wài guó èr
◎外国二
xià guó xià
○夏国下
bǐng cháng yì zōng zhī zhǎng zǐ mǔ yuē gōng sù zhāng xiàn huáng hòu liáng shì
秉常，毅宗之长子，母曰恭肃章宪皇后梁氏。
zhì píng sì nián dōng jí wèi shí nián qī suì liáng tài hòu shè zhèng
治平四年冬即位，时年七岁，梁太后摄政。
xī níng yuán nián sān yuè qiǎn xīn hé běi zhuǎn yùn shǐ xíng bù láng zhōng xuē zōng dào děng lái gào āi shén zōng wèn shā yáng dìng shì zōng dào yán shā rén zhě xiān yǐ zhí sòng zhī yǐ nǎi cì zhào wèi zhī
熙宁元年三月，遣新河北转运使、刑部郎中薛宗道等来告哀，神宗问杀杨定事，宗道言杀人者先已执送之矣，乃赐诏慰之。
bìng yù lìng shàng dà shǒu lǐng shù rén xìng míng dāng jué lù zhī sì chóng guì zhì jí xíng cè lǐ
并谕令上大首领数人姓名，当爵禄之，俟崇贵至，即行册礼。
jí chóng guì zhì yún dìng fèng shǐ liàng zuò cháng bài chēng chén qiě xǔ yǐ guī yán biān shú hù liàng zuò yí zhī bǎo jiàn bǎo jiàn jí jīn yín wù
及崇贵至，云定奉使谅祚，常拜称臣，且许以归沿边熟户，谅祚遗之宝剑、宝鉴及金银物。
chū dìng zhī guī shàng qí jiàn jiàn ér nì qí jīn yín yán liàng zuò kě cì dì xǐ suì zhuó zhī bǎo ān
初，定之归，上其剑、鉴而匿其金银，言谅祚可刺，帝喜，遂擢知保安。
jì ér xià rén shī suí zhōu yǐ wéi dìng mài jǐ gù shā zhī
既而夏人失绥州，以为定卖己，故杀之。
zhì shì shì lù dì báo chóng guì děng zuì ér xuē dìng guān méi qí tián zhái wàn jì
至是事露，帝薄崇贵等罪而削定官，没其田宅万计。
èr nián èr yuè qiǎn hé nán jiān mù shǐ liú háng děng cè bǐng cháng wèi xià guó zhǔ
二年二月，遣河南监牧使刘航等册秉常为夏国主。
sān yuè xià rén rù qín zhōu xiàn liú gōu bǎo shā fàn yuàn
三月，夏人入秦州，陷刘沟堡，杀范愿。
jì ér jìn shì biǎo qǐ bān shì zhào jí qǐng yǐ ān yuǎn sài mén èr zhài yì suí zhōu
既而进誓表，乞班誓诏，及请以安远、塞门二砦易绥州。
chū cháo yì yù guān jué xià zhī shǒu lǐng jì fēn qí shì guō kuǐ yǐ wéi bǐ bì bù shòu zhào qiě bǐ jì gōng shùn yi bù yǐ dà xìn bù dàng yòu zhī yǐ lì
初，朝议欲官爵夏之首领，计分其势，郭逵以为彼必不受诏，且彼既恭顺，宜布以大信，不当诱之以利。
bǐng cháng guǒ bù fèng zhào qiǎn dōu luō zhòng jìn lái yán yuē shàng fāng yǐ xiào zhì tiān xià nài hé fǎn jiào xiǎo guó zhī chén pàn qí jūn zāi
秉常果不奉诏，遣都罗重进来言曰："上方以孝治天下，奈何反教小国之臣叛其君哉！
yú shì qián yì suì ba
"于是前议遂罢。
nǎi cì shì zhào ér suí zhōu dài de èr zhài nǎi hái
乃赐誓诏，而绥州待得二砦乃还。
xià zhǔ shòu cè ér èr zhài bù guī qiě yù xiān de suí zhōu qiǎn wǎng méng é yǐ shì zhào lái yán
夏主受册而二砦不归，且欲先得绥州，遣罔萌讹以誓诏来言。
jí zhào gāo wǎng jiāo dì méng é duì yǐ cháo tíng běn yù de èr zhài dì jiè fēi suǒ yuē
及赵高往交地，萌讹对以朝廷本欲得二砦，地界非所约。
gāo yuē ruò rán ān yuǎn sài mén èr qiáng xū ěr ān yòng zhī
高曰："若然，安远、塞门二墙墟耳，安用之！
suì ba zhào chéng suí zhōu
"遂罢，诏城绥州。
bā yuè biǎo qǐng qù hàn yí fù yòng fán lǐ cóng zhī
八月，表请去汉仪，复用蕃礼，从之。
shí yuè qiǎn shǐ lái xiè fēng cè
十月，遣使来谢封册。
sān nián wǔ yuè xià rén hào shí wàn zhù nào é bǎo
三年五月，夏人号十万，筑闹讹堡。
zhī qìng zhōu li fù guī hé fán hàn bīng cái sān qiān bī qiǎn piān jiàng li xìn liú fu zhǒng yǒng děng chū zhàn xìn děng su yǐ zhòng guǎ bù dí fù guī wēi yǐ jié zhì qīn huà zhèn tú fāng lüè shòu zhī bīng jìn suì dà bài
知庆州李复圭合蕃、汉兵才三千，逼遣偏将李信、刘甫、种咏等出战，信等诉以众寡不敌，复圭威以节制，亲画阵图方略授之，兵进，遂大败。
fù guī jù yù zì jiě jí zhí xìn děng ér qǔ qí tú lüè mìng zhōu guān li zhāo yòng hé yǐ gù wéi jié zhì yǒng yǔ sǐ yù zhōng zhǎn xìn fu pèi liú guō guì
复圭惧，欲自解，即执信等而取其图略，命州官李昭用劾以故违节制，咏庾死狱中，斩信、甫，配流郭贵。
fù chū bīng qióng zhōu bǎo yè rù lán làng hé shì lüè lǎo yòu shù bǎi
复出兵邛州堡，夜入栏浪、和市，掠老幼数百；
yòu xí jīn tāng ér xià rén yǐ qù wéi shā qí lǎo yòu yī èr bǎi rén yǐ gōng gào jié ér biān yuàn dà qǐ yǐ
又袭金汤，而夏人已去，惟杀其老幼一二百人，以功告捷，而边怨大起矣。
bā yuè xià rén suì dà jǔ rù huán qìng gōng dà shùn chéng róu yuǎn zhài lì yuán bǎo huái ān zhèn dōng gǔ xi gǔ èr zhài yè lè zhèn
八月，夏人遂大举入环庆，攻大顺城、柔远砦、荔原堡、淮安镇、东谷西谷二砦、业乐镇。
bīng duō zhě hào èr shí wàn shǎo zhě bù xià yī èr wàn zhūn yú lín jù qìng zhōu sì shí lǐ yóu qí zhì chéng xià jiǔ rì nǎi tuì
兵多者号二十万，少者不下一二万，屯榆林，距庆州四十里，游骑至城下，九日乃退。
qián xiá guō qìng gāo mǐn wèi qìng zōng qín bó děng sǐ zhī
钤辖郭庆、高敏、魏庆宗、秦勃等死之。
sì nián zhēng yuè zhǒng è móu qǔ héng shān lǐng bīng xiān chéng luō wù jìn zhù yǒng lè chuān shǎng bū lǐng èr zhài
四年正月，种谔谋取横山，领兵先城啰兀，进筑永乐川、赏逋岭二砦。
fēn qiǎn dōu jiān zhào pú yàn dá zhù fǔ níng gù chéng jí fēn huāng duī sān quán tǔ hún chuān kāi guāng lǐng jiā lú chuān sì zhài yǔ hé dōng lù xiū zhù gè xiāng qù sì shí yú lǐ
分遣都监赵璞、燕达筑抚宁故城，及分荒堆三泉、吐浑川、开光岭、葭芦川四砦与河东路修筑，各相去四十余里。
èr yuè xià rén lái gōng shùn níng zhài fù wéi fǔ níng zhé jì shì gāo yǒng néng děng yōng bīng zhù xì fú tú qù fǔ níng zhǐ chǐ luō wù bīng shì shàng wán
二月，夏人来攻顺宁砦，复围抚宁，折继世、高永能等拥兵驻细浮图，去抚宁咫尺，啰兀兵势尚完。
zhǒng è zài suí dé jié zhì zhū jūn wén xià rén zhì máng rán shī cuò yù zuò shū zhào yàn dá zhàn bù bù néng xià bǐ gù zhuǎn yùn pàn guān li nán gōng tì sì bù yǐ
种谔在绥德节制诸军，闻夏人至，茫然失措，欲作书召燕达，战怖不能下笔，顾转运判官李南公涕泗不已。
yú shì xīn zhù zhū bǎo xī xiàn jiàng shì qiān yú rén jiē méi
于是新筑诸堡悉陷，将士千余人皆没。
chū cháo yì yǐ è xīn zhù luō wù chéng qù suí dé bǎi yú lǐ piān liáng xiǎn xiá nán yú kuì xiǎng qiě chéng zhōng wú jǐng quán qiǎn li píng zhāng jǐng xiàn wǎng shì zhī wèi zhì ér fǔ níng xiàn suì zhào qì luō wù chéng
初，朝议以谔新筑啰兀城，去绥德百余里，偏梁险狭，难于馈饷，且城中无井泉，遣李评、张景宪往视之，未至而抚宁陷，遂诏弃啰兀城。
wǔ yuè yàn dá yǐ shù zú zī zhòng guī zì luō wù wèi xià rén yāo jī dá duō shī wáng
五月，燕达以戍卒辎重归自啰兀，为夏人邀击，达多失亡。
jiǔ yuè xià qiǎn shǐ rù gòng qiě yǐ èr zhài yì suí zhōu qǐ rú jiù yuē zhào bù yǔn
九月，夏遣使入贡，且以二砦易绥州，乞如旧约，诏不允。
wǔ nián zhēng yuè xià qián xiá jié shèng wèi lín zhōu bù jiāng wáng wén yù zhàn jiàng shòu gòng fèng guān
五年正月，夏钤辖结胜为麟州步将王文郁战降，授供奉官。
jiǔ zhī móu cuàn guī shì jué zhào tīng qí qù
久之，谋窜归，事觉，诏听其去。
liù yuè xià rén hái lì yuán bǎo táo bèi shú hù wéi tōng děng qī shí bā rén
六月，夏人还荔原堡逃背熟户嵬通等七十八人。
rùn qī yuè qiǎn bù jiàng jǐng sī lì wáng cún yǐ jīng yuán bīng chū nán lù wáng sháo yóu dōng gǔ jìng qū wǔ shèng wèi zhì shí yú lǐ féng xià rén zhàn suì zhì qí chéng xiā yào qì chéng yè dùn dà shǒu lǐng qū sā sì wáng ā nán kē chū bēn nǎi chéng wǔ shèng
闰七月，遣部将景思立、王存以泾原兵出南路，王韶由东谷径趋武胜，未至十余里，逢夏人战，遂至其城，瞎药弃城夜遁，大首领曲撒四王阿南珂出奔，乃城武胜。
shí èr yuè qiǎn shǐ jìn mǎ shú dà zàng jīng zhào cì zhī ér hái qí mǎ
十二月，遣使进马赎《大藏经》，诏赐之而还其马。
bā nián sān yuè xià rén yǐ suǒ fán hàn bù dào rén chù tóu nán jiè zhě dié xī hé jīng lüè sī qǐng gāo tài wèi fù sān chà bǎo huì yì dié chēng dà ān èr nián
八年三月，夏人以索蕃、汉部盗人畜投南界者，牒熙河经略司请高太尉赴三岔堡会议，牒称大安二年。
nǎi zhào fū yán jīng lüè sī lìng dié yòu zhōu wèn wàng chēng nián hào qiě dié fēi qí dì fēn biān chén huì yì jiē wéi yuè shēng shì shì bì xià zhǔ bù zhī qǐng wèn zhī
乃诏鄜延经略司，令牒宥州问妄称年号，且牒非其地分边臣会议，皆违越生事，是必夏主不知，请问之。
xià rén jìn fèng shān líng hòu qī zhào lìng xiān zhì yǒng hòu líng shè jì hòu zhì quē fèng wèi
夏人进奉山陵后期，诏令先至永厚陵设祭后至阙奉慰。
dì wèi fǔ chén yuē yuán hào xī tiě hào qiǎn shǐ shàng biǎo chēng chén qí cí yóu xùn
帝谓辅臣曰："元昊昔僣号，遣使上表称臣，其辞犹逊。
cháo tíng bù xiān jí qí suǒ yǐ rán ér jù jué zhī zòng biān mín fán bù tǎo lǔ gù yuán hào cháng zì wèi wéi zhū qiāng suǒ lì bù dé cí cháo tíng bu de ming bù dé yǐ ér biàn
朝廷不先诘其所以然而遽绝之，纵边民蕃部讨虏，故元昊尝自谓为诸羌所立不得辞，朝廷不得命，不得已而变。
xī shī jí zhàn zhé bài tiān xià sāo rán rén zōng huǐ zhī
西师亟战辄败，天下骚然，仁宗悔之。
dāng yuán hào tiě shū lái dú jiàn guān wú yù wèi nán yǐ zhōng guó pàn chén chù zhī huò kě shāo yì yǐ míng hào yì zhě jiē yǐ wéi bù rán zú kùn zhōng yuán ér hòu suì cì fēng cè wèi xià guó zhǔ liáng kě xī zāi
当元昊僣书来，独谏官吴育谓难以中国叛臣处之，或可稍易以名号，议者皆以为不然，卒困中原，而后岁赐，封册为夏国主，良可惜哉！
yuán fēng èr nián liù yuè xià rén zì mǎn táng chuān rù dà huì píng shā fáng tián rén mǎ bīng guān li pǔ děng bī zhú chū sài
元丰二年六月，夏人自满堂川入大会平，杀防田人马，兵官李浦等逼逐出塞。
jiǔ yuè suí dé bǎ jié yáng yǒng qìng shēng jiǎo xún biān ér yǎn qǔ fán bù shǒu jí zhà yán zhǎn fàn biān rén zhào huǐ yǒng qìng chū shēn wén zì sòng xī jīng biān guǎn
九月，绥德把截杨永庆声徼循边而掩取蕃部首级，诈言斩犯边人，诏毁永庆出身文字，送西京编管。
sì nián sì yuè yǒu li jiāng jūn qīng zhě běn qín rén shuō bǐng cháng yǐ hé nán de guī sòng guó mǔ zhī zhī suì zhū qīng ér duó bǐng cháng zhèng
四年四月，有李将军清者，本秦人，说秉常以河南地归宋，国母知之，遂诛清而夺秉常政。
fū yán zǒng guǎn zhǒng è nǎi shū bǐng cháng yù shì guó nèi luàn yí xīng shī wèn zuì cǐ qiān zǎi yī shí zhī huì
鄜延总管种谔乃疏秉常遇弑，国内乱，宜兴师问罪，此千载一时之会。
dì rán zhī suì qiǎn wáng zhōng zhèng wǎng fū yán huán qìng chēng zhào mù jìn bīng cóng zhě jiāng zhī
帝然之，遂遣王中正往鄜延、环庆，称诏募禁兵，从者将之。
zhào xī hé li xiàn děng yǐ bǐng cháng jiàn qiú dà jǔ zhēng xià
诏熙河李宪等，以秉常见囚，大举征夏；
jí zhào yù xià guó wéi míng zhū bù shǒu lǐng néng bá shēn zì guī jí xiāng shuài gòng zhū guó chóu dāng chóng qí jué shǎng gǎn yǒu wéi jù zhě zhū jiǔ zú
及诏谕夏国嵬名诸部首领，能拔身自归及相率共诛国仇，当崇其爵赏，敢有违拒者诛九族。
bā yuè zhōng zhèng jí è yán jīng yuán huán qìng huì bīng qǔ líng zhōu fù tǎo xìng zhōu lín fǔ fū yán xiān huì xià zhōu qǔ huái zhōu dù huì xìng zhōu
八月，中正及谔言泾原、环庆会兵取灵州，复讨兴州，麟府、鄜延先会夏州，取怀州渡会兴州。
xiàn zǒng qī jūn jí dǒng zhān bīng sān wàn zhì xīn shì chéng yù xià rén zhàn bài zhī
宪总七军及董毡兵三万，至新市城，遇夏人，战败之。
wáng zhōng zhèng chū lín zhōu mà cí zì yán dài huáng dì qīn zhēng tí bīng liù wàn cái xíng shù lǐ jí zòu yǐ rù xià jìng zhūn bái cǎo píng jiǔ rì bù jìn
王中正出麟州，祃辞自言代皇帝亲征，提兵六万，才行数里，即奏已入夏境，屯白草平九日不进。
huán qìng jīng lüè shǐ gāo zūn yù jiāng bù qí bā wàn qī qiān jīng yuán zǒng guǎn liú chāng zuò jiāng zú wǔ wàn chū qìng zhōu è jiāng fū yán jí jī nèi bīng jiǔ wàn sān qiān chū suí dé chéng
环庆经略使高遵裕将步骑八万七千、泾原总管刘昌祚将卒五万出庆州，谔将鄜延及畿内兵九万三千出绥德城。
jiǔ yuè è wéi mǐ zhī xià rén lái jiù zhàn yú wú dìng chuān dà pò zhī zhǎn shǒu wǔ qiān jí
九月，谔围米脂，夏人来救，战于无定川，大破之，斩首五千级。
shí yuè suì kè mǐ zhī jiàng shǒu jiāng lìng fēn é yù jìn gōng shí zhōu
十月，遂克米脂，降守将令分讹遇，进攻石州。
zhōng zhèng yǐ hé dōng jūn dù wú dìng hé xún shuǐ běi xíng de jiē shā shī shì mǎ duō xiàn méi suì jì è qū xià zhōu ér mín jiē kuì jūn wú suǒ de
中正以河东军渡无定河，循水北行，地皆沙湿，士马多陷没，遂继谔趋夏州，而民皆溃，军无所得。
zūn yù zhì qīng yuǎn jūn gōng líng zhōu xià rén jué huáng hé guàn yíng fù chāo jué xiǎng dào shì zú dòng nì sǐ yú bīng cái wàn sān qiān rén suì guī
遵裕至清远军，攻灵州，夏人决黄河灌营，复抄绝饷道，士卒冻溺死，余兵才万三千人，遂归。
xià rén zhuī zhàn jiàng guān shù píng sǐ zhī
夏人追战，将官俞平死之。
zhōng zhèng zhì yòu zhōu nài wáng jǐng liáng jǐn shì zú sǐ wáng zhě yǐ èr wàn nǎi yǐn jūn hái
中正至宥州奈王井，粮尽，士卒死亡者已二万，乃引军还。
è bīng wú shí huì dà xuě sǐ suì kuì rù sāi zhě cái sān wàn rén
谔兵无食，会大雪死，遂溃，入塞者才三万人。
chāng zuò yù xià rén yú mó qí ài xià zhī jù zhě èr sān wàn rén chāng zuò nǎi fēn bīng dù hú lú hé duó qí ài yǔ tǒng jūn guó mǔ dì liáng dài wáng zhàn suì dà pò zhī
昌祚遇夏人于磨脐隘，夏之拒者二三万人，昌祚乃分兵渡葫芦河，夺其隘，与统军国母弟梁大王战，遂大破之。
xiàn yíng yú tiān dū shān xià fén xià zhī nán móu nèi diàn bìng qí guǎn kù zhuī xí qí tǒng jūn rén duō kǒu líng dīng bài zhī qín bǎi rén suì bān shī
宪营于天都山下，焚夏之南牟内殿并其馆库，追袭其统军仁多〈口夌〉丁，败之，擒百人，遂班师。
jīng yuán zǒng bīng shì jìn lǔ fú péng sūn hù kuì xiǎng zhì míng shā chuān yǔ xià rén sān zhàn bài jì
泾原总兵侍禁鲁福、彭孙护馈饷至鸣沙川，与夏人三战，败绩。
chū xià rén wén sòng dà jǔ liáng tài hòu wèn cè yú tíng zhū jiāng shǎo zhě jǐn qǐng zhàn yī lǎo jiāng dú yuē bù xū jù zhī dàn jiān bì qīng yě zòng qí shēn rù jù jìn bīng yú líng xià ér qiǎn qīng jì chāo jué qí kuì yùn dà bīng wú shí kě bù zhàn ér kùn yě
初，夏人闻宋大举，梁太后问策于廷，诸将少者尽请战，一老将独曰："不须拒之，但坚壁清野，纵其深入，聚劲兵于灵、夏而遣轻骑抄绝其馈运，大兵无食，可不战而困也。
liáng hòu cóng zhī sòng shī zú wú gōng
"梁后从之，宋师卒无功。
wǔ nián zhēng yuè liáo shǐ zhuō zhōu yí shū yún xià guó lái chēng sòng bīng qǐ wú míng bù cè shì duān
五年正月，辽使涿州遗书云："夏国来称，宋兵起无名，不测事端。
shén zōng bào yǐ xià guó zhǔ shòu sòng fēng jué zuó biān chén yán bǐng cháng jiàn wèi mǔ dǎng qiú rǔ bǐ lìng yí wèn shì duān qí tóng wù bù bào
"神宗报以"夏国主受宋封爵，昨边臣言，秉常见为母党囚辱，比令移问事端，其同恶不报。
jì yòu yǐn bīng shù wàn qīn fàn wǒ biān jiè yì dāng yǒu zhēng
继又引兵数万侵犯我边界，义当有征。
jīn bǐ yǐ lǚ zāo bài nǜ gù qiǎn shǐ guǐ qíng chén lù yì zài jiān èr xiǎng bǐ bì yǐ xī chá
今彼以屡遭败衄，故遣使诡情陈露，意在间贰，想彼必以悉察。
xià rén wén cǐ suì bù zhì
"夏人闻此，遂不至。
wǔ yuè shěn kuò qǐng chéng gǔ wū yán chéng yǐ bāo héng shān shǐ xià rén bù dé jué shā mò
五月，沈括请城古乌延城以包横山，使夏人不得绝沙漠。
suì qiǎn jǐ shì zhōng xú xǐ nèi shì yā bān li shùn jǔ wǎng yì
遂遣给事中徐禧、内侍押班李舜举往议。
xǐ fù qǐng yú yín xià yòu zhī jiè zhù yǒng lè chéng
禧复请于银、夏、宥之界筑永乐城。
yǒng lè yī shān wú shuǐ quán dú zhǒng è jí yán bù kě xǐ lǜ zhū jiāng jìng chéng zhī cì míng yín chuān zhài
永乐依山无水泉，独种谔极言不可，禧率诸将竟城之，赐名银川砦；
xǐ děng hái mǐ zhī yǐ bīng wàn rén shǔ qū zhēn shǒu zhī
禧等还米脂，以兵万人属曲珍守之。
yǒng lè jiē yòu zhōu fù héng shān xià rén bì zhēng zhī dì
永乐接宥州，附横山，夏人必争之地。
xǐ děng jì chéng qù jiǔ rì xià rén lái gōng zhēn shǐ bào xǐ nǎi xié li shùn jǔ lái yuán ér xià bīng zhì zhě hào sān shí wàn xǐ dēng chéng xi wàng bú jiàn qí jì sòng jūn shǐ jù
禧等既城去，九日，夏人来攻，珍使报禧，乃挟李舜举来援，而夏兵至者号三十万，禧登城西望，不见其际，宋军始惧。
yì rì xià bīng jiàn bī xǐ nǎi yǐ qī wàn zhèn chéng xià zuò qiáo mén zhí huáng qí lìng zhòng yuē shì wú qí jìn zhǐ
翌日，夏兵渐逼，禧乃以七万阵城下，坐谯门，执黄旗令众曰："视吾旗进止！
xià rén zòng tiě qí dù hé huò yuē cǐ hào tiě yào zǐ dāng qí bàn jì jī zhī nǎi kě yǒu chěng de dì zé qí fēng bù kě dāng yě
"夏人纵铁骑渡河，或曰："此号'铁鹞子'，当其半济击之，乃可有逞，得地则其锋不可当也。
xǐ bù tīng
"禧不听。
tiě qí jì jì zhèn dàng chōng tū dà bīng cóng zhī xǐ shī bài jì
铁骑既济，震荡冲突，大兵从之，禧师败绩。
jiàng xiào kòu wěi li sī gǔ gāo shì cái xià yǎn chéng bó gǔ jí shǐ chén shí yú bèi shì zú bā bǎi yú rén jǐn méi
将校寇伟、李思古、高世才、夏俨、程博古及使臣十余辈、士卒八百余人尽没。
zhào li xiàn zhāng shì ju wǎng yuán jí lìng kuò qiǎn rén yǔ yuē tuì jūn dāng hái yǒng lè de
诏李宪、张世矩往援，及令括遣人与约退军，当还永乐地。
xià rén jìn qīn jí xiàn mén kuì guī chéng zhě jué shuǐ zhài wéi dào yǐ dēng xià rén yīn zhī bēn guī yú chéng zhě sān wàn rén jiē méi
夏人进侵，及县门，溃归城者，决水砦为道以登，夏人因之，奔归于城者三万人皆没。
xià bīng wéi zhī zhě hòu shù lǐ yóu qí lüè mǐ zhī
夏兵围之者厚数里，游骑掠米脂。
jiàng shì zhòu yè xuè zhàn chéng zhōng fá shuǐ yǐ shù rì záo jǐng bù dé quán kě sǐ zhě dà bàn kuò děng yuán bīng jí kuì yùn jiē wèi xià dà bīng suǒ gé
将士昼夜血战，城中乏水已数日，凿井不得泉，渴死者大半，括等援兵及馈运皆为夏大兵所隔。
xià rén hū zhēn lái jiǎng hé lǚ zhěng jǐng sī yì xiāng jì ér xíng xià rén kūn sī yì qiú zhī ér chéng wéi zhě yǐ jiā xún yǐ
夏人呼珍来讲和，吕整、景思义相继而行，夏人髡思义囚之，而城围者已浃旬矣。
yè bàn xià bīng huán chéng jí gōng chéng suì xiàn
夜半，夏兵环城急攻，城遂陷。
gāo yǒng néng zhàn méi xǐ shùn jǔ yùn shǐ li jì jiē sǐ yú luàn bīng wéi qū zhēn wáng chén li pǔ lǚ zhěng luǒ xiǎn zǒu miǎn fán bù zhǐ huī mǎ guì dú shì sǐ chí dāo shā shù shí rén ér méi
高永能战没，禧、舜举、运使李稷皆死于乱兵，惟曲珍、王湛、李浦、吕整裸跣走免，蕃部指挥马贵独誓死持刀杀数十人而没。
shì yì yě sǐ zhě jiàng xiào shù bǎi rén shì zú yì fū èr shí yú wàn xià rén nǎi yào bīng mǐ zhī chéng xià ér hái
是役也，死者将校数百人，士卒、役夫二十余万，夏人乃耀兵米脂城下而还。
sòng zì xī níng yòng bīng yǐ lái fán de jiā lú wú bǎo yì hé mǐ zhī fú tú sài mén liù bǎo ér líng zhōu yǒng lè zhī yì guān jūn shú qiāng yì bǎo sǐ zhě liù shí wàn rén qián sù yín juàn yǐ wàn shù zhě bù kě shèng jì
宋自熙宁用兵以来，凡得葭芦、吴保、义合、米脂、浮图、塞门六堡，而灵州、永乐之役，官军、熟羌、义保死者六十万人，钱、粟、银、绢以万数者不可胜计。
dì lín cháo tòng dào ér xià rén yì kùn bì
帝临朝痛悼，而夏人亦困弊。
xià xī nán dū tǒng mǎo xīng wéi míng jì nǎi yí shū liú chāng zuò yuē
夏西南都统、昴星嵬名济乃移书刘昌祚曰：
zhōng guó zhě lǐ yuè zhī suǒ cún ēn xìn zhī suǒ chū dòng zhǐ yóu wéi bì shì yú zhèng
中国者，礼乐之所存，恩信之所出，动止猷为，必适于正。
ruò nǎi tīng wū shòu jiān sì zhà qióng bīng qīn rén zhī tǔ jiāng cán rén zhī lí shù shì guāi zhōng guó zhī tǐ wèi wài bāng zhī xiū
若乃听诬受间，肆诈穷兵，侵人之土疆，残人之黎庶，是乖中国之体，为外邦之羞。
zuó zhě cháo tíng bào xìng jiá bīng dà qióng qīn tǎo gài tiān zi yǔ biān chén zhī yì wèi xià guó fāng shǒu xiān shì yi chū bù yú wǔ lù jìn bīng yī jǔ kě dìng
昨者朝廷暴兴甲兵，大穷侵讨，盖天子与边臣之议，为夏国方守先誓，宜出不虞，五路进兵，一举可定。
gù qù nián yǒu líng zhōu zhī yì jīn qiū yǒu yǒng lè zhī zhàn rán jiào qí shèng fù yǔ qián rì zhī yì wèi hé rú zāi
故去年有灵州之役，今秋有永乐之战，然较其胜负，与前日之议，为何如哉！
cháo tíng yú xià guó fēi bù jīng yíng zhī wǔ lù jìn tǎo zhī cè zhū biān sì náo zhī móu jiē cháng yòng zhī yǐ
朝廷于夏国，非不经营之，五路进讨之策，诸边肆挠之谋，皆尝用之矣。
zhī jiǎo xìng zhī wú chéng gù zhōng yú lè tiān shì xiǎo zhī dào
知徼幸之无成，故终于乐天事小之道。
kuàng xià guó tí fēng yī wàn lǐ dài jiǎ shù shí wàn nán yǒu yú tián zuò wǒ huān lín běi yǒu dà yàn wèi wǒ qiáng yuán ruò chéng jiàn sì biàn jué lì jìng dòu suī shí nián qǐ de xiū zāi
况夏国提封一万里，带甲数十万，南有于阗作我欢邻，北有大燕为我强援，若乘间伺便，角力竞斗，虽十年岂得休哉！
jí niàn tiān mín wú gū
即念天民无辜，
shòu cǐ tú tàn zhī kǔ
受此涂炭之苦，
guó zhǔ zì xiàn fá zhī hòu
国主自见伐之后，
sù yè sī niàn
夙夜思念，
wèi zì zǔ zōng zhī shì
为自祖宗之世，
shì zhōng guó zhī lǐ wú huò kuī
事中国之礼无或亏，
gòng pìn bù gǎn dài
贡聘不敢怠，
ér biān lì xìng gōng
而边吏幸功，
shàng cōng zhì huò
上聪致惑，
zǔ zōng zhī méng jì zǔ
祖宗之盟既阻，
jūn chén zhī fēn bù jiāo
君臣之分不交，
cún wáng zhī jī
存亡之机，
fā bù xuán zhǒng
发不旋踵，
cháo tíng qǐ bù xù zāi
朝廷岂不恤哉！
zhì yú lǔ guó zhī yōu bù zài zhuān yú duò shì zhī biàn shēng yú yáng gǎn
至于鲁国之忧，不在颛臾，隋室之变，生于杨感。
cǐ jiē míng gōng de yú xiōng zhōng bù dài yán ér hòu yù
此皆明公得于胸中，不待言而后喻。
jīn tiān xià dǎo chuí zhī wàng zhèng zài yīng cái hé bù jìn dǎng yán bì xié yì shǐ cháo tíng yǔ xià guó huān hǎo rú chū shēng mín zhòng jiàn tài píng qǐ dú xià guó zhī xìng nǎi tiān xià zhī xìng yě
今天下倒垂之望，正在英才，何不进谠言，辟邪议，使朝廷与夏国欢好如初，生民重见太平，岂独夏国之幸，乃天下之幸也。
chāng zuò shàng qí shū dì yù dá zhī
昌祚上其书，帝喻答之。
liù nián èr yuè xià rén dà jǔ wéi lán zhōu yǐ duó xī guān mén qián xiá wáng wén yù jí sǐ shì qī bǎi yè zhuì chéng ér xià chí duǎn bīng tū yíng suì bá qù
六年二月，夏人大举围兰州，已夺西关门，钤辖王文郁集死士七百，夜缒城而下，持短兵突营，遂拔去。
wǔ yuè fù lái wéi jiǔ rì dà zhàn shì jìn wéi jìn sǐ zhī nǎi jiě qù
五月，复来，围九日，大战，侍禁韦禁死之，乃解去。
rùn liù yuè qiǎn shǐ mó gè miē mí qǐ yù lái gòng biǎo yuē xià guó lèi de xī fān mù zhēng wáng zǐ shū chēng nán cháo yǔ xià guó jiāo zhàn suì jiǔ shēng líng tú dú yù nǐ tōng hé
闰六月，遣使谟个、咩迷乞遇来贡，表曰："夏国累得西蕃木征王子书，称南朝与夏国交战岁久，生灵荼毒，欲拟通和。
yuán xià guó xiān céng qǐng suǒ qīn jiāng tǔ bù cóng
缘夏国先曾请所侵疆土，不从；
yǐ cǐ wèi biàn qīng xǔ
以此未便轻许。
xī fān zài qiǎn shǐ sàn rù chāng jùn dān xīng děng dào guó chēng nán cháo yǔ yán jì huì dàn dāng qiǎn shǐ jī biǎo zì lìng yǐn fù nán cháo
西蕃再遣使散入昌郡、丹星等到国，称南朝语言计会，但当遣使赍表，自令引赴南朝。
qiē niàn chén zì lì shì yǐ lái gòng fèng cháo tíng wú suǒ kuī dài zhì yú jìn suì yóu shén huān hé
切念臣自历世以来，贡奉朝廷，无所亏怠，至于近岁尤甚欢和。
bù yì xiān rén wū jiān cháo tíng tè qǐ dà bīng qīn duó jiāng tǔ chéng zhài yīn cí gòu yuàn suì zhì jiāo bīng
不意𪫺人诬间，朝廷特起大兵，侵夺疆土城砦，因兹构怨，岁致交兵。
jīn qǐ cháo tíng shì yǐ dà yì tè hái suǒ qīn tǎng chuí kāi nà bié xiào zhōng qín
今乞朝廷示以大义，特还所侵，倘垂开纳，别效忠勤。
nǎi cì zhào yuē qǐng yǐ quán qiáng gǎn xíng fèi rǔ zhèn yòng zhèn jīng lìng biān chén wǎng wèn nì ér bù bào wáng shī cú zhēng gài tǎo yǒu zuì
"乃赐诏曰："顷以权强，敢行废辱，朕用震惊，令边臣往问，匿而不报，王师徂征，盖讨有罪。
jīn qiǎn shǐ zào tíng cí lǐ gōng shùn réng wén guó zhèng xī fù gù cháng yì yòng jiā nà
今遣使造庭，辞礼恭顺，仍闻国政悉复故常，益用嘉纳。
yǐ jiè biān lì wú zhé chū bīng ěr yì qí shǒu xiān méng
已戒边吏毋辄出兵，尔亦其守先盟。
suì zhào shǎn xī hé dōng jīng lüè sī qí xīn fù chéng zhài jiǎo xún wú chū sān èr lǐ xià zhī suì cì rú jiù
"遂诏陕西、河东经略司，其新复城砦，徼循毋出三二里，夏之岁赐如旧。
qī nián zhēng yuè wéi lán zhōu li xiàn zhàn què zhī
七年正月，围兰州，李宪战却之。
liù yuè gōng dé shùn jūn xún jiǎn wáng yǒu zhàn sǐ
六月，攻德顺军，巡检王友战死。
jiǔ yuè wéi dìng xī chéng shāo kān gǔ zú zhàng suì yǐ shí yuè zhì jìng biān qián xiá péng sūn bài zhī shā qí shǒu lǐng rén duō kǒu líng dīng
九月，围定西城，烧龛谷族帐，遂以十月至静边，钤辖彭孙败之，杀其首领仁多〈口夌〉丁。
shí èr yuè gōng qīng yuǎn duì jiāng bái yù li guì sǐ zhī
十二月攻清远，队将白玉、李贵死之。
bā nián sān yuè shén zōng bēng cì yǐ yí liú wù
八年三月，神宗崩，赐以遗留物。
xià rén gōng jiā lú gòng fèng wáng yīng zhàn sǐ
夏人攻葭芦，供奉王英战死。
qī yuè qiǎn shǐ dīng ná wéi míng mó duó fù shǐ lǚ zé chén yù jīng děng lái diàn wèi
七月，遣使丁拿嵬名谟铎、副使吕则陈聿精等来奠慰。
shí yuè qiǎn bā liáng wéi míng jì lài shēng niè zhāng yù zhèng jìn zhù shān líng lǐ wù
十月，遣芭良、嵬名济、赖升聂、张聿正进助山陵礼物。
xià guó zhǔ mǔ liáng shì hōng fù zhì yǐ cháo sàn láng xíng bù láng zhōng dù hóng chōng jì diàn shǐ dōng tóu gòng fèng guān gé mén zhī hòu wáng yǒu yán chōng diào wèi shǐ
夏国主母梁氏薨，讣至，以朝散郎、邢部郎中杜纮充祭奠使，东头供奉官、阁门祗候王有言充吊慰使。
xià yǐ zhǔ mǔ yí liú wù lái jìn
夏以主母遗留物来进。
yuán yòu yuán nián èr yuè shǐ qiǎn shǐ rù gòng
元祐元年二月，始遣使入贡。
wǔ yuè qiǎn dǐng lì wǎng yù zhāng lái hè zhé zōng jí wèi
五月，遣鼎利、罔豫章来贺哲宗即位。
liù yuè fù qiǎn é luō yù lái qiú suǒ qīn lán zhōu mǐ zhī děng wǔ zhài
六月，复遣讹啰聿来求所侵兰州、米脂等五砦。
shǐ wèi zhì sū zhé liǎng shū qǐng yīn qí qǐng dì ér yǔ zhī
使未至，苏辙两疏请因其请地而与之。
sī mǎ guāng yán cǐ biān bǐ ān wēi zhī jī bù kě bù chá
司马光言："此边鄙安危之机，不可不察。
líng xià zhī yì běn yóu wǒ qǐ xīn kāi shù zhài jiē shì bǐ tián jīn jì xǔ qí nèi fù qǐ yi jìn ér bù yǔ
灵夏之役，本由我起，新开数砦，皆是彼田，今既许其内附，岂宜靳而不与？
bǐ bì yuē xīn tiān zi jí wèi wǒ bēi cí hòu lǐ yǐ shì zhōng guó shù jī guī wǒ qīn jiāng jīn yóu bù xǔ zé shì gōng shùn wú yì bù ruò yǐ wǔ lì qǔ zhī
彼必曰：'新天子即位，我卑辞厚礼以事中国，庶几归我侵疆，今犹不许，则是恭顺无益，不若以武力取之。
xiǎo zé shàng shū bèi màn dà zé gōng xiàn xīn chéng
'小则上书悖慢，大则攻陷新城。
dāng cǐ zhī shí bù dé yǐ ér yǔ zhī qí wèi guó jiā zhī chǐ wú nǎi shén yú jīn rì hu
当此之时，不得已而与之，其为国家之耻，无乃甚于今日乎？
qún chén yóu yǒu jiàn xiǎo wàng dà shǒu jìn yí yuǎn xī cǐ wú yòng zhī de shǐ bīng lián bù jiě wèi guó jiā zhī yōu
群臣犹有见小忘大，守近遗远，惜此无用之地，使兵连不解，为国家之忧。
yuàn jué shèng xīn wèi zhào mín jì
愿决圣心，为兆民计。
shí yì yì zhě zhòng wéi wén yàn bó yǔ guāng hé suì cóng zhī
"时异议者众，唯文彦博与光合，遂从之。
qiū qī yuè yǐ chǒu bǐng cháng cú shí nián èr shí liù
秋七月乙丑，秉常殂，时年二十六。
zài wèi èr shí nián gǎi yuán qián dào èr nián tiān cì lǐ shèng guó qìng wǔ nián dà ān shí yī nián tiān ān lǐ dìng yī nián
在位二十年，改元乾道二年，天赐礼盛国庆五年，大安十一年，天安礼定一年。
shì yuē kāng jìng huáng dì miào hào huì zōng mù hào xiàn líng
谥曰康靖皇帝，庙号惠宗，墓号献陵。
zi qián shùn lì
子干顺立。
qián shùn huì zōng zhī zhǎng zǐ yě
干顺，惠宗之长子也。
mǔ yuē zhāo jiǎn wén mù huáng hòu liáng shì shēng sān suì jí wèi
母曰昭简文穆皇后梁氏，生三岁即位。
yuán yòu yuán nián shí yuè yǐ fù cú qiǎn shǐ lǚ zé wǎng yù mó děng lái gào āi
元祐元年十月，以父殂，遣使吕则罔聿谟等来告哀。
zhào zì yuán fēng sì nián yòng bīng suǒ de chéng zhài dài guī wǒ xiàn zhí mín dāng huà yǐ gěi hái
诏自元丰四年用兵所得城砦，待归我陷执民，当画以给还。
nǎi qiǎn jīn bù yuán wài láng mù yǎn chōng jì diàn shǐ gòng bèi kù shǐ zhāng mào chōng diào wèi shǐ
乃遣金部员外郎穆衍充祭奠使，供备库使张楙充吊慰使。
xià qiǎn shǐ jìn mǎ tuo lái hè xìng lóng jié
夏遣使进马、驼来贺兴龙节。
èr nián zhēng yuè qiǎn quán shū mì yuàn dōu chéng zhǐ gōng shì liú fèng shì wèi cè lǐ shǐ chóng yí fù shǐ cuī xiàng xiān fù zhī cè qián shùn wèi xià guó zhǔ réng jié dù xī píng wáng
二年正月，遣权枢密院都承旨公事刘奉世为册礼使，崇仪副使崔象先副之，册干顺为夏国主，仍节度、西平王。
sān yuè xià qiǎn dà shǐ yìng wú wéi míng yù mì fù shǐ guǎng yuè máo shì yù děng yì tài huáng tài hòu jìn tuo mǎ yǐ xiè diàn wèi
三月，夏遣大使映吴嵬名谕密、副使广乐毛示聿等诣太皇太后进驼、马以谢奠慰。
qī yuè xià rén gōng zhèn róng jūn zhū bǎo liú chāng zuò děng yù zhī ér tuì
七月，夏人攻镇戎军诸堡，刘昌祚等御之而退。
sān nián sān yuè gōng dé jìng zhài zhū jiāng mǐ yūn hǎo pǔ zhàn sǐ
三年三月，攻德靖砦，诸将米赟、郝普战死。
zhào liú chāng zuò yǐ jīng yuán wàn rén zhù dé shùn jūn xī hé wǔ qiān rén zhù tōng yuǎn jūn jù qín fèng yào hài yǐ wéi jī jiǎo
诏刘昌祚以泾原万人驻德顺军，熙河五千人驻通远军，据秦凤要害，以为犄角。
xià rén suì gōng kān gǔ zhài zhài bīng jí dōng guān bǎo xún jiǎn děng zhàn bù lì sǐ zhě jǐ bǎi rén
夏人遂攻龛谷砦，砦兵及东关堡巡检等战不利，死者几百人。
sì nián èr yuè shǐ qiǎn shǐ xiè fēng cè
四年二月，始遣使谢封册。
liù yuè shāo guī yǒng lè suǒ huò rén suì yǐ jiā lú mǐ zhī fú tú ān jiāng sì zhài yǔ zhī ér huà jiè wèi dìng
六月，稍归永乐所获人，遂以葭芦、米脂、浮图、安疆四砦与之，而画界未定。
qiǎn chóng yí shǐ dǒng zhèng sōu rú jīng shǐ li wán yā cì xià guó shēng rì lǐ wù jí dōng fú
遣崇仪使董正叟、如京使李玩押赐夏国生日礼物及冬服。
qī yuè kūn chéng jié shí èr yuè xìng lóng jié jiē qiǎn shǐ lái hè
七月坤成节、十二月兴龙节皆遣使来贺。
wǔ nián liù yuè xià rén lái yán huà jiāng jiè zhě bù yī suí zhōu nèi shí lǐ zhù bǎo pù gōng gēng mù wài shí lǐ lì fēng hòu zuò kòng dì lì yǐ biàn liǎng guó jiè
五年六月，夏人来言，画疆界者不依绥州内十里筑堡铺供耕牧、外十里立封堠作空地例，以辨两国界。
zhào yuē yǐ yù biān chén rú yuē xià zhī fēng jiè dāng yì tǐ cǐ
诏曰："已谕边臣如约，夏之封界当亦体此。
dōng gōng lán zhōu zhī zhì gū shèng rú bǎo jì ér qiǎn shǐ lái hè zhèng dàn
"冬，攻兰州之质孤、胜如堡，既而遣使来贺正旦。
liù nián qī yuè qiǎn shǐ lái hè kūn chéng jié
六年七月，遣使来贺坤成节。
jiǔ yuè wéi lín fǔ sān rì shā lüě bù jì fū yán dōu jiān li yí děng jǐn méi
九月，围麟、府三日，杀掠不计，鄜延都监李仪等尽没。
qī nián lǚ gōng suí dé chéng yǐ zhòng bīng yā jīng yuán jìng
七年，屡攻绥德城，以重兵压泾原境。
liú wǔ xún dà lüè zhù lěi yú méi yān xiá kǒu yǐ zì gù
留五旬，大掠，筑垒于没烟峡口以自固。
yóu shī xióng qǐng zì lán zhōu li nuò píng dōng dǐ tōng yuǎn dìng xī tōng wèi zhī jiān jiàn rǔ zhē nà mí jié zhū lóng sān zhài jí zhì hù gēng qī bǎo yǐ gù fān lí
游师雄请自兰州李诺平东抵通远定西、通渭之间，建汝遮、纳迷、结珠龙三砦及置护耕七堡，以固藩篱；
mù yǎn qǐng yú zhì gū shèng rú èr bǎo zhī jiān chéng li nuò píng yǐ kòng yào hài
穆衍请于质孤、胜如二堡之间，城李诺平以控要害。
yì wèi jué qín fèng dōu jiān kāng wèi yǐ wéi xià zhī suǒ yǐ wèi chén fù ér lǚ sì bīng zhě yǐ wǒ shì fēn yú dī bèi bīng wèi liàn ér shǎng fá shī dàng ěr
议未决，秦凤都监康谓以为："夏之所以未臣附而屡肆兵者，以我势分于堤备，兵未练而赏罚失当耳。
ruò zé ruì jié wu cì bǐ zhī dòng jù zé xiān jī sàn zé fù xí zé bǐ fēn ér wǒ jù yǐ zhòng jī guǎ kě dé zhì yě
若择锐结伍，伺彼之动，聚则先击，散则复袭，则彼分而我聚，以众击寡，可得志也。
zhào wèi yì què ér xià qí shì yú zhū dào
"诏谓诣阙，而下其事于诸道。
bā nián sì yuè fù qiǎn shǐ yǐ lán zhōu yī jìng yì sài mén èr zhài zhào shù qí wéi shùn bù cháng ér què qí qǐng
八年四月，复遣使以兰州一境易塞门二砦，诏数其违顺不常而却其请。
shào shèng yuán nián èr yuè xià jìn mǎ zhù tài huáng tài hòu shān líng
绍圣元年二月，夏进马助太皇太后山陵。
fù qiǎn shǐ zài yì yì dì zhào bù yǔn
复遣使再议易地，诏不允。
sān nián jiǔ yuè dà rù fū yán xi zì shùn níng zhāo ān zhài dōng zì hēi shuǐ ān dìng zhōng zì sài mén lóng ān jīn míng yǐ nán èr bǎi lǐ jiān xiāng jì bù jué zhì yán zhōu běi wǔ lǐ
三年九月，大入鄜延，西自顺宁、招安砦，东自黑水、安定，中自塞门、龙安、金明以南，二百里间相继不绝，至延州北五里。
shí yuè hū zì cháng chéng yī rì chí zhì jīn míng liè yíng huán chéng guó zhǔ zǐ mǔ qīn dū fú gǔ zòng qí sì lüè
十月，忽自长城一日驰至金明，列营环城，国主子母亲督桴鼓，纵骑四掠。
zhī lín zhōu yǒu bèi fù huán jīn míng ér hòu qí zhī jīng ruì zhě liú lóng ān
知麟州有备，复还金明，而后骑之精锐者留龙安。
biān jiāng xī bīng yǎn jī bù tuì jīn míng nǎi pò
边将悉兵掩击不退，金明乃破。
shǒu bīng èr qiān bā bǎi rén wéi wǔ rén de tuō chéng zhōng liáng wǔ wàn dàn cǎo qiān wàn shù jiē jǐn jiàng guān huáng chéng shǐ zhāng shù sǐ zhī
守兵二千八百人惟五人得脱，城中粮五万石、草千万束皆尽，将官皇城使张俞死之。
jì hái liú yī shū zhì hàn rén jǐng shàng yuē dài rǔ mìng wèi wǒ tóu yú jīng lüè shǐ chù
既还，留一书置汉人颈上，曰："贷汝命，为我投于经略使处。
qí yán yuē xià guó zuó yǔ cháo tíng yì jiāng chǎng wéi yǒu xiǎo bù tóng fāng xíng lǐ jiū bù yì cháo tíng gǎi huǐ què yú zuò tuán pù chù lì jiè
"其言曰："夏国昨与朝廷议疆场，惟有小不同，方行理究，不意朝廷改悔，却于坐团铺处立界。
běn guó yǐ gōng shùn zhī gù yì mǐn miǎn tīng cóng suì yú jìng nèi lì shù bǎo yǐ hù gēng ér fū yán chū bīng xī xíng píng dàng yòu shuò shuò rù jiè shā lüě
本国以恭顺之故，亦黾勉听从，遂于境内立数堡以护耕，而鄜延出兵，悉行平荡，又数数入界杀掠。
guó rén gòng fèn yù qǔ yán zhōu zhōng yǐ gōng shùn zhǐ qǔ jīn míng yī zhài yǐ shì bīng fēng yì bù shī chén zǐ zhī jié yě
国人共愤，欲取延州，终以恭顺，止取金明一砦，以示兵锋，亦不失臣子之节也。
yán shuài lǚ huì qīng shàng yú shū mì yuàn ér bù yǐ wén
"延帅吕惠卿上于枢密院而不以闻。
chū zhé zōng wén xià rén lái kòu tài rán xiào yuē wǔ shí wàn zhòng shēn rù wú jìng bù guò shí rì shèng bù guò yī èr zhài xū qù
初，哲宗闻夏人来寇，泰然笑曰："五十万众深入吾境，不过十日，胜不过一二砦须去。
yǐ ér guǒ pò jīn míng yǐn tuì
"已而果破金明引退。
sì nián zhēng yuè jīng yuán dōu qián xiá wáng wén zhèn lǜ zhū jiāng pò méi yān xiá xīn zhài zhǎn huò sān qiān yú jí
四年正月，泾原都钤辖王文振率诸将破没烟峡新砦，斩获三千余级。
èr yuè xià fù yǐ qī wàn zhòng gōng suí dé fū yán jiàng bīng zhàn tuì zhī
二月，夏复以七万众攻绥德，鄜延将兵战退之。
yuán fú yuán nián shí èr yuè jīng yuán zhé kě shì yǎn xià xi shòu tǒng jūn wéi míng ā mái jiān jūn mèi lēi dōu bū huò zhī
元符元年十二月，泾原折可适掩夏西寿统军嵬名阿埋、监军妹勒都逋，获之。
huì xīng jiàn qián shùn shè guó zhōng
彗星见，干顺赦国中。
èr nián zhēng yuè guó mǔ liáng shì hōng liáo qiǎn shǐ xiāo dé chóng lái wèi xià rén yì hé
二年正月，国母梁氏薨，辽遣使萧德崇来为夏人议和。
nǎi fù shū wèi ruò guǒ chū zhì chéng shēn huǐ xiè zuì dāng xú dù suǒ yí kāi yǐ zì xīn zhī lù
乃复书谓：若果出至诚，深悔谢罪，当徐度所宜，开以自新之路。
wǔ yuè xià lán huì zhèng qián xiá gé wǎ ráng yǐ bù luò lái jiàng shòu nèi diàn chóng bān cì yín juàn mín qián gè sān bǎi
五月，夏兰会正钤辖革瓦娘以部落来降，授内殿崇班，赐银、绢、缗钱各三百。
qī yuè huán zhōu zhǒng pǔ jiào chì yáng chuān huò shǎng luō é qǐ jiā shǔ bǎi wǔ shí yú kǒu zī chù wǔ qiān
七月，环州种朴徼赤羊川，获赏啰讹乞家属百五十余口，孳畜五千。
xià rén qiān yú qí lái zhuī zhàn què zhī qín jiān jūn é bó luō jí shǒu lǐng lèi dīng é yù
夏人千余骑来追，战却之，擒监军讹勃啰及首领泪丁讹遇。
zhào lìng fù quē cún xù é qǐ jiā shǔ yòu qiǎn rén chí qí jiā xìn hào wǎng zhāo zhī
诏令赴阙，存恤讹乞家属，又遣人持其家信号往招之。
jiǔ yuè xià rén lái gào guó mǔ āi yīn shàng biǎo xiè guò
九月，夏人来告国母哀，因上表谢过。
zhào xià zhǔ shěng suǒ shàng biǎo néng kàng zhāng yǐn tè yǐ yù biān chén wǒ jiāng bǐ jiè wú xiāng qīn fàn
诏夏主："省所上表，能抗章引慝，已谕边臣，我疆彼界，毋相侵犯。
yǐ ér xià yǐ èr qiān jì chū fú tú chà lái zhàn gòng fèng guān chén gào chāi shǐ li yǎn sǐ zhī
"已而夏以二千骑出浮图岔来战，供奉官陈告、差使李戭死之。
rùn jiǔ yuè gǔ miǎo chuān bù zú pàn xī hé jiāng wáng mǐn lǜ bīng yǎn jī
闰九月，古邈川部族叛，熙河将王愍率兵掩击。
yì rì xià rén mǎ shù wàn wéi mǐn děng lì zhàn bài zhī qín qí qián xiá wéi míng qǐ yù
翌日，夏人马数万围愍等，力战败之，擒其钤辖嵬名乞遇；
tǒng zhì miáo lǚ yòu zhàn yú qīng táng wéi xià rén bài jì
统制苗履又战于青唐峗，夏人败绩。
shí èr yuè suì qiǎn lìng néng wéi míng jì děng jìn shì biǎo yuē chén guó jiǔ bù xìng shí duō yù xiōng liǎng jīng mǔ dǎng zhī shàn quán lèi wèi jiān chén zhī qiè mìng
十二月，遂遣令能、嵬名济等进誓表曰："臣国久不幸，时多遇凶，两经母党之擅权，累为奸臣之窃命。
pín shēng biān huàn zēng nù shàng xīn xìn duān jì shēn lǐ sù nán dá
频生边患，增怒上心，衅端既深，理诉难达。
xìng xiōng dǎng fú zhū zhì gōng fǎn zhèng
幸凶党伏诛，稚躬反正。
xiá chí kěn zòu chén qián jiù zhī suǒ guī
遐驰恳奏，陈前咎之所归；
qǐ shào xiān méng guǒ yuān zhōng zhī fǔ nà
乞绍先盟，果渊衷之俯纳。
gù bān zhào ér shēn yù huò gòng shì yǐ shū chéng jǐn dāng chì jiāng lì ér yǒng jué zhēng duān jiè guó rén ér cháng zūn shèng huà wéi yuē zé xiōng jiù zài jiàng bèi méng zé jī xù fēi yán
故班诏而申谕，获贡誓以输诚，谨当饬疆吏而永绝争端，戒国人而常遵圣化，违约则凶咎再降，背盟则基绪非延。
yuē shù shì tiáo gōng yī chǔ fèn
约束事条，恭依处分。
zhào bào yuē ěr yǐ xiōng dǎng zào móu shù gàn biān lì ér néng huǐ guò qǐng mìng qí shào xiān méng
"诏报曰："尔以凶党造谋，数干边吏，而能悔过请命，祈绍先盟。
niàn bǐ zhǒng rén jūn wú chì zǐ cuò zhī ān jìng nǎi fù zhèn xīn
念彼种人，均吾赤子，措之安静，乃副朕心。
jiā ěr zì xīn fǔ cóng jué zhì ěr wú shuǎng yuē zhèn bù shí yán
嘉尔自新，俯从厥志，尔无爽约，朕不食言。
zì jīn yǐ wǎng suì cì réng jiù
自今已往，岁赐仍旧。
sān nián zhēng yuè zhé zōng bēng huī zōng jí wèi
三年正月，哲宗崩，徽宗即位。
jiǔ yuè xià qiǎn shǐ lái diàn wèi jí hè jí wèi
九月，夏遣使来奠慰及贺即位。
shí yuè fù qiǎn shǐ lái hè tiān níng jié
十月，复遣使来贺天宁节。
jiàn zhōng jìng guó yuán nián qián shùn shǐ jiàn guó xué shè dì zǐ yuán sān bǎi lì yǎng xián wù yǐ lǐn shí zhī
建中靖国元年，干顺始建国学，设弟子员三百，立养贤务以廪食之。
chóng níng sān nián cài jīng bǐng zhèng shǐ xī hé wáng hòu zhāo xià guó zhuō luō yòu xiāng jiān jūn rén duō bǎo zhōng hòu yún bǎo zhōng suī yǒu guī yì ér xià wú fù zhě
崇宁三年，蔡京秉政，使熙河王厚招夏国卓罗右厢监军仁多保忠，厚云："保忠虽有归意，而下无附者。
zhāng shù shàng bù tīng
"章数上，不听。
jīng yù zé hòu jí nǎi qiǎn dì yì bǎo zhōng xǔ hái wèi xià zhī luó zhě suǒ huò suì zhuī bǎo zhōng fù yá zhàng
京愈责厚急，乃遣弟诣保忠许，还为夏之逻者所获，遂追保忠赴牙帐。
hòu yǐ bǎo zhōng zòng bù wéi suǒ shā yì bù néng fù lǐng jūn zhèng shǐ de zhī yì pǐ fu ěr hé yì yú shì
厚以保忠纵不为所杀，亦不能复领军政，使得之，一匹夫耳，何益于事。
jīng nù bì lìng jīn bó zhāo zhì zhī
京怒，必令金帛招致之。
xià nǎi diǎn bīng yán wèi qìng sān lù gè shù qiān jì chū mò shēng yán jiǎ bīng yú liáo yǐ
夏乃点兵，延、渭、庆三路各数千骑出没，声言假兵于辽矣。
sān nián liáo yǐ chéng ān gōng zhǔ jià qián shùn
三年，辽以成安公主嫁干顺。
sì nián zhào xī biān néng zhāo zhì zhě wú wèn shǒu cóng shǎng tóng zhǎn jí lìng yòng jīng jì yě
四年，诏西边能招致者，毋问首从，赏同斩级令，用京计也。
táo jié fū zài yán zhōu dà jiā zhāo yòu qián shùn qiǎn shǐ xùn qǐng jiē jù zhī yòu lìng shā qí mù fàng zhě
陶节夫在延州，大加招诱，干顺遣使巽请，皆拒之，又令杀其牧放者。
xià rén suì rù zhèn róng lüè shù wàn kǒu zhí zhī shàn zhōu gāo yǒng nián ér qù yòu gōng huáng zhōu zì shì bīng lián zhě sān nián
夏人遂入镇戎，略数万口，执知鄯州高永年而去，又攻湟州，自是兵连者三年。
dà guān yuán nián shǐ qiǎn rén xiū gòng
大观元年，始遣人修贡。
zhèng hé sì nián dōng huán zhōu dìng yuǎn dà shǒu lǐng xià rén li é kǒu yí yǐ shū yí qí guó tǒng jūn liáng duō kǒu líng yuē wǒ jū hàn èr shí nián měi jiàn chūn lǐn jì xū qiū yǔ wèi jī liáng cǎo zhuǎn shū lì gěi kōng quàn fāng chūn wèi qiū shì yǒu jī sè
政和四年冬，环州定远大首领夏人李讹〈口移〉以书遗其国统军梁哆〈口夌〉曰："我居汉二十年，每见春廪既虚，秋庾未积，粮草转输，例给空券，方春未秋，士有饥色。
ruò juǎn jiǎ ér qū jìng dǎo dìng yuǎn tuò shǒu kě qǔ dìng yuǎn jì dé zé páng shí yú chéng bù gōng ér xià yǐ
若卷甲而趋，径捣定远，唾手可取，定远既得，则旁十余城不攻而下矣。
wǒ chǔ gǔ lěi suì quē de ér cáng zhī suǒ zài rú shì dà bīng zhī lái dòu liáng wú jī kě zuò ér bǎo yě
我储谷累岁，阙地而藏之，所在如是，大兵之来，斗粮无赍，可坐而饱也。
duō kǒu líng suì yǐ wàn rén lái yíng
"哆〈口夌〉遂以万人来迎。
zhuǎn yùn shǐ rèn liàng xiān zhī qí móu mù mín jǐn fā jiào gǔ duō kǒu líng wéi dìng biān shī suǒ cáng
转运使任谅先知其谋，募民尽发窖谷，哆〈口夌〉围定边，失所藏。
yuè qī rì é kǒu yí suì yǐ qí bù wàn yú guī xià
越七日，讹〈口移〉遂以其部万余归夏。
qián shùn zhù zāng dǐ hé chéng suì zhào hé dōng jié dù shǐ tóng guàn wèi shǎn xī jīng lüè yǐ tǎo zhī
干顺筑臧底河城，遂诏河东节度使童贯为陕西经略以讨之。
wǔ nián chūn qiǎn xī hé jīng lüè liú fǎ jiāng bù qí shí wǔ wàn chū huáng zhōu qín fèng jīng lüè liú zhòng wǔ jiàng bīng wǔ wàn chū huì zhōu guàn yǐ zhōng jūn zhù lán zhōu wèi liǎng lù shēng yuán
五年春，遣熙河经略刘法将步骑十五万出湟州，秦凤经略刘仲武将兵五万出会州，贯以中军驻兰州，为两路声援。
zhòng wǔ zhì qīng shuǐ hé zhù chéng tún shǒu ér hái
仲武至清水河，筑城屯守而还。
fǎ yǔ xià rén yòu xiāng jūn zhàn yú gǔ gǔ lóng dà bài zhī zhǎn shǒu sān qiān jí
法与夏人右厢军战于古骨龙，大败之，斩首三千级。
guàn zòu kǎi jiē qiān zhì
贯奏凯，皆迁秩。
qiū zhòng wǔ wáng hòu fù hé jīng yuán fū yán huán qìng qín fèng zhī shī gōng xià zāng dǐ hé chéng bài jì sǐ zhě shí sì wǔ qín fèng dì sān jiāng quán jūn wàn rén jiē méi
秋，仲武、王厚复合泾原、鄜延、环庆、秦凤之师攻夏臧底河城，败绩，死者十四五，秦凤第三将全军万人皆没。
hòu jù hòu lù guàn ér nì zhī
厚惧，厚赂贯而匿之。
dōng xià rén yǐ shù wàn qí lüè xiāo guān ér qù
冬，夏人以数万骑略萧关而去。
liù nián chūn liú fǎ liú zhòng wǔ hé xī qín zhī shī shí wàn gōng xià rén duō quán chéng sān rì bù kè yuán hòu qī bù zhì chéng zhōng qǐng xiáng fǎ shòu qí jiàng ér tú zhī huò shǒu sān qiān jí
六年春，刘法、刘仲武合熙、秦之师十万攻夏仁多泉城，三日不克，援后期不至，城中请降，法受其降而屠之，获首三千级。
zhǒng shī dào yǐ shí wàn zhòng fù gōng zāng dǐ hé chéng kè zhī
种师道以十万众复攻臧底河城，克之。
shí yī yuè xià rén dà jǔ gōng jīng yuán jìng xià chéng
十一月，夏人大举攻泾原靖夏城。
shí jiǔ wú xuě xià xiān shǐ shù wàn qí rào chéng jiàn chén zhǎng tiān bīng duì bù dǔ nǎi qián chuān háo wéi dì dào rù chéng zhōng chéng suì xiàn fù tú zhī ér qù
时久无雪，夏先使数万骑绕城，践尘涨天，兵对不睹，乃潜穿壕为地道入城中，城遂陷，复屠之而去。
xuān hé yuán nián tóng guàn fù bī liú fǎ shǐ qǔ shuò fāng
宣和元年，童贯复逼刘法使取朔方。
fǎ bù dé yǐ yǐn bīng èr wàn chū zhì tǒng ān chéng yù xià guó zhǔ dì chá gē láng jūn lǜ bù qí wèi sān zhèn yǐ dāng fǎ qián jūn ér bié qiǎn jīng qí dēng shān chū qí hòu
法不得已，引兵二万出，至统安城，遇夏国主弟察哥郎君率步骑为三阵，以当法前军，而别遣精骑登山出其后。
dà zhàn yí qī shí qián jūn yáng wéi zhōng bài rù zhōng jūn hòu jūn jiāo ān jié bài rù zuǒ jūn zhū dìng guó lì zhàn zì cháo jí mù bīng bù shí ér mǎ yì kě sǐ duō
大战移七时，前军杨惟忠败入中军，后军焦安节败入左军，朱定国力战，自朝及暮，兵不食而马亦渴死多。
fǎ chéng yè dùn bǐ míng zǒu qī shí lǐ zhì hé zhū wéi shǒu bīng jiàn zhuī zhī zhuì yá zhé zú wèi yī bié zhān jūn zhǎn shǒu ér qù
法乘夜遁，比明，走七十里，至盍朱峗，守兵见，追之，坠崖折足，为一别瞻军斩首而去。
shì yì sǐ zhě shí wàn guàn yǐn qí bài ér yǐ jié wén
是役死者十万，贯隐其败而以捷闻。
chá gē jiàn fǎ shǒu cè rán yǔ qí xià yuē liú jiāng jūn qián bài wǒ yú gǔ gǔ lóng rén duō quán wú cháng bì qí fēng wèi tiān shēng shén jiāng qǐ liào jīn wèi yī xiǎo zú xiāo shǒu zāi
察哥见法首，恻然语其下曰："刘将军前败我于古骨龙、仁多泉，吾常避其锋，谓天生神将，岂料今为一小卒枭首哉！
qí shī zài shì shèng qīng chū bù kě bù jiè
其失在恃胜轻出，不可不戒。
suì chéng shèng wéi zhèn wǔ liú zhòng wǔ hé guàn děng fù zhī nǎi jiě qù
"遂乘胜围震武，刘仲武、何灌等赴之，乃解去。
zhèn wǔ zài shān xiá zhōng xī qín liǎng lù bù néng xiǎng zì zhù sān suì jiān zhī jūn li míng mèng qīng jiē wèi xià rén suǒ shā
震武在山峡中，熙、秦两路不能饷，自筑三岁间，知军李明、孟清皆为夏人所杀。
chū xià rén xiàn fǎ jūn wéi zhèn wǔ yù bá zhī
初，夏人陷法军，围震武，欲拔之。
chá gē yuē wù pò cǐ chéng liú zuò nán cháo bìng kuài
察哥曰："勿破此城，留作南朝病块。
nǎi zì yǐn qù
"乃自引去。
ér xuān fǔ sī shòu jiě wéi zhī shǎng zhě shù bǎi rén shí zì qù zhī yě
而宣抚司受解围之赏者数百人，实自去之也。
zhū lù suǒ zhù chéng zhài jiē bù máo xià suǒ bù zhēng zhī de ér guān fǔ wèi zhī xiāo tiáo guǒ rú chá gē zhī yán
诸路所筑城砦皆不毛，夏所不争之地，而关辅为之萧条，果如察哥之言。
shí yuè xià qiǎn shǐ lái hè tiān níng jié tóu yǐ shì zhào bù qǔ
十月，夏遣使来贺天宁节，投以誓诏，不取。
guàn bù néng qū dàn pò guǎn bàn qiáng zhī shǐ chí hái jí biān suì qì zhī ér qù
贯不能屈，但迫馆伴强之，使持还，及边，遂弃之而去。
gǔ yán de ér shàng zhī guàn shǐ dà jū
贾炎得而上之，贯始大沮。
qīn zōng jí wèi qiǎn shǐ lái hè zhèng dàn
钦宗即位，遣使来贺正旦。
xiān shì jīn rén miè liáo zhān hǎn qiǎn sā mu shǐ xià guó xǔ gē tiān dé yún nèi jīn sù hé qīng sì jūn jí wǔ zhōu děng bā guǎn zhī de yuē gōng lín zhōu yǐ qiān hé dōng zhī shì
先是，金人灭辽，粘罕遣撒拇使夏国，许割天德、云内、金肃、河清四军及武州等八馆之地，约攻麟州，以牵河东之势。
jìng kāng yuán nián sān yuè xià rén suì yóu jīn sù hé qīng dù hé qǔ tiān dé yún nèi wǔ zhōu hé dōng bā guǎn zhī de
靖康元年三月，夏人遂由金肃、河清渡河取天德、云内、武州、河东八馆之地。
sì yuè xiàn zhèn wēi chéng bīng mǎ jiān yā zhū zhāo sǐ zhī
四月，陷震威城，兵马监押朱昭死之。
jì ér jīn guì rén wù shì yǐ shù wàn qí yáng wèi chū liè yǎn zhì tiān dé bī zhú xià rén xī duó yǒu qí de
继而金贵人兀室以数万骑阳为出猎，掩至天德，逼逐夏人，悉夺有其地。
xià rén qǐng hé jīn rén zhí qí shǐ
夏人请和，金人执其使。
suì dīng wèi qián shùn gǎi yuán zhèng dé shí jiàn yán yuán nián yě
岁丁未，干顺改元正德，时建炎元年也。
shì suì jiǔ yuè jīn shuài wù shù huí yún zhōng qiǎn bǎo jìng jūn jié dù shǐ yáng tiān jí yuē qīn sòng qián shùn xǔ zhī
是岁九月，金帅兀术回云中，遣保静军节度使杨天吉约侵宋，干顺许之。
shí yuè tōng wèn shǐ fu pāng jiàn jīn zuǒ jiān jūn xī yǐn yú yún zhōng xī yǐn yǐ guó shū shòu pāng wèi xià guó qǐng xī níng yǐ lái qīn dì
十月，通问使傅雱见金左监军希尹于云中，希尹以国书授雱，为夏国请熙宁以来侵地。
gài bǐ jì duó qí de nǎi zé cháng yú sòng yǐ bào zhī
盖彼既夺其地，乃责偿于宋以报之。
èr nián zhēng yuè yǐ zhǔ kè yuán wài láng xiè liàng wèi shǎn xī fǔ yù shǐ jiān xuān yù shǐ cóng shì láng hé yáng wèi tài xué bó shì chí zhào shū cì qián shùn
二年正月，以主客员外郎谢亮为陕西抚谕使兼宣谕使，从事郎何洋为太学博士，持诏书赐干顺。
liàng xi rù guān fū yán jīng lüè shǐ wáng zhù yí liàng shū yuē dài fū chū jiāng yǒu kě yǐ ān shè jì lì guó jiā zhě zhuān zhī kě yě
亮西入关，鄜延经略使王庶遗亮书曰："大夫出疆，有可以安社稷、利国家者，专之可也。
xià guó wéi huàn xiǎo ér huǎn jīn rén wéi huàn dà ér jí
夏国为患小而缓，金人为患大而急。
fāng qí cuò ruì xī hé bēn běi fū yán qiū jià wèi dēng bīng shì kùn è
方其挫锐熙河，奔北鄜延，秋稼未登，兵士困饿。
gé xià gǒu néng zhàng jié dū zhū lù xié tóng yì jǔ suī wèi zú jǐn xuě jiù chǐ yì kě qū zhú dù hé quán qín diàn zhěn xú tú huī fù yǐ
阁下苟能仗节督诸路协同义举，虽未足尽雪旧耻，亦可驱逐渡河，全秦奠枕，徐图恢复矣。
liàng bù néng yòng suì yóu huán qìng rù xī xià
"亮不能用，遂由环庆入西夏。
qìng lì hòu xià guó zhǔ cháng yǐ bīn lǐ jiàn shǐ zhě liàng zhì qián shùn nǎi jù rán jiàn zhī liú jū jǐ yuè shǐ yǔ yuē hé bà bīng
庆历后，夏国主尝以宾礼见使者，亮至，干顺乃倨然见之，留居几月，始与约和罢兵。
liàng guī ér xià zhī bīng yǐ niè qí hòu xí qǔ dìng biān jūn
亮归，而夏之兵已蹑其后，袭取定边军。
míng nián liàng hái xíng zài
明年，亮还行在。
èr yuè jīn shuài lóu sù lián xiàn cháng ān fèng xiáng lǒng yòu dà zhèn
二月，金帅娄宿连陷长安、凤翔，陇右大震。
xià rén dié zhī guān shǎn wú bèi suì xí yán ān fǔ yán dà jīn gē fū yán yǐ lì běn guó xū dāng lǐ suǒ gǎn wéi jù zhě fā bīng zhū tǎo zhī
夏人谍知关陕无备，遂檄延安府言："大金割鄜延以隶本国，须当理索，敢违拒者，发兵诛讨之。
shuài chén wáng zhù xí bào yuē jīn rén chū fàn běn cháo cháng yǐ jīn sù hé qīng bì ěr jīn shuí yǔ shǒu
"帅臣王庶檄报曰："金人初犯本朝，尝以金肃、河清畀尔，今谁与守？
guó jiā yǐ jiān chén tān de bù xù lín hǎo suì zhì yú cǐ
国家以奸臣贪得，不恤邻好，遂至于此。
tān lì zhī chén hé guó wú zhī qǐ yì xià guó gōng dǎo fù zhé
贪利之臣，何国无之，岂意夏国躬蹈覆辙！
bǐ wén jīn rén yù zì jīng yuán jìng dǎo xìng líng fāng qiē hán xīn bù tú shàng yù chéng rén zhī jí
比闻金人欲自泾原径捣兴、灵，方切寒心，不图尚欲乘人之急。
mù fǔ suī shì zú dān guǎ rán lèi jiē jié zhì zhī shī zuǒ zhī yòu wū shàng kān yī zhàn
幕府虽士卒单寡，然类皆节制之师，左支右吾，尚堪一战。
guǒ néng bàn cǐ hé yòng duō yán
果能办此，何用多言。
yīn qiǎn dié jiān qí yòng shì chén li yù xià rén jìng bù chū
"因遣谍间其用事臣李遇，夏人竟不出。
shì suì kāi fēng yǐn zōng zé zòu shū qǐng běi fá qiě yán qǐ qiǎn biàn shì xi shuō xià guó dōng shuō gāo lí bǐ chū zhù bīng
是岁，开封尹宗泽奏疏请北伐，且言乞遣辩士西说夏国，东说高丽，俾出助兵。
sān nián zhī shū mì yuàn shì zhāng jùn shǐ chuān shǎn móu běi fá yù tōng xià guó wèi yuán zòu qǐng guó shū zhào cóng zhī
三年，知枢密院事张浚使川、陕，谋北伐，欲通夏国为援，奏请国书，诏从之。
qī yuè jùn xi xíng fù yǐ zhǔ kè yuán wài láng xiè liàng jiǎ tài cháng qīng quán xuān fǔ chǔ zhì sī cān yì guān zài shǐ xià guó
七月，浚西行，复以主客员外郎谢亮假太常卿，权宣抚处置司参议官，再使夏国。
sì nián zhēng yuè jùn qiǎn liàng wǎng qì bù dé qí yào lǐng ér hái
四年正月，浚遣亮往，迄不得其要领而还。
shí yuè huán qìng lù tǒng zhì mù wěi pàn jiàng yú xià guó
十月，环庆路统制慕洧叛，降于夏国。
shào xīng yuán nián èr yuè tóng zhōu guān chá fù shǐ liú wéi fǔ qì dé shùn jūn shū kuǎn yú xià xià rén jù bù shòu
绍兴元年二月，同州观察副使刘惟辅弃德顺军输款于夏，夏人拒不受。
bā yuè zhào yǐ xià běn dí guó wú fù bān lì rì
八月，诏以夏本敌国，毋复班历日。
shí yī yuè chuān shǎn xuān fǔ fù shǐ wú jiè shǐ qiǎn rén tōng xià guó shū
十一月，川、陕宣抚副使吴玠始遣人通夏国书。
èr nián jiǔ yuè lǚ yí hào yán wén jīn xià jiāo wù xià guó lǚ qiǎn rén lái wú jiè guān shī gǔ jūn zhōng yi lìng zhāng jùn tōng wèn yǐ tàn qí qíng
二年九月，吕颐浩言："闻金、夏交恶，夏国屡遣人来吴玠、关师古军中，宜令张浚通问，以撢其情。
shì suì yú dǔ móu jié yàn yún zhī rén tú nǚ zhí zhān hǎn jué yù zhū zhī yú dǔ fù zǐ dùn rù xià guó xià rén yǐ qí bīng shǎo bù nà
"是岁，余睹谋结燕云之人图女直，粘罕觉，欲诛之，余睹父子遁入夏国，夏人以其兵少不纳。
sì nián shí èr yuè wú jiè zòu xià guó shù tōng shū yǒu bù wàng běn cháo yì
四年十二月，吴玠奏夏国数通书，有不忘本朝意。
wǔ nián qián shùn gǎi yuán dà dé
五年，干顺改元大德。
qī nián zhēng yuè wú lín zòu xī fān sān shí bā zú shǒu lǐng zhào jì zhōng lái guī yòng kě è xī xià yòu bì
七年正月，吴璘奏西蕃三十八族首领赵继忠来归，用可扼西夏右臂。
shí yuè wěi qí zhī tóng zhōu li shì fǔ móu zhí jīn shuài sā lǐ hé guī sòng bù kè suì bēn xià
十月，伪齐知同州李世辅谋执金帅撒里曷归宋，不克，遂奔夏。
shì fǔ fù mǔ qīn zú zài yán ān zhě jīn rén shā zhī wú yí lèi
世辅父母亲族在延安者，金人杀之无遗类。
jiǔ nián xià rén xiàn fǔ zhōu
九年，夏人陷府州。
líng zhī shēng yú hòu táng gāo shǒu zhōng jiā qián shùn zuò líng zhī gē bǐ zhōng shū xiāng wáng rén zōng hé zhī
灵芝生于后堂高守忠家，干顺作《灵芝歌》，俾中书相王仁宗和之。
qián shùn yǐ shì fǔ wèi jìng nán jūn chéng xuān shǐ fū yán qí yōng děng lù jīng lüè ān fǔ shǐ
干顺以世辅为静难军承宣使、鄜延岐雍等路经略安抚使。
shì fǔ qǐng bīng jiāng bào yán ān zhī yì xià zhǔ bǐ xiān tǎo bié zhǒng qiú háo hào qīng miàn yè chā zhě shì fǔ qín zhī yǐ bào
世辅请兵，将报延安之役，夏主俾先讨别种酋豪号"青面夜叉"者，世辅擒之以报。
qián shùn nǎi wèi chū bīng qiǎn wén chén wáng shū wǔ chén kǒu yí é děng suí zhī
干顺乃为出兵，遣文臣王枢、武臣〈口移〉讹等随之。
shì fǔ jūn zhì yán ān sā lǐ hé zǒu yào zhōu shì fǔ gòu de hài qí fù mǔ zhě shā zhī dōng chéng
世辅军至延安，撒里曷走耀州，世辅购得害其父母者，杀之东城。
wén jīn rén jiàng shè guī sòng hé nán de nǎi shuō wáng shū děng jiàng sòng
闻金人降赦，归宋河南地，乃说王枢等降宋。
kǒu yí é bù cóng shì fǔ chōu dāo zhuó zhī bù zhōng
〈口移〉讹不从，世辅抽刀斫之，不中；
suì fù shū mìng wáng xī hán hù sòng xíng zài
遂缚枢，命王晞韩护送行在。
wǔ yuè bǐng wǔ shì fǔ yǐ qí zhòng sān qiān rén guī sòng shòu shì fǔ hù guó chéng xuān shǐ shū mì xíng fǔ qián jūn dū tǒng zhì cì míng xiǎn zhōng
五月丙午，世辅以其众三千人归宋，授世辅护国承宣使、枢密行府前军都统制，赐名显忠。
liù yuè sì rì qián shùn cú nián wǔ shí qī
六月四日，干顺殂，年五十七。
zài wèi wǔ shí sì nián gǎi yuán tiān yí zhì píng sì nián tiān yòu mín ān bā nián yǒng ān sān nián zhēn guàn shí sān nián yōng níng wǔ nián yuán dé bā nián zhèng dé bā nián dà dé wǔ nián
在位五十四年，改元天仪治平四年，天祐民安八年，永安三年，贞观十三年，雍宁五年，元德八年，正德八年，大德五年。
shì yuē shèng wén huáng dì miào hào chóng zōng mù hào xiǎn líng
谥曰圣文皇帝，庙号崇宗，墓号显陵。
zi rén xiào sì
子仁孝嗣。
rén xiào chóng zōng cháng zi yě
仁孝，崇宗长子也。
shào xīng jiǔ nián liù yuè chóng zōng cú jí wèi shí nián shí liù
绍兴九年六月，崇宗殂，即位，时年十六。
shí yuè zhào hái wáng shū jí xià guó zhī fú bǎi jiǔ shí rén
十月，诏还王枢及夏国之俘百九十人。
shí yī yuè rén xiào zūn qí mǔ cáo shì wèi guó mǔ
十一月，仁孝尊其母曹氏为国母。
shí èr yuè nà hòu wǎng shì
十二月，纳后罔氏。
shí nián xià gǎi yuán dà qìng
十年，夏改元大庆。
sān yuè zhào hú shì jiāng yǔ xià rén yì rù gòng xià rén bù bào
三月，诏胡世将与夏人议入贡，夏人不报。
shí yī nián liù yuè xià shū mì shǐ mù wěi dì mù jùn móu fǎn fú zhū
十一年六月，夏枢密使慕洧弟慕濬谋反，伏诛。
rén xiào shàng zūn hào yuē zhì yì qù xié
仁孝上尊号曰制义去邪。
shí yī nián jiǔ yuè xià guó jī
十一年九月，夏国饥。
shí sān nián sān yuè dì zhèn yú yuè bù zhǐ
十三年三月，地震，逾月不止；
dì liè quán yǒng chū hēi shā
地裂，泉涌出黑沙。
suì dà jī nǎi lì jǐng lǐ yǐ fēn zhèn zhī
岁大饥，乃立井里以分振之。
shí sān nián xià gǎi yuán rén qìng
十三年，夏改元人庆。
shǐ jiàn xué xiào yú guó zhōng lì xiǎo xué yú jìn zhōng qīn wéi xùn dǎo
始建学校于国中，立小学于禁中，亲为训导。
shí sì nián huì xīng jiàn kūn gōng wǔ shí yú rì ér miè zhàn qí fēn zài xià guó
十四年，彗星见坤宫，五十余日而灭，占其分在夏国。
shí wǔ nián bā yuè xià zhòng dà hàn tài xué qīn shì diàn dì zǐ yuán cì yǔ yǒu chà
十五年八月，夏重大汉太学，亲释奠，弟子员赐予有差。
shí liù nián zūn kǒng zǐ wéi wén xuān dì
十六年，尊孔子为文宣帝。
shí qī nián gǎi yuán tiān shèng
十七年，改元天盛。
cè jǔ rén shǐ lì chàng míng fǎ
策举人，始立唱名法。
shí bā nián fù jiàn nèi xué xuǎn míng rú zhǔ zhī
十八年，复建内学，选名儒主之。
zēng xiū lǜ chéng cì míng dǐng xīn
增修律成，赐名《鼎新》。
èr shí bā nián shǐ lì tōng jì jiān zhù qián
二十八年，始立通济监铸钱。
èr shí jiǔ nián guī sòng guān li zōng rùn shàng shū yán xià guó fù shǐ qū yí cháng liǎng shǐ nán cháo yǐ wéi yī guàn lǐ lè fēi tā guó bǐ
二十九年，归宋官李宗闰上书言："夏国副使屈移，尝两使南朝，以为衣冠礼乐非他国比。
yuàn jīn rén pàn méng duó qí suǒ yǔ dì
怨金人叛盟，夺其所与地。
cǐ qí qíng kě jiàn
此其情可见。
rén zǐ suì zhān hǎn cháng jù bīng yún zhōng yǐ kuī shǔ xià rén wèi jiāng tú jǐ jǔ guó zhūn jìng shàng yǐ dài qí zhì
壬子岁，粘罕尝聚兵云中以窥蜀，夏人谓将图己，举国屯境上以待其至。
jīn chéng qiǎn biàn shì wǎng shuō zhī xià guó bì bù nán chū bīng zhù zú wèi wú shēng yuán yǐ tú huī fù
今诚遣辩士往说之，夏国必不难出兵，庶足为吾声援，以图恢复。
shū zòu bù bào
"书奏，不报。
sān shí nián xià fēng qí xiāng rèn de jìng wèi chǔ wáng
三十年，夏封其相任得敬为楚王。
sān shí yī nián lì hàn lín xué shì yuàn yǐ jiāo jǐng yán wáng qiān děng wéi xué shì bǐ xiū shí lù
三十一年，立翰林学士院，以焦景颜、王佥等为学士，俾修实录。
jīn zhǔ liàng fàn sì chuān xuān fǔ shǐ wú lín xí xī xià bǐ hé bīng tǎo zhī
金主亮犯四川，宣抚使吴璘檄西夏，俾合兵讨之。
sān shí èr nián xià guó yí zhì zhōng shū shū mì yú nèi mén wài
三十二年，夏国移置中书、枢密于内门外。
dà jìn shē chǐ
大禁奢侈。
shǐ fēng zhì fán zì shī yě lì rén róng wèi guǎng huì wáng
始封制蕃字师野利仁荣为广惠王。
xià rén wén jīn rén nán qīn yǐ qí bīng èr qiān zhì cài yuán chuān jí mǎ jiā cái tū tóu lǐng jiāng fēn dào rù gōng xuān fǔ shǐ wú lín mìng zhèn róng jūn shǒu jiāng qín bì shuō yù zhī
夏人闻金人南侵，以骑兵二千至蔡园川及马家才、秃头岭，将分道入攻，宣抚使吴璘命镇戎军守将秦弼说谕之。
jīn bīng bài xià rén nǎi hái
金兵败，夏人乃还。
qián dào sān nián wǔ yuè xià guó xiāng rèn de jìng qiǎn jiàn shǐ zhì sì chuān xuān fǔ sī yuē gòng gōng xī fān yú yǔn wén bào yǐ là shū
乾道三年五月，夏国相任得敬遣间使至四川宣抚司，约共攻西蕃，虞允文报以蜡书。
qī yuè de jìng jiàn shǐ zài zhì xuān fǔ sī xià rén huò qí bó shū chuán zhì jīn rén
七月，得敬间使再至宣抚司，夏人获其帛书，传至金人。
sì nián xià gǎi yuán qián yòu
四年，夏改元干祐。
de jìng yǐ móu cuàn fú zhū
得敬以谋篡伏诛。
chún xī shí èr nián èr yuè dié bào gù liáo guó dà shí yá lín jiǎ dào yú xià yǐ fá jīn mì zhào lì xī dōu tǒng zhì wú tǐng yǔ zhì zhì shǐ liú zhèng yì zhī
淳熙十二年二月，谍报故辽国大石牙林假道于夏以伐金，密诏利西都统制吴挺与制置使留正议之。
shí sān nián sì yuè fù zhào tǐng jié xià guó
十三年四月，复诏挺结夏国。
dāng shí lùn yì kě fǒu jí xià rén cóng wéi shǐ jiē shī shū
当时论议可否及夏人从违，史皆失书。
shào xī sì nián jiǔ yuè èr shí rì rén xiào cú nián qī shí
绍熙四年九月二十日，仁孝殂，年七十。
zài wèi wǔ shí wǔ nián gǎi yuán dà qìng sì nián rén qìng wǔ nián tiān shèng èr shí yī nián qián yòu èr shí sì nián
在位五十五年，改元大庆四年，人庆五年，天盛二十一年，干祐二十四年。
shì yuē shèng dé huáng dì miào hào rén zōng líng hào shòu líng
谥曰圣德皇帝，庙号仁宗，陵号寿陵。
zi chún yòu sì
子纯佑嗣。
chún yòu rén zōng cháng zi yě mǔ yuē zhāng xiàn qīn cí huáng hòu luó shì
纯佑，仁宗长子也，母曰章献钦慈皇后罗氏。
rén zōng cú jí wèi shí nián shí qī
仁宗殂，即位，时年十七。
míng nián gǎi yuán tiān qìng
明年改元天庆。
kāi xǐ èr nián zhēng yuè èr shí rì fèi suì cú nián sān shí
开禧二年正月二十日废，遂殂，年三十。
zài wèi shí sì nián shì yuē zhāo jiǎn huáng dì miào hào huán zōng líng hào zhuāng líng
在位十四年，谥曰昭简皇帝，庙号桓宗，陵号庄陵。
zhèn yí jùn wáng ān quán lì
镇夷郡王安全立。
ān quán chóng zōng zhī sūn yuè wáng rén you zhī zǐ
安全，崇宗之孙，越王仁友之子。
kāi xǐ èr nián zhēng yuè fèi qí zhǔ chún yòu zì lì míng nián gǎi yuán yìng tiān
开禧二年正月，废其主纯佑自立，明年改元应天。
jiā dìng sì nián bā yuè wǔ rì ān quán cú nián sì shí èr
嘉定四年八月五日，安全殂，年四十二。
zài wèi liù nián gǎi yuán yìng tiān sì nián huáng jiàn èr nián
在位六年，改元应天四年，皇建二年。
shì yuē jìng mù huáng dì miào hào xiāng zōng líng hào kāng líng
谥曰敬穆皇帝，庙号襄宗，陵号康陵。
yǒu zǐ yuē chéng zhēn
有子曰承祯。
qí guó zhōng wǔ wáng yàn zōng zhī zǐ dà dū dū fǔ zhǔ zūn xū lì
齐国忠武王彦宗之子大都督府主遵顼立。
zūn xū shǐ yǐ zōng shì cè shì jìn shì jí dì wèi dà dū dū fǔ zhǔ
遵顼，始以宗室策试进士及第，为大都督府主。
jiā dìng sì nián qī yuè sān rì lì shí nián sì shí jiǔ gǎi yuán guāng dìng
嘉定四年七月三日立，时年四十九，改元光定。
jīn wèi shào wáng chóng qìng yuán nián sān yuè qiǎn shǐ cè wèi xià guó wáng
金卫绍王崇庆元年三月遣使册为夏国王。
qī nián xià zuǒ shū mì shǐ wàn qìng yì yǒng qiǎn èr sēng jī là shū lái xī biān yù yǔ gòng tú jīn rén fù qīn dì zhì zhì shǐ huáng yì bù bào
七年夏，左枢密使万庆义勇遣二僧赍蜡书来西边，欲与共图金人，复侵地，制置使黄谊不报。
qí hòu jīn rén nán qiān yì xǐ dōu cháng ān qiǎn yuán shuài chì zhǎn yǐ zhòng bīng sù gǒng zhōu
其后金人南迁，议徙都长安，遣元帅赤盏以重兵宿巩州。
xià zhǔ wèi qí qīn pò nǎi qiǎn shū mì shǐ dōu zhāo tǎo nìng zi níng zhōng yì fù shǔ kǔn yì jiā gōng qín gǒng
夏主畏其侵迫，乃遣枢密使都招讨宁子宁、忠翼赴蜀阃议夹攻秦、巩；
niè zi shù bǐ lì xī ān fǔ dīng yù dá shū chì jiāng lì yán bīng yǐ dài
聂子述俾利西安抚丁焴答书，饬将吏严兵以待。
shí jiā dìng shí èr nián sān yuè yě
时嘉定十二年三月也。
zi shù xún bà qù yù chí yì bù kě qīng dòng shī bù kě chū
子述寻罢去，焴持议不可轻动，师不可出。
shí èr yuè nìng zi níng qiǎn shǐ fù shēn qián shuō qiě zé wǒ yǐ shī qī shí ān bǐng zài kāi xuān kǔn xǔ zhī mìng lì zhōu fù dū tǒng zhì chéng xìn rèn qí zé
十二月，宁子宁遣使复申前说，且责我以失期，时安丙再开宣阃，许之，命利州副都统制程信任其责。
shí sān nián bā yuè nìng zi níng yǐ shī qī lái gào bǐng suì jué yì chū shī yǐ zòu zhá wén zhū cháo bù dài bào kě mìng jiāng dà jǔ zú wú gōng
十三年八月，宁子宁以师期来告，丙遂决意出师，以奏札闻诸朝，不待报可，命将大举，卒无功。
xià rén nìng zi níng wéi míng gōng fǔ yì lǜ qí zhòng guī guó
夏人宁子宁、嵬名公辅亦率其众归国。
shí sì nián zhēng yuè bǐng huí lì zhōu
十四年正月，丙回利州。
shí liù nián zūn xū zì hào shàng huáng chuán wèi yú qí zi dé wàng
十六年，遵顼自号上皇，传位于其子德旺。
bǎo qìng èr nián chūn zūn xū cú nián liù shí sì
宝庆二年春，遵顼殂，年六十四。
gǎi yuán guāng dìng shí sān nián
改元光定十三年。
shì yuē yīng wén huáng dì miào hào shén zōng
谥曰英文皇帝，庙号神宗。
bǐng xū qī yuè dé wàng cú nián sì shí liù
丙戌七月，德旺殂，年四十六。
gǎi yuán qián dìng sì nián
改元干定四年。
miào hào xiàn zōng
庙号献宗。
qīng píng jùn wáng zhī zǐ nán píng wáng xiàn lì èr nián dīng hài qiū wèi dà yuán suǒ qǔ guó suì wáng
清平郡王之子南平王𪾢立，二年丁亥秋，为大元所取，国遂亡。
xià zhī jìng tǔ fāng èr wàn yú lǐ qí shè guān zhī zhì duō yǔ sòng tóng
夏之境土，方二万余里，其设官之制，多与宋同。
cháo hè zhī yí zá yòng táng sòng ér lè zhī qì yǔ qū zé táng yě
朝贺之仪，杂用唐、宋，而乐之器与曲则唐也。
hé zhī nèi wài zhōu jùn fán èr shí yǒu èr
河之内外，州郡凡二十有二。
hé nán zhī zhōu jiǔ yuē líng yuē hóng yuē yòu yuē yín yuē xià yuē shí yuē yán yuē nán wēi yuē huì
河南之州九：曰灵、曰洪、曰宥、曰银、曰夏、曰石、曰盐、曰南威、曰会。
hé xī zhī zhōu jiǔ yuē xìng yuē dìng yuē huái yuē yǒng yuē liáng yuē gān yuē sù yuē guā yuē shā
河西之州九：曰兴、曰定、曰怀、曰永、曰凉、曰甘、曰肃、曰瓜、曰沙。
xī qín hé wài zhī zhōu sì yuē xī níng yuē lè yuē kuò yuē jī shí
熙、秦河外之州四：曰西宁、曰乐、曰廓、曰积石。
qí de ráo wǔ gǔ yóu yi dào mài
其地饶五谷，尤宜稻麦。
gān liáng zhī jiān zé yǐ zhū hé wèi gài xìng líng zé yǒu gǔ qú yuē táng lái yuē hàn yuán jiē zhī yǐn huáng hé
甘、凉之间，则以诸河为溉，兴、灵则有古渠曰唐来，曰汉源，皆支引黄河。
gù guàn gài zhī lì suì wú hàn lào zhī yú
故灌溉之利，岁无旱涝之虞。
qí mín yī jiā hào yī zhàng nán nián dēng shí wǔ wèi dīng lǜ èr dīng qǔ zhèng jūn yī rén
其民一家号一帐，男年登十五为丁，率二丁取正军一人。
měi fù dān yī rén wèi yī chāo
每负担一人为一抄。
fù shàn zhě suí jūn zá yì yě
负赡者，随军杂役也。
sì dīng wèi liǎng chāo yú hào kōng dīng
四丁为两抄，余号空丁。
yuàn lì zhèng jūn zhě de shè tā dīng wèi fù shàn wú zé xǔ shè zhèng jūn zhī pí ruò zhě wèi zhī
愿隶正军者，得射他丁为负赡，无则许射正军之疲弱者为之。
gù zhuàng zhě jiē xí zhàn dòu ér de zhèng jūn wèi duō
故壮者皆习战斗，而得正军为多。
fán zhèng jūn gěi cháng shēng mǎ tuo gè yī
凡正军给长生马、驼各一。
tuán liàn shǐ yǐ shàng zhàng yī gōng yī jiàn wǔ bǎi mǎ yī tuó tuó wǔ qí gǔ qiāng jiàn gùn bàng chǎo dài pī zhān hún tuō bèi suǒ qiāo jīn fǔ jiàn pái tiě zhǎo lí gè yī
团练使以上，帐一、弓一、箭五百、马一、橐驼五，旗、鼓、枪、剑、棍棓、炒袋、披毡、浑脱、背索、锹、斤斧、箭牌、铁爪篱各一。
cì shǐ yǐ xià wú zhàng wú qí gǔ rén gè tuó tuó yī jiàn sān bǎi mù liáng yī
刺史以下，无帐无旗鼓，人各橐驼一、箭三百、幕梁一。
bīng sān rén tóng yī mù liáng
兵三人同一幕梁。
mù liáng zhī máo wèi mù ér yǐ mù jià
幕梁，织毛为幕，而以木架。
yǒu pào shǒu èr bǎi rén hào po xǐ zhì lì xuàn fēng pào yú tuó tuó ān zòng shí rú quán
有炮手二百人号"泼喜"，陟立旋风炮于橐驼鞍，纵石如拳。
de hàn rén yǒng zhě wèi qián jūn hào zhuàng lìng láng
得汉人勇者为前军，号"撞令郎"。
ruò cuì qiè wú tā jì zhě qiān hé wài gēng zuò huò yǐ shǒu sù zhōu
若脆怯无他伎者，迁河外耕作，或以守肃州。
yǒu zuǒ yòu xiāng shí èr jiān jūn sī yuē zuǒ xiāng shén yǒng yuē shí zhōu xiáng yòu yuē yòu zhōu jiā níng yuē wéi zhōu jìng sāi yuē xi shòu bǎo tài yuē zhuō luō hé nán yuē yòu xiāng cháo shùn yuē gān zhōu gān sù yuē guā zhōu xī píng yuē hēi shuǐ zhèn yàn yuē bái mǎ qiáng zhèn yuē hēi shān wēi fú
有左右厢十二监军司：曰左厢神勇、曰石州祥祐、曰宥州嘉宁、曰韦州静塞、曰西寿保泰、曰卓啰和南、曰右厢朝顺、曰甘州甘肃、曰瓜州西平、曰黑水镇燕、曰白马强镇、曰黑山威福。
zhū jūn bīng zǒng jì wǔ shí yú wàn
诸军兵总计五十余万。
bié yǒu qín shēng shí wàn
别有擒生十万。
xìng líng zhī bīng jīng liàn zhě yòu èr wàn wǔ qiān
兴、灵之兵，精练者又二万五千。
bié fù yǐ bīng qī wàn wèi zī shàn hào yù wéi nèi liù bān fēn sān fān yǐ sù wèi
别副以兵七万为资赡，号御围内六班，分三番以宿卫。
měi yǒu shì yú xi zé zì dōng diǎn jí ér xi
每有事于西，则自东点集而西；
yú dōng zé zì xī diǎn jí ér dōng
于东，则自西点集而东；
zhōng lù zé dōng xī jiē jí
中路则东西皆集。
yòng bīng duō lì xū zhài shè fú bīng bāo dí yǐ tiě qí wèi qián jūn chéng shàn mǎ zhòng jiǎ cì zhuó bù rù yòng gōu suǒ jiǎo lián suī sǐ mǎ shàng bù zhuì
用兵多立虚砦，设伏兵包敌，以铁骑为前军，乘善马，重甲，刺斫不入，用钩索绞联，虽死马上不坠。
yù zhàn zé xiān chū tiě qí tū zhèn zhèn luàn zé chōng jī zhī bù bīng xié qí yǐ jìn
遇战则先出铁骑突阵，阵乱则冲击之，步兵挟骑以进。
zhàn zé dà jiàng jū hòu huò jù gāo xiǎn
战则大将居后，或据高险。
qí rén néng hán shǔ jī kě
其人能寒暑饥渴。
chū zhàn lǜ yòng zhī rì bì huì rì jī liáng bù guò yī xún
出战率用只日，避晦日，赍粮不过一旬。
gōng pí xián
弓，皮弦；
shǐ shā liǔ gān
矢，沙柳竿。
è yǔ xuě
恶雨雪。
zhòu jǔ yān yáng chén yè gōu huǒ yǐ wéi hou
昼举烟扬尘，夜篝火以为候。
bù chǐ bēn dùn bài sān rì zhé fù zhì qí chù zhuō rén mǎ shè zhī hào yuē shā guǐ zhāo hún huò fù cǎo rén mái yú de zhòng shè ér hái
不耻奔遁，败三日，辄复至其处，捉人马射之，号曰"杀鬼招魂"，或缚草人埋于地，众射而还。
dǔ xìn jī guǐ shàng zǔ zhù měi chū bīng zé xiān bo
笃信机鬼，尚诅祝，每出兵则先卜。
bo yǒu sì yī yǐ ài zhuó yáng pí gǔ yǐ qiú zhào míng zhì bó jiāo
卜有四：一、以艾灼羊脾骨以求兆，名"炙勃焦"；
èr pǐ zhú yú de ruò dié shī yǐ qiú shù wèi zhī pǐ suàn
二、擗竹于地，若揲蓍以求数，谓之"擗算"；
sān yè yǐ yáng fén xiāng zhù zhī yòu fén gǔ huǒ bù jìng chǔ chen tú yáng shì qí cháng wèi tōng zé bīng wú zǔ xīn yǒu xuè zé bù lì
三、夜以羊焚香祝之，又焚谷火布静处，晨屠羊，视其肠胃通则兵无阻，心有血则不利；
sì yǐ shǐ jī gōng xián shěn qí shēng zhī dí zhì zhī qī yǔ bīng jiāo zhī shèng fù jí liù chù zhī zāi xiáng wǔ gǔ zhī xiōng rěn
四、以矢击弓弦，审其声，知敌至之期与兵交之胜负，及六畜之灾祥、五谷之凶稔。
sú jiē tǔ wū wéi yǒu mìng zhě dé yǐ wǎ fù zhī
俗皆土屋，惟有命者得以瓦覆之。
lùn yuē tuò bá shì kǎo zhū qián shǐ kě jiàn yě
论曰：拓跋氏考诸前史可见也。
zì chì cí nà kuǎn yú zhēn guàn lì gōng yú tiān bǎo sī gōng yǐ yòu zhōu zhe jié yú xián tōng xià suī wèi chēng guó ér wáng qí tǔ jiǔ yǐ
自赤辞纳款于贞观，立功于天宝，思恭以宥州著节于咸通，夏虽未称国，而王其土久矣。
zǐ sūn lì wáng wǔ dài
子孙历王五代。
sòng xìng tài zǔ jí xī píng wáng jiā yí xìng tài wèi dé míng zài xiáng fú jiān yǐ zhuī dì qí fù yú guó zhōng
宋兴，太祖即西平王加彝兴太尉，德明在祥符间已追帝其父于国中。
dǎi yuán hào shǐ xiǎn chēng dì jué hòu yīn zhī yǔ jīn tóng wáng
逮元昊始显称帝，厥后因之，与金同亡。
gài qí lì shì èr bǎi wǔ shí bā nián suī cháng shòu fēng cè yú sòng sòng yì chēng yǒu suì bì zhī cì shì zhào zhī dá yào jiē chū yú yī shí zhī yán qí xīn wèi cháng yǒu chén shùn zhī shí yě
概其历世二百五十八年，虽尝受封册于宋，宋亦称有岁币之赐、誓诏之答，要皆出于一时之言，其心未尝有臣顺之实也。
yuán hào jié fà yòng bīng fán èr shí nián wú néng zhé qí qiáng zhě
元昊结发用兵，凡二十年，无能折其强者。
qián shùn jiàn guó xué shè dì zǐ yuán sān bǎi lì yǎng xián wù
干顺建国学，设弟子员三百，立养贤务；
rén xiào zēng zhì sān qiān zūn kǒng zǐ wèi dì shè kē qǔ shì yòu zhì gōng xué zì wèi xùn dǎo
仁孝增至三千，尊孔子为帝，设科取士，又置宫学，自为训导。
guān qí chén jīng lì jì chuán yuē bù yǒu jūn zǐ qí néng guó hu
观其陈经立纪，《传》曰："不有君子，其能国乎？
jīn shǐ suǒ zài zhuī zūn shì hào miào hào líng míng jiān cǎi xià guó shū yào děng shū qí yǔ jiù shǐ yǒu suǒ dǐ wǔ zé quē yí yǐ sì zhī zhě yān
"今史所载追尊谥号、庙号、陵名，兼采《夏国枢要》等书，其与旧史有所抵牾，则阙疑以俟知者焉。