wén yuàn sì
◎文苑四
mù xiū shí yán nián liú qián fù xiāo guàn sū shùn qīn yǐn yuán huáng gāng huáng jiàn yáng pán yán tài chū guō zhōng shù
○穆修石延年 （刘潜附）萧贯苏舜钦尹源黄亢黄鉴杨蟠颜太初郭忠恕
mù xiū zì bó cháng yùn zhōu rén
穆修，字伯长，郓州人。
yòu shì xué bù shì zhāng jù
幼嗜学，不事章句。
zhēn zōng dōng fēng zhào jǔ qí lǔ jīng xíng zhī shì xiū yù xuǎn cì jìn shì chū shēn diào tài zhōu sī lǐ cān jūn
真宗东封，诏举齐、鲁经行之士，修预选，赐进士出身，调泰州司理参军。
fù cái yǔ zhòng jǔ yǔ tōng pàn jì zhī shǐ rén wū gào qí zuì biǎn chí zhōu
负才，与众龃龉，通判忌之，使人诬告其罪，贬池州。
zhōng dào wáng zhì jīng shī kòu dēng wén gǔ sù yuān bù bào
中道亡至京师，叩登闻鼓诉冤，不报。
jū biǎn suǒ suì yú yù shè de shì yíng mǔ jū jīng shī jiān chū yóu gài yǐ jǐ yǎng
居贬所岁余，遇赦得释，迎母居京师，间出游匄以给养。
jiǔ zhī bǔ yǐng zhōu wén xué cān jūn xǐ cài zhōu
久之，补颍州文学参军，徙蔡州。
míng dào zhōng zú
明道中，卒。
xiū xìng gāng jiè hǎo lùn chì shí bìng dǐ qiào quán guì rén yù yǔ jiāo jié wǎng wǎng jù zhī
修性刚介，好论斥时病，诋诮权贵，人欲与交结，往往拒之。
zhāng zhī bái shǒu bó bó yǒu háo shì zuò fó miào chéng zhī bái shǐ rén zhào xiū zuò jì jì chéng bù shū shì míng
张知白守亳，亳有豪士作佛庙成，知白使人召修作记，记成，不书士名。
shì yǐ bái jīn wǔ bǎi yí xiū wéi shòu qiě qiú zài míng yú jì xiū tóu jīn tíng xià chù zhuāng qù jùn
豪士以白金五百两送给穆修做寿礼，并请求把姓名写在记中。穆修把他的金子掷到堂下，并准备整装离开州郡。
shì xiè zhī zhōng bù shòu qiě yuē wú níng hú kǒu wèi lǚ rén zhōng bù yǐ fěi rén wū wú wén yě
士谢之，终不受，且曰："吾宁糊口为旅人，终不以匪人污吾文也。
zǎi xiàng yù shi xiū qiě jiāng yòng wéi xué guān xiū zhōng bù wǎng jiàn
"宰相欲识修，且将用为学官，修终不往见。
mǔ sǐ zì fù chèn yǐ zàng rì sòng xiào jīng sàng jì bù yòng fú tú wèi fó shì
母死，自负榇以葬，日诵《孝经》、《丧记》，不用浮屠为佛事。
zì wǔ dài wén bì guó chū liǔ kāi shǐ wèi gǔ wén
自五代文敝，国初，柳开始为古文。
qí hòu yáng yì liú yún shàng shēng ǒu zhī cí tiān xià xué zhě mǐ rán cóng zhī
其后，杨亿、刘筠尚声偶之辞，天下学者靡然从之。
xiū yú shì shí dú yǐ gǔ wén chēng sū shùn qīn xiōng dì duō cóng zhī yóu
修于是时独以古文称，苏舜钦兄弟多从之游。
xiū suī qióng sǐ rán yī shí shì dà fū chēng néng wén zhě bì yuē mù cān jūn
修虽穷死，然一时士大夫称能文者必曰穆参军。
qìng lì zhōng zǔ wú zé fǎng de suǒ zhe shī shū xù jì zhì děng shù shí shǒu jí wèi sān juǎn
庆历中，祖无择访得所著诗、书、序、记、志等数十首，集为三卷。
shí yán nián zì màn qīng xiān shì yōu zhōu rén
石延年，字曼卿，先世幽州人。
jìn yǐ yōu zhōu yí qì dān qí zǔ jǔ zú nán zǒu jiā yú sòng chéng
晋以幽州遗契丹，其祖举族南走，家于宋城。
yán nián wéi rén dié dàng rèn qì jié dú shū tōng dà lüè wéi wén jìn jiàn yú shī zuì gōng ér shàn shū
延年为人跌宕任气节，读书通大略，为文劲健，于诗最工而善书。
lèi jǔ jìn shì bù zhōng zhēn zōng lù sān jǔ jìn shì yǐ wéi sān bān fèng zhí yán nián chǐ bù jiù
累举进士不中，真宗录三举进士，以为三班奉职，延年耻不就。
zhāng zhī bái sù qí zhī wèi yuē mǔ lǎo nǎi zé lù yé
张知白素奇之，谓曰："母老乃择禄耶？
yán nián bù dé yǐ jiù mìng
"延年不得已就命。
hòu yǐ yòu bān diàn zhí gǎi tài cháng sì tài zhù zhī jīn xiāng xiàn yǒu zhì míng
后以右班殿直改太常寺太祝，知金乡县，有治名。
yòng jiàn zhě tōng pàn qián níng jūn xǐ yǒng jìng jūn wèi dà lǐ píng shì guǎn gé jiào kān lì guāng lù dà lǐ sì chéng shàng shū zhāng xiàn tài hòu qǐng hái zhèng tiān zǐ
用荐者通判干宁军，徙永静军，为大理评事、馆阁校勘，历光禄、大理寺丞，上书章献太后，请还政天子。
tài hòu bēng fàn fěng yù yǐn yán nián yán nián lì zhǐ zhī
太后崩，范讽欲引延年，延年力止之。
hòu fěng bài yán nián zuò yǔ fěng shàn luò zhí tōng pàn hǎi zhōu
后讽败，延年坐与讽善，落职通判海州。
jiǔ zhī wèi mì gé xiào lǐ qiān tài zǐ zhōng yǔn tóng pàn dēng wén gǔ yuàn
久之，为秘阁校理，迁太子中允，同判登闻鼓院。
cháng shàng yán tiān xià bù shí zhàn sān shí yú nián qǐng wèi èr biān zhī bèi
尝上言天下不识战三十余年，请为二边之备。
bù bào
不报。
jí yuán hào fǎn shǐ sī qí yán zhào jiàn shāo yòng qí shuō
及元昊反，始思其言，召见，稍用其说。
mìng wǎng hé dōng jí xiāng bīng fán de shí shù wàn shí biān jiāng suì yù yǐ hàn zéi yán nián xiào yuē cǐ de wú cū yě
命往河东籍乡兵，凡得十数万，时边将遂欲以扞贼，延年笑曰："此得吾粗也。
fū bù jiào zhī bīng yǒng qiè xiāng zá ruò qiè zhě jiàn dí ér dòng zé yǒng zhě yì qiān ér kuì yǐ
夫不教之兵勇怯相杂，若怯者见敌而动，则勇者亦牵而溃矣。
jīn jì bù xiá jiào yi mù qí gǎn xíng zhě zé rén rén jiē shèng bīng yě
今既不暇教，宜募其敢行者，则人人皆胜兵也。
yòu cháng qǐng mù rén shǐ gū sī luō jí huí hú jǔ bīng gōng yuán hào dì jiā nà zhī
"又尝请募人使唃厮啰及回鹘举兵攻元昊，帝嘉纳之。
yán nián xǐ jù yǐn cháng yǔ liú qián zào wáng shì jiǔ lóu duì yǐn zhōng rì bù jiāo yī yán
延年喜剧饮，尝与刘潜造王氏酒楼对饮，终日不交一言。
wáng shì guài qí yǐn duō yǐ wéi fēi cháng rén yì fèng měi jiǔ yáo guǒ èr rén yǐn dàn zì ruò zhì xī wú jiǔ sè xiāng yī ér qù
王氏怪其饮多，以为非常人，益奉美酒肴果，二人饮啖自若，至夕无酒色，相揖而去。
míng rì dū xià chuán wáng shì jiǔ lóu yǒu èr xian lái yǐn yǐ nǎi zhī liú shí yě
明日，都下传王氏酒楼有二仙来饮，已乃知刘、石也。
yán nián suī hān fàng ruò bù kě yīng yǐ shì wù rán yú rén lùn tiān xià shì shì fēi wú bù dāng
延年虽酣放，若不可撄以世务，然与人论天下事，是非无不当。
chū yǔ tiān zhāng gé dài zhì wú zūn lù tóng shǐ hé dōng jí zú zūn lù yán yú cháo tíng tè guān qí yī zi
初，与天章阁待制吴遵路同使河东，及卒，遵路言于朝廷，特官其一子。
liú qián zì zhòng fāng cáo zhōu dìng táo rén
刘潜字仲方，曹州定陶人。
shǎo zhuó yì yǒu dà zhì hǎo wèi gǔ wén yǐ jìn shì qǐ jiā wèi zī zhōu jūn shì tuī guān
少卓逸有大志，好为古文，以进士起家，为淄州军事推官。
cháng zhī péng lái xiàn dài hái guò yùn zhōu fāng yǔ màn qīng yǐn wén mǔ bào jí jí guī
尝知蓬莱县，代还，过郓州，方与曼卿饮，闻母暴疾，亟归。
mǔ sǐ qián yī tòng suì jué qí qī fù fǔ qián dà hào ér sǐ
母死，潜一恸遂绝，其妻复抚潜大号而死。
shí rén shāng zhī yuē zi sǐ yú xiào qī sǐ yú yì
时人伤之，曰："子死于孝，妻死于义。
tóng shí yǐ wén xué chēng jīng dōng zhě qí zhōu lì chéng yǒu li guān jǔ jìn shì bù dì de tóng sān lǐ chū shēn diào qián níng zhǔ bù zú
同时以文学称京东者，齐州历城有李冠，举进士不第，得同《三礼》出身，调干宁主簿，卒。
yǒu dōng gāo jí èr shí juǎn
有《东皋集》二十卷。
xiāo guàn zì guàn zhī lín jiāng jūn xīn yù rén
萧贯，字贯之，临江军新喻人。
jùn mài néng wén shàng qì gài
俊迈能文，尚气概。
jǔ jìn shì jiǎ kē wèi dà lǐ píng shì tōng pàn ān sù èr zhōu qiān tài zǐ zhōng yǔn zhí shǐ guǎn
举进士甲科，为大理评事，通判安、宿二州，迁太子中允、直史馆。
rén zōng jí wèi jìn tài cháng chéng tóng pàn lǐ yuàn
仁宗即位，进太常丞、同判礼院。
lì lì bù nán cáo kāi fēng fǔ tuī guān sān sī yán tiě pàn guān wèi jīng dōng zhuǎn yùn shǐ
历吏部南曹、开封府推官、三司盐铁判官，为京东转运使。
shí tí jǔ zhuō zéi liú shùn qīng shàn bǔ dào hào liú tiě dàn shì gōng wèi bù fǎ qián hòu wèi qí xiōng hàn mò gǎn zhì
时提举捉贼刘舜卿善捕盗，号"刘铁弹"，恃功为不法，前后畏其凶悍，莫敢治。
guàn zhì fā zhī fèi wèi mín
贯至，发之，废为民。
xǐ jiāng dōng gǎi zhī hóng zhōu lèi qiān shàng shū xíng bù yuán wài láng
徙江东，改知洪州，累迁尚书刑部员外郎。
zuò qián shǐ jiāng dōng bù chá suǒ bù lì shòu qiú jiàng zhī ráo zhōu
坐前使江东不察所部吏受赇，降知饶州。
yǒu fǔ zhōu sī fǎ cān jūn sūn qí zhě chū yǐ míng fǎ de guān yǐ qí qī dù shì liú lǐ zhōng ér dài qǔ zhōu shì rù shǔ
有抚州司法参军孙齐者，初以明法得官，以其妻杜氏留里中，而绐娶周氏入蜀。
hòu zhōu yù su yú guān qí duàn fā shì chū dù shì
后周欲诉于官，齐断发誓出杜氏。
jiǔ zhī yòu nà chàng chén shì qiè zhōu suǒ shēng zi zhī fǔ zhōu
久之，又纳倡陈氏，挈周所生子之抚州。
wèi yú yuè zhōu shì zhì qí zuó zhì wǔ xià chū wěi quàn yuē ruò yōng bì yě gǎn ěr yá
未逾月，周氏至，齐捽置庑下，出伪券曰："若佣婢也，敢尔邪！
nǎi shā qí suǒ shēng zǐ
"乃杀其所生子。
zhōu su yú zhōu jí zhuǎn yùn shǐ jiē bù shòu
周诉于州及转运使，皆不受。
rén huò gào zhī yuē dé zhī ráo zhōu xiāo shǐ jūn zhě su zhī shì dāng bái yǐ
人或告之曰："得知饶州萧史君者诉之，事当白矣。
zhōu shì yǐ bù yī shū xìng míng qǐ shí dào shàng chí gào guàn
"周氏以布衣书姓名，乞食道上，驰告贯。
fǔ fēi suǒ bù ér guàn tè wèi zhì zhī
抚非所部，而贯特为治之。
gèng shè yóu biān guǎn qí háo zhōu
更赦，犹编管齐、濠州。
qiān bīng bù yuán wài láng zhào hái jiāng shì zhī zhì gào huì yíng jiàn xiàn yì èr huáng tài hòu líng wèi jí shì ér zú
迁兵部员外郎，召还，将试知制诰，会营建献、懿二皇太后陵，未及试而卒。
guàn lín shì gǎn wéi bù gǒu hé yú shí
贯临事敢为，不苟合于时。
chū gǎn jí mèng lǜ yī zhōng rén zhào zhì dì suǒ fù jìn zhōng xiǎo hán gē cí yǔ qīng lì rén yǐ bǐ táng lǐ hè
初，感疾，梦绿衣中人召至帝所，赋《禁中晓寒歌》，词语清丽，人以比唐李贺。
sū shùn qīn zì zi měi cān zhī zhèng shì yì jiǎn zhī sūn
苏舜钦，字子美，参知政事易简之孙。
fù qí yǒu cái míng cháng wèi gōng bù láng zhōng zhí jí xián yuàn
父耆，有才名，尝为工部郎中、直集贤院。
shùn qīn shǎo kāng kǎi yǒu dà zhì zhuàng mào guài wěi
舜钦少慷慨有大志，状貌怪伟。
dàng tiān shèng zhōng xué zhě wéi wén duō bìng ǒu duì dú shùn qīn yǔ hé nán mù xiū hǎo wèi gǔ wén gē shī yī shí háo jùn duō cóng zhī yóu
当天圣中，学者为文多病偶对，独舜钦与河南穆修好为古文、歌诗，一时豪俊多从之游。
chū yǐ fù rèn bǔ tài miào zhāi láng diào xíng yáng xiàn wèi
初以父任补太庙斋郎，调荥阳县尉。
yù qīng zhāo yìng gōng zāi shùn qīn nián èr shí yī yì dēng wén gǔ yuàn shàng shū yuē
玉清昭应宫灾，舜钦年二十一，诣登闻鼓院上疏曰：
liè shì bù bì fū yuè ér jìn jiàn míng jūn bù huì guò shī ér nà zhōng shì yǐ huái cè zhě bì tǔ shàng qián xù yuān zhě wú zhì fù fěi
烈士不避𫓧钺而进谏，明君不讳过失而纳忠，是以怀策者必吐上前，蓄冤者无至腹诽。
rán yán zhī nán bù rú róng zhī nán róng zhī nán bù rú xíng zhī nán yǒu yán zhī bì róng zhī xíng zhī zé sān dài zhī zhǔ yě xìng bì xià liú tīng yān
然言之难不如容之难，容之难不如行之难，有言之必容之行之，则三代之主也，幸陛下留听焉。
chén guān jīn suì zì chūn cú xià lín yǔ yīn huì wèi cháng shǎo zhǐ nóng tián bèi zāi zhě jǐ yú shí jiǔ
臣观今岁自春徂夏，霖雨阴晦，未尝少止，农田被灾者几于十九。
chén yǐ wèi rèn yòng shī rén zhèng lìng duō guò shǎng fá fú zhōng zhī suǒ zhào yě
臣以谓任用失人、政令多过、赏罚弗中之所召也。
tiān zhī jiàng zāi yù wù bì xià ér dà chén guī jiù yú xíng yù zhī làn bì xià tīng zhī gù sì shè tiān xià yǐ wéi ráng jiù
天之降灾，欲悟陛下，而大臣归咎于刑狱之滥，陛下听之，故肆赦天下以为禳救。
rú cǐ zé shì shā rén zhě bù sǐ shāng rén zhě bù dǐ zuì ér yù yǐ hé tiān yì yě
如此则是杀人者不死，伤人者不抵罪，而欲以合天意也。
gǔ zhě duàn jué zhì sòng yǐ píng shuǐ hàn bù wén yòng shè gù shè xià zhī hòu yīn yǔ jí jīn
古者断决滞讼以平水旱，不闻用赦，故赦下之后，阴雨及今。
qián zhì yuē jī yīn shēng yáng yáng shēng zé huǒ zāi jiàn yān
前志曰："积阴生阳，阳生则火灾见焉。
chéng xià zhī qì fā xiè yú yù qīng gōng zhèn yǔ zá xià liè yàn sì qǐ lóu guàn wàn dié shù kè ér jǐn fēi màn yú huǒ bèi nǎi tiān zhī chuí jiè yě
"乘夏之气发泄于玉清宫，震雨杂下，烈焰四起，楼观万叠，数刻而尽，非慢于火备，乃天之垂戒也。
bì xià dāng xiáng fú jiǎn shàn bì zhèng qǐn zé gōng zuì jǐ xià āi tòng zhī zhào ba fēi yè zhī zuò zhěng shī zhí zhī mín chá fǔ bì jí zuǒ yòu wú bì guó tǐ zhě ba zhī qiè nòng quán wēi zhě qù zhī
陛下当降服、减膳、避正寝，责躬罪己，下哀痛之诏，罢非业之作，拯失职之民，察辅弼及左右无裨国体者罢之，窃弄权威者去之；
niàn zhèng xíng zhī shī shōu chú ráo zhī lùn shù jī suǒ yǐ biàn zāi wèi yòu
念政刑之失，收刍荛之论，庶几所以变灾为祐。
jiā rì zhī jiān wèi wén wèi cǐ ér jiāng jì gōng yì yǐ tú xiū fù dū xià zhī rén wén zhě hài huò jù shǒu hèng yì xián wèi fēi yi
浃日之间，未闻为此，而将计工役以图修复，都下之人闻者骇惑，聚首横议，咸谓非宜。
jiē yuē zhāng shèng huáng dì qín jiǎn shí yú nián tiān shàng fù shù tǎng fǔ liú yǎn nǎi zuò sī gōng jí qí bì gōng hǎi nèi xū jié
皆曰章圣皇帝勤俭十余年，天上富庶，帑府流衍，乃作斯宫，及其毕功，海内虚竭。
bì xià jí wèi jí shí nián shù zāo shuǐ hàn suī zhēng fù xián rù ér bǎi xìng kùn fá
陛下即位及十年，数遭水旱，虽征赋咸入，而百姓困乏。
ruò dà xīng tǔ mù zé fèi zhī jì jí cái lì hào yú nèi bǎi xìng láo yú xià nèi hào xià láo hé yǐ wèi guó
若大兴土木，则费知纪极，财力耗于内，百姓劳于下，内耗下劳，何以为国！
kuàng tiān zāi zhī jǐ wéi zhī shì yù jìng tiān wú shěng jǐ zhī yì
况天灾之，己违之，是欲竞天，无省己之意。
nì tiān bù xiáng ān jǐ nán rèn yù qí hòu kuàng qí kě de hu
逆天不祥，安己难任，欲祈厚贶，其可得乎！
jīn wèi bì xià jì mò ruò qiú jí shì qù nìng rén xiū dé yǐ qín zhì zhì shǐ bǎi xìng zú gěi ér zhēng shuì kuān jiǎn zé kě yǐ xiè tiān yì ér ān mín qíng yǐ
今为陛下计，莫若求吉士，去佞人，修德以勤至治，使百姓足给而征税宽减，则可以谢天意而安民情矣。
fu xián jūn jiàn biàn xiū dào chú xiōng luàn shì wú xiàng tiān bù qiǎn gào
夫贤君见变，修道除凶，乱世无象，天不谴告。
jīn xìng tiān jiàn zhī biàn shì bì xià xiū jǐ zhī rì qǐ kě hū zāi
今幸天见之变，是陛下修己之日，岂可忽哉！
xī hàn yuán dì sān nián mào líng bái hè guǎn zāi zhào yuē nǎi zhě huǒ zāi jiàng yú xiào wǔ yuán guǎn zhèn zhàn lì kǒng jù bù zhú biàn yì zuì zài zhèn gōng
昔汉元帝三年，茂陵白鹤馆灾，诏曰："乃者火灾降于孝武园馆，朕战栗恐惧，不烛变异，罪在朕躬。
qún yǒu sī yòu bù kěn jí yán zhèn guò yǐ zhì yú sī jiāng hé wù yān
群有司又不肯极言朕过，以至于斯，将何寤焉！
fu mào líng bù jí shàng dōu bái hè guǎn dà bù jí cǐ gōng bǐ shàng jiàng zhào sì fāng yǐ qiú jǐ guò shì zhī dì wáng yōu wēi niàn zhì jí jí rú cǐ
"夫茂陵不及上都，白鹤馆大不及此宫，彼尚降诏四方，以求己过，是知帝王忧危念治，汲汲如此。
chén yòu àn wǔ xíng zhì xián nìng fēn bié guān rén yǒu xù shuài yóu jiù zhāng lǐ zhòng gōng xūn zé huǒ de qí xìng
臣又按《五行志》：贤佞分别，官人有叙，率由旧章，礼重功勋，则火得其性。
ruò xìn dào bù dǔ huò yào xū wěi chán fū chāng yá shèng zhèng zé huǒ shī qí xìng zì shàng ér jiàng
若信道不笃，或耀虚伪，谗夫昌，邪胜正，则火失其性，自上而降。
jí làn yán wàng qǐ fán zōng miào shāo gōng shì suī xīng shī tú ér bù néng jiù
及滥炎妄起，燔宗庙，烧宫室，虽兴师徒而不能救。
lǔ chéng gōng sān nián xīn gōng zāi liú xiàng wèi chéng gōng xìn sān huán zǐ sūn zhī chán zhú fù chén zhī yīng
鲁成公三年，新宫灾，刘向谓成公信三桓子孙之谗、逐父臣之应。
xiāng gōng jiǔ nián chūn sòng huǒ liú xiàng wèi sòng gōng tīng chán zhú qí dài fū huá ruò bēn lǔ zhī yīng
襄公九年春，宋火，刘向谓宋公听谗、逐其大夫华弱奔鲁之应。
jīn gōng zāi qǐ yì yǒu shì hu
今宫灾岂亦有是乎？
yuàn bì xià gǒng mò nèi xǐng ér zhuī gé zhī ba zài zào zhī láo shù qián shì zhī fǎ tiān xià zhī xìng yě
愿陛下拱默内省而追革之，罢再造之劳，述前世之法，天下之幸也。
yòu shàng shū yuē
又上书曰：
lì guān qián dài shèng shén zhī jūn hǎo wén dǎng yì gài yǐ sì hǎi zhì yuǎn mín yǒu yǐn tè bù kě yǐ biàn zhào gù wú jiàn yú jiàn zhī yán ér zé yòng zhī
历观前代圣神之君，好闻谠议，盖以四海至远，民有隐慝，不可以遍照，故无间愚贱之言而择用之。
rán hòu cháo wú yí zhèng wù wú dùn qíng suī yǒu nìng chén xié móu mò de ér jìn yě
然后朝无遗政，物无遁情，虽有佞臣，邪谋莫得而进也。
chén dǔ yǐ hài zhào shū jiè yuè zhí yán shì bō gào sì fāng wú bù jīng huò wǎng wǎng qiè yì kǒng fēi chū bì xià zhī yì
臣睹乙亥诏书，戒越职言事，播告四方，无不惊惑，往往窃议，恐非出陛下之意。
gài bì xià jí wèi yǐ lái lǚ zhào qún xià qín qiú zhí yán shǐ bǎi liáo zhuǎn duì zhì guǐ hán shè zhí yán jí jiàn kē
盖陛下即位以来，屡诏群下勤求直言，使百僚转对，置匦函，设直言极谏科。
jīn zhào shū dùn yì qián shì qǐ fēi dà chén yōng bì bì xià cōng míng dù sè zhōng liáng zhī kǒu bù wéi kuī sǔn cháo zhèng shí yì zì qǔ fù wáng zhī dào
今诏书顿异前事，岂非大臣雍蔽陛下聪明，杜塞忠良之口，不惟亏损朝政，实亦自取覆亡之道。
fu nà shàn jìn xián zǎi xiàng zhī shì bì jūn zì rèn wèi huò bù wáng
夫纳善进贤，宰相之事，蔽君自任，未或不亡。
jīn jiàn guān yù shǐ xī chū qí mén dàn xī zhǐ yì jí huò měi guān duō shì yíng tíng
今谏官、御史悉出其门，但希旨意，即获美官，多士盈庭。
jìn bù dé yǔ
噤不得语。
bì xià gǒng mò hé yóu jǐn wén tiān xià zhī shì hu
陛下拱默，何由尽闻天下之事乎？
qián kǒng dào fǔ fàn zhòng yān gāng zhí bù náo zhì wèi tái jiàn hòu suī gǎi tā guān bù wàng xiàn nà
前孔道辅、范仲淹刚直不挠，致位台谏，后虽改他官，不忘献纳。
èr chén zhě fēi bù zhī jiān kǒu shù nián zuò de qīng fǔ gài bù gǎn fù bì xià wěi zhù zhī yì
二臣者非不知缄口数年，坐得卿辅，盖不敢负陛下委注之意。
ér jiē lí zhòng shāng cuàn zhé ér qù shǐ zhèng chén duó qì gěng shì zé shé mù dǔ shí bì ér bù gǎn lùn
而皆罹中伤，窜谪而去，使正臣夺气，鲠士咋舌，目睹时弊而不敢论。
xī jìn hóu wèn shū xiàng yuē guó jiā zhī huàn shú wèi dà
昔晋侯问叔向曰："国家之患孰为大？
duì yuē dà chén chí lù ér bù jí jiàn xiǎo chén wèi zuì ér bù gǎn yán xià qíng bù dé shàng tōng cǐ huàn zhī dà zhě
"对曰："大臣持禄而不极谏，小臣畏罪而不敢言，下情不得上通，此患之大者。
gù hàn wén gǎn nǚ zǐ zhī shuō ér ròu xíng shì chú wǔ dì tīng sān lǎo zhī yì ér jiāng chōng yǐ zú
"故汉文感女子之说而肉刑是除，武帝听三老之议而江充以族。
ròu xíng gǔ fǎ jiāng chōng jìn chén nǚ zǐ sān lǎo yú mào shū gé zhī zhì yě
肉刑古法，江充近臣，女子三老，愚耄疏隔之至也。
gài yǐ yì zhī suǒ zài jiàn bù kě hū èr jūn cóng zhī hòu shì chēng shèng
盖以义之所在，贱不可忽，二君从之，后世称圣。
kuàng guó jiā bān shè jué wèi liè chén háo yīng gù dāng zé qí gōng zhōng ān kě jiào zhī xún mò
况国家班设爵位，列陈豪英，故当责其公忠，安可教之循默？
shǎng zhī shǐ jiàn shàng kǒng bù yán
赏之使谏，尚恐不言；
zuì qí gǎn yán shú kěn xiàn nà
罪其敢言，孰肯献纳？
wù qíng bì sè shàng wèi gū wēi zhěn niàn yú zī kě wèi jīng dá
物情闭塞，上位孤危，轸念于兹，可为惊怛！
jì wàng bì xià fā dé yīn qǐn qián zhào qín yú cǎi nà xià jí chú ráo kě yǐ cháng shǒu lóng píng bǎo quán jìn fǔ
觊望陛下发德音，寝前诏，勤于采纳，下及刍荛，可以常守隆平，保全近辅。
xún jǔ jìn shì gǎi guāng lù sì zhǔ bù zhī cháng yuán xiàn qiān dà lǐ píng shì jiān zài jīng diàn zhái wu
寻举进士，改光禄寺主簿，知长垣县，迁大理评事，监在京店宅务。
kāng dìng zhōng hé dōng dì zhèn shùn qīn yì guǐ tōng shū yuē
康定中，河东地震，舜钦诣匦通疏曰：
chén wén hé dōng de dà zhèn liè yǒng shuǐ huài wū lú chéng dié shā mín chù jǐ shí wàn lì xún bù zhǐ
臣闻河东地大震裂，涌水坏屋庐城堞，杀民畜几十万，历旬不止。
shǐ wén huáng hài yí huò
始闻惶骇疑惑。
qiè sī zì biān cè suǒ jì qián dài shuāi wēi sāng luàn zhī shì yì wèi cháng yǒu cǐ dà biàn
窃思自编策所纪前代衰微丧乱之世，亦未尝有此大变。
jīn sì shèng jiē tǒng nèi wài píng níng róng yí jiāo huān bīng gé yǎn xī gù yǔ fu shuāi wēi sāng luàn zhī shì yì hé zāi biàn zhī zuò fǎn guò zhī yé
今四圣接统，内外平宁，戎夷交欢，兵革偃息，固与夫衰微丧乱之世异，何灾变之作反过之耶？
qiě yāo xiáng zhī xìng shén shí shī zhī gè yǐ lèi gào wèi cháng wàng yě
且妖祥之兴，神实尸之，各以类告，未尝妄也。
tiān rén zhī yīng gǔ jīn zhī jiàn dà kě kǒng jù
天人之应，古今之鉴，大可恐惧。
qǐ wáng zhě ān yú yì yù xìn rèn jìn chén ér bù xǐng zhèng shì hu
岂王者安于逸豫、信任近臣而不省政事乎？
miào táng zhī shàng yǒu fēi cái gǒu lù qiè nòng wēi fú ér qīn shàng shì zhě hu
庙堂之上，有非才苟禄、窃弄威福而侵上事者乎？
yòu qǐ shī shè zhī zhèng yǒu bù biàn mín zhě hu
又岂施设之政有不便民者乎？
shēn gōng zhī zhōng yǒu yīn jiào bù jǐn yǐ mèi dào jìn zhě hu
深宫之中，有阴教不谨以媚道进者乎？
xī běi qiāng yí yǒu bèi méng fàn shùn zhī xīn hu
西北羌夷有背盟犯顺之心乎？
chén cóng yuǎn fāng lái bù zhī jìn shì xīn yí ér kǒu bù gǎn dào yě
臣从远方来，不知近事，心疑而口不敢道也。
suǒ guài zhě cháo tíng jiàn cǐ dà yì bù xiū quē zhèng yǐ yàn tiān jiè ān mín xīn mò rán bù xù rú wú shì zhī shí
所怪者，朝廷见此大异，不修阙政，以厌天戒、安民心，默然不恤，如无事之时。
jiàn guān yù shǐ bù wén jìn dú pù bái zāi hài zhī duān yǐ kāi shàng xīn
谏官、御史不闻进牍铺白灾害之端，以开上心。
rán mín qíng xiōng xiōng jù shǒu hèng yì xián yǒu yōu jì zhī sè
然民情汹汹，聚首横议，咸有忧悸之色。
chén yǐ shì shòu jūn lù shēn chǐ guó mìng hán rú huì zé yǐ zhǎng cǐ qū mù dǔ xīn sī jīng dá liú hàn yù jǐn tǔ gān dǎn yǐ bài fēng zòu
臣以世受君禄，身齿国命，涵濡惠泽，以长此躯，目睹心思，惊怛流汗，欲尽吐肝胆，以拜封奏。
yòu jiàn fàn zhòng yān yǐ gāng zhí wǔ jiān chén yán bù yòng ér shēn cuàn zhé jiàng zhào tiān xià bù xǔ yuè zhí yán shì
又见范仲淹以刚直忤奸臣，言不用而身窜谪，降诏天下，不许越职言事。
chén bù bì quán yòu bì kǒng héng lí zhòng shāng wú bǔ yú guó yīn zì bēi jiē bù zhī suǒ cuò
臣不避权右，必恐横罹中伤，无补于国，因自悲嗟，不知所措。
jì ér mèng chūn zhī chū léi zhèn bào zuò chén yǐ wèi guó jiā quē shī zhòng chén mò gǎn wèi bì xià yán zhě wéi tiān dīng níng yǐ gào bì xià
既而孟春之初，雷震暴作，臣以谓国家阙失，众臣莫敢为陛下言者，唯天丁宁以告陛下。
bì xià guǒ néng pèi fā míng zhào xǔ qún chén jiē de xiàn yán chén chū wén zhī yǒng yuè xīn biàn
陛下果能沛发明诏，许群臣皆得献言，臣初闻之踊跃欣抃。
xún rì jiān pō yǒu yán shì zhě qí jiān qǐ wú qiè zhòng shí bìng ér wèi wén cháo tíng jǔ ér xíng zhī shì yì shōu xū yán ér bù gēn shí xiào yě
旬日间颇有言事者，其间岂无切中时病，而未闻朝廷举而行之，是亦收虚言而不根实效也。
chén wén wéi chéng kě yǐ yìng tiān wéi shí kě yǐ ān mín jīn yìng tiān bù yǐ chéng ān mín bù yǐ shí tú bù kōng wén zēng rén tài xī ěr jiāng hé yǐ xiè shén líng ér jiù bì luàn yě
臣闻唯诚可以应天，唯实可以安民，今应天不以诚，安民不以实，徒布空文，增人太息耳，将何以谢神灵而救弊乱也！
qǐ dà chén méng sāi tiān tīng bù wéi bì xià xíng zhī
岂大臣蒙塞天听，不为陛下行之？
qǐ yán shì yū kuò wú suǒ qǔ bù zú xíng yě
岂言事迂阔无所取，不足行也？
chén qiè jiàn gāng jì huī bài zhèng huà quē shī qí shì shén zhòng bù kě gài jǔ jǐn tiáo dà zhě èr shì yǐ wén
臣窃见纲纪隳败，政化阙失，其事甚众，不可概举，谨条大者二事以闻：
yī yuē zhèng xīn
一曰正心。
fu zhì guó rú zhì jiā zhì jiā zhě xiān xiū jǐ xiū jǐ zhě xiān zhèng xīn xīn zhèng zé shén míng jí ér wàn wu lǐ
夫治国如治家，治家者先修己，修己者先正心，心正则神明集而万务理。
jīn mín jiān chuán bì xià bǐ nián shāo ěr pái yōu jiàn rén yàn lè yú jié cì yǔ guò dù
今民间传陛下比年稍迩俳优贱人，燕乐逾节，赐予过度。
yàn lè yú jié zé dàng cì yǔ guò dù zé chǐ
燕乐逾节则荡，赐予过度则侈。
dàng zé zhèng shì bù qīn chǐ zé yòng dù bù zú
荡则政事不亲，侈则用度不足。
chén qiè guān guó shǐ jiàn zǔ zōng rì shì cháo gàn zè fāng ba yóu zuò yú hòu yuàn mén yǒu bái shì zhě lì de zhào duì wěi qū xún fǎng xiǎo shàn bì nà
臣窃观国史，见祖宗日视朝，旰昃方罢，犹坐于后苑，门有白事者，立得召对，委曲询访，小善必纳。
zhēn zōng mò nián bù yù shǐ jiān rì shì shì
真宗末年不豫，始间日视事。
jīn bì xià chūn qiū dǐng shèng shí xiāo yī gàn shí qiú zhì zhī qiū ér nǎi gé rì yù diàn cǐ zhèng shì bù qīn yě
今陛下春秋鼎盛，实宵衣旰食求治之秋，而乃隔日御殿，此政事不亲也。
yòu fǔ kù kuì jié mín xiān gài cáng zhū liǎn kē lǜ dài wú xū rì
又府库匮竭，民鲜盖藏，诛敛科率，殆无虚日。
jì dù jīng fèi èr shí bèi yú zǔ zōng shí cǐ yòng dù bù zú yě
计度经费，二十倍于祖宗时，此用度不足也。
zhèng shì bù qīn yòng dù bù zú chéng guó dà yōu
政事不亲，用度不足，诚国大忧。
chén wàng bì xià xiū jǐ yǐ yù rén xǐ xīn yǐ jiàn wù qín tīng duàn shě yàn ān fàng qì yōu xié jìn xí zhī xiān rén qīn jìn gāng míng gěng zhí zhī liáng shì
臣望陛下修己以御人，洗心以鉴物，勤听断，舍燕安，放弃优谐近习之纤人，亲近刚明鲠直之良士。
yīn cǐ zāi biàn yǐ sī yǒng tú zé tiān xià xìng shèn
因此灾变，以思永图，则天下幸甚。
qí èr yuē zé xián
其二曰择贤。
fu míng zhǔ láo yú qiú xián ér yì yú rèn shǐ rán yíng tíng zhī shì bù xū jǐn zé zài zé yī èr fǔ chén jí yù shǐ jiàn guān ér yǐ
夫明主劳于求贤而逸于任使，然盈庭之士不须尽择，在择一二辅臣及御史、谏官而已。
bì xià yòng rén shàng wèi shèn zé
陛下用人尚未慎择。
zuó wáng suí zì lì bù shì láng qiān mén xià shì láng píng zhāng shì chāo yuè shí zī fù wéi shàng xiāng
昨王随自吏部侍郎迁门下侍郎平章事，超越十资，复为上相。
cǐ nǎi fēi cháng zhī ēn bì dài fēi cháng zhī cái ér suí xū yōng xié chǎn fēi fǔ xiāng zhī qì jiàng má zhī hòu wù lùn fèi téng
此乃非常之恩，必待非常之才，而随虚庸邪谄，非辅相之器，降麻之后，物论沸腾。
gù jí chán qí shēn zāi réng yú guó cǐ yì tiān yì ài xī wǒ cháo bì xià jiàn zhī zāi
故疾缠其身，灾仍于国，此亦天意爱惜我朝，陛下鉴之哉！
qiě shí zhōng lì qǐng zài cháo xíng yǐ huī xié zì rèn shì rén huò yǒu yàn jí bì zhì xí jiān tīng qí yǔ yán yǐ zī xiào jué
且石中立顷在朝行，以诙谐自任，士人或有宴集，必置席间，听其语言，以资笑噱。
jīn chù zhī jìn fǔ bù wén jiā móu wù wàng shén qīng rén qíng suǒ hū shǐ zāi hài lǚ jiàng ér cháo tíng bù zūn gài jìn chén duō fēi cái zhě
今处之近辅，不闻嘉谋，物望甚轻，人情所忽，使灾害屡降而朝廷不尊，盖近臣多非才者。
bì xià zuǒ yòu shàng rú cǐ tiān xià guān lì kě zhī yě
陛下左右尚如此，天下官吏可知也。
shí kǒng yuǎn rén qīng xiào zhōng guó yi jí xíng bà miǎn bié xuǎn xián cái
实恐远人轻笑中国，宜即行罢免，别选贤才。
yòu zhāng guān wèi yù shǐ zhōng chéng gāo ruò nè wèi sī jiàn èr rén zhě jiē dēng gāo dì pō yǐ wén cí jìn ér wēn hé ruǎn nuò wú gāng gěng gǎn yán zhī qì
又张观为御史中丞，高若讷为司谏，二人者皆登高第，颇以文词进，而温和软懦，无刚鲠敢言之气。
sī jiē zhí zhèng yǐn bá jiàn zhì yù qí shèn mò bù gǎn jǔ yáng qí sī shí yǒu suǒ yán zé bì àn xiāng guān shuō páng rén kuī zhī shén kě xiào yě
斯皆执政引拔建置，欲其慎默，不敢举扬其私，时有所言，则必暗相关说，旁人窥之，甚可笑也。
gù yù shǐ jiàn guān zhī rèn chén yù bì xià qīn zé zhī bù lìng chū zhí zhèng mén xià
故御史、谏官之任，臣欲陛下亲择之，不令出执政门下。
tái jiàn guān jì dé qí rén zé jìn chén bù gǎn wèi guò nǎi yù xià zhī cè yě
台谏官既得其人，则近臣不敢为过，乃驭下之策也。
chén yǐ wèi bì xià shēn jì qín jiǎn fǔ bì tái jiàn yòu jiē dé rén zé tiān xià hé yōu bù zhì zāi yì hé yóu ér shēng
臣以谓陛下身既勤俭，辅弼、台谏又皆得人，则天下何忧不治，灾异何由而生？
wéi bì xià shǎo liú yì yān
惟陛下少留意焉。
fàn zhòng yān jiàn qí cái zhào shì wèi jí xián xiào lǐ jiān jìn zòu yuàn
范仲淹荐其才，召试，为集贤校理，监进奏院。
shùn qīn qǔ zǎi xiàng dù yǎn nǚ yǎn shí yǔ zhòng yān fù bì zài zhèng fǔ duō yǐn yòng yī shí wén rén yù gēng zhāng zhù shì
舜钦娶宰相杜衍女，衍时与仲淹、富弼在政府，多引用一时闻人，欲更张庶事。
yù shǐ zhōng chéng wáng gǒng chén děng bù biàn qí suǒ wèi
御史中丞王拱辰等不便其所为。
huì jìn zòu yuàn cí shén shùn qīn yǔ yòu bān diàn zhí liú xùn zhé yòng zhōu gù zhǐ gōng qián zhào jì lè jiān xī huì bīn kè
会进奏院祠神，舜钦与右班殿直刘巽辄用鬻故纸公钱召妓乐，间夕会宾客。
gǒng chén lián de zhī fěng qí shǔ yú zhōu xún děng hé zòu yīn yù yáo dòng yǎn
拱辰廉得之，讽其属鱼周询等劾奏，因欲摇动衍。
shì xià kāi fēng fǔ hé zhì yú shì shùn qīn yǔ xùn jù zuò zì dào chú míng tóng shí huì zhě jiē zhī míng shì yīn yuán dé zuì zhú chū sì fāng zhě shí yú rén
事下开封府劾治，于是舜钦与巽俱坐自盗除名，同时会者皆知名士，因缘得罪逐出四方者十余人。
shì yǐ wéi guò báo ér gǒng chén děng fāng zì xǐ yuē wú yī jǔ wǎng jǐn yǐ
世以为过薄，而拱辰等方自喜曰："吾一举网尽矣。
shùn qīn jì fàng fèi yù yú wú zhōng qí yǒu rén hán wéi zé yǐ shì jū jīng shī ér qù lí dū xià gé jué qīn jiāo
舜钦既放废，寓于吴中，其友人韩维责以世居京师而去离都下，隔绝亲交。
shùn qīn bào shū yuē
舜钦报书曰：
méng wén zé yǐ xiōng dì zài jīng shī bù yǐ yì xiāng jiù dú jī wài shù qiān lǐ zì qǔ chóu kǔ
蒙闻责以兄弟在京师，不以义相就，独羁外数千里，自取愁苦。
yǔ qǐ wú qīn qi zhī qíng qǐ bù zhī huì hé zhī lè yě
予岂无亲戚之情，岂不知会合之乐也？
ān kěn shě ān yì ér gān chóu kǔ zāi
安肯舍安逸而甘愁苦哉！
zuó zài jīng shī bù gǎn fàn rén yán sè bù gǎn yì lùn shí shì suí zhòng shàng xià xīn zhì pán qū bù kāi gù yì jí yǐ
昨在京师，不敢犯人颜色，不敢议论时事，随众上下，心志蟠屈不开，固亦极矣。
bù xìng shì zài xián yí zhī de bù néng jué rán zǎo zì yǐn qù zhì bù cè zhī huò zuó qù xià lì rén wú gǎn yán you chóu yī bō gòng qǐ bàng yì
不幸适在嫌疑之地，不能决然早自引去，致不测之祸，捽去下吏，人无敢言，友仇一波，共起谤议。
bèi fèi zhī hòu xuān rán wèi yǐ gèng yù zhì zhī sǐ dì rán hòu wèi kuài
被废之后，喧然未已，更欲置之死地然后为快。
lái zhě wǎng wǎng gōu zé yán yǔ yù yǐ chuán bō hǎo yì xiāng xù zhě jī xī yǐ
来看望我的人往往是为了探求我有什么秘藏的言论，想以此加以传播宣扬，真正好意安慰和同情我的人是非常少的。
gù bì hù bù gǎn yǔ xiāng jiàn rú bì bīng kòu
故闭户不敢与相见，如避兵寇。
tōu sú rú cǐ ān kě jiǔ jū qí jiān
偷俗如此，安可久居其间！
suì chāo rán yuǎn jǔ jī bó yú jiāng hú zhī shàng bù wéi yī shí zhī lèi shí yì shǎo bì jī jǐng yě
遂超然远举，羁泊于江湖之上，不唯衣食之累，实亦少避机阱也。
kuàng xuè shǔ zhī duō zī rù zhī báo chí guó jiàn zhī yǐ
况血属之多，资入之薄，持国见之矣。
cháng xiāng tuán jù kě fá yī shí hu
常相团聚，可乏衣食乎？
bù kě yě
不可也。
kě bì guān cháng bù yǔ rén jiē hu
可闭关常不与人接乎？
bù kě yě
不可也。
yú rén jiē bì yǔ zhī yán yǔ zhī yán bì yǔ zhī hái wǎng shǐ rén rén jiē rú chí guó zé kě bù dài chí guó zhě bì jiā niàng è yán xuān bù shàng xià shǐ pū bù néng zì míng zé qián rì zhī shì wèi wéi zhòng yě
与人接必与之言，与之言必与之还往，使人人皆如持国则可，不迨持国者必加酿恶言，喧布上下，使仆不能自明，则前日之事未为重也。
dōu wú cǐ shì yì zhōng rì láo kǔ yìng jiē zhī bù xiá hán shǔ bēn zǒu chén tǔ ní nào zhōng bù néng le rén shì léi mǎ è pū rì xī xī qǔ rǔ yú dū chéng shǐ rén zhǐ bèi jī xiào āi mǐn yì hé yán miàn ān dé bù wèi zhī chóu kǔ zāi
都无此事，亦终日劳苦，应接之不暇，寒暑奔走尘土泥淖中，不能了人事，羸马饿仆，日栖栖取辱于都城，使人指背讥笑哀闵，亦何颜面，安得不谓之愁苦哉！
cǐ suī yǔ xiōng dì qīn qī xiāng yuǎn ér fú là shāo zú jū shì shāo kuān wú zhōng rì yìng jiē bēn zǒu zhī láo ěr mù qīng kuàng bù shè jī guān yǐ dài rén xīn ān xián ér tǐ shū fàng
此虽与兄弟亲戚相远，而伏腊稍足，居室稍宽，无终日应接奔走之劳，耳目清旷，不设机关以待人，心安闲而体舒放。
sān shāng ér mián gāo chōng ér qǐ jìng yuàn míng chuāng zhī xià luó liè tú shǐ qín zūn yǐ zì yú yuè yǒu xīng zé fàn xiǎo zhōu chū pán chāng èr mén yín xiào lǎn gǔ yú jiāng shān zhī jiān
三商而眠，高舂而起，静院明窗之下，罗列图史琴樽以自愉悦，有兴则泛小舟出盘、阊二门，吟啸览古于江山之间。
zhǔ chá yě niàng zú yǐ xiāo yōu jīng lú dào xiè zú yǐ shì kǒu
渚茶、野酿足以销忧，菁鲈、稻蟹足以适口。
yòu duō gāo sēng yǐn jūn zǐ fó miào shèng jué jiā yǒu yuán lín zhēn huā qí shí qǔ chí gāo tái yú niǎo liú lián bù jué rì mù
又多高僧隐君子，佛庙胜绝，家有园林，珍花奇石，曲池高台，鱼鸟留连，不觉日暮。
xī kǒng zǐ zuò chūn qiū ér yí wú yòu yuē wú yù jū jiǔ yí
昔孔子作《春秋》而夷吴，又曰："吾欲居九夷。
guān jīn zhī fēng sú lè shàn hǎo shì zhī yǔ shǒu dào hào xué jiē xīn rán yuàn lái guò cóng bù yǐ zuì rén xiāng yù suī kǒng zǐ fù shēng shì yì bì yù jū cǐ yě
"观今之风俗，乐善好事，知予守道好学，皆欣然愿来过从，不以罪人相遇，虽孔子复生，是亦必欲居此也。
yǐ bǐ cǐ jiào zhī shú wéi rán zāi
以彼此较之，孰为然哉！
rén shēng nèi yǒu zì de wài yǒu suǒ shì gù yì lè yǐ hé bì gāo wèi hòu lù yì rén yǐ zì fèng yǎng rán hòu wéi lè
人生内有自得，外有所适，固亦乐矣，何必高位厚禄，役人以自奉养，然后为乐？
jīn suī qiáo cǐ yì rú shì huàn nán běi ān kě yǔ qīn qī cháng xiāng shǒu yé
今虽侨此，亦如仕宦南北，安可与亲戚常相守耶！
yǔ jiǒng pò shì bù dé rú chí guó yì bì shǐ wǒ shī zhuǎn gōu xù ròu něi chái hǔ ér hòu yǐ wéi ān suǒ yì hé qí rěn yé
予窘迫，势不得如持国意，必使我尸转沟洫，肉𫗪豺虎，而后以为安所义，何其忍耶！
shī yuē fán jīn zhī rén mò rú xiōng dì
《诗》曰："凡今之人，莫如兄弟。
wèi xiōng dì yǐ ēn jí nàn bì xiāng zhěng jiù
"谓兄弟以恩，急难必相拯救。
hòu zhāng yuē sāng luàn jì píng jì ān qiě níng suī yǒu xiōng dì bù rú yǒu shēng
后章曰："丧乱既平，既安且宁，虽有兄弟，不如友生。
wèi yǒu péng shàng yì ān níng zhī shí yǐ lǐ yì xiāng zuó mo
"谓友朋尚义，安宁之时，以礼义相琢磨。
yǔ yú chí guó wài xiōng dì yě
予于持国，外兄弟也。
jí nàn bù xiāng jiù yòu yú wèi ān níng zhī jì yù yǐ yì xiāng zhuó kè suī gǔ rén suǒ bù néng shòu yǔ yù bù bào lǜ qiǎn wú chí guó yě
急难不相救，又于未安宁之际，欲以义相琢刻，虽古人所不能受，予欲不报，虑浅吾持国也。
èr nián de hú zhōu zhǎng shǐ zú
二年，得湖州长史，卒。
shùn qīn shù shàng shū lùn cháo tíng shì zài sū zhōu mǎi shuǐ shí zuō cāng láng tíng yì dú shū shí fā fèn mèn yú gē shī qí tǐ háo fàng wǎng wǎng jīng rén
舜钦数上书论朝廷事，在苏州买水石作沧浪亭，益读书，时发愤懑于歌诗，其体豪放，往往惊人。
shàn cǎo shū měi hān jiǔ luò bǐ zhēng wéi rén suǒ chuán
善草书，每酣酒落笔，争为人所传。
jí zhé sǐ
及谪死。
shì yóu xī zhī
世尤惜之。
qī dù shì yǒu xián xíng
妻杜氏，有贤行。
xiōng shùn yuán zì cái wēng wéi rén jīng hàn rèn qì jié wèi gē shī yì háo jiàn yóu shàn cǎo shū shùn qīn bù néng jí
兄舜元，字才翁，为人精悍任气节，为歌诗亦豪健，尤善草书，舜钦不能及。
guān zhì shàng shū dù zhī yuán wài láng sān sī dù zhī pàn guān
官至尚书度支员外郎、三司度支判官。
yǐn yuán zì zi jiàn shǎo bó xué qiáng jì yǔ dì zhū jiē yǐ wén xué zhī míng zhū yì lùn míng biàn guǒ yú yǒu wéi
尹源，字子渐，少博学强记，与弟洙皆以文学知名，洙议论明辨，果于有为。
yuán zì huì bù jīn shì yǒu suǒ fā jí guò rén
源自晦，不矜饰，有所发即过人。
chū yǐ zǔ yīn bǔ sān bān jiè zhí shāo qiān diàn zhí
初以祖荫补三班借职，稍迁殿直。
jǔ jìn shì wèi fèng lǐ láng lèi qiān tài cháng bó shì lì zhī ruì chéng hé yáng xīn zhèng sān xiàn tōng pàn jīng zhōu
举进士，为奉礼郎，累迁太常博士，历知芮城、河阳、新郑三县，通判泾州。
shí zhī cāng zhōu liú huàn zuò zhuān zhǎn bù zú jiàng zhī mì zhōu
时知沧州刘涣坐专斩部卒，降知密州。
yuán shàng shū yán huàn wéi zhǔ jiāng bù zú yǒu zuì bù fú chī zhé hū wàn suì huàn zhǎn zhī bù wéi guò
源上书言："涣为主将，部卒有罪不伏，笞辄呼万岁，涣斩之不为过。
yǐ cǐ zhé huàn chén kǒng biān bīng yù jiāo qīng shì zhǔ jiàng suǒ xì fēi qīng yě
以此谪涣，臣恐边兵愈骄，轻视主将，所系非轻也。
huàn suì huò miǎn
"涣遂获免。
cháng zuò táng shuō jí xù bīng shí piān shàng zhī
尝作《唐说》及《叙兵》十篇上之。
qí táng shuō yuē
其《唐说》曰：
shì yán táng suǒ yǐ wáng yóu zhū hóu zhī qiáng cǐ wèi jí yú lǐ
世言唐所以亡，由诸侯之强，此未极于理。
fu ruò táng zhě zhū hóu yě
夫弱唐者，诸侯也。
táng jì ruò yǐ ér jiǔ bù wáng zhě zhū hóu wéi zhī yě
唐既弱矣，而久不亡者，诸侯维之也。
yàn zhào wèi shǒu luàn táng zhì zhuān dì ér zhì ruò gǔ zhī jiàn guó cǐ zhū hóu zhī xióng zhě rán jiē shì táng wèi qīng zhòng
燕、赵、魏首乱唐制，专地而治，若古之建国，此诸侯之雄者，然皆恃唐为轻重。
hé zé
为什么呢？
jiǎ wáng mìng yǐ xiāng zhì zé yì ér shùn táng suī bìng zhī yì bù dé ér wài yān
假王命以相制则易而顺，唐虽病之，亦不得而外焉。
gù hé běi shùn ér tīng mìng zé tiān xià wéi luàn zhě bù néng suì qí luàn
故河北顺而听命，则天下为乱者不能遂其乱；
hé běi bù shùn ér biàn zé jiān xióng huò fù ér qǐ
河北不顺而变，则奸雄或附而起。
dé zōng shì zhū cǐ li xī liè shǐ suì qí tiě ér zhōng bài wáng tián yuè pàn yú qián wǔ jùn shùn yú hòu yě
德宗世，朱泚、李希烈始遂其僣而终败亡，田悦叛于前，武俊顺于后也。
xiàn zōng tǎo shǔ píng xià zhū cài yí yùn bīng lián sì fāng ér luàn bù shēng zú chéng zhōng xīng zhī gōng zhě tián shì bǐng mìng wáng chéng zōng guī guó yě
宪宗讨蜀、平夏、诛蔡、夷郓，兵连四方而乱不生，卒成中兴之功者，田氏禀命、王承宗归国也。
wǔ zōng jiāng tǎo liú zhěn zhī pàn xiān zhèng sān zhèn jué qí lián héng zhī jì ér wáng zhū yǐ chéng
武宗将讨刘稹之叛，先正三镇，绝其连衡之计，而王诛以成。
rú shì èr bǎi nián jiān chén nì zǐ zhuān guó mìng zhě yǒu zhī yí jiàng xiàng zhě yǒu zhī ér bù gǎn kuī shén qì fēi lì bù zú wèi zhū hóu zhī shì yě
如是二百年，奸臣逆子专国命者有之，夷将相者有之，而不敢窥神器，非力不足，畏诸侯之势也。
jí guǎng míng zhī hòu guān dōng wú fù táng yǒu fāng zhèn xiāng qīn fá zhě yóu yǐ wáng shì wèi míng
及广明之后，关东无复唐有，方镇相侵伐者，犹以王室为名。
jí liáng zǔ jǔ hé nán liú rén gōng qīng zhàn ér bài luó shì nèi fù wáng róng qǐng méng yú shí hé běi zhī shì qù yǐ
及梁祖举河南，刘仁恭轻战而败，罗氏内附，王镕请盟，于时河北之事去矣。
liáng rén yī jǔ ér dài táng yǒu guó zhū hóu mò néng yǔ zhī zhēng qí shì rán yě
梁人一举而代唐有国，诸侯莫能与之争，其势然也。
xiàng shǐ yǐ xī zhāo zhī ruò chéng cháo cài zhī luàn ér tián chéng sì shǒu wèi wáng wǔ jùn zhū tāo jù yàn zhào qiáng xiāng jūn de xiāng zhǔ qí shì yi mò gǎn xiān dòng kuàng fēi yì jǔ hu
向使以僖、昭之弱，乘巢、蔡之乱，而田承嗣守魏，王武俊、朱滔据燕、赵，强相均，地相属，其势宜莫敢先动，况非义举乎？
rú cǐ suī liáng zǔ zhī bào bù guò qǔ bà yú yī fāng ěr ān néng qiáng chán tiān xià
如此虽梁祖之暴，不过取霸于一方耳，安能强禅天下？
gù táng zhī ruò zhě yǐ hé běi zhī qiáng yě
故唐之弱者，以河北之强也；
táng zhī wáng zhě yǐ hé běi zhī ruò yě
唐之亡者，以河北之弱也。
huò yuē zhū hóu qiáng zé fēn tiān zǐ zhī shì zi hé yì zhī guò hu
或曰："诸侯强则分天子之势，子何议之过乎？
yuē qín duò zhī shì wú fēn yú zhū hóu ér wáng sù yú táng hé rú zāi
"曰："秦、隋之势无分于诸侯，而亡速于唐，何如哉？
huò yuē táng zhī wáng qí yóu jūn shī dào hu
"或曰："唐之亡其由君失道乎？
yuē jūn fēi shī dào ér cái bù zhì yān ěr qí wáng yě chén shí zhǔ zhī
"曰："君非失道，而才不至焉尔，其亡也，臣实主之。
qǐng jí qí shuō táng tài zōng qǐ jiān nán yǒu tiān xià qí yòng chén yě tīng qí yán ér jǐn qí cái gù jūn chén xiāng qīn ér zhì zhì ān
请极其说：唐太宗起艰难有天下，其用臣也，听其言而尽其才，故君臣相亲而至治安。
yǐ jí hòu shì shì tài zōng yóu cí ér xìng suī qí shèng bù jí ér rèn chén nà jiàn zhī xīn yī yě
以及后世，视太宗由兹而兴，虽其圣不及，而任臣纳谏之心一也。
jūn yǒu tài zōng zhī xīn chén fēi tài zōng zhī chén shàng tīng qí xià huò bù néng biàn qí jiān xià huò qí shàng wú suǒ bù zhì suǒ yǐ bài yě
君有太宗之心，臣非太宗之臣，上听其下，或不能辨其奸，下惑其上，无所不至，所以败也。
hé zāi
为什么呢？
fū jūn yī ér chén zhòng dà shèng zhī jūn bù xiāng jì ér chū dà jiān zhī chén zé shì yǒu zhī
夫君一而臣众，大圣之君不相继而出，大奸之臣则世有之。
dà shèng zài shàng zé jiān wú suǒ róng qí chén mò bù xián
大圣在上，则奸无所容，其臣莫不贤。
gǒu jūn zhī cái bù néng shèng chén zhī jiān zé suī yǒu xián zhě bù néng jìn yǐ
苟君之才不能胜臣之奸，则虽有贤者不能进矣。
rú shì rán wèi zhì yú shī dào yóu shī dào yě
如是，然未至于失道，犹失道也。
míng huáng fēi bù yù tiān xià rú zhēn guàn zhī zhì ér yù chén zhī cái bù néng shèng lín fu zhī jiān yú shì yǒu lù shān zhī huò
明皇非不欲天下如贞观之治，而驭臣之才不能胜林甫之奸，于是有禄山之祸。
dé zōng fēi bù yù píng bào luàn ān sì fāng ér jūn rén zhī shù bù néng shèng lú qǐ zhī yá yú shì yǒu zhū cǐ zhī biàn
德宗非不欲平暴乱、安四方，而君人之术不能胜卢杞之邪，于是有朱泚之变。
yǐ zhì yú xī zhāo qí xīn jiē yù qù luàn ér jí zhì yě ér cái bù dǎi yú míng huáng dé zōng fǔ chén zhī jiān xié huò guò yú lín fu lú qǐ qiú guó bù wáng ān kě de yǐ
以至于僖、昭，其心皆欲去乱而即治也，而才不逮于明皇、德宗，辅臣之奸邪或过于林甫、卢杞，求国不亡，安可得已！
rán jī qí shì jūn qǐ yǒu shī dào hu
然迹其事，君岂有失道乎？
yú shí tiān xià fēi wú xián yóu jūn bù néng zhǔ tīng yě
于时天下非无贤，由君不能主听也。
gù zhì xián zhī zhǔ yǔ fu shī dào zhī zhǔ qí xìng qí wáng jiē zì qǔ zhī cǐ xì hu jūn zhě yě
故至贤之主与夫失道之主，其兴其亡，皆自取之，此系乎君者也。
zhōng cái zhī zhǔ qí chén zhèng shèng xié zé zhì ér ān yá shèng zhèng zé luàn ér wáng cǐ xì hu chén zhě yě
中才之主，其臣正胜邪则治而安，邪胜正则乱而亡，此系乎臣者也。
rán zé táng zhī wáng fēi jūn zhī wèi chén zhī wèi yě
然则唐之亡非君之为，臣之为也。
qí xù bīng yuē
其《叙兵》曰：
táng dù mù dāng huì chāng zhōng hé shuò yòng bīng cháng wéi wén shù piān shàng lùn lì dài jūn shì lì hài jì yǐ běn cháo zhì bīng yòng jiāng zhī dé shī xià cān yǐ dāng shí shì jī
唐杜牧当会昌中河朔用兵，尝为文数篇，上论历代军事利害，继以本朝制兵、用将之得失，下参以当时事机。
mù rú zhě wèi bù xiǎn qí shù wèi cháng shì rán shí zhě wèi mù zhī bīng suī gǔ míng jiàng bù néng guò
牧，儒者，位不显，其术未尝试，然识者谓牧知兵，虽古名将不能过。
jīn guān mù suǒ zhe dà yào jiū jí dāng shì zhī wu bù zhuān niǔ gǔ fǎ shǐ shí jūn kě xíng ér yì wèi gōng cǐ qí shàn yě
今观牧所著，大要究极当世之务，不专狃古法，使时君可行而易为功，此其善也。
jīn bīng zhī lì dùn suǒ yǐ yǔ táng shì yì zhě
今兵之利钝所以与唐世异者，
táng zì zhōng shì yǐ lái
唐自中世以来，
zhū hóu jiē zì mù bīng xùn liàn
诸侯皆自募兵训练，
chū gōng rù shǒu
出攻入守，
shàng xià yī zhì
上下一志，
gù tǎo huái xi qīng jì cāng dé zé lù zhī pàn
故讨淮西、青、冀、沧德、泽潞之叛，
yǐ zhì sì zhēng yí dí
以至四征夷狄，
dà shuài jiǎ wài bīng yǐ jí shì
大率假外兵以集事，
cháo tíng suǒ chū shén cè jìn jūn
朝廷所出神策禁军，
bù guò wèi shēng yuán ér yǐ
不过为声援而已，
gù suǒ zhì duō yǒu gōng
故所至多有功。
jīn zé bù rán guó jiā huàn qián shì fān zhèn zhī qiáng fán tiān xià suǒ mù xiāo yǒng yī cuì yú jīng shī
今则不然，国家患前世藩镇之强，凡天下所募骁勇，一萃于京师。
suī bīn sāi zhū jùn dà zhě jí bīng bù yú shù qiān měi suì fáng qiū zé shù yǐ jìn bīng jiāng shī rèn qīng ér shì fēn jūn shì wǎng wǎng zhōng yù
虽滨塞诸郡，大者籍兵不逾数千，每岁防秋，则戍以禁兵，将师任轻而势分，军事往往中御。
yú wèi cǐ kě yǐ shī yú wú shì shí zhèn zhōng guó fú háo jié xīn gǒu róng yí qīn yì wèi bì néng qǔ shèng yě
愚谓此可以施于无事时，镇中国，服豪杰心，苟戎夷侵轶，未必能取胜也。
hé zé
为什么呢？
bīng zhǔ yú wài zé yǒng zhǔ yú nèi zé jiāo yǒng shēng yú láo jiāo shēng yú yì
兵主于外则勇，主于内则骄，勇生于劳，骄生于逸。
fu wài bīng suǒ xí shàng jiē jiāng yì zhàn dòu láo kǔ zhī shì sǐ shēng zhī mìng zhì zhī yú jiāng gù yǒng yǒng ér shǐ zhī zhàn zé duō lì
夫外兵所习尚皆疆埸战斗劳苦之事，死生之命制之于将，故勇，勇而使之战则多利；
nèi bīng jū jīng shī rì xiǎng ān yì jiā zhī yǐ shǎng lài wèi cháng fú jiǎ zhòu hé gē jǐ bù zhī jiàng shuài hào lìng zhī yán gù jiāo jiāo ér láo zhī zé yuàn yǐ zhī zhàn zé duō dùn
内兵居京师，日享安逸，加之以赏赉，未尝服甲胄、荷戈戟，不知将帅号令之严，故骄，骄而劳之则怨，以之战则多钝。
ruò táng zhī shī shī yú zhū hóu zhī bù zhì fēi shī yú wài bīng zhī qiáng gù yǒu jiāo jiāng hǎn wén yǒu jiāo bīng
若唐之失，失于诸侯之不制，非失于外兵之强，故有骄将，罕闻有骄兵。
jīn zhī shī shī yú jiāng tài qīng ér wài bīng bù zú yǐ yìng dí nèi bīng xiān de qí yòng gù yǒu jiāo bīng bù wén yǒu jiāo jiāng
今之失，失于将太轻，而外兵不足以应敌，内兵鲜得其用，故有骄兵，不闻有骄将。
qiě táng zhī suǒ shī zhě shì yě jīn zhī suǒ shī zhě zhì yě
且唐之所失者势也，今之所失者制也。
shì yě zhě
势也者。
bù dé yǐ yě zhì yě zhě kě wèi ér bù wéi yě
不得已也，制也者，可为而不为也。
rán zé wèi jīn zhī jì dāng rú hé
然则为今之计当如何？
yuē shāo gé jiù zhì dà mù háo yǒng yì wài bīng zhī jí bǐ zú yǐ zhàn dí
曰："稍革旧制，大募豪勇，益外兵之籍，俾足以战敌。
yǐ nèi bīng wèi shēng shì zhòng biān jiāng zhī rèn shǐ zhuān yī jūn zhī shì ér bù dé lián zhōu jùn zhī shì sī kě yǐ huò jìn lì ér wáng hòu hài yě
以内兵为声势，重边将之任，使专一军之事，而不得连州郡之势，斯可以获近利而亡后害也。
yú wén duō bù lù
余文多不录。
zhào yuán hào kòu dìng chuān bǎo gé huái mǐn fā jīng yuán bīng jiù zhī yuán shì shí tōng pàn qìng zhōu yí huái mǐn shū yuē zéi jǔ guó ér lái qí lì bù zài chéng bǎo ér bīng fǎ yǒu bù dé ér jiù zhě yi zhù bīng wǎ tíng zé lì ér hòu dòng
赵元昊寇定川堡，葛怀敏发泾原兵救之，源是时通判庆州，遗怀敏书曰："贼举国而来，其利不在城堡，而兵法有不得而救者，宜驻兵瓦亭，择利而后动。
huái mǐn bù tīng yǐ bài
"怀敏不听，以败。
fàn zhòng yān hán qí jiàn qí cái zhào shì xué shì yuàn
范仲淹、韩琦荐其才，召试学士院。
yuán sù bù xǐ fù qǐng yǐ lùn yì fù zhǔ shì zhě fāng yǐ fù jìn bú yuè qí yán dì qí wén xià chú zhī huái zhōu zú
源素不喜赋，请以论易赋，主试者方以赋进，不悦其言，第其文下，除知怀州，卒。
huáng gāng zì qīng chén jiàn zhōu pǔ chéng rén yě
黄亢，字清臣，建州浦城人也。
mǔ mèng xīng yǔn yú huái jū ér tūn zhī suì yǒu shēn
母梦星殒于怀，掬而吞之，遂有娠。
shǎo qí yǐng guò rén nián shí wǔ yǐ wén yè hàn lín xué shì zhāng de xiàng de xiàng qí zhī
少奇颖过人，年十五，以文谒翰林学士章得象，得象奇之。
yóu qián táng yǐ shī zèng chǔ shì lín bū bū yóu jī shǎng
游钱塘，以诗赠处士林逋，逋尤激赏。
shí wáng suí zhī háng zhōu zòu jìn xī hú wèi fàng shēng chí gāng zuò shī shù bǎi yán yǐ fěng shì rén zhēng chuán zhī
时王随知杭州，奏禁西湖为放生池，亢作诗数百言以讽，士人争传之。
gāng wéi rén zhū rú bù shì xiǎo jié duì rén yě lǜ rú bù néng yán
亢为人侏儒，不饰小节，对人野率，如不能言。
rán shì xué qiáng jì wéi wén cí qí wěi
然嗜学强记，为文词奇伟。
zú xiāng rén lèi qí wén wèi shí èr juǎn hào dōng xī jí
卒，乡人类其文为十二卷，号《东溪集》。
huáng jiàn zì táng qīng yǔ gāng tóng xiāng lǐ shǎo mǐn huì guò rén
黄鉴，字唐卿，与亢同乡里，少敏慧过人。
jǔ jìn shì bǔ guì yáng jiān pàn guān wèi guó zi jiān zhí jiǎng
举进士，补桂阳监判官，为国子监直讲。
tóng jùn yáng yì yóu shàn qí wén cí yán zhì mén xià yóu shì zhī míng
同郡杨亿尤善其文词，延置门下，由是知名。
lèi qiān tài cháng bó shì wèi guó shǐ yuàn biān xiū guān
累迁太常博士，为国史院编修官。
cháng zhào guǎn gé guān hòu yuàn shǎng huā ér jiàn tè yù zhào
尝诏馆阁官后苑赏花，而鉴特预召。
guó shǐ chéng zhuó zhí jí xián yuàn
国史成，擢直集贤院。
yǐ mǔ lǎo chū tōng pàn sū zhōu zú
以母老，出通判苏州，卒。
yáng pán zì gōng jì zhāng ān rén yě
杨蟠，字公济，章安人也。
jǔ jìn shì wèi mì hé èr zhōu tuī guān
举进士，为密、和二州推官。
ōu yáng xiū chēng qí shī
欧阳修称其诗。
sū shì zhī háng zhōu pán tōng pàn zhōu shì yǔ shì chàng chóu jū duō
苏轼知杭州，蟠通判州事，与轼倡酬居多。
píng shēng wèi shī shù qiān piān hòu zhī shòu zhōu zú
平生为诗数千篇，后知寿州，卒。
yán tài chū zì chún zhī xú zhōu péng chéng rén yán zǐ sì shí qī shì sūn
颜太初，字醇之，徐州彭城人，颜子四十七世孙。
shǎo bó xué yǒu jùn cái kāng kǎi hǎo yì
少博学，有隽才，慷慨好义。
xǐ wèi shī duō jī qiē shí shì
喜为诗，多讥切时事。
tiān shèng zhōng bó zhōu wèi zhēn lìng lí dé rùn wèi lì wū gòu sǐ yù zhōng tài chū yǐ shī fā qí yuān lǎn zhě zhuàng zhī
天圣中，亳州卫真令黎德润为吏诬构，死狱中，太初以诗发其冤，览者壮之。
wén xuān gōng kǒng shèng yòu zú wú zi chú xí fēng qiě shí nián
文宣公孔圣祐卒，无子，除袭封且十年。
shì shí yǒu yī xǔ xī yǐ zhēn yù rén zōng jí bài cì yǐ xī xiàng bài biǎn què yuē bù gǎn wàng shī yě
是时有医许希以针愈仁宗疾，拜赐已，西向拜扁鹊曰"不敢忘师也！
dì wèi fēng biǎn què shén yìng hóu lì cí chéng xi
"帝为封扁鹊神应侯，立祠城西。
tài chū zuò xǔ xī shī zhǐ shèng yòu shì yǐ fěng zài wèi yòu zhì shū cān zhī zhèng shì cài qí qí wéi yán yú shàng suì yǐ shèng yòu dì xí fēng
太初作《许希诗》，指圣祐事以讽在位，又致书参知政事蔡齐，齐为言于上，遂以圣祐弟袭封。
shān dōng rén fàn fěng shí yán nián liú qián zhī tú xǐ háo fàng jù yǐn bù xún lǐ fǎ hòu shēng duō mù zhī tài chū zuò dōng zhōu yì dǎng shī kǒng dào fǔ shēn qì zhī
山东人范讽、石延年、刘潜之徒喜豪放剧饮，不循礼法，后生多慕之，太初作《东州逸党诗》，孔道辅深器之。
tài chū zhōng jìn shì hòu wèi jǔ xiàn wèi yīn shì wǔ zhuǎn yùn shǐ tóu hé qù
太初中进士后，为莒县尉，因事忤转运使，投劾去。
jiǔ zhī bǔ láng zhōng zhǔ bù
久之，补阆中主簿。
shí fàn fěng yǐ zuì biǎn tóng dǎng jiē zuò chì qí yǔ dào fǔ jiàn tài chū shàng qí cháng suǒ wéi shī zhào shì zhōng shū yán zhě yǐ wéi cǐ cháo jī zhī cí suì bào gǎi lín jìn zhǔ bù
时范讽以罪贬，同党皆坐斥，齐与道辅荐太初，上其尝所为诗，召试中书，言者以为此嘲讥之辞，遂报改临晋主簿。
qián cǐ yǒu tài cháng bó shì sòng wǔ tōng pàn tóng zhōu yǔ shǒu zhēng shì huì sǐ shǒu hàn zhī jùn gòu qí zi yǐ zuì fā kuáng yì sǐ fù zǐ yù gǔ sēng shè
前此有太常博士宋武通判同州，与守争事，恚死，守憾之，捃构其子以罪，发狂亦死，父子寓骨僧舍。
shí shǒu fāng guì xiǎn wú gǎn wèi zhí yuān tài chū yīn shì zhì tóng zhōu zàng wǔ fù zǐ sū shùn qīn biǎo qí shì yú mù zuǒ
时守方贵显，无敢为直冤，太初因事至同州，葬武父子，苏舜钦表其事于墓左。
hòu yí yìng tiān fǔ hù cáo cān jūn nán jīng guó zǐ jiàn shuō shū zú
后移应天府户曹参军、南京国子监说书，卒。
zhù shū hào zhū nán zǐ suǒ jū zài fú yì liǎng shān zhī jiān hào fú yì chǔ shì
著书号《洙南子》，所居在凫、绎两山之间，号凫绎处士。
yǒu jí shí juǎn chún yào lián yīng èr shí juǎn
有集十卷，《淳曜联英》二十卷。
zi fù jiā yòu zhōng běn jùn dūn qiǎn zhì jīng shī zhào shì shè rén yuàn wèi fèng yì láng
子复，嘉祐中，本郡敦遣至京师，召试舍人院，为奉议郎。
guō zhōng shù zì shù xiān hé nán luò yáng rén
郭忠恕，字恕先，河南洛阳人。
qī suì néng sòng shū zhǔ wén jǔ tóng zǐ jí dì yóu gōng zhuàn zhòu
七岁能诵书属文，举童子及第，尤工篆籀。
ruò guàn hàn xiāng yīn gōng zhào zhī zhōng shù fú yī jù cí qù
弱冠，汉湘阴公召之，忠恕拂衣遽辞去。
zhōu guǎng shùn zhōng zhào wèi zōng zhèng chéng jiān guó zǐ shū xué bó shì gǎi zhōu yì bó shì
周广顺中，召为宗正丞兼国子书学博士，改《周易》博士。
jiàn lóng chū bèi jiǔ yǔ jiān chá yù shǐ fú zhāo wén jìng yú cháo táng yù shǐ tán zòu zhōng shù huà tái lì duó qí zòu huǐ zhī zuò biǎn wèi qián zhōu sī hù cān jūn
建隆初，被酒与监察御史符昭文竞于朝堂，御史弹奏，忠恕叱台吏夺其奏，毁之，坐贬为干州司户参军。
chéng zuì ōu cóng shì fàn dí shàn lí biǎn suǒ xuē jí pèi lì líng wǔ
乘醉殴从事范涤，擅离贬所，削籍配隶灵武。
qí hòu liú luò bù fù qiú shì jìn duō yóu qí yōng jīng luò jiān zòng jiǔ tuò chí féng rén wú guì jiàn zhé hū miáo
其后，流落不复求仕进，多游岐、雍、京、洛间，纵酒跅弛，逢人无贵贱辄呼"苗"。
yǒu jiā shān shuǐ jí yān liú jiā xún bù néng qù
有佳山水即淹留，浃旬不能去。
huò yú yuè bù shí
或逾月不食。
shèng shǔ bào lù rì zhōng tǐ bù zhān hàn qióng dōng záo hé shuǐ ér yù qí bàng líng sī xiāo shì rén jiē yì zhī
盛暑暴露日中，体不沾汗，穷冬凿河水而浴，其傍凌澌消释，人皆异之。
yóu shàn huà suǒ tú wū shì chóng fù zhī zhuàng pō jí jīng miào
尤善画，所图屋室重复之状，颇极精妙。
duō yóu wáng hóu gōng qīng jiā huò dài yǐ měi yùn yù zhāng wán sù yǐ yú bì chéng xìng jí huà zhī gǒu yì bù yù ér gù qǐng zhī bì nù ér qù de zhě cáng yǐ wéi bǎo
多游王侯公卿家，或待以美酝，豫张纨素倚于壁，乘兴即画之，苟意不欲而固请之，必怒而去，得者藏以为宝。
tài zōng jí wèi wén qí míng zhào fù quē shòu guó zǐ jiàn zhǔ bù cì xí yī yín dài qián wǔ wàn guǎn yú tài xué lìng kān dìng lì dài zì shū
太宗即位，闻其名，召赴阙，授国子监主簿，赐袭衣、银带、钱五万，馆于太学，令刊定历代字书。
zhōng shù xìng wú jiǎn jú fàng zòng bài dù shàng lián qí cái měi yōu róng zhī
忠恕性无检局，放纵败度，上怜其才，每优容之。
yì shǐ jiǔ sì yán bàng dú shí shàn yù guān wù qǔ qí zhí zhào jiǎn sǐ jué zhàng liú dēng zhōu
益使酒，肆言谤讟，时擅鬻官物取其直，诏减死，决杖流登州。
shí tài píng xīng guó èr nián
时太平兴国二年。
yǐ xíng zhì qí zhōu lín yì wèi bù sòng lì yuē wǒ jīn shì yǐ
已行至齐州临邑，谓部送吏曰："我今逝矣！
yīn póu de wèi xué dù kě róng qí miàn fǔ kuī yān ér zú gǎo zàng yú dào cè
"因掊地为穴，度可容其面，俯窥焉而卒，稾葬于道侧。
hòu lèi yuè gù rén qǔ qí shī jiāng gǎi zàng zhī qí tǐ shén qīng kōng kōng rán ruò chán tuì yān
后累月，故人取其尸将改葬之，其体甚轻，空空然若蝉蜕焉。
suǒ dìng gǔ jīn shàng shū bìng shì wén bìng xíng yú shì
所定《古今尚书》并《释文》并行于世。