu chūn jùn wáng kāi fǔ zhào zǎi xiàng zé qí dé fāng zhèng yǒu xué shù zhī shì xián yuē zūn dù lì xué yǒu shì xíng shí chēng zhǎng zhě suì mìng yǔ zhāng shì xùn bìng wèi wáng yǒu
九年,仁宗以寿春郡王开府,诏宰相择耆德方正有学术之士,咸曰遵度力学,有士行,时称长者,遂命与张士逊并为王友。
gǎi hù bù yuán wài láng cì fú jīn zǐ yòu lài xí yī xī dài mín qián
改户部员外郎,赐服金紫,又赉袭衣、犀带、缗钱。
shàng zuò qī yán shī chǒng zhī
上作七言诗宠之。
yīn wèi zuǒ yòu yuē yì shàn jì shì jiē fǔ shǔ yě gù wáng jiē shòu bài jīn bīn yǒu zhī lǐ dāng lìng dá bài
因谓左右曰:"翊善、记室,皆府属也,故王皆受拜,今宾友之礼,当令答拜。
fǔ zhōng wén hàn jiē zūn dù suǒ zuò
"府中文翰皆遵度所作。
wáng dú xiào jīng chè zhāng fù yǐ yù shī cì zhī
王读《孝经》彻章,复以御诗赐之。
guó shǐ chéng bài lì bù yuán wài láng shēng dǐ jìn fēng gǎi lǐ bù láng zhōng chōng zī yì cān jūn
国史成,拜吏部员外郎,升邸进封,改礼部郎中,充谘议参军。
chǔ gōng jiàn yòu jiā lì bù jiān zuǒ yù dé
储宫建,又加吏部兼左谕德。
wèi jǐ mìng shǐ qì dān pàn sī nóng sì
未几,命使契丹,判司农寺。
zūn dù xìng guǎ hé xǐ dú yì cháng yún yì yǒu yí zé tán qín biàn qí shù shì yì guān qí xiàng wú bù jiū yě
遵度性寡合,喜读《易》,尝云:"意有疑,则弹琴辨其数,筮《易》观其象,无不究也。
tiān xǐ sì nián bā yuè zú nián liù shí qī
天禧四年八月卒,年六十七。
qí zi bài guān zhě èr rén
其子拜官者二人。
rén zōng jí wèi tè zhào zèng gōng bù shì láng yòu shòu qí èr sūn guān yǒu jí èr shí juǎn
仁宗即位,特诏赠工部侍郎,又授其二孙官,有集二十卷。
chén yuè zì sǔn zhī kāi fēng wèi shì rén
陈越,字损之,开封尉氏人。
zǔ shǒu wēi xīng dào lìng
祖守危,兴道令。
fù xià yú bù yuán wài láng
父夏,虞部员外郎。
yuè shǎo hào xué yóu jīng lì dài shǐ
越少好学,尤精历代史。
shàn zhǔ wén cí qì jùn bá
善属文,辞气俊拔。
xián píng zhōng zhào jǔ xián liáng xíng bù shì láng guō zhì jiàn zhī cè rù dì sì děng jiě hè jiāng zuò jiān chéng tōng pàn shū zhōu xǐ zhī duān zhōu yòu xǐ yuán zhōu
咸平中,诏举贤良,刑部侍郎郭贽荐之,策入第四等,解褐将作监丞、通判舒州,徙知端州,又徙袁州。
wèi jǐ zhào hái qiān zhù zuò zuǒ láng zhí shǐ guǎn zhǎng gǔ sī dēng wén yuàn
未几召还,迁著作佐郎、直史馆,掌鼓司登闻院。
yù xiū cè fǔ yuán guī yǔ chén cóng yì liú yún yóu wéi qín zhí
预修《册府元龟》,与陈从易、刘筠尤为勤职。
zhēn zōng yǐ qí fèng báo bìng mìng yuè zēng qián wǔ qiān
真宗以其奉薄,并命月增钱五千。
chē jià cháo líng zhǎng liú sī míng biǎo shí chēng wèi gōng
车驾朝陵,掌留司名表,时称为工。
zì shì liǎng fǔ jiān zòu duō mìng cǎo zhī xūn guì jiā yǐ míng zhì wèi qǐng zhě shén zhòng
自是两府笺奏多命草之,勋贵家以铭志为请者甚众。
qiān tài cháng chéng qún mù pàn guān
迁太常丞、群牧判官。
sì fén yīn zhuó wèi zuǒ zhèng yán
祀汾阴,擢为左正言。
yuè gěng gài rèn qì xǐ zhēn qiē péng yǒu fàng kuàng bēi jiǔ jiān jiā tú bì lì bù yǐ xiè yì
越耿概任气,喜箴切朋友,放旷杯酒间,家徒壁立,不以屑意。
rán shì jiǔ guò chà měi shí bì xiān yǐn shù shēng hǎn yǒu xǐng rì yì yòng shì gòu jí
然嗜酒过差,每食必先引数升,罕有醒日,亦用是遘疾。
dà zhōng xiáng fú wǔ nián zú nián sì shí
大中祥符五年卒,年四十。
wú zi mǔ lǎo rén jiē shāng zhī
无子,母老,人皆伤之。
yuè xiōng xián cháng jǔ jìn shì wèi dì yáng yì dù gǎo chén péng nián liè zòu wéi yán zhēn zōng mǐn zhī
越兄咸,尝举进士未第,杨亿、杜镐、陈彭年列奏为言,真宗悯之。
jí cè fǔ yuán guī zòu yù tè cì xián tóng sān chuán chū shēn
及《册府元龟》奏御,特赐咸同《三传》出身。
gù shì
故事,
zhōng shū zhāng biǎo jiē shè rén wèi zhī
中书章表皆舍人为之,
dōng fēng hòu
东封后,
cháo tíng duō qìng lǐ
朝廷多庆礼,
shè rén huò yǐ tā wu suǒ yīng
舍人或以他务所婴,
nǎi zé guǎn gé guān
乃择馆阁官,
de shèng dù lù zhèn liú yún xià sǒng sòng shòu jì yuè fèn zhuàn biǎo zòu
得盛度、路振、刘筠、夏竦、宋绶洎越分撰表奏,
zǎi xiàng cháng yǐ míng wén
宰相尝以名闻,
qí hòu jiē xiāng cì zhǎng wài zhì
其后皆相次掌外制,
wéi yuè bù jí dēng zhuó
唯越不及登擢,
shí lùn xī zhī
时论惜之。