suì rén zhǎng bāng zhī yě
遂人掌邦之野。
yǐ tǔ dì zhī tú jīng tián yě zào xiàn bǐ xíng tǐ zhī fǎ
以土地之图经田野,造县鄙,形体之法。
wǔ jiā wèi lín wǔ lín wèi lǐ sì lǐ wèi zàn fù wǔ zàn fù wèi bǐ wǔ bǐ wèi xiàn wǔ xiàn wèi suì jiē yǒu dì yù gōu shù zhī shǐ gè zhǎng qí zhèng lìng xíng jìn
五家为邻,五邻为里,四里为赞阝,五赞阝为鄙,五鄙为县,五县为遂,皆有地域,沟树之,使各掌其政令刑禁。
yǐ suì shí jī qí rén mín ér shòu zhī tián yě jiǎn qí bīng qì jiào zhī jià sè
以岁时稽其人民,而授之田野,简其兵器,教之稼穑。
fán zhì yě yǐ xià jì zhì méng yǐ tián lǐ ān máng yǐ lè hūn rǎo máng yǐ tǔ yí jiào máng jià sè yǐ xìng chú lì máng yǐ shí qì quàn máng yǐ jiāng yǔ rèn máng yǐ tǔ jūn píng zhèng
凡治野,以下剂致甿,以田里安氓,以乐昏扰氓,以土宜教氓稼穑,以兴锄利氓,以时器劝氓,以疆予任氓,以土均平政。
biàn qí yě zhī tǔ shàng dì zhōng dì xià dì yǐ bān tián lǐ
辨其野之土:上地、中地、下地、以颁田里。
shàng dì fu yī chán tián bǎi mǔ lái wǔ shí mǔ yú fū yì rú zhī
上地,夫一廛,田百亩莱五十亩,余夫亦如之。
zhōng dì fu yī chán tián bǎi mǔ yú fū yì rú zhī
中地,夫一廛,田百亩,余夫亦如之。
xià dì fu yī chán tián bǎi mǔ cài èr bǎi mǔ yú fū yì rú zhī
下地,夫一廛,田百亩,菜二百亩,余夫亦如之。
fán zhì yě fu jiān yǒu suì suì shàng yǒu jìng shí fū yǒu gōu gōu shàng yǒu zhěn bǎi fū yǒu xù xù shàng yǒu tu qiān fū yǒu huì huì shàng yǒu dào wàn fū yǒu chuān chuān shàng yǒu lù yǐ dá yú jǐ
凡治野,夫间有遂,遂上有径,十夫有沟,沟上有畛,百夫有洫,洫上有涂,千夫有浍,浍上有道,万夫有川,川上有路,以达于几。
yǐ suì shí dēng qí fū jiā zhī zhòng guǎ jí qí liù chù chē niǎn biàn qí lǎo yòu fèi jí yǔ qí shī shě zhě yǐ bān zhí zuò shì yǐ lìng gòng fù yǐ lìng shī tián yǐ qǐ zhèng yì
以岁时登其夫家之众寡,及其六畜、车辇,辨其老、幼、废、疾,与其施舍者,以颁职作事,以令贡赋,以令师田,以起政役。
ruò qǐ yě yì zé lìng gè shuài qí suǒ zhì zhī mín ér zhì yǐ suì zhī dà qí zhì zhī qí bù yòng mìng zhě zhū zhī
若起野役,则令各帅其所治之民而至,以遂之大旗致之,其不用命者,诛之。
fán guó jì sì gòng yě shēng
凡国祭祀,共野牲;
lìng yě zhí
令野职。
fán bīn kè lìng xiū yě dào ér wěi jī
凡宾客,令修野道而委积。
dà sàng shuài liù suì zhī yì ér zhì zhī zhǎng qí zhèng lìng
大丧,帅六遂之役而致之,掌其政令。
jí zàng shuài ér shǔ liù fú jí biǎn chén yì
及葬,帅而属六绋,及窆,陈役。
fán shì zhì yě yì ér shī tián zuò yě mín shuài ér zhì zhǎng qí zhèng zhì jìn lìng
凡事致野役,而师田作野民,帅而至,掌其政治禁令。
suì shī gè zhǎng qí suì zhī zhèng lìng jiè jìn
遂师各掌其遂之政令戒禁。
yǐ shí dēng qí fū jiā zhī zhòng guǎ liù chù chē niǎn biàn qí shī shě yǔ qí kě rèn zhě
以时登其夫家之众寡、六畜、车辇,辨其施舍与其可任者。
jīng mù qí tián yě biàn qí kě shí zhě zhōu zhī qí shù ér rèn zhī yǐ zhēng cái zhēng
经牧其田野,辨其可食者,周知其数而任之,以征财征。
zuò yì shì zé tīng qí zhì sòng
作役事,则听其治讼。
xún qí jià sè ér yí yòng qí mín yǐ jiù qí shí shì
巡其稼穑,而移用其民,以救其时事。
fán guó jì sì shěn qí shì jiè gòng qí yě shēng rù yě zhí yě fù yú yù fǔ
凡国祭祀,审其誓戒,共其野牲,入野职野赋于玉府。
bīn kè zé xún qí dào xiū pǐ qí wěi jī
宾客,则巡其道修,庀其委积。
dà sàng shǐ shuài qí shǔ yǐ wò yì xiān dào yě yì
大丧,使帅其属以幄帟先,道野役。
jí biǎn bào mó gòng qiū lóng jí shèn chē zhī yì
及窆,抱磨,共丘笼及蜃车之役。
jūn lǚ tián liè píng yě mín zhǎng qí jìn lìng bǐ xù qí shì ér shǎng fá
军旅、田猎,平野民,掌其禁令,比叙其事而赏罚。
suì dài fū bèi zhǎng qí suì zhī zhèng lìng
遂大夫备掌其遂之政令。
yǐ suì shí jī qí fū jiā zhī zhòng guǎ liù chù tián yě biàn qí kě rèn zhě yǔ qí kě shī shě zhě yǐ jiào jià sè yǐ jī gōng shì zhǎng qí zhèng lìng jiè jìn tīng qí zhì sòng lìng wèi yì zhě
以岁时稽其夫家之众寡、六畜田野,辨其可任者与其可施舍者,以教稼穑,以稽功事,掌其政令戒禁,听其治讼,令为邑者。
suì zhōng zé huì zhèng zhì shì
岁终则会政致事。
zhèng suì jiǎn jià qì xiū jià zhèng
正岁,简稼器,修稼政。
sān suì dà bǐ zé shuài qí lì ér xīng méng míng qí yǒu gōng zhě shǔ qí de zhì zhě
三岁大比,则帅其吏而兴甿,明其有功者,属其地治者。
fán wèi yì zhě yǐ sì dá jiè qí gōng shì ér zhū shǎng fèi xīng zhī
凡为邑者,以四达戒其功事,而诛赏废兴之。
xiàn zhèng gè zhǎng qí xiàn zhī zhèng lìng zhēng bǐ
县正各掌其县之政令、征、比。
yǐ bān tián lǐ yǐ fēn zhí shì zhǎng qí zhì sòng qū qí jià shì ér shǎng fá zhī
以颁田里,以分职事,掌其治讼,趋其稼事而赏罚之。
ruò jiāng yòng yě mín shī tián xíng yì yí zhí shì zé shuài ér zhì zhì qí zhèng lìng
若将用野民,师田、行役、移执事,则帅而至,治其政令。
jì yì zé jī gōng huì shì ér zhū shǎng
既役,则稽功会事而诛赏。
bǐ shī gè zhǎng qí bǐ zhī zhèng lìng jì sì
鄙师各掌其鄙之政令祭祀。
fán zuò mín zé zhǎng qí jiè lìng
凡作民,则掌其戒令。
yǐ shí shù qí zhòng shù ér chá qí
以时数其众庶,而察其
è ér zhū shǎng
恶而诛赏。
suì zhōng zé huì qí bǐ zhī zhèng ér zhì shì
岁终,则会其鄙之政而致事。
zàn fù zhǎng gè zhǎng qí zàn fù zhī zhèng lìng
赞阝长各掌其赞阝之政令。
yǐ shí xiào dēng qí fū jiā bǐ qí zhòng guǎ yǐ zhì qí sàng jì jì sì zhī shì
以时校登其夫家,比其众寡,以治其丧纪祭祀之事。
ruò zuò qí mín ér yòng zhī zé yǐ qí gǔ bīng gé shuài ér zhì
若作其民而用之,则以旗、鼓、兵革帅而至。
ruò suì shí jiǎn qì yǔ yǒu sī shù zhī
若岁时简器,与有司数之。
fán suì shí zhī jiè lìng jiē tīng zhī
凡岁时之戒令,皆听之。
qū qí gēng nòu jī qí nǚ gōng
趋其耕耨,稽其女功。
lǐ zǎi zhǎng bǐ qí yì zhī zhòng guǎ yǔ qí liù chù bīng qì zhì qí zhèng lìng
里宰掌比其邑之众寡,与其六畜兵器,治其政令。
yǐ suì shí hé ǒu yú chú yǐ zhì jià sè
以岁时合耦于锄,以治稼穑。
qū qí gēng nòu xíng qí zhì xù yǐ dài yǒu sī zhī zhèng lìng ér zhēng liǎn qí cái fù
趋其耕耨,行其秩叙,以待有司之政令,而征敛其财赋。
lín cháng zhǎng xiàng jiū xiāng ài
邻长掌相纠相爱。
fán yì zhōng zhī zhèng xiāng zàn
凡邑中之政,相赞。
xǐ yú tā yì zé cóng ér shòu zhī
徙于他邑,则従而授之。
lǚ shī zhǎng jù yě zhī chú sù wū sù jiān sù ér yòng zhī
旅师掌聚野之锄粟、屋粟、间粟,而用之。
yǐ zhì jì zhì mín píng bān qí xīng jī shī qí huì sàn qí lì ér jūn qí zhèng lìng
以质剂致民,平颁其兴积,施其惠,散其利,而均其政令。
fán yòng sù chūn bān ér qiū liǎn zhī fán xīn máng zhī zhì jiē tīng zhī shǐ wú zhēng yì yǐ de zhī měi è wèi zhī děng
凡用粟,春颁而秋敛之,凡新氓之治皆听之,使无征役,以地之媺恶为之等。
shāo rén zhǎng lìng qiū chéng zhī zhèng lìng
稍人掌令丘乘之政令。
ruò yǒu huì tóng shī tián xíng yì zhī shì zé yǐ xiàn shī zhī fǎ zuò qí tóng tú jú niǎn shuài ér yǐ zhì zhì qí zhèng lìng yǐ tīng wū sī mǎ
若有会同、师田、行役之事,则以县师之法作其同徒輂辇,帅而以至,治其政令,以听于司马。
dà sàng shuài shèn chē yǔ qí yì yǐ zhì zhǎng qí zhèng lìng yǐ tīng wū sī tú
大丧,帅蜃车与其役以至,掌其政令,以听于司徒。
wěi rén zhǎng liǎn yě zhī fù liǎn xīn chú
委人掌敛野之赋敛薪刍。
fán shū cái mù cái fán chù jù zhī wù yǐ shāo jù dài bīn kè yǐ diàn jù dài jī lǚ
凡疏材木材,凡畜聚之物,以稍聚待宾客,以甸聚待羁旅。
fán qí yú jù yǐ dài bān cì yǐ shì fǎ gòng jì sì zhī xīn zhēng mù cái
凡其余聚,以待颁赐,以式法共祭祀之薪蒸木材。
bīn kè gòng qí chú xīn
宾客,共其刍薪。
sàng jì gòng qí xīn zhēng mù cái
丧纪,共其薪蒸、木材。
jūn lǚ gòng qí wěi jī xīn chú fán shū cái gòng yě wěi bīng qì yǔ qí yě yòu cái yòng
军旅,共其委积、薪刍,凡疏材,共野委兵器,与其野囿财用。
fán jūn lǚ zhī bīn kè guǎn yān
凡军旅之宾客馆焉。
tǔ jūn zhǎng píng tǔ dì zhī zhèng
土均掌平土地之政。
yǐ jūn de shǒu yǐ jūn dì shì yǐ jūn dì gòng yǐ hé bāng guó dū bǐ zhī zhèng lìng xíng jìn
以均地守,以均地事,以均地贡,以和邦国、都鄙之政令、刑禁。
yǔ qí shī shě lǐ sú sàng jì jì sì
与其施舍、礼俗、丧纪、祭祀。
jiē yǐ de měi è wèi qīng zhòng zhī fǎ ér xíng zhī zhǎng qí jìn lìng
皆以地媺恶为轻重之法而行之,掌其禁令。