jìn yì xī èr nián píng běi jiāng jūn liáng zhōu dū hù fú xuān rù hàn zhōng xìng liáng zhōu bié jià lǚ yíng hàn zhōng xú yì xí nán qǐ bīng yīng xuān qiú jiù yú yáng shèng
晋义熙二年，平北将军、梁州督护苻宣入汉中，兴梁州别驾吕营、汉中徐逸、 席难起兵应宣，求救于杨盛。
shèng qiǎn jūn lín jìn kǒu nán liáng zhōu cì shǐ wáng mǐn tuì shǒu wǔ xìng
盛遣军临浕口，南梁州刺史王敏退守武兴。
yáng shèng fù tōng yú jìn
杨盛复通于晋。
xìng yǐ tài zi hóng lù shàng shū shì
兴以太子泓录尚书事。
mù róng chāo sī tú běi dì wáng zhōng yòu pú yè jì yáng wáng yí gāo dōu gōng shǐ jiē lái bēn
慕容超司徒、北地王钟，右仆射、济阳王嶷，高都公始，皆来奔。
huà shān jùn dì yǒng fèi guǎng mào bǎi yú bù shāo shēng wù jiē shú lì wǔ yuè nǎi zhǐ
华山郡地涌沸，广袤百余步，烧生物皆熟，历五月乃止。
hè lián bó bó shā gāo píng gōng méi yì yú shōu qí zhòng yǐ pàn
赫连勃勃杀高平公没奕于，收其众以叛。
xiān shì wèi zhǔ tuò bá guī sòng mǎ qiān pǐ qiú hūn yú xìng xīng xǔ zhī
先是，魏主拓跋珪送马千匹，求婚于兴，兴许之。
yǐ wèi bié lì hòu suì jué hūn gù yǒu chái bì zhī zhàn
以魏别立后，遂绝婚，故有柴壁之战。
zhì shì fù yǔ wèi tōng hé wèi fàng dí bó zhī yáo bó qín táng xiǎo fāng yáo liáng guó kāng huàn hái zhǎng ān jiē fù qí jué wèi
至是，复与魏通和，魏放狄伯支、姚伯禽、唐小方、姚良国、康宦还长安，皆复其爵位。
shí tū fā nù tán jǔ qú méng xùn dié xiāng gōng jī nù tán suì dōng zhāo hé zhōu cì shǐ xī qiāng péng xī niàn xī niàn zǔ hé yǐ pàn
时秃发傉檀、沮渠蒙逊迭相攻击，傉檀遂东招河州刺史西羌彭奚念，奚念阻河以叛。
shǔ qiáo zòng qiǎn shǐ chēng fān qǐng huán qiān yù lìng shùn liú dōng fá liú yù
蜀谯纵遣使称籓，请桓谦，欲令顺流东伐刘裕。
xìng yǐ wèn qiān qiān qǐng xíng suì xǔ zhī
兴以问谦，谦请行，遂许之。
shǐ zhōng jūn yáo bì hòu jūn liǎn chéng zhèn yuǎn qǐ fú qián guī děng lǜ bù qí sān wàn fá nù tán zuǒ pú yè qí nán děng lǜ qí èr wàn tǎo bó bó
使中军姚弼、后军敛成、镇远乞伏干归等率步骑三万伐傉檀，左仆射齐难等率骑二万讨勃勃。
lì bù shàng shū yǐn zhāo jiàn yuē nù tán shì yuǎn qīng gǎn wéi nì yi zhào méng xùn jí li xuán shèng shǐ zì xiāng gōng jī
吏部尚书尹昭谏曰：“傉檀恃远，轻敢违逆，宜诏蒙逊及李玄盛， 使自相攻击。
dài qí bì yě rán hòu qǔ zhī cǐ biàn zhuāng zhī jǔ yě
待其毙也，然后取之，此卞庄之举也。
xìng bù cóng
”兴不从。
bó bó tuì bǎo hé qū
勃勃退保河曲。
bì jì zì jīn chéng bì bù jiàng jiāng jì yán yú bì yuē jīn wáng shī shēng tǎo bó bó nù tán yóu yù wèi wèi yán fáng qǐng gěi qīng jì wǔ qiān yǎn qí chéng mén zé shān zé zhī rén jiē wèi wú yǒu gū chéng dú lì zuò kě kè yě
弼济自金城，弼部将姜纪言于弼曰：“今王师声讨勃勃，傉檀犹豫，未为严防，请给轻骑五千，掩其城门，则山泽之人皆为吾有，孤城独立，坐可克也。
bì bù cóng jìn bá chāng sōng cháng qū zhì gū zāng
”弼不从，进拔昌松，长驱至姑臧。
nù tán yīng chéng gù shǒu chū qí bīng jī bì bì bài tuì jù xī yuàn
傉檀婴城固守，出其兵击弼，弼败，退据西苑。
xìng yòu qiǎn wèi dà jiāng jūn yáo xiǎn lǜ qí èr wàn wèi zhū jūn jié dù
兴又遣卫大将军姚显率骑二万，为诸军节度。
zhì gāo píng wén bì bài jì jiān dào fù zhī fǔ wèi hé wài lǜ zhòng ér hái
至高平，闻弼败绩，兼道赴之，抚慰河外，率众而还。
nù tán qiǎn shǐ rén xú sù yì xìng xiè zuì
傉檀遣使人徐宿诣兴谢罪。
qí nán wèi bó bó suǒ qín
齐难为勃勃所擒。
xìng qiǎn píng běi yáo chōng zhēng lǔ dí bó zhī fǔ guó liǎn màn wéi zhèn dōng yáng fú sōng lǜ qí sì wàn tǎo bó bó
兴遣平北姚冲、征虏狄伯支、辅国敛曼嵬、镇东杨佛嵩率骑四万讨勃勃。
chōng cì yú lǐng běi yù huí shī xí cháng ān bó zhī bù cóng nǎi zhǐ jù qí móu xiè suì zhèn shā bó zhī
冲次于岭北，欲回师袭长安，伯支不从，乃止，惧其谋泄，遂鸩杀伯支。
shí wáng shī fá qiáo zòng dà bài zhī zòng qiǎn shǐ qǐ shī yú xìng
时王师伐谯纵，大败之，纵遣使乞师于兴。
xìng qiǎn píng xī yáo shǎng nán liáng zhōu cì shǐ wáng mǐn lǜ zhòng èr wàn jiù zhī wáng shī yǐn hái
兴遣平西姚赏、南梁州刺史王敏率众二万救之，王师引还。
zòng qiǎn shǐ bài shī réng gòng qí fāng wù
纵遣使拜师，仍贡其方物。
xìng qiǎn qí jiān sī tú wéi huá chí jié cè bài zòng wèi dà dū dū xiàng guó shǔ wáng jiā jiǔ cì bèi wù diǎn cè yī rú wèi jìn gù shì chéng zhì fēng bài xī rú wáng zhě zhī yí
兴遣其兼司徒韦华持节策拜纵为大都督、相国、蜀王，加九锡，备物典策一如魏、晋故事，承制封拜悉如王者之仪。
xìng zì píng liáng rú cháo nà wén chōng móu nì yǐ qí dì zhōng zuì shǎo xióng wǔ jué rén yóu yù yǐn rěn róng zhī
兴自平凉如朝那，闻冲谋逆，以其弟中最少，雄武绝人，犹欲隐忍容之。
liǎn chéng qì wèi xìng yuē chōng xiōng xiǎn bù rén měi shì zuǒ yòu chén cháng qǐn bù ān xí yuàn zǎo wéi zhī suǒ
敛成泣谓兴曰：“冲凶险不仁，每侍左右，臣常寝不安席，愿早为之所。
xìng yuē chōng hé néng wéi yě
”兴曰：“冲何能为也！
dàn qīng hài míng jiàng wú yù míng qí zuì yú sì hǎi
但轻害名将，吾欲明其罪于四海。
nǎi xià shū cì chōng sǐ zàng yǐ shù rén zhī lǐ
”乃下书赐冲死，葬以庶人之礼。
jìn hé jiān wáng zǐ guó fán zhāng wǔ wáng zǐ shū dào lái bēn xìng wèi zhī yuē liú yù kuāng fù jìn shì qīng děng hé gù lái yě guó fán děng yuē yù yǔ bù chěng zhī tú xuē ruò wáng shì zōng mén néng zì xiū lì zhě mò bù hài zhī
晋河间王子国璠、章武王子叔道来奔，兴谓之曰：“刘裕匡复晋室，卿等何故来也”国璠等曰：“裕与不逞之徒削弱王室，宗门能自修立者莫不害之。
shì bì zhī lái shí fēi chéng kuǎn suǒ yǐ bì sǐ ěr
是避之来， 实非诚款，所以避死耳。
xìng jiā zhī yǐ guó fán wèi jiàn yì jiāng jūn yáng zhōu cì shǐ shū dào wèi píng nán jiāng jūn yǎn zhōu cì shǐ cì yǐ jiǎ dì
”兴嘉之，以国璠为建义将军、扬州刺史，叔道为平南将军、兖州刺史，赐以甲第。
xìng rú èr chéng jiāng tǎo hè lián bó bó qiǎn ān yuǎn yáo xiáng jí liǎn màn wéi zhèn jūn péng bái láng fēn dū zū yùn
兴如贰城，将讨赫连勃勃，遣安远姚详及敛曼嵬、镇军彭白狼分督租运。
zhū jūn wèi jí ér bó bó qí dà zhì xìng yù liú bù jūn qīng rú wéi yíng
诸军未集而勃勃骑大至，兴欲留步军，轻如嵬营。
zhòng xián huáng jù qún chén gù yǐ wéi bù kě xìng fú nà
众咸惶惧，群臣固以为不可，兴弗纳。
shàng shū láng wéi zōng xī zhǐ quàn xīng xíng
尚书郎韦宗希旨劝兴行。
lán tái shì yù shǐ jiāng léng yuè cì ér jìn yuē wéi zōng qīng xiǎn bù zhōng jǔ bài guó jì yi xiān yāo zhǎn yǐ xiè tiān xià
兰台侍御史姜楞越次而进曰：“韦宗倾险不忠，沮败国计， 宜先腰斩以谢天下。
tuō chē jià dòng zhěn liù jūn hài jù rén wú shǒu zhì qǔ wēi zhī dào yě yi qiǎn dān shǐ yǐ zhēng xiáng děng
脱车驾动轸，六军骇惧，人无守志，取危之道也，宜遣单使以征详等。
xìng mò rán
”兴默然。
yòu pú yè wéi huá děng jiàn yuē ruò chē qí qīng dòng bì bù zhàn zì kuì wéi yíng yì wèi bì kě zhì wéi bì xià tú zhī
右仆射韦华等谏曰：“若车骑轻动，必不战自溃，嵬营亦未必可至，惟陛下图之。
xìng nǎi qiǎn zuǒ jiāng jūn yáo wén zōng lǜ jìn bīng jù zhàn zhōng lěi qí mò tǒng dǐ bīng yǐ jì zhī
”兴乃遣左将军姚文宗率禁兵距战，中垒齐莫统氐兵以继之。
wén zōng yǔ mò jiē yǒng guǒ jiān rén yǐ sǐ lì zhàn bó bó nǎi tuì
文宗与莫皆勇果兼人，以死力战，勃勃乃退。
liú jìn bīng wǔ qiān pèi yáo xiáng shǒu èr chéng xìng hái cháng ān
留禁兵五千配姚详守贰城，兴还长安。
qiáo zòng qiǎn qí shì zhōng qiáo liáng tài cháng yáng guǐ cháo yú xìng qǐng dà jǔ yǐ kòu jiāng dōng
谯纵遣其侍中谯良、太常杨轨朝于兴，请大举以寇江东。
qiǎn qí jīng zhōu cì shǐ huán qiān liáng zhōu cì shǐ qiáo dào fú lǜ zhòng èr wàn dōng kòu jiāng líng
遣其荆州刺史桓谦、 梁州刺史谯道福率众二万东寇江陵。
xìng nǎi qiǎn qián jiāng jūn gǒu lín lǜ qí huì zhī
兴乃遣前将军苟林率骑会之。
qiān zhūn zhī jiāng lín zhūn jiāng jīn
谦屯枝江，林屯江津。
qiān jiāng zuǒ guì zú bù qǔ biàn yú jīng chu jìn zhī jiàng shì jiē yǒu pàn xīn
谦，江左贵族，部曲遍于荆、楚，晋之将士皆有叛心。
jīng zhōu cì shǐ liú dào guī dà jù yīng chéng gù shǒu
荆州刺史刘道规大惧， 婴城固守。
yōng zhōu cì shǐ lǔ zōng zhī lǜ xiāng yáng zhī zhòng jiù zhī dào guī nǎi liú zōng zhī shǒu jiāng líng shuài jūn nì zhàn
雍州刺史鲁宗之率襄阳之众救之，道规乃留宗之守江陵，率军逆战。
qiān děng zhōu shī dà shèng jiān liè bù qí yǐ dài zhī
谦等舟师大盛，兼列步骑以待之。
dà zhàn zhī jiāng qiān bài jì chéng qīng gě bēn jiù gǒu lín jìn rén huò ér zhǎn zhī
大战枝江，谦败绩，乘轻舸奔就苟林，晋人获而斩之。
gǒu lín jù ér yǐn guī
苟林惧而引归。
xìng yǐ guó yòng bù zú zēng guān jīn zhī shuì yán zhú shān mù jiē yǒu fù yān
兴以国用不足，增关津之税，盐竹山木皆有赋焉。
qún chén xián jiàn yǐ wéi tiān zhí pǐn wù yǐ yǎng qún shēng wáng zhě zǐ yù wàn bāng bù yí jié yuē yǐ duó qí lì
群臣咸谏，以为天殖品物以养群生，王者子育万邦，不宜节约以夺其利。
xìng yuē néng yú guān liáng tōng lì yú shān shuǐ zhě jiē háo fù zhī jiā
兴曰：“能逾关梁通利于山水者，皆豪富之家。
wú sǔn yǒu yú yǐ bì bù zú yǒu hé bù kě
吾损有余以裨不足，有何不可！
nǎi suì xíng zhī
”乃遂行之。
xìng cóng cháo mén yóu yú wén wǔ yuàn jí hūn ér hái jiāng zì píng shuò mén rù
兴从朝门游于文武苑，及昏而还，将自平朔门入。
qián qū jì zhì chéng mén xiào wèi wáng mǎn cōng bèi jiǎ chí zhàng bì mén jù zhī yuē jīn yǐ hūn àn jiān liáng bù biàn yǒu sǐ ér yǐ mén bù kě kāi
前驱既至，城门校尉王满聪被甲持杖，闭门距之，曰：“今已昏暗，奸良不辨，有死而已，门不可开。
xìng nǎi huí cóng cháo mén ér rù
”兴乃回从朝门而入。
dàn ér zhào mǎn cōng jìn wèi èr děng
旦而召满聪，进位二等。
qǐ fú qián guī yǐ zhòng pàn gōng xiàn jīn chéng zhí tài shǒu rèn lán
乞伏干归以众叛，攻陷金城，执太守任兰。
lán lì sè zé qián guī yǐ bèi ēn wéi yì qián guī nù ér qiú zhī lán suì bù shí ér sǐ
兰厉色责干归以背恩违义，干归怒而囚之，兰遂不食而死。
hè lián bó bó qiǎn qí jiāng hú jīn zuǎn jiāng wàn yú qí gōng píng liáng
赫连勃勃遣其将胡金纂将万余骑攻平凉。
xìng rú èr chéng yīn jiù píng liáng zuǎn zhòng dà kuì shēng qín zuǎn
兴如贰城，因救平凉，纂众大溃，生擒纂。
bó bó qiǎn xiōng zi tí gōng xiàn dìng yáng zhí běi zhōng láng jiàng yáo guǎng dōu
勃勃遣兄子提攻陷定阳，执北中郎将姚广都。
xìng jiāng cáo chì cáo yún wáng sì fú děng gè jiāng shù qiān hù bì bó bó nèi xǐ xìng chù fú yú huáng shān zé chì yún yú chén cāng
兴将曹炽、曹云、王肆佛等各将数千户避勃勃内徙，兴处佛于湟山泽，炽、云于陈仓。
bó bó kòu lǒng yòu gōng bái yá bǎo pò zhī suì qù qīng shuǐ
勃勃寇陇右，攻白崖堡， 破之，遂趣清水。
lüè yáng tài shǒu yáo shòu dōu wěi shǒu bēn qín zhōu bó bó yòu shōu qí zhòng ér guī
略阳太守姚寿都委守奔秦州，勃勃又收其众而归。
xìng zì ān dìng zhuī zhī zhì shòu qú chuān bù jí ér hái
兴自安定追之， 至寿渠川，不及而还。
chū tiān shuǐ rén jiāng jì lǚ shì zhī pàn chén ā zhōu jiān zhà hǎo wèn rén zhī qīn qī
初，天水人姜纪，吕氏之叛臣，阿诌奸诈，好问人之亲戚。
xìng zi bì yǒu chǒng yú xìng jì suì qīng xīn fù zhī
兴子弼有宠于兴， 纪遂倾心附之。
bì shí wéi yōng zhōu cì shǐ zhèn ān dìng yǔ mì móu hái cháo lìng qīng xīn shì cháng shān gōng xiǎn shù dǎng zuǒ yòu
弼时为雍州刺史，镇安定，与密谋还朝，令倾心事常山公显，树党左右。
zhì shì xìng yǐ bì wèi shàng shū lìng shì zhōng dà jiàng jūn
至是，兴以弼为尚书令、侍中、大将军。
jì jū jiàng xiàng xū jīn yǐn nà shōu jié cháo shì shì qīng dōng gōng suì yǒu duó dí zhī móu yǐ
既居将相，虚襟引纳，收结朝士， 势倾东宫，遂有夺嫡之谋矣。
xìng yǐ bó bó qián guī zuò luàn xī běi nù tán méng xùn shàn bīng hé yòu chóu zī jiàng shuài zhī chén yù zhèn fǔ èr fāng
兴以勃勃、干归作乱西北，傉檀、蒙逊擅兵河右，畴咨将帅之臣，欲镇抚二方。
lǒng dōng tài shǒu guō bō yán yú xìng yuē lǐng běi èr zhōu zhèn hù jiē shù wàn ruò dé wén wǔ zhī cái yǐ suí fǔ zhī zú yǐ jìng sāi jiān lüè
陇东太守郭播言于兴曰：“岭北二州镇户皆数万，若得文武之才以绥抚之，足以靖塞奸略。
xìng yuē
”兴曰；
wú měi sī de lián pō li mù zhèn fǔ sì fāng shǐ biàn yì xíng shì
“吾每思得廉颇、李牧镇抚四方，使便宜行事。
rán rèn fēi qí rén héng zhì fù bài
然任非其人，恒致负败。
qīng shì jǔ zhī
卿试举之。
bō yuē qīng jié shàn fǔ biān zé píng lù zi wáng yuán shǐ
”播曰：“清洁善抚边，则平陆子王元始；
xióng wǔ duō qí lüè zé jiàn wēi wáng huàn
雄武多奇略，则建威王焕；
shǎng fá bì xíng lín dí bù gù zé fèn wǔ péng cì
赏罚必行，临敌不顾，则奋武彭蚝。
xìng yuē cì lìng xíng jìn zhǐ zé yǒu zhī fēi suí biān zhī cái yě
”兴曰：“蚝令行禁止则有之，非绥边之才也。
shǐ huàn nián shào wú wèi zhī qí wéi rén
始、焕年少，吾未知其为人。
bō yuē guǎng píng gōng bì cái jiān wén wǔ yi zhèn dū yī fāng yuàn bì xià yuǎn jiàn qián chē jìn wù hòu zhé
”播曰：“广平公弼才兼文武，宜镇督一方，愿陛下远鉴前车，近悟后辙。
xìng bù cóng yǐ qí tài cháng suǒ léng wèi tài wèi lǐng lǒng xī nèi shǐ suí yòu qián guī
”兴不从，以其太常索棱为太尉，领陇西内史， 绥诱干归。
zhèng jì jì měi qián guī gǎn ér guī zhī
政绩既美，干归感而归之。
tài shǐ lìng rèn yī yán yú xìng yuē bái qì chū yú běi fāng dōng xi jìng tiān wǔ bǎi lǐ dāng yǒu pò jūn liú xiě
太史令任猗言于兴曰：“白气出于北方，东西竟天五百里，当有破军流血。
qǐ fú qián guī qiǎn shǐ sòng suǒ lüè shǒu zǎi xiè zuì qǐng xiáng
”乞伏干归遣使送所掠守宰，谢罪请降。
xìng yǐ bó bó zhī nán quán yí xǔ zhī jiǎ gàn guī jí qí zi chì pán guān jué
兴以勃勃之难，权宜许之，假干归及其子炽磐官爵。
yáo xiáng shí zhèn xìng chéng wèi hè lián bó bó suǒ bī liáng jǐn wěi shǒu nán bēn dà sū
姚详时镇杏城，为赫连勃勃所逼，粮尽委守，南奔大苏。
bó bó shuǎ zhī zhòng sàn wèi bó bó suǒ zhí
勃勃耍之，众散，为勃勃所执。
shí qiǎn wèi dà jiàng jūn xiǎn yíng xiáng xiáng bài suì zhūn xìng chéng yīn lìng xiǎn dū du ān dìng lǐng běi èr zhèn shì
时遣卫大将军显迎详，详败，遂屯杏城，因令显都督安定岭北二镇事。
yǐng chuān tài shǒu yáo píng dōu zì xǔ chāng lái cháo yán yú xìng yuē liú yù gǎn huái jiān jì tún jù què pí yǒu rǎo biān zhī zhì yi qiǎn shāo zhī yǐ sàn qí zhòng móu
颍川太守姚平都自许昌来朝，言于兴曰：“刘裕敢怀奸计，屯聚芍陂，有扰边之志，宜遣烧之，以散其众谋。
xìng yuē yù zhī qīng ruò ān gǎn kuī wú jiāng yì
”兴曰：“裕之轻弱，安敢窥吾疆埸！
gǒu yǒu jiān xīn qí zài zǐ sūn hu
苟有奸心， 其在子孙乎！
zhào qí shàng shū yáng fú sōng wèi zhī yuē wú r bù zì zhī nǎi yǒu fēi fèn zhī yì
”召其尚书杨佛嵩谓之曰：“吴儿不自知，乃有非分之意。
dài zhì mèng dōng dāng qiǎn qīng lǜ jīng qí sān wàn fén qí jī jù
待至孟冬， 当遣卿率精骑三万焚其积聚。
sōng yuē bì xià ruò rèn chén yǐ cǐ yì zhě dāng cóng féi kǒu jì huái zhí qù shòu chūn jǔ dà zhòng yǐ zhūn chéng zòng qīng jì yǐ lüè yě shǐ huái nán xiāo tiáo bīng sù jù le zú lìng wú r fǔ yǎng huí huáng shén shuǎng fēi yuè
”嵩曰：“陛下若任臣以此役者，当从肥口济淮，直趣寿春，举大众以屯城，纵轻骑以掠野，使淮南萧条，兵粟俱了，足令吴儿俯仰回惶，神爽飞越。
xìng dà yuè
”兴大悦。
shí xī hú liáng guó r yú píng liáng zuò shòu zhǒng měi jiāng qī qiè rù zhǒng yǐn yàn jiǔ hān shēng líng chuáng ér gē
时西胡梁国儿于平凉作寿冢，每将妻妾入冢饮宴，酒酣，升灵床而歌。
shí rén huò jī zhī guó r bù yǐ wéi yì
时人或讥之，国儿不以为意。
qián hòu zhēng fá lǚ yǒu dà gōng xìng yǐ wéi zhèn běi jiāng jūn fēng píng yú nán nián bā shí yú nǎi sǐ
前后征伐，屡有大功，兴以为镇北将军，封平舆男，年八十余乃死。
shí kè xīng rù dōng jǐng suǒ zài dì zhèn qián hòu yī bǎi wǔ shí liù
时客星入东井，所在地震，前后一百五十六。
xìng gōng qīng kàng biǎo qǐng zuì xìng yuē zāi qiǎn zhī lái jiù zài yuán shǒu
兴公卿抗表请罪，兴曰：“灾谴之来，咎在元首；
jìn dài huò guī zuì sān gōng shén wú wèi yě
近代或归罪三公，甚无谓也。
gōng děng qí xī guān lǚ fù wèi
公等其悉冠履复位。
chóu chí gōng yáng shèng pàn qīn rǎo qí shān
仇池公杨盛叛，侵扰祁山。
qiǎn jiàn wēi zhào kūn lǜ qí wǔ qiān wèi qián fēng lì jié yáng bó shòu tǒng bù zú jì zhī qián jiāng jūn yáo huī zuǒ jiāng jūn yáo wén zōng rù zì jiù shǎn zhèn xi qín zhōu cì shǐ yáo sōng rù yáng tóu shǎn yòu wèi hú yì dù cóng yīn mì chū zì qiān chéng tǎo shèng
遣建威赵琨率骑五千为前锋，立节杨伯寿统步卒继之，前将军姚恢、左将军姚文宗入自鹫陕，镇西、秦州刺史姚嵩入羊头陕，右卫胡翼度从阴密出自汧城，讨盛。
xìng jiāng qīng jì wǔ qiān zì yōng fù zhī yǔ zhū jiāng jūn huì yú lǒng kǒu
兴将轻骑五千，自雍赴之，与诸将军会于陇口。
tiān shuǐ tài shǒu wáng sōng fèn yán yú sōng yuē xiān huáng shén lüè wú fāng wēi wǔ guān shì guàn jūn xú luò shēng měng yì jiān rén zuǒ mìng yīng fǔ zài rù chóu chí wú gōng ér hái
天水太守王松忿言于嵩曰：“先皇神略无方，威武冠世，冠军徐洛生猛毅兼人，佐命英辅，再入仇池，无功而还。
fēi yáng shèng zhì yǒng néng quán zhí shì dì shì rán yě
非杨盛智勇能全，直是地势然也。
jīn yǐ zhào kūn zhī zhòng shǐ jūn zhī wēi zhǔn zhī xiān cháo shí wèi jiàn chéng gōng
今以赵琨之众，使君之威，准之先朝，实未见成功。
shǐ jūn jù xī xíng biàn hé bù biǎo wén
使君具悉形便，何不表闻？
sōng bù cóng
”嵩不从。
shèng lǜ zhòng yǔ kūn xiāng chí bó shòu wèi nuò fú jìn kūn zhòng guǎ bù dí wèi shèng suǒ bài xìng zhǎn bó shòu ér hái
盛率众与琨相持，伯寿畏懦弗进，琨众寡不敌，为盛所败，兴斩伯寿而还。
sōng nǎi jù chén sōng fèn zhī yán xìng shàn zhī
嵩乃具陈松忿之言， 兴善之。
qián guī wèi qí xià rén suǒ shā zi chì pán xīn lì qún xià xián quàn xìng qǔ zhī
干归为其下人所杀，子炽磐新立，群下咸劝兴取之。
xìng yuē qián guī xiān yǐ fǎn shàn wú fāng dāng huái fǔ yīn sàng fá zhī fēi zhèn běn zhì yě
兴曰：“干归先已返善， 吾方当怀抚，因丧伐之，非朕本志也。
yǐ yáng fú sōng dū du lǐng běi tǎo lǔ zhū jūn shì ān yuǎn jiāng jūn yōng zhōu cì shǐ shuài lǐng běi jiàn bīng yǐ tǎo hè lián bó bó
以杨佛嵩都督岭北讨虏诸军事、安远将军、雍州刺史，率领北见兵以讨赫连勃勃。
sōng fā shù rì xìng wèi qún chén yuē fú sōng xiāo yǒng guǒ ruì měi lín dí duì kòu bù kě zhì yì wú cháng jié zhī pèi bīng bù guò wǔ qiān
嵩发数日，兴谓群臣曰：“佛嵩骁勇果锐，每临敌对寇，不可制抑，吾常节之， 配兵不过五千。
jīn zhòng lǚ jì duō yù zéi bì bài
今众旅既多，遇贼必败。
jīn qù yǐ yuǎn zhuī zhī wú jí wú shēn yōu zhī
今去已远，追之无及，吾深忧之。
qí xià xián yǐ wéi bù rán
”其下咸以为不然。
fú sōng guǒ wèi bó bó suǒ zhí jué kàng ér sǐ
佛嵩果为勃勃所执，绝亢而死。
xīng lì zhāo yí qí shì wèi huáng hòu
兴立昭仪齐氏为皇后。
yòu xià shū yǐ qí gù chéng xiàng yáo xù tài zǎi yáo shuò dé tài fù yáo mín dà sī mǎ yáo chóng sī tú yǐn wěi děng èr shí sì rén pèi xiǎng yú cháng miào
又下书以其故丞相姚绪、太宰姚硕德、太傅姚旻、大司马姚崇、司徒尹纬等二十四人配飨于苌庙。
xìng yǐ dà chén lǚ sàng lìng suǒ sī gèng xiáng lín fù zhī zhì
兴以大臣屡丧，令所司更详临赴之制。
suǒ sī bái xìng yī gù shì dōng táng fā āi
所司白兴，依故事东堂发哀。
xìng bù cóng měi dà chén sǐ jiē qīn lín zhī
兴不从，每大臣死，皆亲临之。
yáo wén zōng yǒu chǒng yú yáo hóng yáo bì shēn jí zhī wū wén zōng yǒu yuàn yán yǐ shì yù shǐ lián táo shēng wèi zhèng
姚文宗有宠于姚泓，姚弼深疾之，诬文宗有怨言，以侍御史廉桃生为证。
xìng nù cì wén zōng sǐ
兴怒， 赐文宗死。
shì hòu qún chén lěi zú mò gǎn yán bì zhī duǎn
是后群臣累足，莫敢言弼之短。
shí èr xiàn qiāng pàn xìng xìng qiǎn hòu jiāng jūn liǎn chéng zhèn jūn péng bái láng běi zhōng láng jiàng yáo luò dōu tǎo zhī
时贰县羌叛兴，兴遣后将军敛成、镇军彭白狼、北中郎将姚洛都讨之。
liǎn chéng wéi qiāng suǒ bài shén jù yì zhào xìng tài shǒu yáo mù guī zuì
敛成为羌所败，甚惧，诣赵兴太守姚穆归罪。
mù yù sòng shā zhī chéng nù bēn hè lián bó bó
穆欲送杀之，成怒，奔赫连勃勃。
xìng qiǎn yáo shào yǔ yáo bì lǜ jìn wèi zhū jūn zhèn fǔ lǐng běi
兴遣姚绍与姚弼率禁卫诸军镇抚岭北。
liáo dōng hóu mí jiě tíng de lǜ qí bù rén nán jū yīn mì jié lüè bǎi xìng
辽东侯弥姐亭地率其部人南居阴密，劫掠百姓。
bì shōu tíng de sòng zhī shā qí zhòng qī bǎi yú rén xǐ èr qiān yú hù yú zhèng chéng
弼收亭地送之，杀其众七百余人，徙二千余户于郑城。
bì chǒng ài fāng lóng suǒ yù shī xíng wú bù xìn nà
弼宠爱方隆，所欲施行，无不信纳。
nǎi yǐ bì rén yǐn chōng wèi jǐ shì huáng mén shì láng táng shèng wèi zhì shū shì yù shǐ zuǒ yòu jī shuǎ jiē qí dǎng rén jiàn yù guǎng shù zhǎo yá mí féng qí què
乃以嬖人尹冲为给事黄门侍郎，唐盛为治书侍御史，左右机耍，皆其党人，渐欲广树爪牙，弥缝其阙。
yòu pú yè liáng xǐ shì zhōng rèn qiān jīng zhào yǐn yǐn zhāo chéng jiān yán yú xìng yuē fù zǐ zhī jì rén hǎn de ér yán
右仆射梁喜、侍中任谦、京兆尹尹昭承间言于兴曰：“父子之际，人罕得而言。
rán jūn chén yì yóu fù zi chén děng lǐ bù róng mò
然君臣亦犹父子，臣等理不容默。
bìng hòu pǐ dí wèi shǐ bù qīng guó luàn jiā
并后匹嫡，未始不倾国乱家。
guǎng píng gōng bì jiān xiōng wú zhuàng qián yǒu líng duó zhī zhì bì xià chǒng zhī bù dào jiǎ qí wēi quán qīng xiǎn wú lài zhī xǐ mò bù lín còu qí cè
广平公弼奸凶无状，潜有陵夺之志，陛下宠之不道，假其威权，倾险无赖之徙，莫不鳞凑其侧。
shì xiàng fěng yì jiē yán bì xià yù yǒu fèi lì zhī zhì
市巷讽议，皆言陛下欲有废立之志。
chéng rú cǐ zhě chén děng yǒu sǐ ér yǐ bù gǎn fèng zhào
诚如此者，臣等有死而已，不敢奉诏。
xìng yuē ān yǒu cǐ hu
”兴曰：“安有此乎！
zhāo děng yuē ruò wú fèi lì zhī shì bì xià ài bì shì suǒ yǐ huò zhī yuàn qù qí zuǒ yòu jiǎn qí wēi quán
”昭等曰： “若无废立之事，陛下爱弼，适所以祸之，愿去其左右，减其威权。
fēi dàn bì yǒu tài shān zhī ān zōng miào shè jì yì yǒu pán shí zhī gù yǐ
非但弼有太山之安，宗庙社稷亦有磐石之固矣。
xìng mò rán
”兴默然。
xīng qǐn jí yāo zéi li hóng fǎn yú èr yuán èr yuán dǐ chóu cháng qǐ bīng yīng hóng
兴寝疾，妖贼李弘反于贰原，贰原氐仇常起兵应弘。
xìng yú jí tǎo zhī zhǎn cháng zhí hóng ér hái xǐ cháng bù rén wǔ bǎi yú hù yú xǔ chāng
兴舆疾讨之，斩常，执弘而还，徙常部人五百余户于许昌。
xìng jí dǔ qí tài zǐ hóng tún bīng yú dōng huá mén shì jí yú zī yì táng
兴疾笃，其太子泓屯兵于东华门，侍疾于谘议堂。
yáo bì qián móu wéi luàn zhāo jí shù qiān rén bèi jiǎ fú yú qí dì
姚弼潜谋为乱，招集数千人， 被甲伏于其第。
fǔ jūn yáo shào jí shì zhōng rèn qiān yòu pú yè liáng xǐ guàn jūn yáo zàn jīng zhào yǐn yǐn zhāo fǔ guó liǎn màn wéi bìng diǎn jìn bīng sù wèi yú nèi
抚军姚绍及侍中任谦、右仆射梁喜、冠军姚赞、京兆尹尹昭、辅国敛曼嵬并典禁兵，宿卫于内。
yáo yù qiǎn shǐ gào yáo yì yú pú bǎn bìng mì xìn zhū fān lùn bì nì zhuàng
姚裕遣使告姚懿于蒲坂，并密信诸籓，论弼逆状。
yì liú tì yǐ gào jiàng shì yuē shàng jīn qǐn jí chén zǐ suǒ yí guān lǚ bù zhěng
懿流涕以告将士曰：“上今寝疾，臣子所宜冠履不整。
ér guǎng píng gōng bì yōng bīng sī dì bù yǐ zhōng yú chǔ gōng zhèng shì gū xùn yì wáng shēn zhī rì
而广平公弼拥兵私第，不以忠于储宫，正是孤徇义亡身之日。
zhū jūn jiē zhōng liè zhī shì yì dāng tóng gū xùn sī jǔ yě
诸君皆忠烈之士，亦当同孤徇斯举也。
jiàng shì wú bù fèn nù rǎng mèi yuē wéi diàn xià suǒ wéi sǐ shēng bù gǎn èr
”将士无不奋怒攘袂曰：“惟殿下所为，死生不敢贰。
yú shì jǐn shè qiú xǐ sàn bù bó shù wàn pǐ yǐ cì qí jiàng shì jiàn yá shì zhòng jiāng fù cháng ān
”于是尽赦囚徙，散布帛数万匹以赐其将士，建牙誓众，将赴长安。
zhèn dōng yù zhōu mù yáo guāng qǐ bīng luò yáng píng xī yáo chén qǐ bīng yú yōng jiāng yǐ fù hóng zhī nán
镇东、豫州牧姚洸起兵洛阳，平西姚谌起兵于雍，将以赴泓之难。
xìng jí chōu cháo qí qún chén zhēng lǔ liú qiāng qì wèi xìng yuē bì xià qǐn jí shù xún nài hé hū yǒu sī shì
兴疾瘳，朝其群臣，征虏刘羌泣谓兴曰：“陛下寝疾数旬，奈何忽有斯事！
xìng yuē zhèn guò tíng wú xun shǐ zhū zǐ bù mù kuì yú sì hǎi
”兴曰：“朕过庭无训，使诸子不穆，愧于四海。
qīng děng gè chén suǒ huái yǐ ān shè jì
卿等各陈所怀，以安社稷。
yǐn zhāo yuē guǎng píng gōng bì shì chǒng bù qián zǔ bīng huái èr zì yi zhì zhī xíng shū yǐ míng diǎn xiàn
” 尹昭曰：“广平公弼恃宠不虔，阻兵怀贰，自宜置之刑书，以明典宪。
bì xià ruò hán rěn wèi biàn jiā fǎ zhě qiě kě xuē duó wēi quán shǐ sǎn jū fān guó yǐ shū kuī yú zhī huò quán tiān xìng zhī ēn
陛下若含忍未便加法者，且可削夺威权，使散居籓国，以纾窥窬之祸，全天性之恩。
xìng wèi liáng xǐ yuē qīng yǐ wéi hé rú
”兴谓梁喜曰：“卿以为何如？
xǐ yuē chén zhī yú jiàn rú zhāo suǒ chén
”喜曰：“臣之愚见，如昭所陈。
xìng yǐ bì cái jiān wén wǔ wèi rěn zhì fǎ miǎn qí shàng shū lìng yǐ jiāng jūn gōng jiù dì
”兴以弼才兼文武，未忍致法，免其尚书令，以将军、公就第。
yì děng wén xìng jí chōu gè bà bīng hái zhèn
懿等闻兴疾瘳，各罢兵还镇。
yì huī jí dì chén děng jiē kàng biǎo zuì bì qǐng zhì zhī xíng fǎ xìng fú xǔ
懿、恢及弟谌等皆抗表罪弼，请致之刑法，兴弗许。
shí wèi qiǎn shǐ pìn yú xìng qiě qǐng hūn
时魏遣使聘于兴，且请婚。
huì píng yáng tài shǒu yáo chéng dū lái cháo xìng wèi zhī yuē qīng jiǔ chù dōng fān yǔ wèi lín jiē yīng xī bǐ shì xíng
会平阳太守姚成都来朝，兴谓之曰：“卿久处东籓， 与魏邻接，应悉彼事形。
jīn lái qiú hūn wú yǐ xǔ zhī zhōng néng fēn zāi gòng huàn yuǎn xiāng jiē yuán yǐ bù
今来求婚，吾已许之，终能分灾共患，远相接援以不？
chéng dū yuē wèi zì chái bì kè jié yǐ lái róng jiǎ wèi zēng sǔn shī shì mǎ huán huán shī lǚ chōng shèng
” 成都曰：“魏自柴壁克捷已来，戎甲未曾损失，士马桓桓，师旅充盛。
jīn xiū hé qīn jiān hūn yīn zhī hǎo qǐ dàn fēn zāi gòng huàn ér yǐ shí yì yǒng ān zhī fú yě
今修和亲， 兼婚姻之好，岂但分灾共患而已，实亦永安之福也。
xìng dà yuè qiǎn qí lì bù láng yán kāng bào pìn bìng zhì fāng wù
”兴大悦，遣其吏部郎严康报聘，并致方物。
shí yáo yì yáo guāng yáo xuān yáo chén lái cháo shǐ yáo yù yán yú xìng yuē yì děng jīn xī zài wài yù yǒu suǒ chén
时姚懿、姚洸、姚宣、姚谌来朝，使姚裕言于兴曰：“懿等今悉在外，欲有所陈。
xìng yuē rǔ děng zhèng yù dào bì shì ěr wú yǐ zhī zhī
”兴曰：“汝等正欲道弼事耳，吾已知之。
yù yuē bì gǒu yǒu kě lùn bì xià suǒ yí chuí tīng
”裕曰：“弼苟有可论，陛下所宜垂听。
ruò yì děng yán wéi dà yì biàn dāng sì zhī xíng pì nài hé jù zhī
若懿等言违大义，便当肆之刑辟，奈何距之！
yú shì yǐn jiàn zī yì táng
”于是引见谘议堂。
xuān liú tì yuē xiān dì yǐ dà shèng qǐ jī bì xià yǐ shén wǔ dìng yè fāng lóng qī bǎi zhī zuò wèi wàn shì zhī měi ān kě shǐ bì móu qīng shè jì
宣流涕曰： “先帝以大圣起基，陛下以神武定业，方隆七百之祚，为万世之美，安可使弼谋倾社稷。
yi wěi zhī yǒu sī sù míng xíng xiàn
宜委之有司，肃明刑宪。
chén děng gǎn yǐ sǐ qǐng
臣等敢以死请。
xìng yuē wú zì chǔ zhī fēi rǔ děng suǒ yōu
”兴曰：“吾自处之，非汝等所忧。
xiān shì dà sī nóng dòu wēn sī xǐ zuǒ zhǎng shǐ wáng bì jiē yǒu mì biǎo quàn xīng fèi lì
” 先是，大司农窦温、司徙左长史王弼皆有密表，劝兴废立。
xìng suī bù cóng yì bù yǐ wèi zé
兴虽不从，亦不以为责。
fǔ jūn dōng cáo shǔ jiāng qiú shàng shū yuē guǎng píng gōng bì huái jiān jī nián móu huò yǒu suì qīng chǎn qún shù wèi zhī huà zú xìn chéng nì zhe qǔ chī róng yì
抚军东曹属姜虬上疏曰：“广平公弼怀奸积年，谋祸有岁，倾谄群竖为之画足，衅成逆著，取嗤戎裔。
wén wáng zhī huà xíng yú guǎ qī
文王之化，刑于寡妻；
shèng cháo zhī luàn qǐ zì ài zi
圣朝之乱，起自爱子。
jīn suī yù hán rěn qí xiá yǎn bì qí zuì ér nì dǎng yóu fán shān huò bù yǐ bì zhī luàn xīn qí kě gé yé
今虽欲含忍其瑕， 掩蔽其罪，而逆党犹繁，扇惑不已，弼之乱心其可革耶！
yi chì sàn xiōng tú yǐ jué huò shǐ
宜斥散凶徒，以绝祸始。
xìng yǐ qiú biǎo shì liáng xǐ yuē tiān xià zhī rén mò bù yǐ wú r wèi kǒu shí jiāng hé yǐ chù zhī
” 兴以虬表示梁喜曰：“天下之人莫不以吾儿为口实，将何以处之？
xǐ yuē xìn rú qiú yán bì xià yi zǎo cái jué
”喜曰：“信如虬言，陛下宜早裁决。
xìng mò rán
”兴默然。
tài zǐ zhān shì wáng zhōu yì xū jīn yǐn shì shù dǎng dōng gōng bì è zhī měi guī xiàn hài zhōu
太子詹事王周亦虚襟引士，树党东宫，弼恶之，每规陷害周。
zhōu kàng zhì què rán bù wèi zhī qū
周抗志确然，不为之屈。
xìng jiā qí shǒu zhèng yǐ zhōu wèi zhōng shū jiān
兴嘉其守正，以周为中书监。
xìng rú sān yuán gù wèi qún chén yuē gǔ rén yǒu yán guān dōng chū xiàng guān xī chū jiàng sān qín ráo jùn yì rǔ yǐng duō qí shì
兴如三原，顾谓群臣曰：“古人有言，关东出相，关西出将，三秦饶俊异，汝颍多奇士。
wú yìng tiān míng mìng kuà jù zhōng yuán zì liú shā yǐ dōng huái hàn yǐ běi wèi cháng bù qīng jǐ zhāo qiú jì kuāng bù dǎi
吾应天明命，跨据中原，自流沙已东，淮、汉已北，未尝不倾己招求， 冀匡不逮。
rán míng bù zhào xià fú gǎn xuán yú
然明不照下，弗感悬鱼。
zhì yú zhì xiào yī guān xíng zhe yī shàn wú lì jí ér jìn zhī bù shǐ yǒu hòu mén zhī tàn
至于智效一官，行著一善，吾历级而进之，不使有后门之叹。
qīng děng yí míng yáng zè lòu zhù wú jǔ zhī
卿等宜明扬仄陋，助吾举之。
liáng xǐ duì yuē fèng zhǐ qiú xián fú céng xiū juàn wèi jiàn rú liàng dà cái wáng zuǒ zhī qì kě wèi shì zhī fá xián
”梁喜对曰：“奉旨求贤，弗曾休倦， 未见儒亮大才王佐之器，可谓世之乏贤。
xìng yuē zì gǔ bà wáng zhī qǐ yě mò bù jiāng zé hán wú xiāng jiān xiāo shān zhōng bù cǎi jiāng yú wǎng xián qiú xiāng yú hòu zhé
”兴曰：“自古霸王之起也，莫不将则韩、 吴，相兼萧、邓，终不采将于往贤，求相于后哲。
qīng zì shí bá bù míng qiú zhī bù zhì nài hé hòu wū sì hǎi hu
卿自识拔不明，求之不至，奈何厚诬四海乎！
qún chén xián yuè
”群臣咸悦。
jìn jīng zhōu cì shǐ sī mǎ xiū zhī jù jiāng líng yōng zhōu cì shǐ lǔ zōng zhī jù xiāng yáng yǔ liú yù xiāng gōng qiǎn shǐ qiú yuán
晋荆州刺史司马休之据江陵，雍州刺史鲁宗之据襄阳，与刘裕相攻，遣使求援。
xìng qiǎn yáo chéng wáng sī mǎ guó fán lǜ qí bā qiān fù zhī
兴遣姚成王、司马国璠率骑八千赴之。
bì hèn yáo xuān zhī huǐ jǐ suì zèn xuān yú xìng
弼恨姚宣之毁己，遂谮宣于兴。
huì xuān sī mǎ quán pī zhì cháng ān xìng zé pī yǐ wú kuāng fǔ zhī yì jiāng lù zhī
会宣司马权丕至长安，兴责丕以无匡辅之益， 将戮之。
pī xìng qīng qiǎo yīn wū xuān zuì zhuàng
丕性倾巧，因诬宣罪状。
xìng dà nù suì shōu xuān yú xìng chéng xià yù ér shǐ bì jiāng sān wàn rén zhèn qín zhōu
兴大怒，遂收宣于杏城，下狱，而使弼将三万人镇秦州。
yǐn zhāo yán yú xìng yuē guǎng píng gōng yǔ huáng tài zǐ bù píng wò qiáng bīng yú wài bì xià yī dàn bù huì kǒng shè jì bì wēi
尹昭言于兴曰：“广平公与皇太子不平，握强兵于外，陛下一旦不讳，恐社稷必危。
xiǎo bù rěn yǐ zhì dà luàn zhě bì xià zhī wèi yě
小不忍以致大乱者，陛下之谓也。
xìng fú nà
”兴弗纳。
hè lián bó bó gōng xìng chéng xìng yòu qiǎn bì jiù zhī zhì guān quán ér xìng chéng xiàn
赫连勃勃攻杏城，兴又遣弼救之，至冠泉而杏城陷。
xìng rú běi dì bì cì yú sān shù qiǎn bì jí liǎn màn wéi xiàng xīn píng xìng hái zhǎng ān
兴如北地，弼次于三树，遣弼及敛曼嵬向新平，兴还长安。
yáo chéng wáng zhì yú nán yáng sī mǎ xiū zhī děng wéi liú yù suǒ bài yǐn guī
姚成王至于南阳，司马休之等为刘裕所败，引归。
xiū zhī zōng zhī děng suì yǔ qiáo wáng wén sī xīn cài wáng dào cì níng shuò jiāng jūn liáng zhōu cì shǐ mǎ jìng fǔ guó jiāng jūn jìng líng tài shǒu lǔ guǐ níng shuò jiāng jūn nán yáng tài shǒu lǔ fàn bēn yú xìng
休之、宗之等遂与谯王文思， 新蔡王道赐，宁朔将军、梁州刺史马敬，辅国将军、竟陵太守鲁轨，宁朔将军、南阳太守鲁范奔于兴。
bó bó qiǎn qí jiāng hè lián jiàn lǜ zhòng kòu èr xiàn shù qiān jì rù píng liáng
勃勃遣其将赫连建率众寇贰县，数千骑入平凉。
yáo huī yǔ jiàn zhàn yú wǔ jǐng píng liáng tài shǒu yáo xìng dōu wèi jiàn suǒ huò suì rù xīn píng
姚恢与建战于五井，平凉太守姚兴都为建所获，遂入新平。
yáo bì tǎo zhī zhàn yú lóng wěi bǎo dà pò zhī qín jiàn sòng yú cháng ān
姚弼讨之，战于龙尾堡，大破之，擒建，送于长安。
chū bó bó gōng péng shuāng fāng yú shí bǎo fāng lì zhàn jù shǒu jī nián bù néng kè
初，勃勃攻彭双方于石堡，方力战距守，积年不能克。
zhì shì wén jiàn bài yǐn guī
至是，闻建败，引归。
xiū zhī děng zhì cháng ān xìng wèi zhī yuē liú yù chóng fèng jìn dì qǐ biàn yǒu quē hu
休之等至长安，兴谓之曰：“刘裕崇奉晋帝，岂便有阙乎？
xiū zhī yuē chén qián xià dū láng yá wáng dé wén qì wèi chén yuē liú yù gòng yù zhǔ shàng kè bó qí shēn
”休之曰：“臣前下都，琅邪王德文泣谓臣曰：‘刘裕供御主上，克薄奇深。
yǐ shì shì tuī zhī shè jì zhī yōu fāng wèi kě cè
’以事势推之，社稷之忧方未可测。
xìng jiāng yǐ xiū zhī wèi jīng zhōu cì shǐ rèn yǐ dōng nán zhī shì
”兴将以休之为荆州刺史，任以东南之事。
xiū zhī gù cí qǐng yǔ lǔ zōng zhī děng rǎo dòng xiāng yáng huái hàn
休之固辞，请与鲁宗之等扰动襄阳、淮、汉。
nǎi yǐ xiū zhī wèi zhèn nán jiāng jūn yáng zhōu cì shǐ zōng zhī děng bìng yǒu bài shòu
乃以休之为镇南将军、扬州刺史，宗之等并有拜授。
xiū zhī jiāng xíng shì yù shǐ táng shèng yán yú xìng yuē fú mìng suǒ jì sī mǎ shì yīng fù hé luò
休之将行， 侍御史唐盛言于兴曰：“符命所记，司马氏应复河、洛。
xiū zhī jì dé zhuó lín nán xiáng kǒng fēi fù chí zhōng zhī wù kě yǐ chóng lǐ bù yí fàng zhī
休之既得濯鳞南翔，恐非复池中之物，可以崇礼，不宜放之。
xìng yuē sī mǎ shì tuō rú suǒ jì liú zhī shì zú wéi huàn
”兴曰：“司马氏脱如所记，留之适足为患。
suì qiǎn zhī
” 遂遣之。
yáng wǔ ān xiāng hóu kāng huàn qū lüè bái lù yuán shì hú shù bǎi jiā bēn shàng luò tài shǒu sòng lín jù zhī
扬武、安乡侯康宦驱略白鹿原氏胡数百家奔上洛，太守宋林距之。
shāng luò rén huáng jīn děng qǐ yì bīng yǐ jǐ huàn huàn nǎi lǜ zhòng guī zuì
商洛人黄金等起义兵以掎宦，宦乃率众归罪。
xìng shè zhī fù qí jué wèi
兴赦之，复其爵位。
shí bái hóng guàn rì yǒu shù rén yán yú xìng yuē jiāng yǒu bù xiáng zhī shì zhōng dāng zì xiāo
时白虹贯日，有术人言于兴曰：“将有不祥之事，终当自消。
shí xīng yào dòng yáo bì chēng jí bù cháo jí bīng yú dì
”时兴药动，姚弼称疾不朝，集兵于第。
xìng wén zhī nù shén shōu qí dǎng diàn zhōng shì yù shǐ táng shèng sūn xuán děng shā zhī
兴闻之怒甚，收其党殿中侍御史唐盛、孙玄等杀之。
hóng yán yú xìng yuē chén chéng bù xiào bù néng xùn xié yú dì zhì bì gòu zào shì fēi yǎng cán tiān rì bì xià ruò yǐ chén wèi shè jì zhī yōu chú chén ér guó níng yì jiā zhī fú yě
泓言于兴曰：“臣诚不肖，不能训谐于弟，致弼构造是非，仰惭天日，陛下若以臣为社稷之忧，除臣而国宁，亦家之福也。
ruò chuí tiān xìng zhī ēn bù rěn jiā chén xíng lù zhě qǐ tīng chén shǒu fān
若垂天性之恩，不忍加臣刑戮者，乞听臣守籓。
xìng cǎn rán gǎi róng zhào yáo zàn liáng xǐ yǐn zhāo liǎn màn wéi yú zī yì táng mì móu shōu bì
” 兴惨然改容，召姚赞、梁喜、尹昭、敛曼嵬于谘议堂，密谋收弼。
shí yáo shào tún bīng yōng chéng chí qiǎn gào zhī shù rì bù jué
时姚绍屯兵雍城， 驰遣告之，数日不决。
bì dǎng xiōng jù
弼党凶惧。
xìng lǜ qí wèi biàn nǎi shōu bì qiú zhī zhōng cáo qióng zé dǎng yǔ jiāng shā zhī
兴虑其为变，乃收弼，囚之中曹，穷责党与，将杀之。
hóng liú tì gù qǐng zhī nǎi zhǐ
泓流涕固请之，乃止。
xìng wèi liáng xǐ yuē hóng tiān xīn píng hé xìng shǎo cāi jì bì néng róng yǎng qún xián bǎo quán wú zǐ
兴谓梁喜曰：“泓天心平和，性少猜忌，必能容养群贤，保全吾子。
yú shì jiē shè bì dǎng
”于是皆赦弼党。
líng tái lìng zhāng quán yòu yán yú xìng yuē yíng huò rù dōng jǐng xún jì ér fǎn wèi yú yuè fù lái shǒu xīn
灵台令张泉又言于兴曰：“荧惑入东井，旬纪而返，未余月，复来守心。
wáng zhě è zhī yí xiū rén xū jǐ yǐ dá tiān qiǎn
王者恶之，宜修仁虚己，以答天谴。
xìng nà zhī
”兴纳之。
zhēng dàn xīng cháo qún chén yú tài jí qián diàn shā mén hè sēng tòng qì bù néng zì shèng zhòng xián guài yān
正旦，兴朝群臣于太极前殿，沙门贺僧恸泣不能自胜，众咸怪焉。
hè sēng zhě mò zhī qí suǒ cóng lái yě yán shì jiē yǒu xiào yàn xìng shén shén lǐ zhī cháng yǔ yǐn shì shù rén yù yú yàn huì
贺僧者，莫知其所从来也，言事皆有效验，兴甚神礼之，常与隐士数人预于宴会。
xìng rú huá yīn yǐ hóng jiān guó rù jū xī gōng
兴如华阴，以泓监国，入居西宫。
yīn jí dǔ hái cháng ān
因疾笃，还长安。
hóng yù chū yíng qí gōng chén yuē jīn zhǔ shàng jí dǔ jiān chén zài cè guǎng píng gōng měi xī yǐ fēi cháng biàn gǔ nán cè
泓欲出迎，其宫臣曰： “今主上疾笃，奸臣在侧，广平公每希𫖮非常，变故难测。
jīn diàn xià ruò chū jìn zé bù de jiàn zhǔ shàng tuì zé yǒu bì děng zhī huò ān suǒ guī hu
今殿下若出，进则不得见主上，退则有弼等之祸，安所归乎！
zì yi shēn yì qíng lǐ yǐ níng zōng shè
自宜深抑情礼，以宁宗社。
hóng cóng zhī nǎi bài yíng yú huáng lóng mén zūn xià
”泓从之，乃拜迎于黄龙门樽下。
bì dǎng jiàn xìng shēng yú xián huái wēi jù
弼党见兴升舆，咸怀危惧。
yǐn chōng děng xiān móu yù yīn hóng chū yíng hài zhī shàng shū yáo shā mí yuē ruò tài zǐ yǒu bèi bù lái yíng shì dāng fèng shèng yú zhí qù gōng dì
尹冲等先谋欲因泓出迎害之，尚书姚沙弥曰：“若太子有备，不来迎侍，当奉乘舆直趣公第。
sù wèi zhě wén shàng zài cǐ zì dāng lái bēn shuí yǔ tài zǐ shǒu hu
宿卫者闻上在此，自当来奔，谁与太子守乎！
wú děng yǐ guǎng píng gōng zhī gù xiàn shēn nì jié
吾等以广平公之故，陷身逆节。
jīn yǐ shèng yú nán xìng zì dāng shì zhàng yì zhī lǐ fěi dàn jiù guǎng píng zhī huò zú kě yǐ shēn xuě qián qiān
今以乘舆南幸，自当是杖义之理，匪但救广平之祸，足可以申雪前愆。
chōng děng bù cóng yù suí xīng rù diàn zhōng zuò luàn fù wèi zhī xìng zhī cún wáng yí ér bù fā
”冲等不从，欲随兴入殿中作乱，复未知兴之存亡，疑而不发。
xìng mìng hóng lù shàng shū shì shǐ yáo shào hú yì dù diǎn bīng jìn zhōng fáng zhì nèi wài qiǎn liǎn màn wéi shōu bì dì zhōng jiǎ zhàng nèi zhī wǔ kù
兴命泓录尚书事，使姚绍、胡翼度典兵禁中，防制内外，遣敛曼嵬收弼第中甲杖，内之武库。
xìng jí zhuǎn dǔ xìng mèi wěi nán ān cháng gōng zhǔ wèn jí bù yīng
兴疾转笃，兴妹伪南安长公主问疾，不应。
xìng shǎo zǐ gēng r chū gào qí xiōng yīn yuē shàng yǐ bēng yǐ yi sù jué jì
兴少子耕儿出告其兄愔曰：“上已崩矣，宜速决计。
yú shì yīn yǔ qí shǔ lǜ jiá shì gōng duān mén diàn zhōng shàng jiāng jūn liǎn màn wéi lè bīng jù zhàn yòu wèi hú yì dù lǜ jìn bīng bì sì mén
”于是愔与其属率甲士攻端门，殿中上将军敛曼嵬勒兵距战，右卫胡翼度率禁兵闭四门。
yīn děng qiǎn zhuàng shì dēng mén yuán wū ér rù jí yú mǎ dào
愔等遣壮士登门，缘屋而入，及于马道。
hóng shí shì jí yú zī yì táng qiǎn liǎn màn wéi lǜ diàn zhōng bīng dēng wǔ kù jù zhàn tài zǐ yòu wèi lǜ yáo hé dōu lǜ dōng gōng bīng rù zhūn mǎ dào nán
泓时侍疾于谘议堂，遣敛曼嵬率殿中兵登武库距战，太子右卫率姚和都率东宫兵入屯马道南。
yīn děng jì bù dé jìn suì shāo duān mén
愔等既不得进，遂烧端门。
xìng lì jí lín qián diàn cì bì sǐ
兴力疾临前殿，赐弼死。
jìn bīng jiàn xìng xǐ yuè guàn jiǎ fù zéi zéi zhòng hài rǎo
禁兵见兴，喜跃，贯甲赴贼，贼众骇扰。
hé dōu lēi dōng gōng bīng zì hòu jī zhī yīn děng bēn kuì táo yú lí shān yīn dǎng lǚ lóng bēn yōng yǐn chōng děng bēn yú jīng shī
和都勒东宫兵自后击之，愔等奔溃，逃于骊山，愔党吕隆奔雍，尹冲等奔于京师。
xìng yǐn shào jí zàn liáng xǐ yǐn zhāo liǎn màn wéi rù nèi qǐn shòu yí fǔ zhèng
兴引绍及赞、梁喜、尹昭、敛曼嵬入内寝，受遗辅政。
yì xī shí èr nián xìng sǐ shí nián wǔ shí yī zài wèi èr shí èr nián
义熙十二年，兴死， 时年五十一，在位二十二年。
wěi shì wén huán huáng dì miào hào gāo zǔ mù yuē ǒu líng
伪谥文桓皇帝，庙号高祖，墓曰偶陵。
yǐn wěi zì jǐng liàng tiān shuǐ rén yě
尹纬，字景亮，天水人也。
shǎo yǒu dà zhì bù yíng chǎn yè
少有大志，不营产业。
shēn cháng bā chǐ yāo dài shí wéi kuí wú yǒu shuǎng qì
身长八尺，腰带十围，魁梧有爽气。
měi lǎn shū chuán zhì zǎi xiàng lì xūn zhī jì cháng chuò shū ér tàn
每览书传至宰相立勋之际，常辍书而叹。
fú jiān yǐ yǐn chì zhī jiàng yáo xiāng zhū yǐn jiē jìn gù bù shì
苻坚以尹赤之降姚襄，诸尹皆禁锢不仕。
wěi wǎn nǎi wèi lì bù lìng shǐ fēng zhì háo mài láng jiē dàn zhī
纬晚乃为吏部令史，风志豪迈，郎皆惮之。
jiān mò nián yāo xīng jiàn yú dōng jǐng wěi zhī jiān jiāng miè xǐ shén xiàng tiān zài bài jì ér liú tì cháng tàn
坚末年，祅星见于东井，纬知坚将灭，喜甚，向天再拜，既而流涕长叹。
yǒu rén lüè yáng huán shi guài ér wèn zhī wěi yuē tiān shí rú cǐ zhèng shì bà wáng lóng fēi zhī qiū wú tú zhàng cè zhī rì
友人略阳桓识怪而问之，纬曰：“天时如此，正是霸王龙飞之秋，吾徒杖策之日。
rán zhī jǐ nán zāo kǒng bù dé zhǎn wú cái zhì shì yǐ xīn jù jiāo huái
然知己难遭，恐不得展吾才志，是以欣惧交怀。
jí yáo cháng bēn mǎ mù wěi yǔ yǐn xiáng páng yǎn děng shān dòng qún háo tuī cháng wèi méng zhǔ suì wèi zuǒ mìng yuán gōng
及姚苌奔马牧，纬与尹详、庞演等扇动群豪，推苌为盟主，遂为佐命元功。
cháng jì bài fú jiān qiǎn wěi shuō jiān qiú shàn dài zhī shì
苌既败苻坚，遣纬说坚，求禅代之事。
jiān wèn wěi yuē qīng yú zhèn hé guān
坚问纬曰：“卿于朕何官？
wěi yuē shàng shū lìng shǐ
”纬曰：“尚书令史。
jiān tàn yuē zǎi xiàng zhī cái yě wáng jǐng lüè zhī chóu
”坚叹曰：“宰相之才也，王景略之俦。
ér zhèn bù zhī qīng wáng yě bù yì yi hu
而朕不知卿，亡也不亦宜乎！
wěi xìng gāng jiǎn qīng liàng mù zhāng zi bù zhī wéi rén
纬性刚简清亮，慕张子布之为人。
féng yì duàn kēng xìng qīng qiǎo cháng ài qí bó shí yǐn wèi shì zhōng
冯翊段铿性倾巧，苌爱其博识，引为侍中。
wěi gù jiàn yǐ wéi bù kě cháng bù cóng
纬固谏以为不可，苌不从。
wěi lǚ zhòng zhōng rǔ kēng kēng xīn bù píng zhī
纬屡众中辱铿，铿心不平之。
cháng wén ér wèi wěi yuē qīng xìng bù hào xué hé wéi zēng xué zhě
苌闻而谓纬曰：“卿性不好学，何为憎学者？
wěi yuē chén bù zēng xué zēng kēng bù zhèng ěr
”纬曰：“臣不憎学，憎铿不正耳。
cháng yīn yuē qīng hǎo bù zì zhī měi bǐ xiāo hé zhēn hé rú yě
”苌因曰：“卿好不自知， 每比萧何，真何如也？
wěi yuē hàn zǔ yǔ xiāo hé jù qǐ bù yī shì yǐ xiāng guì
”纬曰：“汉祖与萧何俱起布衣，是以相贵。
bì xià qǐ guì zhōng shì yǐ jiàn chén
陛下起贵中， 是以贱臣。
cháng yuē qīng shí bù jí hú wéi bù yě
”苌曰：“卿实不及，胡为不也？
wěi yuē bì xià hé rú hàn zǔ
”纬曰：“陛下何如汉祖？
cháng yuē zhèn shí bù rú hàn zǔ qīng yuǎn xiāo hé gù bù rú shén yě
”苌曰： “朕实不如汉祖，卿远萧何，故不如甚也。
wěi yuē hàn zǔ suǒ yǐ shèng bì xià zhě yǐ néng yuǎn duàn kēng zhī tú gù ěr
”纬曰：“汉祖所以胜陛下者，以能远段铿之徒故耳。
cháng mò rán nǎi chū kēng wèi běi dì tài shǒu
”苌默然，乃出铿为北地太守。
cháng sǐ wěi yǔ yáo xìng miè fú dēng chéng xìng zhī yè jiē wěi zhī lì yě
苌死，纬与姚兴灭苻登，成兴之业，皆纬之力也。
lì fǔ guó jiāng jūn sī lì xiào wèi shàng shū zuǒ yòu pú yè qīng hé hóu
历辅国将军、司隶校尉、尚书左右仆射、清河侯。
wěi yǒu rén lǒng xī niú shòu lǜ hàn zhōng liú rén guī xīng wèi wěi yuē zú xià píng shēng zì wèi shí míng yě cái zú yǐ lì gōng lì shì
纬友人陇西牛寿率汉中流人归兴，谓纬曰：“足下平生自谓：‘时明也，才足以立功立事；
dào xiāo yě zé zhuī èr shū zhū yún fā qí kuáng zhí bù néng rú hú guǎng zhī tú wū lóng suí sú
道消也，则追二疏、朱云，发其狂直，不能如胡广之徒洿隆随俗。
jīn yù qí shí yǐ zhèng shì chuí míng zhú sù zhī rì kě bù miǎn yú
’ 今遇其时矣，正是垂名竹素之日，可不勉欤！
wěi yuē wú zhī suǒ shù jī rú shì dàn wèi néng wěi zǎi héng yú yí wú shí hán xìn yú jī lǚ yǐ sī wèi kuì ěr
”纬曰：“吾之所庶几如是，但未能委宰衡于夷吾，识韩信于羁旅，以斯为愧耳。
lì gōng lì shì qiè wèi wèi fù xī yán
立功立事，窃谓未负昔言。
xìng wén ér wèi wěi yuē jūn zhī yǔ shòu yán yě hé qí dàn zāi
”兴闻而谓纬曰：“君之与寿言也，何其诞哉！
lì gōng lì shì zì wèi hé rú gǔ rén
立功立事，自谓何如古人？
wěi yuē chén shí wèi kuì gǔ rén
”纬曰：“臣实未愧古人。
hé zé
为什么呢？
yù shí lái zhī yùn zé fǔ yì tài zǔ jiàn bā bǎi zhī jī
遇时来之运，则辅翼太祖，建八百之基。
jí bì xià lóng fēi zhī shǐ jiǎn miè fú dēng dàng qīng qín yōng shēng jí duān yòu sǐ xiǎng miào tíng gǔ zhī jūn zǐ zhèng dāng ěr ěr
及陛下龙飞之始，翦灭苻登，荡清秦、雍，生极端右，死飨庙庭，古之君子，正当尔耳。
xìng dà yuè
”兴大悦。
jí sǐ xìng shén dào zhī zèng sī xǐ shì yuē zhōng chéng hóu
及死， 兴甚悼之，赠司徙，谥曰忠成侯。