lún rén wèi lún zhǎn sān cái bì yǐ qí shí
轮人为轮,斩三材必以其时。
sān cái jì jù qiǎo zhě hé zhī
三材既具,巧者和之。
gū yě zhě yǐ wéi lì zhuǎn yě
毂也者,以为利转也。
fú yě zhě yǐ wéi zhí zhǐ yě
辐也者,以为直指也。
yá yě zhě yǐ wéi gù bào yě
牙也者,以为固抱也。
lún bì sān cái bù shī zhí wèi zhī wán
轮敝,三材不失职,谓之完。
wàng ér shì qí lún yù qí mì ěr ér xià yǐ yě
望而眡其轮,欲其幎尔而下迤也。
jìn ér shì zhī yù qí wēi zhì yě
进而眡之,欲其微至也。
wú suǒ qǔ zhī qǔ zhū yuán yě
无所取之,取诸圜也。
wàng qí fú yù qí xiāo ěr ér xiān yě
望其辐,欲其揱尔而纤也。
jìn ér shì zhī yù qí ròu chēng yě
进而眡之,欲其肉称也。
wú suǒ qǔ zhī qǔ zhū yì zhí yě
无所取之,取诸易直也。
wàng qí gū yù qí yǎn yě jìn ér shì zhī yù qí chóu zhī lián yě
望其毂,欲其眼也,进而眡之,欲其帱之廉也。
wú suǒ qǔ zhī qǔ zhū jí yě
无所取之,取诸急也。
shì qí gěng yù qí zǎo zhī zhèng yě chá qí zī zǎo bù qǔ zé lún suī bì bù kuāng
眡其绠,欲其蚤之正也,察其菑蚤不龋,则轮虽敝不匡。
fán zhǎn gū zhī dào bì ju qí yīn yáng
凡斩毂之道,必矩其阴阳。
yáng yě zhě zhěn lǐ ér jiān
阳也者,稹理而坚;
yīn yě zhě shū lǐ ér róu
阴也者,疏理而柔。
shì gù yǐ huǒ yǎng qí yīn ér qí zhū qí yáng zé gū suī bì bù hāo
是故以火养其阴,而齐诸其阳,则毂虽敝不蒿。
gū xiǎo ér zhǎng zé zuò dà ér duǎn zé zhì
毂小而长则柞,大而短则挚。
shì gù liù fēn qí lún chóng yǐ qí yī wèi zhī yá wéi cān fēn qí yá wéi ér qī qí èr
是故六分其轮崇,以其一为之牙围,参分其牙围,而漆其二。
guǒ qí qī nèi ér zhōng qū zhī
椁其漆内而中诎之。
yǐ wéi zhī gū zhǎng yǐ qí zhǎng wèi zhī wéi yǐ qí wéi zhī fù lì shāo qí sǒu
以为之毂长,以其长为之围,以其围之阝力捎其薮。
wǔ fēn qí gū zhī zhǎng qù yī yǐ wéi xián qù sān yǐ wéi zhǐ
五分其毂之长,去一以为贤,去三以为轵。
róng gū bì zhí chén zhuàn bì zhèng shī jiāo bì hòu shī jīn bì shù chóu bì fù gàn
容毂必直,陈篆必正,施胶必厚,施筋必数,帱必负干。
jì mó gé sè qīng bái wèi zhī gū zhī shàn
既摩,革色青白,谓之毂之善。
cān fēn qí gū zhǎng èr zài wài yī zài nèi yǐ zhì qí fú
参分其毂长,二在外,一在内,以置其幅。
fán fú liàng qí záo shēn yǐ wéi fú guǎng
凡辐,量其凿深以为辐广。
fú guǎng ér záo qiǎn zé shì yǐ dà wù suī yǒu liáng gōng mò zhī néng gù
辐广而凿浅,则是以大扤,虽有良工,莫之能固。
záo shēn ér fú xiǎo zé shì gù yǒu yú ér qiáng bù zú yě gù hóng qí fú guǎng yǐ wéi zhī ruò zé suī yǒu zhòng rèn gū bù zhé
凿深而辐小,则是固有余,而强不足也,故竑其辐广,以为之弱,则虽有重任,毂不折。
cān fēn qí fú zhī zhǎng ér shā qí yī zé suī yǒu shēn ní yì fú zhī lián yě
参分其辐之长而杀其一,则虽有深泥,亦弗之溓也。
cān fēn qí gǔ wéi qù yī yǐ wéi wéi róu fú bì qí píng shěn bì jūn zhí yǐ zhǐ yá yá de zé wú niè ér gù bù dé zé yǒu niè bì zú jiàn yě
参分其股围,去一以为围,揉辐必齐,平沈必均,直以指牙,牙得,则无槷而固,不得,则有槷必足见也。
liù chǐ yǒu liù cùn zhī lún gěng cān fēn cùn zhī èr wèi zhī lún zhī gù
六尺有六寸之轮,绠参分寸之二,谓之轮之固。
fán wèi lún xíng zé zhě yù zhù xíng shān zhě yù móu
凡为轮,行泽者欲杼,行山者欲侔。
zhù yǐ xíng zé zé shì dāo yǐ gē tu yě shì gù tu bù fù
杼以行泽,则是刀以割涂也,是故涂不附。
móu yǐ xíng shān zé shì bó yǐ xíng shí yě shì gù lún suī bì bù lìn yú záo
侔以行山,则是搏以行石也,是故轮虽敝不甐于凿。
fán róu yá wài bù lián ér nèi bù cuò páng bù zhǒng wèi zhī yòng huǒ zhī shàn
凡揉牙,外不廉而内不挫,旁不肿,谓之用火之善。
shì gù guī zhī yǐ shì qí yuán yě yǔ zhī yǐ shì qí kuāng yě
是故规之以眡其圜也,萭之以眡其匡也。
xiàn zhī yǐ shì qí fú zhī zhí yě shuǐ zhī yǐ shì qí píng shěn zhī jūn yě liàng qí sǒu yǐ shǔ yǐ shì qí tóng yě quán zhī yǐ shì qí qīng zhòng zhī móu yě
县之以眡其幅之直也,水之以眡其平沈之均也,量其薮以黍,以眡其同也,权之以眡其轻重之侔也。
gù kě guī kě yǔ kě shuǐ kě xiàn kě liàng kě quán yě wèi zhī guó gōng
故可规、可萭、可水、可县、可量、可权也,谓之国工。
lún rén wèi gài dá cháng wéi sān yǔ tīng wéi bèi zhī liù cùn
轮人为盖,达常围三雨,桯围倍之,六寸。
xìn qí tīng wéi yǐ wéi bù guǎng bù guǎng liù cùn
信其桯围以为部广,部广六寸。
bù zhǎng èr chǐ tīng zhǎng bèi zhī sì chǐ zhě èr
部长二尺,桯长倍之,四尺者二。
shí fēn cùn zhī yī wèi zhī méi bù zūn yī méi gōng záo guǎng sì méi záo shàng èr méi záo xià sì méi záo shēn èr cùn yǒu bàn xià zhí èr méi záo duān yī méi
十分寸之一,谓之枚,部尊一枚,弓凿广四枚,凿上二枚,凿下四枚,凿深二寸有半,下直二枚,凿端一枚。
gōng cháng liù chǐ wèi zhī bì zhǐ wǔ chǐ wèi zhī bì lún sì chǐ wèi zhī bì zhěn cān fēn gōng cháng ér róu qí yī cān fēn qí gǔ wéi qù yī yǐ wéi zǎo wéi
弓长六尺谓之庇轵,五尺谓之庇轮,四尺谓之庇轸,参分弓长而揉其一,参分其股围,去一以为蚤围。
cān fēn gōng cháng yǐ qí yī wèi zhī zūn shàng yù zūn ér yǔ yù bēi shàng zūn ér yǔ bēi zé tǔ shuǐ jí ér liù yuǎn
参分弓长,以其一为之尊,上欲尊而宇欲卑,上尊而宇卑,则吐水,疾而霤远。
gài yǐ chóng zé nán wéi mén yě gài yě bēi shì bì mù yě
盖已崇,则难为门也,盖也卑,是蔽目也。
shì gù gài chóng shí chǐ liáng gài fú mào fú hóng yīn mǔ ér chí bù duì wèi zhī guó gōng
是故盖崇十尺,良盖弗冒弗纮,殷亩而驰,不队,谓之国工。
yú rén wèi chē lún chóng chē guǎng héng zhǎng cān rú yī wèi zhī cān chēng
舆人为车,轮崇、车广、衡长参,如一,谓之参称。
cān fēn chē guǎng qù yī yǐ wéi suì
参分车广,去一以为隧。
cān fēn qí suì yī zài qián èr zài hòu zài róu qí shì
参分其隧,一在前,二在后,在揉其式。
yǐ qí guǎng zhī bàn wèi zhī shì chóng yǐ qí suì zhī bàn wèi zhī jiào chóng
以其广之半为之式崇,以其隧之半为之较崇。
liù fēn qí guǎng yǐ yī wèi zhī zhěn wéi
六分其广,以一为之轸围。
cān fēn zhěn wéi qù yī yǐ wéi shì wéi
参分轸围,去一以为式围。
cān fēn shì wéi qù yī yǐ wéi jiào wéi
参分式围,去一以为较围。
cān fēn jiào wéi qù yī yǐ wéi zhǐ wéi
参分较围,去一以为轵围。
cān fēn zhǐ wéi qù yī yǐ wéi zhuì wéi
参分轵围,去一以为轛围。
yuán zhě zhōng guī fāng zhě zhōng jǔ lì zhě zhōng xiàn héng zhě zhōng shuǐ zhí zhě rú shēng yān jì zhě rú fù yān
圜者中规,方者中矩,立者中县,衡者中水,直者如生焉,继者如附焉。
fán jū cái dà yǔ xiǎo wú bìng dà yǐ xiǎo zé cuī yǐn zhī zé jué zhàn chē yù yǎn shì chē yù chǐ
凡居材,大与小无并,大倚小则摧,引之则绝,栈车欲弇,饰车欲侈。
zhōu rén wèi zhōu
辀人为辀。
zhōu yǒu sān dù zhóu yǒu sān lǐ
辀有三度,轴有三理。
guó mǎ zhī zhōu shēn sì chǐ yǒu qī cùn tián mǎ zhī zhōu shēn sì chǐ nú mǎ zhī zhōu shēn sān chǐ yǒu sān cùn
国马之辀,深四尺有七寸,田马之辀深四尺,驽马之辀,深三尺有三寸。
zhóu yǒu sān lǐ yī zhě yǐ wéi yě
轴有三理:一者,以为也;
èr zhě yǐ wéi jiǔ yě
二者,以为久也;
sān zhě yǐ wéi lì yě
三者,以为利也。
fàn qián shí chǐ ér cè bàn zhī
軓前十尺,而策半之。
fán rèn mù rèn zhèng zhě shí fēn qí zhōu zhī zhǎng yǐ qí yī wèi zhī wéi
凡任木、任正者,十分其辀之长,以其一为之围。
héng rèn zhě wǔ fēn qí zhǎng yǐ qí yī wèi zhī wéi
衡任者,五分其长,以其一为之围。
xiǎo yú dù wèi zhī wú rèn
小于度,谓之无任。
wǔ fēn qí zhěn jiān yǐ qí yī wèi zhī zhóu wéi
五分其轸间,以其一为之轴围。
shí fēn qí zhōu zhī zhǎng yǐ qí yī wèi zhī dāng tù zhī wéi
十分其辀之长,以其一为之当兔之围。
cān fēn qí tù wéi qù yī yǐ wéi jǐng wéi
参分其兔围,去一以为颈围。
wǔ fēn qí jǐng wéi qù yī yǐ wéi zhǒng wéi
五分其颈围,去一以为踵围。
fán róu zhōu yù qí sūn ér wú hú shēn
凡揉辀,欲其孙而无弧深。
jīn fú dà chē zhī yuán zhì qí dēng yòu nán jì kè qí dēng qí fù chē yě bì yì
今夫大车之辕挚,其登又难,既克其登,其覆车也必易。
cǐ wú gù wéi yuán zhí qiě wú ráo yě
此无故,唯辕直且无桡也。
shì gù dà chē píng dì jì jié xuān zhì zhī rèn jí qí dēng fù yě bù fú qí yuán bì yì qí niú
是故大车,平地既节轩挚之任,及其登阝也,不伏其辕,必缢其牛。
cǐ wú gù wéi yuán zhí qiě wú ráo yě
此无故,唯辕直且无桡也。
gù dēng zhì zhě bèi rèn zhě yě yóu néng yǐ dēng jí qí xià zhì yě
故登阤者,倍任者也,犹能以登,及其下阤也。
bù yuán qí dǐ bì qiū qí niú hòu
不援其邸,必緧其牛后。
cǐ wú gù wéi yuán zhí qiě wú ráo yě shì gù zhōu yù qí diǎn zhōu shēn zé zhé qiǎn zé fù
此无故,唯辕直且无桡也,是故辀欲颀典,辀深则折,浅则负。
zhōu zhù zé lì zhǔn lì zhǔn zé jiǔ hé zé ān
辀注则利准,利准则久,和则安。
zhōu yù bǎi wú zhé jīng ér wú jué jìn zé yǔ mǎ móu tuì zé yú rén móu zhōng mù chí chěng zuǒ bù jiàn xíng shù qiān lǐ mǎ bù qì xū zhōng suì yù yī rèn bù bì
辀欲百无折,经而无绝,进则与马谋,退则与人谋,终目驰骋,左不楗行数千里马不契需,终岁御,衣衽不敝。
cǐ wéi zhōu zhī hé yě
此唯辀之和也。
quàn dēng mǎ lì mǎ lì jì jié zhōu yóu néng yī qǔ yān liáng zhōu huán zhuó zì fú tù bù zhì fàn qī cùn fàn zhōng yǒu zhuó wèi zhī guó zhōu
劝登马力,马力既竭,辀犹能一取焉,良辀环灂,自伏兔不至軓,七寸,軓中有灂,谓之国辀。
zhěn zhī fāng yě yǐ xiàng de yě
轸之方也,以象地也;
gài zhī yuán yě yǐ xiàng tiān yě
盖之圜也,以象天也;
lún fú sān shí yǐ xiàng rì yuè yě
轮辐三十,以象日月也;
gài gōng èr shí yǒu bā yǐ xiàng xīng yě
盖弓二十有八,以象星也;
lóng qí jiǔ yóu yǐ xiàng dà huǒ yě
龙旗九斿,以象大火也;
niǎo yú qī liú
鸟旟七斿;
yǐ xiàng chún huǒ yě
以象鹑火也;
xióng qí liù liú yǐ xiàng fá yě
熊旗六斿,以象伐也;
guī shé sì liú yǐ xiàng yíng shì yě
龟蛇四斿,以象营室也;
hú jīng wǎng shǐ yǐ xiàng hú yě
弧旌上画有枉矢,以象征形如张弓发矢的]弧星。