wài guó sān
◎外国三
gāo lí
○高丽
gāo lí běn yuē gāo gōu lí
高丽，本曰高句骊。
yǔ bié jiǔ zhōu shǔ jì zhōu zhī de zhōu wèi jī zǐ zhī guó hàn zhī xuán tù jùn yě
禹别九州，属冀州之地，周为箕子之国，汉之玄菟郡也。
zài liáo dōng gài fú yú zhī bié zhǒng yǐ píng rǎng chéng wèi guó yì
在辽东，盖扶余之别种，以平壤城为国邑。
hàn wèi yǐ lái cháng tōng zhí gòng yì lǚ wèi biān kòu
汉、魏以来，常通职贡，亦屡为边寇。
suí yáng dì zài jǔ bīng táng tài zōng qīn jià fá zhī jiē bù kè
隋炀帝再举兵，唐太宗亲驾伐之，皆不克。
gāo zōng mìng li jī zhēng zhī suì bá qí chéng fēn qí de wèi jùn xiàn
高宗命李𪟝征之，遂拔其城，分其地为郡县。
táng mò zhōng yuán duō shì suì zì lì jūn zhǎng
唐末，中原多事，遂自立君长。
hòu táng tóng guāng tiān chéng zhōng qí zhǔ gāo shì lèi fèng zhí gòng
后唐同光、天成中，其主高氏累奉职贡。
cháng xīng zhōng quán zhī guó shì wáng jiàn chéng gāo shì zhī wèi qiǎn shǐ cháo gòng yǐ jiàn wèi xuán tú zhōu dū dū chōng dà yì jūn shǐ fēng gāo lí guó wáng
长兴中，权知国事王建承高氏之位，遣使朝贡，以建为玄菟州都督，充大义军使，封高丽国王。
jìn tiān fú zhōng fù lái cháo gòng
晋天福中，复来朝贡。
kāi yùn èr nián jiàn sǐ zi wǔ xí wèi
开运二年，建死，子武袭位。
hàn qián yòu mò wǔ sǐ zi zhāo quán zhī guó shì
汉干祐末，武死，子昭权知国事。
zhōu guǎng shùn yuán nián qiǎn shǐ cháo gòng yǐ zhāo wèi tè jìn jiǎn jiào tài bǎo shǐ chí jié xuán tú zhōu dū dū dà yì jūn shǐ gāo lí guó wáng
周广顺元年，遣使朝贡，以昭为特进、检校太保、使持节、玄菟州都督、大义军使、高丽国王。
xiǎn dé èr nián yòu qiǎn shǐ lái gòng jiā kāi fǔ yí tóng sān sī jiǎn jiào tài wèi yòu jiā tài shī
显德二年，又遣使来贡，加开府仪同三司、检校太尉，又加太师。
jiàn lóng sān nián shí yuè zhāo qiǎn qí guǎng píng shì láng li xìng yòu fù shǐ li lì xī pàn guān li bīn děng lái cháo gòng
建隆三年十月，昭遣其广评侍郎李兴祐、副使李励希、判官李彬等来朝贡。
sì nián chūn jiàng zhì yuē gǔ xiān zhé hòu yǎn zhái zhōng qū hé cháng bù tóng wén guǐ yú wàn fāng tán shēng jiào yú sì hǎi
四年春，降制曰："古先哲后，奄宅中区，曷尝不同文轨于万方，覃声教于四海？
gù yǔ liáng dé wěi bèi hóng míng yuán zhì bīn wáng yi yōu xī mìng
顾予凉德，猥被鸿名，爰致宾王，宜优锡命。
kāi fǔ yí tóng sān sī jiǎn jiào tài shī xuán tú zhōu dū dū chōng dà yì jūn shǐ gāo lí guó wáng zhāo rì biān zhōng cuì liáo zuǒ tuī xióng xí jī zǐ zhī yú fēng fǔ zhū méng zhī jiù sú
开府仪同三司、检校太师、玄菟州都督、充大义军使、高丽国王昭，日边钟粹，辽左推雄，习箕子之余风，抚朱蒙之旧俗。
ér néng zhàn yún hou hǎi fèng zhì chōng tíng yán niàn qīng shū shí shēn jiā shàng
而能占云候海，奉贽充庭，言念倾输，实深嘉尚。
shì yòng cì zhī yì hào chóu yǐ gōng tián zài tuī róu yuǎn zhī ēn shì jiǎng gǒng chén zhī zhì
是用赐之懿号，畴以公田，载推柔远之恩，式奖拱辰之志。
wū hū
于戏！
lái cháo wàn lǐ měi ài dài zhī yǒu fú
来朝万里，美爱戴之有孚。
róu fǔ sì fēng zhù hùn bìng zhī wú wài
柔抚四封，庶混并之无外。
yǒng bǎo dōng yì yù chéng tiān xiū
永保东裔，聿承天休。
kě jiā shí yì qī qiān hù réng cì tuī chéng shùn huà bǎo yì gōng chén
可加食邑七千户，仍赐推诚顺化保义功臣。
qí nián jiǔ yuè qiǎn shǐ shí zàn děng lái gòng shè hǎi zhí dà fēng chuán pò nì sǐ zhě qī shí yú rén zàn jǐn miǎn zhào jiā láo xù
"其年九月，遣使时赞等来贡，涉海，值大风，船破，溺死者七十余人，赞仅免，诏加劳恤。
kāi bǎo wǔ nián qiǎn shǐ yǐ fāng wù lái xiàn zhì jiā shí yì cì tuī chéng shùn huà shǒu jié bǎo yì gōng chén
开宝五年，遣使以方物来献，制加食邑，赐推诚顺化守节保义功臣。
jìn fèng shǐ nèi yì shì láng xú xī jiā jiǎn jiào bīng bù shàng shū fù shǐ nèi fèng qīng cuī qiū jiā jiǎn jiào sī nóng qīng bìng jiān yù shǐ dài fū pàn guān guǎng píng shì láng kāng lǐ shì shào fǔ shǎo jiān lù shì guǎng píng yuán wài láng liú yǐn jiā jiǎn jiào shàng shū jīn bù láng zhōng jiē hòu lǐ qiǎn zhī
进奉使内议侍郎徐熙加检校兵部尚书，副使内奉卿崔邺加检校司农卿并兼御史大夫，判官广评侍郎康礼试少府少监，录事广评员外郎刘隐加检校尚书、金部郎中，皆厚礼遣之。
zhāo zú qí zi zhòu quán lǐng guó shì
昭卒，其子伷权领国事。
jiǔ nián zhòu qiǎn shǐ zhào zūn lǐ fèng tǔ gòng yǐ fù méi dāng chéng xí lái tīng cháo zhǐ
九年，伷遣使赵遵礼奉土贡，以父没当承袭，来听朝旨。
shòu zhòu jiǎn jiào tài bǎo xuán tú zhōu dū dū dà yì jūn shǐ fēng gāo lí guó wáng
授伷检校太保、玄菟州都督、大义军使，封高丽国王。
tài zōng jí wèi jiā jiǎn jiào tài fù gǎi dà yì jūn wèi dà shùn jūn
太宗即位，加检校太傅，改大义军为大顺军。
qiǎn zuǒ sī yù fù lǜ yú yán chāo sī nóng sì chéng xú zhāo wén shǐ qí guó
遣左司御副率于延超、司农寺丞徐昭文使其国。
zhòu qiǎn guó rén jīn xíng chéng rù jiù xué yú guó zǐ jiàn
伷遣国人金行成入就学于国子监。
tài píng xīng guó èr nián qiǎn qí zi yuán fǔ yǐ liáng mǎ fāng wù bīng qì lái gòng
太平兴国二年，遣其子元辅以良马、方物、兵器来贡。
qí nián xíng chéng zhuó jìn shì dì
其年，行成擢进士第。
sān nián yòu qiǎn shǐ gòng fāng wù bīng qì jiā zhòu jiǎn jiào tài shī yǐ tài zi zhōng yǔn zhí shè rén yuàn zhāng jì zhù zuò láng zhí shǐ guǎn jù zhōng zhèng wèi shǐ
三年，又遣使贡方物、兵器，加伷检校太师，以太子中允直舍人院张洎、著作郎直史馆句中正为使。
sì nián fù qiǎn gòng fèng guān gé mén zhī hòu wáng zhuàn shǐ qí guó
四年，复遣供奉官、阁门祗候王僎使其国。
wǔ nián liù yuè zài qiǎn shǐ gòng fāng wù
五年六月，再遣使贡方物。
liù nián yòu qiǎn shǐ lái gòng
六年，又遣使来贡。
qī nián zhòu zú qí dì zhì zhī guó shì qiǎn shǐ jīn quán fèng jīn yín xiàn jì jǐn páo rù jīn yín shì dāo jiàn gōng shǐ míng mǎ xiāng yào lái gòng qiě qiú xí wèi
七年，伷卒，其弟治知国事，遣使金全奉金银线罽锦袍褥、金银饰刀剑弓矢、名马、香药来贡，且求袭位。
shòu zhì jiǎn jiào tài bǎo xuán tú zhōu dū dū chōng dà shùn jūn shǐ fēng gāo lí guó wáng yǐ jiān chá yù shǐ li jù yuán lǐ jì bó shì kǒng wéi fèng shǐ
授治检校太保、玄菟州都督，充大顺军使，封高丽国王，以监察御史李巨源、《礼记》博士孔维奉使。
yōng xī yuán nián qiǎn shǐ hán suì líng yǐ fāng wù lái gòng
雍熙元年，遣使韩遂龄以方物来贡。
èr nián jiā zhì jiǎn jiào tài fù qiǎn hàn lín shì shū wáng zhù shì dú lǚ wén zhòng chōng shǐ
二年，加治检校太傅，遣翰林侍书王著、侍读吕文仲充使。
sān nián chū shī běi fá yǐ qí guó jiē qì dān jìng cháng wèi suǒ qīn qiǎn jiān chá yù shǐ hán guó huá jī zhào yù zhī yuē zhèn dàn yīng pī gòu yǎn zhái wàn fāng huá xià mán mò wǎng bù lǜ bǐ
三年，出师北伐，以其国接契丹境，常为所侵，遣监察御史韩国华赍诏谕之曰："朕诞膺丕构，奄宅万方，华夏蛮貊，罔不率俾。
chǔn cí běi yì qīn bài wáng lüè yōu jì zhī de zhōng cháo tǔ jiāng jìn hàn duō yú yín yuán dào jù
蠢兹北裔，侵败王略，幽蓟之地，中朝土疆，晋、汉多虞，夤缘盗据。
jīn guó jiā zhào lín suǒ jí shū guǐ dà tóng qǐ shǐ qí mín xiàn zhū guǎng sú
今国家照临所及，书轨大同，岂使齐民陷诸犷俗？
jīn yǐ dǒng qí shī lǚ tiǎn miè yāo fēn
今已董齐师旅，殄灭妖氛。
wéi wáng jiǔ mù huá fēng sù huái míng lüè xiào zhōng chún zhī jié fǔ lǐ yì zhī bāng
惟王久慕华风，素怀明略，效忠纯之节，抚礼义之邦。
ér jiē bǐ biān jiāng lí yú chài dú shū xiè jī fèn qí zài cí hu
而接彼边疆，罹于虿毒，舒泄积愤，其在兹乎！
kě shēn jiè shī tú dié xiāng jī jiǎo xié bǐ lín guó tóng lì dàng píng
可申戒师徒，迭相犄角，协比邻国，同力荡平。
fèn qí yī gǔ zhī xióng kān bǐ chuí wáng zhī kòu liáng shí bù zài wáng qí tú zhī
奋其一鼓之雄，戡比垂亡之寇，良时不再，王其图之！
yīng fú huò shēng kǒu niú yáng cái wù qì xiè bìng gěi cì běn guó jiàng shì yòng shēn shǎng quàn
应俘获生口、牛羊、财物、器械，并给赐本国将士，用申赏劝。
xiān shì qì dān fá nǚ zhēn guó lù yóu gāo lí zhī jiè
先是，契丹伐女真国，路由高丽之界。
nǚ zhēn yì gāo lí yòu dǎo gòu huò yīn gòng mǎ lái su yú cháo qiě yán gāo lí yǔ qì dān jié hǎo yǐ wèi shì yuán piāo lüè qí mín bù fù fàng hái
女真意高丽诱导构祸，因贡马来诉于朝，且言高丽与契丹结好，倚为势援，剽略其民，不复放还。
jì gāo lí shǐ hán suì líng rù gòng tài zōng yīn chū nǚ zhēn suǒ shàng gào jí mù qì yǐ shì suì líng réng lìng guī bái běn guó hái qí suǒ fú zhī mín
洎高丽使韩遂龄入贡，太宗因出女真所上告急木契以示遂龄，仍令归白本国，还其所俘之民。
zhì wén zhī yōu jù jí guó huá zhì lìng rén yán yú guó huá yuē
治闻之忧惧，及国华至，令人言于国华曰：
qián suì dōng mò nǚ zhēn chí mù qì lái gào chēng qì dān xīng bīng rù qí fēng jìng kǒng dāng dào wèi zhī yi yù wèi zhī bèi
前岁冬末，女真驰木契来告，称契丹兴兵入其封境，恐当道未知，宜豫为之备。
dāng dào yǔ nǚ zhēn suī wèi lín guó ér lù tú xiá yuǎn bǐ zhī qíng wěi sù zhī zhī yǐ tān ér duō zhà wèi zhī xìn yě
当道与女真虽为邻国，而路途遐远，彼之情伪，素知之矣，贪而多诈，未之信也。
qí hòu yòu qiǎn rén gào yuē qì dān bīng qí yǐ jì méi hé
其后又遣人告曰，契丹兵骑已济梅河。
dāng dào yóu nǐ bù shí wèi xiá yíng jiù
当道犹疑不实，未暇营救。
é ér qì dān yún jí dà jī nǚ zhēn shā huò shén zhòng yú zú bài sàn táo dùn ér qì dān yā bèi zhuī bǔ jí yú dāng dào xī běi dé chāng dé chéng wēi huà guāng huà zhī jìng fú qín ér qù
俄而契丹云集，大击女真，杀获甚众，余族败散逃遁，而契丹压背追捕，及于当道西北德昌、德成、威化、光化之境，俘擒而去。
shí yǒu qì dān yī qí zhì dé mǐ hé běi dà hū guān chéng shù zú ér gào yuē wǒ qì dān zhī qí yě nǚ zhēn kòu wǒ biān bǐ shuài yǐ wéi cháng jīn zé fù chóu yǐ bì zhěng bīng huí yǐ
时有契丹一骑至德米河北，大呼关城戍卒而告曰："我契丹之骑也，女真寇我边鄙，率以为常，今则复仇已毕，整兵回矣。
dāng dào suī wén shī tuì yóu yōu bù cè nǎi yǐ nǚ zhēn bì bīng lái bēn èr qiān yú zhòng zī gěi ér guī zhī
"当道虽闻师退，犹忧不测，乃以女真避兵来奔二千余众，资给而归之。
nǚ zhēn yòu quàn dāng dào kòng méi hé jīn yào zhù zhì chéng lěi yǐ wéi fáng è zhī bèi yì yǐ wéi rán
女真又劝当道控梅河津要，筑治城垒，以为防遏之备，亦以为然。
fāng lìng xíng shì xīng gōng bù yì nǚ zhēn qián shī yǎn zhì shā lüè lì mín qū lüě dīng zhuàng méi wèi nú lì zhuǎn xǐ tā fāng
方令行视兴功，不意女真潜师奄至，杀略吏民，驱掠丁壮，没为奴隶，转徙他方。
yǐ qí suì gòng zhōng cháo bù gǎn fā bīng bào yuàn qǐ qī fǎn xiāng wū gòu yǐ huò shèng tīng
以其岁贡中朝，不敢发兵报怨，岂期反相诬构，以惑圣听。
dāng dào shì bǐng zhēng shuò jiàn xiū zhí gòng gǎn yǒu èr xīn jiāo tōng wài guó
当道世禀正朔，践修职贡，敢有二心，交通外国？
kuàng qì dān jiè jū liáo hǎi zhī wài fù yǒu dà méi xiǎo méi èr hé zhī zǔ nǚ zhēn bó hǎi běn wú dìng jū cóng hé jìng lù yǐ tōng wǎng fù
况契丹介居辽海之外，复有大梅、小梅二河之阻，女真、渤海本无定居，从何径路，以通往复？
héng lí chán bàng fèn qì tián yīng rì yuè zhì míng liàng chuí zhāo jiàn
横罹谗谤，愤气填膺，日月至明，谅垂昭鉴。
jiān zhě nǚ zhēn táo nàn zhī zhòng wǎng bù cún xù yì yǒu shòu yǐ guān zhì shàng zài dāng guó qí zhí wèi gāo zhě yǒu wù qū ní yú nuó yuán yǐn néng dá nuó lǎo zhèng wèi jiā yé fu děng shí shù rén
间者，女真逃难之众，罔不存恤，亦有授以官秩，尚在当国，其职位高者有勿屈尼于、郍元、尹能达、郍老正、卫迦耶夫等十数人。
yù wàng zhào fù jīng quē yǔ dāng dào rù gòng zhī shǐ tíng biàn qí shì zé dān shí zhī chéng shù jī zhāo xuě
欲望召赴京阙，与当道入贡之使庭辩其事，则丹石之诚，庶几昭雪。
guó huá nuò zhī nǎi mìng fā bīng xi huì
国华诺之，乃命发兵西会。
zhì qiān yán wèi jí fèng zhào guó huá lǚ dū zhī de bào fā bīng ér hái jù lù nǚ zhēn zhī shì yǐ zòu yān
治迁延未即奉诏，国华屡督之，得报发兵而还，具录女真之事以奏焉。
shí yuè qiǎn shǐ cháo gòng yòu qiǎn běn guó xué shēng cuī hǎn wáng bīn yì guó zǐ jiàn yì yè
十月，遣使朝贡，又遣本国学生崔罕、王彬诣国子监肄业。
duān gǒng yuán nián jiā zhì jiǎn jiào tài wèi yǐ kǎo gōng yuán wài láng jiān shì yù shǐ zhī zá lǚ duān qǐ jū shè rén lǚ yòu zhī wèi shǐ
端拱元年，加治检校太尉，以考功员外郎兼侍御史知杂吕端、起居舍人吕祐之为使。
èr nián qiǎn shǐ lái gòng zhào qí shǐ xuǎn guān shì láng hán lìn qīng fù shǐ bīng guān láng zhōng wèi dé róu bìng shòu jīn zǐ guāng lù dài fu pàn guān shào fǔ chéng li guāng shòu jiǎn jiào shuǐ bù yuán wài láng
二年，遣使来贡，诏其使选官侍郎韩蔺卿、副使兵官郎中魏德柔并授金紫光禄大夫，判官少府丞李光授检校水部员外郎。
xiān shì zhì qiǎn sēng rú kě jī biǎo lái jìn qǐng dà zàng jīng zhì shì cì zhī réng cì rú kě zǐ yī lìng tóng guī běn guó
先是，治遣僧如可赍表来觐，请《大藏经》，至是赐之，仍赐如可紫衣，令同归本国。
chún huà yuán nián sān yuè zhào jiā zhì shí yì qiān hù qiǎn hù bù láng zhōng chái chéng wù bīng bù yuán wài láng zhí shǐ guǎn zhào huà chéng wǎng shǐ
淳化元年三月，诏加治食邑千户，遣户部郎中柴成务、兵部员外郎直史馆赵化成往使。
qí guó sú xìn yīn yáng guǐ shén zhī shì pō duō jū jì měi cháo tíng shǐ zhì bì zé liáng yuè jí chén fāng jù lǐ shòu zhào
其国俗信阴阳鬼神之事，颇多拘忌，每朝廷使至，必择良月吉辰，方具礼受诏。
chéng wù zài guǎn yú yuè nǎi yí shū yú zhì yuē wáng yì yè fān fǔ zūn jiǎng wáng shì fán xíng dà qìng shǒu bèi huī zhāng
成务在馆逾月，乃遗书于治曰："王奕叶藩辅，尊奖王室，凡行大庆，首被徽章。
jīn guó jiā tè chí xìn shǐ yǐ shēn shū chǒng fēi zhǐ lì chuān tú zhī mián miǎo yì fù dǎo míng hǎi zhī jiān wēi huáng cháo juàn yù sī yì lóng yǐ
今国家特驰信使，以申殊宠，非止历川涂之绵邈，亦复蹈溟海之艰危，皇朝眷遇，斯亦隆矣。
ér nǎi qiān yú jìn jì ní yú bǔ shù xuàn huò rì zhě zhī fú shuō jī huǎn tiān zǐ zhī mìng shū
而乃牵于禁忌，泥于卜数，眩惑日者之浮说，稽缓天子之命书。
wéi diǎn cè zhī chuí wén fēi bǔ zhù zhī néng xiǎo shì yǐ shū chēng shàng rì bù tuī liù jiǎ zhī yuán chén
惟典册之垂文，非卜祝之能晓，是以《书》称上日，不推六甲之元辰；
lǐ zài zhòng dōng dàn qǔ yī yáng zhī jiā huì
《礼》载仲冬，但取一阳之嘉会。
càn rán gǔ xùn zú yǐ míng jī suǒ yí gǎi tú sù bài jūn cì
粲然古训，足以明稽，所宜改图，速拜君赐。
tǎng fèng fú wú zhì kè zhāng gǒng jí zhī chéng
傥凤綍无滞，克彰拱极之诚；
zé lóng jié yǒu huī miǎn yí rǔ mìng zhī zé
则龙节有辉，免贻辱命之责。
jǐn yǐ chéng gào wáng qí tīng zhī
谨以诚告，王其听之。
zhì lǎn shū cán jù qiǎn rén zhì xiè yān
"治览书惭惧，遣人致谢焉。
huì lín yǔ bù zhǐ réng yǐ sì jì wèi qǐng
会霖雨不止，仍以俟霁为请。
chéng wù fù yí shū yǐ zé zhī zhì yì rì nǎi chū bài mìng
成务复遗书以责之，治翌日乃出拜命。
èr nián qiǎn shǐ hán yàn gōng lái gòng
二年，遣使韩彦恭来贡。
yàn gōng biǎo shù zhì yì qiú yìn fó jīng zhào yǐ cáng jīng bìng yù zhì mì cáng quán xiāo yáo yǒng lián huá xīn lún cì zhī
彦恭表述治意，求印佛经，诏以《藏经》并御制《秘藏诠》、《逍遥咏》、《莲华心轮》赐之。
sì nián zhēng yuè zhì qiǎn shǐ bái sī róu gòng fāng wù bìng xiè cì jīng jí yù zhì
四年正月，治遣使白思柔贡方物并谢赐经及御制。
èr yuè qiǎn mì shū chéng zhí shǐ guǎn chén jìng mì shū chéng liú shì wèi shǐ jiā zhì jiǎn jiào tài shī réng jiàng zhào cún wèn jūn lì qí lǎo
二月，遣秘书丞直史馆陈靖、秘书丞刘式为使，加治检校太师，仍降诏存问军吏耆老。
jìng děng zì dōng móu qù bā jiǎo hǎi kǒu
靖等自东牟趣八角海口，
de sī róu suǒ chéng hǎi chuán jí gāo lí shuǐ gōng
得思柔所乘海船及高丽水工，
jí dēng zhōu zì zhī gāng dǎo shùn fēng fàn dà hǎi
即登舟自芝冈岛顺风泛大海，
zài sù dǐ wèng jīn kǒu dēng lù
再宿抵瓮津口登陆，
xíng bǎi liù shí lǐ dǐ gāo lí zhī jìng yuē hǎi zhōu
行百六十里抵高丽之境曰海州，
yòu bǎi lǐ zhì yán zhōu
又百里至阎州，
yòu sì shí lǐ zhì bái zhōu
又四十里至白州，
yòu sì shí lǐ zhì qí guó
又四十里至其国。
zhì yíng shǐ yú jiāo jǐn fān chén lǐ yán liú jìng děng qī shí yú rì ér hái yí yǐ xí yī jīn dài jīn yín qì shù bǎi liǎng bù sān wàn yú duān fù biǎo chēng xiè
治迎使于郊，尽藩臣礼，延留靖等七十余日而还，遗以袭衣、金带、金银器数百两、布三万余端，附表称谢。
xiān shì sān nián shàng qīn shì zhū dào gòng jǔ rén zhào cì gāo lí bīn gòng jìn shì wáng bīn cuī hǎn děng jí dì jì shòu yǐ guān qiǎn hái běn guó
先是，三年，上亲试诸道贡举人，诏赐高丽宾贡进士王彬、崔罕等及第，既授以官，遣还本国。
zhì shì jìng děng shǐ huí zhì shàng biǎo xiè yuē xué shēng wáng bīn cuī hǎn děng rù cháo xí yè méng ēn bìng cì jí dì shòu jiāng shì láng shǒu mì shū shěng jiào shū láng réng fàng guī běn guó
至是，靖等使回，治上表谢曰："学生王彬、崔罕等入朝习业，蒙恩并赐及第，授将仕郎、守秘书省校书郎，仍放归本国。
qiè yǐ dāng dào jiàn xiū gòng fèng duō lì suì nián gài yǐ shàng guó tiān gāo xiá huāng hǎi gé bù huò gōng qū jīn què miàn kòu yù jiē wéi shēn gǒng jí zhī chéng mò zhǎn lái tíng zhī lǐ
窃以当道荐修贡奉，多历岁年，盖以上国天高，遐荒海隔，不获躬趋金阙，面叩玉阶，唯深拱极之诚，莫展来庭之礼。
bīn hǎn děng yòu cóng páo xì jiē hùn jì yú yú yí
彬、罕等幼从匏系，嗟混迹于嵎夷；
bù dàn péng piāo zǎo bīn wáng yú tiān yì
不惮蓬飘，早宾王于天邑。
yùn páo duǎn hè yù lì guì xīn kān yōu shí pín ruò wéi zú suì
缊袍短褐，玉粒桂薪，堪忧食贫，若为卒岁。
huáng dì bì xià tiān cí zhào yù hǎi liàng yōu róng fēng qí guǎn gǔ zhī zī xù yǐ yì wén zhī yè
皇帝陛下天慈照毓，海量优容，丰其馆谷之资，勖以艺文之业。
qù suì gāo xuán xuān jiàn dà xuǎn lǔ rú bīn hǎn jiē wǔ zé gōng gǎn méng xīn yú zhōng hú
去岁高悬轩鉴，大选鲁儒，彬、罕接武泽宫，敢萌心于中鹄；
làn jīn yīng yù kōng yǒu zhì yú xiàn yú
滥巾英域，空有志于羡鱼。
bì xià yǐ qí wàn lǐ cí jiā shí nián guān guó bǐ dēng míng yú guì jí réng mìng zhì yú yún tái
陛下以其万里辞家，十年观国，俾登名于桂籍，仍命秩于芸台；
mǐn qí huái tǔ zhī xīn wèi yǐ yǐ mén zhī wàng bié chuí chén zhǐ lìng guī gù xiāng
悯其怀土之心，慰以倚门之望，别垂宸旨，令归故乡。
xuán zào qū chéng hóng ēn mò bào chén bù shèng gǎn tiān dài shèng zhī zhì
玄造曲成，鸿恩莫报，臣不胜感天戴圣之至。
yòu yǒu zhāng rén quán zhě jìn fèng shǐ bái sī róu zhī kǒng mù lì yě shàng shū xiàn pián yí
又有张仁铨者，进奉使白思柔之孔目吏也，上书献便宜。
sī róu yì qí chí guó yīn shì yǐ gào rén quán jù bù gǎn guī
思柔意其持国阴事以告，仁铨惧不敢归。
shàng mìng jìng děng lǐng yǐ huán guó réng zhào zhì shì rén quán zuì
上命靖等领以还国，仍诏治释仁铨罪。
zhì yòu shàng biǎo xiè yuē guān gào guó xìn shǐ chén jìng liú shì zhì fèng chuán shèng zhǐ yǐ dāng dào jìn fèng shǐ cóng xíng kǒng mù guān zhāng rén quán zhì quē zhé jìn pián yí fān huái yōu jù jīn fù shǐ chén dài guī běn guó zhě
治又上表谢曰："官告国信使陈靖、刘式至，奉传圣旨，以当道进奉使从行孔目官张仁铨至阙，辄进便宜，翻怀忧惧，今附使臣带归本国者。
rén quán yú zhái xì mín hǎi mén jiàn lì huò qū shàng guó gǎn gòng yú chéng wǎng sī kuáng gǔ zhī yóu zhé zòu quán yí zhī shì wàng chén liú miǎn shàng dú cháo tíng
仁铨嵎宅细民，海门贱吏，获趋上国，敢贡愚诚，罔思狂瞽之尤，辄奏权宜之事，妄尘旒冕，上黩朝廷。
jīn zhě yǎng fèng lún yán shì qí zuì gǔ
今者，仰奉纶言，释其罪罟。
xiǎo rén qū lì qǐ yú tiě yuè zhī qiú shèng zhǔ kuān ēn yuǎn jiàng āi jīn zhī mìng
小人趋利，岂虞僣越之求，圣主宽恩，远降哀矜之命。
qí zhāng rén quán zhě yǐ yī zhào zhǐ fàng zuì lìng zhǎng shì rú gù
其张仁铨者已依诏旨放罪，令掌事如故。
yòu shàng yán yuàn cì bǎn běn jiǔ jīng shū yòng dūn rú jiào xǔ zhī
"又上言愿赐板本《九经》书，用敦儒教，许之。
xiān shì shì děng fù mìng zhì qiǎn shǐ yuán zhèng yǎn sòng zhī zhèng yǎn zhì ān xiāng pǔ kǒu zhí fēng sǔn chuán ruò suǒ jī wù
先是，式等复命，治遣使元证衍送之，证衍至安香浦口，值风损船，溺所赍物。
zhào dēng zhōu gěi zhèng yǎn wén jù qiǎn hái réng cì zhì yī duàn èr bǎi pǐ yín qì èr bǎi liǎng yáng wǔ shí kǒu
诏登州给证衍文据遣还，仍赐治衣段二百匹、银器二百两、羊五十口。
wǔ nián liù yuè qiǎn shǐ yuán yù lái qǐ shī su yǐ qì dān kòu jìng
五年六月，遣使元郁来乞师，诉以契丹寇境。
cháo tíng yǐ běi bǐ fu níng bù kě qīng dòng gān gē wèi guó shēng shì dàn cì zhào wèi fǔ hòu lǐ qí shǐ qiǎn hái
朝廷以北鄙甫宁，不可轻动干戈，为国生事，但赐诏慰抚，厚礼其使遣还。
zì shì shòu zhì yú qì dān cháo gòng zhōng jué
自是受制于契丹，朝贡中绝。
zhì zú dì sòng lì
治卒，弟诵立。
cháng qiǎn bīng xiào xú yuǎn lái hou cháo tíng dé yīn yuǎn jiǔ bù zhì
尝遣兵校徐远来候朝廷德音，远久不至。
xián píng sān nián qí chén lì bù shì láng zhào zhī lìn mìng yá jiāng zhū rén shào zhì dēng zhōu zhēn zhī zhōu jiāng yǐ wén shàng tè zhào jiàn rén shào
咸平三年，其臣吏部侍郎赵之遴命牙将朱仁绍至登州侦之，州将以闻，上特召见仁绍。
yīn zì chén guó rén sī mù huáng huà wèi qì dān jī zhì zhī zhuàng nǎi cì sòng hán zhào yī dào lìng rén shào jī hái
因自陈国人思慕皇化，为契丹羁制之状，乃赐诵函诏一道，令仁绍赍还。
liù nián sòng qiǎn shǐ hù bù láng zhōng li xuān gǔ lái cháo xiè ēn qiě yán jìn gē yàn jì yǐ shǔ qì dān suì yǒu lù qù xuán tú lǚ lái gōng fá qiú qǔ bù yǐ qǐ wáng shī zhūn jìng shàng wèi zhī qiān zhì
六年，诵遣使户部郎中李宣古来朝谢恩，且言："晋割燕蓟以属契丹，遂有路趣玄菟，屡来攻伐，求取不已，乞王师屯境上为之牵制。
zhào shū yōu dá zhī
"诏书优答之。
sòng zú dì xún quán zhī guó shì
诵卒，弟询权知国事。
xiān shì qì dān jì xí gāo lí suì zhù liù chéng yuē xìng zhōu yuē tiě zhōu yuē tōng zhōu yuē lóng zhōu yuē guī zhōu yuē guō zhōu yú jìng shàng
先是，契丹既袭高丽，遂筑六城曰兴州、曰铁州、曰通州、曰龙州、曰龟州、曰郭州于境上。
qì dān yǐ wéi èr jǐ qiǎn shǐ lái qiú liù chéng xún bù xǔ
契丹以为贰己，遣使来求六城，询不许。
suì jǔ bīng yǎn zhì chéng xià fén dàng gōng shì piāo jié jū rén xún xǐ jū shēng luō zhōu yǐ bì zhī
遂举兵，奄至城下，焚荡宫室，剽劫居人，询徙居升罗州以避之。
bīng tuì nǎi qiǎn shǐ qǐng hé
兵退，乃遣使请和。
qì dān jiān yǐ liù chéng wèi cí zì shì diào bīng shǒu liù chéng
契丹坚以六城为辞，自是调兵守六城。
dà zhōng xiáng fú sān nián dà jǔ lái fá xún yǔ nǚ zhēn shè qí yāo jī shā qì dān dài jìn
大中祥符三年，大举来伐，询与女真设奇邀击，杀契丹殆尽。
xún yòu yú yā lù jiāng dōng zhù chéng yǔ lái yuǎn chéng xiāng wàng kuà jiāng wèi qiáo qián bīng yǐ gù xīn chéng
询又于鸭绿江东筑城，与来远城相望，跨江为桥，潜兵以固新城。
qī nián fāng qiǎn gào zòu shǐ yù shì gōng bù shì láng yǐn zhèng gǔ yǐ jīn xiàn zhī chéng lóng fèng ān bìng xiù lóng fèng ān fú gè èr fú xì mǎ èr pǐ sàn mǎ èr shí pǐ lái gòng
七年，方遣告奏使御事工部侍郎尹证古以金线织成龙凤鞍并绣龙凤鞍幞各二幅、细马二匹、散马二十匹来贡。
zhèng gǔ hái cì xún zhào shū qī tōng bìng yī dài yín cǎi ān lè mǎ děng
证古还，赐询诏书七通并衣带、银彩、鞍勒马等。
bā nián zhào dēng zhōu zhì guǎn yú hǎi cì yǐ dài shǐ zhě
八年，诏登州置馆于海次以待使者。
qí nián yòu qiǎn yù shì mín guān shì láng guō yuán lái gòng
其年，又遣御事民官侍郎郭元来贡。
yuán zì yán běn guó chéng wú yuán qiáng fǔ yuē kāi chéng guǎn liù xiàn mín bù xià sān wǔ qiān
元自言："本国城无垣墙，府曰开城，管六县，民不下三五千。
yǒu zhōu jūn bǎi yú zhì shí lù zhuǎn yùn sī tǒng zhī
有州军百余，置十路转运司统之。
měi zhōu guǎn xiàn wǔ liù xiǎo zhě yì sān sì měi xiàn hù sān sì bǎi
每州管县五六，小者亦三四，每县户三四百。
guó jìng nán běi qiān wǔ bǎi lǐ dōng xī èr qiān lǐ
国境南北千五百里，东西二千里。
jūn mín zá chǔ lì jūn zhě bù qíng miàn
军民杂处，隶军者不黥面。
fāng wǔ wéi shì bù yòng qián dì yǐ bù mǐ mào yì
方午为市，不用钱，第以布米贸易。
dì yí jīng dào fēng sú pō lèi zhōng guó
地宜粳稻，风俗颇类中国。
wú yáng tù tuó tuó shuǐ niú lǘ
无羊、兔、橐驼、水牛、驴。
qì hòu shǎo hán shǔ chà duō
气候少寒，暑差多。
yǒu sēng wú dào shì
有僧，无道士。
mín jiā qì mǐn xī tóng wèi zhī
民家器皿，悉铜为之。
lè yǒu èr pǐn yuē táng lè yuē xiāng lè
乐有二品：曰唐乐，曰乡乐。
sān suì yī shì jǔ rén yǒu jìn shì zhū kē suàn xué měi shì bǎi yú rén dēng dì zhě bù guò yī èr shí
三岁一试举人，有进士、诸科、算学，每试百余人，登第者不过一二十。
měi zhēng yuè yī rì wǔ yuè wǔ rì jì zǔ mí miào
每正月一日、五月五日祭祖祢庙。
yòu zhēng yuè qī rì jiā wèi wáng mǔ xiàng dài zhī
又正月七日，家为王母像戴之。
èr yuè wàng sēng sú rán dēng rú zhōng guó shàng yuán jié
二月望，僧俗燃灯如中国上元节。
shàng sì rì yǐ qīng ài rǎn bǐng wèi pán xiū zhī guān
上巳日，以青艾染饼为盘羞之冠。
duān wǔ yǒu qiū qiān zhī xì
端午有秋千之戏。
shì nǚ fú shàng sù
士女服尚素。
dì chǎn lóng xū xí téng xí bái zhuì zhǐ shǔ láng wěi bǐ
地产龙须席、藤席、白硾纸、鼠狼尾笔。
yuán cí mào gōng kè měi shòu yàn cì bì zì wèi xiè biǎo cū yǒu wén cǎi cháo tíng dài zhī yì hòu
"元辞貌恭恪，每受宴赐，必自为谢表，粗有文采，朝廷待之亦厚。
jiǔ nián cí hái cì xún zhào shū qī hán xí yī jīn dài qì bì ān mǎ jí jīng shǐ lì rì shèng huì fāng děng
九年，辞还，赐询诏书七函，袭衣、金带、器币、鞍马及经史、历日、《圣惠方》等。
yuán yòu qǐng lù guó cháo dēng kē jì jí suǒ cì yù shī yǐ guī cóng zhī
元又请录《国朝登科记》及所赐御诗以归，从之。
tiān xǐ yuán nián qiǎn yù shì xíng guān shì láng xú nè fèng biǎo xiàn fāng wù yú chóng zhèng diàn yòu hè fēng jiàn shòu chūn jùn wáng
天禧元年，遣御事刑官侍郎徐讷奉表献方物于崇政殿，又贺封建寿春郡王。
sān nián jiǔ yuè dēng zhōu yán gāo lí jìn fèng shǐ lǐ bīn qīng cuī yuán xìn zhì qín wáng shuǐ kǒu zāo fēng fù zhōu piào shī gòng wù zhào qiǎn nèi chén fǔ zhī
三年九月，登州言高丽进奉使礼宾卿崔元信至秦王水口，遭风覆舟，漂失贡物，诏遣内臣抚之。
shí yī yuè yuán xìn děng rù jiàn gòng jì jǐn yī rù wū qī jiǎ jīn shì zhǎng dāo bǐ shǒu jì jǐn ān mǎ zhù bù yào wù děng yòu jìn zhōng bù èr qiān duān qiú fó jīng yī cáng
十一月，元信等入见，贡罽锦衣褥、乌漆甲、金饰长刀匕首、罽锦鞍马、纻布、药物等，又进中布二千端，求佛经一藏。
zhào cì jīng hái bù yǐ yuán xìn fù nì kuì fá bié cì yī fú zēng cǎi yān
诏赐经还布，以元信覆溺匮乏，别赐衣服、缯彩焉。
míng zhōu dēng zhōu lǚ yán gāo lí hǎi chuán yǒu fēng piào zhì jìng shàng zhě zhào lìng cún wèn gěi dù hǎi liáng qiǎn hái réng wèi zhe lì
明州、登州屡言高丽海船有风漂至境上者，诏令存问，给度海粮遣还，仍为著例。
wǔ nián xún qiǎn gào zòu shǐ yù shì lǐ bù shì láng hán zuò děng yī bǎi qī shí jiǔ rén lái xiè ēn qiě yán yǔ qì dān xiū hǎo yòu biǎo qǐ yīn yáng dì lǐ shū shèng huì fāng bìng cì zhī
五年，询遣告奏使御事礼部侍郎韩祚等一百七十九人来谢恩，且言与契丹修好，又表乞阴阳地理书、《圣惠方》，并赐之。
jīn xíng chéng zhě lèi guān zhì diàn zhōng chéng zhì biǎo qǐ fàng hái
金行成者，累官至殿中丞，治表乞放还。
xíng chéng zì yǐ shì shì cháo tíng bù yuàn guī běn guó
行成自以筮仕朝廷，不愿归本国。
yòu yǐ fù mǔ chuí lǎo zài hǎi wài dàn mù sī niàn hèn lù bù jí lìng gōng tú qí xiàng zhì zhèng qǐn yǔ qī shǐ shì jū páng shì chén xī dìng xǐng shàng shí wèi cháng shǎo xiè
又以父母垂老，在海外旦暮思念，恨禄不及，令工图其像置正寝，与妻史氏居旁室，晨夕定省上食，未尝少懈。
chún huà chū tōng pàn ān zhōu
淳化初，通判安州。
bèi bìng zhī zhōu li fàn yǔ liáo zuǒ shù rén shěng zhī xíng chéng bìng yǐ dǔ qì qiě yán yuē xíng chéng wài guó rén wèi cháo guān zuǒ jùn zhèng bìng qiě sǐ wèi yǒu yǐ bào zhǔ ēn suī míng mù gù yǒu yí hèn
被病，知州李范与僚佐数人省之，行成病已笃，泣且言曰："行成外国人，为朝官，佐郡政，病且死，未有以报主恩，虽瞑目固有遗恨。
èr zi zōng mǐn zōng nè jiē yòu jiā sù pín wú tā qīn kě yī dàn mù wěi gōu hè yǐ
二子宗敏、宗讷皆幼，家素贫，无他亲可依，旦暮委沟壑矣。
wèi jǐ xíng chéng sǐ qí qī yǎng èr zi shì bù jià zhī lǚ yǐ gěi
"未几，行成死，其妻养二子，誓不嫁，织履以给。
fàn biǎo qí shì zhào yǐ zōng mǐn bǔ tài miào zhāi láng lìng ān zhōu yuè gěi qí jiā qián sān mín mǐ wǔ hú zhǎng lì suì shí cún wèn
范表其事，诏以宗敏补太庙斋郎，令安州月给其家钱叁缗、米五斛，长吏岁时存问。
yòu gāo lí xìn zhōu yǒng níng rén kāng jiǎn zì xiū yòu fù yǔn sān shì wèi bīng bù shì láng
又高丽信州永宁人康戬，字休祐，父允，三世为兵部侍郎。
jiǎn shǎo hào xué shí gē shēng yǔ qì dān jiāo bīng jiǎn cóng yǔn zhàn mù yè shān xià lián zhòng èr shǐ shén sè bù biàn
戬少好学，时纥升与契丹交兵，戬从允战木叶山下，连中二矢，神色不变。
hòu xiàn qì dān dùn jū mò dǒu lǐng yòu zhì huáng lóng fǔ jiàn dào de guī gāo lì shí yǔn yóu zài
后陷契丹，遁居墨斗岭，又至黄龙府，间道得归高丽，时允犹在。
kāi bǎo zhōng yǔn qiǎn jiǎn suí bīn gòng yì yè guó xué
开宝中，允遣戬随宾贡肄业国学。
tài píng xīng guó wǔ nián dēng jìn shì dì jiě hè dà lǐ píng shì zhī xiāng xiāng xiàn zài qiān zhù zuò zuǒ lǎng zhī jiāng yīn jūn jiāng zhōu
太平兴国五年，登进士第，解褐大理评事，知湘乡县，再迁著作佐朗，知江阴军、江州。
lì guān yǐ qīng bái gàn lì wén gǎi tài cháng bó shì
历官以清白干力闻，改太常博士。
sū yì jiǎn zài hàn lín chēng qí lì cái mìng wèi guǎng nán xi lù zhuǎn yùn fù shǐ cì fēi yú jiù qiān zhèng shǐ zài zhuǎn dù zhī yuán wài láng hù bù pàn guān
苏易简在翰林，称其吏才，命为广南西路转运副使，赐绯鱼，就迁正使，再转度支员外郎、户部判官。
chū zhī xiá yuè èr zhōu lián bèi zhào bāo qí néng zhèng
出知峡、越二州，连被诏褒其能政。
yòu wèi jīng xi zhuǎn yùn shǐ jiā gōng bù láng zhōng cì jīn zǐ
又为京西转运使，加工部郎中，赐金紫。
jiǎn suǒ zhì hǎo xíng shì shàng zhāng duō jiàn bái yǐ jié chéng zì rèn
戬所至好行事，上章多建白，以竭诚自任。
jǐng dé sān nián zú zhēn zōng tè yǐ qí zi xī líng wèi tài cháng sì fèng lǐ láng gěi fèng zhōng sàng
景德三年，卒，真宗特以其子希龄为太常寺奉礼郎，给奉终丧。
qián xìng yuán nián èr yuè zuò děng cí guī guó cì xún rú gù shì
干兴元年二月，祚等辞归国，赐询如故事。
huì zhēn zōng yàn jià yòu jī yí wù yǐ cì xún
会真宗晏驾，又赍遗物以赐询。
tiān shèng bā nián xún fù qiǎn yù shì mín guān shì láng yuán yǐng děng èr bǎi jiǔ shí sān rén fèng biǎo rù jiàn yú cháng chūn diàn gòng jīn qì yín jì dāo jiàn ān lè mǎ xiāng yóu rén shēn xì bù tóng qì liú huáng qīng shǔ pí děng wù
天圣八年，询复遣御事民官侍郎元颖等二百九十三人奉表入见于长春殿，贡金器、银罽刀剑、鞍勒马、香油、人参、细布、铜器、硫黄、青鼠皮等物。
míng nián èr yuè cí guī cì yǔ yǒu chà qiǎn shǐ hù sòng zhì dēng zhōu
明年二月辞归，赐予有差，遣使护送至登州。
qí hòu jué bù tōng zhōng guó zhě sì shí sān nián
其后绝不通中国者四十三年。
xún sūn huī sì lì shì wéi wén wáng
询孙徽嗣立，是为文王。
xī níng èr nián qí guó lǐ bīn shěng yí dié fú jiàn zhuǎn yùn shǐ luō zhěng yún běn cháo shāng rén huáng zhēn hóng wàn lái chēng yùn shǐ fèng mì zhǐ lìng zhāo jiē tōng hǎo
熙宁二年，其国礼宾省移牒福建转运使罗拯云："本朝商人黄真、洪万来称，运使奉密旨，令招接通好。
fèng guó wáng zhǐ yì xíng yú bù shù
奉国王旨意，形于部述。
dāng guó pì jū yáng gǔ miǎo liàn tiān cháo qǐng cóng zǔ mí yǐ lái sù yuàn tī háng xiāng jì
当国僻居旸谷，邈恋天朝，顷从祖祢以来，素愿梯航相继。
zuì ěr píng rǎng ěr yú dà liáo fù zhī zé wèi mù lín shū zhī zé wèi qíng dí
蕞尔平壤，迩于大辽，附之则为睦邻，疏之则为勍敌。
lǜ biān sāo zhī fú xi xù lù zhé yǐ mí huáng
虑边骚之弗息，蓄陆詟以靡遑。
jiǔ kùn jī mí nán tú xié èr gù wéi shù zhí zhì yǒu jī nián
久困羁縻，难图携贰，故违述职，致有积年。
lǚ bo yún xiáng suī měi shèng chén yú zhōng guó
屡卜云祥，虽美圣辰于中国；
kōng zhī rì yuǎn rú mí jiù lù yú cháng ān
空知日远，如迷旧路于长安。
yùn shǔ chuí hóng lǐ jī zhǎn qìng
运属垂鸿，礼稽展庆。
dà cháo huà qín wú wài dù huō bāo huāng shān bù xiè hu xiān āi hǎi bù cí yú zhī pài
大朝化覃无外，度豁包荒，山不谢乎纤埃，海不辞于支派。
jǐn dāng zūn xún tōng dào chuán fù gǎo jiē dàn cí qiān lǐ zhī chuán wén kǒng fěi chóng xiāo zhī yū juàn
谨当遵寻通道，遄赴稿街，但兹千里之传闻，恐匪重霄之纡眷。
jīn yǐ gōng zhuàng fù zhēn wàn xī qiān sì de bào yīn jí bèi lǐ cháo gòng
今以公状附真、万西迁，俟得报音，即备礼朝贡。
huī yòu zì yán cháng mèng zhì zhōng huá zuò shī jì qí shì
"徽又自言尝梦至中华，作诗纪其事。
sān nián zhěng yǐ wén cháo tíng yì zhě yì wèi kě jié zhī yǐ móu qì dān shén zōng xǔ yān mìng zhěng yù yǐ gòng nǐ tiǎn hòu zhī yì
三年，拯以闻，朝廷议者亦谓可结之以谋契丹，神宗许焉，命拯谕以供拟腆厚之意。
huī suì qiǎn mín guān shì láng jīn tì děng bǎi shí rén lái zhào dài zhī rú xià guó shǐ
徽遂遣民官侍郎金悌等百十人来，诏待之如夏国使。
wǎng shí gāo lí rén wǎng fǎn jiē zì dēng zhōu qī nián qiǎn qí chén jīn liáng jiàn lái yán yù yuǎn qì dān qǐ gǎi tú yóu míng zhōu yì què cóng zhī
往时高丽人往反皆自登州，七年，遣其臣金良鉴来言，欲远契丹，乞改涂由明州诣阙，从之。
jùn xiàn gòng dùn wú jiù zhǔn pō rǎo mín zhào lì shì bān xià fèi xī guān gěi
郡县供顿无旧准，颇扰民，诏立式颁下，费悉官给。
yòu yǐ qí bù ěr huá yán kǒng guī lì zhě sī yǔ jiāo guān lìng suǒ zhì jìn zhǐ
又以其不迩华言，恐规利者私与交关，令所至禁止。
huī wèn yí èr fǔ shén hòu zhào yǐ fù shì yì wù shòu jiān bó dá zhī
徽问遗二府甚厚，诏以付市易务售缣帛答之。
yòu biǎo qiú yī yào huà sù zhī gōng yǐ jiào guó rén zhào luō zhěng mù yuàn xíng zhě
又表求医药、画塑之工以教国人，诏罗拯募愿行者。
jiǔ nián fù qiǎn cuī sī xun lái mìng zhòng guì rén fǎng dū tíng xi yì lì zhì guǎn dài zhī qǐn hòu qí shǐ lái zhě yì yì duō
九年，复遣崔思训来，命中贵人仿都亭西驿例治馆，待之寝厚，其使来者亦益多。
cháng xiàn líng guān shí yú bèi yuē yí lè wú zú guān zhǐ yù rùn sè guó shǐ ěr
尝献伶官十余辈，曰："夷乐无足观，止欲润色国史尔。
dì yǐ qí guó shàng wén měi cì shū zhào bì xuǎn cí chén zhe zhuàn ér zé qí shàn zhě
"帝以其国尚文，每赐书诏，必选词臣著撰而择其善者。
yuán fēng yuán nián shǐ qiǎn ān dào jiǎ zuǒ jiàn yì dài fū chén mù jiǎ qǐ jū shè rén wǎng pìn
元丰元年，始遣安焘假左谏议大夫、陈睦假起居舍人往聘。
zào liǎng jiàn yú míng zhōu yī yuē líng xū zhì yuǎn ān jì cì yuē líng fēi shùn jì jiē míng wéi shén zhōu
造两舰于明州，一曰凌虚致远安济，次曰灵飞顺济，皆名为神舟。
zì dìng hǎi jué yáng ér dōng jì zhì guó rén huān hū chū yíng
自定海绝洋而东，既至，国人欢呼出迎。
huī jù páo hù yù dài bài shòu zhào yǔ dào mù yóu lǐ guǎn zhī bié gōng biāo yuē shùn tiān guǎn yán zūn shùn zhōng guó rú tiān yún
徽具袍笏玉带拜受诏，与焘、睦尤礼，馆之别宫，标曰顺天馆，言尊顺中国如天云。
huī yǐ bìng jǐn néng bài mìng qiě qǐ yī yào
徽已病，仅能拜命，且乞医药。
èr nián qiǎn wáng shùn fēng xié yī wǎng zhěn zhì
二年，遣王舜封挟医往诊治。
huī yòu shǐ liǔ hóng lái xiè hǎi zhōng yù fēng shī suǒ gòng wù
徽又使柳洪来谢，海中遇风，失所贡物。
hóng shàng zhāng zì hé chì shū ān wèi
洪上章自劾，敕书安慰。
xún xiàn rì běn suǒ zào chē yuē zhū hóu bù gòng chē fú gù bù gǎn yǔ tǔ gòng tóng jìn
寻献日本所造车，曰："诸侯不贡车服，故不敢与土贡同进。
qián cǐ gòng wù zhì
"前此贡物至。
zhé xià yǒu sī gū zhí cháng yǐ wàn jiān zhì shì mìng wù fù gū yǐ wàn jiān wèi dìng shù
辄下有司估直，偿以万缣，至是命勿复估，以万缣为定数。
liù nián huī zú zài wèi sān shí bā nián zhì shàng rén shù wèi dōng yí liáng zhǔ
六年，徽卒，在位三十八年，治尚仁恕，为东夷良主。
rán yóu xún qí sú wáng nǚ bù xià jià chén shù bì guī zhī xiōng dì zōng zú guì chén yì rán
然犹循其俗，王女不下嫁臣庶，必归之兄弟，宗族贵臣亦然。
cì zǐ yùn jiàn yǐ wéi jì tōng shàng guó yi yǐ lǐ gé gù xí
次子运谏，以为既通上国，宜以礼革故习。
huī nù chì zhī yú wài
徽怒，斥之于外。
fù wén tiān zǐ mǐn yān zhào míng zhōu xiū fú tú gōng yī yuè qiǎn yáng jǐng lüè wáng shùn fēng jì diàn qián xié sòng qiú diào wèi
讣闻，天子闵焉，诏明州修浮屠供一月，遣杨景略、王舜封祭奠，钱勰、宋球吊慰。
jǐng lüè pì li zhī yí shū zhuàng dì yǐ zhī yí wén chēng bù zhe yi de wèn xué bó qià qì yǔ zhěng xiù zhě zhào fù zhōng shū shì yǐ wén nǎi qiǎn
景略辟李之仪书状，帝以之仪文称不著，宜得问学博洽、器宇整秀者召赴中书，试以文乃遣。
yòu yǐ yuǎn fú bù zé qí bèi yù shǐ zhě yǐ xiāng jiàn zhī suǒ diàn míng chī wěn jiē tīng wù bì
又以远服不责其备，谕使者以相见之所殿名、鸱吻，皆听勿避。
huī zi shùn wáng xūn sì bǎi rì zú
徽子顺王勋嗣，百日卒。
dì xuān wáng yùn sì
弟宣王运嗣。
yùn rén xián hǎo wén nèi háng chì bèi měi jiǎ kè shì shū zhì zé jié fú fén xiāng duì zhī
运仁贤好文，内行饬备，每贾客市书至，则洁服焚香对之。
bā nián qiǎn qí dì sēng tǒng lái cháo qiú wèn fó fǎ bìng xiàn jīng xiàng
八年，遣其弟僧统来朝，求问佛法并献经像。
zhé zōng lì qiǎn shǐ jīn shàng qí fèng wèi lín jì zhì hè qǐng shì xíng fǎ zhī shū tài píng yù lǎn kāi bǎo tōng lǐ wén yuàn yīng huá
哲宗立，遣使金上琦奉慰，林暨致贺，请市刑法之书、《太平御览》、《开宝通礼》、《文苑英华》。
zhào wéi cì wén yuàn yīng huá yī shū yǐ míng mǎ jǐn qǐ jīn bó bào qí lǐ
诏惟赐《文苑英华》一书，以名马、锦绮、金帛报其礼。
yùn lì sì nián zú zi huái wáng yáo sì
运立四年卒，子怀王尧嗣。
wèi yuè suì yǐ bìng bù néng wèi guó guó rén qǐng qí shū fù jī lín gōng xī shè zhèng
未阅岁，以病不能为国，国人请其叔父鸡林公熙摄政。
wèi jǐ yáo zú xī nǎi lì fán shù suì shǐ bù zhì
未几尧卒，熙乃立，凡数岁使不至。
yuán yòu sì nián qí wáng zǐ yì tiān shǐ sēng shòu jiè zhì háng zhōu jì wáng sēng yán guó mǔ shǐ chí èr jīn tǎ wèi liǎng gōng shòu zhī zhōu sū shì zòu què zhī yǔ zài shì chuán
元祐四年，其王子义天使僧寿介至杭州祭亡僧，言国母使持二金塔为两宫寿，知州苏轼奏却之，语在《轼传》。
xī hòu bì liáo zhǔ huì gǎi míng yóng
熙后避辽主讳，改名颙。
yóng xìng tān lìn hǎo duó shāng gǔ lì fù shì fàn fǎ zhé jiǔ mí zé shú suī wēi zuì yì shū yín shù jīn
颙性贪吝，好夺商贾利，富室犯法，辄久縻责赎，虽微罪亦输银数斤。
wǔ nián fù tōng shǐ cì yín qì wǔ qiān liǎng
五年，复通使，赐银器五千两。
qī nián qiǎn huáng zōng què lái xiàn huáng dì zhēn jīng qǐng shì shū shén zhòng
七年，遣黄宗悫来献《黄帝针经》，请市书甚众。
lǐ bù shàng shū sū shì yán gāo lí rù gòng wú sī fà lì ér yǒu wǔ hài jīn qǐng zhū shū yǔ shōu mǎi jīn bó jiē yi wù xǔ
礼部尚书苏轼言："高丽入贡，无丝发利而有五害，今请诸书与收买金箔，皆宜勿许。
zhào xǔ mǎi jīn bó rán zú shì cè fǔ yuán guī yǐ guī
"诏许买金箔，然卒市《册府元龟》以归。
yuán fú zhōng qiǎn shì bīn gòng
元符中，遣士宾贡。
huī zōng lì qiǎn rèn yì wáng gǔ lái diào hè
徽宗立，遣任懿、王嘏来吊贺。
chóng níng èr nián zhào hù bù shì láng liú kuǐ jǐ shì zhōng wú shì wǎng shǐ
崇宁二年，诏户部侍郎刘逵、给事中吴拭往使。
yóng zú zi yǔ sì
颙卒，子俣嗣。
gòng shǐ jiē zhǒng qiě lìng shì zǐ jīn ruì děng wǔ rén rù tài xué cháo tíng wèi zhì bó shì
贡使接踵，且令士子金瑞等五人入太学，朝廷为置博士。
zhèng hé zhōng shēng qí shǐ wèi guó xìn lǐ zài xià guó shàng yǔ liáo rén jiē lì shū mì yuàn
政和中，升其使为国信，礼在夏国上，与辽人皆隶枢密院；
gǎi yǐn bàn yā bàn guān wèi jiē sòng guǎn bàn
改引伴、押伴官为接送馆伴。
cì yǐ dà shèng yàn lè biān dòu fǔ guǐ zūn léi děng qì zhì yàn shǐ zhě yú ruì mó diàn zhōng
赐以《大晟燕乐》、笾豆、簠簋、尊罍等器，至宴使者于睿谟殿中。
xuān hé sì nián yǔ zú
宣和四年，俣卒。
chū gāo lí sú xiōng zhōng dì jí zhì shì zhū dì zhēng lì qí xiāng li zī shēn lì yǔ zi jiè
初，高丽俗兄终弟及，至是诸弟争立，其相李资深立俣子楷。
lái gào āi zhào jǐ shì zhōng lù yǔn dí zhōng shū shè rén fu mò qīng diàn wèi
来告哀，诏给事中路允迪、中书舍人傅墨卿奠慰。
yǔ zhī zài wèi yě qiú yī yú cháo zhào shǐ èr yī wǎng liú èr nián ér guī jiè yǔ zhī yuē wén cháo tíng jiāng yòng bīng fá liáo
俣之在位也，求医于朝，诏使二医往，留二年而归，楷语之曰："闻朝廷将用兵伐辽。
liáo xiōng dì zhī guó cún zhī zú wèi biān hàn
辽兄弟之国，存之足为边捍。
nǚ zhēn láng hǔ ěr bù kě jiāo yě
女真狼虎耳，不可交也。
yè yǐ rán yuàn èr yī guī bào tiān zǐ yi zǎo wéi bèi
业已然，愿二医归报天子，宜早为备。
guī zòu qí yán yǐ wú jí yǐ
"归奏其言，已无及矣。
qīn zōng lì hè shǐ zhì míng zhōu yù shǐ hú shùn zhì yán gāo lí mí bì guó jiā wǔ shí nián zhèng hé yǐ lái rén shǐ suì zhì huái zhè zhī jiān kǔ zhī
钦宗立，贺使至明州，御史胡舜陟言："高丽靡敝国家五十年，政和以来，人使岁至，淮、浙之间苦之。
bǐ xī chén shì qì dān jīn bì shì jīn guó ān zhī bù kuī wǒ xū shí yǐ bào yi zhǐ wù shǐ lái
彼昔臣事契丹，今必事金国，安知不窥我虚实以报，宜止勿使来。
nǎi zhào liú guǎn yú míng ér nà qí zhì bì
"乃诏留馆于明而纳其贽币。
míng nián shǐ guī guó
明年始归国。
zì wáng wēi yǐ jiàng suī tōng shǐ bù jué rán shòu qì dān fēng cè fèng qí zhēng shuò shàng cháo tíng jí tā wén shū gài yǒu chēng jiǎ zǐ zhě
自王微以降，虽通使不绝，然受契丹封册，奉其正朔，上朝廷及他文书，盖有称甲子者。
suì gòng qì dān zhì yú liù ér zhū qiú bù yǐ
岁贡契丹至于六，而诛求不已。
cháng yún gāo lí nǎi wǒ nú ěr nán cháo hé yǐ hòu dài zhī
常云："高丽乃我奴耳，南朝何以厚待之？
shǐ zhì qí guó yóu jù bào guǎn bàn jí gōng qīng xiǎo shī yì zhé xíng zuó chuí wén wǒ shǐ zhì bì jiǎ tā shì lái chān fēn qǔ cì wù
"使至其国，尤倨暴，馆伴及公卿小失意，辄行捽棰，闻我使至，必假他事来觇，分取赐物。
cháng jí qí xī xiàng xiū gòng shì gāo lí biǎo xiè qí lüè yuē zhōng guó sān jiǎ zi fāng dé yī cháo
尝诘其西向修贡事，高丽表谢，其略曰："中国，三甲子方得一朝；
dà bāng yī zhōu tiān měi xiū liù gòng
大邦，一周天每修六贡。
qì dān wù nǎi de miǎn
"契丹悟，乃得免。
gāo zōng jí wèi lǜ jīn rén tōng yú gāo lí mìng dí gōng láng hú lǐ jiǎ zōng zhèng shǎo qīng wèi gāo lí guó shǐ yǐ jiān zhī
高宗即位，虑金人通于高丽，命迪功郎胡蠡假宗正少卿为高丽国使以间之。
lǐ zhī huí shǐ shī shū
蠡之回，史失书。
èr nián zhè dōng lù mǎ bù jūn dōu zǒng guǎn yáng yīng chéng shàng yán yóu gāo lí zhì nǚ zhēn lù shén jìng qǐng shēn shǐ sān hán jié jī lín yǐ tú yíng èr shèng
二年，浙东路马步军都总管杨应诚上言："由高丽至女真路甚径，请身使三韩，结鸡林以图迎二圣。
nǎi yǐ yīng chéng jiǎ xíng bù shàng shū chōng gāo lí guó xìn shǐ
"乃以应诚假刑部尚书充高丽国信使。
zhè dōng shuài chén dí rǔ wén zòu yán yīng chéng qī wǎng wéi shēn móu ěr
浙东帅臣翟汝文奏言："应诚欺罔，为身谋耳。
ruò gāo lí cí yǐ jīn rén yì qǐng wèn jīn yǐ kuī wú yuè qí jiāng hé cí yǐ duì
若高丽辞以金人亦请问津以窥吴、越，其将何辞以对？
wàn yī rǔ mìng qǔ xiào yuǎn yí yuàn wú qiǎn
万一辱命，取笑远夷，愿毋遣。
yīng chéng wén zhī suì yǔ fù shǐ hán yǎn shū zhuàng guān mèng jiàn yóu háng zhōu fú hǎi yǐ xíng
"应诚闻之，遂与副使韩衍、书状官孟健由杭州浮海以行。
liù yuè dǐ gāo lí yù qí wáng jiè yǐ suǒ yù wèi jiè yuē dà cháo zì yǒu shān dōng lù hé bù yóu dēng zhōu wǎng
六月，抵高丽，谕其王楷以所欲为，楷曰："大朝自有山东路，盍不由登州往？
yīng chéng yuē yǐ guì guó lù jìng ěr
"应诚曰："以贵国路径耳。
jiè yǒu nán sè yǐ ér mìng qí mén xià shì láng chuán yì zhì guǎn zhōng guǒ duì rú dí rǔ wén yán
"楷有难色，已而命其门下侍郎传佾至馆中，果对如翟汝文言。
yīng chéng yuē nǚ zhēn bù shàn shuǐ zhàn
应诚曰："女真不善水战。
yì yuē bǐ cháng yú hǎi dào wǎng lái kuàng nǚ zhēn jiù chén běn guó jīn fǎn chén shì zhī qí qiáng ruò kě jiàn yǐ
"佾曰："彼常于海道往来，况女真旧臣本国，今反臣事之，其强弱可见矣。
jū shù rì fù qiǎn qí zhōng shū shì láng cuī hóng zǎi zhī shū mì yuàn jīn fù shì chí qián yì bù biàn wèi èr shèng jīn zài yàn yún dà cháo suī jǐn nà tǔ wèi bì kě de hé bù liàn bīng yǔ zhàn
"居数日，复遣其中书侍郎崔洪宰、知枢密院金富轼持前议不变，谓二圣今在燕云，大朝虽尽纳土，未必可得，何不练兵与战？
zhōng bù fèng zhào
终不奉诏。
yīng chéng liú liǎng yuè yú bù dé yǐ jiàn jiè yú shòu chāng mén shòu qí bài biǎo ér hái
应诚留两月余，不得已见楷于寿昌门，受其拜表而还。
shí yuè zhì quē rù duì yán zhuàng shàng yǐ jiè fù guó ēn nù shén
十月，至阙，入对言状，上以楷负国恩，怒甚。
shàng shū yòu chéng zhū shèng fēi yuē bǐ lín jīn rén yǔ zhōng guó gé hǎi lì hài shén míng
尚书右丞朱胜非曰："彼邻金人，与中国隔海，利害甚明。
nǎng shí dài zhī guò hòu jīn ān néng zé qí bào yě
曩时待之过厚，今安能责其报也。
yòu pú yè huáng qián shàn yuē yǐ jù jiàn zài jīng bīng shù wàn jìng dǎo qí guó bǐ níng bù jù
"右仆射黄潜善曰："以巨舰载精兵数万，径捣其国，彼宁不惧。
shèng fēi yuē yuè hǎi xīng shī yān shān zhī shì kě wèi jìn jiàn
"胜非曰："越海兴师，燕山之事可为近鉴。
shàng nù jiě
"上怒解。
shí yī yuè jiè qiǎn qí chén yǐn yàn yí fèng biǎo xiè zuì zhào yǐ èr shèng wèi guī yàn shè bù yí yòng lè nǎi shè mù diàn mén wài mìng kè shěng guān wú de xìng bàn cì jiǔ shí mìng zhòng shū shè rén zhāng chéng yā bàn rú lǐ qiǎn hái
十一月，楷遣其臣尹彦颐奉表谢罪，诏以二圣未归，燕设不宜用乐，乃设幕殿门外，命客省官吴得兴伴赐酒食，命中书舍人张澂押伴，如礼遣还。
sān nián bā yuè shàng wèi fǔ chén yuē wén shàng huáng qiǎn nèi chén gōng nǚ gè èr rén suí gāo lí gòng shǐ lái zhèn wén zhī bēi xǐ jiāo jí
三年八月，上谓辅臣曰："闻上皇遣内臣、宫女各二人随高丽贡使来，朕闻之悲喜交集。
lǚ yí hào yuē cǐ bì jīn rén zhī yì bù rán gāo lí bì bù gǎn ān zhī fēi kuī wǒ xū shí yǐ bào
"吕颐浩曰："此必金人之意，不然高丽必不敢，安知非窥我虚实以报。
yú shì zhào zhǐ zhī lüè yuē wáng miǎn shǒu jī tú sù tóng wén guǐ nǎi fù chéng fú zhī xìn sì xiū gòng fěi zhī gōng
"于是诏止之，略曰："王缅守基图，夙同文轨，乃附乘桴之信，嗣修贡篚之恭。
wéi zhōng shùn zhī wú tā zhì shén míng ér mǐ kuì shǔ guān wén tīng liáng yòng tàn jiā
惟忠顺之无他，质神明而靡愧，属关闻听，良用叹嘉。
yán niàn wǎn nián shí wèi duō gù jǔ zhōng yuán zhī shēng jù zāo qiáng dí zhī zhèn jīng jì shè jìng yǐ mí shēn yóu chēng bīng ér wèi yǐ cí yí zhàng wèi zàn zhù jiāng hú
言念晚年，实为多故，举中原之生聚，遭强敌之震惊，既涉境以冞深，犹称兵而未已，兹移仗卫，暂驻江湖。
rú xíng shǐ zhī guǒ lái kǒng yǒu sī zhī bù jiè sì xiū biān jǐng dāng wèn pìn qī
如行使之果来，恐有司之不戒，俟休边警，当问聘期。
huài jìn guǎn yǐ nà chē zhù wú hòu huǐ bì hàn guān ér xiè zhì fēi yòng qián guī
坏晋馆以纳车，庶无后悔，闭汉关而谢质，非用前规。
xiǎng bǐ sù huái zhī wú chéng yì
想彼素怀，知吾诚意。
shào xīng yuán nián shí yuè gāo lí jiāng rù gòng lǐ bù shì láng liǔ yuē yán sì míng cán pò zhī yú huāng wú dān ruò kǒng qǐ róng xīn yi zhūn zhòng bīng yǐ sì qí zhì
绍兴元年十月，高丽将入贡，礼部侍郎柳约言："四明残破之余，荒芜单弱，恐起戎心，宜屯重兵以俟其至。
shí yī yuè zhào liǔ yuē fèng shǐ gāo lí bù guǒ xíng
"十一月，诏柳约奉使高丽，不果行。
èr nián rùn sì yuè jiè qiǎn qí lǐ bù yuán wài láng cuī wéi qīng gé mén zhī hòu chén qǐ rù gòng jīn bǎi liǎng yín qiān liǎng líng luó èr bǎi pǐ rén shēn wǔ bǎi jīn wéi qīng suǒ xiàn yì sān zhī yī
二年闰四月，楷遣其礼部员外郎崔惟清、阁门祗候沈起入贡金百两、银千两、绫罗二百匹、人参五百斤，惟清所献亦三之一。
shàng yù hòu diàn yǐn jiàn cì wéi qīng qǐ jīn dài èr dá yǐ wēn zhào qiǎn hái
上御后殿引见，赐惟清、起金带二，答以温诏遣还。
shì yuè dìng hǎi xiàn yán mín wáng rù gāo lí zhě yuē bā shí rén yuàn fèng biǎo hái guó
是月，定海县言，民亡入高丽者约八十人，愿奉表还国。
zhào hou dào rì gāo lí gāng shǒu zhuō róng děng liàng yǔ tuī ēn
诏候到日，高丽纲首卓荣等量与推恩。
shí èr yuè wén gāo lí qiǎn zhī shū mì yuàn shì hóng yí xù děng liù shí wǔ rén lái gòng yì yǐ lín ān fǔ xué guǎn qí shǐ
十二月，闻高丽遣知枢密院事洪彝叙等六十五人来贡，议以临安府学馆其使。
yán zhě wèi suī zài bīng jiān bù kě wú xué kǒng wèi suǒ kuī
言者谓虽在兵间，不可无学，恐为所窥。
zhào yǐ fǎ huì sì wèi tóng wén guǎn yǐ dài zhī
诏以法惠寺为同文馆以待之。
jì ér zú bù zhì
既而卒不至。
liù nián gāo lí chí dié guān jīn zhì guī zhì míng zhōu cì yín bó qiǎn zhī jù qí wèi jīn jiān yě
六年，高丽持牒官金稚圭至明州，赐银帛遣之，惧其为金间也。
sān shí èr nián sān yuè gāo lí gāng shǒu xú dé róng yì míng zhōu yán běn guó yù qiǎn hè shǐ
三十二年三月，高丽纲首徐德荣诣明州言，本国欲遣贺使。
shǒu chén hán zhòng tōng yǐ wén diàn zhōng shì yù shǐ wú fèi zòu yuē gāo lí yǔ jīn rén jiē rǎng xī zhì guī zhī lái cháo tíng jù qí wéi jiān jí qiǎn hái
守臣韩仲通以闻，殿中侍御史吴芾奏曰："高丽与金人接壤，昔稚圭之来，朝廷惧其为间，亟遣还。
jīn liǎng guó jiāo bīng dé róng zhī qǐng dé wú kě yí
今两国交兵，德荣之请，得无可疑？
shǐ qí guǒ lái yóu kǒng bù cè wàn yī bù zhì yí xiào yuǎn fāng
使其果来，犹恐不测，万一不至，贻笑远方。
zhào zhǐ zhī
"诏止之。
lóng xīng èr nián sì yuè míng zhōu yán gāo lí rù gòng
隆兴二年四月，明州言高丽入贡。
shǐ bù shū yǐn jiàn rì kǒng tóng yí xù zhī zhà
史不书引见日，恐同彝叙之诈。
qí hòu shǐ mìng suì jué
其后使命遂绝。
qìng yuán jiān zhào jìn shāng rén chí tóng qián rù gāo lí gài jué zhī yě
庆元间，诏禁商人持铜钱入高丽，盖绝之也。
chū gāo lí rù shǐ míng yuè kùn yú gōng jǐ cháo tíng guǎn yù yàn jī xī yǔ zhī fèi yǐ jù wàn jì kuì qí zhǔ zhě bù zài yān
初，高丽入使，明、越困于供给，朝廷馆遇燕赍锡予之费以钜万计，馈其主者不在焉。
wǒ shǐ zhī xíng měi chéng èr shén zhōu fèi yì bù zī
我使之行，每乘二神舟，费亦不赀。
sān jié guān lì mí jué juān lǐn jiē yǎng xiàn guān
三节官吏縻爵捐廪，皆仰县官。
xī sū shì yán yú xiān cháo wèi gāo lí rù gòng yǒu wǔ hài yǐ cǐ yě
昔苏轼言于先朝，谓高丽入贡有五害，以此也。
wéi shì guó yú wú huì shì yì dōng dōu
惟是国于吴会，事异东都。
xī gāo lí rù shǐ lǜ yóu dēng lái shān hé zhī xiàn shén yuǎn jīn zhí qū sì míng sì míng jù xíng dū xiàn yī zhè shuǐ ěr
昔高丽入使，率由登、莱，山河之限甚远，今直趋四明，四明距行都限一浙水耳。
yóu hǎi dào fèng shǐ gāo lí mí màn wāng yáng zhōu yǔ xiǎn zǔ yù hēi fēng zhōu chù jiāo zhé bài chū jí shuǐ mén zhì qún shān dǎo shǐ wèi píng dá fēi shù shí rì bù zhì yě
由海道奉使高丽，弥漫汪洋，洲屿险阻，遇黑风，舟触礁辄败，出急水门至群山岛，始谓平达，非数十日不至也。
zhōu nán běi xíng yù shùn fēng zé lì xiǎn rú yí zhì bù shù rì
舟南北行，遇顺风则历险如夷，至不数日。
qí guó dōng xī èr qiān lǐ nán běi wǔ bǎi lǐ xī běi jiē qì dān shì yā lù jiāng yǐ wéi gù jiāng guǎng sān bǎi bù
其国东西二千里，南北五百里，西北接契丹，恃鸭绿江以为固，江广三百步。
qí dōng suǒ lín hǎi shuǐ qīng chè xià shì shí zhàng dōng nán wàng míng zhōu shuǐ jiē bì
其东所临，海水清澈，下视十丈，东南望明州，水皆碧。
wáng jū kāi zhōu shǔ mò jùn yuē kāi chéng fǔ
王居开州蜀莫郡，曰开成府。
yī tài shān zhì gōng shì lì chéng bì míng qí shān yuē shén sōng
依大山置宫室，立城壁，名其山曰神嵩。
mín jū jiē máo cí dà zhǐ liǎng chuán fù yǐ wǎ zhě cái shí èr
民居皆茅茨，大止两椽，覆以瓦者才十二。
yǐ xīn luó wèi dōng zhōu lè làng fǔ hào dōng jīng
以新罗为东州乐浪府，号东京。
bǎi jì wèi jīn zhōu jīn mǎ jùn hào nán jīng
百济为金州金马郡，号南京。
píng rǎng wèi zhèn zhōu hào xī jīng
平壤为镇州，号西京。
xī jīng zuì shèng
西京最盛。
zǒng zhī fán sān jīng sì fǔ bā mù jùn bǎi yǒu shí bā xiàn zhèn sān bǎi jiǔ shí zhōu dǎo sān qiān qī bǎi
总之，凡三京、四府、八牧、郡百有十八、县镇三百九十、洲岛三千七百。
jùn yì zhī xiǎo zhě huò zhǐ bǎi jiā
郡邑之小者，或只百家。
nán nǚ èr bǎi shí wàn kǒu bīng mín sēng gè jū qí yī
男女二百十万口，兵、民、僧各居其一。
dì hán duō shān tǔ yí sōng bǎi yǒu jīng shǔ má mài ér wú shú yǐ jīng wèi jiǔ
地寒多山，土宜松柏，有粳、黍、麻、麦而无秫，以粳为酒。
shǎo sī cán pǐ jiān zhí yín shí liǎng duō yī má zhù
少丝蚕，匹缣直银十两，多衣麻纻。
wáng chū chéng chē jià niú lì shān xiǎn nǎi qí
王出，乘车驾牛，历山险乃骑。
zǐ yī xíng qián pěng hù guó rén wáng jīng yǐ dǎo
紫衣行前，捧《护国仁王经》以导。
chū lìng yuē jiào yuē xuān
出令曰教，曰宣。
chén mín hū zhī yuē shèng shàng sī wèi yuē yán gōng hòu fēi yuē gōng zhǔ
臣民呼之曰圣上，私谓曰严公，后妃曰宫主。
bǎi guān míng chēng jiē xūn gōng chén jiǎn jiào pō yǔ zhōng cháo xiāng lèi
百官名称、阶、勋、功臣、检校，颇与中朝相类。
guò yù shǐ tái zé xià mǎ wéi zhě yǒu hé
过御史台则下马，违者有劾。
shì rén yǐ zú wàng xiāng gāo liǔ cuī jīn lǐ sì xìng wèi guì zhǒng
士人以族望相高，柳、崔、金、李四姓为贵种。
wú huàn zhě yǐ shì zú zi wèi nèi shì liù wèi
无宦者，以世族子为内侍六卫。
suì shí èr yuè shuò wáng zuò zǐ mén xiǎo diàn zhù guān wài guān zé fù guó xiāng
岁十二月朔，王坐紫门小殿注官，外官则付国相。
yǒu guó zǐ jiàn sì mén xué xué zhě liù qiān rén
有国子监、四门学，学者六千人。
gòng shì sān děng wáng chéng yuē tǔ gòng jùn yì yuē xiāng gòng tā guó rén yuē bīn gòng
贡士三等，王城曰土贡，郡邑曰乡贡，他国人曰宾贡。
jiān suì shì yú suǒ shǔ zài shì yú xué suǒ qǔ bù guò sān sì shí rén rán hòu wáng qīn shì yǐ shī fù lùn sān tí wèi zhī lián qián chóng shì
间岁试于所属，再试于学，所取不过三四十人，然后王亲试以诗、赋、论三题，谓之帘前重试。
yì yǒu zhì kē hóng cí zhī mù rán tè wén jù ér yǐ
亦有制科宏词之目，然特文具而已。
shì shàng shēng lǜ shǎo tōng jīng
士尚声律，少通经。
wáng chéng yǒu huá rén shù bǎi duō mǐn rén yīn jiǎ bó zhì zhě mì shì qí suǒ néng yòu yǐ lù shì huò qiǎng liú zhī zhōng shēn cháo tíng shǐ zhì yǒu chén dié lái su zhě zé qǔ yǐ guī
王城有华人数百，多闽人因贾舶至者，密试其所能，诱以禄仕，或强留之终身，朝廷使至，有陈牒来诉者，则取以归。
bǎi guān yǐ mǐ wèi fèng jiē gěi tián nà lù bàn gěi sǐ nǎi jū zhī
百官以米为奉，皆给田，纳禄半给，死乃拘之。
guó wú sī tián mín jì kǒu shòu yè
国无私田，民计口授业。
shí liù yǐ shàng zé chōng jūn liù jūn sān wèi cháng liú guān fǔ sān suì yǐ xuǎn shù xī běi bàn suì ér gèng
十六以上则充军，六军三卫常留官府，三岁以选戍西北，半岁而更。
yǒu jǐng zé zhí bīng rèn shì zé fú láo shì yǐ fù guī nóng mǔ
有警则执兵，任事则服劳，事已复归农亩。
wáng yì yǒu fèn de yǐ gōng sī yòng wáng mǔ fēi zhǔ shì zǐ jiē shòu tāng mù tián
王亦有分地以供私用，王母、妃主、世子皆受汤沐田。
shàng xià yǐ jiǎ fàn lì rù wéi shì
上下以贾贩利入为事。
rì zhōng wèi xū yòng mǐ bù mào yì
日中为虚，用米布贸易。
dì chǎn tóng bù zhī zhù qián zhōng guó suǒ yǔ qián cáng zhī fǔ kù shí chū chuán wán ér yǐ
地产铜，不知铸钱，中国所予钱，藏之府库，时出传玩而已。
chóng níng hòu shǐ xué gǔ zhù yǒu hǎi dōng tōng bǎo zhòng bǎo sān hán tōng bǎo sān zhǒng qián rán qí sú bù biàn yě
崇宁后，始学鼓铸，有"海东通宝"、"重宝"、"三韩通宝"三种钱，然其俗不便也。
bīng qì shū jiǎn wú qiáng nǔ dà dāo
兵器疏简，无强弩大刀。
chóng shàng shì jiào suī wáng zǐ dì yì cháng yī rén wèi sēng
崇尚释教，虽王子弟亦常一人为僧。
xìn guǐ jū yīn yáng bìng bù xiāng shì liǎn bù fǔ guān
信鬼，拘阴阳，病不相视，敛不抚棺。
pín zhě sǐ zé lù zhì zhōng yě
贫者死，则露置中野。
suì yǐ jiàn zǐ yuè jì tiān
岁以建子月祭天。
guó dōng yǒu xué hào suì shén cháng yǐ shí yuè wàng rì yíng jì wèi zhī bā guān zhāi lǐ yí shén shèng wáng yǔ fēi pín dēng lóu dà zhāng lè yàn yǐn
国东有穴，号禭神，常以十月望日迎祭，谓之八关斋，礼仪甚盛，王与妃嫔登楼，大张乐宴饮。
gǔ rén yè luō wèi mù zhì bǎi pǐ xiāng lián yǐ shì fù
贾人曳罗为幕，至百匹相联以示富。
sān suì dà jì cí biàn qí fēng nèi yīn shì liǎn mín cái ér wáng yǔ zhū chén fēn qǔ zhī
三岁大祭祠，遍其封内，因是敛民财，而王与诸臣分取之。
zǔ miào zài guó mén zhī wài dà jì zé jù chē fú miǎn guī qīn cí
祖庙在国门之外，大祭则具车服冕圭亲祠。
wáng chéng yǒu fó sì qī shí qū ér wú dào guān dà guān zhōng cháo tíng qiǎn dào shì wǎng nǎi lì fú yuán yuàn zhì yǔ liú shí yú bèi
王城有佛寺七十区而无道观，大观中，朝廷遣道士往，乃立福源院，置羽流十余辈。
sú bù zhī yī zì wáng yǔ lái qǐng yī hòu shǐ yǒu tōng qí shù zhě
俗不知医，自王俣来请医，后始有通其术者。
rén shǒu wú zhěn gǔ bèi biǎn cè
人首无枕骨，背扁侧。
nán zǐ jīn zé rú táng zhuāng fù rén bìn jì chuí yòu jiān yú fā bèi xià yuē yǐ jiàng luó guàn zhī zān
男子巾帻如唐装，妇人鬓髻垂右肩，余发被下，约以绛罗，贯之簪。
xuán qún chóng dié yǐ duō wèi shèng
旋裙重叠，以多为胜。
nán nǚ zì wèi fū fù zhě bù jīn xià yuè tóng chuān ér yù
男女自为夫妇者不禁，夏月同川而浴。
fù rén sēng ní jiē nán zǐ bài
妇人、僧、尼皆男子拜。
lè shēng shén xià wú jīn shí zhī yīn
乐声甚下，无金石之音。
jì cì lè nǎi fēn wéi zuǒ yòu èr bù zuǒ yuē táng lè zhōng guó zhī yīn yě
既赐乐，乃分为左、右二部：左曰唐乐，中国之音也；
yòu yuē xiāng lè qí gù xí yě
右曰乡乐，其故习也。
táng shàng shè xí shēng bì tuō jù jiàn zūn zhě zé xī xíng bì guì yīng bì wéi
堂上设席，升必脱屦，见尊者则膝行，必跪，应必唯。
qí bài wú bù dá zi bài fù yóu bàn dá qí lǐ
其拜无不答，子拜，父犹半答其礼。
xìng rén róu wù shā bù tú zǎi yù shí yáng shǐ zé bāo yǐ hāo ér fán zhī
性仁柔恶杀，不屠宰，欲食羊豕则包以蒿而燔之。
xíng wú cǎn kù zhī kē wéi è nì jí mà fù mǔ zhě zhǎn yú jiē zhàng lèi
刑无惨酷之科，唯恶逆及骂父母者斩，余皆杖肋。
wài jùn xíng shā xī sòng wáng chéng suì yǐ bā yuè jiǎn qiú sǐ zuì dài liú zhū dǎo lèi shè shì qīng zhòng yuán zhī
外郡刑杀悉送王城，岁以八月减囚死罪，贷流诸岛，累赦，视轻重原之。
zì míng zhōu dìng hǎi yù biàn fēng sān rì rù yáng yòu wǔ rì dǐ mò shān rù qí jìng
自明州定海遇便风，三日入洋，又五日抵墨山，入其境。
zì mò shān guò dǎo yǔ jié qǔ jiāo shí jiān zhōu xíng shén shǐ qī rì zhì lǐ chéng jiāng
自墨山过岛屿，诘曲礁石间，舟行甚驶，七日至礼成江。
jiāng jū liǎng shān jiān shù yǐ shí xiá tuān jī ér xià suǒ wèi jí shuǐ mén zuì wéi xiǎn è
江居两山间，束以石峡，湍激而下，所谓急水门，最为险恶。
yòu sān rì dǐ àn yǒu guǎn yuē bì lán tíng shǐ rén yóu cǐ dēng lù qí qū shān gǔ sì shí yú lǐ nǎi qí guó dū yún
又三日抵岸，有馆曰碧澜亭，使人由此登陆，崎岖山谷四十余里，乃其国都云。