yáo hóng zì yuán zi xìng zhī zhǎng zǐ yě
姚泓，字元子，兴之长子也。
xiào yǒu kuān hé ér wú jīng shì zhī yòng yòu duō jí bìng xìng jiāng yǐ wéi sì ér yí yān
孝友宽和，而无经世之用，又多疾病，兴将以为嗣而疑焉。
jiǔ zhī nǎi lì wèi tài zǐ
久之，乃立为太子。
xìng měi zhēng fá xún yóu cháng liú zǒng hòu shì
兴每征伐巡游，常留总后事。
bó xué shàn tán lùn yóu hǎo shī yǒng
博学善谈论，尤好诗咏。
shàng shū wáng shàng huáng mén láng duàn zhāng shàng shū láng fù yǔn wén yǐ rú shù shì jiǎng hú yì zhōu xià hóu zhì yǐ wén zhāng yóu jí
尚书王尚、黄门郎段章、尚书郎富允文以儒术侍讲，胡义周、夏侯稚以文章游集。
shí shàng shū wáng mǐn yòu chéng guō bō yǐ xíng zhèng guò kuān yì yù jùn zhì hóng yuē rén qíng cuò rǔ zé zhuàng lì zhī xīn shēng
时尚书王敏、右丞郭播以刑政过宽，议欲峻制，泓曰：“人情挫辱，则壮厉之心生；
zhèng jiào fán kē zé gǒu miǎn zhī xíng lì
政教烦苛，则苟免之行立。
shàng zhī huà xià rú fēng mǐ cǎo
上之化下，如风靡草。
jūn děng cān zàn cháo huà hóng zhāo zhèng guǐ bù wu rén shù zhī dào wéi yù yán fǎ kù xíng qǐ shì ān shàng yù xià zhī lǐ hu
君等参赞朝化，弘昭政轨， 不务仁恕之道，惟欲严法酷刑，岂是安上驭下之理乎！
mǐn děng suì zhǐ
”敏等遂止。
hóng shòu jīng yú bó shì chún yú qí
泓受经于博士淳于岐。
qí bìng hóng qīn yì shěng jí bài yú chuáng xià
岐病，泓亲诣省疾，拜于床下。
zì shì gōng hóu jiàn shī fū jiē bài yān
自是公侯见师傅皆拜焉。
xìng zhī rú píng liáng yě féng yì rén liú jué jù zhòng shù qiān jù wàn nián yǐ pàn
兴之如平凉也，冯翊人刘厥聚众数千，据万年以叛。
hóng qiǎn zhèn jūn péng bái láng lǜ dōng gōng jìn bīng tǎo zhī zhǎn jué shè qí yú dǎng
泓遣镇军彭白狼率东宫禁兵讨之，斩厥，赦其余党。
zhū jiāng xián quàn hóng yuē diàn xià shén suàn diàn fà dàng píng chǒu nì yi lù bù biǎo yán guǎng qí shǒu jí yǐ wèi yuǎn jìn zhī qíng
诸将咸劝泓曰：“殿下神算电发，荡平丑逆，宜露布表言，广其首级，以慰远近之情。
hóng yuē zhǔ shàng wěi wú hòu shì shǐ shì è kòu nì
”泓曰：“主上委吾后事，使式遏寇逆。
wú suí yù shī hé yǐ zhǎng jiān kòu fāng dāng yǐn jiù zé gōng guī zuì háng jiān ān gǎn guò zì jīn dàn yǐ zhòng zuì zé hu
吾绥御失和，以长奸寇，方当引咎责躬，归罪行间，安敢过自矜诞，以重罪责乎！
qí yòu pū shè wéi huá wén ér wèi hé nán tài shǒu mù róng zhù yuē huáng tài zǐ shí yǒu gōng huì zhī dé shè jì zhī fú yě
”其右仆射韦华闻而谓河南太守慕容筑曰：“皇太子实有恭惠之德，社稷之福也。
qí dì bì yǒu duó dí zhī móu hóng ēn fǔ rú chū wèi cháng jiàn yú sè
”其弟弼有夺嫡之谋，泓恩抚如初，未尝见于色。
yáo shào měi wèi bì yǔ yì hóng yì tuī xīn zōng shì fú yǐ wéi xián
姚绍每为弼羽翼，泓亦推心宗事，弗以为嫌。
jí jiàn lì rèn shào yǐ bīng quán shào yì gǎn ér guī chéng zú shǒu qí zhōng liè
及僭立，任绍以兵权，绍亦感而归诚，卒守其忠烈。
qí míng shí kuān yù jiē cǐ lèi yě
其明识宽裕，皆此类也。
xìng jì sǐ mì bù fā sāng
兴既死，秘不发丧。
nán yáng gōng yáo yīn jí dà jiàng jūn yǐn yuán děng móu wéi luàn hóng jiē zhū zhī
南阳公姚愔及大将军尹元等谋为乱，泓皆诛之。
mìng qí qí gōng yáo huī shā ān dìng tài shǒu lǚ chāo huī jiǔ nǎi zhū zhī
命其齐公姚恢杀安定太守吕超，恢久乃诛之。
hóng yí huī yǒu yīn móu huī zì shì huái èr yīn jù bīng jiǎ yān
泓疑恢有阴谋，恢自是怀贰，阴聚兵甲焉。
hóng fā sāng yǐ yì xī shí èr nián jiàn jí dì wèi dà shè shū sǐ yǐ xià gǎi yuán yǒng hé lú yú zī yì táng
泓发丧，以义熙十二年僭即帝位，大赦殊死已下，改元永和，庐于谘议堂。
jì zàng nǎi qīn shù zhèng nèi wài bǎi liáo zēng wèi yī děng lìng wén wǔ gè jǐn zhí yán zhèng yǒu bù biàn yú shí shì yǒu guāng yì zōng miào zhě jí yán wù yǒu suǒ huì
既葬，乃亲庶政，内外百僚增位一等，令文武各尽直言，政有不便于时，事有光益宗庙者， 极言勿有所讳。
chū xìng xǐ li rùn qiāng sān qiān jiā yú ān dìng xún xǐ xīn zhī
初，兴徙李闰羌三千家于安定，寻徙新支。
zhì shì qiāng qiú dǎng róng lǜ suǒ bù pàn hái qiǎn fǔ jūn yáo zàn tǎo zhī
至是，羌酋党容率所部叛还，遣抚军姚赞讨之。
róng jiàng xǐ qí háo yòu shù bǎi hù yú cháng ān yú qiǎn hái li rùn
容降，徙其豪右数百户于长安，余遣还李闰。
běi dì tài shǒu máo yōng jù zhào shì wù yǐ pàn yú hóng yáo shào tǎo qín zhī
北地太守毛雍据赵氏坞以叛于泓，姚绍讨擒之。
yáo xuān shí zhèn li rùn wèi zhī yōng bài qiǎn bù jiàng yáo fú shēng děng lái wèi cháng ān
姚宣时镇李闰，未知雍败，遣部将姚佛生等来卫长安。
zhòng jì fā xuān cān jūn wéi zōng jiān chǎn hǎo luàn shuō xuān yuē zhǔ shàng chū lì wēi huà mò zhe bó bó qiáng shèng qīn hài bì shēn běn cháo zhī nán wèi kě mǐ yě
众既发，宣参军韦宗奸谄好乱，说宣曰：“主上初立，威化末著，勃勃强盛，侵害必深，本朝之难未可弭也。
diàn xià jū wéi chéng zhī rèn yi shēn lǜ zhī
殿下居维城之任，宜深虑之。
xíng wàng dì xíng xiǎn gù zǒng sān fāng zhī yào ruò néng jù zhī xū xīn fǔ yù fēi dàn kè gù wéi chéng yì bà wáng zhī yè yě
邢望地形险固，总三方之要， 若能据之，虚心抚御，非但克固维城，亦霸王之业也。
xuān nǎi lǜ hù sān wàn bā qiān qì li rùn nán bǎo xíng wàng
”宣乃率户三万八千，弃李闰，南保邢望。
xuān jì nán yí zhū qiāng jù li rùn yǐ pàn shào jìn tǎo pò zhī
宣既南移，诸羌据李闰以叛，绍进讨破之。
xuān yì shào guī zuì shào nù shā zhī
宣诣绍归罪，绍怒杀之。
chū xuān zài xíng wàng hóng qiǎn yáo fú shēng yù xuān fú shēng suì zàn chéng xuān jì
初，宣在邢望，泓遣姚佛生谕宣，佛生遂赞成宣计。
shào shù qí zuì yòu lù zhī
绍数其罪，又戮之。
hóng xià shū shì zú sǐ wáng shì zèng yǐ jué wèi yǒng fù qí jiā
泓下书，士卒死王事，赠以爵位，永复其家。
jiāng fēng gōng chén shí liù rén wǔ děng zǐ nán yáo zàn jiàn yuē dōng gōng wén wǔ zì dāng yǒu shǒu zhōng zhī chéng wèi yǒu hè rán zhī xiào hé shòu fēng zhī duō hu
将封宫臣十六人五等子男，姚赞谏曰：“东宫文武，自当有守忠之诚，未有赫然之效，何受封之多乎？
hóng yuē xuán jué yú cháo suǒ yǐ chéng quàn lái xiào biāo míng shèng dé
”泓曰： “悬爵于朝，所以惩劝来效，标明盛德。
yuán zǐ zāo jiā bù zào yǔ gōng chén tóng cǐ bǎi yōu dú xiǎng qí fú dé bù kuì yú xīn hu
元子遭家不造，与宫臣同此百忧，独享其福，得不愧于心乎！
zàn mò rán
”赞默然。
yáo shào jìn yuē bì xià bù wàng bào dé fēng zhī shì yě gǔ zhě jìng qí shì mìng zhī yǐ shǐ kě xū lái chūn rán hòu yì zhī
姚绍进曰：“陛下不忘报德，封之是也，古者敬其事，命之以始，可须来春，然后议之。
nǎi zhǐ
于是成子留了下来。
bīng zhōu dìng yáng èr chéng hú shù wàn luò pàn hóng rù yú píng yáng gōng lì yì yáo chéng dū yú xiōng nú bǎo tuī xiōng nú cáo hóng wèi dà chán yú suǒ zài cán lüě
并州、定阳、贰城胡数万落叛泓， 入于平阳，攻立义姚成都于匈奴堡，推匈奴曹弘为大单于，所在残掠。
zhēng dōng yáo yì zì pú bǎn tǎo hóng zhàn yú píng yáng dà pò zhī zhí hóng sòng yú cháng ān xǐ qí háo yòu wàn wǔ qiān luò yú yōng zhōu
征东姚懿自蒲坂讨弘，战于平阳，大破之，执弘，送于长安，徙其豪右万五千落于雍州。
chóu chí gōng yáng shèng gōng xiàn qí shān zhí jiàn jié wáng zǒng suì bī qín zhōu
仇池公杨盛攻陷祁山，执建节王总，遂逼秦州。
hóng qiǎn hòu jiāng jūn yáo píng jiù zhī shèng yǐn tuì
泓遣后将军姚平救之，盛引退。
yáo sōng yǔ píng zhuī shèng jí yú zhú lǐng yáo zàn lǜ lǒng xī tài shǒu yáo qín dū lüè yáng tài shǒu wáng huàn yǐ jìn bīng fù zhī
姚嵩与平追盛及于竹岭，姚赞率陇西太守姚秦都、略阳太守王焕以禁兵赴之。
zàn zhì qīng shuǐ sōng wèi shèng suǒ bài sōng jí qín dū wáng huàn jiē zhàn sǐ
赞至清水，嵩为盛所败，嵩及秦都、王焕皆战死。
zàn zhì qín zhōu tuì huán chóu chí
赞至秦州，退还仇池。
xiān shì tiān shuǐ jì xiàn shí gǔ míng shēng wén shù bǎi lǐ yě zhì jiē gòu
先是，天水冀县石鼓鸣，声闻数百里，野雉皆雊。
qín zhōu dì zhèn zhě sān shí èr yīn yīn yǒu shēng zhě bā shān bēng shě huài xián yǐ wéi bù xiáng
秦州地震者三十二，殷殷有声者八，山崩舍坏， 咸以为不祥。
jí sōng jiāng chū qún liáo gù jiàn zhǐ zhī
及嵩将出，群僚固谏止之。
sōng yuē ruò yǒu bù xiáng cǐ nǎi mìng yě ān suǒ táo hu
嵩曰：“若有不祥，此乃命也，安所逃乎！
suì jí yú nán
” 遂及于难。
shí zhě yǐ wéi qín zhōu hóng zhī gù xiāng jiāng miè zhī zhēng yě
识者以为秦州泓之故乡，将灭之征也。
hè lián bó bó gōng xiàn yīn mì zhí qín zhōu cì shǐ yáo jūn dōu kēng jiàng shì wǔ qiān yú rén
赫连勃勃攻陷阴密，执秦州刺史姚军都，坑将士五千余人。
jūn dōu zhēn mù lì shēng shù bó bó cán rěn zhī zuì bù wéi zhī qū bó bó nù ér shā zhī
军都真目厉声数勃勃残忍之罪，不为之屈，勃勃怒而杀之。
bó bó jì kè yīn mì jìn bīng qīn yōng lǐng běi zá hù xī bēn wǔ jiāng shān
勃勃既克阴密，进兵侵雍，岭北杂户悉奔五将山。
zhēng běi yáo huī qì ān dìng lǜ hù wǔ qiān bēn xīn píng ān dìng rén hú yǎn huá tāo děng lǜ zhòng jù huī huī dān qí guī cháng ān
征北姚恢弃安定，率户五千奔新平，安定人胡俨、华韬等率众距恢，恢单骑归长安。
lì jié mí jiě chéng jiàn wǔ péi qí wèi yǎn suǒ shā zhèn xi yáo chén wěi zhèn dōng zǒu
立节弥姐成、建武裴岐为俨所杀，镇西姚谌委镇东走。
bó bó suì jù yōng chāo lüě méi chéng
勃勃遂据雍， 抄掠郿城。
yáo shào jí zhēng lǔ yǐn zhāo zhèn jūn yáo qià děng lǜ bù qí wǔ wàn tǎo bó bó yáo huī yǐ jīng qí yī wàn jì zhī
姚绍及征虏尹昭、镇军姚洽等率步骑五万讨勃勃，姚恢以精骑一万继之。
jūn cì héng shuǐ bó bó tuì bǎo ān dìng hú yǎn bì mén jù zhī shā xiān bēi shù qiān rén jù ān dìng yǐ jiàng
军次横水，勃勃退保安定，胡俨闭门距之，杀鲜卑数千人，据安定以降。
shào jìn bīng niè bó bó zhàn yú mǎ ān bǎn bài zhī zhuī zhì cháo nà bù jí ér hái
绍进兵蹑勃勃，战于马鞍坂，败之，追至朝那，不及而还。
yáng shèng qiǎn xiōng zi juàn rù kòu cháng shé
杨盛遣兄子倦入寇长蛇。
píng yáng dǐ gǒu kě jù zhòng qiān yú jù wǔ zhàng yuán yǐ pàn qiǎn zhèn yuǎn yáo wàn huī wǔ yáo nán tǎo zhī wèi kě suǒ bài
平阳氐苟渴聚众千余，据五丈原以叛，遣镇远姚万、 恢武姚难讨之，为渴所败。
yáo chén tǎo kě qín zhī
姚谌讨渴，擒之。
hóng shǐ fǔ guó liǎn màn wéi qián jiāng jūn yáo guāng r tǎo yáng juàn yú chén cāng juàn bēn yú sàn guān
泓使辅国敛曼嵬、前将军姚光儿讨杨倦于陈仓，倦奔于散关。
bó bó qiǎn xiōng zi tí nán qīn chí yáng chē qí yáo yù qián jiāng jūn péng bái láng jiàn yì shé xuán jù què zhī
勃勃遣兄子提南侵池阳，车骑姚裕、前将军彭白狼、建义蛇玄距却之。
xún ér jìn tài wèi liú yù zǒng dà jūn fá hóng cì yú péng chéng qiǎn guàn jūn jiāng jūn tán dào jì lóng xiāng jiāng jūn wáng zhèn è rù zì huái féi gōng qī qiū xiàng chéng jiāng jūn chén lín zi zì biàn rù hé gōng cāng yuán
寻而晋太尉刘裕总大军伐泓，次于彭城，遣冠军将军檀道济、龙骧将军王镇恶入自淮、肥，攻漆丘、项城，将军沈林子自汴入河，攻仓垣。
hóng jiāng wáng gǒu shēng yǐ qī qiū jiàng zhèn è xú zhōu cì shǐ yáo zhǎng yǐ xiàng chéng jiàng dào jì wáng shī suì rù yǐng kǒu suǒ zhì duō xiáng fú
泓将王苟生以漆丘降镇恶，徐州刺史姚掌以项城降道济，王师遂入颍口，所至多降服。
wéi xīn cài tài shǒu dǒng zūn gù shǒu bù jiàng dào jì gōng pò zhī fù zūn ér zhì zhū jūn mén
惟新蔡太守董遵固守不降，道济攻破之，缚遵而致诸军门。
zūn lì sè yuē gǔ zhī wáng zhě fá guó dài shì yǐ lǐ
遵厉色曰：“古之王者伐国，待士以礼。
jūn nài hé yǐ bù yì xíng shī dài guó tǔ yǐ fēi lǐ hu
君奈何以不义行师，待国土以非礼乎。
dào jì nù shā zhī
”道济怒杀之。
yáo shào wén wáng shī zhī zhì hái cháng ān yán yú hóng yuē jìn shī yǐ guò xǔ chāng yù zhōu ān dìng gū yuǎn zú nán jiù wèi yi qiān zhū zhèn hù nèi shí jīng jī kě de jīng bīng shí wàn zú yǐ héng xíng tiān xià
姚绍闻王师之至，还长安， 言于泓曰：“晋师已过许昌，豫州、安定孤远，卒难救卫，宜迁诸镇户内实京畿， 可得精兵十万，足以横行天下。
jiǎ shǐ èr kòu jiāo qīn wú shēn hài yě
假使二寇交侵，无深害也。
rú qí bù ěr jìn qīn yù zhōu bó bó kòu ān dìng zhě jiāng ruò zhī hé
如其不尔，晋侵豫州， 勃勃寇安定者，将若之何！
shì jī yǐ zhì yi zài sù jué
事机已至，宜在速决。
qí zuǒ pú yè liáng xǐ yuē qí gōng huī xióng yǒng yǒu wēi míng wèi lǐng běi suǒ dàn zhèn rén yǐ yǔ bó bó shēn chóu lǐ yīng shǒu sǐ wú èr bó bó zhōng bù néng qì ān dìng yuǎn kòu jīng jī
”其左仆射梁喜曰：“齐公恢雄勇有威名，为岭北所惮，镇人已与勃勃深仇，理应守死无贰，勃勃终不能弃安定远寇京畿。
ruò wú ān dìng lǔ mǎ bì jí yú méi yōng
若无安定，虏马必及于郿、雍。
jīn guān zhōng bīng mǎ zú jù jìn shī qǐ kě wèi yǒu yōu wēi xiān zì xuē sǔn yě
今关中兵马足距晋师，岂可未有忧危先自削损也。
hóng cóng zhī
”泓从之。
lì bù láng yì héng mì yán yú hóng yuē qí gōng huī yú guǎng píng zhī nán yǒu zhōng xūn yú bì xià zì bì xià lóng fēi shào tǒng wèi yǒu shū shǎng yǐ dá qí yì
吏部郎懿横密言于泓曰：“齐公恢于广平之难有忠勋于陛下， 自陛下龙飞绍统，未有殊赏以答其意。
jīn wài zé zhì zhī sǐ de nèi zé bù yù cháo quán ān dìng rén zì yǐ gū wēi bī kòu yù sī nán qiān zhě shí shì ér jiǔ ruò yōng jīng bīng sì wàn gǔ xíng ér xiàng jīng shī dé bù wèi shè jì zhī lèi hu
今外则致之死地，内则不豫朝权，安定人自以孤危逼寇，欲思南迁者十室而九，若拥精兵四万，鼓行而向京师，得不为社稷之累乎！
yi zhēng hái cháo tíng yǐ wèi qí xīn
宜征还朝廷，以慰其心。
hóng yuē huī ruò huái bù chěng zhī xīn zhēng zhī shì suǒ yǐ sù huò ěr
”泓曰：“恢若怀不逞之心，征之适所以速祸耳。
yòu bù cóng
” 又不从。
wáng shī zhì chéng gāo zhēng nán yáo guāng shí zhèn luò yáng chí shǐ qǐng jiù
王师至成皋，征南姚洸时镇洛阳，驰使请救。
hóng qiǎn yuè qí xiào wèi yán shēng lǜ qí sān qiān yǐ fù zhī wǔ wèi yáo yì nán jiāng bù zú yī wàn zhù shǒu luò yáng yòu qiǎn zhēng dōng bīng zhōu mù yáo yì nán zhūn shǎn jīn wèi zhī shēng yuán
泓遣越骑校尉阎生率骑三千以赴之，武卫姚益男将步卒一万助守洛阳，又遣征东、并州牧姚懿南屯陕津为之声援。
guāng bù jiàng zhào xuán shuō guāng yuē jīn kòu bī yǐ shēn bǎi xìng hài jù zhòng guǎ shì shū nán yǐ yìng dí
洸部将赵玄说洸曰：“今寇逼已深，百姓骇惧，众寡势殊，难以应敌。
yi shè zhū shù bīng shì gù shǒu jīn yōng yǐ dài jīng shī zhī yuán bù kě chū zhàn
宜摄诸戍兵士，固守金墉，以待京师之援，不可出战。
rú tuō bù jié dà shì qù yǐ
如脱不捷，大事去矣。
jīn yōng jì gù shī wú sǔn bài wú kòu zhōng bù gǎn yuè jīn yōng ér xi
金墉既固，师无损败，吴寇终不敢越金墉而西。
kùn zhī yú jiān chéng zhī xià kě yǐ zuò zhì qí bì
困之于坚城之下，可以坐制其弊。
shí guāng sī mǎ yáo yǔ qián tōng yú dào jì zhǔ bù yán huī yáng qián děng jiē yǔ zhī dǎng jí xuán zhōng chéng xián gòng huǐ zhī gù quàn guāng chū zhàn
”时洸司马姚禹潜通于道济，主簿阎恢、杨虔等皆禹之党，嫉玄忠诚，咸共毁之，固劝洸出战。
guāng cóng zhī nǎi qiǎn xuán lǜ jīng bīng qiān yú nán shǒu bǎi gǔ wù guǎng wǔ shí wú huì dōng shù gǒng chéng yǐ jù wáng shī
洸从之，乃遣玄率精兵千余南守柏谷坞，广武石无讳东戍巩城，以距王师。
xuán qì wèi guāng yuē xuán shòu sān dì zhòng ēn suǒ shǒu zhèng sǐ ěr
玄泣谓洸曰：“玄受三帝重恩，所守正死耳。
dàn míng gōng bù yòng zhōng chén zhī yán wèi jiān niè suǒ wù hòu bì huǐ zhī dàn wú jí ěr
但明公不用忠臣之言，为奸孽所误，后必悔之， 但无及耳。
huì yáng chéng jí chéng gāo xíng yáng wǔ láo zhū chéng xī jiàng dào jì děng cháng qū ér zhì
”会阳城及成皋、荥阳、武牢诸城悉降，道济等长驱而至。
wú huì zhì shí guān bēn hái
无讳至石关， 奔还。
xuán yǔ jìn jiāng máo dé zǔ zhàn yú bǎi gǔ yǐ zhòng guǎ ér bài bèi chuāng shí yú jù dì dà hū xuán sī mǎ qiān jiàn mào rèn bào xuán ér qì xuán yuē wú chuāng yǐ zhòng jūn yi sù qù
玄与晋将毛德祖战于柏谷，以众寡而败，被疮十余，据地大呼，玄司马骞鉴冒刃抱玄而泣，玄曰：“吾疮已重，君宜速去。
jiàn yuē ruò jiāng jūn bù jì dāng yǔ jù sǐ qù jiāng ān zhī
”鉴曰：“若将军不济，当与俱死， 去将安之！
jiē sǐ yú zhèn
”皆死于阵。
yáo yǔ yú chéng bēn yú wáng shī
姚禹逾城奔于王师。
dào jì jìn zhì luò yáng guāng jù suì jiàng
道济进至洛阳、洸惧，遂降。
shí yán shēng zhì xīn ān yì nán zhì hú chéng huì luò yáng yǐ méi suì liú tún bù jìn
时阎生至新安，益男至湖城，会洛阳已没，遂留屯不进。
yáo yì yǎn báo huò yú xìn shòu qí sī mǎ sūn chàng jiān qiǎo qīng nìng hǎo luàn lè huò quàn yì xí cháng ān zhū yáo shào fèi hóng zì lì
姚懿崄薄，惑于信受，其司马孙畅奸巧倾佞，好乱乐祸，劝懿袭长安，诛姚绍， 废泓自立。
yì nà zhī nǎi yǐn bīng zhì shǎn jīn sàn gǔ yǐ cì hé běi yí xià yù xū sǔn guó chǔ zhāo yǐn hé róng zhū qiāng shù yǐ sī huì
懿纳之，乃引兵至陕津，散谷以赐河北夷夏，欲虚损国储，招引和戎诸羌，树已私惠。
yì zuǒ cháng shì zhāng chǎng shì láng zuǒ yā gù jiàn yì yuē diàn xià yǐ mǔ dì zhī qīn jū fēn shǎn zhī zhòng ān wēi xiū qī yǔ guó gòng zhī
懿左常侍张敞、侍郎左雅固谏懿曰：“殿下以母弟之亲，居分陕之重，安危休戚，与国共之。
hàn yǒu qī guó zhī nán shí lài liáng wáng
汉有七国之难，实赖梁王。
jīn wú kòu nèi qīn sì zhōu qīng méi xi lǔ rǎo biān qín liáng fù bài cháo tíng zhī wēi yǒu tóng léi luǎn zhèng shì zhū hóu qín wáng zhī rì
今吴寇内侵，四州倾没，西虏扰边，秦、凉覆败，朝廷之危有同累卵，正是诸侯勤王之日。
gǔ zhě guó zhī běn yě ér jīn sàn zhī
谷者，国之本也， 而今散之。
ruò cháo tíng wèn diàn xià zhě jiāng hé cí yǐ bào
若朝廷问殿下者，将何辞以报？
yì nù chī ér shā zhī
”懿怒，笞而杀之。
hóng wén zhī zhào yáo shào děng mì móu yú cháo táng
泓闻之，召姚绍等密谋于朝堂。
shào yuē yì xìng shí bǐ jìn cóng wù tuī yí zào chéng cǐ shì wéi dāng sūn chàng ěr
绍曰：“懿性识鄙近，从物推移，造成此事，惟当孙畅耳。
dàn chí shǐ zhēng chàng qiǎn fǔ jūn zàn jù shǎn chéng chén xiàng tóng guān wèi zhū jūn jié dù ruò chàng fèng zhào ér zhì zhě chén dāng qiǎn yì lǜ hé dōng jiàn bīng gòng píng wú kòu
但驰使征畅，遣抚军赞据陕城，臣向潼关为诸军节度，若畅奉诏而至者，臣当遣懿率河东见兵共平吴寇。
rú qí nì xìn yǐ chéng wéi jù zhào chì zhě dāng míng qí zuì yú tiān xià shēng gǔ yǐ jī zhī
如其逆衅已成，违距诏敕者，当明其罪于天下，声鼓以击之。
hóng yuē shū fù zhī yán shè jì zhī jì yě
”泓曰： “叔父之言，社稷之计也。
yú shì qiǎn yáo zàn jí guān jūn sī mǎ guó fán jiàn yì shé xuán zhūn shǎn jīn wǔ wèi yáo lǘ zhūn tóng guān
”于是遣姚赞及冠军司马国璠、建义蛇玄屯陕津，武卫姚驴屯潼关。
yì suì jǔ bīng jiàn hào chuán xí zhōu jùn yù yùn xiōng nú bǎo gǔ yǐ gěi zhèn rén
懿遂举兵僭号，传檄州郡，欲运匈奴堡谷以给镇人。
níng dōng yáo chéng dū jù zhī yì nǎi bēi cí zhāo yòu shēn zì jié tuō sòng pèi dāo wèi shì chéng dū sòng yǐ chéng hóng
宁东姚成都距之，懿乃卑辞招诱，深自结托，送佩刀为誓，成都送以呈泓。
yì yòu qiǎn xiāo qí wáng guó lǜ jiá shì shù bǎi gōng chéng dōu chéng dū qín guó qiú zhī qiǎn ràng yì yuē míng gōng yǐ mǔ dì zhī qīn shòu tuī gǔ zhī jì jīn shè jì zhī wēi ruò zhuì liú rán yi gōng kè yōu qín kuāng fǔ wáng shì
懿又遣骁骑王国率甲士数百攻成都，成都擒国，囚之，遣让懿曰：“明公以母弟之亲，受推毂之寄，今社稷之危若缀旒然，宜恭恪忧勤，匡辅王室。
ér gèng bāo cáng jiān guǐ móu wēi zōng miào sān zǔ zhī líng qǐ ān gōng hu
而更包藏奸宄，谋危宗庙，三祖之灵岂安公乎！
cǐ zhèn zhī liáng yī fāng suǒ jì zhèn rén hé gōng ér yù gěi zhī
此镇之粮，一方所寄，镇人何功，而欲给之！
wáng guó wéi shé huà zú guó zhī zuì rén yǐ jiù qiú zhí tīng zhào ér lù zhī
王国为蛇画足，国之罪人，已就囚执， 听诏而戮之。
chéng dū fāng jiū hé yì zhòng yǐ chéng míng gōng zhī zuì fù xū dà bīng xī jí dāng yǔ míng gōng huì yú hé shàng
成都方纠合义众，以惩明公之罪，复须大兵悉集，当与明公会于河上。
nǎi xuān gào zhū chéng miǎn yǐ zhōng yì lì bīng mò mǎ zhēng fā yì zū
” 乃宣告诸城，勉以忠义，厉兵秣马，征发义租。
hé dōng zhī bīng wú yì yì zhě yì shēn huàn zhī
河东之兵无诣懿者，懿深患之。
lín jìn shù qiān hù pàn yīng yì
临晋数千户叛应懿。
yáo shào jì zì báo jīn jī lín jìn pàn hù dà pò zhī yì děng zhèn jù
姚绍济自薄津，击临晋叛户，大破之，懿等震惧。
zhèn rén ān dìng guō chún wáng nú děng lǜ zhòng wéi yì
镇人安定郭纯、 王奴等率众围懿。
shào rù yú pú bǎn zhí yì qiú zhī zhū sūn chàng děng
绍入于蒲坂，执懿囚之，诛孙畅等。
hóng yǐ nèi wài lí pàn wáng shī jiàn bī suì dàn cháo qún chén yú qí qián diàn qī rán liú tì qún chén jiē qì
泓以内外离叛，王师渐逼，岁旦朝群臣于其前殿，凄然流涕，群臣皆泣。
shí zhēng běi yáo huī lǜ ān dìng zhèn hù sān wàn bā qiān fén shāo shì yǔ yǐ chē wèi fāng zhèn zì běi yōng zhōu qù cháng ān zì chēng dà dū dū jiàn yì dà jiàng jūn yí xí zhōu jùn yù chú jūn cè zhī è
时征北姚恢率安定镇户三万八千，焚烧室宇，以车为方阵，自北雍州趣长安，自称大都督、建义大将军，移檄州郡，欲除君侧之恶。
yáng wēi jiāng jì lǜ zhòng bēn zhī
扬威姜纪率众奔之。
jiàn jié péng wán dōu wén huī jiāng zhì qì yīn mì bēn hái cháng ān
建节彭完都闻恢将至，弃阴密，奔还长安。
huī zhì xīn zhī jiāng jì shuō huī yuē guó jiā zhòng jiāng zài dōng jīng shī kōng xū gōng kě qīng bīng jìng xí shì bì kè yǐ
恢至新支，姜纪说恢曰：“国家重将在东，京师空虚， 公可轻兵径袭，事必克矣。
huī bù cóng nǎi nán gōng méi chéng
”恢不从，乃南攻郿城。
zhèn xi yáo chén wèi huī suǒ bài huī jūn shì mí shèng cháng ān dà zhèn
镇西姚谌为恢所败，恢军势弥盛，长安大震。
hóng chí shǐ zhēng shào qiǎn yáo yù jí fǔ guó hú yì dù zhūn yú fēng xi
泓驰使征绍，遣姚裕及辅国胡翼度屯于沣西。
fú fēng tài shǒu yáo juàn ān yí hù jūn yáo mò lǐ jiàn wēi yáo é dōu yáng wēi péng cì jiē jù ér jiàng huī
扶风太守姚隽、安夷护军姚墨蠡、建威姚娥都、扬威彭蚝皆惧而降恢。
huī jiù gǒu hé shí wèi lì jié jiāng jūn shǒu zhōng bù èr hóng zhào ér wèi zhī yuē zhòng rén xián huái qù jiù qīng hé néng zì ān yá
恢舅苟和时为立节将军，守忠不贰，泓召而谓之曰：“众人咸怀去就，卿何能自安邪？
hé yuē ruò tiān zòng yāo zéi de sì qí nì jié zhě jiù shēng zhī lǐ bù dài bēn chí ér jiā qīn
”和曰：“若天纵妖贼，得肆其逆节者，舅甥之理，不待奔驰而加亲。
rú qí zuì jí nì xiāo tiān yíng qí fá zhě shǒu zhōng zhí zhì chén zhī tǐ yě
如其罪极逆销，天盈其罚者，守忠执志， 臣之体也。
wéi qīn pàn jūn chén zhī suǒ chǐ
违亲叛君，臣之所耻。
hóng shàn qí zhōng shù jiā jīn zhāng zǐ shòu
”泓善其忠恕，加金章紫绶。
yáo shào lǜ qīng jì xiān fù nàn shǐ yáo qià sī mǎ guó fán jiāng bù zú sān wàn fù cháng ān
姚绍率轻骑先赴难， 使姚洽、司马国璠将步卒三万赴长安。
huī cóng qū láo jìn tún dù chéng shào yǔ huī xiāng chí yú líng tái
恢从曲牢进屯杜成，绍与恢相持于灵台。
yáo zàn wén huī jiàn bī liú níng shuò yǐn yā wèi hóng nóng tài shǒu shǒu tóng guān lǜ zhū jūn hái cháng ān
姚赞闻恢渐逼，留宁朔尹雅为弘农太守，守潼关，率诸军还长安。
hóng xiè zàn yuē yuán zǐ bù néng chóng míng dé yì dǎo lǜ qún xià zhì huò qǐ xiāo qiáng biàn zì tóng qì jì shàng fù zǔ zōng yì wú yán jiàn zhū fù
泓谢赞曰：“元子不能崇明德义，导率群下，致祸起萧墙，变自同气，既上负祖宗，亦无颜见诸父。
yì shǐ gòu nì miè wáng huī fù yōng zhòng nèi pàn jiāng ruò zhī hé
懿始构逆灭亡，恢复拥众内叛，将若之何？
zàn yuē yì děng suǒ yǐ gǎn chēng bīng nèi wǔ zhě liàng yóu chén děng qīng ruò wú fáng è zhī fāng gù yě
”赞曰：“懿等所以敢称兵内侮者，谅由臣等轻弱，无防遏之方故也。
yīn rǎng mèi dà qì yuē chén yǔ dà jiàng jūn bù miè cǐ zéi zhōng bù chí miàn fù jiàn bì xià
”因攘袂大泣曰：“臣与大将军不灭此贼，终不持面复见陛下！
hóng yú shì bān cì jūn shì ér qiǎn zhī
”泓于是班赐军士而遣之。
huī zhòng jiàn zhū jūn xī jí xián jù ér sī shàn qí jiāng qí huáng děng qì huī ér jiàng
恢众见诸军悉集，咸惧而思善，其将齐黄等弃恢而降。
huī jìn jūn bī shào zàn zì hòu yāo jī dà pò zhī shā huī jí qí sān dì
恢进军逼绍，赞自后要击，大破之，杀恢及其三弟。
hóng kū zhī bēi tòng zàng yǐ gōng lǐ
泓哭之悲恸，葬以公礼。
zhì shì wáng zhèn è zhì yí yáng
至是，王镇恶至宜阳。
máo dé zǔ gōng hóng nóng tài shǒu yǐn yā yú lí chéng zhòng kuì dé zǔ shǐ qí zhuī huò zhī jì ér shā jìn shǒu zhě bēn gù tóng guān
毛德祖攻弘农太守尹雅于蠡城，众溃，德祖使骑追获之， 既而杀晋守者奔固潼关。
tán dào jì chén lín zi gōng bá xiāng yì bǎo jiàn wēi xuē bó bēn hé dōng
檀道济、沈林子攻拔襄邑堡，建威薛帛奔河东。
dào jì bái shǎn běi dù gōng pú bǎn shǐ jiāng jūn gǒu zhuō gōng xiōng nú bǎo wèi hóng níng dōng yáo chéng dū suǒ bài
道济白陕北渡，攻蒲坂，使将军苟卓攻匈奴堡，为泓宁东姚成都所败。
hóng qiǎn yáo lǘ jiù pú bǎn hú yì dù jù tóng guān
泓遣姚驴救蒲坂，胡翼度据潼关。
hóng jìn shào tài zǎi dà jiàng jūn dà dū dū dū du zhōng wài zhū jūn shì jiǎ huáng chéng gǎi fēng lǔ gōng shì zhōng sī lì zōng zhèng jié lù bìng rú gù cháo zhī dà zhèng jiē wǎng jué yān
泓进绍太宰、大将军、大都督、都督中外诸军事、假黄铖，改封鲁公，侍中、司隶、宗正、 节录并如故，朝之大政皆往决焉。
shào gù cí fú xǔ
绍固辞，弗许。
yú shì qiǎn shào lǜ wǔ wèi yáo luán děng bù qí wǔ wàn jù wáng shī yú tóng guān
于是遣绍率武卫姚鸾等步骑五万， 距王师于潼关。
yáo lǘ yǔ bīng zhōu cì shǐ yǐn zhāo wèi biǎo lǐ zhī shì jiā gōng dào jì
姚驴与并州刺史尹昭为表里之势，夹攻道济。
dào jì shēn bì bù zhàn chén lín zi shuō dào jì yuē jīn pú bǎn chéng jiān chí jùn fēi kě zú kè gōng zhī shāng zhòng shǒu zhī yǐn rì bù rú qì zhī xiān shì tóng guān
道济深壁不战，沈林子说道济曰：“今蒲坂城坚池浚，非可卒克，攻之伤众，守之引日，不如弃之，先事潼关。
tóng guān tiān xiàn xíng shèng zhī de zhèn è gū jūn shì wēi lì guǎ ruò shǐ yáo shào jù zhī zé nán tú yǐ
潼关天限，形胜之地，镇恶孤军，势危力寡，若使姚绍据之，则难图矣。
rú kè tóng guān shào kě bù zhàn ér fú
如克潼关，绍可不战而服。
dào jì cóng zhī nǎi qì pú bǎn nán xiàng tóng guān
”道济从之，乃弃蒲坂，南向潼关。
yáo zàn lǜ jìn bīng qī qiān zì wèi běi ér dōng jìn jù pú jīn
姚赞率禁兵七千， 自渭北而东，进据蒲津。
liú yù shǐ chén tián zǐ jí fu hóng zhī lǜ zhòng wàn yú rén rù shàng luò suǒ zài duō wěi chéng zhèn bēn cháng ān
刘裕使沈田子及傅弘之率众万余人入上洛，所在多委城镇奔长安。
tián zǐ děng jìn jí qīng ní yáo shào fāng zhèn ér qián yǐ jù dào jì
田子等进及青泥，姚绍方阵而前，以距道济。
dào jì gù lěi bù zhàn shào nǎi gōng qí xi yíng bù kè suì yǐ dà zhòng bī zhī
道济固垒不战，绍乃攻其西营，不克，遂以大众逼之。
dào jì lǜ wáng jìng chén lín zi děng nì chōng shào jūn jiàng shì jīng sàn yǐn hái dìng chéng
道济率王敬、沈林子等逆冲绍军，将士惊散，引还定城。
shào liú yáo luán shǒu xiǎn jué dào jì liáng dào
绍留姚鸾守险，绝道济粮道。
shí yù bié jiāng yáo zhēn rù zì zǐ wǔ dòu bà rù zì luò gǔ zhòng gè shù qiān rén
时裕别将姚珍入自子午，窦霸入自洛谷，众各数千人。
hóng qiǎn yáo wàn jù bà yáo qiáng jù zhēn
泓遣姚万距霸，姚彊距珍。
yáo luán qiǎn jiàng yǐn yā yǔ dào jì sī mǎ xú yǎn yú tóng guān nán wèi yǎn suǒ huò sòng zhī liú yù
姚鸾遣将尹雅与道济司马徐琰于潼关南，为琰所获，送之刘裕。
yù yǐ yā qián pàn yù shā zhī
裕以雅前叛， 欲杀之。
yā yuē qián huó běn zài wàng wài jīn sǐ níng bù gān xīn
雅曰：“前活本在望外，今死宁不甘心。
míng gōng jiāng yǐ dà yì píng tiān xià qǐ kě shǐ qín wú shǒu xìn zhī chén hu
明公将以大义平天下，岂可使秦无守信之臣乎！
yù jiā ér miǎn zhī
”裕嘉而免之。
hóng qiǎn jǐ shì huáng mén shì láng yáo hé dōu zhūn yú yáo liǔ yǐ bèi tián zǐ
泓遣给事黄门侍郎姚和都屯于尧柳，以备田子。
yáo shào wèi zhū jiāng yuē dào jì děng yuǎn lái sòng sǐ zhòng lǚ bù duō yīng lěi zì gù zhě zhèng yù kuàng rì chí jiǔ yǐ dài jì yuán ěr
姚绍谓诸将曰：“道济等远来送死，众旅不多，婴垒自固者，正欲旷日持久，以待继援耳。
wú yù fēn jūn hái jù wén xiāng yǐ jué qí liáng yùn bù zhì yī yuè dào jì zhī shǒu kě xuán zhī huī xià yǐ
吾欲分军还据阌乡， 以绝其粮运，不至一月，道济之首可悬之麾下矣。
jì děng jì méi yù jì zì jǔ
济等既没，裕计自沮。
zhū jiāng xián yǐ wéi rán
”诸将咸以为然。
qí jiāng hú yì dù yuē jūn shì yi jí bù kě yǐ fēn ruò piān shī bù lì rén xīn hài jù hú kě yǐ zhàn
其将胡翼度曰：“军势宜集不可以分，若偏师不利，人心骇惧，胡可以战！
shào nǎi zhǐ
” 绍乃止。
xuē bó jù hé qū yǐ pàn
薛帛据河曲以叛。
shào fēn dào zhì zhū jūn wèi jǐ jiǎo zhī shì qiǎn fǔ guó hú yì dù jù dōng yuán wǔ wèi yáo luán yíng yú dà lù yǔ jìn jūn xiāng jiē
绍分道置诸军为掎角之势，遣辅国胡翼度据东原，武卫姚鸾营于大路，与晋军相接。
chén lín zi jiǎn jīng ruì xián méi yè xí zhī luán zhòng kuì zhàn sǐ shì zú sǐ zhě jiǔ qiān yú rén
沈林子简精锐衔枚夜袭之，鸾众溃战死，士卒死者九千余人。
yáo zàn zhūn yú hé shàng qiǎn huī wǔ yáo nán yùn pú bǎn gǔ yǐ gěi qí jūn zhì xiāng chéng wèi wáng shī suǒ bài
姚赞屯于河上，遣恢武姚难运蒲坂谷以给其军，至香城，为王师所败。
shí hóng qiǎn yáo chén shǒu yáo liǔ yáo hé dōu tǎo xuē bó yú hé dōng wén wáng shī yào nán nǎi jiān dào fù jiù wèi zhì ér nán bài gù pò yù pí jiàng yú hé qū suì zhūn pú bǎn
时泓遣姚谌守尧柳，姚和都讨薛帛于河东，闻王师要难，乃兼道赴救，未至而难败，固破裕裨将于河曲，遂屯蒲坂。
yáo zàn wèi lín zi suǒ bài dān mǎ bēn dìng chéng
姚赞为林子所败，单马奔定城。
shào qiǎn zuǒ zhǎng shǐ yáo qià jí yáo mò lǐ děng lǜ qí sān qiān zhūn yú hé běi zhī jiǔ yuán yù jué dào jì zhū xiàn zū shū
绍遣左长史姚洽及姚墨蠡等率骑三千屯于河北之九原，欲绝道济诸县租输。
qià cí yuē fu xiǎo dí zhī jiān dà dí zhī qín
洽辞曰：“夫小敌之坚，大敌之擒。
jīn bīng zhòng dān ruò ér yuǎn zài hé wài suī míng gōng shén wǔ rán biān duǎn shì shū kǒng wú suǒ jí
今兵众单弱，而远在河外，虽明公神武，然鞭短势殊，恐无所及。
shào bù tīng
”绍不听。
chén lín zi lǜ zhòng bā qiān shuǎ qià yú hé shàng qià zhàn sǐ zhòng jiē méi
沈林子率众八千，耍洽于河上，洽战死，众皆没。
shào wén qià děng bài fèn huì fā bìng tuō yáo zàn yǐ hòu shì shǐ yáo nán zhūn guān xī shào ǒu xuè ér sǐ
绍闻洽等败，忿恚发病，托姚赞以后事，使姚难屯关西，绍呕血而死。
hóng yǐ jìn shī zhī bī qiǎn shǐ qǐ shī yú wèi
泓以晋师之逼，遣使乞师于魏。
wèi qiǎn sī tú nán píng gōng bá bá sōng zhèng zhí jiāng jūn ān píng gōng yǐ zhān juàn jìn jù hé nèi yóu jī jiāng jūn wáng luò shēng zhūn yú hé dōng wèi hóng shēng yuán
魏遣司徒、南平公拔拔嵩，正直将军、安平公乙旃眷，进据河内，游击将军王洛生屯于河东，为泓声援。
liú yù cì yú shǎn chéng qiǎn chén lín zi lǜ jīng bīng wàn yú yuè shān kāi dào huì chén tián zǐ děng yú qīng ní jiāng gōng yáo liǔ
刘裕次于陕城，遣沈林子率精兵万余，越山开道，会沈田子等于青泥，将攻尧柳。
hóng shǐ yáo yù lǜ bù qí bā qiān jù zhī hóng gōng jiāng dà zhòng jì fā
泓使姚裕率步骑八千距之，泓躬将大众继发。
yù wèi tián zǐ suǒ bài hóng tuì cì yú bà shàng guān zhōng jùn xiàn duō qián tōng yú wáng shī
裕为田子所败，泓退次于灞上， 关中郡县多潜通于王师。
liú yù zhì tóng guān qiǎn jiàng jūn zhū chāo shí xú yī zhī huì xuē bó yú hé běi yǐ gōng pú bǎn
刘裕至潼关，遣将军朱超石、徐猗之会薛帛于河北，以攻蒲坂。
yáo zàn jù yù yú guān xī yáo nán zhūn yú xiāng chéng
姚赞距裕于关西，姚难屯于香城。
yù qiǎn wáng zhèn è wáng jìng zì qiū shè xi dù wèi yǐ bī nán jūn
裕遣王镇恶、王敬自秋社西渡渭，以逼难军。
zhèn dōng yáo pú jí yáo hé dōu jī bài yī zhī děng yú pú bǎn yī zhī yù hài chāo shí qì qí zhòng bēn yú tóng guān
镇东姚璞及姚和都击败猗之等于蒲坂，猗之遇害，超石弃其众奔于潼关。
yáo zàn qiǎn sī mǎ xiū zhī jí sī mǎ guó fán zì zhǐ guān xiàng hé nèi yǐn wèi jūn yǐ niè yù hòu
姚赞遣司马休之及司马国璠自轵关向河内，引魏军以蹑裕后。
yáo nán jì wèi zhèn è suǒ bī yǐn shī ér xi
姚难既为镇恶所逼，引师而西。
shí dà lín yǔ wèi shuǐ fàn yì zàn děng bù dé běi dù
时大霖雨，渭水泛溢，赞等不得北渡。
zhèn è shuǐ lù jiān jìn zhuī jí yáo nán
镇恶水陆兼进，追及姚难。
hóng zì bà shàng hái jūn cì yú shí qiáo yǐ yuán zhī
泓自灞上还军，次于石桥以援之。
zàn tuì tún zhèng chéng
赞退屯郑城。
zhèn běi yáo qiáng lǜ jùn rén shù qiān yǔ yáo nán zhèn yú jīng shàng yǐ jù zhèn è
镇北姚彊率郡人数千，与姚难阵于泾上，以距镇恶。
zhèn è qiǎn máo dé zǔ jī qiáng dà bài qiáng zhàn sǐ nán dùn hái cháng ān
镇恶遣毛德祖击彊，大败，彊战死，难遁还长安。
liú yù jìn jù zhèng chéng
刘裕进据郑城。
hóng shǐ yáo yù shàng shū páng tǒng tún bīng gōng zhōng yáo guāng zhūn yú fēng xi shàng shū yáo bái guā xǐ sì jūn zá hù rù cháng ān yáo pī shǒu wèi qiáo hú yì dù zhūn shí jī yáo zàn zhūn bà dōng hóng jūn yú xiāo yáo yuán
泓使姚裕、尚书庞统屯兵宫中，姚洸屯于沣西，尚书姚白瓜徙四军杂户入长安，姚丕守渭桥，胡翼度屯石积，姚赞屯霸东，泓军于逍遥园。
zhèn è jiā wèi jìn bīng pò yáo pī yú wèi qiáo
镇恶夹渭进兵，破姚丕于渭桥。
hóng zì xiāo yáo yuán fù zhī bī shuǐ de xiá yīn pī zhī bài suì xiāng jiàn ér tuì
泓自逍遥园赴之，逼水地狭，因丕之败，遂相践而退。
yáo chén jí qián jūn yáo liè zuǒ wèi yáo bǎo ān sàn qí wáng bó jiàn wǔ yáo jìn yáng wēi yáo cì shàng shū yòu chéng sūn xuán děng jiē sǐ yú zhèn hóng dān mǎ hái gōng
姚谌及前军姚烈、左卫姚宝安、散骑王帛、建武姚进、扬威姚蚝、尚书右丞孙玄等皆死于阵，泓单马还宫。
zhèn è rù zì píng shuò mén hóng yǔ yáo yù děng shù bǎi qí chū bēn yú shí qiáo
镇恶入自平朔门，泓与姚裕等数百骑出奔于石桥。
zàn wén hóng zhī bài yě zhào jiàng shì gào zhī zhòng jiē yǐ dāo jī de rǎng mèi dà qì
赞闻泓之败也，召将士告之，众皆以刀击地，攘袂大泣。
hú yì dù xiān yǔ liú yù yīn tōng shì rì qì zhòng bēn yù
胡翼度先与刘裕阴通，是日弃众奔裕。
zàn yè lǜ zhū jūn jiāng huì hóng yú shí qiáo wáng shī yǐ gù zhū mén zàn jūn bù dé rù zhòng jiē jīng sàn
赞夜率诸军，将会泓于石桥，王师已固诸门，赞军不得入，众皆惊散。
hóng jì wú suǒ chū móu yù jiàng yú yù
泓计无所出，谋欲降于裕。
qí zi fú niàn nián shí yī wèi hóng yuē jìn rén jiāng chěng qí yù zhōng bì bù quán yuàn zì cái jué
其子佛念，年十一，谓泓曰：“晋人将逞其欲，终必不全，愿自裁决。
hóng wǔ rán bù dá
”泓怃然不答。
fú niàn suì dēng gōng qiáng zì tóu ér sǐ
佛念遂登宫墙自投而死。
hóng jiāng qī zǐ yì lěi mén ér jiàng
泓将妻子诣垒门而降。
zàn lǜ zōng shì zǐ dì bǎi yú rén yì jiàng yú yù yù jǐn shā zhī yú zōng qiān yú jiāng nán
赞率宗室子弟百余人亦降于裕，裕尽杀之，余宗迁于江南。
sòng hóng yú jiàn kāng shì zhǎn zhī shí nián sān shí zài wèi èr nián
送泓于建康市斩之，时年三十，在位二年。
jiàn kāng bǎi lǐ zhī nèi cǎo mù jiē jiāo sǐ yān
建康百里之内，草木皆燋死焉。
yáo cháng yǐ xiào wǔ tài yuán jiǔ nián jiàn lì zhì hóng sān shì yǐ ān dì yì xī shí sān nián ér miè fán sān shí èr nián
姚苌以孝武太元九年僭立，至泓三世，以安帝义熙十三年而灭，凡三十二年。
shǐ chén yuē zì cháng jiāng xǐ yù huà lóng chuàng yè jù kòu chéng jī ér wèi níng róng mǎ jiāo chí ér bù xī huì zhòng fēn yú liù mò gǔ hóng liú yú bā jì tiān wèi yàn luàn xiōng lǚ shí fán
史臣曰：自长江徙御，化龙创业，巨寇乘机而未宁，戎马交驰而不息，晦重氛于六漠，鼓洪流于八际，天未厌乱，凶旅实繁。
yì zhòng yuè zì jīn fāng yán guī shí shì kàng zhí cí yú bào zhǔ chǎn zhōng xun yú wēi cháo yí jué zhī móu zài hu guī shùn míng āi zhī yì yǒu zú chēng yān
弋仲越自金方，言归石氏，抗直词于暴主，阐忠训于危朝，贻厥之谋，在乎归顺，鸣哀之义，有足称焉。
jǐng guó ruò suì yīng qí jiàn fāng sūn cè xiáng qí gàn shi wú tiǎn sī yán suì jiàn mí tú liáng kě bēi yǐ
景国弱岁英奇，见方孙策，详其干识，无忝斯言，遂践迷途，良可悲矣！
jǐng mào yīn zhòng xiāng zhī xù niè fú wáng zhī huì xiào mìng qún háo huī hóng bà yè jiǎ róng chōng zhī ruì fǔ dìng hán qín
景茂因仲襄之绪，蹑苻亡之会，啸命群豪，恢弘霸业，假容冲之锐，俯定函、 秦；
cuò léi è zhī fēng zài níng dōng běi
挫雷恶之锋，载宁东北。
zài cí jiān lüè shí guān xiōng tú
在兹奸略，实冠凶徒。
liè shù ér biǎo xīn yíng suī yún xiào jì
列树而表新营，虽云效绩；
jiàn jí ér líng jiù zhǔ hé qí bù rén
荐棘而陵旧主，何其不仁！
ān zhěn ér zhōng sī wèi xìng yě
安枕而终，斯为幸也。
zi lüè kè cuī qíng dí hé chéng xiān gòu xū jīn fǎng dào cè xí qiú xián dūn yǒu dì yǐ mù qí qīn míng shǎng fá yǐ lín qí xià yīng máo jìn jié zhǎo yá bì mìng
子略克摧勍敌，荷成先构，虚襟访道，侧席求贤，敦友弟以睦其亲，明赏罚以临其下，英髦尽节，爪牙毕命。
qǔ fén jiàng xiàn xǔ luò kuǎn jiàn yàn ér fān wěi shǔ yí lǒng yòu ér jìng hé xī sú fù nián fēng yuǎn ān ěr ji suī chu zhuāng qín mù hé yǐ jiā yān
取汾、绛，陷许、洛，款僭燕而籓伪蜀，夷陇右而静河西，俗阜年丰，远安迩辑，虽楚庄、秦穆何以加焉！
jì ér chěng zhì jīn gōng fú yú hòu huàn
既而逞志矜功，弗虞后患。
wěi liáng dōu yú tū fā shòu shuò fāng wū hè lián zhuān jǐ shēng zāi biān chéng jì xiàn jù jiàn zhāo huò xiāo qiáng lǚ fā zhàn wú níng suì rén yǒu wēi xīn
委凉都于秃发，授朔方于赫连，专己生灾，边城继陷，距谏招祸，萧墙屡发，战无宁岁，人有危心。
qǐ yi chěng bǐ xióng tú bèi shēn ēn yú jiè shì
岂宜骋彼雄图，被深恩于介士；
fān chóng guǐ shuō jiā shū lǐ yú sāng mén
翻崇诡说，加殊礼于桑门！
dāng yǒu wèi zhī shí yì wú wéi zhī yè lì yī yú shí dài jiāng wàn shù xī shí tán kōng mǐ rán chéng sú
当有为之时，肄无为之业，丽衣腴食，殆将万数，析实谈空，靡然成俗。
fu yǐ hàn cháo yīn guǎng yóu bǐ hóng dōu zhī fèi
夫以汉朝殷广， 犹鄙鸿都之费；
kuàng hū wěi jìng rì qīn níng kān yǒng guì zhī yì
况乎伪境日侵，宁堪永贵之役！
chǔ yòng dān jié shān lín yǒu shuì zhèng huāng wēi cuò zhí shì zhī yóu zuò zhì lún xū fēi tiān sàng yě
储用殚竭，山林有税，政荒威挫， 职是之由，坐致沦胥，非天丧也。
yuán zǐ yǐ yōng nuò zhī zhì shǔ qīng rǎo zhī yú nèi nán fāng yīn wài yù sī chuò
元子以庸懦之质，属倾扰之余，内难方殷，外御斯辍。
wáng shī zhàng shùn mǐ jié ér xià zhǎng ān
王师杖顺，弭节而下长安；
xiōng sì shī tú xì zǔ ér jiàng zhǐ dào
凶嗣失图，系组而降轵道。
wù jí zé fǎn yì sī zhī wèi yú
物极则反，抑斯之谓欤！
zàn yuē yì zhòng gāng liè zhōng biǎo qí jié
赞曰：弋仲刚烈，终表奇节。
xiāng shí yīng guǒ cháng wéi jiān jié
襄实英果，苌惟奸杰。
xìng shǐ chóng gòu hóng suì cuī miè
兴始崇构，泓遂摧灭。
yí jiè jiāng lái wú jiàn wēi zhé
贻诫将来，无践危辙。