shì jiā sān
◎世家三
wú yuè qián shì
○吴越钱氏
wú yuè qián chù zì wén dé háng zhōu lín ān rén
吴越钱俶字文德，杭州临安人。
běn míng hóng chù yǐ fàn xuān zǔ piān huì qù zhī
本名弘俶，以犯宣祖偏讳去之。
zǔ liú yīn huáng cháo zhī luàn jù yǒu wú yuè zhāo zōng shòu yǐ kàng yuè liǎng fān jié zhì fēng péng chéng jùn wáng
祖镠，因黄巢之乱，据有吴越，昭宗授以杭、越两藩节制，封彭城郡王。
lì liáng hòu táng jiā wú yuè guó wáng zú zi yuán guàn sì
历梁、后唐，加吴越国王，卒，子元瓘嗣。
yuán guàn zú zi zuǒ sì
元瓘卒，子佐嗣。
zuǒ zú dì zōng sì wèi qí dà jiàng hú jìn sī suǒ fèi suì yíng lì chù shì jù wǔ dài shǐ
佐卒，弟倧嗣，为其大将胡进思所废，遂迎立俶，事具《五代史》。
chù jí yuán guàn zhī dì jiǔ zǐ yě mǔ wú yuè guó gōng yì fū rén wú shì
俶即元瓘之第九子也，母吴越国恭懿夫人吴氏。
jìn kāi yùn zhōng wèi tāi zhōu cì shǐ
晋开运中，为台州刺史。
shù yuè yǒu sēng dé zhào yǔ chù yuē cǐ dì fēi jūn wèi zhì zhī suǒ dāng sù guī bù rán bù lì
数月，有僧德诏语俶曰："此地非君为治之所，当速归，不然不利。
chù cóng qí yán jí qiú guī guó wèi jǐ yǒu jìn sī zhī biàn
"俶从其言，即求归国，未几，有进思之变。
hàn qián yòu chū shòu dōng nán miàn bīng mǎ dōu yuán shuài zhèn hǎi zhèn dōng jūn jié dù shǐ kāi fǔ yí tóng sān sī jiǎn jiào tài shī jiān zhōng shū lìng háng yuè děng zhōu dà dū dū wú yuè guó wáng cì hào yì shèng guǎng yùn tóng dé bǎo dìng gōng chén cì yǐ jīn yìn yù cè
汉干祐初，授东南面兵马都元帅、镇海镇东军节度使、开府仪同三司、检校太师兼中书令、杭越等州大都督、吴越国王，赐号翊圣广运同德保定功臣，赐以金印、玉册。
sān nián jiāng nán qiǎn qí jiāng chá wén huī gōng fú zhōu chù fā bīng qín wén huī xiàn jié jiā shàng shū lìng
三年，江南遣其将查文徽攻福州，俶发兵擒文徽，献捷，加尚书令。
zhōu guǎng shùn chū shòu zhū dào bīng mǎ yuán shuài
周广顺初，授诸道兵马元帅。
èr nián shòu tiān xià bīng mǎ yuán shuài gǎi cì tuī chéng bǎo dé ān bāng zhì zhì zhōng zhèng gōng chén
二年，授天下兵马元帅，改赐推诚保德安邦致治忠正功臣。
liù yuè dīng mǔ yōu qǐ fù
六月，丁母忧，起复。
shì zōng jí wèi shòu tiān xià bīng mǎ dōu yuán shuài
世宗即位，授天下兵马都元帅。
xiǎn dé sān nián shì zōng zhēng huái nán lìng chù yǐ suǒ bù fēn lù jìn tǎo
显德三年，世宗征淮南，令俶以所部分路进讨。
chù qiǎn piān jiàng wú chéng wéi pí líng xiàn guān chéng qín cì shǐ zhào rén zé
俶遣偏将吴程围毗陵，陷关城，擒刺史赵仁泽；
lù yàn zhū wéi xuān chéng
路彦铢围宣城。
é chù jūn zhàn bài fù shī cháng zhōu
俄俶军战败，复失常州。
huì li jǐng shàng biǎo qiú gē dì nèi fù zhào chù bān shī
会李景上表求割地内附，诏俶班师。
wǔ nián xià sì yuè háng zhōu zāi fǔ shè xī wèi wēi jìn jiāng yán jí cāng yǔ chù mìng jiǔ zhù yuē shí wéi mín tiān ruò jǐn fén zhī mín mìng ān yǎng
五年夏四月，杭州灾，府舍悉为煨烬，将延及仓庾，俶命酒祝曰："食为民天，若尽焚之，民命安仰！
huǒ suì zhǐ
"火遂止。
shì zōng wén zhī qiǎn nèi shì jī zhào xù wèn
世宗闻之，遣内侍赍诏恤问。
shì suì huái nán nèi shǔ qiǎn hàn lín xué shì táo gǔ sī tiān jiàn zhào xiū jǐ shǐ chù cì yáng mǎ tuó tuó zì shì yǐ wéi cháng
是岁，淮南内属，遣翰林学士陶谷、司天监赵修己使俶，赐羊马橐驼，自是以为常。
qī yuè yòu qiǎn gé mén shǐ cáo bīn cì chù bīng jiǎ qí zhì
七月，又遣阁门使曹彬赐俶兵甲、旗帜。
liù nián gōng dì sì wèi cì chóng rén zhāo dé xuān zhōng bǎo qìng fú tiān yì liàng gōng chén
六年，恭帝嗣位，赐崇仁昭德宣忠保庆扶天翊亮功臣。
jiàn lóng yuán nián shòu tiān xià bīng mǎ dà yuán shuài
建隆元年，授天下兵马大元帅。
chù jiù níng guó jūn jié dù wú yán fú yǒu yì tú zuǒ yòu quàn chù zhū zhī chù yuē xiān fū rén tóng qì ān rěn zhì yú fǎ
俶舅宁国军节度吴延福有异图，左右劝俶诛之，俶曰："先夫人同气，安忍置于法？
yán qì míng yàn liú tì dàn chù yán fú yú wài zhōng quán mǔ zú
"言讫鸣咽流涕，但黜延福于外，终全母族。
zì tài zǔ shòu mìng chù gòng fèng yǒu jiā cháng shù
自太祖受命，俶贡奉有加常数。
èr nián qiǎn shǐ cì chù zhàn mǎ èr bǎi yáng wǔ qiān tuó tuó sān shí
二年，遣使赐俶战马二百、羊五千、橐驼三十。
qián dé yuán nián yǐ bái jīn wàn liǎng xī yá gè shí zhū xiāng yào yī shí wǔ wàn jīn jīn yín zhēn zhū dài mào qì shù bǎi huà shì lái gòng gǎi cì chéng jiā bǎo guó xuān dé shǒu dào zhōng zhèng gōng shùn gōng chén
干德元年，以白金万两、犀牙各十株、香药一十五万斤、金银真珠玳瑁器数百画事来贡，改赐承家保国宣德守道忠正恭顺功臣。
shì dōng jiāo sì qiǎn qí zi wéi jùn rù gòng
是冬，郊祀，遣其子惟濬入贡。
kāi bǎo wǔ nián gǎi cì kāi wú zhèn yuè chóng wén yào wǔ xuān dé shǒu dào gōng chén fēng qí qī sūn shì wèi xián dé shùn mù fū rén
开宝五年，改赐开吴镇越崇文耀武宣德守道功臣，封其妻孙氏为贤德顺穆夫人。
wèi jǐ qiǎn mù lì huáng yí jiǎn rù gòng shàng wèi zhī yuē rǔ guī yǔ yuán shuài cháng xùn liàn bīng jiǎ jiāng nán qiáng jué bù cháo wǒ jiāng fā shī tǎo zhī yuán shuài dāng zhù wǒ wú huò rén yán yún pí zhī bù cún máo jiāng ān fù
未几，遣幕吏黄夷简入贡，上谓之曰："汝归语元帅，常训练兵甲，江南强倔不朝，我将发师讨之，元帅当助我，无惑人言云'皮之不存，毛将安傅'"。
tè mìng yǒu sī zào dà dì yú xūn fēng mén wài lián hù shù fang dòng yǔ hóng lì chǔ dài shí wù wú bù xī jù
特命有司造大第于薰风门外，连互数坊，栋宇宏丽，储待什物无不悉具。
yīn zhào jìn fèng shǐ qián wén zhì wèi zhī yuē zhèn shù nián qián lìng xué shì chéng zhǐ táo gǔ cǎo zhào bǐ lái chéng nán jiàn lí gōng lìng cì míng lǐ xián zhái yǐ dài lǐ yù jí rǔ zhǔ xiān lái cháo zhě yǐ cì zhī
因召进奉使钱文贽谓之曰："朕数年前令学士承旨陶谷草诏，比来城南建离宫，令赐名'礼贤宅'，以待李煜及汝主，先来朝者以赐之。
zhào yǐ cǎo shì wén zhì suì qiǎn wén zhì cì chù zhàn mǎ jí yáng yù zhǐ yú chù
"诏以草示文贽，遂遣文贽赐俶战马及羊，谕旨于俶。
qī nián wǔ yuè cì chù xí yī yù dài yù ān lè mǎ jīn qì èr bǎi liǎng yín qì sān qiān liǎng jǐn qǐ qiān duàn
七年五月，赐俶袭衣、玉带、玉鞍勒马、金器二百两、银器三千两、锦绮千段。
shì dōng tǎo jiāng nán
是冬，讨江南。
qiǎn nèi kè shěng shǐ dīng dé yù jī zhào yǐ chù wèi shēng zhōu dōng miàn zhāo fǔ zhì zhì shǐ cì zhàn mǎ èr bǎi pǐ jīng qí jiàn jiǎ
遣内客省使丁德裕赍诏，以俶为升州东面招抚制置使，赐战马二百匹、旌旗剑甲；
lìng dé yù yǐ jìn bīng bù qí qiān rén wéi chù qián fēng jǐn hù qí jūn
令德裕以禁兵步骑千人为俶前锋，尽护其军。
lǐ yù yí shū yú chù qí lüè yuē jīn rì wú wǒ míng rì qǐ yǒu jūn
李煜贻书于俶，其略曰："今日无我，明日岂有君？
yī dàn míng tiān zi yì dì chóu xūn wáng yì dà liáng yī bù yī ěr
一旦明天子易地酬勋，王亦大梁一布衣耳。
chù bù dá yǐ shū lái shàng
"俶不答，以书来上。
bā nián chù lǜ bīng bá cháng zhōu jiā shǒu tài shī zhào chù guī guó
八年，俶率兵拔常州，加守太师，诏俶归国。
chù qiǎn dà jiàng chén chéng lǐ děng lǜ bīng shuǐ lù suí wáng shī píng rùn zhōu suì jìn tǎo jīn líng
俶遣大将沈承礼等率兵水陆随王师平润州，遂进讨金陵。
shàng cháng zhào jìn zòu shǐ rèn zhī guǒ lìng yù zhǐ yú chù yuē yuán shuài kè pí líng yǒu dà gōng sì píng jiāng nán kě zàn lái yǔ zhèn xiāng jiàn yǐ wèi yán xiǎng zhī yì
上尝召进奏使任知果，令谕旨于俶曰："元帅克毗陵有大功，俟平江南，可暂来与朕相见，以慰延想之意。
jí dāng qiǎn hái bù jiǔ liú yě
即当遣还，不久留也。
zhèn sān zhí guī bì yǐ jiàn shàng dì qǐ shí yán hu
朕三执圭币以见上帝，岂食言乎？
jiāng nán píng lùn gōng yǐ chù dà jiàng chén chéng lǐ sūn chéng yòu bìng wèi jié dù shǐ wèi fáng yù shǐ zhě yī rén cì shǐ liù rén
"江南平，论功以俶大将沈承礼、孙承祐并为节度使，为防御使者一人、刺史六人。
jiǔ nián èr yuè chù yǔ qí qī sūn shì zi wéi jùn píng jiāng jūn jié dù shǐ sūn chéng yòu lái cháo shàng qiǎn huáng zǐ xìng yuán yǐn dé zhāo zhì suī yáng yíng láo
九年二月，俶与其妻孙氏、子惟濬、平江军节度使孙承祐来朝，上遣皇子兴元尹德昭至睢阳迎劳。
chù jiāng zhì chē jià xiān xìng lǐ xián zhái àn shì gòng zhàng zhī jù
俶将至，车驾先幸礼贤宅，按视供帐之具。
jí zhì zhào chù jū zhī
及至，诏俶居之。
duì yú chóng dé diàn gòng bái jīn sì wàn liǎng juàn wǔ wàn pǐ cì xí yī yù dài jīn qì qiān liǎng bái jīn qì sān qiān liǎng luó qǐ sān qiān duàn yù lè mǎ
对于崇德殿，贡白金四万两、绢五万匹，赐袭衣、玉带、金器千两、白金器三千两、罗绮三千段、玉勒马。
jí rì yàn cháng chūn diàn chù yòu gòng bái jīn èr wàn liǎng juàn sān wàn pǐ rǔ xiāng èr wàn jīn
即日宴长春殿，俶又贡白金二万两、绢三万匹、乳香二万斤。
hè píng jiāng zuǒ gòng bái jīn wǔ wàn liǎng qián shí wàn guàn mián bǎi bā shí wàn liǎng chá bā wàn wǔ qiān jīn xī jiǎo xiàng yá èr bǎi zhū xiāng yào sān bǎi jīn
贺平江左，贡白金五万两、钱十万贯、绵百八十万两、茶八万五千斤、犀角象牙二百株、香药三百斤。
chē jià xìng qí dì yòu gòng bái jīn shí wàn liǎng juàn wǔ wàn pǐ rǔ xiāng wǔ wàn jīn yǐ zhù jiāo jì
车驾幸其第，又贡白金十万两、绢五万匹、乳香五万斤，以助郊祭。
sān yuè gēng wǔ zhào yuē gǔ zhě zōng gōng dà chén tè bèi lóng juàn huò jiàn lǚ shàng diàn huò shū zhào bù míng lǜ yóu fēng gōng dài yǐ shū lǐ
三月庚午，诏曰："古者宗工大臣特被隆眷，或剑履上殿，或书诏不名，率由丰功，待以殊礼。
jīn wǒ jiān qí mìng shù yòng jiǎng xūn xián huī yìng gǔ jīn yǔn wèi yōu yì
今我兼其命数，用奖勋贤，辉映古今，允为优异。
zī ěr wú yuè guó wáng qián chù dé lóng hóng mào qì shí shēn yuǎn fǔ ào qū yú wú huì lēi hóng fá yú zōng yí
咨尔吴越国王钱俶，德隆宏茂，器识深远，抚奥区于吴会，勒洪伐于宗彝。
zuó yǐ jiāng biǎo bù tíng wáng shī zhì tǎo wěi fāng miàn zhī bīng bǐng kè cháng rùn zhī tǔ yǔ fǔ yì dì shì zhèn dié huáng líng
昨以江表不庭，王师致讨，委方面之兵柄，克常、润之土宇，辅翼帝室，震叠皇灵。
ér nǎi zhí guī lái tíng chuí shēn jiù liè qìng shì jūn zhī chéng què wèi qún hòu zhī biǎo yí
而乃执圭来庭，垂绅就列，罄事君之诚悫，为群后之表仪。
yuán jùn huī zhāng yǐ jīng yuán lǎo
爰峻徽章，以旌元老。
kě tè cì jiàn lǚ shàng diàn shū zhào bù míng
可特赐剑履上殿，书诏不名。
yǐ chù qī xián dé shùn mù fū rén sūn shì wèi wú yuè guó wáng fēi lìng wéi jùn jī zhào cì zhī
"以俶妻贤德顺穆夫人孙氏为吴越国王妃，令惟濬赍诏赐之。
zǎi xiàng yǐ wéi yì xìng zhū hóu wáng qī wú fēng fēi zhī diǎn tài zǔ yuē xíng zì wǒ cháo biǎo yì ēn yě
宰相以为异姓诸侯王妻无封妃之典，太祖曰："行自我朝，表异恩也。
chù xiàn bái jīn liù wàn liǎng juàn liù wàn pǐ wèi xiè
"俶献白金六万两、绢六万匹为谢。
tài zǔ shù zhào chù yǔ qí zi wéi jùn yàn shè yuàn zhōng wéi zhū wáng yù zuò
太祖数诏俶与其子惟濬宴射苑中，惟诸王预坐。
měi xuān yù chù chù bài xiè duō lìng nèi shì yè qǐ chù gǎn qì
每宣谕俶，俶拜谢，多令内侍掖起，俶感泣。
yòu cháng yī rì zhào yàn dú tài zōng qín wáng shì zuò jiǔ hān tài zǔ lìng chù yǔ tài zōng qín wáng xù kūn zhòng zhī lǐ chù fú dì kòu tóu tì qì gù ràng nǎi zhǐ
又尝一日召宴，独太宗、秦王侍坐，酒酣，太祖令俶与太宗、秦王叙昆仲之礼，俶伏地叩头，涕泣固让，乃止。
huì jiāng yǐ sì yuè xìng xī jīng qīn yú sì chù kěn qǐng hù cóng bù xǔ liú wéi jùn shì cí lìng chù guī guó
会将以四月幸西京，亲雩祀，俶恳请扈从，不许，留惟濬侍祠，令俶归国。
tài zǔ yàn jiàn yú jiǎng wǔ diàn cì zhǎi yī yù shù dài yù ān lè mǎ dài mào biān jīn yín jǐn cǎi èr shí yú wàn yín zhuāng bīng bā bǎi shì wèi chù yuē nán běi fēng tǔ yì yí jiàn jí yán shǔ qīng kě zǎo fā
太祖宴饯于讲武殿，赐窄衣、玉束带、玉鞍勒马、玳瑁鞭、金银锦彩二十余万、银装兵八百事，谓俶曰："南北风土异宜，渐及炎暑，卿可早发。
chù tì qì yán yuàn sān suì yī zhāo tài zǔ yuē chuān lù yū yuǎn dāng sì zhào zhǐ jí lái jìn yě
"俶涕泣言愿三岁一朝，太祖曰："川陆迂远，当俟诏旨，即来觐也。
chù jiāng fā jīng shī tè cì dǎo cóng yí wèi zhī wù lǜ jiē xiān lì lìng zì lǐ xián zhái chén liè zhì yíng chūn yuàn
"俶将发京师，特赐导从仪卫之物，率皆鲜丽，令自礼贤宅陈列至迎春苑。
zì chù zhī zhì dǎi yú guī guó tài zǔ suǒ cì jīn qì wàn liǎng bái jīn qì yòu shù wàn liǎng bái jīn shí yú wàn liǎng jǐn qǐ líng luó juàn sì shí yú wàn pǐ mǎ shù bǎi pǐ tā wù bù kě shèng jì
自俶之至，逮于归国，太祖所赐金器万两、白金器又数万两、白金十余万两、锦绮绫罗绢四十余万匹、马数百匹，他物不可胜计。
chù jì guī guó cháng shì shì gōng chén táng yī rì mìng zuò yú dōng piān wèi zuǒ yòu yuē xī běi zhě shén jīng zài yān tiān wēi bù wéi yán zhǐ chǐ chù qǐ gǎn níng jū hu
俶既归国，尝视事功臣堂，一日命坐于东偏，谓左右曰："西北者神京在焉，天威不违颜咫尺，俶岂敢宁居乎？
tài zōng jí wèi jiā shí yì wǔ qiān hù
太宗即位，加食邑五千户。
chù gòng yù yī tōng tiān xī dài juàn wàn pǐ jīn qì dài mào qì bǎi yú shì jīn yín kòu qì wǔ bǎi shì tú jīn yín xiāng tái lóng nǎo tán xiāng chuáng yín jiǎ guǒ shuǐ jīng huā fán shù qiān jì jià zhí jù wàn
俶贡御衣，通天犀带，绢万匹，金器、玳瑁器百余事，金银扣器五百事，涂金银香台、龙脑檀香床、银假果、水晶花凡数千计，价直钜万；
yòu gòng xī jiǎo xiàng yá sān shí zhū xiāng yào wàn jīn gān jiāng wǔ wàn jīn chá wǔ wàn jīn
又贡犀角象牙三十株、香药万斤、干姜五万斤、茶五万斤。
chù yòu qǐng suì zēng cháng gòng zhào bù xǔ
俶又请岁增常贡，诏不许。
tài píng xīng guó èr nián zhēng yuè sūn shì zú qiǎn jǐ shì zhōng chéng yǔ diào jì
太平兴国二年正月，孙氏卒，遣给事中程羽吊祭。
jiǔ yuè shàng yán qǐ suǒ cì zhào shū hū míng bù xǔ
九月，上言乞所赐诏书呼名，不许。
sān nián sān yuè lái cháo qiǎn pàn sì fāng guǎn shì liáng jiǒng zhì sì zhōu yíng láo
三年三月，来朝，遣判四方馆事梁迥至泗州迎劳；
wéi jùn xiān zài què xià shàng qiǎn zhì suī yáng hou chù
惟濬先在阙下，上遣至睢阳候俶。
chù xiān qiǎn sūn chéng yòu rù zòu shì shàng jí qiǎn chéng yòu hù zhū sī gòng zhàng láo chù yú jiāo yòu mìng qí wáng tíng měi yàn chù yú yíng chūn yuàn
俶先遣孙承祐入奏事，上即遣承祐护诸司供帐劳俶于郊，又命齐王廷美宴俶于迎春苑。
chù jǐn zhì duì yú chóng dé diàn cì xí yī yù dài jīn yín qì yù ān lè mǎ jǐn cǎi wàn pǐ qián qiān wàn
俶尽至，对于崇德殿，赐袭衣、玉带、金银器、玉鞍勒马、锦彩万匹、钱千万；
bīn zuǒ cuī rén jì děng cì jīn yín dài qì bì ān mǎ yǒu chà
宾佐崔仁冀等赐金银带、器币、鞍马有差。
jí rì yàn chù cháng chūn diàn lìng liú chǎng lǐ yù yù zuò
即日宴俶长春殿，令刘𬬮、李煜预坐。
chù gòng bái jīn wǔ wàn liǎng qián wàn wàn
俶贡白金五万两、钱万万，
juàn shí wàn pǐ líng èr wàn pǐ mián shí wàn
绢十万匹、绫二万匹、绵十万，
zhūn chá shí wàn jīn jiàn chá wàn jīn gān jiāng wàn jīn
屯茶十万斤、建茶万斤、干姜万斤，
yuè qì wǔ wàn shì
越器五万事，
jǐn yuán xí qiān
锦缘席千，
jīn yín huà fǎng sān yín shì lóng zhōu sì
金银画舫三、银饰龙舟四，
jīn shì wū mán mù yù shí àn yù chuáng gè yī
金饰乌𣗊木御食案、御床各一，
jīn zūn léi zhǎn jiǎ gè yī jīn shì dài mào qì sān shí shì jīn kòu téng pán èr jīn kòu diāo xiàng zǔ shí
金樽罍盏斝各一、金饰玳瑁器三十事、金扣藤盘二、金扣雕象俎十，
yín jiǎ guǒ shù shí shì cuì máo zhēn zhū huā sān cóng
银假果树十事、翠毛真珠花三丛，
qī bǎo shì shí àn shí yín zūn léi shí zhǎn jiǎ fù yān
七宝饰食案十、银樽罍十、盏斝副焉，
jīn kòu yuè qì bǎi wǔ shí shì diāo yín zǔ wǔ shí
金扣越器百五十事、雕银俎五十，
mì jiǎ guǒ jiǎn luō huā gè èr shí shù
密假果、剪罗花各二十树，
yín kòu dà pán shí
银扣大盘十，
yín zhuāng gǔ èr qī bǎo shì hú qín wǔ xián zhēng gè sì yín shì kōng hóu fāng xiǎng jié gǔ gè sì hóng yá yuè qì èr shí èr shì
银装鼓二、七宝饰胡琴五弦筝各四、银饰箜篌方响羯鼓各四、红牙乐器二十二事，
rǔ xiāng wàn jīn xī jiǎo xiàng yá gè yī bǎi zhū
乳香万斤、犀角象牙各一百株，
xiāng yào wàn jīn sū mù wàn jīn
香药万斤、苏木万斤。
shàng yòu cháng zhào chù jí qí zi wéi jùn yàn hòu yuàn fàn zhōu chí zhōng shàng shǒu zhuó jiǔ yǐ cì chù chù guì yǐn zhī
上又尝召俶及其子惟濬宴后苑，泛舟池中，上手酌酒以赐俶，俶跪饮之。
qí ēn dài rú cǐ
其恩待如此。
sì yuè huì chén hóng jìn nà tǔ chù shàng yán yuē chén fú yǒu kěn chéng zhù yú fèi fǔ xìng yīn rù jìn zhé gǎn shàng wén
四月，会陈洪进纳土，俶上言曰："臣伏有恳诚，贮于肺腑，幸因入觐，辄敢上闻。
gài yú shén dào zhī hài yíng bì jì tiān cí zhī cóng yù
盖虞神道之害盈，必冀天慈之从欲。
chén jìn méng cháo tíng cì yǐ jiàn lǚ shàng diàn zhào shū bù míng réng yǐ běn dào lǐng mù zú tú cháng yíng gē jiǎ tè jiàn guó wáng zhī hào bǐ zēng shī lǜ zhī yán jiē suǒ yǐ jiǎ qí chǒng míng tuō yú lín dí
臣近蒙朝廷赐以剑履上殿，诏书不名，仍以本道领募卒徒，尝营戈甲，特建国王之号，俾增师律之严，皆所以假其宠名，托于邻敌。
fāng jīn fú yuán wú wài míng shù dòng fēn qǐ kě mào jū zì lí gōng yì
方今幅员无外，名数洞分，岂可冒居，自罹公议？
hé zòng shěng bà yǐ zhèng děng wēi
合从省罢，以正等威。
chú běn dào jūn shì qì jiǎ chén yǐ céng zòu nà wài qí suǒ fēng wú yuè guó wáng jí tiān xià bīng mǎ dà yuán shuài zhí míng wàng jiē xǔ jiě bà
除本道军士、器甲臣已曾奏纳外，其所封吴越国王及天下兵马大元帅职名，望皆许解罢。
fán bān zhào mìng yuàn fù míng hū zhù shèng cháo wú xū shòu zhī ēn wēi chén miǎn jí diān zhī huò
凡颁诏命，愿复名呼，庶圣朝无虚授之恩，微臣免疾颠之祸。
yōu zhào bù xǔ
"优诏不许。
wǔ yuè yǐ yǒu chù zài shàng biǎo chén qìng yù chéng píng zhī yùn yuǎn xiū sì jìn zhī yí chén juàn mí lóng chǒng zhāng jiē jí
五月乙酉，俶再上表："臣庆遇承平之运，远修肆觐之仪，宸眷弥隆，宠章皆极。
dǒu shāo zhī liàng shí jué mǎn yíng dān chì zhī chéng zhé cí pī lù
斗筲之量实觉满盈，丹赤之诚辄兹披露。
chén fú niàn zǔ zōng yǐ lái qīn tí yì lǚ zūn dài zhōng jīng lüè yǒu liǎng zhè zhī tǔ tián tǎo píng yī fāng zhī tiě nì
臣伏念祖宗以来，亲提义旅，尊戴中京，略有两浙之土田，讨平一方之僣逆。
cǐ jì gài gé cháo tiān zhī lù mò xié qǐng lì zhī xīn
此际盖隔朝天之路，莫谐请吏之心。
rán ér bǐng hào lìng yú què tíng bǎo fēng jiāng yú biān jiǎo jiā shì chéng xí yǐ jí bǎi nián
然而禀号令于阙庭，保封疆于边徼，家世承袭，已及百年。
jīn zhě xìng yù huáng dì bì xià sì shǒu pī jī xuē píng zhū xià fán zài lǜ bīn zhī nèi xī guī yú dì zhī tú
今者幸遇皇帝陛下嗣守丕基，削平诸夏，凡在率滨之内，悉归舆地之图。
dú chén yī bāng pì jiè jiāng biǎo zhí gòng suī chén yú wài fǔ bǎn jí wèi guī yú yǒu sī shàng lìng shān yuè zhī mín yóu gé táo táng zhī huà
独臣一邦僻介江表，职贡虽陈于外府，版籍未归于有司，尚令山越之民，犹隔陶唐之化。
tài yáng wěi zhào bù jí bù jiā chūn léi fā shēng wù wèi lóng sú zé chén shí shǐ zhī rán yě zuì mò dà yān
太阳委照，不及蔀家，春雷发声，兀为聋俗，则臣实使之然也，罪莫大焉。
bù shèng dà yuàn yuàn yǐ suǒ guǎn shí sān zhōu xiàn yú què xià zhí shì qí jiān dì lǐ míng shù bié jù tiáo xī yǐ wén
不胜大愿，愿以所管十三州献于阙下执事，其间地里名数别具条析以闻。
fú wàng bì xià niàn yì shì zhī zhōng qín chá nǎi xīn zhī qīng xiàng tè jiàng míng zhào yǔn cí zhì chéng
伏望陛下念奕世之忠勤，察乃心之倾向，特降明诏，允兹至诚。
zhào dá yuē qīng shì jì zhōng chún zhì zūn xiàn dù chéng bǎi nián zhī táng gòu yǒu qiān lǐ zhī jiāng shān
诏答曰："卿世济忠纯，志遵宪度，承百年之堂构，有千里之江山。
zì zhèn zuǎn lín yù xiū jìn lǐ dǔ wén wù zhī quán shèng xǐ shū guǐ zhī hùn tóng yuàn qīn rì yuè zhī guāng jù wàng jiāng hǎi zhī zhì
自朕纂临，聿修觐礼，睹文物之全盛，喜书轨之混同，愿亲日月之光，遽忘江海之志。
jiá bīng lóu lǔ jì xī shàng yú yǒu sī shān chuān tǔ tián yòu jǐn xiàn yú tiān fǔ jǔ zōng xiào shùn qián dài suǒ wú shū zhī jiǎn biān yǒng zhāng zhōng liè
甲兵楼橹既悉上于有司，山川土田又尽献于天府，举宗效顺，前代所无，书之简编，永彰忠烈。
suǒ qǐng yi yī
所请宜依。
dīng hài zhào yuē hàn chǒng gōng chén yù zhe dài hé zhī shì
丁亥，诏曰："汉宠功臣，聿著带河之誓；
zhōu zūn yuán lǎo suì fēn biǎo hǎi zhī bāng
周尊元老，遂分表海之邦。
qí yǒu yǎn zhái gōu wú zǎo mián xīng jì bāo máo rù gòng bù jué yú lèi cháo yǔ xí qǐ bīng bèi cháng yú bǎi zhàn
其有奄宅勾吴，早绵星纪，包茅入贡，不绝于累朝，羽檄起兵，备尝于百战。
shì dàng jí ruì ér lái qín yuán yǐ tí fēng ér shàng xiàn
适当辑瑞而来勤，爰以提封而上献。
yi qiān nèi dì bié xī yuán tián mí zhāo qǐ tǔ zhī róng bǐ zēng shū shè zhī shù
宜迁内地，别锡爰田，弥昭启土之荣，俾增书社之数。
wú yuè guó wáng qián chù tiān zī chún yì shì jì zhōng zhēn zhào jī dé yú líng yuán shū dà xūn yú cè fǔ
吴越国王钱俶天资纯懿，世济忠贞，兆积德于灵源，书大勋于策府。
jìn zhě qìng chōng rén zhī jiàn zuò fèng guó zhēn ér lái cháo chǐ gé yǔ máo jì xiū qí cháng gòng tǔ tián bǎn jí yòu xiàn yú yǒu sī yuàn sù wèi yú jīng shī biǎo nǎi xīn yú wáng shì
近者庆冲人之践阼，奉国珍而来朝，齿革羽毛既修其常贡，土田版籍又献于有司，愿宿卫于京师，表乃心于王室。
juàn cí chéng jié yi mào chǒng guāng
眷兹诚节，宜茂宠光。
shì yòng liè xī chǔ zhī míng qū xī cháng huái zhī ào rǎng jiàn cí dà guó bù yuǎn jiù fēng zài shū qiān lǐ zhī jiāng gèng zhòng sì zhēng zhī jì
是用列西楚之名区，析长淮之奥壤，建兹大国，不远旧封，载疏千里之疆，更重四征之寄。
chóu qí jué yì shī jí zǐ sūn yǒng jiā fǔ yú huáng jiā yòng duì yáng yú xiū mìng chuí jué bǎi shì bù qí wěi yú
畴其爵邑，施及子孙，永夹辅于皇家，用对扬于休命，垂厥百世，不其伟欤！
qí yǐ huái nán jié dù guǎn nèi fēng chù wèi huái hǎi guó wáng réng gǎi cì níng huái zhèn hǎi chóng wén yào wǔ xuān dé shǒu dào gōng chén jí yǐ lǐ xián zhái cì zhī
其以淮南节度管内封俶为淮海国王，仍改赐宁淮镇海崇文耀武宣德守道功臣，即以礼贤宅赐之。
wéi jùn wèi jié dù shǐ jiān shì zhōng wéi zhì wèi jié dù shǐ wéi yǎn wèi tuán liàn shǐ wéi yuàn jì zhí yù yù bìng wèi cì shǐ dì yí xìn bìng wèi guān chá shǐ jiàng xiào sūn chéng yòu chén chéng lǐ bìng wèi jié dù shǐ
"惟濬为节度使兼侍中，惟治为节度使，惟演为团练使，惟愿暨侄郁、昱并为刺史，弟仪、信并为观察使，将校孙承祐、沈承礼并为节度使。
tǐ mào lóng shèng guàn jué yī shí
体貌隆盛，冠绝一时。
shì suì qī yuè zhōng yuán jīng chéng zhāng dēng lìng yǒu sī yú chù zhái qián shè dēng shān chén shēng yuè yǐ chǒng zhī
是岁七月中元，京城张灯，令有司于俶宅前设灯山、陈声乐以宠之。
bā yuè lìng liǎng zhè fā chù sī má yǐ shàng qīn jí guǎn nèi guān lì xī guī cháo fán zhōu yī qiān sì shí sì sōu suǒ guò yǐ bīng hù sòng
八月，令两浙发俶缌麻以上亲及管内官吏悉归朝，凡舟一千四十四艘，所过以兵护送。
háng zhōu gòng chù lè rén fán bā shí yǒu yī rén zhào yǐ sān shí liù rén hái háng zhōu sì shí wǔ rén cì chù
杭州贡俶乐人凡八十有一人，诏以三十六人还杭州，四十五人赐俶。
chù shàng biǎo xiè shàng qīn huà fù zhōng shū sòng shǐ guǎn
俶上表谢，上亲画"付中书送史馆"。
sì nián èr yuè yàn yuàn zhōng chù bèi bìng bài bù néng qǐ shàng mìng yǐ yín zhuāng jiān yú sòng guī yīn yǐ cì zhī
四年二月宴苑中，俶被病拜不能起，上命以银装肩舆送归，因以赐之。
sì yuè cóng zhēng tài yuán cì yáng sān bǎi jiǔ shí hú
四月，从征太原，赐羊三百、酒十斛。
chù xiǎo xīn jǐn kè měi chén qū xíng quē rén wèi yǒu zhì zhě bì xiān zhì jiǎ mèi yǐ dài dàn
俶小心谨恪，每晨趋行阙，人未有至者，必先至，假寐以待旦。
shàng zhī zhī wèi chù yuē qīng yǐ zhōng nián yi bì fēng lěng zì jīn rù yè bù xū tài zǎo yě
上知之，谓俶曰："卿已中年，宜避风冷，自今入谒不须太早也。
tè chuò yù qián èr dà zhú yǐ cì zhī lìng xiān fù qián dùn
"特辍御前二大烛以赐之，令先赴前顿。
shàng cháng cì cóng chén shí yú zhōng lù dùn bìng cì wèi shì yáng bì nào zhī jiǔ guān gòng yǐn dàn
上尝赐从臣食于中路顿，并赐卫士羊臂臑、卮酒，观共饮啖。
shàng jiàn qí xióng zhuàng yīn gù chù chù jìn yuē suǒ wèi rú hǔ rú pí rú xióng rú pí zhě yě
上见其雄壮，因顾俶，俶进曰："所谓'如虎如貔、如熊如罴'者也。
huì liú jì yuán jiàng shàng yù lián chéng tái zhū jūn zhōng xiān wáng mìng tài yuán zhě gù wèi chù yuē qīng néng bǎo quán yī fāng yǐ guī yú wǒ bù zhì xuè rèn shēn kě jiā yě
"会刘继元降，上御连城台诛军中先亡命太原者，顾谓俶曰："卿能保全一方以归于我，不致血刃，深可嘉也。
chù dùn shǒu xiè
"俶顿首谢。
chù zhōng tú bèi zú jí chē jià qīn lín wèn lìng tài yī rán ài yǐ jiǔ jí xún yù
俶中途被足疾，车驾亲临问，令太医然艾以灸，疾寻愈。
hái jīng cè xūn zǎi xiàng jìn nǐ jiā shí yì wàn hù shí fēng qiān hù
还京策勋，宰相进拟加食邑万户、实封千户。
shàng jí gǎi bái má bèi jiā shí yì èr wàn hù shí fēng èr qiān hù
上即改白麻，倍加食邑二万户、实封二千户。
wǔ nián bā yuè chù bèi bìng shàng lín wèn cì bái jīn wàn liǎng qián qiān wàn juàn wàn pǐ jīn qì qiān liǎng cì qí zi wéi jùn wéi zhì bái jīn gè wàn liǎng
五年八月，俶被病，上临问，赐白金万两、钱千万、绢万匹、金器千两，赐其子惟濬、惟治白金各万两。
shì dōng chē jià xìng dà míng fǔ zhào chù chéng jiān yú jí lù
是冬，车驾幸大名府，诏俶乘肩舆即路。
liù nián yòu bèi bìng cì gào jiǔ zhī shàng qiǎn zhōng shǐ cì chù wén qiū qí jú shuǐ jīng qí zǐ nǎi yù zhǐ yuē zhèn jī wù zhī yú pō céng liú yì yǐ qīng zài jiǎ kě yòng cǐ qiǎn rì
六年，又被病，赐告久之，上遣中使赐俶文楸棋局、水精棋子，乃谕旨曰："朕机务之余，颇曾留意，以卿在假，可用此遣日。
bā nián shí èr yuè shàng yán yuē chén yǐ zuì ěr zhī qū méng bèi ēn chǒng fù lù bǎi wàn jiān zhí shù sì
八年十二月，上言曰："臣以蕞尔之躯，蒙被恩宠，赋禄百万，兼职数四。
yuán shuài zhī rèn shí běn yú bīng quán guó wáng zhī hào gài píng yú dì shì shàng shū zǒng bǎi kuí zhī zhòng zhōng shū zhǎng bā bǐng zhī fán wéi shī guān yú shàng tái kāi fǔ dāng yú jí pǐn chén zhī chán suǒ wǎng kè fù hè
元帅之任实本于兵权，国王之号盖屏于帝室，尚书总百揆之重，中书掌八柄之繁，维师冠于上台，开府当于极品，臣之孱琐，罔克负荷。
bāng guó zhī zhì shì zhe děng wēi míng qì zhī jiān gù yǒu yá fēn tú sù zuì lì yǐ qǔ diān jī
邦国之制式著等威，名器之间固有涯分，徒速罪戾，以取颠𬯀。
fú wàng shèng zhǐ tè cóng shěng bà
伏望圣旨特从省罢。
bù xǔ
"不许。
biǎo sān shàng xià zhào yuē fēn máo zuò tǔ suǒ yǐ zhāng shì jí zhī róng
表三上，下诏曰："分茅胙土，所以彰世及之荣；
dà lù pán yīng suǒ yǐ biǎo míng qì zhī zhòng
大辂繁缨，所以表名器之重。
zhì ruò bāo chǒng xūn dé dù yuè diǎn cháng zī yú jiù zhāng yuán tuī yì shù
至若褒宠勋德，度越典常，咨于旧章，爰推异数。
nǎi yǒu tǐ hǎo qiān zhī dé xíng gù ràng zhī cí dūn yù zài sān què hū bù bá yòng qǔ zhì gōng zhī lùn shì guāng zhī zhǐ zhī fēng
乃有体好谦之德，形固让之辞，敦谕再三，确乎不拔，用曲至公之论，式光知止之风。
huái hǎi guó wáng qián chù fāng yuè bǐng líng fēng yún tōng gǎn yǎn yǒu gōu wú zhī de bù wàng xiàng wèi zhī xīn
淮海国王钱俶方岳炳灵，风云通感，奄有勾吴之地，不忘象魏之心。
sǎo jìng lái cháo jǔ zōng sù wèi jí qí tǔ yǔ rù yú cháo tíng shì zhāo zhí yuán zuò zhī huái hǎi jū tiān zǐ èr lǎo zhī rèn qǐ zhēn wáng wàn hù zhī fēng bìng jiā chǒng zhāng yòng dá zhōng shùn
扫境来朝，举宗宿卫，籍其土宇，入于朝廷，式昭职员，胙之淮海，居天子二老之任，启真王万户之封，并加宠章，用答忠顺。
ér nǎi lǚ xíng biǎo shū yuàn bì guān róng fā yú shēn zhōng chéng bù kě duó
而乃屡形表疏，愿避官荣，发于深衷，诚不可夺。
ruò yǐ líng tái yǎn bó wǔ kù tuó bīng tiān xià yī jiā shū guǐ zhī wú wài wǔ hòu jiǔ bó zhēng fá zhī bù xíng
若以灵台偃伯，武库橐兵，天下一家书轨之无外，五侯九伯征伐之不行。
yuàn qǐn yuán shuài zhī míng miǎn xùn yóu zhōng zhī qǐng
愿寝元帅之名，勉徇由衷之请。
qí nǎi shì zuò míng dé cún yú dài lì zhī méng
其乃世祚明德，存于带砺之盟；
dì jī liáng bì chǒng yǐ tái fǔ zhī rèn
帝赍良弼，宠以台辅之任。
jí yù guì zhī jué zēng yǎn shí zhī fēng fēi zú chóu yōng shì yǐ zhāo dé miǎn yīng wò zé kè fù juàn huái
极驭贵之爵，增衍食之封，非足醻庸，适以昭德，勉膺渥泽，克副眷怀。
kě ba tiān xià bīng mǎ dà yuán shuài yú rú gù
可罢天下兵马大元帅，余如故。
yōng xī yuán nián gǎi fēng hàn nán guó wáng
雍熙元年，改封汉南国王。
sì nián chūn chū wèi wǔ shèng jūn jié dù gǎi fēng nán yáng guó wáng
四年春，出为武胜军节度，改封南阳国王。
chù jiǔ bèi bìng zhào miǎn rù cí
俶久被病，诏免入辞。
jiāng fā cì yù shù dài jīn tuò hú wǎn àng děng
将发，赐玉束带、金唾壶、碗盎等。
chù sì shàng biǎo ràng guó wáng gǎi fēng xǔ wáng
俶四上表让国王，改封许王。
duān gǒng yuán nián chūn xǐ fēng shān wáng
端拱元年春，徙封邓王。
huì cháo tíng qiǎn shǐ cì shēng chén qì bì yǔ shǐ zhě yàn yǐn zhì mù yǒu dà liú xīng duò zhèng qǐn qián guāng zhú yī tíng shì xī bào zú nián liù shí
会朝廷遣使赐生辰器币，与使者宴饮至幕，有大流星堕正寝前，光烛一庭，是夕暴卒，年六十。
chù yǐ tiān chéng sì nián bā yuè èr shí sì rì shēng zhì shì bā yuè èr shí sì rì zú fù yǔ fù yuán guàn zú rì tóng rén jiē yì zhī
俶以天成四年八月二十四日生，至是八月二十四日卒，复与父元瓘卒日同，人皆异之。
shàng wèi fèi cháo qī rì zhuī fēng qín guó wáng shì zhōng yì réng zhèng yá bèi lǐ fā cè yuē
上为废朝七日，追封秦国王，谥忠懿，仍正衙备礼发册曰：
huáng dì ruò yuē hào qióng juàn yòu xián zhé tǐng shēng bǐng xiàng wěi zhī chún jīng fù jīng lún zhī shèng yè zuò mín fù mǔ wèi guó hàn yuán
皇帝若曰：昊穹眷祐，贤哲挺生，禀象纬之纯精，负经纶之盛业，作民父母，为国翰垣。
qí cún yě guān zhōng tái ér zhǎng zhū hóu qí méi yě jùn huī zhāng ér chóng lǐ mìng
其存也冠中台而长诸侯，其没也峻徽章而崇礼命。
zī ěr gù ān shí zhèn guó chóng wén yào wǔ xuān dé shǒu dào gōng chén wǔ shèng jūn jié dù dèng zhōu guǎn nèi guān chá chǔ zhì děng shǐ kāi fǔ yí tóng sān sī shǒu tài shī shàng shū lìng jiān zhōng shū lìng shǐ chí jié dèng zhōu zhū jūn shì xíng dèng zhōu cì shǐ shàng zhù guó shān wáng shí yì jiǔ wàn qī qiān hù shí shí fēng yī wàn liù qiān jiǔ bǎi hù cì jiàn lǚ shàng diàn zhào shū bù míng qián chù
咨尔故安时镇国崇文耀武宣德守道功臣、武胜军节度、邓州管内观察处置等使、开府仪同三司、守太师、尚书令兼中书令、使持节邓州诸军事、行邓州刺史、上柱国、邓王、食邑九万七千户、食实封一万六千九百户、赐剑履上殿、诏书不名钱俶，
sì zǔ kǎo zhī lìng dé
嗣祖考之令德，
diàn dōng nán zhī ào qū
奠东南之奥区，
kāi guó chéng jiā
开国承家，
běn rén zǔ yì
本仁祖义；
yǐ zhōng xiào ér bǎo shè jì yǐ lián ràng ér huà rén mín
以忠孝而保社稷，以廉让而化人民；
qín yì dài yú lèi cháo kè huì suí yú yī jìng shì chuán wēi lüè zhì mù shēng míng
勤翊戴于累朝，克惠绥于一境，世传威略，志慕声明。
dāng wǔ kù jí bīng dòng yuè shī shū zhī fǔ
当武库戢兵，洞阅诗书之府；
jì mò líng wèn zuì xióng zhāng jī jiǎo zhī shī
洎秣陵问罪，雄张犄角之师。
zhì qū yǔ zhī tóng wén lài zhōng liáng zhī xié lì
致区宇之同文，赖忠良之协力。
dǎi yú zuǎn shào yì xiǎng chóng gāo yùn míng zhé ér bǎo shēn wu qīng shū ér jié jié jǐn xiàn tǔ rǎng lái guī què tíng yǔ jiā nǎi gōng jiàn xī shū chǒng
逮于纂绍，益享崇高，蕴明哲而保身，务倾输而竭节，尽献土壤，来归阙庭，予嘉乃功，荐锡殊宠。
ér dào lóng jiǎn tuì zhì shàng qiān chōng lǚ cí què hú zhī quán nán duó fàn xuān zhī ràng
而道隆简退，志尚谦冲，屡辞却縠之权，难夺范宣之让。
zhèn shēn wéi xūn jiù bǐ jiù yǎng yí yuán chū diàn yú dà bāng zhù yù zhēn yú méi shòu shì yī yuán lǎo yǒng fǔ miǎo gōng
朕深惟勋旧，俾就养颐，爰出殿于大邦，庶聿臻于眉寿，式繄元老，永辅眇躬。
hé tiān dào zhī nán chén ér liáng mù zhī sī huài
何天道之难谌，而梁木之斯坏！
cháng shā jì wǎng kōng cún jiǎ lìng zhī xūn
长沙既往，空存甲令之勋；
zhēng lǔ yún wáng dàn jiàn yún tái zhī xiàng
征虏云亡，但见云台之像。
fèng fù cóng yú yì děng jiē dào fèi yú lín cháo
赗赙从于异等，嗟悼废于临朝；
níng chou zhù shí zhī xūn wèi jí jūn chén zhī fēn
宁酬柱石之勋，未极君臣之分。
yōng jiā diǎn zé yǐ hòu shǐ zhōng
庸加典则，以厚始终。
jīn qiǎn shǐ tài zhōng dài fū shàng shū gōng bù shì láng shàng zhù guó fén yáng jùn kāi guó hóu shí yì yī qiān hù cì zǐ jīn yú dài guō zhì chí jié cè zèng ěr wèi qín guó wáng
今遣使太中大夫、尚书工部侍郎、上柱国、汾阳郡开国侯、食邑一千户、赐紫金鱼袋郭贽持节册赠尔为秦国王。
wū hū
唉！
dé wú bù bào yǔ gǎn wàng yú gé yán
德无不报，予敢忘于格言；
hún ér yǒu zhī ěr shàng qīn yú tiān mìng
魂而有知，尔尚钦于天命。
wū hū āi zāi
多么悲痛啊！
mìng zhòng shǐ hù qí sàng guī zàng luò yáng
命中使护其丧归葬洛阳。
zì liú zhì chù shì yǒu wú yuè zhī de jǐn bǎi nián guǎn nèi zhū zhōu jiē zǐ dì jiàng xiào shòu rèn ér hòu qǐng mìng yú cháo yǒu zhì shǐ xiāng zhě
自镠至俶世有吴越之地仅百年，管内诸州皆子弟，将校授任而后请命于朝，有至使相者。
chù rèn tài shī shàng shū lìng jiān zhōng shū lìng sì shí nián wèi yuán shuài sān shí wǔ nián
俶任太师、尚书令兼中书令四十年，为元帅三十五年。
jí guī cháo zú zi wéi yǎn wéi jì jiē tóng nián zhào jiàn wèi láo bìng qǐ jiā zhū wèi jiāng jūn
及归朝卒，子惟演、惟济皆童年，召见慰劳，并起家诸卫将军。
shàn shǐ lìng zhōng qióng jí fù guì fú lǚ zhī shèng jìn dài wú bǐ
善始令终，穷极富贵，福履之盛，近代无比。
rán shén jiǎn sù zì fèng yóu báo cháng fú dà bó zhī yī wéi zhàng yīn rù jiē yòng zǐ shī shí bù chóng wèi
然甚俭素，自奉尤薄，常服大帛之衣，帏帐茵褥皆用紫𫄟，食不重味。
pō zhī shū yǎ hǎo yín yǒng
颇知书，雅好吟咏。
zài wú yuè rì zì biān qí shī shù bǎi shǒu wèi zhèng běn jí yīn táo gǔ fèng shǐ zhì háng zhōu qiú wèi zhī xù
在吴越日，自编其诗数百首为《正本集》，因陶谷奉使至杭州，求为之序。
xìng qiān hé wèi cháng wǔ wù
性谦和，未尝忤物。
zài fān rì měi cháo tíng shǐ zhì jiē yù qín hòu
在藩日，每朝廷使至，接遇勤厚。
suǒ shàng chéng yú fú wù qì wán zhì zuò jīng miào měi qiǎn shǐ xiū gòng bì luó liè yú tíng fén xiāng zài bài qí gōng jǐn rú cǐ
所上乘舆、服物、器玩，制作精妙，每遣使修贡，必罗列于庭，焚香再拜，其恭谨如此。
chóng xìn shì shì qián hòu zào sì shù bǎi guī cháo yòu yǐ ài zǐ wèi sēng
崇信释氏，前后造寺数百，归朝又以爱子为僧。
shàn cǎo shū shàng yī rì qiǎn shǐ wèi yuē wén qīng shàn cǎo shèng kě xiě yī èr zhǐ jìn lái
善草书，上一日遣使谓曰："闻卿善草圣，可写一二纸进来。
chù jí yǐ jiù suǒ shū juàn tú shàng zhī zhào shū bāo měi yīn cì yù yàn jīn xiá yī hóng lǜ xiàng yá guǎn bǐ lóng fèng mò shǔ jiān yíng zhàng zhǐ jiē bǎi shù
"俶即以旧所书绢图上之，诏书褒美，因赐玉砚金匣一，红绿象牙管笔、龙凤墨、蜀笺、盈丈纸皆百数。
shǔ jiǔ bìng jiā jū yǒu huáng mén zhào hǎi bèi jiǔ zào qí dì qiú jiàn yīn chū yào shù wán wèi chù yuē cǐ pō liáo mù jí yuàn wáng jí ěr zhī
属久病家居，有黄门赵海被酒造其第求见，因出药数丸谓俶曰："此颇疗目疾，愿王即饵之。
chù jí ěr yān
"俶即饵焉。
jì qù jiā rén jiē huáng hài bù cè chù yuē cǐ dàn zuì ěr yòu hé yí zāi
既去，家人皆惶骇不测，俶曰："此但醉耳，又何疑哉？
hòu shù rì shàng wén dà jīng bǔ hǎi xì yù jué zhàng liú hǎi dǎo
"后数日，上闻大惊，捕海系狱，决杖流海岛。
chū chù wèi hú jìn sī suǒ lì fèi qí xiōng zōng xǐ yuè zhōu zī gěi fēng hòu
初，俶为胡进思所立，废其兄倧，徙越州，资给丰厚。
jìn sī lǚ qǐng chú zhī kǒng wèi hòu huàn chù qì yuē ruò shā wú xiōng wú zhōng bù rěn rǔ yù xíng qí zhì wú dāng tuì bì xián lù
进思屡请除之，恐为后患，俶泣曰："若杀吾兄，吾终不忍，汝欲行其志，吾当退避贤路。
jìn sī cán ér tuì
"进思惭而退。
chù lǜ jìn sī hài zōng qiǎn qīn jiāng xuē wēn wèi zōng shǒu wèi jiè zhī yuē wěi rǔ yǐ bǎo quán fèi wáng gǒu yǒu fēi cháng rǔ dāng yǐ sǐ hàn zhī
俶虑进思害倧，遣亲将薛温为倧守卫，戒之曰："委汝以保全废王，苟有非常，汝当以死捍之。
wēn zhì yuè xún yú yǒu èr zú yè chí rèn yú yuán rù zōng hé hù jù zhī hū shēng dá wū wài wēn lǐng tú ér rù bì èr zú yú tíng zhōng nǎi jìn sī zhī suǒ qiǎn yě
"温至越旬余，有二卒夜持刃逾垣入，倧阖户拒之，呼声达于外，温领徒而入，毙二卒于庭中，乃进思之所遣也。
jìn sī yīn yōu jù jū fā bèi zú
进思因忧惧，疽发背，卒。
cóng zuǒ yòu lǚ yǒu yǐ zōng wéi yán shū zhōng jù zhī
从左右屡有以倧为言，叔终拒之。
zōng jū yuè zhōu èr shí yú nián zú
倧居越州二十余年卒。
chù zì jiàn lóng yǐ lái gòng fèng bù jué jí yòng bīng jiāng zuǒ suǒ gòng shù shí bèi
俶自建隆已来贡奉不绝，及用兵江左，所贡数十倍。
xiān shì liú yǔ zhàn shì duō cì jǐ xìng hòu chù guī cháo jiē chēng tóng zōng
先是镠与战士多赐己姓，后俶归朝，皆称同宗。
chún huà sān nián zhào lìng fù běn xìng
淳化三年，诏令复本姓。
yòu zhè zhōng liú shì bì liú huì gǎi wéi jīn shì yì lìng hái gù
又浙中刘氏避镠讳，改为金氏，亦令还故。
jǐng dé zhōng yǒu sī qǐng yǐ lǐ xián zhái wèi sī tiān jiàn zhēn zōng yǐ xiān cháo suǒ cì bù xǔ
景德中，有司请以礼贤宅为司天监，真宗以先朝所赐，不许。
dà zhōng xiáng fú bā nián zi wéi yǎn děng fù biǎo shàng zhī zhào cì qián wǔ wàn guàn réng gè cì dì yī qū
大中祥符八年，子惟演等复表上之，诏赐钱五万贯，仍各赐第一区。
zi wéi jùn wéi zhì wéi xuàn wéi yǎn wéi hào wéi jìn wéi jì
子惟濬、惟治、惟渲、惟演、惟灏、惟溍、惟济。
wéi xuàn zhì sháo zhōu tuán liàn shǐ wéi hào hè zhōu tuán liàn shǐ wéi jìn zhì zuǒ lóng wǔ jiāng jūn jiǎng zhōu cì shǐ
惟渲至韶州团练使，惟灏贺州团练使，惟溍至左龙武将军、奖州刺史。
wéi yǎn zì yǒu chuán
惟演自有传。
wéi jùn zì yǔ chuān chù dí zǐ yě
惟濬字禹川，俶嫡子也。
cái shù suì chù biǎo shòu zhèn hǎi zhèn dōng liǎng jūn jié dù fù dà shǐ jiǎn jiào tài bǎo qián xiá liǎng zhè guǎn nèi tǔ kè zhū jūn shì
裁数岁，俶表授镇海镇东两军节度副大使、检校太保、钤辖两浙管内土客诸军事。
jiàn lóng yuán nián jiā jiǎn jiào tài fù
建隆元年，加检校太傅。
sān nián lǐng jiàn wǔ jūn jié dù
三年，领建武军节度。
qián dé chū jiā jiǎn jiào tài wèi
干德初，加检校太尉。
shì nián dōng lái cháo yīn shì cí nán jiāo
是年冬，来朝，因侍祠南郊。
liù nián fù lái cháo shì jiāo sì mìng bīng bù yuán wài láng zhī zhì gào lú duō xùn yíng láo zhī
六年，复来朝，侍郊祀，命兵部员外郎、知制诰卢多逊迎劳之。
kāi bǎo èr nián shòu zhèn dōng děng jūn jié dù zhè jiāng dōng xī dào guàn chá chǔ zhì liǎng zhè zhì zhì yíng tián fā yùn děng shǐ
开宝二年，授镇东等军节度、浙江东西道观察处置、两浙制置营田发运等使。
wèi jǐ lái cháo tài zǔ zhào yàn yuàn zhōng lìng huáng mén zòu xiāo sháo lè yǔ zhū wáng tóng xí ér zuò
未几，来朝，太祖召宴苑中，令黄门奏《箫韶》乐，与诸王同席而坐。
cì bái yù dài zhū zhuì yī shuǐ jīng ān lè yù mǎ cì jī jù wàn jì
赐白玉带、珠缀衣、水精鞍勒御马，赐赍钜万计。
yuè yú qiǎn guī cí rì yòu cì xí yī yù dài jīn ān lè mǎ
月余遣归，辞日，又赐袭衣、玉带、金鞍勒马。
sì nián yòu lái cháo yīn shì cí nán jiāo chǒng dài shū děng
四年，又来朝，因侍祠南郊，宠待殊等。
jí dà bīng zhēng jīn líng wéi jùn cóng fù xià pí líng yǐ gōng jiā píng zhāng shì
及大兵征金陵，惟濬从父下毗陵，以功加平章事。
jiǔ nián suí chù rù cháo chù xiān guī liú wéi jùn hù cóng jiāo sì xi luò
九年，随俶入朝，俶先归，留惟濬扈从郊祀西洛。
tài zōng jí wèi jiā jiān shì zhōng
太宗即位，加兼侍中。
tài píng xīng guó èr nián dīng mǔ fēi sūn shì yōu qǐ fù jiā zhèn dōng dà jiàng jūn yòu jīn wú wèi dà jiàng jūn yuán wài zhì tóng zhèng
太平兴国二年，丁母妃孙氏忧，起复，加镇东大将军、右金吾卫大将军，员外置同正。
chù jiāng rù cháo wéi jùn xiān fèng fāng wù lái gòng zhào hù bù láng zhōng hóu shè zhì sì zhōu yíng láo zhī cì jī wú suàn bìng zēng qí shí yì
俶将入朝，惟濬先奉方物来贡，诏户部郎中侯涉至泗州迎劳之，赐赍无算，并增其食邑。
sān nián suí chù lái cháo chù jǐn xiàn zhè yòu zhī de gǎi fēng huái hǎi guó wáng xǐ wéi jùn huái nán jié dù
三年，随俶来朝，俶尽献浙右之地，改封淮海国王，徙惟濬淮南节度。
shì dōng jiāo sì ēn jiā jiǎn jiào tài shī
是冬，郊祀恩，加检校太师。
cóng píng tài yuán jí cóng zhēng yōu jì yòu cóng xìng dà míng
从平太原及从征幽蓟，又从幸大名。
yōng xī yuán nián jiāo sì gǎi shān nán dōng dào jié dù
雍熙元年，郊祀，改山南东道节度。
sì nián xǐ zhèn ān zhōu
四年，徙镇安州。
wéi jùn suī zài yí zhèn cháng liú jīng shī
惟濬虽再移镇，常留京师。
duān gǒng chū jí tián fēng xiāo guó gōng
端拱初，籍田，封萧国公。
é chù hōng qǐ fù jiā jiān zhōng shū lìng
俄俶薨，起复，加兼中书令。
wéi jùn yǔ chù zhū zǐ gòng jìn qián jīn líng luó xī yù dài hù xī jiǎo xiàng yá dīng xiāng jīn yù mǎ nǎo ān lè jīn yù zhū cuì shǒu shì yuè qì bó jù qì mǐn shí wù mǎ tuó tuó niú lǘ chē fán shù shí wàn jì
惟濬与俶诸子共进钱金、绫罗、犀玉带笏、犀角、象牙、丁香、金玉马脑鞍勒、金玉珠翠首饰、乐器、博具、器皿什物、马橐驼牛驴车凡数十万计。
chù qī shù shì yòu jìn jīn yín shí yú wàn xī èr shí zhū tōng xī chēng xī yù dài èr shí èr tiáo shuǐ jīng fó xiàng shí èr shì
俶妻俞氏又进金银十余万、犀二十株、通犀赪犀玉带二十二条、水晶佛像十二事。
wéi jùn yòu jìn nǚ lè shí rén shàng bù nà gè cì jǐn cǎi sān shí duàn qiǎn hái zhī
惟濬又进女乐十人，上不纳，各赐锦彩三十段遣还之。
chún huà chū háng zhōu yǐ qián shì jiā miào suǒ cáng táng liáng yǐ lái lèi cháo suǒ cì yù cè zhú cè gè sān fù tiě quàn yī lái shàng shàng xī yǐ cì wéi jùn
淳化初，杭州以钱氏家庙所藏唐、梁以来累朝所赐玉册竹册各三副、铁券一来上，上悉以赐惟濬。
míng nián chūn de jí bào zú nián sān shí qī
明年春，得疾暴卒，年三十七。
fèi cháo èr rì zhuī fēng bīn wáng shì ān xī zhōng shǐ diǎn sāng shì
废朝二日，追封邠王，谥安僖，中使典丧事。
zi shǒu jí shǒu ràng
子守吉、守让。
shǒu jí zhì xī jīng zuō fang shǐ
守吉至西京作坊使。
shǒu ràng zì xī zhòng yǐ yīn lèi qiān gòng bèi kù shǐ tiān xǐ sì nián lù zhū guó zhī hòu jiā lǐng róng zhōu cì shǐ gǎi dōng rǎn yuàn shǐ zú
守让字希仲，以荫累迁供备库使，天禧四年，录诸国之后，加领荣州刺史，改东染院使，卒。
shǒu ràng pō qín xué wéi wén zhāng tuì jū duō bì guān dú shū lǚ xiàn gē sòng zhēn zōng yōu zhào bāo jiǎng
守让颇勤学为文章，退居多闭关读书，屡献歌颂，真宗优诏褒奖。
yǒu jí èr shí juǎn
有集二十卷。
zi shù qǔ cáo wáng yuán chēng nǚ cháng ān xiàn zhǔ
子恕，娶曹王元偁女长安县主。
wéi zhì zì hé shì fèi wáng zōng zhī zhǎng zǐ
惟治字和世，废王倧之长子。
zōng chū qiān yú yuè ér wéi zhì shēng chù ài zhī yǎng wèi jǐ zi
倧初迁于越而惟治生，俶爱之，养为己子。
yòu hào dú shū
幼好读书。
bā suì shòu liǎng zhè yá nèi zhū jūn zhǐ huī shǐ pàn jūn liáng yíng tián shì yòu gǎi dé huà jūn shǐ qiān jiǎn jiào tài bǎo tāi zhōu tuán liàn shǐ
八岁授两浙牙内诸军指挥使，判军粮营田事，又改德化军使，迁检校太保、台州团练使。
qián dé sì nián sì yuè zhì shòu níng yuǎn jūn jié dù jiǎn jiào tài fù réng jiān yá zhí yǔ wéi jùn jié máo tóng rì ér zhì guó rén róng zhī
干德四年四月，制授宁远军节度、检校太傅，仍兼衙职，与惟濬节旄同日而至，国人荣之。
wáng shī tǎo jiāng nán wéi zhì cóng chù lǜ bīng xià cháng zhōu cè xūn gǎi fèng guó jūn jié dù
王师讨江南，惟治从俶率兵下常州，策勋改奉国军节度。
chù rù cháo mìng wéi zhì quán fā qiǎn jūn guó shì
俶入朝，命惟治权发遣军国事。
chù hái lìng fèng bì rù gòng fǔ yù mìng cì shén hòu
俶还，令奉币入贡，抚谕命赐甚厚。
wéi zhì yòu xiàn tú jīn yín xiāng shī zǐ xiāng lù fèng hè kǒng què bǎo zhuāng xiū hé kòu jīn cí qì wàn shì wú liáo líng qiān pǐ
惟治又献涂金银香师子、香鹿凤鹤孔雀、宝装髹合、扣金瓷器万事，吴缭绫千匹。
cí rì cì xí yī yù dài tú jīn ān lè mǎ jīn yín qì zēng cǎi yú wàn jì
辞日，赐袭衣玉带、涂金鞍勒马、金银器、缯彩逾万计。
tài zōng sì wèi jìn jiǎn jiào tài wèi
太宗嗣位，进检校太尉。
tài píng xīng guó sān nián chù zài rù jìn yòu quán guó shì
太平兴国三年，俶再入觐，又权国事。
yī xī jiù zhōng huǒ wéi zhì lǜ bīng lín gāo xià shì lìng qīn xìn shí shù bèi zhàng jiàn shēn lìng gǎn hòu gù zhě zhǎn qǐng zhī huǒ xi
一夕厩中火，惟治率兵临高下视，令亲信十数辈仗剑申令，敢后顾者斩，顷之火息。
qī zú yǒu lì zhàng xià zhě shì qīn fàn fǎ wéi zhì mìng zhàng bèi yú fǔ mén
妻族有隶帐下者恃亲犯法，惟治命杖背于府门。
chù jì nà tǔ cháo tíng mìng kǎo gōng láng zhōng fàn mín zhī háng zhōu wéi zhì fèng bīng mín tú jí tǎng lǐn guǎn yuè shòu mín yǔ qí dì wéi xuàn wéi hào guī cháo
俶既纳土，朝廷命考功郎中范旻知杭州，惟治奉兵民图籍、帑廪管籥授旻，与其弟惟渲、惟灏归朝。
cì jìn jiāo qiǎn nèi shì hù zhū sī gòng zhàng yíng láo zhì jīng shī jí rì zhào duì cháng chūn diàn cì yī fú jīn dài ān lè mǎ qì bì gǎi lǐng zhèn guó jūn jié dù
次近郊，遣内侍护诸司供帐迎劳至京师，即日召对长春殿，赐衣服、金带、鞍勒马、器币，改领镇国军节度。
wǔ nián bā yuè chē jià xìng chù dì zhào jiàn wéi zhì cì bái jīn wàn liǎng
五年八月，车驾幸俶第，召见惟治，赐白金万两。
wéi zhì shàn cǎo lì yóu hǎo èr wáng shū cháng yuē xīn néng yù shǒu shǒu néng yù bǐ zé fǎ zài qí zhōng yǐ
惟治善草隶，尤好二王书，尝曰："心能御手，手能御笔，则法在其中矣。
jiā cáng shū tiē tú shū shén zhòng tài zōng zhī zhī cháng wèi jìn chén yuē qián chù r zhí duō gōng cǎo shū
"家藏书帖图书甚众，太宗知之，尝谓近臣曰："钱俶儿侄多工草书。
yīn mìng hàn lín shū xué hè pī xiǎn yì qí dì biàn qǔ shì zhī yuē zhū qián jiē xiào zhè sēng yà qī zhī jī gù bǐ lì ruǎn ruò dú wéi zhì wèi gōng ěr
"因命翰林书学贺丕显诣其第，遍取视之，曰："诸钱皆效浙僧亚栖之迹，故笔力软弱，独惟治为工耳。
wéi zhì cháng yǐ zhōng yáo wáng xī zhī táng xuán zōng mò jì fán qī zhóu wèi xiàn yōu zhào bāo dá
"惟治尝以钟繇、王羲之、唐玄宗墨迹凡七轴为献，优诏褒答。
yōng xī sān nián dà chū shī zhēng yōu zhōu mìng wéi zhì zhī zhēn dìng jūn fǔ jiān bīng mǎ dōu bù shǔ
雍熙三年，大出师征幽州，命惟治知真定军府兼兵马都部署。
qián yī rì qǔ yàn nèi diàn wéi zhì xiàn shī dì lǎn zhī yuè jiǔ bàn qiǎn xiǎo huáng mén mì yù běi miàn zhī jì
前一日曲宴内殿，惟治献诗，帝览之悦，酒半，遣小黄门密谕北面之寄。
zhì zé xùn bīng xiǎng shì pō qín zhèng wu shè chú zhuàn yú chéng mén yǐ dài shǐ chuán
至则训兵享士，颇勤政务，设厨馔于城门以待使传。
chū wéi jùn suī chù dí sì rán chù yǐ qí fàng dàng wú jiǎn gù qì wéi zhì zài bǐ quán guó wù
初，惟濬虽俶嫡嗣，然俶以其放荡无检，故器惟治，再俾权国务。
cháng yī xī chù bào jí sūn fēi xī liǎn fú qiān fù wéi zhì hòu wéi jùn zhī zhī shén huì hèn
尝一夕俶暴疾，孙妃悉敛符签付惟治，后惟濬知之，甚恚恨。
jì rù cháo wéi jùn zhǐ fèng cháo qǐng ér wěi wéi zhì fān rèn yān
洎入朝，惟濬止奉朝请，而委惟治藩任焉。
chù hōng zhào hái qǐ fù jiǎn jiào tài shī
俶薨召还，起复检校太师。
yí jí jiù dì bǎi rì yǒu sī qǐng ba fèng tè zhào xù gěi
移疾就第百日，有司请罢奉，特诏续给。
lèi shàng biǎo qǐng ba jié zhèn yōu zhào bù xǔ
累上表请罢节镇，优诏不许。
wéi zhì jì bìng xīn huǎng hū jiā shì bù sù
惟治既病，心恍惚，家事不肃。
xián píng chū tóng nú yǐ jiān sī shā rén yú tíng shì lián guī kǔn
咸平初，僮奴以奸私杀人于庭，事连闺阃。
zhēn zōng wèi tíng àn jū zhǐ shòu yòu jiān mén wèi shàng jiàng jūn qí zi jià bù yuán wài láng pī zé shòu yǐng zhōu tuán liàn fù shǐ
真宗为停按鞫，止授右监门卫上将军，其子驾部员外郎丕责授郢州团练副使。
wǎn nián pō pín kuì
晚年颇贫匮。
jǐng dé zhōng qí dì wéi yǎn xiàn wén shàng duì zǎi xiàng chēng qí gōng wáng zhī hòu néng kǔ xīn hàn mò lìng jì qí míng yīn yuē qián shì jì shì zhōng shùn zǐ sūn kě niàn rú wén wéi zhì pō pín fá yóu kě zhěn cè
景德中，其弟惟演献文，上对宰相称其公王之后，能苦心翰墨，令记其名，因曰："钱氏继世忠顺，子孙可念，如闻惟治颇贫乏，尤可轸恻。
tè zhuǎn yòu wǔ wèi shàng jiàng jūn yuè gěi fèng shí wàn
"特转右武卫上将军，月给奉十万。
lèi jiā zuǒ xiāo wèi shàng jiàng jūn zuǒ shén wǔ tǒng jūn
累加左骁卫上将军、左神武统军。
dà zhōng xiáng fú qī nián qī yuè zú nián liù shí liù zèng tài shī
大中祥符七年七月，卒，年六十六，赠太师。
chū yǒu sī yuán tǒng jūn chén chéng zhāo mèng jué lì dāng zèng dōng gōng bǎo fù
初，有司援统军陈承昭、孟珏例，当赠东宫保傅。
shàng yǐ chù fèng tǔ guī guó yōu qí zèng diǎn
上以俶奉土归国，优其赠典。
yòu wén qún chén jiā pín fá zhě bù yù guān gěi sāng shì wèi ba zhào zàng
又闻群臣家贫乏者不欲官给丧事，为罢诏葬。
lù qí sì zǐ guān jí wài dì zǐ xù qīn xiào bìng zhēn zhuó zhī
录其四子官，及外弟、子婿、亲校并甄擢之。
wéi zhì hào xué jù tú shū wàn yú juǎn duō yì běn
惟治好学，聚图书万余卷，多异本。
mù pí lù wèi shī yǒu jí shí juǎn
慕皮、陆为诗，有集十卷。
shū jì duō wéi rén cáng mì wǎn nián suī bìng fèi yóu huò huī hàn
书迹多为人藏秘，晚年虽病废，犹或挥翰。
zhēn zōng cháng yǔ wéi yǎn yuē zhèn zhī wéi zhì gōng shū rán yǐ jí bù yù qiǎn shǐ wǎng qǔ qīng wèi qiú shù fú jìn lái
真宗尝语惟演曰："朕知惟治工书，然以疾不欲遣使往取，卿为求数辐进来。
yì rì xiě shèng zhì shī shù shí zhāng yǐ xiàn cì bái jīn qiān liǎng
"翌日，写圣制诗数十章以献，赐白金千两。
chū zhèn sì míng cháng mèng shén rén pī jiǎ zì chēng xī yuè shén wèi wéi zhì yuē gōng miàn yǒu quē wén jí pěng tǔ péi zhī
初镇四明，尝梦神人披甲，自称"西岳神"，谓惟治曰："公面有缺文"，即捧土培之。
hòu lǐng huá zhōu jié yuè èr shí nián
后领华州节钺二十年。
zi pī zì jiǎn zhī yòu hào xué
子丕字简之，幼好学。
yōng xī zhōng chù shàng yán yù qiú jǔ jìn shì tài zōng yǐ qí shì jiā zǐ tè zhào shì nèi shǔ shòu mì shū chéng cì jīn zǐ lèi qiān jià bù láng zhōng
雍熙中，俶上言欲求举进士，太宗以其世家子，特召试内署，授秘书丞，赐金紫，累迁驾部郎中。
cháng zhī xīn gàn xiàn yòu zhī héng zhōu
尝知新淦县，又知衡州。
wéi zhì zú yǐ jiāng zuò shǎo jiān qǐ fù é wèi sān sī hù bù pàn guān zú yú guāng lù shǎo qīng
惟治卒，以将作少监起复，俄为三司户部判官，卒于光禄少卿。
wéi jì zì yán fu
惟济字岩夫。
shēng qī suì chù fēng hàn nán guó wáng zòu bǔ běn fǔ yuán cóng zhǐ huī shǐ lì zhū wèi jiāng jūn lǐng ēn zhōu cì shǐ gǎi dōng rǎn yuàn shǐ zhēn bài fēng zhōu cì shǐ
生七岁，俶封汉南国王，奏补本府元从指挥使，历诸卫将军，领恩州刺史，改东染院使，真拜封州刺史。
zhēn zōng sì fén yīn hái yàn jìn chén yuàn zhōng mìng wéi jì shè yī fà zhōng de
真宗祀汾阴还，燕近臣苑中，命惟济射，一发中的。
gù shì cì shǐ shè bù jiě jiàn dì cì jiě zhī qiě cì xí yī jīn dài
故事，刺史射不解箭，帝赐解之，且赐袭衣、金带。
qí hòu qǐng shì jùn mìng zhī jiàng zhōu
其后请试郡，命知绛州。
mín yǒu tiāo sāng zhě dào duó sāng bù néng de nǎi zì chuàng qí bì wū sāng zhǔ yù shā rén jiǔ xì bù néng biàn
民有条桑者，盗夺桑不能得，乃自创其臂，诬桑主欲杀人，久系不能辨。
wéi jì qǔ dào yǔ zhī shí shì zhī dào yǐ zuǒ shǒu jǔ bǐ zhù wéi jì yuē yǐ yòu shǒu chuàng rén zhě shàng zhòng xià qīng jīn rǔ chuàng tè xià zhòng zhèng yòng zuǒ shǒu shāng yòu bì fēi ěr zì wèi zhī yá
惟济取盗与之食，视之，盗以左手举匕箸，惟济曰："以右手创人者上重下轻，今汝创特下重，正用左手伤右臂，非尔自为之邪？
cí suì fú
"辞遂服。
dì wén zhī wèi zǎi xiàng xiàng mǐn zhōng yuē wéi jì shì shǒu jùn zhé míng biàn hòu bì wèi néng lì yǐ
帝闻之，谓宰相向敏中曰："惟济试守郡辄明辨，后必为能吏矣！
xǐ lù zhōu
徙潞州。
mín xiāng jīng yǒu wài kòu bēn chéng ér pū zhě xiāng zhěn jiè wéi jì cóng róng xíng shì cóng qí shén shěng mín nǎi ān
民相惊有外寇，奔城而仆者相枕藉，惟济从容行视，从骑甚省，民乃安。
qiān yǒng zhōu tuán liàn shǐ gǎi zhī chéng dé jūn
迁永州团练使，改知成德军。
rén zōng jí wèi jiā jiǎn jiào sī kōng
仁宗即位，加检校司空。
mín yǒu wěi zuò bái jīn zhì qǔ mín qián zhě qí jiā lái gào wéi jì yuē dì shēng yán bèi dào shì yǐ zhòng gòu zhì zhě dāng lái zé yú zhí jí de zhī yǐ
民有伪作白金质取缗钱者，其家来告，惟济曰："第声言被盗，示以重购，质者当来责余直，即得之矣。
yǐ ér guǒ rán nǎi zhàng pèi zhī
"已而果然，乃杖配之。
yǐ jí zhōu fáng yù shǐ liú zài rèn qiān qián zhōu guān chá shǐ zhī dìng zhōu
以吉州防御使留再任，迁虔州观察使，知定州。
yǒu fù rén dài qián qī zi bù rén zhì shāo tóng qián zhuó bì wéi jì qǔ fù rén suǒ shēng r zhì xuě zhōng xiè fù rén wǎng shì r sǐ
有妇人待前妻子不仁，至烧铜钱灼臂，惟济取妇人所生儿置雪中，械妇人往视儿死。
qí cǎn dú duō cǐ lèi
其惨毒多此类。
qiān wǔ chāng jūn jié dù guān chá liú hòu gǎi bǎo jìng jūn liú hòu
迁武昌军节度观察留后，改保静军留后。
wéi jì xǐ bīn kè fēng yàn kào jiā wú yú zī dì cì bái jīn èr qiān liǎng suǒ fù gōng shǐ qián qī bǎi yú wàn
惟济喜宾客，丰宴犒，家无余赀，帝赐白金二千两，所负公使钱七百余万。
zú zèng píng jiāng jié dù shǐ shì xuān huì
卒，赠平江节度使，谥宣惠。
qiǎn shǐ hù zàng shì cì fù qián èr bǎi wàn juàn qiān pǐ
遣使护葬事，赐赙钱二百万、绢千匹。
yǒu yù jì jí èr shí juǎn
有《玉季集》二十卷。
wéi jì yǒu lì gàn néng jí xià ér xìng kē rěn suǒ zhì qiān màn mǎn yù
惟济有吏干，能戢下而性苛忍，所至牵蔓满狱。
zhòng qiú qì shì huò duàn shǒu zú tàn gān dǎn yòng yǐ wēi zhòng
重囚弃市，或断手足，探肝胆，用以威众。
guān zhě sè dòng ér wéi jì zì ruò yě
观者色动，而惟济自若也。
yǎn zì chéng yǔn chù zhī yì mǔ dì yě
俨字诚允，俶之异母弟也。
běn míng xìn chún huà chū gǎi yān
本名信，淳化初改焉。
yòu wèi shā mén jí zhǎng pō jǐn shèn hào xué
幼为沙门，及长，颇谨慎好学。
chù xí guó fēng mìng wèi zhèn dōng jūn ān fǔ fù shǐ
俶袭国封，命为镇东军安抚副使。
zhōu xiǎn dé sì nián zòu shǔ qú zhōu cì shǐ
周显德四年，奏署衢州刺史。
tài zǔ píng yáng zhōu chù qiǎn yǎn rù hè mìng gé mén fù shǐ wǔ huái jié jī zhào yíng láo cì jī shén hòu
太祖平扬州，俶遣俨入贺，命阁门副使武怀节赍诏迎劳，赐赍甚厚。
jí guī yòu cì yù dài míng mǎ jǐn cǎi qì mǐn
及归，又赐玉带、名马、锦彩、器皿。
kāi bǎo sān nián dài xiōng zhàn zhī hú zhōu chōng xuān dé jūn ān fǔ shǐ
开宝三年，代兄偡知湖州，充宣德军安抚使。
chù fèng zhào gōng pí líng mìng yǎn dū cáo yùn
俶奉诏攻毗陵，命俨督漕运。
tài píng xīng guó èr nián cóng chù zhī qǐng shòu xīn guī rú děng zhōu guān chá shǐ réng zhī hú zhōu yǎn xiōng yí wèi shèn ruì shī děng zhōu guān chá shǐ
太平兴国二年，从俶之请，授新、妫、儒等州观察使，仍知湖州，俨兄仪为慎、瑞、师等州观察使。
rù cháo yǐ yǎn wèi suí zhōu guān chá shǐ yí wèi jīn zhōu guān chá shǐ
入朝，以俨为随州观察使，仪为金州观察使。
shì cí jiāo gōng tè zhào shēng yǎn bān yú jié dù shǐ zhī cì
侍祠郊宫，特召升俨班于节度使之次。
yí zú yǎn huàn jīn zhōu
仪卒，俨换金州。
cháng cóng xìng tiān sì jiān huì cì cóng guān mǎ tài zōng chì yǒu sī yuē qián yǎn rú zhě yi zé xùn mǎ gěi zhī
常从幸天驷监，会赐从官马，太宗敕有司曰："钱俨儒者，宜择驯马给之。
wèi jǐ chū pàn hé zhōu zài zhí shí qī nián
"未几，出判和州，在职十七年。
xián píng liù nián zú nián liù shí qī zèng zhāo huà jūn jié dù
咸平六年，卒，年六十七，赠昭化军节度。
yǎn shì xué bó shè jīng shǐ
俨嗜学，博涉经史。
shǎo mèng rén yí yǐ dà yàn zì shì lè wéi wén cí pō mǐn sù fù shàn dāng shí guó zhōng cí hàn duō chū qí shǒu
少梦人遗以大砚，自是乐为文辞，颇敏速富赡，当时国中词翰多出其手。
guī jīng shī yǔ cháo tíng wén shì yóu gē yǒng bù jué
归京师，与朝廷文士游，歌咏不绝。
chún huà chū cháng xiàn huáng yóu lù xián píng yòu xiàn guāng shèng lù bìng yǒu zhào jiā dá
淳化初，尝献《皇猷录》，咸平又献《光圣录》，并有诏嘉答。
suǒ zhe yǒu qián jí wǔ shí juǎn hòu jí èr shí sì juǎn wú yuè bèi shǐ shí wǔ juǎn bèi shǐ yí shì wǔ juǎn zhōng yì wáng xūn yè zhì sān juǎn yòu zuò guì xī sōu zì xù chuán yī juàn
所著有前集五十卷、后集二十四卷、《吴越备史》十五卷、《备史遗事》五卷、《忠懿王勋业志》三卷，又作《贵溪叟自叙传》一卷。
shàn yǐn jiǔ bǎi zhī bù zuì jū wài jùn cháng huàn wú dí huò yán yī jūn xiào chā kě lún nǐ yǎn wèn qí zhuàng yuē yǐn yì duō shǒu yì gōng
善饮酒，百卮不醉，居外郡尝患无敌，或言一军校差可伦拟，俨问其状，曰："饮益多，手益恭。
yǎn yuē cǐ yì biàn cháng fēi shàn yǐn yě
"俨曰："此亦变常，非善饮也。
yù zì jiù zhī zhōng xiàn wáng zuǒ zhī zhǎng zǐ
昱字就之，忠献王佐之长子。
zuǒ hōng yù shàng yòu guó rén lì zōng suì yǐ yù wèi xián níng dà ān èr gōng shǐ
佐薨，昱尚幼，国人立倧，遂以昱为咸宁、大安二宫使。
chù sì guó chéng zhì shòu xiù zhōu cì shǐ
俶嗣国，承制授秀州刺史。
tài zǔ shòu shàn chù qiǎn yù rù gòng yǔ jiāng nán shǐ tóng shì yàn shè yú hòu yuàn
太祖受禅，俶遣昱入贡，与江南使同侍宴射于后苑。
jiāng nán shǐ xiān zhōng de lìng yù jiě zhī yù yīng xián ér zhōng cì yǐ yù dài
江南使先中的，令昱解之，昱应弦而中，赐以玉带。
jí píng shǔ fù lái hè
及平蜀，复来贺。
guī guó wèi tāi zhōu cì shǐ
归国，为台州刺史。
chù de fú zhōu mìng yù shǒu zhī
俶得福州，命昱守之。
wáng shī tǎo jiāng nán wèi dōng miàn shuǐ lù xíng yíng yìng yuán shǐ
王师讨江南，为东面水陆行营应援使。
cóng chù rù cháo shòu bái zhōu cì shǐ
从俶入朝，授白州刺史。
yù hào xué duō jù shū xǐ yín yǒng duō yǔ zhōng cháo qīng dài fū chàng chóu
昱好学，多聚书，喜吟咏，多与中朝卿大夫唱酬。
cháng yǔ shā mén zàn níng tán zhú shì dié lù suǒ jì yù de bǎi yú tiáo yīn jí wèi zhú pǔ sān juǎn
尝与沙门赞宁谈竹事，迭录所记，昱得百余条，因集为《竹谱》三卷。
é xiàn tài píng xīng guó lù
俄献《太平兴国录》。
qiú huàn tái shěng guān lìng xué shì yuàn zhào shì zhì gào sān piān gǎi mì shū jiān pàn shàng shū dōu shěng
求换台省官，令学士院召试制诰三篇，改秘书监，判尚书都省。
shí xīn qì shěng shǔ yù zhuàn jì zòu yù yòu cháng yǐ zhōng wáng mò jì bā juǎn wèi xiàn yǒu zhào bāo měi
时新葺省署，昱撰记奏御，又尝以钟、王墨迹八卷为献，有诏褒美。
chū zhī sòng zhōu gǎi gōng bù shì láng lì diǎn shòu sì sù sān zhōu lǜ wú shàn zhèng
出知宋州，改工部侍郎，历典寿、泗、宿三州，率无善政。
zhì dào zhōng jiāo sì dāng jìn zhì tài zōng yuē yù guì jiā zi wú jiǎn cāo bù yí rèn chéng láng
至道中，郊祀，当进秩，太宗曰："昱贵家子无检操，不宜任丞郎。
yǐ wéi yǐng zhōu tuán liàn shǐ
"以为郢州团练使。
xián píng èr nián biǎo rù cháo yǐ bìng bù jí bì jiàn zú nián wǔ shí qī
咸平二年，表入朝，以病不及陛见，卒，年五十七。
yù shàn bǐ zhá gōng chě dú tài zǔ cháng qǔ guān shǎng zhī cì yǐ yù shū jīn huā shàn jí jí jiù zhāng
昱善笔札，工尺牍，太祖尝取观赏之，赐以御书金花扇及《急就章》。
yù cōng mǐn néng fù qí gōng qín huà yǐn jiǔ zhì dòu yú bù luàn
昱聪敏能覆棋，工琴画，饮酒至斗余不乱。
shàn xié xuè shēng píng jiāo jiù zhōng rì tán yàn wèi zēng fàn yī rén jiā huì
善谐谑，生平交旧终日谈宴，未曾犯一人家讳。
yǒu jí èr shí juǎn
有集二十卷。
rán tān wěi zòng sì wú míng jié kě chēng
然贪猥纵肆，无名节可称。
shēng zǐ bǎi shù
生子百数。
shè yōng xī zhōng jìn shì jí dì
涉，雍熙中进士及第。
jiàng zhì nèi diàn chéng zhì gé mén zhī hòu lèi diǎn jùn pō yǐ gàn lì chēng
绛，至内殿承制、阁门祗候，累典郡，颇以干力称。
chù zhī qún cóng yòu yǒu tāi zhōu cì shǐ yǎng zhī zǐ zhāo xù zì zhe míng hào xué xǐ jù shū shū duō qīn xiě
俶之群从又有台州刺史仰之子昭序，字著明，好学喜聚书，书多亲写。
zhī tōng lì jūn yǐ qín gàn wén zhì rú jīng fù shǐ
知通利军，以勤干闻，至如京副使。
qú zhōu cì shǐ wò zhī zǐ zhāo dù zì jiǔ líng zhì gòng fèng guān
衢州刺史偓之子昭度，字九龄，至供奉官。
jùn mǐn gōng wèi shī duō jǐng jù yǒu jí shí juǎn sū yì jiǎn wèi xù xíng yú shì
俊敏工为诗，多警句，有集十卷，苏易简为序行于世。
sūn chéng yòu háng zhōu qián táng rén
孙承祐，杭州钱塘人。
chù nà qí zǐ wèi fēi yīn zhuó chù yào zhí lèi qiān zhè jiāng dōng dào yán tiě fù shǐ zhèn hǎi zhèn dōng liǎng jūn jié dù fù shǐ zhī jìng hǎi jūn jié dù shì
俶纳其姊为妃，因擢处要职，累迁浙江东道盐铁副使、镇海镇东两军节度副使、知静海军节度事。
kāi bǎo chū suí chù zi wéi jùn rù gòng zhào shòu guāng lù dài fu jiǎn jiào tài bǎo zhèn dōng zhèn hǎi děng jūn xíng jūn sī mǎ
开宝初，随俶子惟濬入贡，诏授光禄大夫、检校太保、镇东镇海等军行军司马。
chù yòu sī shǔ zhōng wú jūn jié dù
俶又私署中吴军节度。
qī nián chù fù qiǎn chéng yòu rù gòng cì xí yī yù dài ān lè mǎ huáng jīn qì wǔ bǎi liǎng yín qì sān qiān liǎng zá cǎi wǔ qiān pǐ qiě lìng yù zhǐ yú chù jiāng yǒu shì yú jiāng biǎo
七年，俶复遣承祐入贡，赐袭衣、玉带、鞍勒马、黄金器五百两、银器三千两、杂彩五千匹，且令谕旨于俶，将有事于江表。
jí wáng shī dù jiāng mìng nèi kè shěng shǐ dīng dé yù lǜ bù qí yī qiān zhào chù yǐ suǒ bù yǔ dé yù huì gōng cháng rùn
及王师渡江，命内客省使丁德裕率步骑一千，诏俶以所部与德裕会攻常、润。
chéng yòu cóng chù kè pí líng gōng jū duō zhào gǎi zhōng wú jūn wèi píng jiāng jūn zhēn shòu chéng yòu jié
承祐从俶克毗陵，功居多，诏改中吴军为平江军，真授承祐节。
tài píng xīng guó zhōng chù lái cháo jǐn xiàn qí de xǐ chéng yòu tài níng jūn jié dù shǐ
太平兴国中，俶来朝，尽献其地，徙承祐泰宁军节度使。
wǔ nián cóng xìng dà míng liú zhī fǔ shì
五年，从幸大名，留知府事。
yōng xī èr nián gǎi zhī huá zhōu shù yuè zú zèng tài zǐ tài shī zhōng shǐ hù zàng
雍熙二年，改知滑州，数月卒，赠太子太师，中使护葬。
chéng yòu zài zhè yòu rì píng jiè qīn chǒng zì wèi shē chǐ měi yī yǐn yàn fán shā wù mìng qiān shù cháng shàn yì shù shí pǐn fāng xià zhù
承祐在浙右日，凭藉亲宠，恣为奢侈，每一饮宴，凡杀物命千数，常膳亦数十品方下箸。
suǒ jū shì zhōng ruò lóng nǎo rì bù xià shù liǎng
所居室中，𦶟龙脑日不下数两。
cóng chē jià běi zhēng yǐ tuó tuó fù dà hú zhù shuǐ yǎng yú zì suí
从车驾北征，以橐驼负大斛贮水养鱼自随。
zhì yōu zhōu nán cūn luò jiān rì yǐ gàn xī jīng liú shǒu shí shǒu xìn yǔ qí zi fù mǎ dū wèi bǎo jí jí jìn chén shí shù rén shàng wèi zhāo shí shì yù chéng yòu jí yán suǒ zhǐ mù shè zhōng kuài yú jù shí qióng jí shuǐ lù rén jiē yì zhī
至幽州南村落间，日已旰，西京留守石守信与其子驸马都尉保吉及近臣十数人尚未朝食，适遇承祐，即延所止幕舍中，脍鱼具食，穷极水陆，人皆异之。
chéng yòu shǎo shí cháng mèng rén yǐ zhe cǎo yī běn zēng qí yī ér shòu zhī
承祐少时，尝梦人以著草一本，增其一而授之。
jì wù yǐ yǔ suǒ qīn yuē dà yǎn zhī shù wǔ shí qí yòng sì shí yǒu jiǔ jīn zēng qí yī wǒ shòu zhǐ yú cǐ hu
既寤，以语所亲曰："'大衍之数五十，其用四十有九'，今增其一，我寿止于此乎。
guǒ wǔ shí ér zú
"果五十而卒。
zi yòu zhì jià bù láng zhōng chū wèi huái nán jié dù xíng jūn sī mǎ
子诱，至驾部郎中，出为淮南节度行军司马。
chén chéng lǐ hú zhōu wū chéng rén
沈承礼，湖州乌程人。
qián liú pì zhì mù fǔ shǔ chù zhōu cì shǐ
钱镠辟置幕府，署处州刺史。
liú zi yuán guàn yǐ nǚ qī zhī shǔ wèi fǔ zhōng yòu zhí chū wèi tāi zhōu cì shǐ
镠子元瓘以女妻之，署为府中右职，出为台州刺史。
yuán guàn zú zi zuǒ sì yǐ chéng lǐ zhǎng qīn bīng
元瓘卒，子佐嗣，以承礼掌亲兵。
chù xí wèi mìng zhī wēi wǔ jūn jié dù shì chōng liǎng zhè dōu qián xiá shǐ
俶袭位，命知威武军节度事，充两浙都钤辖使。
wáng shī zhēng jiāng nán chù qiǎn chéng lǐ lǜ shuǐ lù shù wàn rén zhù píng pí líng yīn gōng rùn zhōu
王师征江南，俶遣承礼率水陆数万人助平毗陵，因攻润州。
chéng zhōng bīng yè chū fén wài zhà zhū jiāng jiē yù chí jiù chéng lǐ yuē gǔ rén yǒu yán jī dōng nán ér bèi xī běi zhě cǐ zhī wèi yě
城中兵夜出焚外栅，诸将皆欲驰救，承礼曰："古人有言，击东南而备西北者，此之谓也。
mìng shì jiē huàn jiǎ rù shí jiān bì bù dòng
"命士皆擐甲蓐食，坚壁不动。
tā lěi bù shè bèi zhě xī jīng rǎo dú chéng lǐ suǒ bù dí rén bù gǎn kuī
他垒不设备者悉惊扰，独承礼所部敌人不敢窥。
dān yáng píng suì lǜ bīng dǐ jiàn yè
丹阳平，遂率兵抵建业。
lǐ yù guī cháo lù qí gōng zhēn shòu fú zhōu jié zhì
李煜归朝，录其功，真授福州节制。
tài píng xīng guó chū chù jǐn xiàn zhè yòu dì xǐ chéng lǐ zhèn mì zhōu
太平兴国初，俶尽献浙右地，徙承礼镇密州。
bā nián zú nián liù shí qī
八年，卒，年六十七。
fèi cháo èr rì zèng tài zǐ tài shī zhōng shǐ hù zàng
废朝二日，赠太子太师，中使护葬。
chū qín wáng tíng měi zhī bài yě yǒu sī àn yàn chù wéi jùn sūn chéng yòu jí chén hóng jìn jiē cháng yǒu zèng yí dú chéng lǐ wú yān
初，秦王廷美之败也，有司按验，俶、惟濬、孙承祐及陈洪进皆尝有赠遗，独承礼无焉。