zhū wèi lǎo dì zú xià
诸位老弟足下：
shí liù zǎo jiē dào shí yī yuè shí èr rì fā xìn nèi fù qīn yī xìn sì wèi lǎo dì gè yī jiàn jù xī yī qiè bù shèng cì xǐ
十六早，接到十一月十二日发信，内父亲一信，四位老弟各一件，具悉一切，不胜次喜！
sì dì zhī shī yòu yǒu zhǎng jìn dì mìng yì bù shèn gāo chāo shēng diào bù shèn xiǎng liàng
四弟之诗，又有长进，第命意不甚高超，声调不甚响亮。
mìng yì zhī gāo xū yào tòu guò yī céng rú shuō kǎo shì zé xū shuō kē míng shì shēn wài wù bù zú jiè huái zé shī yì gāo yǐ
命意之高，须要透过一层，如说考试，则须说科名是身外物，不足介怀，则诗意高矣。
ruò shuō bì yǐ de kē míng wèi róng zé yì qiǎn yǐ
若说必以得科名为荣，则意浅矣。
jǔ cǐ yī duān yú kě lèi tuī
举此一端，余可类推。
qiāng diào zé yǐ duō dú shī wéi zhǔ shú zé xiǎng yǐ
腔调则以多读诗为主，熟则响矣。
qù nián shù lì táng suǒ jì zhī bǐ yì wǒ qīn shǒu mǎi zhě chūn guāng zuì mù qián měi zhī dà qián wǔ bǎi wén shí bù néng zài jì
去年树立堂所寄之笔，亦我亲手买者，春光醉目前每支大钱五百文，实不能再寄。
hàn bì shàng kě jì rán bì xū míng nián huì wǔ hòu nǎi yǒu biàn rén huí nán chūn jiān bù néng jì yě
汉壁尚可寄，然必须明年会武后，乃有便人回南，春间不能寄也。
wǔ shí dú shū gù hǎo rán bù yi yǐ cǐ dān gē zì jǐ gōng kè
五十读书固好，然不宜以此耽搁自己功课；
nǚ zǐ wú cái biàn shì dé cǐ yǔ bù wū yě
女子无才便是德，此语不诬也。
jiā cháng yù yǔ wǒ jié hūn wǒ suǒ yǐ bù yuàn yì zhě yīn wén cháng shì xiōng zuì hǎo shì fù shì zuò wēi fú yī fú xiān míng pú cóng héng hè kǒng qí jiā nǚ zǐ yǒu huàn jiā jiāo shē xí qì luàn wǒ jiā guī yòu wǒ zǐ dì hǎo shē ěr
家常欲与我结婚，我所以不愿意者，因闻常世兄最好恃父势，作威福，衣服鲜明，仆从恒赫，恐其家女子有宦家骄奢习气乱我家规，诱我子弟好奢耳。
jīn xiè zài sān yào jié hūn fā jiǎ wǔ bā zì qù kǒng xiè jiā shì yào yǔ wǒ wèi qìng jia fēi yù yǔ dì wèi qìng jia
今渫再三要结婚，发甲五八字去，恐渫家是要与我为亲家，非欲与弟为亲家。
cǐ yǔ bù kě bù míng gào zhī
此语不可不明告之。
xián dì hūn shì wǒ bù gǎn zuò zhǔ dàn qìng jia wéi rén rú hé
贤弟婚事，我不敢作主，但亲家为人如何？
yì xū xiàng wāng sān chù chá míng
亦须向汪三处查明。
ruò xī yā piàn yān zé wàn bù kě duì
若吸鸦片烟，则万不可对。
ruò wú cǐ shì zé tīng táng shàng gè dà rén yǔ dì zì zhǔ zhī kě yě
若无此事，则听堂上各大人与弟自主之可也。
suǒ wèi hàn táng xiù cái zhě qí fù zǐ jiē bù yí qīn jìn wǒ céng jiàn guò xiǎng héng yáng rén yì yǒu zhī zhī zhě ruò yào duì qīn huò lìng qǐng méi rén yì kě
所谓翰堂秀才者，其父子皆不宜亲近，我曾见过，想衡阳人亦有知之者，若要对亲，或另请媒人亦可。
liù dì jiǔ yuè zhī xìn yú zì jǐ jìn lái bì bìng pō néng zì zhī zhèng hǎo yòng gōng zì yī
六弟九月之信，于自己近来弊病，颇能自知，正好用功自医。
ér yóu yuē zhōng rì yì yì cǐ zé wǒ suǒ bù jiě zhě yě
而犹曰终日泄泄，此则我所不解者也。
jiā zhōng zhī shì dì bù bì guǎn tiān pò le zì yǒu nǚ wā guǎn hóng shuǐ dà le zì yǒu yǔ wáng guǎn
家中之事，弟不必管，天破了，自有女娲管，洪水大了，自有禹王管。
jiā shì yǒu táng shàng dà rén guǎn wài shì yǒu wǒ guǎn dì bèi zé yi zì guǎn gōng kè ér yǐ hé bì wèn qí tā zāi
家事有堂上大人管，外事有我管，弟辈则宜自管功课而已，何必问其他哉？
zhì yú zōng zú yīn dǎng wú lùn tā yǔ wǒ yǒu xì wú xì zài dì bèi zhǐ yi yī yào gài ài zhī jìng zhī
至于宗族姻党，无论他与我有隙无隙，在弟辈只宜一要概爱之敬之。
kǒng zǐ yuē xùn ài zhòng ér qīn rén
孔子曰：“汛爱众，而亲仁。
mèng zǐ yuē ài rén bù qīn fǎn qí rén
”孟子曰：“爱人不亲，反其仁；
lǐ rén bù dá fǎn qí jìng
礼人不答，反其敬。
cǐ kè wèi lǐ jiā shì ruò biàn duō shēng xián yuàn jiāng lái dāng jiā lì yè qǐ bù gè gè dōu shì chóu rén gǔ lái wú yǔ zōng zú xiāng dǎng wèi chóu zhī shèng xián dì bèi wàn bù kě zhuān zé tā rén yě
”此刻未理家事若便多生嫌怨，将来当家立业，岂不个个都是仇人，古来无与宗族、乡党为仇之圣贤，弟辈万不可专责他人也。
shí yī yuè xìn yán guān kàn zhuāng zi bìng shǐ jì shén shàn
十一月信言：观看《庄子》并《史记》，甚善！
dàn zuò shì bì xū yǒu héng bù kě wèi kǎo shì zài jí biàn jiāng zhī shū diū xià bì xū cóng shǒu zhì wěi jù jù kàn wán
但作事必须有恒，不可谓考试在即便将之书丢下，必须从首至尾句句看完。
ruò néng míng nián jiāng shǐ jì kàn wán zé yǐ hòu kàn shū bù kě xiàn liàng bù bì wèn jìn xué yǔ fǒu yě
若能明年将《史记》看完，则以后看书不可限量，不必问进学与否也。
xián dì lùn yuán shī lùn zuò zì yì jiē yǒu suǒ jiàn
贤弟论袁诗，论作字，亦皆有所见；
rán kōng yán wú yì xū duō zuò shī duō lín tiè nǎi kě tán ěr
然空言无益，须多做诗，多临帖乃可谈耳。
pì rú rén yù jìn jīng yī bù bù xíng ér zài jiā kōng yán jìn jīng chéng tú yì xiàng yì zāi
譬如人欲进京一步不行，而在家空言进京程途，亦向益哉？
jí yán zhī jīn jīn rén shuí de ér xìn zhī zāi
即言之津津，人谁得而信之哉？
jiǔ dì zhī xìn suǒ yǐ guī quàn wǒ zhě shén qiè yú lǎn zhī bù jué máo gǔ sǒng rán
九弟之信，所以规劝我者甚切，余览之，不觉毛骨悚然！
rán wǒ yòng gōng shí jiǎo tà shí dì bù gǎn yī háo qī rén zhe rú cǐ zuò qù bù zuò wài guān jiāng lái dào dé wén zhāng bì cū yǒu chéng jiù shàng bù gǎn qī tiān dì zǔ fù xià bù gǎn qī zhū dì yǔ r zhí
然我用功，实脚踏实地，不敢一毫欺人，着如此做去，不作外官，将来道德文章必粗有成就，上不敢欺天地祖父，下不敢欺诸弟与儿侄。
ér shěng chéng zhī wén wàng rì lóng jí wǒ yì bù zhī qí suǒ zì lái
而省城之闻望日隆，即我亦不知其所自来。
wǒ zài jīng shī wéi kǒng míng fú yú shí gù bù xiān bài yī rén bù zì xǔ yī yán shēn yǐ guò qíng zhī wén wèi chǐ ěr
我在京师惟恐名浮于实，故不先拜一人，不自诩一言，深以过情之闻为耻耳。
lái shū xiě dà chǎng tí jí bǎng xìn cǐ jiān jiǔ yuè zǎo yǐ zhī zhī wéi xiàn kǎo àn shǒu qián liè jí jìn xué zhī rén zé zhì jīn bù zhī
来书写大场题及榜信，此间九月早已知之，惟县考案首前列及进学之人，则至今不知。
zhū dì yǐ hòu xiě xìn yú cǐ děng xiǎo shì jí jìn chù qī zú jiā guāng jǐng wù bì yī yī xiáng zǎi
诸弟以后写信，于此等小事，及近处戚族家光景，务必一一详载。
jì dì xìn yì qiān xū kě ài rán tú qiān yì bù hǎo zǒng yào nǔ lì qián jìn cǐ quán zài wèi xiōng zhě chàng lǜ zhī yú tā wú suǒ qǔ wéi jìn lái rì rì bù héng kě wèi zhū dì chàng lǜ
季弟信亦谦虚可爱，然徒谦亦不好，总要努力前进，此全在为兄者倡率之，余他无所取，惟近来日日不恒，可为诸弟倡率。
sì dì liù dì zǒng bù yù yǐ yǒu héng zì lì dú bù pō huài jì dì zhī yàng zi hu
四弟六弟，总不欲以有恒自立，独不泊坏季弟之样子乎？
yú bù jìn xuān xiōng guó fān shǒu jù
余不尽宣，兄国藩手具。
dào guāng èr shí sì nián shí èr yuè shí bā rì
（道光二十四年十二月十八日）