qióng cāng cāng tiān yě
穹、苍苍,天也。
chūn wèi cāng tiān xià wèi hào tiān qiū wèi mín tiān dōng wéi shàng tiān
春为苍天,夏为昊天,秋为旻天,冬为上天。
sì shí
──四时。
chūn wèi qīng yáng xià wèi zhū míng qiū wèi bái cáng dōng wèi xuán yīng
春为青阳,夏为朱明,秋为白藏,冬为玄英。
sì qì hé wèi zhī yù zhú
四气和谓之玉烛。
chūn wèi fā shēng xià wèi cháng yíng qiū wèi shōu chéng dōng wèi ān níng
春为发生,夏为长嬴,秋为收成,冬为安宁。
sì shí hé wèi tōng zhèng wèi zhī jǐng fēng
四时和为通正,谓之景风。
gān yǔ shí jiàng wàn wù yǐ jiā wèi zhī lǐ quán
甘雨时降,万物以嘉,谓之醴泉。
xiáng
──祥。
gǔ bù shú wèi jī shū bù shú wèi jǐn guǒ bù shú wèi huāng réng jī wèi jiàn
谷不熟为饥,蔬不熟为馑,果不熟为荒,仍饥为荐。
zāi
──灾。
tài suì zài jiǎ yuē yān féng zài yǐ yuē zhān méng zài bǐng yuē róu zhào zài dīng yuē qiáng yǔ zài wù yuē zhe yōng zài jǐ yuē tú wéi zài gēng yuē shàng zhāng zài xīn yuē chóng guāng zài rén yuē xuán yì zài guǐ yuē zhāo yáng
太岁在甲曰阏逢,在乙曰旃蒙,在丙曰柔兆,在丁曰强圉,在戊曰着雍,在己曰屠维,在庚曰上章,在辛曰重光,在壬曰玄黓,在癸曰昭阳。
suì yáng
──岁阳。
tài suì zài yín yuē shè tí gé zài mǎo yuē chán yè zài chén yuē zhí xú zài sì yuē dà huāng luò zài wǔ yuē dūn zāng zài wèi yuē xié qià zài shēn yuē tūn tān zài yǒu yuē zuò è zài xū yuē yān mào zài hài yuē dà yuān xiàn zài zǐ yuē kùn dūn zài chǒu yuē chì fèn ruò
太岁在寅曰摄提格,在卯曰单阏,在辰曰执徐,在巳曰大荒落,在午曰敦牂,在未曰协洽,在申曰涒滩,在酉曰作噩,在戌曰阉茂,在亥曰大渊献,在子曰困敦,在丑曰赤奋若。
zài suì yě
载,岁也。
xià yuē suì shāng yuē sì zhōu yuē nián táng yú yuē zài
夏曰岁,商曰祀,周曰年,唐虞曰载。
suì míng
──岁名。
yuè zài jiǎ yuē bì zài yǐ yuē jú zài bǐng yuē xiū zài dīng yuē yǔ zài wù yuē lì zài jǐ yuē zé zài gēng yuē zhì zài xīn yuē sāi zài rén yuē zhōng zài guǐ yuē jí
月在甲曰毕,在乙曰橘,在丙曰修,在丁曰圉,在戊曰厉,在己曰则,在庚曰窒,在辛曰塞,在壬曰终,在癸曰极。
yuè yáng
──月阳。
zhēng yuè wèi zōu èr yuè wèi rú sān yuè wèi bìng sì yuè wèi yú wǔ yuè wèi gāo liù yuè wèi qiě qī yuè wèi xiāng bā yuè wèi zhuàng jiǔ yuè wèi xuán shí yuè wèi yáng shí yī yuè wèi gū shí èr yuè wèi tu
正月为陬,二月为如,三月为寎,四月为余,五月为皋,六月为且,七月为相,八月为壮,九月为玄,十月为阳,十一月为辜,十二月为涂。
yuè míng
──月名。
nán fēng wèi zhī kǎi fēng dōng fēng wèi zhī gǔ fēng běi fēng wèi zhī liáng fēng xī fēng wèi zhī tài fēng
南风谓之凯风,东风谓之谷风,北风谓之凉风,西风谓之泰风。
fén lún wèi zhī tuí fú yáo wèi zhī biāo fēng yǔ huǒ wèi dùn huí fēng wèi piāo rì chū ér fēng wèi bào fēng ér yǔ tǔ wèi mái yīn ér fēng wèi yì
焚轮谓之颓,扶摇谓之猋,风与火为庉,回风为飘,日出而风为暴,风而雨土为霾,阴而风为曀。
tiān qì xià dì bù yīng yuē wù dì qì fā tiān bù yīng yuē wù
天气下地不应曰雺,地气发天不应曰雾。
wù wèi zhī huì
雾谓之晦。
dì dōng wèi zhī yú dì dōng hóng yě
䗖𬟽谓之雩,䗖𬟽,虹也。
ní wèi qiè èr
蜺为挈贰。
yǎn rì wèi bì yún
弇日为蔽云。
jí léi wèi tíng ní
疾雷为霆霓。
yǔ jiàn wèi xiāo xuě
雨{□见}为霄雪。
bào yǔ wèi zhī dōng xiǎo yǔ wèi zhī mài mù jiǔ yǔ wèi zhī yín yín wèi zhī lín jì wèi zhī jì
暴雨谓之涷,小雨谓之霡霂,久雨谓之淫,淫谓之霖,济谓之霁。
fēng yǔ
──风雨。
shòu xīng jiǎo gāng yě
寿星,角、亢也。
tiān gēn dǐ yě
天根,氐也。
tiān sì fáng yě
天驷,房也。
dà chén fáng xīn wěi yě
大辰,房、心、尾也。
dà huǒ wèi zhī dà chén
大火谓之大辰。
xī mù wèi zhī jīn jī dòu zhī jiān hàn jīn yě
析木谓之津,箕斗之间,汉津也。
xīng jì dòu qiān niú yě
星纪,斗、牵牛也。
xuán xiāo xū yě
玄枵,虚也。
zhuān xū zhī xū xū yě
颛顼之虚,虚也。
běi lù xū yě
北陆,虚也。
yíng shì wèi zhī dìng
营室谓之定。
jū zī zhī kǒu yíng shì dōng bì yě
娵觜之口,营室、东壁也。
jiàng lóu kuí lóu yě
降娄,奎、娄也。
dà liáng mǎo yě
大梁,昴也。
xī lù mǎo yě
西陆,昴也。
zhuó wèi zhī bì
浊谓之毕。
zhòu wèi zhī liǔ
咮谓之柳。
liǔ chún huǒ yě
柳,鹑火也。
běi jí wèi zhī běi chén hé gǔ wèi zhī qiān niú míng xīng wèi zhī qǐ míng huì xīng wèi chán qiāng bēn xīng wèi zhuó yuē
北极谓之北辰,何鼓谓之牵牛,明星谓之启明,彗星为欃枪,奔星为彴约。
xīng míng
──星名。
chūn jì yuē cí xià jì yuē yuè qiū jì yuē cháng dōng jì yuē zhēng
春祭曰祠,夏祭曰礿,秋祭曰尝,冬祭曰烝。
jì tiān yuē fán chái jì dì yuē yì wō
祭天曰燔柴,祭地曰瘗薶。
jì shān yuē guǐ xiàn jì chuān yuē fú shěn jì xīng yuē bù jì fēng yuē zhé
祭山曰庪县,祭川曰浮沈,祭星曰布,祭风曰磔。
shì shì lèi shì mà shī jì yě
是示类是祃,师祭也。
jì bó jì dǎo mǎ jì yě
既伯既祷,马祭也。
dì dà jì yě
禘,大祭也。
yì yòu jì yě
绎,又祭也。
zhōu yuē yì shāng yuē róng xià yuē fù zuò
周曰绎,商曰肜,夏曰复胙。
jì míng
──祭名。
chūn liè wèi sōu xià liè wèi miáo qiū liè wèi xiǎn dōng liè wèi shòu
春猎为搜,夏猎为苗,秋猎为狝,冬猎为狩。
xiāo tián wèi liáo huǒ tián wèi shòu
宵田为獠,火田为狩。
nǎi lì zhǒng tǔ róng chǒu yōu xíng
乃立冢土,戎丑攸行。
qǐ dà shì dòng dà zhòng bì xiān yǒu shì hu shè ér hòu chū wèi zhī yi
起大事,动大众,必先有事乎社而后出,谓之宜。
zhèn lǚ tián tián chū wèi zhì bīng shàng wēi wǔ yě
振旅阗阗,出为治兵,尚威武也。
rù wèi zhèn lǚ fǎn zūn bēi yě
入为振旅,反尊卑也。
jiǎng wǔ
──讲武。
sù jǐn chóu gāng xūn bó shān sù shēng lóng yú shān liàn liú jiǔ shì yǐ zǔ wéi yǐ lǚ
素锦绸杠,𫄸帛縿,素升龙于縿,练旒九,饰以组,维以缕。
zī guǎng chōng fú zhǎng xún yuē zhào jì zhào yuē pèi zhù máo shǒu yuē jīng yǒu líng yuē qí cuò gé niǎo yuē yú yīn zhāng yuē zhān
缁广充幅,长寻曰旐,继旐曰旆,注旄首曰旌,有铃曰旗,错革鸟曰旟,因章曰旃。
jīng qí
──旌旗。