guó yǒu liù zhí bǎi gōng yǔ jū yī yān
国有六职,百工与居一焉。
huò zuò ér lùn dào huò zuò ér xíng zhī huò shěn qǔ miàn zhí yǐ chì wǔ cái yǐ biàn mín qì huò tōng sì fāng zhī zhēn yì yǐ zī zhī huò chì lì yǐ zhǎng dì cái huò zhì sī má yǐ chéng zhī
或坐而论道,或作而行之,或审曲面执,以饬五材,以辨民器,或通四方之珍异以资之,或饬力以长地财,或治丝麻以成之。
zuò ér lùn dào wèi zhī wáng gōng
坐而论道,谓之王公;
zuò ér xíng zhī wèi zhī shì dà fū
作而行之,谓之士大夫;
shěn qǔ miàn zhí yǐ chì wǔ cái yǐ biàn mín qì wèi zhī bǎi gōng
审曲面执,以饬五材,以辨民器,谓之百工;
tōng sì fāng zhī zhēn yì yǐ zī zhī wèi zhī shāng lǚ
通四方之珍异以资之,谓之商旅;
chì lì yǐ zhǎng dì cái wèi zhī nóng fū
饬力以长地财,谓之农夫;
zhì sī má yǐ chéng zhī wèi zhī fù gōng
治丝麻以成之,谓之妇功。
yuè wú tuán yàn wú hán qín wú lú hú wú gōng chē
粤无鏄,燕无函,秦无庐,胡无弓车。
yuè zhī wú tuán yě fēi wú lú yě fū rén ér néng wéi lú yě
粤之无鏄也,非无庐也,夫人而能为庐也;
yàn zhī wú hán yě fēi wú hán yě fū rén ér néng wéi hán yě
燕之无函也,非无函也,夫人而能为函也;
qín zhī wú lú yě fēi wú lú yě fū rén ér néng wéi lú yě
秦之无庐也,非无庐也,夫人而能为庐也;
hú zhī wú gōng chē yě fēi wú gōng chē yě fū rén ér néng wéi gōng chē yě
胡之无弓车也,非无弓车也,夫人而能为弓车也。
zhī de chuàng wù qiǎo zhě shù zhī shǒu zhī shì wèi zhī gōng
知得创物,巧者述之守之,世谓之工。
bǎi gōng zhī shì jiē shèng rén zhī zuò yě
百工之事,皆圣人之作也。
shuò jīn yǐ wéi rèn níng tǔ yǐ wéi qì zuò chē yǐ xíng lù zuò zhōu xíng shuǐ cǐ jiē shèng rén zhī suǒ zuò yě
烁金以为刃,凝土以为器,作车以行陆,作舟行水,此皆圣人之所作也。
tiān yǒu shí de yǒu qì cái yǒu měi gōng yǒu qiǎo hé cǐ sì zhě rán hòu kě yǐ wèi liáng
天有时,地有气,材有美,工有巧,合此四者,然后可以为良。
cái měi gōng qiǎo rán ér bù liáng zé bù shí bù dé dì qì yě
材美工巧,然而不良,则不时,不得地气也。
jú yú huái ér běi wèi zhǐ jù yù bù yú jì mò yú wèn zé sǐ cǐ dì qì rán yě
橘窬淮而北为枳,瞿□鹆不逾济,貉逾汶则死,此地气然也;
zhèng zhī dāo sòng zhī jīn lǔ zhī xuē wú yuè zhī jiàn qiān hu qí de ér fú néng wéi liáng dì qì rán yě
郑之刀,宋之斤,鲁之削,吴粤之剑,迁乎其地而弗能为良,地气然也。
yàn zhī jiǎo jīng zhī gàn fén hú zhī gǎn wú yuè zhī jīn xī cǐ cái zhī měi zhě yě
燕之角,荆之干,妢胡之笴,吴粤之金锡,此材之美者也。
tiān yǒu shí yǐ shēng yǒu shí yǐ shā
天有时以生,有时以杀;
cǎo mù yǒu shí yǐ shēng yǒu shí yǐ sǐ shí yǒu shí yǐ lè shuǐ yǒu shí yǐ níng yǒu shí yǐ zé cǐ tiān shí yě
草木有时以生,有时以死,石有时以泐,水有时以凝,有时以泽,此天时也。
fán gōng mù zhī gōng qī gōng jīn zhī gōng liù gōng pí zhī gōng wǔ shè sè zhī gōng wǔ guā mó zhī gōng wǔ bó zhí zhī gōng èr
凡攻木之工七,攻金之工六,攻皮之工五,设色之工五,刮摩之工五,搏埴之工二。
gōng mù zhī gōng lún yú gōng lú jiang chē zǐ
攻木之工:轮、舆、弓、庐、匠、车、梓;
gōng jīn zhè gōng zhù yě fú duàn táo
攻金这工:筑、冶、凫、□、段、桃;
gōng pí zhī gōng hán bào yùn wéi qiú
攻皮之工:函、鲍、韗、韦、裘;
shè sè zhī gōng huà huì zhōng kuāng huāng
设色之工:画、缋、锺、筐、□荒;
guā mó zhī gōng yù mù jí diāo shǐ qìng
刮摩之工:玉、(木即)、雕、矢、磬;
bó zhí zhī gōng táo fǎng
搏埴之工:陶、瓬。
yǒu yú shì shàng táo xià hòu shì shàng jiang yīn rén shàng zǐ zhōu rén shàng yú
有虞氏上陶,夏后氏上匠,殷人上梓,周人上舆。
gù yī qì ér gōng jù yān zhě chē wèi duō
故一器而工聚焉者,车为多。
chē yǒu liù děng zhī shù chē zhěn sì chǐ wèi zhī yī děng
车有六等之数:车轸四尺,谓之一等;
gē bì liù chǐ yǒu liù cùn jí jiàn ér yǐ chóng yú zhěn sì chǐ wèi zhī èr děng
戈柲六尺有六寸,即建而迤,崇于轸四尺,谓之二等;
rén zhǎng bā chǐ chóng yú gē sì chǐ wèi zhī sān děng
人长八尺,崇于戈四尺,谓之三等;
shū zhǎng xún yǒu sì chǐ chóng yú rén sì chǐ wèi zhī sì děng
殳长寻有四尺,崇于人四尺,谓之四等;
chē jǐ cháng chóng yú shū sì chǐ wèi zhī wǔ děng
车戟常,崇于殳四尺,谓之五等;
qiú máo cháng yǒu sì chǐ chóng yú jǐ sì chǐ wèi zhī liù děng
酋矛常有四尺,崇于戟四尺,谓之六等。
chē wèi zhī liù děng zhī shù
车谓之六等之数;
fán chá chē zhī dào bì zì zài yú de zhě shǐ yě shì gù chá chē zì lún shǐ
凡察车之道,必自载于地者始也,是故察车自轮始。
fán chá chē zhī dào yù qí piáo shǔ ér wēi zhì bù piáo shǔ
凡察车之道,欲其朴属而微至,不朴属。
wú yǐ wéi wán jiǔ yě bù wēi zhì
无以为完久也,不微至。
wú yǐ wéi qī sù yě
无以为戚速也。
lún yǐ chóng zé rén bù néng dēng yě lún yǐ bì zé yú mǎ zhōng gǔ dēng zhì yě
轮已崇,则人不能登也,轮已庳,则于马终古登阤也。
gù bīng chē zhī lún liù chǐ yǒu liù cùn tián chē zhī lún liù chǐ yǒu sān cùn chéng chē zhī lún liù chǐ yǒu liù cùn liù chǐ yǒu liù cùn zhī lún zhǐ chóng sān chǐ yǒu sān cùn yě jiā zhěn yǔ bú yān sì chǐ yě
故兵车之轮六尺有六寸,田车之轮六尺有三寸,乘车之轮六尺有六寸,六尺有六寸之轮,轵崇三尺有三寸也,加轸与𫐗焉,四尺也。
rén zhǎng bā chǐ dēng xià yǐ wéi jié
人长八尺,登下以为节。