曾国藩家书 · 曾国藩 · Chapter 34 of 195

修身篇·致四弟·述养身有五事

PinyinModern Translation
Size

chéng dì zuǒ yòu

澄弟左右:

xiāng jiān gǔ jià rì jiàn hé dòu chàng mào yóu shì shēng píng qì xiàng jí wèi jí wèi

乡间谷价日贱,禾豆畅茂,犹是升平气象,极慰极慰。

zéi zì sān yuè xià xún tuì chū cáo yùn zhī jìng xìng bǎo shān yùn hé yǐ dōng gè shǔ ér réng róu lìn jí cáo sòng xú sì fèng huái zhū fǔ bǐ jiǎo cǐ cuàn shū hū lái wǎng

贼自三月下旬,退出曹郓之境,幸保山运河以东各属,而仍蹂躏及曹宋徐四凤淮诸府,彼剿此窜,倏忽来往。

zhí zhì wǔ yuè xià xún yī zhāng niú gè gǔ shǐ cuàn zhì zhōu jiā kǒu yǐ xī rèn lài gè gǔ

直至五月下旬一张牛各股,始窜至周家口以西,任赖各股。

shǐ cuàn zhì tài hé yǐ xī

始窜至太和以西。

dà yuē xià qiū shù yuè shān dōng jiāng sū kě yǐ gāo zhěn wú yōu hé nán huàn è yòu bì shǒu máng jiǎo luàn

大约夏秋数月,山东江苏,可以高枕无忧,河南皖鄂又必手忙脚乱。

yú nǐ yú shù rì nèi zhì sù qiān táo yuán yí dài chá kàn dī qiáng jí yú shuǐ lù shàng lín huái ér zhì zhōu jiā kǒu

余拟于数日内至宿迁桃源一带,察看堤墙,即于水路上临淮而至周家口。

shèng shǔ ér zuò xiǎo chuán shì yī jí kǔ zhī shì yīn lù lù duō bèi shuǐ yān gù chē yòu shén bù yì bù dé bù gǎi yóu shuǐ chéng

盛暑而坐小船,是一极苦之事,因陆路多被水淹,雇车又甚不易,不得不改由水程。

yú lǎo jìng rì bī miǎn qiǎng zhī chí yī nián bàn zǎi shí bù néng jiǔ dāng dà rèn yǐ

余老境日逼,勉强支持一年半载,实不能久当大任矣。

yīn sī wú xiōng dì tǐ qì jiē bù shèn jiàn hòu bèi zi zhí yóu duō xū ruò yí yú píng rì qǐng qiú yǎng shēn zhī fǎ bù kě yú lín shí luàn tóu yào jì

因思吾兄弟体气皆不甚健,后辈子侄,尤多虚弱,宜于平日请求养身之法,不可于临时乱投药剂。

yǎng shēn zhī fǎ yuē yǒu yī shì yī yuē mián shí yǒu héng

养身之法,约有一事:一曰眠食有恒。

èr yuē chéng fèn sān yuē jié yù sì yuē měi yè lín shuì xǐ jiǎo wǔ yuē měi rì liǎng fàn hòu gè xíng sān qiān bù

二曰惩忿,三曰节欲,四曰每夜临睡洗脚,五曰每日两饭后,各行三千步。

chéng fèn jí yú piān zhōng suǒ wèi yǎng shēng yǐ shǎo nǎo nù wèi běn yě

惩忿即余篇中所谓养生以少恼怒为本也。

mián shí yǒu héng jí xǐ jiǎo èr shì

眠食有恒,及洗脚二事;

xīng gāng gōng xíng zhī huí shí nián yú yì xué xíng qī nián yǐ

星冈公行之回十年,余亦学行七年矣。

fàn hòu sān qiān bù jìn rì shì xíng zì shǐ yǒng bù jiàn duàn dì cóng qián láo kǔ tài jiǔ nián jìn wǔ shí yuàn jiāng cǐ wǔ shì lì zhì xíng zhī bìng quàn yuán dì yǔ zhū zǐ xíng zhī

饭后三千步,近日试行,自矢永不间断,弟从前劳苦太久,年近五十,愿将此五事立志行之,并劝沅弟与诸子行之。

yú yǔ yuán dì tóng shí fēng jué kāi fǔ mén tíng kě wèi jí shèng rán fēi kě cháng shì zhī dào jì de yǐ hài zhèng yuè xīng gāng gōng xun zhú tíng gōng yuē kuān yī suī diǎn hàn lín wǒ jiā réng kào zuò tián wèi yè bù kě kào tā chī guī

余与沅弟同时封爵开府,门庭可谓极盛,然非可常恃之道,记得已亥正月,星冈公训竹亭公曰:“宽一虽点翰林,我家仍靠作田为业,不可靠他吃皈。

cǐ yǔ zuì yǒu dào li jīn yì dāng shǒu cǐ èr yǔ wéi mìng mài

”此语最有道理,今亦当守此二语为命脉。

wàng wú dì zhuān zài zuò tián shàng yòng gōng fǔ zhī yǐ shū shū yú zhū zǎo sǎo kǎo bǎo bā zì rèn píng jiā zhōng rú hé guì shèng qiè mò quán gǎi dào guāng chū nián zhī guī mó

望吾弟专在作田上用工,辅之以书蔬鱼猪、早扫考宝八字,任凭家中如何贵盛、切莫全改道光初年之规模。

fán jiā dào suǒ yǐ kě jiǔ zhě bù shì yī shí zhī guān jué ér shì cháng yuǎn zhī jiā guī bù shì yī èr rén zhī zhòu fā ér shì dà zhòng zhī wéi chí

凡家道所以可久者,不恃一时之官爵,而恃长远之家规,不恃一二人之骤发,而恃大众之维持。

wǒ ruò yǒu fú bà guān huí jiā dāng yǔ dì jié lì wéi chí

我若有福,罢官回家,当与弟竭力维持。

lǎo qīn jiù juàn pín jiàn zú dǎng bù kě dài màn dài pín zhě yì yǔ fù zhě yì bān dāng shèng shí yù zuò shuāi shí zhī xiǎng zì yǒu shēn gù zhī jī yǐ

老亲旧眷,贫贱族党,不可怠慢,待贫者亦与富者一般,当盛时预作衰时之想,自有深固之基矣。

tóng zhì wǔ nián liù yuè chū wǔ rì

(同治五年六月初五日)

✦ You read 修身篇·致四弟·述养身有五事

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.