wài guó yī
◎外国一
xià guó shàng
○夏国上
xī táng chéng duò hòu duò chéng zhōu qí shàng sù yuán wèi gù xī běi zhī jiāng yǒu hàn jìn zhēng shuò suǒ bù dǎi zhě rán yì bù guò shǐ jiè zhī xiāng tōng gòng pìn zhī shí zhì ér yǐ
昔唐承隋后，隋承周、齐，上溯元魏，故西北之疆有汉、晋正朔所不逮者，然亦不过使介之相通、贡聘之时至而已。
táng dé jì shuāi huāng fú bù zhì wǔ jì dié xīng gāng jì zì wěn yuǎn rén mù yì wú suǒ shì cóng
唐德既衰，荒服不至，五季迭兴，纲纪自紊，远人慕义，无所适从。
sòng zǔ shòu mìng zhū guó xuē píng hǎi nèi qīng mì
宋祖受命，诸国削平，海内清谧。
yú shì dōng ruò gāo lí bó hǎi suī zǔ gé liáo rǎng ér háng hǎi yuǎn lái bù dàn bá shè
于是东若高丽、渤海，虽阻隔辽壤，而航海远来，不惮跋涉。
xi ruò tiān zhú yú tián huí hú dà shí gāo chāng qiū cí fú lín děng guó suī jiè liáo xià zhī jiān kuāng fěi yì zhì lǚ qín guǎn rén
西若天竺、于阗、回鹘、大食、高昌、龟兹、拂林等国，虽介辽、夏之间，筐篚亦至，屡勤馆人。
dǎng xiàng tǔ bō gū sī luō dǒng zhān xiā zhēng zhū bù xià guó bīng lì zhī suǒ bì zhēng zhě yě sòng zhī wēi dé yì jì qí de yòu jiān huò qí zhù yān
党项、吐蕃唃厮啰董毡瞎征诸部，夏国兵力之所必争者也，宋之威德亦暨其地，又间获其助焉。
jiāo zhǐ zhàn chéng zhēn là pú ěr dà lǐ bīn hǎi zhū fān zì liú chǎng chén hóng jìn lái guī jiē zhǒng xiū gòng
交阯、占城、真腊、蒲耳、大理滨海诸蕃，自刘𬬮、陈洪进来归，接踵修贡。
sòng zhī dài yù yì de qí dào hòu qí wěi jī ér bù jì qí gòng shū jiǎ zhī róng míng ér bù zé yǐ fán rù
宋之待遇亦得其道，厚其委积而不计其贡输，假之荣名而不责以烦缛；
lái zé bù jù qù zé bù zhuī
来则不拒，去则不追；
biān yǔ xiāng jiē shí yǒu qīn yì mìng jiāng zhì tǎo fú zé shě zhī bù dú yǐ wǔ
边圉相接，时有侵轶，命将致讨，服则舍之，不黩以武。
xiān wáng róu yuǎn zhī zhì qǐ fù yǒu jiā yú shì zāi
先王柔远之制岂复有加于是哉！
nán dù yǐ hòu shuò mò bù tōng dōng nán zhī zōu yǐ jí xī bǐ guān gài yóu yǒu zhì zhě
南渡以后，朔漠不通，东南之陬以及西鄙，冠盖犹有至者。
jiāo rén yuǎn jiǎ jué mìng qì sòng wáng ér hòu jué yān
交人远假爵命，讫宋亡而后绝焉。
nǚ zhí zài sòng chū lǚ gòng míng mǎ tā rì qiáng dà xiū yuàn yú liáo qí suǒ pàn chén ā shū zé hái suǒ lüè sòng zhào yóu zhī yǐ tōng sòng wéi zhòng
女直在宋初屡贡名马，他日强大，修怨于辽，其索叛臣阿疏，责还所掠宋诏，犹知以通宋为重；
jí yū hǎi shàng zhī méng xún gòu dà nàn sòng suì wèi suǒ chù rǔ qǐ fēi zì qǔ zhī guò hu
及渝海上之盟，寻构大难，宋遂为所绌辱，岂非自取之过乎！
qián sòng jiù shǐ yǒu nǚ zhí chuán jīn jì zuò jīn shǐ yì dāng xuē zhī
前宋旧史有《女直传》，今既作《金史》，义当削之。
xià guó suī miǎn xiāng bù cháng ér shì jīn yǒu jiàn gù réng jiù shǐ suǒ lù cún yān
夏国虽偭乡不常，而视金有间，故仍旧史所录存焉。
li yí xìng xià zhōu rén yě běn xìng tuò bá shì
李彝兴，夏州人也，本姓拓跋氏。
táng zhēn guàn chū yǒu tuò bá chì cí zhě guī táng tài zōng cì xìng li zhì jìng biān děng zhōu yǐ chù zhī
唐贞观初，有拓跋赤辞者归唐，太宗赐姓李，置静边等州以处之。
qí hòu xī jū xià zhōu zhě hào píng xià bù
其后析居夏州者号平夏部。
táng mò tuò bá sī gōng zhèn xià zhōu tǒng yín xià suí yòu jìng wǔ zhōu de tǎo huáng cháo yǒu gōng fù cì li xìng
唐末，拓跋思恭镇夏州，统银、夏、绥、宥、静五州地，讨黄巢有功，复赐李姓。
sī gōng zú dì sī jiàn dài wéi dìng nán jūn jié dù shǐ
思恭卒，弟思谏代为定难军节度使。
sī jiàn zú sī gōng sūn yí chāng sì
思谏卒，思恭孙彝昌嗣。
liáng kāi píng zhōng yí chāng yù hài jiàng shì lì qí zú zǐ fán bù zhǐ huī rén fú
梁开平中，彝昌遇害，将士立其族子蕃部指挥仁福。
rén fú zú zi yí chāo sì
仁福卒，子彝超嗣。
shì jù wǔ dài shǐ
事具《五代史》。
yí xìng yí chāo zhī dì yě běn míng yí yīn bì sòng xuān zǔ huì gǎi yīn wèi xìng
彝兴，彝超之弟也，本名彝殷，避宋宣祖讳，改"殷"为"兴"。
chū wéi xíng jūn sī mǎ qīng tài èr nián yí chāo zú suì jiā dìng nán jūn jié dù shǐ
初为行军司马，清泰二年，彝超卒，遂加定难军节度使。
jìn chū jiā tóng píng zhāng shì
晋初，加同平章事。
kāi yùn chū shòu qì dān xī nán zhāo tǎo shǐ
开运初，授契丹西南招讨使。
hàn chū jiā jiān shì zhōng
汉初，加兼侍中。
zhōu chū jiā zhōng shū lìng
周初，加中书令。
xiǎn dé chū fēng xī píng wáng
显德初，封西平王。
shì zōng jí wèi jiā tài bǎo
世宗即位，加太保。
gōng dì chū jiā tài fù
恭帝初，加太傅。
sòng chū jiā tài wèi
宋初，加太尉。
běi hàn liú jūn jié dài běi zhū bù lái kòu lín zhōu yí xìng qiǎn bù jiàng li yí yù huì zhū zhèn bīng yù zhī jūn zhòng suì yǐn qù
北汉刘钧结代北诸部来寇麟州，彝兴遣部将李彝玉会诸镇兵御之，钧众遂引去。
jiàn lóng chū xiàn mǎ sān bǎi pǐ tài zǔ dà xǐ qīn shì gōng yù wèi dài qiě zhào shǐ wèn yuē rǔ shuài fù wéi jǐ hé
建隆初，献马三百匹，太祖大喜，亲视攻玉为带，且召使问曰："汝帅腹围几何？
shǐ yán yí xìng yāo fù shén dà
"使言："彝兴腰复甚大。
tài zǔ yuē rǔ shuài zhēn fú rén yě
"太祖曰："汝帅真福人也。
suì qiǎn shǐ yǐ dài cì zhī
"遂遣使以带赐之。
qián dé wǔ nián zú tài zǔ fèi cháo sān rì zèng tài shī zhuī fēng xià wáng
干德五年，卒，太祖废朝三日，赠太师，追封夏王。
zi kè ruì lì
子克睿立。
kè ruì chū míng guāng ruì bì tài zōng huì gǎi guāng wèi kè
克睿初名光睿，避太宗讳改"光"为"克"。
yí xìng zhī zú zì quán zhī zhōu shì shòu jiǎn jiào tài bǎo dìng nán jūn jié dù shǐ
彝兴之卒，自权知州事，授检校太保、定难军节度使。
kāi bǎo jiǔ nián lǜ bīng pò běi hàn wú bǔ zhài zhǎn shǒu qī bǎi jí huò niú yáng qiān jì fú zhài zhǔ hóu yù yǐ xiàn lèi jiā jiǎn jiào tài wèi
开宝九年，率兵破北汉吴堡砦，斩首七百级，获牛羊千计，俘砦主侯遇以献，累加检校太尉。
tài píng xīng guó sān nián zú tài zōng fèi cháo èr rì zèng shì zhōng
太平兴国三年，卒，太宗废朝二日，赠侍中。
zi jì yún lì
子继筠立。
jì yún chū wèi yá nèi dōu zhǐ huī shǐ jiǎn jiào gōng bù shàng shū
继筠，初为衙内都指挥使、检校工部尚书。
kè ruì zú zì quán zhī zhōu shì shòu jiǎn jiào sī tú dìng nán jūn jié dù guān chá liú hòu
克睿卒，自权知州事，授检校司徒、定难军节度观察留后。
tài zōng zhēng běi hàn jì yún qiǎn yín zhōu cì shǐ li guāng yuǎn suí zhōu cì shǐ li guāng xiàn lǜ fán hàn bīng liè zhèn dù hé lüè tài yuán jìng yǐ zhāng jūn shì
太宗征北汉，继筠遣银州刺史李光远、绥州刺史李光宪率蕃、汉兵列阵渡河，略太原境以张军势。
tài píng xīng guó wǔ nián zú dì jì pěng lì
太平兴国五年，卒，弟继捧立。
jì pěng lì yǐ tài píng xīng guó qī nián lǜ zú rén rù cháo
继捧立，以太平兴国七年率族人入朝。
zì shàng shì yǐ lái wèi cháng qīn jìn zhě jì pěng zhì tài zōng shén jiā zhī cì bái jīn qiān liǎng bó qiān pǐ qián bǎi wàn
自上世以来，未尝亲觐者，继捧至，太宗甚嘉之，赐白金千两、帛千匹、钱百万。
zǔ mǔ dú gū shì yì xiàn yù pán yī jīn pán sān jiē hòu lài zhī
祖母独孤氏亦献玉盘一、金盘三，皆厚赉之。
jì pěng chén qí zhū fù kūn dì duō xiāng yuàn yuàn liú jīng shī
继捧陈其诸父、昆弟多相怨，愿留京师。
nǎi qiǎn shǐ xià zhōu hù sī má yǐ shàng qīn fù quē shòu jì pěng zhāng dé jūn jié dù shǐ bìng guān qí kūn dì xià zhōu fán luò zhǐ huī shǐ kè xìn děng shí èr rén yǒu chà suì qǔ shè yín xià guǎn nèi
乃遣使夏州护缌麻已上亲赴阙，授继捧彰德军节度使，并官其昆弟夏州蕃落指挥使克信等十二人有差，遂曲赦银、夏管内。
tài zōng cháng yàn qún chén yuàn zhōng wèi jì pěng yuē rǔ zài xià zhōu yòng hé dào yǐ zhì zhū bù
太宗尝宴群臣苑中，谓继捧曰："汝在夏州用何道以制诸部？
duì yuē qiāng rén zhì hàn dàn jī mí ér yǐ fēi néng zhì yě
"对曰："羌人鸷悍，但羁糜而已，非能制也。
dì quán zhī xià zhōu kè wén lái cháo yǐ táng xī zōng suǒ cì qí zǔ sī gōng tiě quàn jí zhū shū yù zhá lái shàng gǎi bó zhōu fáng yù shǐ
"弟权知夏州克文来朝，以唐僖宗所赐其祖思恭铁券及朱书御札来上，改博州防御使。
chū jì pěng zhī rù yě dì jì qiān chū bēn jí shì shù lái wèi biān huàn
初，继捧之入也，弟继迁出奔，及是，数来为边患。
yǒu yán jì qiān xī zhī cháo tíng shì gài jì pěng xiè zhī
有言继迁悉知朝廷事，盖继捧泄之。
nǎi chū wèi chóng xìn jūn jié dù shǐ kè xiàn wéi dào zhōu fáng yù shǐ kè wén qiǎn guī bó zhōu bìng xuǎn cháng cān guān wèi tōng pàn yǐ zhuān jùn zhèng
乃出为崇信军节度使，克宪为道州防御使，克文遣归博州，并选常参官为通判，以专郡政。
duān gǒng chū gǎi gǎn dé jūn jié dù shǐ
端拱初，改感德军节度使。
lǚ fā bīng tǎo jì qiān bù kè yòng zǎi xiàng zhào pǔ jì yù wěi jì pěng yǐ biān shì lìng tú zhī
屡发兵讨继迁不克，用宰相赵普计，欲委继捧以边事，令图之。
yīn zhào fù quē cì xìng zhào shì gēng míng bǎo zhōng tài zōng qīn shū wǔ sè jīn huā jiān yǐ cì zhī shòu xià zhōu cì shǐ chōng dìng nán jūn jié dù shǐ xià yín suí yòu jìng děng zhōu guān chá chǔ zhì yā fán luò děng shǐ
因召赴阙，赐姓赵氏，更名保忠，太宗亲书五色金花笺以赐之，授夏州刺史，充定难军节度使、夏银绥宥静等州观察处置押蕃落等使。
cì jīn qì qiān liǎng yín qì wàn liǎng bìng cì wǔ zhōu qián bó chú sù tián yuán
赐金器千两、银器万两，并赐五州钱帛、刍粟、田园。
bǎo zhōng cí rì yàn yú cháng chūn diàn cì xí yī yù dài yín ān mǎ jǐn cǎi sān qiān pǐ yín qì sān qiān liǎng yòu cì jǐn páo yín dài wǔ bǎi fù mǎ bǎi pǐ
保忠辞日，宴于长春殿，赐袭衣、玉带、银鞍马、锦彩三千匹、银器三千两，又赐锦袍、银带五百，副马百匹。
zhì zhèn shù yuè shàng yán jì qiān huǐ guò guī kuǎn nǎi shòu jì qiān guān rán shí wú jiàng xīn yě
至镇数月，上言继迁悔过归款，乃授继迁官，然实无降心也。
èr nián jiā bǎo zhōng tè jìn tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì
二年，加保忠特进、同中书门下平章事。
chún huà chū yǔ jì qiān zhàn yú ān qìng zé jì qiān zhōng liú shǐ dùn qù
淳化初，与继迁战于安庆泽，继迁中流矢遁去。
bǎo zhōng qǐ shī yù jì qiān qiǎn shāng zhōu tuán liàn shǐ dí shǒu sù lǜ bīng yuán zhī
保忠乞师御继迁，遣商州团练使翟守素率兵援之。
cì bǎo zhōng chá bǎi jīn shàng yùn shí shí
赐保忠茶百斤、上酝十石。
nǎi xiàn bái gǔ míng hǎi dōng qīng yǐ jiǔ ba tián liè zhào wèi hái zhī
乃献白鹘，名海东青，以久罢畋猎，诏慰还之。
wǔ nián jì qiān gōng líng zhōu qiǎn shì wèi mǎ jūn dōu zhǐ huī shǐ li jì lóng tǎo zhī
五年，继迁攻灵州，遣侍卫马军都指挥使李继隆讨之。
bǎo zhōng xiān qiè qí mǔ yǔ qī zǐ bì yě wài nǎi shàng yán yǔ jì qiān jiě yuàn xiàn mǎ wǔ shí pǐ qǐ bà bīng
保忠先挈其母与妻子壁野外，乃上言与继迁解怨，献马五十匹，乞罢兵。
dì lǎn zòu lì qiǎn zhōng shǐ dū jì lóng jìn jūn
帝览奏，立遣中使督继隆进军。
jí bīng yā jìng bǎo zhōng fǎn wèi jì qiān suǒ tú yù bìng qí zhòng fù yá xiào zhào guāng zuò xí qí yíng zhàng
及兵压境，保忠反为继迁所图，欲并其众，缚牙校赵光祚，袭其营帐。
bǎo zhōng fāng qǐn wén nán zuò dān qí zǒu hái chéng wèi dà xiào zhào guāng sì bì yú bié shì dàn kāi mén yíng jì lóng nǎi zhí bǎo zhōng sòng què xià dài zuì chóng zhèng diàn tíng
保忠方寝，闻难作，单骑走还城，为大校赵光嗣闭于别室，旦开门迎继隆，乃执保忠送阙下，待罪崇政殿庭。
dì jié zé shù sì shì zhī cì guàn dài qì bì bìng cì qí mǔ jīn yín qì yǐ fǔ zhī
帝诘责数四，释之，赐冠带、器币，并赐其母金银器以抚之。
xún zé shòu yòu qiān niú wèi shàng jiàng jūn fēng yòu zuì hóu cì dì jīng shī
寻责授右千牛卫上将军，封宥罪侯，赐第京师。
bǎo zhōng zhuàng mào xióng yì jū huán liè fèng cháo qǐng cháng yàng yàng bù zì dé
保忠状貌雄毅，居环列，奉朝请，常怏怏不自得。
xián píng zhōng dīng nèi jiān yǐ běn guān qǐ fù qiān yòu jīn wú wèi shàng jiàng jūn pàn yuè zhōu yí fù zhōu
咸平中，丁内艰，以本官起复，迁右金吾卫上将军，判岳州，移复州。
jǐng dé yuán nián bìng jù shàng yán yǒu zi yǒng gē bù xiào qǐ pèi chūn zhōu
景德元年病剧，上言有子永哥不肖，乞配春州。
dì yǐ qí bìng yǔ nǎi shòu yǒng zhōu bié jià zhào jiān jūn chá zhī
帝以其病语，乃授永州别驾，诏监军察之。
xún zú zèng wēi sāi jūn jié dù shǐ
寻卒，赠威塞军节度使。
kè wén yì sǐ zèng yuè zhōu fáng yù shǐ
克文亦死，赠岳州防御使。
tiān xǐ sì nián lù qí sūn cóng jí wèi sān bān fèng zhí
天禧四年，录其孙从吉为三班奉职。
jì qiān jì pěng zú dì yě
继迁，继捧族弟也。
gāo zǔ sī zhōng cháng cóng xiōng sī gōng tǎo huáng cháo jù zéi yú wèi qiáo biǎo yǒu tiě hè shè zhī méi yǔ zéi hài zhī suì xiān shì zú zhàn méi xī zōng zèng yòu zhōu cì shǐ cí yú wèi yáng
高祖思忠，尝从兄思恭讨黄巢，拒贼于渭桥，表有铁鹤，射之没羽，贼骇之，遂先士卒，战没，僖宗赠宥州刺史，祠于渭阳。
zēng zǔ rén yán shì táng yín zhōu fáng yù shǐ
曾祖仁颜，仕唐，银州防御使。
zǔ yí jǐng sì yú jìn
祖彝景嗣于晋。
fù guāng yǎn sì yú zhōu
父光俨嗣于周。
jiàn lóng sì nián jì qiān shēng yú yín zhōu wú dìng hé shēng ér yǒu chǐ
建隆四年，继迁生于银州无定河，生而有齿。
kāi bǎo qī nián shòu dìng nán jūn guǎn nèi dōu zhī fán luò shǐ
开宝七年，授定难军管内都知蕃落使。
jì pěng zhī guī sòng shí nián èr shí liú jū yín zhōu jí shǐ zhì zhào sī má qīn fù quē nǎi zhà yán rǔ mǔ sǐ chū zàng yú jiāo suì yǔ qí dǎng shù shí rén bēn rù dì jīn zé zé jù xià zhōu dōng běi sān bǎi lǐ
继捧之归宋，时年二十，留居银州，及使至，召缌麻亲赴阙，乃诈言乳母死，出葬于郊，遂与其党数十人奔入地斤泽，泽距夏州东北三百里。
tài píng xīng guó bā nián zhī xià zhōu yǐn xiàn yǔ dōu xún jiǎn cáo guāng shí zhēn zhī yè xí pò zhī zhǎn shǒu wǔ bǎi jí fén sì bǎi yú zhàng
太平兴国八年，知夏州尹宪与都巡检曹光实侦知，夜袭破之，斩首五百级，焚四百余帐。
jì qiān yǔ qí dì dùn miǎn huò qí mǔ yǔ qī
继迁与其弟遁免，获其母与妻。
jì qiān fù lián qǔ háo zú zhuǎn qiān wú cháng jiàn yǐ qiáng dà ér xī rén yǐ lǐ shì shì zhe ēn dé wǎng wǎng duō guī zhī
继迁复连娶豪族，转迁无常，渐以强大，而西人以李氏世著恩德，往往多归之。
jì qiān yīn yǔ qí háo yòu yuē lǐ shì shì yǒu xī tǔ jīn yī dàn jué zhī ěr děng bù wàng lǐ shì néng cóng wǒ xīng fù hu
继迁因语其豪右曰："李氏世有西土，今一旦绝之，尔等不忘李氏，能从我兴复乎？
zhòng yuē nuò
"众曰："诺。
suì yǔ dì jì chōng pò chǒu zhòng yù guì zhāng pǔ li dà xìn děng qǐ xià zhōu nǎi zhà xiáng yòu shā cáo guāng shí yú jiā lú chuān suì xí yín zhōu jù zhī shí yōng xī èr nián èr yuè yě
"遂与弟继冲、破丑重遇贵、张浦、李大信等起夏州，乃诈降，诱杀曹光实于葭芦川，遂袭银州据之，时雍熙二年二月也。
sān yuè pò huì zhōu fén huǐ chéng guō ér qù
三月，破会州，焚毁城郭而去。
sān nián liáo yǐ yì chéng gōng zhǔ jià jì qiān cè wèi xià guó wáng
三年，辽以义成公主嫁继迁，册为夏国王。
sì nián zhī xià zhōu ān shǒu zhōng yǐ sān wàn zhòng zhàn yú wáng tíng zhèn bài jì jì qiān zhuī zhì chéng mén ér fǎn
四年，知夏州安守忠以三万众战于王亭镇，败绩，继迁追至城门而返。
duān gǒng yuán nián jì pěng zhī jié zhì xià tái yán néng guī kuǎn jí shòu luò yuàn shǐ yín zhōu cì shǐ
端拱元年，继捧之节制夏台，言能归款，即授洛苑使、银州刺史。
chún huà chū fù yǔ jì pěng zhàn yú ān qìng zé bù lì
淳化初，复与继捧战于安庆泽，不利。
zhuǎn gōng xià zhōu jì pěng qǐ shī jí dí shǒu sù lái yòu fèng biǎo guī kuǎn shòu yín zhōu guān chá cì míng bǎo jí zi dé míng guǎn nèi fán luò shǐ xíng jūn sī mǎ
转攻夏州，继捧乞师，及翟守素来，又奉表归款，授银州观察，赐名保吉，子德明管内蕃落使、行军司马。
chún huà sì nián zhuǎn yùn fù shǐ zhèng wén bǎo yì jìn yán chí yòng kùn jì qiān
淳化四年，转运副使郑文宝议禁盐池，用困继迁。
shù yuè biān rén sì shí èr zú wàn yú qí kòu huán zhōu tú xiǎo kāng bǎo tài zōng nǎi qiǎn qián ruò shuǐ chí qí jìn yīn fǔ wèi zhī
数月，边人四十二族万余骑寇环州，屠小康堡，太宗乃遣钱若水弛其禁，因抚慰之。
wǔ nián zhēng yuè jì qiān xǐ suí zhōu mín yú píng xià bù jiàng gāo wén pí děng yīn zhòng bù lè fǎn gōng bài zhī
五年正月，继迁徙绥州民于平夏，部将高文岯等因众不乐反，攻败之。
jì qiān fù wéi pù zhài lüè jū mín fén jī jù suì gōng líng zhōu zhào qiǎn li jì lóng děng jìn tǎo
继迁复围堡砦，掠居民，焚积聚，遂攻灵州，诏遣李继隆等进讨。
jì qiān yè xí bǎo zhōng zǒu zhī huò qí zī zhòng yǐ guī
继迁夜袭保忠，走之，获其辎重以归。
qī yuè nǎi xiàn mǎ yǐ xiè
七月，乃献马以谢。
yòu qiǎn dì tíng xìn xiàn mǎ tuó tuó tài zōng fǔ lài shén hòu qiǎn nèi shì zhāng chóng guì zhào yù cì chá yào qì bì yī wù
又遣弟廷信献马、橐驼，太宗抚赉甚厚，遣内侍张崇贵诏谕，赐茶药、器币、衣物。
zhì dào chū qiǎn zuǒ dōu yā yá zhāng pǔ yǐ tuó tuó liáng mǎ lái xiàn
至道初，遣左都押衙张浦以橐驼、良马来献。
tài zōng lìng wèi shì qiào guān chāo chéng yǐn qiáng duó shuò yú hòu yuán bǐ pǔ děng guān qiě lìng bīng shì jiē zhí liǎng dàn gōng
太宗令卫士翘关、超乘、引强、夺槊于后园，俾浦等观，且令兵士皆拓两石弓。
dì xiào wèn pǔ yuē qiāng rén gǎn dí fǒu
帝笑问浦曰："羌人敢敌否？
pǔ yuē qiāng bù gōng ruò shǐ duǎn dàn jiàn cǐ zhǎng dà rén zé yǐ dùn yǐ kuàng gǎn dí hu
"浦曰："羌部弓弱矢短，但见此长大人则已遁矣，况敢敌乎！
jì qiān qǐ jìn biān dào lüě zhào lìng jǐn shǒu jiāng chǎng hái suǒ dào wù
"继迁乞禁边盗掠，诏令谨守疆场，还所盗物。
qiǎn gé mén fù shǐ féng nè zhōng shǐ gǔ jì lóng chí zhào bài jì qiān fū zhōu jié dù shǐ bù shòu
遣阁门副使冯讷、中使贾继隆持诏拜继迁鄜州节度使，不受。
nǎi yǐ pǔ wèi zhèng zhōu tuán liàn liú jīng shī
乃以浦为郑州团练，留京师。
jì qiān biǎo zhèng wén bǎo yòu qí bù zhǎng wéi luō wéi xī suì biǎn wén bǎo lán shān lìng
继迁表郑文宝诱其部长嵬啰、嵬悉，遂贬文宝蓝山令。
jì qiān yǐ qiān jì gōng qīng yuǎn jūn shǒu chén zhāng yán jī tuì zhī
继迁以千骑攻清远军，守臣张延击退之。
èr nián chūn mìng luò yuàn shǐ bái shǒu róng děng hù sòng chú sù sì shí wàn yú líng zhōu qiě lìng chē zhòng xiān hòu zuò sān duì dīng fū chí gōng shǐ zì wèi shì zú bù fāng zhèn yǐ hù zhī yù dí zé zhàn kě yǐ wú shī
二年春，命洛苑使白守荣等护送刍粟四十万于灵州，且令车重先后作三队，丁夫持弓矢自卫，士卒布方阵以护之，遇敌则战，可以无失。
fù lìng huì zhōu guān chá shǐ tián shào bīn lǜ bīng yìng yuán
复令会州观察使田绍斌率兵应援。
ér shǒu róng nǎi bìng wèi yī yùn jì qiān yāo jī yú pǔ luò hé shào bīn bù jiù zhòng kuì yùn kuì jǐn wèi jì qiān suǒ de
而守荣乃并为一运，继迁邀击于浦洛河，绍斌不救，众溃，运馈尽为继迁所得。
tài zōng wén zhī nù
太宗闻之怒。
sì yuè fù mìng li jì lóng wèi huán qìng děng zhōu dū bù shǔ
四月，复命李继隆为环、庆等州都部署。
huì sì fāng guǎn shǐ cáo càn zì hé xī zhì yán jì qiān zhòng wàn yú wéi líng wǔ chéng zhōng shàng biǎo gào jí wèi jì qiān suǒ de suì dùn bīng bù qù
会四方馆使曹璨自河西至，言继迁众万余围灵武，城中上表告急，为继迁所得，遂顿兵不去。
shí cháo yì huò yún lǜ qīng jì sān dào dǎo píng xià
时朝议或云率轻骑三道捣平夏；
huò yún shǔ shè hàn hǎi wú shuǐ quán liáng yùn jiān xīn bù rú jìng yǐ dài zhī dì bù tīng
或云暑涉旱海无水泉，粮运艰辛，不如静以待之，帝不听。
jiǔ yuè qīn bù fèn zhū jiāng jì lóng chū huán zhōu dīng hǎn chū qìng zhōu fàn tíng zhào chū yán zhōu wáng chāo chū xià zhōu zhāng shǒu ēn chū fū zhōu wǔ lù jìn tǎo zhí dǐ píng xià
九月，亲部分诸将，继隆出环州，丁罕出庆州，范廷召出延州，王超出夏州，张守恩出鄜州，五路进讨，直抵平夏。
jì lóng yǐ huán zhōu lù yū nǎi zì qīng gāng xiá rào líng wǔ jìng qū píng xià bīng xíng shù rì yǔ dīng hǎn hé yòu xíng shí yú rì wú suǒ jiàn nǎi yǐn hái
继隆以环州路迂，乃自青冈峡绕灵武径趋平夏，兵行数日，与丁罕合，又行十余日无所见，乃引还。
zhāng shǒu ēn yù zhī bù zhàn ér dùn
张守恩遇之，不战而遁。
wáng chāo fàn tíng zhào yù zhī yú wū bái chí dà xiǎo shù shí zhàn bù lì zhū jiāng shī qī shì zú kùn fá
王超、范廷召遇之于乌白池，大小数十战，不利，诸将失期，士卒困乏。
jì qiān fù lìng jūn zhǔ shǐ bù qié zhù tún tuó tuó kǒu yǐ zǔ guī sòng rén jì lóng qiǎn tián mǐn děng jī zhī
继迁复令军主史不癿驻屯橐驼口以阻归宋人，继隆遣田敏等击之。
xián píng chūn jì qiān fù biǎo guī shùn
咸平春，继迁复表归顺。
zhēn zōng nǎi shòu xià zhōu cì shǐ dìng nán jūn jié dù xià yín suí yòu jìng děng zhōu guān chá chǔ zhì yā fán luò děng shǐ jiā yì qiān hù shí fēng èr bǎi hù yì gōng chén hào nǎi fàng zhāng pǔ hái
真宗乃授夏州刺史、定难军节度、夏银绥宥静等州观察处置押蕃落等使，加邑千户，实封二百户，益功臣号，乃放张浦还。
fù qiǎn yā yá liú rén qiān biǎo ràng ēn mìng zhào bù yǔn cì rén qiān jǐn páo yín dài
复遣押衙刘仁谦表让恩命，诏不允，赐仁谦锦袍、银带。
xún qiǎn dì jì yuàn lái xiè ēn shòu jì yuàn bó zhōu fáng yù shǐ fēng jì qiān mǔ wèi mù shì wèi guó tài fū rén zi dé míng wèi dìng nán jūn jié dù xíng jūn sī mǎ
寻遣弟继瑗来谢恩，授继瑗亳州防御使，封继迁母卫慕氏卫国太夫人，子德明为定难军节度行军司马。
wèi jǐ fù chāo biān
未几，复抄边。
sì nián lín fǔ fù bù shǔ cáo càn lǜ shú hù bīng yāo jì qiān zī zhòng yú liǔ bō chuān shā huò shén zhòng
四年，麟府副部署曹璨率熟户兵邀继迁辎重于柳拨川，杀获甚众。
jiǔ yuè lái gōng pò dìng zhōu huái yuǎn xiàn jí bǎo jìng yǒng zhōu qīng yuǎn jūn jiān jūn duàn yì pàn chéng suì xiàn
九月，来攻破定州、怀远县及堡静、永州，清远军监军段义叛，城遂陷。
wǔ nián sān yuè jì qiān dà jí fán bù gōng xiàn líng zhōu yǐ wéi xī píng fǔ
五年三月，继迁大集蕃部，攻陷灵州，以为西平府。
liù nián chūn suì dōu yú líng zhōu zhào qiǎn zhāng chóng guì wáng shè yì hé gē hé xī yín xià děng wǔ zhōu yǔ zhī
六年春，遂都于灵州，诏遣张崇贵、王涉议和，割河西银、夏等五州与之。
liù yuè fù yǐ èr wàn qí wéi lín zhōu zhào jīn míng xún jiǎn li jì zhōu jī zhī
六月，复以二万骑围麟州，诏金明巡检李继周击之。
wéi wèi jiě lín zhōu bù shǔ qǐng jì shī zhēn zōng yuè dì tú yuē lín zhōu yī xiǎn sān miàn gū jué lù lì kě shǒu dàn chéng zhōng fá shuǐ kě yōu ěr
围未解，麟州部署请济师，真宗阅地图曰："麟州依险，三面孤绝，戮力可守，但城中乏水可忧耳。
nǎi qiǎn bīng zǒu yuán
"乃遣兵走援。
jì qiān guǒ jù shuǐ zhài báo chéng yǐ wǔ rì
继迁果据水砦，薄城已五日。
zhī zhōu wèi jū bǎo chū qí bīng tū zhàn zhuì yǒng shì chéng xià chéng shàng gǔ zào shǐ shí rú zhù shā shāng wàn yú rén jì qiān nǎi bá qù
知州卫居宝出奇兵突战，缒勇士城下，城上鼓噪，矢石如注，杀伤万余人，继迁乃拔去。
suì lǜ zhòng gōng xī fān qǔ xī liáng fǔ dōu shǒu lǐng pān luō zhī wěi jiàng jì qiān shòu zhī bù yí
遂率众攻西蕃，取西凉府，都首领潘罗支伪降，继迁受之不疑。
luō zhī jù jí liù gǔ fán bù jí zhě lóng zú hé jī zhī jì qiān dà bài zhōng liú shǐ
罗支遽集六谷蕃部及者龙族合击之，继迁大败，中流矢。
bā yuè fù jù bīng pǔ luò hé shēng yán gōng huán zhōu zhào zhāng níng děng fēn bīng yǐ dài zhī
八月，复聚兵浦洛河，声言攻环州，诏张凝等分兵以待之。
jǐng dé yuán nián zhēng yuè èr rì zú nián sì shí èr zi dé míng lì
景德元年正月二日卒，年四十二，子德明立。
xiáng fú wǔ nián dé míng zhuī shàng jì qiān zūn hào yuē yìng yùn fǎ tiān shén zhì rén shèng zhì dào guǎng dé xiào guāng huáng dì
祥符五年，德明追上继迁尊号曰应运法天神智仁圣至道广德孝光皇帝。
yuán hào zhuī shì yuē shén wǔ miào hào tài zǔ mù hào yù líng
元昊追谥曰神武，庙号太祖，墓号裕陵。
dé míng xiǎo zì ā yí mǔ yuē shùn chéng yì xiào huáng hòu yě lì shì jí wèi yú jiù qián shí nián èr shí sān
德明小字阿移，母曰顺成懿孝皇后野利氏，即位于柩前，时年二十三。
biān chén yǐ dé míng chū lì qǐ zhào fǔ zhī yīn cì zhào lìng shěn tú qù jiù
边臣以德明初立，乞诏抚之，因赐诏令审图去就。
yòu zhào fán zú wàn shān wàn yù páng luō shì ān wàn zǐ dōu yú hòu jūn zhǔ wú shǒu zhèng mǎ yǐ děng néng lǜ bù xià guī shùn zhě shòu tuán liàn shǐ yín wàn liǎng juàn wàn pǐ qián wǔ wàn mín chá wǔ qiān jīn
又诏蕃族万山、万遇、庞罗逝安、万子都虞候、军主吴守正马尾等，能率部下归顺者，授团练使，银万两、绢万匹、钱五万缗、茶五千斤；
qí yǒu wáng mìng pàn qù zhě shì zuì zhēn lù
其有亡命叛去者，释罪甄录。
jì ér kāng nú zhě duō yí děng lǜ shǔ lái jiàng
既而康奴〈者多〉移等率属来降。
dé míng qiǎn yá jiāng wáng mín fèng biǎo guī shùn cì mín jǐn páo yín dài qiǎn shì jìn xià jū hòu chí zhào dá zhī yīn zhào hé xī qiāng zú gè shǒu jiāng chǎng
德明遣牙将王旻奉表归顺，赐旻锦袍、银带，遣侍禁夏居厚持诏答之，因诏河西羌族各守疆场。
dé míng lián suì biǎo guī shùn
德明连岁表归顺。
sān nián fù qiǎn yá jiāng liú rén xù fèng shì biǎo qǐng cáng méng fǔ qiě yán fù yǒu yí mìng
三年，复遣牙将刘仁勖奉誓表请藏盟府，且言父有遗命。
dì jiā zhī
帝嘉之，
nǎi shòu tè jìn jiǎn jiào tài shī jiān shì zhōng chí jié dū du xià zhōu zhū jūn shì xíng xià zhōu cì shǐ shàng zhù guó
乃授特进、检校太师兼侍中、持节都督夏州诸军事、行夏州刺史、上柱国，
chōng dìng nán jūn jié dù xià yín suí yòu jìng děng zhōu guǎn nèi guān chá chǔ zhì yā fán luò děng shǐ
充定难军节度、夏银绥宥静等州管内观察处置押蕃落等使，
xī píng wáng
西平王，
shí yì liù qiān hù
食邑六千户，
shí shí fēng yī qiān hù
食实封一千户，
réng cì tuī zhōng bǎo shùn liàng jié yì dài gōng chén
仍赐推忠保顺亮节翊戴功臣。
qiǎn nèi shì zuǒ yòu bān dōu zhī zhāng chóng guì tài cháng bó shì zhào xiāng děng chōng jīng jié guān gào shǐ cì xí yī jīn dài yín ān lè mǎ yín wàn liǎng juàn wàn pǐ qián sān wàn guàn chá èr wàn jīn gěi fèng rú nèi dì
遣内侍左右班都知张崇贵、太常博士赵湘等充旌节官告使，赐袭衣、金带、银鞍勒马、银万两、绢万匹、钱三万贯、茶二万斤，给奉如内地。
yīn zé zǐ dì rù zhì dé míng wèi fēi xiān shì gù shì bù qiǎn
因责子弟入质，德明谓非先世故事，不遣。
nǎi xiàn yù mǎ èr shí wǔ pǐ sàn mǎ qī bǎi pǐ tuó tuó sān bǎi tóu xiè ēn
乃献御马二十五匹、散马七百匹、橐驼三百头谢恩。
sì nián yòu xiàn mǎ wǔ bǎi pǐ tuó tuó sān bǎi tóu xiè gěi fèng lǐn cì xí yī jīn dài qì bì
四年，又献马五百匹、橐驼三百头，谢给奉廪，赐袭衣、金带、器币。
jí qǐng shǐ zhì jīng shì suǒ xū wù cóng zhī
及请使至京市所需物，从之。
wǔ yuè mǔ wǎng shì hōng chú qǐ fù zhèn jūn dà jiàng jūn yòu jīn wú wèi shàng jiàng jūn yuán wài zhì tóng zhèng yuán yú rú gù
五月，母罔氏薨，除起复镇军大将军、右金吾卫上将军，员外置同正员，余如故。
yǐ diàn zhōng chéng zhào zhěn wèi diào zèng jiān qǐ fù guān gào shǐ dé míng yǐ lè yíng zhì jiù qián míng rì shì fú tì qì duì shǐ zhě zì chén gǎn ēn
以殿中丞赵稹为吊赠兼起复官告使，德明以乐迎至柩前，明日释服，涕泣对使者自陈感恩。
jí zàng qǐng xiū gòng wǔ tái shān shí sì nǎi qiǎn gé mén zhī hòu yuán yǔ wèi zhì jì shǐ hù sòng suǒ gòng wù zhì shān
及葬，请修供五台山十寺，乃遣阁门祗候袁瑀为致祭使，护送所供物至山。
fù xiàn mǎ wǔ bǎi pǐ zhù xiū zhāng mù huáng hòu yuán líng
复献马五百匹，助修章穆皇后园陵。
dà zhōng xiáng fú yuán nián yǐ tiān shū jiàng jiā cì shǒu zhèng gōng chén yì shí yì yī qiān hù shí shí fēng sì bǎi hù
大中祥符元年，以天书降，加赐守正功臣，益食邑一千户，食实封四百户。
é jìng nèi hàn zhào què chǎng wù jìn xī rén shì liáng yǐ zhèn qí fá
俄境内旱，诏榷场勿禁西人市粮，以振其乏。
dōng fēng yòu qiǎn shǐ lái xiàn lǐ chéng jiā jiān zhōng shū lìng yì shí yì qiān hù shí fēng sì bǎi hù
东封，又遣使来献，礼成，加兼中书令，益食邑千户，实封四百户。
shí liáo yì qiǎn shǐ cè dé míng wèi dà xià guó wáng
时辽亦遣使册德明为大夏国王。
míng nián chū qīn huí hú héng xīng zhòu jiàn dé míng jù ér hái
明年，出侵回鹘，恒星昼见，德明惧而还。
sān nián jìng nèi jī shàng biǎo qiú sù bǎi wàn cháo yì bù zhī suǒ chū
三年，境内饥，上表求粟百万，朝议不知所出。
shí wáng dàn wèi xiāng qǐng chì yǒu sī jù sù bǎi wàn yú jīng shī zhào qí lái qǔ
时王旦为相，请敕有司具粟百万于京师，诏其来取。
dé míng jì dé zhào yuē cháo tíng yǒu rén
德明既得诏，曰："朝廷有人。
suì zhǐ
"遂止。
dà qǐ gōng shì yú jīn áo zi shān
大起宫室于钅敖子山。
huì hàn xi gōng hé zhōu gān zhōu zōng gē zú jí qín zhōu yuán biān shú hù
会旱，西攻河州、甘州宗哥族及秦州缘边熟户。
suì chū dà lǐ hé zhù zhà cāng ěr píng
遂出大里河，筑栅苍耳平。
sì nián sì fén yīn jìn zhōng shū lìng
四年，祀汾阴，进中书令。
wǔ nián shèng zǔ jiàng jiā shǒu tài bǎo
五年，圣祖降，加守太保。
qī nián èr yuè yè tài qīng gōng qiǎn shǐ lái xiàn fāng wù jiā xuān dé gōng chén
七年二月，谒太清宫，遣使来献方物，加宣德功臣。
bā nián zhù bǎo yú shí zhōu zhuó lún gǔ jiāng jiàn què chǎng zhào yuán biān ān fǔ sī zhǐ zhī
八年，筑堡于石州浊轮谷，将建榷场，诏缘边安抚司止之。
jiǔ nián yīn biǎo biān chén wéi yuē zhāo nà táo wáng yún zì jǐng dé zhōng jìn shì biǎo cháo tíng yì jiàng zhào shū yīng liǎng dì táo mín yuán biān zá hù bù lìng tíng shě jiē bǐ jiāo huán
九年，因表边臣违约招纳逃亡，云："自景德中进誓表，朝廷亦降诏书，应两地逃民，缘边杂户不令停舍，皆俾交还。
zì cí jǐn shǒu hàn yuán pō yǒu lún lǐ
自兹谨守翰垣，颇有伦理。
zì xiàng mǐn zhōng guī quē zhāng chóng guì yún wáng hòu lái biān chén hǎn shǒu jiù zhì gè wu yāo gōng bù yú shēng shì suì zhì suí yán děng jiè jīng yuán yǐ lái shàn jǔ bīng jiǎ rù chén jìng tǔ
自向敏中归阙，张崇贵云亡，后来边臣，罕守旧制，各务邀功，不虞生事，遂致绥、延等界，泾、原以来，擅举兵甲，入臣境土；
qí yǒu pàn wáng bù zú jié lüè zhǔ cái qù zhě bǎi wú shí huí
其有叛亡部族，劫掠主财，去者百无十回。
chén zhī biān lì yì wu bì cáng jù shī zòu lùn jiàn qì méng yuē
臣之边吏，亦务蔽藏，俱失奏论，渐弃盟约。
zhào dá yǐ lìng fū yán jīng yuán huán qìng lín fǔ děng lù yuē shù biān bù wú xiāng gōng jié qí yǒu yǐn bì táo wáng huà shí kān sòng
"诏答已令鄜延、泾原、环庆、麟府等路约束边部，毋相攻劫，其有隐蔽逃亡，画时勘送。
běn guó yì yi jiè bù xià wú yǒu cáng nì gè zūn jì lǜ yǐ shǒu fēng jiāng
本国亦宜戒部下，毋有藏匿，各遵纪律，以守封疆。
wǔ nián dé míng zhuī zūn jì qiān wèi tài zǔ yìng yùn fǎ tiān shén zhì rén shèng zhì dào guǎng dé guāng xiào huáng dì miào hào wǔ zōng
五年，德明追尊继迁为太祖应运法天神智仁圣至道广德光孝皇帝，庙号武宗。
qī nián gān lù jiàng guó zhōng
七年，甘露降国中。
tiān xǐ yuán nián zhēng yuè jiā shǒu tài fù shí yì qiān hù shí fēng sì bǎi hù
天禧元年正月，加守太傅，食邑千户，实封四百户。
sān nián chūn dé míng dīng jì lì mǔ yōu chú qǐ fù rú qián zhì yǐ tún tián yuán wài láng shàng guān bì wèi diào zèng jiān qǐ fù guān gào shǐ gé mén zhī hòu cháng xī gǔ wèi zhì jì shǐ
三年春，德明丁继立母忧，除起复如前制，以屯田员外郎上官佖为吊赠兼起复官告使，阁门祗候常希古为致祭使。
dōng jiāo sì yòu jiā chóng rén gōng chén
冬，郊祀，又加崇仁功臣。
sì nián liáo zhǔ qīn jiàng bīng wǔ shí wàn yǐ shòu wéi yán lái gōng liáng diān dé míng shuài zhòng nì jù bài zhī
四年，辽主亲将兵五十万，以狩为言，来攻凉甸，德明帅众逆拒，败之。
wǔ nián liáo fù qiǎn jīn wú wèi shàng jiàng jūn xiāo xiào chéng jī yù cè jīn yìn cè wèi shàng shū lìng dà xià guó wáng
五年，辽复遣金吾卫上将军萧孝诚赍玉册金印，册为尚书令、大夏国王。
qián xìng yuán nián jiā chún chéng gōng chén
干兴元年，加纯诚功臣。
dé míng zì guī shùn yǐ lái měi suì dàn shèng jié dōng zhì jiē qiǎn yá xiào lái xiàn bù jué
德明自归顺以来，每岁旦、圣节、冬至皆遣牙校来献不绝。
ér měi jiā ēn cì guān gào zé yòu yǐ xí yī wǔ jīn lì zhī dài jīn huā yín xiá fù zhī yín shā luó pén hé qiān liǎng jǐn cǎi qiān pǐ jīn tu yín ān lè mǎ yì pǐ fù yǐ yīng fù qiǎn nèi chén jiù cì zhī
而每加恩赐官告，则又以袭衣五，金荔支带、金花银匣副之，银沙锣、盆、合千两，锦彩千匹，金涂银鞍勒马一匹，副以缨、复，遣内臣就赐之。
yòu qiǎn gé mén zhī hòu cì dōng fú jí bān yí tiān jù zhù lì
又遣阁门祗候赐冬服及颁《仪天具注历》。
míng nián gōng qìng zhōu róu yuǎn zhài
明年，攻庆州柔远砦。
xún jiǎn yáng chéng jí yǔ zhàn bù lì mìng cáo wěi wèi huán qìng qín zhōu yuán biān xún jiǎn ān fǔ shǐ yù bèi zhī
巡检杨承吉与战不利，命曹玮为环、庆、秦州缘边巡检安抚使御备之。
dé míng chéng huái yuǎn zhèn wèi xìng zhōu yǐ jū
德明城怀远镇为兴州以居。
rén zōng jí wèi jiā shàng shū lìng
仁宗即位，加尚书令。
dé míng qǔ sān xìng wèi mù shì shēng yuán hào miē mí shì shēng chéng yù é cáng qū huái shì shēng chéng wéi
德明娶三姓，卫慕氏生元昊，咩迷氏生成遇，讹藏屈怀氏生成嵬。
tiān shèng liù nián dé míng qiǎn zi yuán hào gōng gān zhōu bá zhī
天圣六年，德明遣子元昊攻甘州，拔之。
bā nián guā zhōu wáng yǐ qiān jì jiàng yú xià
八年，瓜州王以千骑降于夏。
huǒ xīng rù nán dòu
火星入南斗。
jiǔ nián shí yuè dé míng zú shí nián wǔ shí yī zhuī shì yuē guāng shèng huáng dì miào hào tài zōng mù hào jiā líng
九年十月，德明卒，时年五十一，追谥曰光圣皇帝，庙号太宗，墓号嘉陵。
sòng zèng tài shī shàng shū lìng jiān zhōng shū lìng yǐ shàng shū dù zhī yuán wài láng zhū chāng fú wèi jì diàn shǐ liù zhái fù shǐ nèi shì shěng nèi shì yā bān féng rén jùn fù zhī fù juàn qī bǎi pǐ bù sān bǎi pǐ fù yǐ shàng yùn yáng mǐ miàn
宋赠太师、尚书令兼中书令，以尚书度支员外郎朱昌符为祭奠使，六宅副使、内侍省内侍押班冯仁俊副之，赙绢七百匹、布三百匹，副以上酝、羊、米、面。
jiāng zàng cì wù chēng shì huáng tài hòu suǒ cì yì rú zhī
将葬，赐物称是，皇太后所赐亦如之。
dì yǔ huáng tài hòu chéng fú yú yuàn zhōng
帝与皇太后成服于苑中。
zi nǎng xiāo lì
子曩霄立。
nǎng xiāo běn míng yuán hào xiǎo zì wéi lǐ guó yǔ wèi xī wèi wéi fù guì wèi lǐ
曩霄本名元昊，小字嵬理，国语谓惜为"嵬"，富贵为"理"。
mǔ yuē huì cí dūn ài huáng hòu wèi mù shì
母曰惠慈敦爱皇后卫慕氏。
xìng xióng yì duō dà lüè shàn huì huà néng chuàng zhì wù shǐ
性雄毅，多大略，善绘画，能创制物始。
yuán miàn gāo zhǔn shēn cháng wǔ chǐ yú
圆面高准，身长五尺余。
shǎo shí hǎo yī cháng xiù fēi yī guān hēi guān pèi gōng shǐ cóng wèi bù zú zhāng qīng gài
少时好衣长袖绯衣，冠黑冠，佩弓矢，从卫步卒张青盖。
chū chéng mǎ yǐ èr qí yǐn bǎi yú qí zì cóng
出乘马，以二旗引，百余骑自从。
xiǎo fú tú xué tōng fán hàn wén zì àn shàng zhì fǎ lǜ cháng xié yě zhàn gē tài yǐ jīn jiàn jué
晓浮图学，通蕃汉文字，案上置法律，常携《野战歌》、《太乙金鉴诀》。
ruò guàn dú yǐn bīng xí pò huí hú yè luò gé kè hán wáng duó gān zhōu suì lì wèi huáng tài zǐ
弱冠，独引兵袭破回鹘夜洛隔可汗王，夺甘州，遂立为皇太子。
shù jiàn qí fù wú chén sòng fù zhé jiè zhī yuē wú jiǔ yòng bīng pí yǐ
数谏其父毋臣宋，父辄戒之曰："吾久用兵，疲矣。
wú zú sān shí nián yì jǐn qǐ cǐ sòng ēn yě bù kě fù
吾族三十年衣锦绮，此宋恩也，不可负。
yuán hào yuē yī pí máo shì chù mù fán xìng suǒ biàn
"元昊曰："衣皮毛，事畜牧，蕃性所便。
yīng xióng zhī shēng dāng wáng bà ěr hé jǐn qǐ wèi
英雄之生，当王霸耳，何锦绮为？
dé míng zú jí shòu tè jìn jiǎn jiào tài shī jiān shì zhōng dìng nán jūn jié dù xià yín suí yòu jìng děng zhōu guān chá chǔ zhì yā fán luò shǐ xī píng wáng yǐ gōng bù láng zhōng yáng gào wèi jīng jié guān gào shǐ lǐ bīn fù shǐ zhū yǔn zhōng fù zhī
"德明卒，即授特进、检校太师兼侍中、定难军节度、夏银绥宥静等州观察处置押蕃落使、西平王，以工部郎中杨告为旌节官告使，礼宾副使朱允中副之。
jì xí fēng míng hào lìng yǐ bīng fǎ lēi zhū bù
既袭封，明号令，以兵法勒诸部。
shǐ yī bái zhǎi shān zhān guān hóng lǐ guān dǐng hòu chuí hóng jié shòu zì hào wéi míng wú zǔ
始衣白窄衫，毡冠红里，冠顶后垂红结绶，自号嵬名吾祖。
fán liù rì jiǔ rì zé jiàn guān shǔ
凡六日、九日则见官属。
qí guān fēn wén wǔ bān yuē zhōng shū yuē shū mì yuē sān sī yuē yù shǐ tái yuē kāi fēng fǔ yuē yì wèi sī yuē guān jì sī yuē shòu nà sī yuē nóng tián sī yuē qún mù sī yuē fēi lóng yuàn yuē mó kān sī yuē wén sī yuàn yuē fán xué yuē hàn xué
其官分文武班，曰中书，曰枢密，曰三司，曰御史台，曰开封府，曰翊卫司，曰官计司，曰受纳司，曰农田司，曰群牧司，曰飞龙院，曰磨勘司，曰文思院，曰蕃学，曰汉学。
zì zhōng shū lìng zǎi xiàng shū shǐ dài fū shì zhōng tài wèi yǐ xià jiē fēn mìng fán hàn rén wèi zhī
自中书令、宰相、枢使、大夫、侍中、太尉已下，皆分命蕃汉人为之。
wén zī zé fú tóu xuē hù zǐ yī fēi yī
文资则幞头、𫖇笏、紫衣、绯衣；
wǔ zhí zé guān jīn tiè qǐ yún lòu guān yín tiè jiān jīn lǚ guān hēi qī guān yī zǐ xuán yī lán jīn tu yín shù dài chuí dié xiè pèi jiě jié zhuī duǎn dāo gōng shǐ dú mǎ chéng ní pí ān chuí hóng yīng dǎ kuà bó fú
武职则冠金帖起云镂冠、银帖间金缕冠、黑漆冠，衣紫旋衤兰，金涂银束带，垂蹀躞，佩解结锥、短刀、弓矢韣，马乘鲵皮鞍，垂红缨，打跨钹拂。
biàn fú zé zǐ zào dì xiù pán qiú zi huā xuán yī lán shù dài
便服则紫皂地绣盘球子花旋衤兰，束带。
mín shù qīng lǜ yǐ bié guì jiàn
民庶青绿，以别贵贱。
měi jǔ bīng bì lǜ bù zhǎng yǔ liè yǒu huò zé xià mǎ huán zuò yǐn gē xiān ér shí gè wèn suǒ jiàn zé qǔ qí zhǎng
每举兵，必率部长与猎，有获，则下马环坐饮，割鲜而食，各问所见，择取其长。
chū sòng gǎi yuán míng dào yuán hào bì fù huì chēng xiǎn dào yú guó zhōng
初，宋改元明道，元昊避父讳，称显道于国中。
jǐng yòu yuán nián suì gōng huán qìng lù shā lüě jū rén xià zhào yuē shù zhī
景祐元年，遂攻环庆路，杀掠居人，下诏约束之。
shì suì gǎi yuán kāi yùn yú yuè huò gào yǐ shí jìn bài wáng nián hào yě nǎi gǎi guǎng yùn
是岁，改元开运，逾月，或告以石晋败亡年号也，乃改广运。
yuán nián mǔ wèi mù shì sǐ qiǎn shǐ lái gào āi qǐ fù zhèn jūn dà jiàng jūn zuǒ jīn wú wèi shàng jiàng jūn yuán wài zhì tóng zhèng yuán
元年，母卫慕氏死，遣使来告哀，起复镇军大将军、左金吾卫上将军，员外置同正员。
yǐ nèi diàn chóng bān gé mén zhī hòu wáng zhōng yōng wèi zhì jì shǐ qǐ jū shè rén guō quàn wèi diào zèng jiān qǐ fù guān gào shǐ
以内殿崇班、阁门祗候王中庸为致祭使，起居舍人郭劝为吊赠兼起复官告使。
qìng zhōu róu yuǎn zhài fán bù xún jiǎn wéi tōng gōng pò hòu qiáo zhū bǎo yú shì yuán hào chēng bīng bào chóu
庆州柔远砦蕃部巡检嵬通攻破后桥诸堡，于是元昊称兵报仇。
yuán biān dōu xún jiǎn yáng zūn róu yuǎn zhài jiān yā lú xun yǐ bīng qī bǎi yǔ zhàn yú lóng mǎ lǐng bài jì
缘边都巡检杨遵、柔远砦监押卢训以兵七百与战于龙马岭，败绩。
huán qìng lù dōu jiān qí zōng ju zǒu mǎ chéng shòu zhào dé xuān níng zhōu dū jiān wáng wén yuán zhī cì jié yì fēng fú bīng fā zhí zōng ju jiǔ zhī shǐ fàng guī
环庆路都监齐宗矩、走马承受赵德宣、宁州都监王文援之，次节义峰，伏兵发，执宗矩，久之始放归。
èr nián jiā jiān zhōng shū lìng
二年，加兼中书令。
qiǎn qí lìng gōng sū nú r jiàng bīng èr wàn wǔ qiān gōng gū sī luō bài sǐ lüè jìn sū nú r bèi zhí
遣其令公苏奴儿将兵二万五千攻唃厮啰，败死略尽，苏奴儿被执。
yuán hào zì lǜ zhòng gōng māo niú chéng yī yuè bù xià
元昊自率众攻猫牛城，一月不下。
jì ér zhà yuē hé chéng kāi nǎi dà zòng shā lù
既而诈约和，城开，乃大纵杀戮。
yòu gōng qīng táng ān èr zōng gē dài xīng lǐng zhū chéng gū sī luō bù jiàng ān zǐ luō yǐ bīng jué guī lù yuán hào zhòu yè jiǎo zhàn èr bǎi yú rì zi luō bài suì qǔ guā shā sù sān zhōu
又攻青唐、安二、宗哥、带星岭诸城，唃厮啰部将安子罗以兵绝归路，元昊昼夜角战二百余日，子罗败，遂取瓜、沙、肃三州。
yuán hào jì hái yù nán qīn kǒng gū sī luō zhì qí hòu fù jǔ bīng gōng lán zhōu zhū qiāng qīn zhì mǎ xián shān zhù chéng fán chuān
元昊既还，欲南侵，恐唃厮啰制其后，复举兵攻兰州诸羌，侵至马衔山，筑城凡川。
yuán hào jì xī yǒu xià yín suí yòu jìng líng yán huì shèng gān liáng guā shā sù ér hóng dìng wēi lóng jiē jí bǎo zhèn hào zhōu réng jū xìng zhōu zǔ hé yī hè lán shān wèi gù
元昊既悉有夏、银、绥、宥、静、灵、盐、会、胜、甘、凉、瓜、沙、肃，而洪、定、威、龙皆即堡镇号州，仍居兴州，阻河依贺兰山为固。
shǐ dà jiàn guān yǐ wéi míng shǒu quán zhāng zhì zhāng jiàng yáng kuò xú mǐn zōng zhāng wén xiǎn bèi zhǔ móu yì yǐ zhōng dǐng chén diǎn wén shū yǐ chéng bū kè chéng shǎng dōu wò zhě duō rú dìng duō duō mǎ dòu wéi jí zhǔ bīng mǎ yě lì rén róng zhǔ fán xué
始大建官，以嵬名守全、张陟、张绛、杨廓、徐敏宗、张文显辈主谋议，以钟鼎臣典文书，以成逋、克成赏、都卧、〈者多〉如定、多多马窦、惟吉主兵马，野利仁荣主蕃学。
zhì shí èr jiān jūn sī wěi háo yòu fēn tǒng qí zhòng
置十二监军司，委豪右分统其众。
zì hé běi zhì wǔ xī ruò shān qī wàn rén yǐ bèi qì dān
自河北至午腊蒻山七万人，以备契丹；
hé nán hóng zhōu bái bào ān yán zhōu luó luò tiān dū wéi jīng shān děng wǔ wàn rén yǐ bèi huán qìng zhèn róng yuán zhōu
河南洪州、白豹、安盐州、罗落、天都、惟精山等五万人，以备环、庆、镇戎、原州；
zuǒ xiāng yòu zhōu lù wǔ wàn rén yǐ bèi fū yán lín fǔ
左厢宥州路五万人，以备鄜、延、麟、府；
yòu xiāng gān zhōu lù sān wàn rén yǐ bèi xī fān huí hé
右厢甘州路三万人，以备西蕃、回纥；
hè lán zhù bīng wǔ wàn líng zhōu wǔ wàn rén xìng zhōu xīng qìng fǔ qī wàn rén wèi zhèn shǒu zǒng wǔ shí yú wàn
贺兰驻兵五万、灵州五万人、兴州兴庆府七万人为镇守，总五十余万。
ér kǔ zhàn yǐ shān é shān é zhě héng shān qiāng píng xià bīng bù jí yě
而苦战倚山讹，山讹者，横山羌，平夏兵不及也。
xuǎn háo zú shàn gōng mǎ wǔ qiān rén dié zhí hào liù bān zhí yuè gěi mǐ èr shí
选豪族善弓马五千人迭直，号六班直，月给米二石。
tiě qí sān qiān fēn shí bù
铁骑三千，分十部。
fā bīng yǐ yín pái zhào bù zhǎng miàn shòu yuē shù
发兵以银牌召部长面受约束。
shè shí liù sī yú xìng zhōu yǐ zǒng shù wù
设十六司于兴州，以总庶务。
yuán hào zì zhì fán shū mìng yě lì rén róng yǎn yì zhī chéng shí èr juǎn zì xíng tǐ fāng zhěng lèi bā fēn ér huà pō chóng fù
元昊自制蕃书，命野利仁荣演绎之，成十二卷，字形体方整类八分，而画颇重复。
jiào guó rén jì shì yòng fán shū ér yì xiào jīng ěr yǎ sì yán zá zì wèi fán yǔ
教国人纪事用蕃书，而译《孝经》、《尔雅》、《四言杂字》为蕃语。
fù gǎi yuán dà qìng
复改元大庆。
sòng bǎo yuán yuán nián biǎo qiǎn shǐ yì wǔ tái shān gòng fó bǎo yù kuī hé dōng dào lù
宋宝元元年，表遣使诣五台山供佛宝，欲窥河东道路。
yǔ zhū háo shà xuè yuē xiān gōng fū yán yù zì dé jìng sài mén zhài chì chéng lù sān dào bìng rù suì zhù tán shòu cè jí huáng dì wèi shí nián sān shí
与诸豪歃血约先攻鄜延，欲自德靖、塞门砦、赤城路三道并入，遂筑坛受册，即皇帝位，时年三十。
qiǎn pān qī bù chāng lǐ mǎ qǐ diǎn bīng jí péng zi shān zì yì xī liáng fǔ cí shén
遣潘七布、昌里马乞点兵集蓬子山，自诣西凉府祠神。
míng nián qiǎn shǐ shàng biǎo yuē
明年，遣使上表曰：
chén zǔ zōng běn chū dì zhòu dāng dōng jìn zhī mò yùn chuàng hòu wèi zhī chū jī
臣祖宗本出帝胄，当东晋之末运，创后魏之初基。
yuǎn zǔ sī gōng dāng táng jì lǜ bīng zhěng nán shòu fēng cì xìng
远祖思恭，当唐季率兵拯难，受封赐姓。
zǔ jì qiān xīn zhī bīng yào shǒu wò qián fú dà jǔ yì qí xī jiàng zhū bù
祖继迁，心知兵要，手握干符，大举义旗，悉降诸部。
lín hé wǔ jùn bù xuán zhǒng ér guī
临河五郡，不旋踵而归；
yán biān qī zhōu xī cī jiān ér kè
沿边七州，悉差肩而克。
fù dé míng sì fèng shì jī miǎn cóng cháo mìng
父德明，嗣奉世基，勉从朝命。
zhēn wáng zhī hào sù gǎn yú bān xuān
真王之号，夙感于颁宣；
chǐ tǔ zhī fēng xiǎn méng yú gē liè
尺土之封，显蒙于割裂。
chén ǒu yǐ kuáng fěi zhì xiǎo fán wén zì gǎi dà hàn yì guān
臣偶以狂斐，制小蕃文字，改大汉衣冠。
yì guān jì jiù wén zì jì xíng lǐ yuè jì zhāng qì yòng jì bèi tǔ bō tǎ tǎ zhāng yè jiāo hé mò bù cóng fú
衣冠既就，文字既行，礼乐既张，器用既备，吐蕃、塔塔、张掖、交河，莫不从伏。
chēng wáng zé bù xǐ cháo dì zé shì cóng fú còu lǚ qī shān hū qí jǔ fú yuàn yī gāi zhī tǔ dì jiàn wèi wàn shèng zhī bāng jiā
称王则不喜，朝帝则是从，辐辏屡期，山呼齐举，伏愿一垓之土地，建为万乘之邦家。
yú shí zài ràng mí huáng qún jí yòu pò shì bù dé yǐ xiǎn ér xíng zhī
于时再让靡遑，群集又迫，事不得已，显而行之。
suì yǐ shí yuè shí yī rì jiāo tán bèi lǐ wèi shì zǔ shǐ wén běn wǔ xìng fǎ jiàn lǐ rén xiào huáng dì guó chēng dà xià nián hào tiān shòu lǐ fǎ yán zuò
遂以十月十一日郊坛备礼，为世祖始文本武兴法建礼仁孝皇帝，国称大夏，年号天授礼法延祚。
fú wàng huáng dì bì xià ruì zhé chéng rén kuān cí jí wù xǔ yǐ xī jiāo zhī de cè wèi nán miàn zhī jūn
伏望皇帝陛下，睿哲成人，宽慈及物，许以西郊之地，册为南面之君。
gǎn jié yú yōng cháng dūn huān hǎo
敢竭愚庸，常敦欢好。
yú lái yàn wǎng rèn chuán lín guó zhī yīn
鱼来雁往，任传邻国之音；
dì jiǔ tiān cháng yǒng zhèn biān fāng zhī huàn
地久天长，永镇边方之患。
zhì chéng lì kěn yǎng sì dì shù
至诚沥恳，仰俟帝俞。
jǐn qiǎn nǔ shè é jí nǐ sī mèn wò pǔ lìng jì wéi yá nǎi fèng biǎo yǐ wén
谨遣弩涉俄疾、你斯闷、卧普令济、嵬崖妳奉表以闻。
zhào xuē duó guān jué hù shì jiē bǎng yú biān mù rén néng qín yuán hào ruò zhǎn shǒu xiàn zhě jí wéi dìng nán jūn jié dù shǐ
诏削夺官爵、互市，揭榜于边，募人能擒元昊若斩首献者，即为定难军节度使。
yòu qiǎn hè yǒng nián jī màn shū nà jīng jié jí suǒ shòu chì gào zhì shén míng xiá liú guī ráng zú ér qù
又遣贺永年赍嫚书，纳旌节及所授敕告置神明匣，留归娘族而去。
kāng dìng yuán nián huán qìng lù qián xiá gāo jì lóng zhī qìng zhōu zhāng chóng jùn gōng hòu qiáo ér róu yuǎn zhài zhǔ wǔ yīng rù zì běi mén bá zhī
康定元年，环庆路钤辖高继隆、知庆州张崇俊攻后桥，而柔远砦主武英入自北门，拔之。
wèi jǐ xià rén gōng jīn míng zhài zhí dōu jiān li shì bīn fù zǐ
未几，夏人攻金明砦，执都监李士彬父子。
pò ān yuǎn sài mén yǒng píng zhū zhài wéi yán zhōu shè fú sān chuān kǒu zhí liú píng shí yuán sūn fu yǎn liú fā shí xùn děng
破安远、塞门、永平诸砦，围延州，设伏三川口，执刘平、石元孙、傅偃、刘发、石逊等。
yòu gōng zhèn róng jūn bài liú jì zōng li wěi bīng wǔ qiān
又攻镇戎军，败刘继宗、李纬兵五千。
huán qìng bù shǔ rèn fú rù bái bào chéng fén qí jī jù pò sì shí yī zú
环庆部署任福入白豹城，焚其积聚，破四十一族。
qìng lì yuán nián èr yuè gōng wèi zhōu bī huái yuǎn chéng
庆历元年二月，攻渭州，逼怀远城。
hán qí jiào xún biān zhì gāo píng jǐn fā zhèn róng bīng jí mù yǒng shì de wàn rén mìng xíng yíng zǒng guǎn rèn fú děng bìng jī zhī dōu jiān sāng yì wèi qián fēng qián xiá zhū guān dōu jiān wǔ yīng jì zhī
韩琦徼巡边至高平，尽发镇戎兵及募勇士得万人，命行营总管任福等并击之，都监桑怿为前锋，钤辖朱观、都监武英继之。
fú shēn lìng chí zhòng qí xī sù sān chuān xià rén yǐ guò huái yuǎn dōng nán
福申令持重，其夕宿三川，夏人已过怀远东南。
yì rì zhū jūn niè qí hòu
翌日，诸军蹑其后。
xi lù xún jiǎn cháng dǐng liú sù yǔ xià rén duì lěi yú zhāng jiā bǎo yì yǐ qí bīng qù zhī
西路巡检常鼎、刘肃与夏人对垒于张家堡，怿以骑兵趣之。
fú fēn bīng xī yǔ yì wèi yī jūn zhūn hǎo shuǐ chuān
福分兵，夕与怿为一军，屯好水川。
chuān yǔ néng jiā chuān gé zài lǒng shān wài guān yīng wèi yī jūn zhūn lóng luò chuān xiāng lí wǔ lǐ
川与能家川隔在陇山外，观、英为一军，屯笼洛川，相离五里。
qī yǐ míng rì huì bīng bù shǐ xià rén yī qí dùn rán yǐ xiàn qí fú zhōng yǐ
期以明日会兵，不使夏人一骑遁，然已陷其伏中矣。
yuán hào zì jiāng jīng bīng shí wàn yíng yú chuān kǒu hòu zhě yán xià rén yǒu zhài shù bù duō bīng yì jìn
元昊自将精兵十万，营于川口，候者言夏人有砦，数不多，兵益进。
jié dàn fú yǔ yì xún hǎo shuǐ chuān xī qù wèi zhì yáng mù lóng chéng wǔ lǐ yǔ xià jūn yù
诘旦，福与怿循好水川西去，未至羊牧隆城五里，与夏军遇。
yì wèi xiān fēng jiàn dào bàng zhì shù yín ní hé fēng xí jǐn mì zhōng yǒu dòng yuè shēng yí mò gǎn fā fú zhì fā zhī nǎi xuán shào jiā gē bǎi yú zì hé zhōng qǐ pán fēi jūn shàng
怿为先锋，见道傍置数银泥合，封袭谨密，中有动跃声，疑莫敢发，福至发之，乃悬哨家鸽百余，自合中起，盘飞军上。
yú shì xià bīng sì hé yì xiān fàn zhōng jūn jì zhī zì chén zhì wǔ hān zhàn
于是夏兵四合，怿先犯，中军继之，自辰至午酣战。
zhèn zhōng hū shù bào lǎo qí zhǎng èr zhàng yú yì děng mò cè
阵中忽树鲍老旗，长二丈余，怿等莫测。
jì ér bào lǎo huī yòu zé yòu fú chū huī zuǒ zé zuǒ fú chū yì ér xí zhī sòng shī dà bài
既而鲍老挥右则右伏出，挥左则左伏出，翼而袭之，宋师大败。
yì liú sù jí fú zi huái liàng jiē zhàn méi
怿、刘肃及福子怀亮皆战没。
xiǎo xiào liú jìn quàn fú zì bá fú bù tīng lì zhàn sǐ
小校刘进劝福自拔，福不听，力战死。
chū wèi zhōu dū jiān zhào jīn jiāng wǎ tíng sāi qí bīng sān qiān yú wèi zhū jiāng hòu jì
初，渭州都监赵津将瓦亭塞骑兵三千余为诸将后继。
shì rì zhū guān wǔ yīng bīng huì néng jiā chuān yǔ xià rén yù zhèn hé wáng guī zì yáng mù lóng chéng yǐ tún bīng sì qiān wǔ bǎi rén zhù guān lüè zhèn zhèn jiān bù kě dòng yīng zhòng shāng bù néng chū jūn zhàn
是日，朱观、武英兵会能家川与夏人遇，阵合，王珪自羊牧隆城以屯兵四千五百人助观略阵，阵坚不可动，英重伤，不能出军战。
zì wǔ zhì shēn xià jūn yì zhì dōng zhèn bù bīng dà kuì zhòng suì bēn
自午至申，夏军益至，东阵步兵大溃，众遂奔。
guī yīng jīn jí cān jūn gěng fu duì jiāng li jiǎn dōu jiān li yǔ xiǎng liú jūn jiē sǐ yú zhèn
珪、英、津及参军耿傅、队将李简、都监李禹享、刘均皆死于阵。
guān yǐ qiān yú rén bǎo mín yuán fā shǐ sì shè huì mù xià jūn yǐn qù
观以千余人保民垣，发矢四射，会暮，夏军引去。
jiàng xiào shì zú sǐ zhě wàn sān bǎi rén guān yòu zhèn dòng
将校士卒死者万三百人，关右震动。
jūn xū rì guǎng sān sī gào bù zú rén zōng wèi zhī gàn shí sòng xiáng qǐng xiū tóng guān yǐ bèi chōng tū
军须日广，三司告不足，仁宗为之旰食，宋庠请修潼关以备冲突。
qiū xià rén zhuǎn gōng hé dōng jí lín fǔ bù néng xià nǎi yǐn bīng gōng fēng zhōu chéng gū wú yuán suì jù zhī
秋，夏人转攻河东，及麟、府，不能下，乃引兵攻丰州，城孤无援，遂据之；
yòu pò níng yuǎn zhài zhūn yào hài jué lín fǔ xiǎng dào
又破宁远砦，屯要害，绝麟、府饷道。
yáng xié shǐ qǐng qì hé wài bǎo hé hé jīn dì bù xǔ
杨偕始请弃河外，保合河津，帝不许。
huì zhāng gāng guǎn gōu lín fǔ jūn mǎ shì pò zhī yú bǎi zǐ yòu pò zhī yú tù máo chuān gāng zhù shí yú zhà hé wài shǐ gù
会张亢管勾麟府军马事，破之于柏子，又破之于兔毛川，亢筑十余栅，河外始固。
yuán hào suī shù shèng rán sǐ wáng chuāng yí zhě xiāng bàn rén kùn yú diǎn jí cái lì bù gěi guó zhōng wèi shí bù rú zhī yáo yǐ yuàn zhī
元昊虽数胜，然死亡创痍者相半，人困于点集，财力不给，国中为"十不如"之谣以怨之。
yuán hào nǎi guī sài mén zhài zhǔ gāo yán dé yīn qǐ hé zhī yán zhōu fàn zhòng yān wéi shū chén huò fú yǐ yù zhī
元昊乃归塞门砦主高延德，因乞和，知延州范仲淹为书陈祸福以喻之。
yuán hào shǐ qí qīn xìn yě lì wàng róng fù shū yǔ yóu màn
元昊使其亲信野利旺荣复书，语犹嫚。
zhī yán zhōu páng jí yán xià jìng shǔ shí jia qiě hàn yuán hào sī nà kuǎn suì lìng zhī bǎo ān jūn liú zhěng yù wàng róng yán gōng fāng chí líng xià bīng tǎng nèi fù dāng yǐ xī píng máo tǔ fēn cè zhī
知延州庞籍言，夏境鼠食稼，且旱，元昊思纳款，遂令知保安军刘拯谕旺荣言："公方持灵、夏兵，倘内附，当以西平茅土分册之。
zhī qīng jiàn chéng zhǒng shì héng yòu qiǎn wáng sōng yǐ zǎo jí huà guī wéi shū zhì là wán zhōng yí wàng róng yù yǐ zǎo guī zhī yì yù yuán hào de zhī yí wàng róng
"知青涧城种世衡又遣王嵩以枣及画龟为书置蜡丸中遗旺荣，谕以早归之意，欲元昊得之，疑旺荣。
wàng róng de zhī xiào yuē zhǒng shǐ jūn yì zhǎng yǐ hé wéi cǐ ér xì yé
旺荣得之笑曰："种使君亦长矣，何为此儿戏耶！
qiú sōng jiào zhōng suì yú
"囚嵩窖中岁余。
zhī wèi zhōu wáng yán zǒng guǎn gé huái mǐn shǐ sēng fǎ chún chí shū wǎng ér wàng róng nǎi chū sōng yǔ jiào liàn shǐ li wén guì zhì qīng jiàn chéng zì yán yòng bīng yǐ lái zī yòng kùn fá rén qíng biàn yú hé
知渭州王沿、总管葛怀敏使僧法淳持书往，而旺荣乃出嵩与教练使李文贵至青涧城，自言用兵以来，资用困乏，人情便于和。
jí yí qí kuǎn wú jūn liú zhī shù yuè
籍疑其款吾军，留之数月。
èr nián fù dà rù zhàn yú dìng chuān sòng shī dà bài gé huái mǐn sǐ zhī
二年，复大入，战于定川，宋师大败，葛怀敏死之。
zhí dǐ wèi zhōu dà fén lüě ér qù
直抵渭州，大焚掠而去。
zhào jí zhāo nà jí qiǎn wén guì hái
诏籍招纳，籍遣文贵还。
yuè yú yuán hào shǐ wén guì yǔ wáng sōng yǐ qí chén wàng róng qí dì wàng lìng wéi míng huán wò yù zhèng sān rén shū yì hé rán qū qiáng bù kěn xuē tiě hào qiě yún rú rì fāng zhōng zhǐ kě shùn tiān xi xíng ān kě nì tiān dōng xià
月余，元昊使文贵与王嵩以其臣旺荣、其弟旺令、嵬名环、卧誉诤三人书议和，然屈强不肯削僣号，且云"如日方中，止可顺天西行，安可逆天东下。
jí yǐ qí yán wèi fú nǎi lìng zì qǐng ér zhào jí fù shū xǔ zhī
"籍以其言未服，乃令自请，而诏籍复书许之。
míng nián qiǎn liù zhái shǐ yī zhōu cì shǐ hè cóng xù yǔ wén guì jù lái yóu chēng nán bāng ní dìng guó wū zú shàng shū fù dà sòng huáng dì gēng míng nǎng xiāo ér bù chēng chén
明年，遣六宅使伊州刺史贺从勖与文贵俱来，犹称男邦泥定国兀卒上书父大宋皇帝，更名曩霄而不称臣。
wū zú jí wú zǔ yě rú kè hán hào
兀卒，即吾祖也，如可汗号。
yì zhě yǐ wéi gǎi wú zǔ wèi wū zú tè yǐ wǔ wán cháo tíng bù kě xǔ
议者以为改吾祖为兀卒，特以侮玩朝廷，不可许。
zhào qiǎn shào liáng zuǒ zhāng shì yuán zhāng zi shì wáng zhèng lún gèng wǎng yì qiě xǔ fēng cè wèi xià guó zhǔ ér yuán hào yì qiǎn rú dìng yù shě zhāng yán shòu yáng shǒu sù jì lái
诏遣邵良佐、张士元、张子奭、王正伦更往议，且许封册为夏国主，而元昊亦遣如定、聿舍、张延寿、杨守素继来。
sì nián shǐ shàng shì biǎo yán liǎng shī hé hǎo suì lì qī nián lì shì zì jīn yuàn cáng méng fǔ
四年，始上誓表言："两失和好，遂历七年，立誓自今，愿藏盟府。
qí qián rì suǒ lüè jiàng xiào mín hù gè bù fù hái
其前日所掠将校民户，各不复还。
zì cǐ yǒu biān rén táo wáng yì wú de xí zhú
自此有边人逃亡，亦毋得袭逐。
chén jìn yǐ běn guó chéng zhài jìn nà cháo tíng qí kǎo lǎo lián dāo nán ān chéng píng gù dì jí tā biān jìng fán hàn suǒ jū qǐ huà zhōng wèi jiè yú nèi tīng zhù chéng bǎo
臣近以本国城砦进纳朝廷，其栲栳、镰刀、南安、承平故地及他边境蕃汉所居，乞画中为界，于内听筑城堡。
fán suì cì yín qǐ juàn chá èr shí wǔ wàn wǔ qiān qǐ rú cháng shù chén bù fù yǐ tā xiāng gān
凡岁赐银、绮、绢、茶二十五万五千，乞如常数，臣不复以他相干。
qǐ bān shì zhào gài yù shì shì zūn shǒu yǒng yǐ wéi hǎo
乞颁誓诏，盖欲世世遵守，永以为好。
tǎng jūn qīn zhī yì bù cún huò chén zǐ zhī xīn yū biàn shǐ zōng sì bù yǒng zǐ sūn lí yāng
倘君亲之义不存，或臣子之心渝变，使宗祀不永，子孙罹殃。
zhào dá yuē zhèn lín zhì sì hǎi kuò de wàn lǐ xī xià zhī tǔ shì yǐ wéi zuò
"诏答曰："朕临制四海，廓地万里，西夏之土，世以为胙。
jīn nǎi nà zhōng huǐ jiù biǎo yú xìn shì zhì zhī rì yuè yào zhī guǐ shén jí zhū zǐ sūn wú yǒu yū biàn
今乃纳忠悔咎，表于信誓，质之日月，要之鬼神，及诸子孙，无有渝变。
shēn fù kěn zhì zhèn shén jiā zhī
申复恳至，朕甚嘉之。
fǔ yuè lái shì yī jiē rú yuē
俯阅来誓，一皆如约。
shí èr yuè qiǎn shàng shū cí bù yuán wài láng zhāng zi shì chōng cè lǐ shǐ dōng tóu gòng fèng guān gé mén zhī hòu zhāng shì yuán fù zhī
"十二月，遣尚书祠部员外郎张子奭充册礼使，东头供奉官、阁门祗候张士元副之。
réng cì duì yī huáng jīn dài yín ān lè mǎ yín èr wàn liǎng juàn èr wàn pǐ chá sān wàn jīn
仍赐对衣、黄金带、银鞍勒马、银二万两、绢二万匹、茶三万斤。
cè yǐ qī shū zhú jiǎn jí yǐ tiān xià lè jǐn
册以漆书竹简，籍以天下乐锦。
jīn tu yín yìn fāng èr cùn yī fēn wén yuē xià guó zhǔ yìn jǐn shòu tú jīn yín pái
金涂银印，方二寸一分，文曰"夏国主印"，锦绶，涂金银牌。
yuán cè fǎ wù jiē yín zhuāng jīn tu fù yǐ zǐ xiù
缘册法物，皆银装金涂，覆以紫绣。
yuē chēng chén fèng zhēng shuò gǎi suǒ cì chì shū wèi zhào ér bù míng xǔ zì zhì guān shǔ
约称臣，奉正朔，改所赐敕书为诏而不名，许自置官属。
shǐ zhì jīng jiù yì mào mài yàn zuò duǒ diàn
使至京，就驿贸卖，宴坐朵殿。
shǐ zhì qí guó xiāng jiàn yòng bīn kè lǐ
使至其国，相见用宾客礼。
zhì què chǎng yú bǎo ān jūn jí gāo píng zhài dì bù tōng qīng yán
置榷场于保安军及高平砦，第不通青盐。
rán sòng měi qiǎn shǐ wǎng guǎn yú yòu zhōu zhōng bù fù zhì xìng líng ér yuán hào dì qí guó zhōng zì ruò yě
然宋每遣使往，馆于宥州，终不复至兴、灵，而元昊帝其国中自若也。
shì suì liáo jiā shān bù luò dāi r zú bā bǎi hù guī yuán hào xìng zōng zé hái yuán hào bù qiǎn
是岁，辽夹山部落呆儿族八百户归元昊，兴宗责还，元昊不遣。
suì qīn jiāng qí bīng shí wàn chū jīn sù chéng dì tiān qí wáng mǎ bù jūn dà yuán shuài jiāng qí qī qiān chū nán lù hán guó wáng jiàng bīng liù wàn chū běi lù sān lù jì hé cháng qū
遂亲将骑兵十万出金肃城，弟天齐王马步军大元帅将骑七千出南路，韩国王将兵六万出北路，三路济河长驱。
xìng zōng rù xià jìng sì bǎi lǐ bú jiàn dí jù dé shèng sì nán bì yǐ dài
兴宗入夏境四百里，不见敌，据得胜寺南壁以待。
bā yuè wǔ rì hán guó wáng zì hè lán běi yǔ yuán hào jiē zhàn shù shèng zhī
八月五日，韩国王自贺兰北与元昊接战，数胜之。
liáo bīng zhì zhě rì yì xià nǎi qǐng hé tuì shí lǐ hán guó wáng bù cóng
辽兵至者日益，夏乃请和，退十里，韩国王不从。
rú shì tuì zhě sān fán bǎi yú lǐ yǐ měi tuì bì zhě qí de liáo mǎ wú suǒ shí yīn xǔ hé
如是退者三，凡百余里矣，每退必赭其地，辽马无所食，因许和。
xià nǎi qiān yán yǐ lǎo qí shī ér liáo zhī mǎ yì bìng yīn jí gōng zhī suì bài fù gōng nán bì xìng zōng dà bài
夏乃迁延，以老其师，而辽之马益病，因急攻之，遂败，复攻南壁，兴宗大败。
rù nán shū wáng xiāo xiào yǒu zhài qín qí hú tū gū fù mǎ xìng zōng cóng shù qí zǒu yuán hào zòng qí qù
入南枢王萧孝友砦，擒其鹘突姑驸马，兴宗从数骑走，元昊纵其去。
yuán hào wǔ yuè wǔ rì shēng guó rén yǐ qí rì xiāng qìng hè yòu yǐ sì mèng shuò wèi jié
元昊五月五日生，国人以其日相庆贺，又以四孟朔为节。
fán wǔ qǔ yī yuē dà liáo xīng píng gōng zhǔ èr yuē xuān mù huì wén huáng hòu méi cáng shì shēng liàng zuò sān yuē xiàn chéng huáng hòu yě lì shì sì yuē fēi méi kǒu yí shì wǔ yuē suǒ shì
凡五娶，一曰大辽兴平公主，二曰宣穆惠文皇后没藏氏，生谅祚，三曰宪成皇后野力氏，四曰妃没〈口移〉氏，五曰索氏。
yuán hào yǐ qìng lì bā nián zhēng yuè cú nián sì shí liù
元昊以庆历八年正月殂，年四十六。
zài wèi shí qī nián gǎi yuán kāi yùn yī nián guǎng yùn èr nián dà qìng èr nián tiān shòu lǐ fǎ yán zuò shí yī nián
在位十七年，改元开运一年，广运二年，大庆二年，天授礼法延祚十一年。
shì yuē wǔ liè huáng dì miào hào jǐng zōng mù hào tài líng
谥曰武烈皇帝，庙号景宗，墓号泰陵。
sòng qiǎn kāi fēng fǔ pàn guān shàng shū cí bù yuán wài láng cáo yǐng shū wèi jì diàn shǐ liù zhái shǐ dá zhōu cì shǐ shān bǎo xìn wèi diào wèi shǐ cì juàn yī qiān pǐ bù wǔ bǎi duān yáng bǎi kǒu miàn mǐ gè bǎi shí jiǔ bǎi píng
宋遣开封府判官、尚书祠部员外郎曹颖叔为祭奠使，六宅使、达州刺史邓保信为吊慰使，赐绢一千匹、布五百端、羊百口、面米各百石、酒百瓶。
jí zàng réng cì juàn yī qiān wǔ bǎi pǐ yú rú chū fù
及葬，仍赐绢一千五百匹，余如初赙。
zǐ liàng zuò lì
子谅祚立。
liàng zuò jǐng zōng cháng zi yě xiǎo zì níng lìng gē guó yǔ wèi huan jiā wèi níng lìng
谅祚，景宗长子也，小字宁令哥，国语谓"欢嘉"为"宁令"。
liǎng chà hé míng yě mǔ yuē xuān mù huì wén huáng hòu méi cáng shì cóng yuán hào chū liè zhì cǐ ér shēng liàng zuò suì míng yān
两岔，河名也，母曰宣穆惠文皇后没藏氏，从元昊出猎，至此而生谅祚，遂名焉。
yǐ qìng lì qī nián dīng hài èr yuè liù rì shēng bā nián wù zǐ zhēng yuè fāng qī suì jí wèi
以庆历七年丁亥二月六日生，八年戊子正月，方期岁即位。
sì yuè qiǎn shàng shū xíng bù yuán wài láng rèn zhuān chōng cè lǐ shǐ gòng bèi kù fù shǐ sòng shǒu yuē chōng fù shǐ cè liàng zuò wèi xià guó zhǔ
四月，遣尚书刑部员外郎任颛充册礼使，供备库副使宋守约充副使，册谅祚为夏国主。
jiā yòu yuán nián mǔ méi cáng shì hōng qiǎn zǔ rú wéi duō yù zé qìng táng jí xú shùn qīng lái gào āi zhào yǐ jí xián xiào lǐ féng hào jiǎ shàng shū xíng bù láng zhōng zhí shǐ guǎn wèi diào wèi shǐ wén sī fù shǐ zhāng wéi qīng jiǎ wén sī shǐ fù zhī nǎi xiàn yí liú mǎ tuo yǐ xiè
嘉祐元年，母没藏氏薨，遣祖儒嵬多、聿则庆唐及徐舜卿来告哀，诏以集贤校理冯浩假尚书刑部郎中、直史馆为吊慰使，文思副使张惟清假文思使副之，乃献遗留马驼以谢。
liàng zuò yòu yǎng yú mǔ zú é páng é páng yīn zhuān guó zhèng
谅祚幼养于母族讹庞，讹庞因专国政。
chū lín zhōu xi chéng zhěn pì nì yuē hóng lóu xià kàn qū yě hé qí wài jù xià jìng shàng qī shí lǐ ér tián yú lì hòu duō rù é páng suì dōng qīn bù yǐ
初，麟州西城枕睥睨曰红楼，下瞰屈野河，其外距夏境尚七十里，而田腴利厚，多入讹庞，岁东侵不已。
zhì gēng huò shí zhé tún bīng hé xī jīng lüè shǐ páng jí měi jiè biān jiāng shǐ wú dé guò qū yě hé rán suǒ jù qū yě hé yóu èr shí lǐ
至耕获时，辄屯兵河西，经略使庞籍每戒边将使毋得过屈野河，然所距屈野河犹二十里。
guǎn gōu jūn mǎ sī gǔ kuǐ jiǎo xún jiàn suǒ qīn tián shāo guò dū biān lì lín zhōu shǒu wáng liàng jù shǐ yǐ shì wén
管勾军马司贾逵徼循，见所侵田，稍过督边吏，麟州守王亮惧，始以事闻。
zhào yǐ diàn zhí zhāng ān shì gǔ ēn wèi tóng xún jiǎn jīng zhì zhī
诏以殿直张安世、贾恩为同巡检经制之。
é páng yàn rán fú gé pò zhī zé gé dòu huǎn zhī zé guī gēng jīng lüè sī qiǎn shǐ hái suǒ qīn tián é páng zhuān wèi làn yán wú guī yì
讹庞晏然弗革，迫之则格斗，缓之则归耕，经略司遣使还所侵田，讹庞专为滥言，无归意。
jiā yòu èr nián suì tuán bīng sù jìng shàng
嘉祐二年，遂团兵宿境上。
dǎi sān yuè zēng zhì shù wàn rén shǒu jiāng liǎn bīng fú yǔ zhàn
逮三月，增至数万人，守将敛兵弗与战。
zhī lín zhōu wǔ kān zhù bǎo yú hé xī yǐ wéi bǎo zhàng
知麟州武戡筑堡于河西，以为保障。
yì jì xìng
役既兴，
kān lǜ jiāng lì wǎng àn shì
戡率将吏往按视，
yù xià rén yú shā shǔ làng
遇夏人于沙鼠浪，
kān yǔ guǎn gōu guō ēn děng yù zhǐ
戡与管勾郭恩等欲止，
ér zǒu mǎ chéng shòu huáng dào yuán yǐ yán xié zhī
而走马承受黄道元以言胁之，
suì yè jìn zhì wò niú fēng
遂夜进至卧牛峰，
jiàn fēng jǔ
见烽举，
qiě gǔ shēng
且鼓声，
dào yuán yóu bù xìn
道元犹不信，
bǐ míng
比明，
zhì hū lǐ duī
至忽里堆，
yǔ xià rén xiāng qù cái shù shí bù
与夏人相去才数十步，
suì hé zhàn
遂合战。
zì dàn zhì shí shí xià rén sì miàn hé jī zhòng dà kuì kān zǒu ēn yǔ dào yuán jí bīng mǎ jiān yā liú qìng děng bèi zhí
自旦至食时，夏人四面合击，众大溃，戡走，恩与道元及兵马监押刘庆等被执。
ān fǔ sī qiǎn li sī dào sūn zhào wǎng yì jiāng shì ér é páng ào bù tīng
安抚司遣李思道、孙兆往议疆事，而讹庞骜不听。
jiǔ zhī tài yuán fǔ dài zhōu bīng mǎ qián xiá sū ān jìng de xià guó lǚ níng yè làng liāo lí lái hé yì nǎi zhù hòu jiǔ gēng xīn biān jìn yào yǐ wéi yuē zé ba hé shì zì cǐ shǐ dìng
久之，太原府、代州兵马钤辖苏安静得夏国吕宁、拽浪撩黎来合议，乃筑堠九，更新边禁，要以违约则罢和市，自此始定。
liàng zuò jì é páng zhuān huò gào é páng jiāng pàn liàng zuò tǎo shā zhī yí qí zú
谅祚忌讹庞专，或告讹庞将叛，谅祚讨杀之，夷其族。
yǐ ér qǐng qù fán lǐ cóng hàn yí
已而请去蕃礼，从汉仪。
jiā yòu liù nián shàng shū zì yán mù zhōng guó yì guān míng nián dāng yǐ cǐ yíng shǐ zhě
嘉祐六年，上书自言慕中国衣冠，明年当以此迎使者。
zhào xǔ zhī
诏许之。
míng nián yòu gǎi xi shòu jiān jūn sī wèi bǎo tài jūn shí zhōu jiān jūn sī wèi jìng sāi jūn wéi zhōu jiān jūn sī wèi xiáng yòu jūn zuǒ xiāng jiān jūn sī wèi shén yǒng jūn
明年，又改西寿监军司为保泰军，石州监军司为静塞军，韦州监军司为祥祐军，左厢监军司为神勇军。
qiǎn rén xiàn fāng wù chēng xuān huī nán yuàn shǐ zhào yù fēi péi chén suǒ yí chēng jiè qí tiě nǐ shǐ zūn shì zhào
遣人献方物，称宣徽南院使，诏谕非陪臣所宜称，戒其僣拟，使遵誓诏。
biǎo qiú tài zōng yù zhì shī zhāng lì shū shí běn qiě jìn mǎ wǔ shí pǐ qiú jiǔ jīng táng shǐ cè fǔ yuán guī jí sòng zhèng zhì cháo hè yí zhào cì jiǔ jīng hái suǒ xiàn mǎ
表求太宗御制诗章隶书石本，且进马五十匹，求《九经》、《唐史》、《册府元龟》及宋正至朝贺仪，诏赐《九经》，还所献马。
zhì píng chū qiú fù què chǎng bù xǔ
治平初，求复榷场，不许。
jì ér qiǎn wú zōng děng lái hè yīng zōng jí wèi zhào lìng mén jiàn shǐ zhě bù cóng
既而遣吴宗等来贺英宗即位，诏令门见，使者不从。
zhì shùn tiān mén qiě yù pèi yú jí yí wù zì cóng yǐn bàn gāo yi jìn zhī bù kě liú zhǐ jiù zhì yī xī jué qí gòng kuì
至顺天门，且欲佩鱼及仪物自从，引伴高宜禁之，不可，留止厩置一夕，绝其供馈。
zōng yǔ bù xùn yi zhé zhī shǐ rú gù shì liáng jiǔ nǎi tīng rù
宗语不逊，宜折之，使如故事，良久，乃听入。
jí cì shí diàn mén yòu su yú yā bàn zhāng jìn zhào mìng hái fù yán zhōu yǔ yi biàn
及赐食殿门，又诉于押伴张觐，诏命还赴延州与宜辨。
zōng dù lǐ qū bù fù zhì duì
宗度理屈，不复置对。
suì zhào liàng zuò chéng yuē zhī
遂诏谅祚惩约之。
qiū xià rén chū bīng qín fèng jīng yuán chāo shú hù rǎo biān sài gōng jiàn shǒu shā lüě rén chù yǐ wàn jì
秋，夏人出兵秦凤、泾原，抄熟户，扰边塞弓箭手，杀掠人畜以万计。
chéng kān wáng sù sūn zhǎng qīng yù ān zhū zú shǒu lǐng fáng yòu xié sàn pàn
程戡、王素、孙长卿谕安诸族首领，防诱胁散叛。
qiǎn wén sī fù shǐ wáng wú jì jī zhào wèn zhī liàng zuò qiān yán fú shòu yǐ ér yīn hè zhèng shǐ lì mào xiān xiàn biǎo guī zuì sòng biān lì
遣文思副使王无忌赍诏问之，谅祚迁延弗受，已而因贺正使荔茂先献表，归罪宋边吏。
sān nián suì dà jǔ gōng dà shùn chéng fēn bīng wéi róu yuǎn zhài shāo qū qǐ cūn zhà duàn mù lǐng zhōu bīng shú hù fán guān zhào míng hé jī tuì zhī
三年，遂大举攻大顺城，分兵围柔远砦，烧屈乞村，栅段木岭，州兵、熟户、蕃官赵明合击退之。
qiǎn xī jīng zuǒ cáng kù fù shǐ hé cì gōng jí zhī
遣西京左藏库副使何次公诘之。
sān yuè nǎi xiàn fāng wù xiè zuì cì juàn wǔ bǎi pǐ yín wǔ bǎi liǎng
三月，乃献方物谢罪，赐绢五百匹、银五百两。
shén zōng jí wèi nǎi qiǎn nèi diàn chóng bān wèi zǎo cì yǐ zhì píng sān nián dōng fú yín juàn
神宗即位，乃遣内殿崇班魏璪赐以治平三年冬服、银绢。
gòng bèi kù fù shǐ gāo zūn yù gào āi bìng yǐ yīng zōng qiǎn liú wù cì zhī
供备库副使高遵裕告哀，并以英宗遣留物赐之。
qiū xià guó qiǎn shǐ fèng wèi jí jìn zhù shān líng
秋，夏国遣使奉慰及进助山陵。
dōng zhǒng è qǔ suí zhōu yīn fā bīng yè yǎn wéi míng shān zhàng xié jiàng zhī
冬，种谔取绥州，因发兵夜掩嵬名山帐，胁降之。
liàng zuò nǎi zhà wèi huì yì yòu zhī bǎo ān jūn yáng dìng dōu xún jiǎn shì qí zhēn děng shā zhī biān lì yǐ wén mìng hán qí zhī yǒng xīng jūn jīng lüè xī fāng
谅祚乃诈为会议，诱知保安军杨定、都巡检侍其臻等杀之，边吏以闻，命韩琦知永兴军，经略西方。
liàng zuò gù sòng shā dìng zhě liù zhái shǐ li chóng guì yòu shì jìn hán dào shàn jí lǔ qù dìng zǐ zhòng tōng
谅祚锢送杀定者六宅使李崇贵、右侍禁韩道善及虏去定子仲通。
shí èr yuè liàng zuò cú nián èr shí yī
十二月，谅祚殂，年二十一。
zài wèi èr shí nián gǎi yuán yán sì níng guó yī nián tiān yòu chuí shèng sān nián fú shèng chéng dào sì nián duǒ dōu liù nián gǒng huà wǔ nián
在位二十年，改元延嗣宁国一年，天祐垂圣三年，福圣承道四年，奲都六年，拱化五年。
shì yuē zhāo yīng huáng dì miào hào yì zōng mù hào ān líng
谥曰昭英皇帝，庙号毅宗，墓号安陵。
zi bǐng cháng lì
子秉常立。