曾国藩家书 · 曾国藩 · Chapter 75 of 195

治家篇·致诸弟·在家宜注重勤敬和

PinyinModern Translation
Size

chéng hou wēn fu zi zhí jì hóng sì dì zú xià

澄候温甫子植季洪四弟足下:

jiǔ wèi qiǎn rén huí jiā

久未遣人回家,

jiā zhōng zì táng èr wéi wǔ děng dào hòu

家中自唐二维五等到后,

yì wú xìn lái

亦无信来,

xiǎng píng ān yě

想平安也,

yú yú niàn jiǔ rì zì xīn tí yí yíng

余于念九日自新提移营,

bā yuè chū yī zhì jiā yú xiàn

八月初一至嘉鱼县,

chū wǔ rì zì zuò xiǎo zhōu

初五日自坐小舟,

zhì pái zhōu kàn yuè dì shì

至牌洲看阅地势,

chū qī rì jí jiāng dà yíng yí zhù pái zhōu

初七日即将大营移驻牌洲,

shuǐ shī qián yíng zuǒ yíng zhōng yíng

水师前营左营中营,

zì rùn qī yuè niàn sān rì zhù zhā jīn kǒu

自闰七月念三日驻扎金口,

niàn qī rì zéi fěi shuǐ lù shàng fàn

念七日贼匪水陆上犯,

wǒ lù jūn wèi yǐ

我陆军未以,

shuǐ jūn liǎng lù dǔ zhī

水军两路堵之,

qiǎng zéi chuán èr zhǐ

抢贼船二只,

shā zéi shù shí rén

杀贼数十人,

dé yī shèng zhàng

得一胜仗,

luó shān yú shí bā niàn sì niàn liù rì děng rì de sì shèng zhàng

罗山于十八念四念六日等日得四胜仗,

chū sì fā zhé

初四发折,

jù xiáng xù zhī

俱详叙之,

cí fù huí

兹付回。

chū sān rì jiē shàng yù tíng jì

初三日接上谕廷寄,

yú de shǎng sān pǐn dǐng dài

余得赏三品顶戴,

xiàn jù shé xiè ēn

现具折谢恩,

jì yù bìng zhé jì kǒu

寄谕并折寄口,

yú jū mǔ sāng

余居母丧,

bìng wèi zài jiā shǒu zhì

并未在家守制,

qīng yè zì sī

清夜自思,

jú cù bù ān

局促不安,

ruò zhàng huáng shàng tiān wēi

若仗皇上天威,

jiāng miàn jiàn cì sù qīng

江面渐次肃清,

jí dāng zòu míng huí jí

即当奏明回籍,

shì fù jì mǔ

事父祭母,

shāo jìn rén zi zhī xīn

稍尽人子之心,

zhū dì jí r zhí bèi

诸弟及儿侄辈,

wu yi tǐ wǒ cùn xīn

务宜体我寸心,

yú fù qīn yǐn shí qǐ jū

于父亲饮食起居,

shí fēn jiǎn diǎn

十分检点,

wú shāo shū hū

无稍疏忽,

yú mǔ qīn jì pǐn lǐ yí

于母亲祭品礼仪,

bì jié bì chéng

必洁必诚,

yú shū fù chù jìng ài jiān zhì

于叔父处敬爱兼至,

wú shāo gé hé

无稍隔阂,

xiōng dì sì dì

兄弟姒娣,

zǒng bù kě yǒu bàn diǎn bù hé zhī qì

总不可有半点不和之气;

fán yī jiā zhī zhōng qín jìng èr zì néng shǒu de jǐ fēn wèi yǒu bù xīng ruò quán wú yī fēn wú yǒu bù bài hé zì néng shǒu de jǐ fēn wèi yǒu bù xīng

凡一家之中,勤敬二字,能守得几分,未有不兴,若全无一分,无有不败,和字能守得几分,未有不兴。

bù hé wèi yǒu bù bài zhě zhū dì shì zài xiāng jiān jiāng cǐ sān zì yú zú hou qi rén jiā lì lì xiǎn zhī bì yǐ wú yán wèi bù miù yě

不和未有不败者,诸弟试在乡间,将此三字于族候戚人家,历历险之,必以吾言为不谬也。

zhū dì bù hǎo shōu shí jié jìng

诸弟不好收拾洁净,

bǐ wǒ yóu shén

比我尤甚,

cǐ shì bài jiā qì míng

此是败家气明,

sì hòu wu yi xì xīn shōu shí

嗣后务宜细心收拾,

jí yī zhǐ yī lǚ

即一纸一缕,

zhú tóu mù xiè

竹头木屑,

jiē yi jiǎn shi

皆宜检拾,

yǐ wéi r zhí zhī bǎng yàng

以为儿侄之榜样,

yī dài shū lǎn

一代疏懒,

èr dài yín yì

二代淫佚,

zé bì yǒu zhòu shuì yè zuò

则必有昼睡夜坐,

xī shí yā piàn zhī jiàn yǐ

吸食鸦片之渐矣,

sì dì jiǔ dì jiào qín

四弟九弟较勤,

liù dì jì dì jiào lǎn

六弟季弟较懒;

yǐ hòu qín zhě yù qín lǎn zhě tòng gǎi mò shǐ zǐ zhí xué de dài qíng yàng zi zhì yào zhì yào

以后勤者愈勤,懒者痛改,莫使子侄学得怠情样子,至要至要!

zǐ zhí chú dú shū wài jiào zhī sǎo wū mǒ zhuō dèng shōu fèn chú cǎo shì jí hǎo zhī shì qiè bù kě yǐ wèi yǒu sǔn jià zi ér bù wéi yě

子侄除读书外,教之扫屋抹桌凳,收粪锄草,是极好之事,切不可以为有损架子而不为也。

xián fēng sì nián bā yuè shí yī rì

(咸丰四年八月十一日)

✦ You read 治家篇·致诸弟·在家宜注重勤敬和

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.