曾国藩家书 · 曾国藩 · Chapter 93 of 195

治家篇·致四弟·教子弟牢记祖训八字

PinyinModern Translation
Size

chéng hóu sì dì zuǒ yòu

澄侯四弟左右:

shàng cì sòng jiā xìn zhě sān shí wǔ rì jí dào cǐ cì zhuān rén sì shí rì lái dào gài yīn lè píng ráo zhōu yí dài yǒu zéi kǒng zhōng tú rào dào yě

上次送家信者,三十五日即到,此次专人四十日来到,盖因乐平饶州一带有贼,恐中途绕道也。

zì shí èr rì kè fù xiū níng hòu zuǒ jūn fēn chū bā yíng zài yú jiǎ lù dì fāng xiǎo cuò tuì zhā jǐng zhèn

自十二日克复休宁后,左军分出八营,在于甲路地方小挫,退扎景镇。

zéi xìng wèi gēn zōng zhuī fàn zuǒ gōng dé yǐ zhěng dùn shù rì ruì qì shàng wèi dà jiǎn

贼幸未跟踪追犯,左公得以整顿数日,锐气尚未大减。

mù xià zuǒ jūn jìn jiǎo lè píng pó yáng zhī zéi bào gōng yī jūn yīn fǔ jiàn chī jǐn běn diào qú fù jiāng xī shěng xiān gù gēn běn cì yuán fǔ jiàn

目下左军进剿乐平鄱阳之贼,鲍公一军,因抚建吃紧,本调渠赴江西省,先顾根本,次援抚建。

yīn jìn rì pó yáng yǒu jǐng jǐng zhèn kě wēi yòu zàn liú bào jūn bù zhè fù shèng hú gōng bǎo kǒng gǒu nì yóu huáng zhōu xià fàn ān qìng yuán dì zhī jūn yòu diào bào jūn jiù yuán běi àn qí qí mén fù jìn gè lǐng niàn sān rì yòu bèi zéi pò liǎng chù

因近日鄱阳有警,景镇可危,又暂留鲍军,不这赴剩胡宫保恐狗逆由黄州下犯安庆,沅弟之军,又调鲍军救援北岸,其祁门附近各岭,廿三日又被贼破两处。

shù yuè yǐ lái shí shǔ yìng jiē bù xiá wēi xiǎn dié jiàn ér yáng rén yòu zòng héng chū rù yú ān qìng hú kǒu hú běi jiāng xī děng chù bìng yǒu yù lái qí mén zhī shuō kàn cǐ guāng jǐng jīn nián dài wàn nán zhī chí

数月以来,实属应接不暇,危险迭见,而洋人又纵横出入于安庆湖口湖北江西等处,并有欲来祁门之说,看此光景,今年殆万难支持。

rán yú zì xián fēng sān nián dōng yǐ lái jiǔ yǐ yǐ shēng xǔ guó yuàn sǐ jiāng chǎng bù yuàn sǐ yǒu xià běn qí sù zhì

然余自咸丰三年冬以来,久已以身许国,愿死疆场,不愿死牖下,本其素志。

jìn nián zài jūn bàn shì jìn xīn jié lì háo wú kuì zuò sǐ jí míng mù háo wú huǐ hàn

近年在军办事,尽心竭力,毫无愧怍,死即瞑目,毫无悔憾。

jiā zhōng xiōng dì zǐ zhí wéi dāng jì zǔ fù zhè bā gè zì yuē kǎo bǎo zǎo sǎo shū shū yú zhū

家中兄弟子侄,惟当记祖父这八个字,曰考宝早扫,书蔬鱼猪。

yòu jǐn jì zǔ fù zhī sān bù xìn yuē bù xìn dì shī bù xìn yī yào bù xìn sēng wū

又谨记祖父之三不信,曰不信地师,不信医药,不信僧巫。

yú rì jì cè zhōng

余日记册中,

yòu yǒu bā běn zhī shuō

又有八本之说,

yuē dú shū yǐ xùn gǔ wèi běn

曰读书以训诂为本,

zuò shī wén yǐ shēng diào wèi běn

作诗文以声调为本,

shì qīn yǐ de huān xīn wèi běn

事亲以得欢心为本,

yǎng shēn yǐ jiè nǎo nù wèi běn

养身以戒恼怒为本,

lì shēn yǐ bù wàng yǔ wèi běn

立身以不妄语为本,

jū jiā yǐ bù yàn qǐ wèi běn

居家以不晏起为本,

zuò guān yǐ bù yào qián wèi běn

作官以不要钱为本,

xíng jūn yǐ bù rǎo mín wèi běn

行军以不扰民为本。

cǐ bā běn zhě jiē yú yuè lì ér què yǒu bǎ wò zhī lùn dì yì dāng jiào zhū zǐ zhí jǐn jì zhī

此八本者,皆余阅历而确有把握之论,弟亦当教诸子侄谨记之。

wú lùn shì zhī zhì luàn jiā zhī pín fù dàn néng shǒu xīng gāng zhī gōng bā zì yǔ yú zhī bā běn zǒng bù shī wéi shàng děng rén jiā

无论世之治乱,家之贫富,但能守星冈之公八字,与余之八本,总不失为上等人家。

yú měi cì xiě jiā xìn bì zhūn zhūn zhǔ fù gài yīn jūn shì wēi jí gù yù gào yī qiè yě

余每次写家信,必谆谆嘱咐,盖因军事危急,故预告一切也。

yú shēn tǐ píng ān yíng zhōng suī qiàn bǎo sì yuè ér jūn xīn bù shèn huàn sàn huò shàng néng zhī chí yì wèi kě zhī

余身体平安,营中虽欠饱四月,而军心不甚涣散,或尚能支持,亦未可知。

jiā zhōng bù bì xuán niàn

家中不必悬念。

xián fēng shí yī nián èr yuè niàn sì rì

(咸丰十一年二月廿四日)

✦ You read 治家篇·致四弟·教子弟牢记祖训八字

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.