晋书 · 房玄龄 · Chapter 12 of 130

志·第二章

PinyinModern Translation
Size

rì wèi tài yáng zhī jīng zhǔ shēng ēn dé rén jūn zhī xiàng yě

日为太阳之精,主生恩德,人君之象也。

rén jūn yǒu xiá bì lù qí tè yǐ gào shì yān

人君有瑕,必露其慝以告示焉。

gù rì yuè xíng yǒu dào zhī guó zé guāng míng rén jūn jí chāng bǎi xìng ān níng

故日月行有道之国则光明,人君吉昌,百姓安宁。

rén jūn chéng tǔ ér wáng qí zhèng tài píng zé rì wǔ sè wú zhǔ

人君乘土而王,其政太平,则日五色无主。

rì biàn sè yǒu jūn jūn pò

日变色,有军,军破;

wú jūn sàng hòu wáng

无军,丧侯王。

qí jūn wú dé qí chén luàn guó zé rì chì wú guāng

其君无德,其臣乱国,则日赤无光。

rì shī sè suǒ lín zhī guó bù chāng

日失色,所临之国不昌。

rì zhòu hūn xíng rén wú yǐng dào mù bù zhǐ zhě shàng xíng jí xià bù liáo shēng bù qù yī nián yǒu dà shuǐ

日昼昏,行人无影,到暮不止者,上刑急,下不聊生,不去一年有大水。

rì zhòu hūn wū niǎo qún míng guó shī zhèng

日昼昏,乌鸟群鸣,国失政。

rì zhōng wū jiàn zhǔ bù míng wéi zhèng luàn guó yǒu bái yī huì jiāng jūn chū jīng qí jǔ

日中乌见,主不明,为政乱,国有白衣会,将军出,旌旗举。

rì zhōng yǒu hēi zǐ hēi qì hēi yún zhà sān zhà wǔ chén fèi qí zhǔ

日中有黑子、黑气、黑云,乍三乍五,臣废其主。

rì shí yīn qīn yáng chén yǎn jūn zhī xiàng yǒu wáng guó

日蚀,阴侵阳,臣掩君之象,有亡国。

yuè wèi tài yīn zhī jīng yǐ zhī pèi rì nǚ zhǔ zhī xiàng

月为太阴之精,以之配日,女主之象;

yǐ zhī bǐ dé xíng fá zhī yì

以之比德,刑罚之义;

liè zhī cháo tíng zhū hóu dà chén zhī lèi

列之朝廷,诸侯大臣之类。

gù jūn míng zé yuè xíng yī dù

故君明,则月行依度;

chén zhí quán zé yuè xíng shī dào

臣执权,则月行失道;

dà chén yòng shì bīng xíng shī lǐ zé yuè xíng zhà nán zhà běi

大臣用事,兵刑失理,则月行乍南乍北;

nǚ zhǔ wài qī shàn quán zé huò jìn huò tuì

女主外戚擅权,则或进或退。

yuè biàn sè jiāng yǒu yāng

月变色,将有殃。

yuè zhòu míng jiān xié bìng zuò jūn chén zhēng míng nǚ zhǔ shī xíng yīn guó bīng qiáng zhōng guó jī tiān xià móu jiàn

月昼明,奸邪并作,君臣争明,女主失行,阴国兵强,中国饥,天下谋僭。

shù yuè zhòng jiàn guó yǐ luàn wáng

数月重见,国以乱亡。

suì xīng yuē dōng fāng chūn mù yú rén wǔ cháng rén yě

岁星曰东方春木,于人,五常,仁也;

wǔ shì mào yě

五事,貌也。

rén kuī mào shī nì chūn lìng shāng mù qì zé fá jiàn suì xīng

仁亏貌失,逆春令,伤木气,则罚见岁星。

suì xīng yíng suō yǐ qí shě mìng guó

岁星盈缩,以其舍命国。

qí suǒ jū jiǔ qí guó yǒu dé hòu wǔ gǔ fēng chāng bù kě fá

其所居久,其国有德厚,五谷丰昌,不可伐。

qí duì wèi chōng suì nǎi yǒu yāng

与岁星相对的位置是冲位,这一年就会有灾祸。

suì xīng ān jìng zhōng dù jí

岁星安静中度,吉。

yíng suō shī cì qí guó yǒu yōu bù kě jǔ shì yòng bīng

盈缩失次,其国有忧,不可举事用兵。

yòu yuē rén zhǔ zhī xiàng yě sè yù míng guāng sè rùn zé dé hé tóng

又曰,人主之象也,色欲明,光色润泽,德合同。

yòu yuē jìn tuì rú dù jiān xié xi

又曰,进退如度,奸邪息;

biàn sè luàn xíng zhǔ wú fú

变色乱行,主无福。

yòu zhǔ fú zhǔ dà sī nóng zhǔ qí wú zhǔ sī tiān xià zhū hóu rén jūn zhī guò zhǔ suì wǔ gǔ

又主福,主大司农,主齐吴,主司天下诸侯人君之过,主岁五谷。

chì ér jiǎo qí guó chāng

赤而角,其国昌;

chì huáng ér chén qí yě dà ráng

赤黄而沈,其野大穰。

yíng huò yuē nán fāng xià huǒ lǐ yě shì yě

荧惑曰南方夏火,礼也,视也。

lǐ kuī shì shī nì xià lìng shāng huǒ qì fá jiàn yíng huò

礼亏视失,逆夏令,伤火气,罚见荧惑。

yíng huò fǎ shǐ xíng wú cháng chū zé yǒu bīng rù zé bīng sàn

荧惑法使行无常,出则有兵,入则兵散。

yǐ shě mìng guó wéi luàn wèi zéi wèi jí wèi sàng wèi jī wèi bīng suǒ jū guó shòu yāng

以舍命国,为乱为贼,为疾为丧,为饥为兵,所居国受殃。

huán rào gōu yǐ máng jiǎo dòng yáo biàn sè zhà qián zhà hòu zhà zuǒ zhà yòu qí wèi yāng yù shén

环绕钩已,芒角动摇,变色,乍前乍后,乍左乍右,其为殃愈甚。

qí nán zhàng fū běi nǚ zǐ sàng

其南丈夫、北女子丧。

zhōu xuán zhǐ xī nǎi wèi sǐ sàng

周旋止息,乃为死丧;

kòu luàn qí yě wáng dì

寇乱其野,亡地。

qí shī xíng ér sù bīng jù qí xià shùn zhī zhàn shèng

其失行而速,兵聚其下,顺之战胜。

yòu yuē yíng huò zhǔ dà hóng lú zhǔ sǐ sàng zhǔ sī kōng

又曰,荧惑主大鸿胪,主死丧,主司空。

yòu wèi sī mǎ zhǔ chu wú yuè yǐ nán

又为司马,主楚吴越以南;

yòu sī tiān xià qún chén zhī guò sī jiāo shē wáng luàn yāo niè zhǔ suì chéng bài

又司天下群臣之过,司骄奢亡乱妖孽,主岁成败。

yòu yuē yíng huò bù dòng bīng bù zhàn yǒu zhū jiāng

又曰,荧惑不动,兵不战,有诛将。

qí chū sè chì nù nì xíng chéng gōu yǐ zhàn xiōng yǒu wéi jūn

其出色赤怒,逆行成钩已,战凶,有围军;

gōu yǐ yǒu máng jiǎo rú fēng rèn rén zhǔ wú chū gōng xià yǒu fú bīng

钩已,有芒角如锋刃,人主无出宫,下有伏兵;

máng dà zé rén zhòng nù

芒大则人众怒。

yòu wéi lǐ wài zé lǐ bīng nèi zé lǐ zhèng wèi tiān zǐ zhī lǐ yě

又为理,外则理兵,内则理政,为天子之理也。

gù yuē suī yǒu míng tiān zǐ bì shì yíng huò suǒ zài

故曰,虽有明天子,必视荧惑所在。

qí rù shǒu fàn tài wēi xuān yuán yíng shì fáng xīn zhǔ mìng è zhī

其入守犯太微、轩辕、营室、房、心,主命恶之。

tián xīng yuē zhōng yāng jì xià tǔ xìn yě sī xīn yě

填星曰中央季夏土,信也,思心也。

rén yì lǐ zhì yǐ xìn wéi zhǔ mào yán shì dé yǐ xīn wèi zhèng gù sì xīng jiē shī tián nǎi wèi zhī dòng

仁义礼智,以信为主,貌言视德,以心为正,故四星皆失,填乃为之动。

dòng ér yíng hòu wáng bù níng

动而盈,侯王不宁。

suō yǒu jūn bù fù

缩,有军不复。

suǒ jū zhī sù guó jí de dì jí nǚ zǐ yǒu fú bù kě fá

所居之宿,国吉,得地及女子,有福,不可伐;

qù zhī shī dì ruò yǒu nǚ yōu

去之,失地,若有女忧。

jū sù jiǔ guó fú hòu

居宿久,国福厚;

yì zé báo

易则薄。

shī cì ér shàng èr sān sù yuē yíng yǒu zhǔ mìng bù chéng bù nǎi dà shuǐ

失次而上二三宿曰盈,有主命不成,不乃大水。

shī cì ér xià yuē suō hòu qī qí suì bù fù bù nǎi tiān liè ruò dì dòng

失次而下曰缩,后戚,其岁不复,不乃天裂若地动。

yī yuē tián wèi huáng dì zhī dé nǚ zhǔ zhī xiàng zhǔ dé hòu ān wēi cún wáng zhī jī sī tiān xià nǚ zhǔ zhī guò

一曰,填为黄帝之德,女主之象,主德厚安危存亡之机,司天下女主之过。

yòu yuē tiān zǐ zhī xīng yě

又曰,天子之星也。

tiān zǐ shī xìn zé tián xīng dà dòng

天子失信,则填星大动。

tài bái yuē xī fāng qiū jīn yì yě yán yě

太白曰西方秋金,义也,言也。

yì kuī yán shī nì qiū lìng shāng jīn qì fá jiàn tài bái

义亏言失,逆秋令,伤金气,罚见太白。

tài bái jìn tuì yǐ hòu bīng gāo pí chí sù jìng zào jiàn fú yòng bīng jiē xiàng zhī jí

太白进退以候兵,高埤迟速,静躁见伏,用兵皆象之,吉。

qí chū xī fāng shī xíng yí dí bài

其出西方,失行,夷狄败;

chū dōng fāng shī xíng zhōng guó bài

出东方,失行,中国败。

wèi jǐn qī rì guò cān tiān bìng qí duì guó

未尽期日,过参天,病其对国。

ruò jīng tiān tiān xià gé mín gēng wáng shì wèi luàn jì rén zhòng liú wáng

若经天,天下革,民更王,是谓乱纪,人众流亡。

zhòu jiàn yǔ rì zhēng míng qiáng guó ruò xiǎo guó qiáng nǚ zhǔ chāng

昼见,与日争明,强国弱,小国强,女主昌。

yòu yuē tài bái zhǔ dà chén qí hào shàng gōng yě dà sī mǎ wèi jǐn hou cǐ

又曰,太白主大臣,其号上公也,大司马位谨候此。

chén xīng yuē běi fāng dōng shuǐ zhì yě tīng yě

辰星曰北方冬水,智也,听也。

zhì kuī tīng shī nì dōng lìng shāng shuǐ qì fá jiàn chén xīng

智亏听失,逆冬令,伤水气,罚见辰星。

chén xīng jiàn zé zhǔ xíng zhǔ tíng wèi zhǔ yān zhào yòu wèi yàn zhào dài yǐ běi

辰星见,则主刑,主廷尉,主燕赵,又为燕、赵、代以北;

zǎi xiàng zhī xiàng

宰相之象。

yì wèi shā fá zhī qì zhàn dòu zhī xiàng

亦为杀伐之气,战斗之象。

yòu yuē jūn yú yě chén xīng wèi piān jiàng zhī xiàng wú jūn wèi xíng shì

又曰,军于野,辰星为偏将之象,无军为刑事。

hé yīn yáng yīng xiào bù xiào qí shí bù hé

和阴阳,应效不效,其时不和。

chū shī qí shí hán shǔ shī qí jié bāng dāng dà jī

出失其时,寒署失其节,邦当大饥。

dāng chū bù chū shì wèi jī zú bīng dà qǐ

该出现却不出现,这叫“击卒”,会有大规模的战争爆发。

zài yú fáng xīn jiān dì dòng

在于房心间,地动。

yì yuē chén xīng chū rù zào jí cháng zhǔ yí dí

亦曰,辰星出入躁疾,常主夷狄。

yòu yuē mán yí zhī xīng yě yì zhǔ xíng fǎ zhī dé shī

又曰,蛮夷之星也,亦主刑法之得失。

sè huáng ér xiǎo de dà dòng

色黄而小,地大动。

guāng míng yǔ yuè xiàng dǎi qí guó dà shuǐ

光明与月相逮,其国大水。

fán wǔ xīng yǒu sè dà xiǎo bù tóng gè yī qí xíng ér shùn shí yīng jié

凡五星有色,大小不同,各依其行而顺时应节。

sè biàn yǒu lèi fán qīng jiē bǐ cān zuǒ jiān chì bǐ xīn dà xīng huáng bǐ cān yòu jiān bái bǐ láng xīng hēi bǐ kuí dà xīng

色变有类,凡青皆比参左肩,赤比心大星,黄比参右肩,白比狼星,黑比奎大星。

bù shī běn shǎi ér yīng qí sì shí zhě jí

不失本色而应其四时者,吉;

sè hài qí xíng xiōng

色害其行,凶。

fán wǔ xīng suǒ chū suǒ xíng suǒ zhí zhī chén qí guó wèi de wèi

凡五星所出所行所直之辰,其国为得位。

de wèi zhě suì xīng yǐ dé yíng huò yǒu lǐ tián xīng yǒu fú tài bái bīng qiáng chén xīng yīn yáng hé

得位者,岁星以德,荧惑有礼,填星有福,太白兵强,辰星阴阳和。

suǒ xíng suǒ zhí zhī chén shùn qí sè ér yǒu jiǎo zhě shèng qí sè hài zhě bài

所行所直之辰,顺其色而有角者胜,其色害者败。

jū shí yǒu dé yě

居实,有德也;

jū xū wú dé yě

居虚,无德也。

sè shèng wèi xíng shèng sè xíng de jǐn shèng zhī

色胜位,行胜色,行得尽胜之。

yíng shì wèi qīng miào suì xīng miào yě

营室星是清庙,也是岁星的庙堂。

xīn wèi míng táng yíng huò miào yě

心宿是明堂,也是火星的庙堂。

nán dòu wéi wén tài shì tián xīng miào yě

南斗为文太室,填星庙也。

gāng wèi shū miào tài bái miào yě

亢宿是祭祀的庙堂,也是太白星的庙宇。

qī xīng wèi yuán gōng chén xīng miào yě

七星为员宫,辰星庙也。

wǔ xīng xíng zhì qí miào jǐn hou qí mìng

五星行至其庙,谨候其命。

fán wǔ xīng yíng suō shī wèi qí jīng jiàng yú de wéi rén

凡五星盈缩失位,其精降于地为人。

suì xīng jiàng wèi guì chén

岁星降为贵臣;

yíng huò jiàng wèi tóng r gē yáo xī xì

荧惑降为童儿,歌谣嬉戏;

tián xīng jiàng wèi lǎo rén fù nǚ

填星降为老人妇女;

tài bái jiàng wèi zhuàng fū chǔ yú lín lù

太白降为壮夫,处于林麓;

chén xīng jiàng wèi fù rén

辰星降为妇人。

jí xiōng zhī yīng suí qí xiàng gào

吉凶之应,随其象告。

fán wǔ xīng mù yǔ tǔ hé wèi nèi luàn jī

凡五星,木与土合,为内乱,饥;

yǔ shuǐ hé wèi biàn móu ér gēng shì

与水合,为变谋而更事;

yǔ huǒ hé wèi jī wèi hàn

与火合,为饥,为旱;

yǔ jīn hé wèi bái yī zhī huì hé dòu guó yǒu nèi luàn yě yǒu pò jūn wèi shuǐ

与金合,为白衣之会,合斗,国有内乱,野有破军,为水。

tài bái zài nán suì xīng zài běi míng yuē pìn mǔ nián gǔ dà shú

太白在南,岁星在北,名曰牝牡,年谷大熟。

tài bái zài běi suì xīng zài nán nián huò yǒu huò wú

太白在北,岁星在南,年或有或无。

huǒ yǔ jīn hé wèi shuò wèi sàng bù kě jǔ shì yòng bīng

火星与金星会合,其年为烁,主丧不可以举兵兴事。

cóng jūn wèi jūn yōu

从军,为军忧;

lí zhī jūn què

离之,军却。

chū tài bái yīn fēn zhái

出太白阴,分宅;

chū qí yáng piān jiàng zhàn

出其阳,偏将战。

yǔ tǔ hé wèi yōu zhǔ niè qīng

与土合,为忧,主孽卿。

yǔ shuǐ hé wèi běi jūn yòng bīng jǔ shì dà bài

与水合,为北军,用兵举事大败。

yī yuē huǒ yǔ shuǐ hé wèi cuì bù kě jǔ shì yòng bīng

一曰,火与水合,为焠,不可举事用兵。

tǔ yǔ shuǐ hé wèi yōng jǔ bù kě jǔ shì yòng bīng yǒu fù jūn xià shī

土与水合,为壅沮,不可举事用兵,有覆军下师。

yī yuē wèi biàn móu gēng shì bì wèi hàn

一曰,为变谋更事,必为旱。

yǔ jīn hé wèi jí wèi bái yī huì wèi nèi bīng guó wáng dì

与金合,为疾,为白衣会,为内兵,国亡地。

yǔ mù hé guó jī

与木星会合,国内大饥。

shuǐ yǔ jīn hé wèi biàn móu wèi bīng yōu

水与金合,为变谋,为兵忧。

rù tài bái zhōng ér shàng chū pò jūn shā jiāng kè shèng

入太白中而上出,破军杀将,客胜;

xià chū kè wáng dì

从下方出现,客方军队会失去阵地。

shì qí suǒ zhǐ yǐ mìng pò jūn

观察旗帜所指的方向,以此命令军队进攻。

huán rào tài bái ruò yǔ dòu dà zhàn kè shèng

环绕太白,若与斗,大战,客胜。

fán mù huǒ tǔ jīn yǔ shuǐ dòu jiē wèi zhàn

凡木、火、土、金与水斗,皆为战。

bīng bù zài wài jiē wèi nèi luàn

兵不在外,皆为内乱。

fán tóng shè wèi hé xiāng líng wèi dòu

凡同舍为合,相陵为斗。

èr xīng xiāng jìn qí yāng dà

二星相近,其殃大;

xiāng yuǎn wú shāng qī cùn yǐ nèi bì zhī

相远,毋伤,七寸以内必之。

fán yuè shí wǔ xīng qí guó jiē wáng

凡月蚀五星,其国皆亡。

suì yǐ jī yíng huò yǐ luàn tián yǐ shā tài bái yǐ qiáng guó zhàn chén yǐ nǚ luàn

岁以饥,荧惑以乱,填以杀,太白以强国战,辰以女乱。

fán wǔ xīng rù yuè suì qí yě yǒu zhú xiāng

凡五星入月,岁,其野有逐相;

tài bái jiāng lù

太白,将僇。

fán wǔ xīng suǒ jù qí guó wáng tiān xià cóng

凡五星所聚,其国王,天下从。

suì yǐ yì cóng yíng huò yǐ lǐ cóng tián yǐ zhòng cóng tài bái yǐ bīng cóng chén yǐ fǎ cóng gè yǐ qí shì zhì tiān xià yě

岁以义从,荧惑以礼从,填以重从,太白以兵从,辰以法从,各以其事致天下也。

sān xīng ruò hé shì wèi jīng lì jué xíng qí guó wài nèi yǒu bīng yǔ sàng bǎi xìng jī fá gǎi lì hòu wáng

三星若合,是谓惊立绝行,其国外内有兵与丧,百姓饥乏,改立侯王。

sì xīng ruò hé shì wèi dà yáng qí guó bīng sàng bìng qǐ jūn zǐ yōu xiǎo rén liú

四星若合,是谓大阳,其国兵丧并起,君子忧,小人流。

wǔ xīng ruò hé shì wèi yì xíng yǒu dé chéng qìng gǎi lì wáng zhě yǎn yǒu sì fāng zǐ sūn fán chāng

五星若合,是谓易行,有德承庆,改立王者,奄有四方,子孙蕃昌;

wáng dé shòu yāng lí qí guó jiā miè qí zōng miào bǎi xìng lí qù bèi mǎn sì fāng

亡德受殃,离其国家,灭其宗庙,百姓离去,被满四方。

wǔ xīng jiē dà qí shì yì dà

五颗星都明亮,事情也重大;

jiē xiǎo shì yì xiǎo

都暗淡,事情也微小。

fán wǔ xīng sè jiē yuán bái wèi sàng wèi hàn

凡五星色,皆圜,白为丧,为旱;

chì zhōng bù píng wèi bīng

赤中不平,为兵;

qīng wèi yōu wèi shuǐ

青为忧,为水;

hēi wèi jí yì wèi duō sǐ

黑为疾疫,为多死;

huáng wèi jí

黄为吉。

jiē jiǎo chì fàn wǒ chéng

皆角,赤,犯我城;

huáng de zhī zhēng

黄,地之争;

bái kū qì shēng

白,哭泣声;

qīng yǒu bīng yōu

青,有兵忧;

hēi yǒu shuǐ

黑,有水。

wǔ xīng tóng sè tiān xià yǎn bīng bǎi xìng ān níng gē wǔ yǐ xíng bú jiàn zāi jí wǔ gǔ fán chāng

五星同色,天下偃兵,百姓安宁,歌舞以行,不见灾疾,五谷蕃昌。

fán wǔ xīng suì zhèng huǎn zé bù xíng jí zé guò fèn nì zé zhàn

凡五星,岁,政缓则不行,急则过分,逆则占。

yíng huò huǎn zé bù chū jí zé bù rù wéi dào zé zhàn

荧惑,缓则不出,急则不入,违道则占。

tián huǎn zé bù hái jí zé guò shě nì zé zhàn

填,缓则不还,急则过舍,逆则占。

tài bái huǎn zé bù chū jí zé bù rù nì zé zhàn

太白,缓则不出,急则不入,逆则占。

chén huǎn zé bù chū jí zé bù rù fēi shí zé zhàn

辰,缓则不出,急则不入,非时则占。

wǔ xīng bù shī xíng zé nián gǔ fēng chāng

五星不失行,则年谷丰昌。

fán wǔ xīng fēn tiān zhī zhōng jī yú dōng fāng zhōng guó lì

凡五星分天之中,积于东方,中国利;

jī yú xī fāng wài guó yòng bīng zhě lì

积于西方,外国用兵者利。

chén xīng bù chū tài bái wèi kè

辰星不出现时,太白星是客星;

qí chū tài bái wéi zhǔ

辰星出现时,太白星就是主星。

chū ér yǔ tài bái bù xiāng cóng jí gè chū yī fāng wèi gé yě suī yǒu jūn bù zhàn

出而与太白不相从,及各出一方,为格,野虽有军,不战。

fán wǔ xīng jiàn fú liú xíng nì shùn chí sù yīng lì dù zhě wèi de qí xíng zhèng hé yú cháng

凡五星见伏、留行、逆顺、迟速应历度者,为得其行,政合于常;

wéi lì cuò dù ér shī lù yíng suō zhě wéi luàn xíng

违历错度,而失路盈缩者,为乱行。

luàn xíng zé wèi tiān shǐ huì bó ér yǒu wáng guó gé zhèng bīng jī sāng luàn zhī huò yún

乱行则为天矢彗孛,而有亡国革政,兵饥丧乱之祸云。

zá xīng qì

○杂星气

tú wěi jiù shuō jí hàn mò liú biǎo wèi jīng zhōu mù mìng wǔ líng tài shǒu liú ruì jí tiān wén zhòng zhàn míng jīng zhōu zhàn

图纬旧说,及汉末刘表为荆州牧,命武陵太守刘睿集天文众占,名《荆州占》。

qí zá xīng zhī tǐ yǒu ruì xīng yǒu yāo xīng yǒu kè xīng yǒu liú xīng yǒu ruì qì yǒu yāo qì yǒu rì yuè bàng qì jiē lüè qí míng zhuàng jǔ qí zhàn yàn cì zhī yú cǐ yún

其杂星之体,有瑞星,有妖星,有客星,有流星,有瑞气,有妖气,有日月傍气,皆略其名状,举其占验,次之于此云。

ruì xīng

○瑞星

yī yuē jǐng xīng rú bàn yuè shēng yú huì shuò zhù yuè wèi míng

一曰景星,如半月,生于晦朔,助月为明。

huò yuē xīng dà ér zhōng kōng

或曰,星大而中空。

huò yuē yǒu sān xīng zài chì fāng qì yǔ qīng fāng qì xiāng lián huáng xīng zài chì fāng qì zhōng yì míng dé xīng

或曰,有三星,在赤方气,与青方气相连,黄星在赤方气中,亦名德星。

èr yuē zhōu bó xīng huáng sè huáng huáng rán suǒ jiàn zhī guó dà chāng

二曰周伯星,黄色,煌煌然,所见之国大昌。

sān yuē hán yù guāng yào shì huì xǐ zé hán yù shè

三曰含誉,光耀似慧,喜则含誉射。

sì yuē gé zé rú yán huǒ xià dà shàng ruì sè huáng bái qǐ dì ér shàng

四曰格泽,如炎火,下大上锐,色黄白,起地而上。

jiàn zé bù zhǒng ér huò yǒu tǔ gōng yǒu dà kè

见则不种而获,有土功,有大客。

yāo xīng

○妖星

yī yuē huì xīng suǒ wèi sǎo xīng

一曰彗星,所谓扫星。

běn lèi xīng mò lèi huì xiǎo zhě shù cùn zhǎng huò jìng tiān

本类星,末类彗,小者数寸,长或竟天。

jiàn zé bīng qǐ dà shuǐ

见则兵起,大水。

zhǔ sǎo chú chú jiù bù xīn

主扫除,除旧布新。

yǒu wǔ sè gè yī wǔ xíng běn jīng suǒ zhǔ

有五色,各依五行本精所主。

shǐ chén àn huì tǐ wú guāng fu rì ér wèi guāng gù xī jiàn zé dōng zhǐ chen jiàn zé xi zhǐ

史臣案,彗体无光,傅日而为光,故夕见则东指,晨见则西指。

zài rì nán běi jiē suí rì guāng ér zhǐ

在日南北,皆随日光而指。

dùn cuò qí máng huò zhǎng huò duǎn guāng máng suǒ jí zé wèi zāi

顿挫其芒,或长或短,光芒所及则为灾。

èr yuē bó xīng huì zhī shǔ yě

二曰孛星,彗之属也。

piān zhǐ yuē huì máng qì sì chū yuē bèi

偏指曰彗,芒气四出曰孛。

bèi zhě bó bó rán fēi cháng è qì zhī suǒ shēng yě

孛者,孛孛然非常,恶气之所生也。

nèi bù yǒu dà luàn zé wài yǒu dà bīng tiān xià hé móu àn bì bù míng yǒu suǒ shāng hài

内不有大乱,则外有大兵,天下合谋,暗蔽不明,有所伤害。

yàn zǐ yuē jūn ruò bù gǎi bó xīng jiāng chū huì xīng hé jù hu

晏子曰:“君若不改,孛星将出,彗星何惧乎!

yóu shì yán zhī zāi shén yú huì

”由是言之,灾甚于彗。

sān yuē tiān bàng yī míng jué xīng

三曰天棓,一名觉星。

běn lèi xīng mò ruì zhǎng sì zhàng

本类星,末锐,长四丈。

huò chū dōng běi fāng xī fāng zhǔ fèn zhēng

或出东北方西方,主奋争。

sì yuē tiān qiāng

四曰天枪。

qí chū bù guò sān yuè bì yǒu pò guó luàn jūn fú sǐ qí gū

其出,不过三月,必有破国乱君,伏死其辜。

yāng zhī bù jìn dāng wèi hàn jī bào jí

殃之不尽,当为旱饥暴疾。

wǔ yuē tiān chán

五曰天欃。

shí shì yuē yún rú niú zhuàng

石氏曰,云如牛状。

gān shì běn lèi xīng mò ruì

甘氏,本类星,末锐。

wū xián yuē huì xīng chū xī fāng zhǎng kě sān zhàng zhǔ bǔ zhì

巫咸曰,彗星出西方,长可三丈,主捕制。

liù yuē chī yóu qí lèi huì ér hòu qū xiàng qí

六曰蚩尤旗,类彗而后曲,象旗。

huò yuē chì yún dú jiàn

或曰,赤云独见。

huò yuē qí sè huáng shàng bái xià

或曰,其色黄上白下。

huò yuē ruò zhí guàn ér zhǎng míng yuē chī yóu zhī qí

或曰,若植雚而长,名曰蚩尤之旗。

huò yuē rú jī kě zhǎng èr zhàng mò yǒu xīng

或曰,如箕,可长二丈,末有星。

zhǔ fá wang nì zhǔ huò luàn suǒ jiàn zhī fāng xià yǒu bīng bīng dà qǐ

主伐枉逆,主惑乱,所见之方下有兵,兵大起;

bù rán yǒu sàng

不然,有丧。

qī yuē tiān chōng chū rú rén cāng yī chì tóu bù dòng

七曰天冲,出如人,苍衣赤头,不动。

jiàn zé chén móu zhǔ wǔ zú fā tiān zǐ wáng

见则臣谋主,武卒发,天子亡。

bā yuē guó huáng dà ér chì lèi nán jí lǎo rén xīng

八曰国皇,大而赤,类南极老人星。

huò yuē qù dì yī èr zhàng rú jù huǒ zhǔ nèi kòu nèi nán

或曰,去地一二丈,如炬火,主内寇内难。

huò yuē qí xià qǐ bīng bīng qiáng

或曰,其下起兵,兵强。

huò yuē wài nèi yǒu bīng sàng

或曰,外内有兵丧。

jiǔ yuē zhāo míng xiàng rú tài bái guāng máng bù xíng

九曰昭明,象如太白,光芒,不行。

huò yuē dà ér bái wú jiǎo zhà shàng zhà xià

或曰,大而白,无角,乍上乍下。

yī yuē chì huì fēn wéi zhāo míng zhāo míng miè guāng yǐ wéi qǐ bà qǐ dé zhī zhēng suǒ qǐ guó bīng duō biàn

一曰,赤彗分为昭明,昭明灭光,以为起霸起德之征,所起国兵多变。

yī yuē dà rén xiōng bīng dà qǐ

一曰,大人凶,兵大起。

shí yuē sī wēi rú tài bái yǒu mù

十曰司危,如太白,有目。

huò yuē chū zhèng xi xī fāng zhī yě xīng qù de kě liù zhàng dà ér bái

或曰,出正西,西方之野星,去地可六丈,大而白。

huò yuē dà ér yǒu máo liǎng jiǎo

或曰,大而有毛,两角。

huò yuē lèi tài bái shù dòng chá zhī ér chì wèi guāi zhēng zhī zhēng zhǔ jī qiáng bīng

或曰,类太白,数动,察之而赤,为乖争之征,主击强兵。

jiàn zé zhǔ shī fǎ háo jié qǐ tiān zǐ yǐ bù yì shī guó yǒu shēng zhī chén xíng zhǔ dé

见则主失法,豪杰起,天子以不义失国,有声之臣行主德。

shí yī yuē tiān chán huì chū xī běi zhuàng rú jiàn zhǎng sì wǔ zhàng

十一曰天谗,彗出西北,状如剑,长四五丈。

huò yuē rú gōu zhǎng sì zhàng

或曰,如钩,长四丈。

huò yuē zhuàng bái xiǎo shù dòng zhǔ shā fá

或曰,状白小,数动,主杀罚。

chū zé qí guó nèi luàn qí xià xiāng chán wèi jī bīng chì dì qiān lǐ kū gǔ jiè jiè

出则其国内乱,其下相谗,为饥兵,赤地千里,枯骨藉藉。

shí èr yuē wǔ cán yī míng wǔ fēng chū zhèng dōng dōng fāng zhī xīng

十二曰五残,一名五鏠,出正东,东方之星。

zhuàng lèi chén kě qù de liù qī zhàng

状类辰,可去地六七丈。

huò yuē cāng huì sàn wèi wǔ cán rú chén xīng chū jiǎo

或曰,苍彗散为五残,如辰星,出角。

huò yuē xīng biǎo yǒu qì rú yūn yǒu máo

或曰,星表有气如晕,有毛。

huò yuē dà ér chì shù dòng chá zhī ér qīng

或曰,大而赤,数动,察之而青。

zhǔ guāi wáng

主乖亡;

wèi wǔ fēn huǐ bài zhī zhēng yì wèi bèi jí bīng

为五分,毁败之征,亦为备急兵。

jiàn zé zhǔ zhū zhèng zài bó yě luàn chéng yǒu jí bīng yǒu sàng bù lì chōng

见则主诛,政在伯,野乱成,有急兵,有丧,不利冲。

shí sān yuē liù zéi jiàn chū zhèng nán nán fāng zhī xīng

十三曰六贼,见出正南,南方之星。

qù de kě liù zhàng dà ér chì dòng yǒu guāng

去地可六丈,大而赤,动有光。

huò yuē xíng rú huì wǔ cán liù zéi chū huò hé tiān xià nì qīn guān shū

或曰,形如彗,五残、六贼出,祸合天下,逆侵关枢;

qí xià yǒu bīng chōng bù lì

其下有兵,冲不利。

shí sì yuē yù hàn yī míng xián hàn chū zhèng běi běi fāng zhī yě xīng qù de kě liù zhàng dà ér chì shù dòng chá zhī zhōng qīng

十四曰狱汉,一名咸汉,出正北,北方之野星,去地可六丈,大而赤,数动,察之中青。

huò yuē chì biǎo xià yǒu sān huì cóng héng

或曰,赤表,下有三彗从横。

zhǔ suì wáng zhǔ cì wáng

主遂王,主刺王。

chū zé yīn jīng héng bīng qǐ qí xià

出则阴精横,兵起其下。

yòu wèi sàng dòng zé zhū hóu jīng

又为丧,动则诸侯惊。

shí wǔ yuē xún shǐ chū běi dǒu páng rú xióng jī

十五曰旬始,出北斗旁,如雄鸡。

qí nù yǒu qīng hēi xiàng fú biē

其怒,有青黑,象伏鳖。

huò yuē nù cí yě zhǔ zhēng bīng

或曰,怒,雌也,主争兵。

yòu yuē huáng huì fēn wéi xún shǐ wèi lì zhǔ zhī tí zhǔ luàn zhǔ zhāo héng

又曰,黄彗分为旬始,为立主之题,主乱,主招横。

jiàn zé chén luàn bīng zuò zhū hóu nüè qī shí nián shèng rén qǐ fá qún huá héng zì

见则臣乱兵作,诸侯虐,期十年,圣人起伐,群猾横恣。

huò yuē chū zé zhū hóu xióng míng

或曰,出则诸侯雄鸣。

shí liù yuē tiān fēng huì xiàng máo fēng

十六曰天锋,彗象矛锋。

tiān xià cóng héng zé tiān fēng xīng jiàn

天下从横,则天锋星见。

shí qī yuē zhú xīng rú tài bái

十七曰烛星,如太白。

qí chū yě bù xíng jiàn zé bù jiǔ ér miè

其出也不行,见则不久而灭。

huò yuē zhǔ xīng shàng yǒu sān huì shàng chū suǒ chū chéng yì luàn yǒu dà dào bù chéng yòu yǐ wǔ sè zhàn

或曰,主星上有三彗上出,所出城邑乱,有大盗不成,又以五色占。

shí bā yuē péng xīng dà rú èr dòu qì sè bái yī míng wáng xīng

十八曰蓬星,大如二斗器,色白,一名王星。

zhuàng rú yè huǒ zhī guāng duō zhì sì wǔ shǎo yī èr

状如夜火之光,多至四五,少一二。

yī yuē péng xīng zài xī nán zhǎng shù zhàng zuǒ yòu duì

一曰,蓬星在西南,长数丈,左右兑。

chū ér yì chù

出而易处。

xīng jiàn bù chū sān nián yǒu luàn chén lù sǐ

星见,不出三年,有乱臣戮死。

yòu yuē suǒ chū dà shuǐ dà hàn wǔ gǔ bù shōu rén xiāng shí

又曰,所出大水大旱,五谷不收,人相食。

shí jiǔ yuē cháng gēng rú yī pǐ bù zhe tiān

十九曰长庚,如一匹布著天。

jiàn zé bīng qǐ

见则兵起。

èr shí yuē sì tián xīng chū sì yú qù de liù zhàng yú huò yuē kě sì zhàng

二十曰四填,星出四隅,去地六丈余,或曰可四丈。

huò yuē xīng dà ér chì qù de èr zhàng cháng yǐ yè bàn shí chū

或曰,星大而赤,去地二丈,常以夜半时出。

jiàn shí yuè ér bīng qǐ jiē wèi bīng qǐ qí xià

见,十月而兵起,皆为兵起其下。

èr shí yī yuē dì wéi cáng guāng chū sì yú

二十一曰地维藏光,出四隅。

huò yuē dà ér chì qù de èr sān zhàng rú yuè shǐ chū

或曰,大而赤,去地二三丈,如月始出。

jiàn zé xià yǒu luàn luàn zhě wáng yǒu dé zhě chāng

见则下有乱,乱者亡,有德者昌。

hé tú yún

《河图》云:

suì xīng zhī jīng liú wèi tiān bàng tiān qiāng tiān huá tiān chōng guó huáng fǎn dēng cāng huì

岁星之精,流为天棓、天枪、天猾、天冲、国皇、反登、苍彗。

yíng huò sàn wèi zhāo dàn chī yóu zhī qí zhāo míng sī wēi tiān chán chì huì

荧惑散为昭旦、蚩尤之旗、昭明、司危、天欃、赤彗。

tián xīng sàn wèi wǔ cán yù hàn dà bēn zhāo xīng chù liú xún shǐ chī yóu hóng ní jī jiù huáng huì

填星散为五残、狱汉、大贲、昭星、绌流、旬始、蚩尤、虹蜺、击咎、黄彗。

tài bái sàn wèi tiān chǔ tiān fū fú líng dà bài sī jiān tiān gǒu tiān cán zú qǐ bái huì

太白散为天杵、天柎、伏灵、大败、司奸、天狗、天残、卒起、白彗。

chén xīng sàn wèi wǎng shǐ pò nǚ fú shū miè bǎo rào tīng jīng lǐ dà fèn sì hēi huì

辰星散为枉矢、破女、拂枢、灭宝、绕𬘩、惊理、大奋祀、黑彗。

wǔ sè zhī huì gè yǒu cháng duǎn qū zhé yīng xiàng

五色之彗,各有长短,曲折应象。

hàn jīng fáng zhe fēng jiǎo shū yǒu jí xīng zhāng suǒ zài yāo xīng jiē jiàn yú yuè páng hù yǒu wǔ sè fāng yún yǐ wǔ yín rì jiàn gè yǒu wǔ xīng suǒ shēng yún

汉京房著《风角书》有《集星章》,所载妖星皆见于月旁,互有五色方云,以五寅日见,各有五星所生云:

tiān qiāng tiān gēn tiān jīng zhēn ruò tiān yuán tiān lóu tiān yuán jiē suì xīng suǒ shēng yě

天枪、天根、天荆、真若、天榬,天楼、天垣,皆岁星所生也。

jiàn yǐ jiǎ yín qí xīng xián yǒu liǎng qīng fāng zài qí páng

见以甲寅,其星咸有两青方在其旁。

tiān yīn jìn ruò guān zhāng tiān huò tiān cuī chì ruò chī yóu jiē yíng huò zhī suǒ shēng yě

天阴、晋若、官张、天惑、天崔、赤若、蚩尤,皆荧惑之所生也。

chū zài bǐng yín rì yǒu liǎng chì fāng zài qí páng

出在丙寅日,有两赤方在其旁。

tiān shàng tiān fá cóng xīng tiān shū tiān dí tiān fèi jīng huì jiē tián xīng suǒ shēng yě

天上、天伐、从星、天枢、天翟、天沸、荆彗,皆填星所生也。

chū zài wù yín rì yǒu liǎng huáng fāng zài qí páng

出在戊寅日,有两黄方在其旁。

ruò xīng zhǒu xīng ruò huì zhú huì qiáng xīng yuán xīng bái guàn jiē tài bái zhī suǒ shēng yě

若星、帚星、若彗、竹彗、墙星、榬星、白雚,皆太白之所生也。

chū zài gēng yín rì yǒu liǎng bái fāng zài gòng páng

出在庚寅日,有两白方在共旁。

tiān měi tiān chán tiān dù tiān má tiān lín tiān hāo duān xià jiē chén xīng zhī suǒ shēng yě

天美、天欃、天杜、天麻、天林、天蒿、端下,皆辰星之所生也。

chū yǐ rén yín rì yǒu liǎng hēi fāng zài qí páng

出以壬寅日,有两黑方在其旁。

yǐ qián sān shí wǔ xīng jí wǔ xíng qì suǒ shēng jiē chū yú yuè zuǒ yòu fāng qì zhī zhōng gè yǐ qí suǒ shēng xīng jiāng chū bù chū rì shù qī hou zhī

已前三十五星,即五行气所生,皆出于月左右方气之中,各以其所生星将出不出日数期候之。

dāng qí wèi chū zhī qián ér jiàn jiàn zé yǒu shuǐ hàn bīng sàng jī luàn

当其未出之前而见,见则有水旱,兵丧,饥乱;

suǒ zhǐ wáng guó shī dì wáng sǐ pò jūn shā jiāng

所指亡国,失地,王死,破军,杀将。

kè xīng

○客星

zhāng héng yuē lǎo zi sì xīng jí zhōu bó wáng péng xù ruì gè yī cuò hu wǔ wěi zhī jiān

张衡曰:“老子四星及周伯、王蓬絮、芮各一,错乎五纬之间。

qí jiàn wú qī

其见无期。

qí xíng wú dù

其行无度”。

jīng zhōu zhàn yún lǎo zi xīng sè chún bái rán suǒ jiàn zhī guó wèi jī wèi xiōng wéi shàn wèi è wèi xǐ wèi nù

《荆州》占云:“老子星色淳白,然所见之国,为饥为凶,为善为恶,为喜为怒。

zhōu bó xīng huáng sè huáng huáng suǒ zhì zhī guó dà chāng

周伯星黄色煌煌,所至之国大昌。

péng xù xīng sè qīng ér yíng yíng rán suǒ zhì zhī guó fēng yǔ bù jié jiāo hàn wù bù shēng wǔ gǔ bù dēng duō huáng chóng

蓬絮星色青而荧荧然,所至之国风雨不节,焦旱,物不生,五谷不登,多蝗虫。

yòu yún dōng nán yǒu sān xīng chū míng yuē dào xīng chū zé rén xià yǒu dà dào

”又云:“东南有三星出,名曰盗星,出则人下有大盗。

xī nán yǒu sān xīng chū míng yuē zhǒng líng chū zé tiān xià gǔ guì shí bèi

西南有三星出,名曰种陵,出则天下谷贵十倍。

xī běi sān dà xīng chū ér bái míng yuē tiān gǒu chū zé rén xiāng shí dà xiōng

西北三大星出而白,名曰天狗,出则人相食,大凶。

dōng běi yǒu sān dà xīng chū míng yuē nǚ bó jiàn zé yǒu dà sàng

东北有三大星出,名曰女帛,见则有大丧。

liú xīng

○流星

liú xīng tiān shǐ yě

流星,天使也。

zì shàng ér jiàng yuē liú zì xià ér shēng yuē fēi

自上而降曰流,自下而升曰飞。

dà zhě yuē bēn bēn yì liú xīng yě

大者曰奔,奔亦流星也。

xīng dà zhě shǐ dà xīng xiǎo zhě shǐ xiǎo

星大者使大,星小者使小。

shēng lóng lóng zhě nù zhī xiàng yě

声隆隆者,怒之象也。

xíng jí zhě qī sù xíng chí zhě qī chí

行疾者期速,行迟者期迟。

dà ér wú guāng zhě

大而无光者。

zhòng rén zhī shì

众人之事;

xiǎo ér yǒu guāng zhě guì rén zhī shì

小而有光者,贵人之事;

dà ér guāng zhě qí rén guì qiě zhòng yě

大而光者,其人贵且众也。

zhà míng zhà miè zhě zéi bài chéng yě

乍明乍灭者,贼败成也。

qián dà hòu xiǎo zhě kǒng yōu yě

前大后小者,恐忧也;

qián xiǎo hòu dà zhě xǐ shì yě

前小后大者,喜事也。

shé xíng zhě jiān shì yě

蛇行者,奸事也;

wǎng jí zhě wǎng ér bù fǎn yě

往疾者,往而不反也。

zhǎng zhě qí shì cháng jiǔ yě

长者,其事长久也;

duǎn zhě shì jí yě

短者,事疾也。

bēn xīng suǒ zhuì qí xià yǒu bīng

奔星所坠,其下有兵。

wú fēng yún yǒu liú xīng jiàn liáng jiǔ jiān nǎi rù wèi dà fēng fà wū zhé mù

无风云,有流星见,良久间乃入,为大风,发屋折木。

xiǎo liú xīng bǎi shù sì miàn xíng zhě zhòng shù liú yí zhī xiàng

小流星百数四面行者,众庶流移之象。

liú xīng zhī lèi yǒu yīn rú jù huǒ xià dì yě zhì míng tiān bǎo yě

流星之类,有音如炬火下地,野雉鸣,天保也;

suǒ zhuì guó ān yǒu xǐ

所坠国安,有喜。

ruò xiǎo liú xīng sè qīng chì míng yuē dì yàn qí suǒ zhuì zhě qǐ bīng

若小流星色青赤,名曰地雁,其所坠者起兵。

liú xīng yǒu guāng qīng chì zhǎng èr sān zhàng míng yuē tiān yàn jūn zhōng zhī jīng huá yě

流星有光青赤,长二三丈,名曰天雁,军中之精华也;

qí guó qǐ bīng jiāng jūn dāng cóng xīng suǒ zhī

其国起兵,将军当从星所之。

liú xīng huī rán yǒu guāng guāng bái zhǎng jìng tiān zhě rén zhǔ zhī xīng yě

流星晖然有光,光白,长竟天者,人主之星也;

zhǔ xiāng jiāng jūn cóng xīng suǒ zhī

主相、将军从星所之。

fēi xīng dà rú fǒu ruò wèng hòu jiǎo rán bái qián bēi hòu gāo cǐ wèi dùn wán qí suǒ cóng zhě duō sǐ wáng

飞星大如缶若瓮,后皎然白,前卑后高,此谓顿顽,其所从者多死亡。

fēi xīng dà rú fǒu ruò wèng hòu rán jiǎo bái xīng miè hòu bái zhě qǔ huán rú chē lún cǐ wèi jiě xián qí guó rén xiāng zhǎn wèi jué lù

飞星大如缶若瓮,后然皎白,星灭后,白者曲环如车轮,此谓解衔,其国人相斩为爵禄。

fēi xīng dà rú fǒu ruò wèng qí hòu jiǎo rán bái zhǎng shù zhàng xīng miè hòu bái zhě huà wèi yún liú xià míng yuē dà huá suǒ xià yǒu liú xiě jī gǔ

飞星大如缶若瓮,其后皎然白,长数丈,星灭后,白者化为云流下,名曰大滑,所下有流血积骨。

wǎng shǐ lèi liú xīng sè cāng hēi shé xíng wàng zhī rú yǒu máo mù zhǎng shù pǐ zhe tiān zhǔ fǎn méng zhǔ shè yú

枉矢,类流星,色苍黑,蛇行,望之如有毛,目长数匹,著天,主反萌,主射愚。

jiàn zé móu fǎn zhī bīng hé shè suǒ zhū yì wèi yǐ luàn fá luàn

见则谋反之兵合射所诛,亦为以乱伐乱。

tiān gǒu zhuàng rú dà bēn xīng sè huáng yǒu shēng qí zhǐ de lèi gǒu

天狗,状如大奔星,色黄,有声,其止地,类狗。

suǒ zhuì wàng zhī rú huǒ guāng yán yán chōng tiān qí shàng ruì qí xià yuán rú shù qǐng tián chù

所坠,望之如火光,炎炎冲天,其上锐,其下员,如数顷田处。

huò yuē xīng yǒu máo páng yǒu duǎn huì xià yǒu gǒu xíng zhě

或曰,星有毛,旁有短彗,下有狗形者。

huò yuē xīng chū qí zhuàng chì bái yǒu guāng xià jí wéi tiān gǒu

或曰,星出,其状赤白有光,下即为天狗。

yī yuē liú xīng yǒu guāng jiàn rén miàn zhuì wú yīn ruò yǒu zú zhě míng yuē tiān gǒu

一曰,流星有光,见人面,坠无音,若有足者,名曰天狗。

qí sè bái qí zhōng huáng huáng rú yí huǒ zhuàng

其色白,其中黄,黄如遗火状。

zhǔ hòu bīng tǎo zéi

主候兵讨贼。

jiàn zé sì fāng xiāng shè qiān lǐ pò jūn shā jiāng

见则四方相射,千里破军杀将。

huò yuē wǔ jiāng dòu rén xiāng shí suǒ wǎng zhī xiāng yǒu liú xiě

或曰,五将斗,人相食,所往之乡有流血。

qí jūn shī dì bīng dà qǐ guó yì zhèng jiè shǒu yù

其君失地,兵大起,国易政,戒守御。

yíng tóu yǒu yún rú huài shān duò suǒ wèi yíng tóu zhī xīng suǒ duò qí xià fù jūn liú xuè qiān lǐ

营头,有云如坏山堕,所谓营头之星,所堕,其下覆军,流血千里。

yì yuē liú xīng zhòu yǔn míng yíng tóu

亦曰流星昼陨名营头。

yún qì

○云气

ruì qì yī yuē qìng yún

瑞气:一曰庆云。

ruò yān fēi yān ruò yún fēi yún yù yù fēn fēn xiāo suǒ lún kùn shì wèi qìng yún yì yuē jǐng yún

若烟非烟,若云非云,郁郁纷纷,萧索轮困,是谓庆云,亦曰景云。

cǐ xǐ qì yě tài píng zhī yīng

此喜气也,太平之应。

èr yuē guī xié

二曰归邪。

rú xīng fēi xīng rú yún fēi yún

如星非星,如云非云。

huò yuē xīng yǒu liǎng chì huì xiàng shàng yǒu gài xià lián xīng

或曰,星有两赤彗向上,有盖,下连星。

jiàn bì yǒu guī guó zhě

见,必有归国者。

sān yuē chāng guāng chì rú lóng zhuàng shèng rén qǐ dì shòu zhōng zé jiàn

三曰昌光,赤,如龙状,圣人起,帝受终,则见。

yāo qì yī yuē hóng ní rì páng qì yě dòu zhī luàn jīng

妖气:一曰虹蜺,日旁气也,斗之乱精。

zhǔ huò xīn zhǔ nèi yín zhǔ chén móu jūn tiān zǐ qū hòu fēi zhuān qī bù yī

主惑心,主内淫,主臣谋君,天子诎,后妃颛,妻不一。

èr yuē yún rú gǒu chì sè cháng wěi

二曰云,如狗,赤色,长尾;

wéi luàn jūn wèi bīng sàng

为乱君,为兵丧。

shí huī

○十𪸩

zhōu lǐ shì kūn shì zhǎng shí huī zhī fǎ yǐ guān yāo xiáng biàn jí xiōng

《周礼》眡昆氏掌十𪸩之法,以观妖祥,辨吉凶。

yī yuē kūn wèi yīn yáng wǔ sè zhī qì jìn yín xiāng qīn

一曰昆,谓阴阳五色之气,浸淫相侵。

huò yuē bào ěr bèi jué zhī shǔ rú hóng ér duǎn shì yě

或曰,抱珥背璚之属,如虹而短是也。

èr yuē xiàng wèi yún qì chéng xíng xiàng rú chì wū jiā rì yǐ fēi zhī lèi shì yě

二曰象,谓云气成形,象如赤乌,夹日以飞之类是也。

sān yuē xī rì bàng qì cì rì xíng rú tóng zǐ suǒ pèi zhī xī

三曰觿日傍气,刺日,形如童子所佩之觿。

sì yuē jiān wèi yún qì lín zài rì shàng yě

四曰监,谓云气临在日上也。

wǔ yuē àn wèi rì yuè shí huò yuē tuō guāng yě

五曰暗,谓日月蚀,或曰脱光也。

liù yuē méng wèi méng méng bù guāng míng yě

六曰瞢,谓瞢瞢不光明也。

qī yuē mí wèi bái hóng mí tiān ér guàn rì yě

七曰弥,谓白虹弥天而贯日也。

bā yuē xù wèi qì ruò shān ér zài rì shàng

八曰序,谓气若山而在日上。

huò yuē guān ěr bèi jué chóng dié cì xù zài yú rì páng yě

或曰,冠珥背璚,重叠次序,在于日旁也。

jiǔ yuē jī wèi yūn qì yě

九曰𬯀,谓晕气也。

huò yuē hóng yě shī suǒ wèi cháo jī yú xi zhě yě

或曰,虹也,《诗》所谓“朝𬯀于西”者也。

shí yuē xiǎng wèi qì wǔ sè yǒu xíng xiǎng yě qīng jī chì bīng bái sàng hēi yōu huáng shú

十曰想,谓气五色有形想也,青饥,赤兵,白丧,黑忧,黄熟。

huò yuē xiǎng sī yě chì qì wéi rén shòu zhī xíng kě sī ér zhī qí jí xiōng yě

或曰,想,思也,赤气为人狩之形,可思而知其吉凶也。

fán yóu qì bì tiān rì yuè shī sè jiē shì fēng yǔ zhī hou yě shěn yīn rì yuè jù wú guāng zhòu bú jiàn rì yè bú jiàn xīng yǒu yún zhàng zhī liǎng dí xiāng dāng yīn xiàng tú yì yě

凡游气蔽天,日月失色,皆是风雨之候也,沈阴,日月俱无光,昼不见日,夜不见星,有云障之,两敌相当,阴相图议也。

rì méng méng wú guāng shì zú nèi luàn

日蒙蒙无光,士卒内乱。

yòu yuē shù rì jù chū ruò dòu tiān xià bīng qǐ dà zhàn

又曰,数日俱出,若斗,天下兵起,大战。

rì dòu xià yǒu bá chéng

日斗,下有拔城。

rì dài zhě xíng rú zhí zhuàng qí shàng wēi qǐ zài rì shàng wèi dài

日戴者,形如直状,其上微起,在日上为戴。

dài zhě dé yě guó yǒu xǐ yě

戴者,德也,国有喜也。

yī yún lì rì shàng wèi dài

一云,立日上为戴。

qīng chì qì bào zài rì shàng xiǎo zhě wèi guān guó yǒu xǐ shì

青赤气抱在日上,小者为冠,国有喜事。

qīng chì qì xiǎo ér jiāo yú rì xià wèi yīng qīng chì qì xiǎo ér yuán yī èr zài rì xià zuǒ yòu zhě wèi niǔ

青赤气小而交于日下为缨,青赤气小而员,一二在日下左右者为纽。

qīng chì qì rú xiǎo bàn yùn zhuàng zài rì shàng wèi fù fù zhě de dì wèi xǐ

青赤气如小半晕状,在日上为负,负者得地为喜。

yòu yuē qīng chì qì cháng xié yǐ rì páng wèi jǐ

又曰,青赤气长斜倚日旁为戟。

qīng chì qì yuán ér xiǎo zài rì zuǒ yòu wèi ěr huáng bái zhě yǒu xǐ

青赤气员而小,在日左右为珥,黄白者有喜。

yòu yuē yǒu jūn rì yǒu yī ěr wèi xǐ

又曰,有军,日有一珥为喜。

zài rì xi

在日西。

xi jūn zhàn shèng

西军战胜。

zài rì dōng dōng jūn zhàn shèng

在日东,东军战胜。

nán běi yì rú zhī

南北亦如之。

wú jūn ér ěr wèi bài jiàng

无军而珥,为拜将。

yòu rì páng rú bàn huán xiàng rì wèi bào

又日旁如半环向日为抱。

qīng chì qì rú yuè chū shēng bèi rì zhě wèi bèi yòu yuē bèi qì qīng chì ér qū wài xiàng wèi pàn xiàng fēn wéi fǎn chéng

青赤气如月初生,背日者为背,又曰,背气青赤而曲,外向为叛象,分为反城。

qióng zhě rú dài qióng zài rì sì fāng

璚者如带,璚在日四方。

qīng chì qì zhǎng ér lì rì páng wèi zhí rì páng yǒu yī zhí dí zài yī páng yù zì lì cóng zhí suǒ jī zhě shèng

青赤气长而立日旁为直,日旁有一直,敌在一旁欲自立,从直所击者胜。

rì páng yǒu èr zhí sān bào yù zì lì zhě bù chéng shùn bào jī zhě shèng shā jiāng

日旁有二直三抱,欲自立者不成,顺抱击者胜,杀将。

qì xíng sān jiǎo zài rì xī fāng wèi tí qīng chì qì héng zài rì shàng xià wèi gé

气形三角,在日西方为提,青赤气横在日上下为格。

qì rú bàn yūn zài rì xià wèi chéng

气如半晕,在日下为承。

chéng zhě chén chéng jūn yě

承者,臣承君也。

yòu yuē rì xià yǒu huáng qì sān chóng ruò bào míng yuē chéng fú rén zhǔ yǒu jí xǐ qiě de dì

又曰,日下有黄气三重若抱,名曰承福,人主有吉喜,且得地。

qīng bái qì rú lǚ zài rì xià zhě wèi lǚ

青白气如履,在日下者为履。

rì páng bào wǔ zhòng zhàn shùn bào zhě shèng

日旁抱五重,战顺抱者胜。

rì yī bào yī bèi wèi pò zǒu

日一抱一背,为破走。

bào zhě shùn qì yě

抱者,顺气也;

bèi zhě nì qì yě

背者,逆气也。

liǎng jūn xiāng dāng shùn bào jī nì zhě shèng gù yuē pò zǒu

两军相当,顺抱击逆者胜,故曰破走。

rì bào qiě liǎng ěr yī hóng guàn bào zhì rì shùn hóng jī zhě shèng shā jiāng

日抱且两珥,一虹贯抱至日,顺虹击者胜,杀将。

rì bào liǎng ěr qiě qióng èr hóng guàn bào zhì rì shùn hóng jī zhě shèng

日抱两珥且璚,二虹贯抱至日,顺虹击者胜。

rì zhòng bào nèi yǒu qióng shùn bào jī zhě shèng

日重抱,内有璚,顺抱击者胜。

yì yuē jūn nèi yǒu yù fǎn zhě

亦曰,军内有欲反者。

rì zhòng bào zuǒ yòu èr ěr yǒu bái hóng guàn bào shùn bào jī shèng dé èr jiāng

日重抱,左右二珥,有白虹贯抱,顺抱击胜,得二将。

yǒu sān hóng de sān jiāng

有三虹,得三将。

rì bào huáng bái rùn zé nèi chì wài qīng tiān zǐ yǒu xǐ yǒu hé qīn lái jiàng zhě

日抱黄白润泽,内赤外青,天子有喜,有和亲来降者;

jūn bù zhàn dí jiàng jūn ba

军不战,敌降,军罢。

sè qīng huáng jiāng xǐ

色青黄,将喜;

chì jiàng bīng zhēng bái jiāng yǒu sàng hēi jiāng sǐ

赤,将兵争,白,将有丧,黑,将死。

rì zhòng bào qiě bèi shùn bào jī zhě shèng de dì ruò yǒu ba shī

日重抱且背,顺抱击者胜,得地,若有罢师。

rì zhòng bào bào nèi wài yǒu qióng liǎng ěr shùn bào jī zhě shèng pò jūn jūn zhōng bù hé bù xiāng xìn

日重抱,抱内外有璚,两珥,顺抱击者胜,破军,军中不和,不相信。

rì páng yǒu qì yuán ér zhōu zā nèi chì wài qīng míng wéi yūn

日旁有气,员而周匝,内赤外青,名为晕。

rì yùn zhě jūn yíng zhī xiàng

日晕者,军营之象。

zhōu huán zā rì wú hòu báo dí yǔ jūn shì qí děng

周环匝日,无厚薄,敌与军势齐等。

ruò wú jūn zài wài tiān zǐ shī yù mín duō pàn

若无军在外,天子失御,民多叛。

rì yùn yǒu wǔ sè yǒu xǐ

日晕有五色,有喜;

bù dé wǔ sè zhě yǒu yōu

不得五色者有忧。

fán zhàn liǎng jūn xiāng dāng bì jǐn shěn rì yuè yùn qì zhī qí suǒ qǐ liú zhǐ yuǎn jìn yīng yǔ bù yīng jí chí dà xiǎo hòu bó cháng duǎn bào bèi wèi duō xiǎo yǒu wú xū shí jiǔ jí mì shū zé kū

凡占,两军相当,必谨审日月晕气,知其所起,留止远近,应与不应,疾迟,大小,厚薄,长短,抱背为多小,有无,虚实,久亟,密疏,泽枯。

xiāng yìng děng zhě shì děng

相应等者势等。

jìn shèng yuǎn jí shèng chí dà shèng xiǎo hòu shèng báo zhǎng shèng duǎn bào shèng bèi duō shèng shǎo yǒu shèng wú shí shèng xū jiǔ shèng jí mì shèng shū zé shèng kū

近胜远,疾胜迟,大胜小,厚胜薄,长胜短,抱胜背,多胜少,有胜无,实胜虚,久胜亟,密胜疏,泽胜枯。

zhòng bèi dà pò

重背,大破;

zhòng bào wèi hé qīn

重抱为和亲;

bào duō qīn zhě yì duō

抱多,亲者益多;

bèi wèi tiān xià bù hé fēn lí xiāng qù bèi yú nèi zhě lí yú nèi bèi yú wài zhě lí yú wài yě

背为天下不和,分离相去,背于内者离于内,背于外者离于外也。

zá qì

○杂气

tiān zǐ qì nèi chì wài huáng sì fāng suǒ fā zhī chǔ dāng yǒu wáng zhě

天子气,内赤外黄,四方所发之处当有王者。

ruò tiān zǐ yù yǒu yóu wǎng chù qí de yì xiān fā cǐ qì

若天子欲有游往处,其地亦先发此气。

huò rú chéng mén yǐn yǐn zài qì wù zhōng héng dài shā qì sēn sēn rán

或如城门隐隐在气雾中,恒带杀气森森然。

huò rú huá gài zài wù qì zhōng huò qì xiàng qīng yī rén wú shǒu zài rì xi huò rú lóng mǎ huò zá sè yù yù chōng tiān zhě cǐ jiē dì wáng qì

或如华盖在雾气中,或气象青衣人无手,在日西,或如龙马,或杂色郁郁冲天者,此皆帝王气。

měng jiàng zhī qì rú lóng rú měng shòu

猛将之气,如龙,如猛兽;

huò rú huǒ yān zhī zhuàng

或如火烟之状;

huò bái rú fěn fèi

或白如粉沸;

huò rú huǒ guāng zhī zhuàng yè zhào rén

或如火光之状,夜照人;

huò bái ér chì qì rào zhī huò rú shān lín zhú mù huò zǐ hēi rú mén shàng lóu

或白而赤气绕之,或如山林竹木,或紫黑如门上楼;

huò shàng hēi xià chì zhuàng shì hēi jīng

或上黑下赤,状似黑旌;

huò rú zhāng nǔ

或如张弩;

huò rú āi chén tóu ruì ér bēi běn dà ér gāo

或如埃尘,头锐而卑,本大而高。

cǐ jiē měng jiàng zhī qì yě

此皆猛将之气也。

qì fā jiàn jiàn rú yún biàn zuò shān xíng jiāng yǒu shēn móu

气发渐渐如云,变作山形,将有深谋。

fán jūn shèng zhī qì rú dī rú bǎn qián hòu mó de

凡军胜之气,如堤如坂,前后磨地。

huò rú shuǐ guāng

或如水光;

jiāng jūn yǒng shì zú měng

将军勇,士卒猛。

huò rú shān dī shān shàng ruò lín mù

或如山堤,山上若林木;

jiàng shì xiāo yǒng

将士骁勇。

huò rú āi chén fěn fèi qí sè huáng bái

或如埃尘粉沸,其色黄白;

huò rú rén chí fǔ xiàng dí

或如人持斧向敌;

huò rú shé jǔ shǒu xiàng dí huò qì rú fù zhōu yún rú qiān niú

或如蛇举首向敌,或气如覆舟,云如牵牛;

huò yǒu yún rú dòu jī chì bái xiāng suí zài qì zhōng

或有云如斗鸡,赤白相随,在气中;

huò fā huáng qì jiē jiàng shì jīng yǒng

或发黄气,皆将士精勇。

fán qì shàng huáng xià bái míng yuē shàn qì

凡气上黄下白,名曰善气;

suǒ lín zhī jūn dí yù qiú hé tuì

所临之军,敌欲求和退。

fán fù qì rú mǎ gān sè huò rú sǐ huī sè

凡负气,如马肝色,或如死灰色;

huò lèi yǎn gài huò lèi yǎn yú

或类偃盖,或类偃鱼;

huò hēi qì rú huài shān zhuì jūn shàng zhě míng yuē yíng tóu zhī qì

或黑气如坏山坠军上者,名曰营头之气;

huò rú qún niú qún zhū zài qì zhōng

或如群牛群猪,在气中。

cǐ shuāi qì yě

此衰气也。

huò rú xuán yī rú rén xiāng suí

或如悬衣,如人相随;

huò fēn fēn rú zhuǎn péng huò rú yáng huī

或纷纷如转蓬,或如扬灰;

huò yún rú juǎn xí rú pǐ bù luàn ráng zhě jiē wèi bài zhēng

或云如卷席,如匹布乱穰者,皆为败征。

qì rú xì niú rú rén wò rú shuāng shé rú fēi niǎo rú jué dī yuán rú huài wū rú jīng lù xiāng zhú rú liǎng jī xiāng xiàng cǐ jiē wèi bài jūn zhī qì

气如系牛,如人卧,如双蛇,如飞鸟,如决堤垣,如坏屋,如惊鹿相逐,如两鸡相向,此皆为败军之气。

fán xiáng rén qì rú rén shí shí wǔ wǔ jiē chā shǒu dī tóu

凡降人气,如人十十五五,皆叉手低头;

yòu yún rú rén chā shǒu xiāng xiàng

又云,如人叉手相向。

huò qì rú hēi shān yǐ huáng wèi yuán zhě jiē yù xiáng fú zhī xiàng yě

或气如黑山,以黄为缘者,皆欲降伏之象也。

fán jiān chéng zhī shàng yǒu hēi yún rú xīng míng yuē jūn jīng

凡坚城之上,有黑云如星,名曰军精。

huò bái qì rú jīng qí huò qīng yún huáng yún lín chéng

或白气如旌旗,或青云黄云临城。

jiē yǒu dà xǐ qìng

皆有大喜庆。

huò qì qīng sè rú niú tóu chù rén huò chéng shàng qì rú yān huǒ

或气青色如牛头触人,或城上气如烟火。

rú shuāng shé rú chǔ xíng xiàng wài huò yǒu yún fēn wéi liǎng huì zhuàng zhě jiē bù kě gōng

如双蛇,如杵形向外,或有云分为两彗状者,皆不可攻。

fán tú chéng zhī qì huò chì rú fēi niǎo huò chì qì rú bài chē huò yǒu chì hēi qì rú li pí bān huò chéng zhōng qì jù rú lóu chū jiàn yú wài

凡屠城之气,或赤如飞鸟,或赤气如败车,或有赤黑气如狸皮斑,或城中气聚如楼,出见于外;

yíng shàng yǒu yún rú zhòng rén tóu chì sè qí chéng yíng jiē kě tú

营上有云如众人头,赤色,其城营皆可屠。

qì rú xióng zhì lín chéng qí xià bì yǒu jiàng zhě

气如雄雉临城,其下必有降者。

fán fú bīng yǒu hēi qì hún hún yuán zhǎng chì qì zài qí zhōng huò bái qì fěn fèi qǐ rú lóu zhuàng

凡伏兵有黑气,浑浑员长,赤气在其中:或白气粉沸,起如楼状;

huò rú zhuàng jié zhuàng zài wū yún zhōng

或如幢节状,在乌云中;

huò rú chì chǔ zài wū yún zhōng huò rú wū rén zài chì yún zhōng

或如赤杵在乌云中,或如乌人在赤云中。

fán bào bīng qì bái rú guā wàn lián jié bù duì xiāng zhú xū yú ba ér fù chū

凡暴兵气,白,如瓜蔓连结,部队相逐,须臾罢而复出;

huò bái qì rú xiān rén rú xiān rén yī qiān wàn lián jié bù duì xiāng zhú ba ér fù xīng dāng yǒu qiān lǐ bīng lái

或白气如仙人,如仙人衣,千万连结,部队相逐,罢而复兴,当有千里兵来。

huò qì rú rén chí dāo shǔn yún rú rén sè chì suǒ lín chéng yì yǒu zú bīng zhì

或气如人持刀楯,云如人,色赤,所临城邑有卒兵至。

huò chì qì rú rén chí jié bīng lái wèi xi

或赤气如人持节,兵来未息。

yún rú fāng hóng

云如方虹。

cǐ jiē yǒu bào bīng zhī xiàng

此皆有暴兵之象。

fán zhàn qì qīng bái rú gāo

凡战气,青白如膏;

rú rén wú tóu

如人无头;

rú sǐ rén wò

如死人卧;

rú dān shé chì qì suí zhī bì dà zhàn shā jiāng

如丹蛇,赤气随之,必大战,杀将。

sì wàng wú yún jiàn chì qì rú gǒu rù yíng qí xià yǒu liú xiě

四望无云,见赤气如狗入营,其下有流血。

fán lián yīn shí rì zhòu bú jiàn rì yè bú jiàn yuè luàn fēng sì qǐ yù yǔ ér wú yǔ míng yuē méng chén yǒu móu

凡连阴十日,昼不见日,夜不见月,乱风四起,欲雨而无雨,名曰蒙,臣有谋。

wù qì ruò zhòu ruò yè qí sè qīng huáng gēng xiāng yǎn mào zhà hé zhà sàn yì rán

雾气若昼若夜,其色青黄,更相奄冒,乍合乍散,亦然。

shì sì fāng cháng yǒu dà yún wǔ sè jù zhě qí xià xián rén yǐn yě

视四方常有大云五色具者,其下贤人隐也。

qīng yún rùn zé bì rì zài xī běi wèi jǔ xián liáng

青云润泽蔽日,在西北,为举贤良。

yún qì rú luàn ráng dà fēng jiāng zhì shì suǒ cóng lái

云气如乱穰,大风将至,视所从来。

yún shén rùn ér hòu dà yǔ bì bào zhì

云甚润而厚,大雨必暴至。

sì shǐ zhī rì yǒu hēi yún qì rú zhèn hòu dà zhòng zhě duō yǔ

四始之日,有黑云气如阵,厚大重者,多雨。

qì ruò wù fēi wù yì guān bù rú jiàn zé qí chéng dài jiǎ ér qù

气若雾非雾,衣冠不濡,见则其城带甲而趣。

rì chū méi shí yǒu wù qì héng jié zhī bái zhě sàng wū zhě jīng sān rì nèi yǔ zhě gè jiě

日出没时有雾气横截之,白者丧,乌者惊,三日内雨者各解。

yǒu yún rú jiāo lóng suǒ jiàn chù jiāng jūn shī pò

有云如蛟龙,所见处将军失魄。

yǒu yún rú gǔ wěi lái yìn guó shàng sān rì wáng

有云如鹄尾来荫国上,三日亡。

yǒu yún chì huáng sè sì sài zhōng rì jìng yè zhào de zhě dà chén zòng zì

有云赤黄色四塞,终日竟夜照地者,大臣纵恣。

yǒu yún rú qì mèi ér zhuó xián rén qù xiǎo rén zài wèi

有云如气,昧而浊,贤人去,小人在位。

fán bái hóng zhě bǎi yāng zhī běn zhòng luàn suǒ jī

凡白虹者,百殃之本,众乱所基。

wù zhě zhòng xié zhī qì yīn lái mào yáng

雾者,众邪之气,阴来冒阳。

fán bái hóng wù jiān chén móu jūn shàn quán lì wēi

凡白虹雾,奸臣谋君,擅权立威。

zhòu wù yè míng chén zhì de shēn

昼雾夜明,臣志得申。

fán yè wù bái hóng jiàn chén yǒu yōu

凡夜雾白虹见,臣有忧;

zhòu wù bái hóng jiàn jūn yǒu yōu

昼雾白虹见,君有忧。

hóng tóu wěi zhì de liú xiě zhī xiàng

虹头尾至地,流血之象。

fán wù qì bù shùn sì shí nì xiāng jiāo cuò wēi fēng xiǎo yǔ wèi yīn yáng qì luàn zhī xiàng

凡雾气不顺四时,逆相交错,微风小雨,为阴阳气乱之象。

jī rì bù jiě zhòu yè hūn àn tiān xià yù fēn lí

积日不解,昼夜昏暗,天下欲分离。

fán tiān dì sì fāng hūn mēng ruò xià chén shí rì wǔ rì yǐ shàng huò yī yuè huò yī shí yǔ shuǐ zhān yī ér yǒu tǔ míng yuē mái

凡天地四方昏蒙若下尘,十日五日已上,或一月,或一时,雨水沾衣而有土,名曰霾。

gù yuē tiān dì mái jūn chén guāi

故曰,天地霾,君臣乖。

fán hǎi páng shèn qì xiàng lóu tái guǎng yě qì chéng gōng què běi yí zhī qì rú niú yáng qún chù qióng lú nán yí zhī qì lèi zhōu chuán fān qí

凡海旁蜄气象楼台,广野气成宫阙,北夷之气如牛羊群畜穹庐,南夷之气类舟船幡旗。

zì huá yǐ nán qì xià hēi shàng chì

自华以南,气下黑上赤;

sōng gāo sān hé zhī jiāo qì zhèng chì

嵩高、三河之郊,气正赤;

héng shān zhī běi qì qīng

恒山之北,气青;

bó jié hǎi dài zhī jiān qì jiē zhèng hēi

勃碣海岱之间,气皆正黑;

jiāng huái zhī jiān qì jiē bái

江淮之间,气皆白;

dōng hǎi qì rú yuán dēng

东海气如员簦;

fù hàn hé shuǐ qì rú yǐn bù

附汉河水,气如引布;

jiāng hàn qì jìn rú zhù jǐ shuǐ qì rú hēi wèi shuǐ qì rú láng bái wěi huái nán qì rú bái yáng shǎo shì qì rú bái tù qīng wěi héng shān qì rú hēi niú qīng wěi

江汉气劲如杼,济水气如黑,渭水气如狼白尾,淮南气如白羊,少室气如白兔青尾,恒山气如黑牛青尾。

dōng yí qì rú shù xī yí qì rú shì wū nán yí qì rú dū tái huò lèi zhōu chuán

东夷气如树,西夷气如室屋,南夷气如阇台,或类舟船。

zhèn yún rú lì yuán

阵云像竖立的墙垣。

zhù zhóu yún lèi zhóu bó liǎng duān duì

杼轴云类轴,搏,两端兑。

sháo yún rú shéng jū qián gèn tiān qí bàn bàn tiān

杓云如绳,居前亘天,其半半天;

qí zhě lèi quē qí gù

其JH者类阙旗故。

gōu yún jù qǔ

钩云像钩子般弯曲。

zhū cǐ yún jiàn yǐ wǔ sè zhàn

诸此云见,以五色占。

ér zé tuán mì qí jiàn dòng rén nǎi yǒu bīng bì qǐ hé dòu qí zhí

而泽抟密,其见动人,乃有兵必起,合斗其直。

yún qì rú sān pǐ bó guǎng qián duì hòu dà jūn xíng qì yě

云气如三匹帛,广前兑后,大军行气也。

hán yún rú bù zhào yún rú niú chu yún rú rì sòng yún rú chē lǔ yún rú mǎ wèi yún rú quǎn zhōu yún rú chē lún qín yún rú xíng rén wèi yún rú shǔ zhèng yún rú jiàng yī yuè yún rú lóng shǔ yún rú qūn

韩云如布,赵云如牛,楚云如日,宋云如车,鲁云如马,卫云如犬,周云如车轮,秦云如行人,魏云如鼠,郑云如绛衣,越云如龙,蜀云如囷。

chē qì zhà gāo zhà xià wǎng wǎng ér jù

车兵云气忽高忽低,常常聚集在一起。

qí qì bēi ér bù

骑兵云气低矮而散布。

zú qì bó

卒气搏。

qián bēi hòu gāo zhě jí

前卑后高者,疾。

qián fāng ér gāo hòu ruì ér bēi zhě què

前方而高后锐而卑者,却。

qí qì píng zhě qí xíng xú

云气平稳的,军队行动迟缓。

qián gāo hòu bēi zhě bù zhǐ ér fǎn

前高后卑者,不止而返。

xiào qí zhī qì zhèng cāng hēi zhǎng shù bǎi zhàng

校骑之气,正苍黑,长数百丈。

yóu bīng zhī qì rú huì sǎo yī yún zhǎng shù bǎi zhàng wú gēn běn

游兵之气如彗扫,一云长数百丈,无根本。

xǐ qì shàng huáng xià chì nù qì shàng xià chì yōu qì shàng xià hēi

喜气上黄下赤,怒气上下赤,忧气上下黑。

tǔ gōng qì huáng bái

土功气黄白。

xǐ qì bái

徙气白。

fán hòu qì zhī fǎ qì chū chū shí ruò yún fēi yún ruò wù fēi wù fǎng fú ruò kě jiàn

凡候气之法,气初出时,若云非云,若雾非雾,仿佛若可见。

chū chū sēn sēn rán zài sāng yú shàng gāo wǔ liù chǐ zhě shì qiān wǔ bǎi lǐ wài

初出森森然,在桑榆上,高五六尺者,是千五百里外。

píng shì zé qiān lǐ jǔ mù wàng jí wǔ bǎi lǐ

平视则千里,举目望即五百里;

yǎng zhān zhōng tiān jí bǎi lǐ nèi

仰瞻中天,即百里内。

píng wàng sāng yú jiān èr qiān lǐ

平望,桑榆间二千里;

dēng gāo ér wàng xià shǔ de zhě sān qiān lǐ

登高而望,下属地者,三千里。

dí zài dōng rì chū hou zhī

敌在东,日出候之;

zài nán rì zhōng hou zhī zài xi rì rù hou zhī

在南,日中候之,在西,日入候之;

zài běi yè bàn hou zhī

在北,夜半候之。

jūn shàng qì gāo shèng xià hòu shèng báo shí shèng xū zhǎng shèng duǎn zé shèng kū

军上气,高胜下,厚胜薄,实胜虚,长胜短,泽胜枯。

qì jiàn yǐ zhī dà zhàn qī nèi yǒu dà fēng yǔ jiǔ yīn zé zāi bù chéng

气见以知大,占期内有大风雨,久阴,则灾不成。

shǐ chuán shì yàn

◎史传事验

tiān biàn

○天变

huì dì yuán kāng èr nián èr yuè tiān xī běi dà liè

惠帝元康二年二月,天西北大裂。

àn liú xiàng shuō tiān liè yáng bù zú dì dòng yīn yǒu yú

案刘向说:“天裂,阳不足,地动,阴有余。

shì shí rén zhǔ hūn mào fēi hòu zhuān zhì

”是时人主昏瞀,妃后专制。

tài ān èr nián bā yuè gēng wǔ tiān zhōng liè wèi èr yǒu shēng rú léi zhě sān

太安二年八月庚午,天中裂为二,有声如雷者三。

jūn dào kuī ér chén xià zhuān jiàn zhī xiàng yě

君道亏而臣下专僭之象也。

shì rì cháng shā wáng fèng dì chū jù chéng dū hé jiān èr wáng hòu chéng dōu hé jiān dōng hǎi yòu dié zhuān wēi mìng shì qí yīng yě

是日,长沙王奉帝出距成都、河间二王,后成都、河间、东海又迭专威命,是其应也。

mù dì shēng píng wǔ nián bā yuè yǐ mǎo yè tiān zhōng liè guǎng sān sì zhàng yǒu shēng rú léi yě zhì jiē míng

穆帝升平五年八月已卯夜,天中裂,广三四丈,有声如雷,野雉皆鸣。

shì hòu āi dì huāng jí hǎi xī shī dé huáng tài hòu lín cháo tài zōng zǒng wàn jī huán wēn zhuān quán wēi zhèn nèi wài yīn qì shèng yáng qì wēi

是后哀帝荒疾,海西失德,皇太后临朝,太宗总万机,桓温专权,威振内外,阴气盛,阳气微。

yuán dì tài xìng èr nián bā yuè wù xū tiān míng dōng nán yǒu shēng rú fēng shuǐ xiāng báo

元帝太兴二年八月戊戌,天鸣东南,有声如风水相薄。

jīng fáng yì yāo zhàn yuē tiān yǒu shēng rén zhǔ yōu

京房易妖占曰:“天有声,人主忧。

sān nián shí yuè rén chén tiān yòu míng jiǎ wǔ zhǐ

”三年十月壬辰,天又鸣,甲午止。

qí hòu wáng dūn rù shí tou wáng shī bài jì

其后王敦入石头,王师败绩。

yuán dì qū rǔ zhì yú qiáng chén jí ér yàn jià dà chǐ bù xuě

元帝屈辱,制于强臣,即而晏驾,大耻不雪。

ān dì lóng ān wǔ nián rùn yuè guǐ chǒu tiān dōng nán míng

安帝隆安五年闰月癸丑,天东南鸣。

liù nián jiǔ yuè wù zǐ tiān dōng nán yòu míng

六年九月戊子,天东南又鸣。

shì hòu huán xuán cuàn wèi ān dì bō yuè yōu mò dà yān

是后桓玄篡位,安帝播越,忧莫大焉。

míng měi dōng nán zhě gài zhōng xīng jiāng wài tiān suí zhī ér míng yě

鸣每东南者,盖中兴江外,天随之而鸣也。

yì xī yuán nián bā yuè tiān míng zài dōng nán jīng fáng yì zhuàn yuē wàn xìng láo jué yāo tiān míng

义熙元年八月,天鸣,在东南,京房《易传》曰:“万姓劳,厥妖天鸣。

shì shí ān dì suī fǎn zhèng ér bīng gé suì dòng zhòng shù qín láo yě

”是时安帝虽反正,而兵革岁动,众庶勤劳也。

rì shí

○日蚀

wèi wén dì huáng chū èr nián liù yuè wù chén huì rì yǒu shí zhī

魏文帝黄初二年六月戊辰晦,日有蚀之。

yǒu sī zòu miǎn tài wèi zhào yuē zāi yì zhī zuò yǐ qiǎn yuán shǒu ér guī guò gǔ gōng qǐ yǔ tāng zuì yǐ zhī yì hu

有司奏免太尉,诏曰:“灾异之作,以谴元首,而归过股肱,岂禹汤罪已之义乎!

qí lìng bǎi guān gè qián jué zhí

其令百官各虔厥职。

hòu yǒu tiān dì shěng wù fù hé sān gōng

后有天地眚,勿腹劾三公。

sān nián zhēng yuè bǐng yín shuò rì yǒu shí zhī

”三年正月丙寅朔,日有蚀之。

shí yī yuè gēng shēn huì yòu rì yǒu shí zhī

十一月庚申晦,又日有蚀之。

wǔ nián shí yī yuè wù shēn huì rì yǒu shí zhī

五年十一月戊申晦,日有蚀之。

míng dì tài hé chū tài shǐ lìng xǔ zhī zòu rì yīng shí yǔ tài wèi yú líng tái qí ráng

明帝太和初,太史令许芝奏,日应蚀,与太尉于灵台祈禳。

dì yuē gài wén rén zhǔ zhèng yǒu bù dé zé tiān jù zhī yǐ zāi yì suǒ yǐ qiǎn gào shǐ de zì xiū yě

帝曰:“盖闻人主政有不德,则天惧之以灾异,所以谴告,使得自修也。

gù rì yuè báo shí míng zhì dào yǒu bù dàng zhě

故日月薄蚀,明治道有不当者。

zhèn jí wèi yǐ lái jí bù néng guāng míng xiān dì shèng dé ér shī huà yǒu bù hé yú huáng shén gù tiān shàng yǒu wù zhī

朕即位以来,即不能光明先帝圣德,而施化有不合于皇神,故天上有寤之。

yi chì zhèng zì xiū yǒu yǐ bào yú shén míng

宜敕政自修,有以报于神明。

tiān zhī yú rén yóu fù zhī yú zi wèi yǒu fù yù zé qí zi ér kě xiàn shèng zhuàn yǐ qiú miǎn yě

天之于人,犹父之于子,未有父欲责其子,而可献盛馔以求免也。

jīn wài yù qiǎn shàng gōng yǔ tài shǐ lìng jù ráng cí zhī yú yì wèi wén yě

今外欲谴上公与太史令俱穰祠之,于义未闻也。

qún gōng qīng shì dài fū qí gè miǎn xiū jué zhí

群公卿士大夫,其各勉修厥职。

yǒu kě yǐ bǔ zhèn bù dǎi zhě gè fēng shàng zhī

有可以补朕不逮者,各封上之。

tài hé wǔ nián shí yī yuè wù xū huì rì yǒu shí zhī

”太和五年十一月戊戌晦,日有蚀之。

liù nián zhēng yuè wù chén shuò rì yǒu shí zhī

六年正月戊辰朔,日有蚀之。

jiàn wú lì

见吴历。

qīng lóng yuán nián rùn yuè gēng yín shuò rì yǒu shí zhī

青龙元年闰月庚寅朔,日有蚀之。

shǎo dì zhèng shǐ yuán nián qī yuè wù shēn shuò rì yǒu shí zhī

少帝正始元年七月戊申朔,日有蚀之。

sān nián sì yuè wù xū shuò rì yǒu shí zhī

三年四月戊戌朔,日有蚀之。

sì nián wǔ yuè dīng chǒu shuò rì yǒu shí zhī

四年五月丁丑朔,日有蚀之。

wǔ nián sì yuè bǐng chén shuò rì yǒu shí zhī

五年四月丙辰朔,日有蚀之。

liù nián sì yuè rén zǐ shuò rì yǒu shí zhī

六年四月壬子朔,日有蚀之。

shí yuè wù shēn shuò yòu rì yǒu shí zhī

十月戊申朔,又日有蚀之。

bā nián èr yuè gēng wǔ shuò rì yǒu shí zhī

八年二月庚午朔,日有蚀之。

shì shí cáo shuǎng zhuān zhèng dīng mì shān yáng děng zhuǎn gǎi fǎ dù

当时曹爽独揽朝政,丁谧、邓飏等人又改变法度。

huì yǒu rì shí zhī biàn zhào qún chén wèn dé shī

会有日蚀之变,诏群臣问得失。

jiǎng jì shàng shū yuē xī dà shùn zuǒ zhì jiè zài bǐ zhōu

蒋济上疏曰:“昔大舜佐治,戒在比周。

zhōu gōng fǔ zhèng shèn yú qí péng

周公辅政,慎于其朋。

qí hóu wèn zāi yàn zǐ duì yǐ bù huì

齐侯问灾,晏子对以布惠;

lǔ jūn wèn yì zāng sūn dá yǐ huǎn yì

鲁君问异,臧孙答以缓役。

sāi biàn yìng tiān nǎi shí rén shì

堵绝灾变,顺应天道,这正是人能办到的事。

jì zhǐ pì shén qiè ér jūn chén bù wù zhōng zhì bài wáng

”济旨譬甚切,而君臣不悟,终至败亡。

jiǔ nián zhēng yuè yǐ wèi shuò rì yǒu shí zhī

九年正月乙未朔,日有蚀之。

jiā píng yuán nián èr yuè èr yuè yǐ shì shuò rì yǒu shí zhī

嘉平元年二月二月已示朔,日有蚀之。

gāo guì xiāng gōng gān lù sì nián qī yuè wù zǐ shuò rì yǒu shí zhī

高贵乡公甘露四年七月戊子朔,日有蚀之。

wǔ nián zhēng yuè yǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī

五年正月乙酉朔,日有蚀之。

jīng fáng yì zhàn yuē rì yǒu shí yǐ yǒu jūn ruò chén qiáng

京房易占曰:“日有蚀乙酉,君弱臣强。

sī mǎ jiàng bīng fǎn zhēng qí wáng

司马将兵,反征其王。

wǔ yuè yǒu chéng jì zhī biàn

”五月,有成济之变。

yuán dì jǐng yuán èr nián wǔ yuè dīng wèi shuò rì yǒu shí zhī

元帝景元二年五月丁未朔,日有蚀之。

sān nián shí yī yuè yǐ hài shuò rì yǒu shí zhī

三年十一月已亥朔,日有蚀之。

wǔ dì tài shǐ èr nián qī yuè bǐng wǔ huì rì yǒu shí zhī

武帝泰始二年七月丙午晦,日有蚀之。

shí yuè bǐng wǔ shuò rì yǒu shí zhī

十月丙午朔,日有蚀之。

qī nián shí yuè dīng chǒu shuò rì yǒu shí zhī

七年十月丁丑朔,日有蚀之。

bā nián shí yuè xīn wèi shuò rì yǒu shí zhī

八年十月辛未朔,日有蚀之。

jiǔ nián sì yuè wù chén shuò rì yǒu shí zhī

九年四月戊辰朔,日有蚀之。

yòu qī yuè dīng yǒu shuò rì yǒu shí zhī

又,七月丁酉朔,日有蚀之。

shí nián zhēng yuè yǐ wèi sān yuè guǐ hài bìng rì yǒu shí zhī

十年正月乙未,三月癸亥,并日有蚀之。

xián níng yuán nián qī yuè jiǎ shēn huì rì yǒu shí zhī

咸宁元年七月甲申晦,日有蚀之。

sān nián zhēng yuè bǐng zǐ shuò rì yǒu shí zhī

三年正月丙子朔,日有蚀之。

sì nián zhēng yuè gēng wǔ shuò rì yǒu shí zhī

四年正月庚午朔,日有蚀之。

tài kāng sì nián sān yuè xīn chǒu shuò rì yǒu shí zhī

太康四年三月辛丑朔,日有蚀之。

qī nián zhēng yuè jiǎ yín shuò rì yǒu shí zhī

七年正月甲寅朔,日有蚀之。

bā nián zhēng yuè wù shēn shuò rì yǒu shí zhī

八年正月戊申朔,日有蚀之。

jiǔ nián zhēng yuè rén shēn shuò liù yuè gēng zǐ shuò bìng rì yǒu shí zhī

九年正月壬申朔,六月庚子朔,并日有蚀之。

yǒng xī yuán nián sì yuè gēng shēn dì bēng

永熙元年四月庚申,帝崩。

huì dì yuán gēng jiǔ nián shí yī yuè jiǎ zǐ shuò rì yǒu shí zhī

惠帝元庚九年十一月甲子朔,日有蚀之。

shí èr yuè fèi huáng tài zǐ wèi shù rén xún shā zhī

十二月,废皇太子为庶人,寻杀之。

yǒng kāng yuán nián zhēng yuè yǐ mǎo sì yuè xīn mǎo shuò bìng rì yǒu shí zhī

永康元年正月已卯,四月辛卯朔,并日有蚀之。

yǒng níng yuán nián rùn yuè bǐng xū shuò rì yǒu shí zhī

永宁元年闰月丙戌朔,日有蚀之。

guāng xī yuán nián zhēng yuè wù zǐ shuò qī yuè yǐ yǒu shuò bìng rì yǒu shí zhī

光熙元年正月戊子朔,七月乙酉朔,并日有蚀之。

shí yī yuè huì dì bēng

十一月,惠帝崩。

shí èr yuè rén wǔ shuò yòu rì yǒu shí zhī

十二月壬午朔,又日有蚀之。

huái dì yǒng jiā yuán nián shí yī yuè wù shēn shuò rì yǒu shí zhī

怀帝永嘉元年十一月戊申朔,日有蚀之。

èr nián zhēng yuè bǐng zǐ shuò rì yǒu shí zhī

二年正月丙子朔,日有蚀之。

liù nián èr yuè rén zǐ shuò rì yǒu shí zhī

六年二月壬子朔,日有蚀之。

mǐn dì jiàn xìng sì nián liù yuè dīng sì shuò shí èr yuè jiǎ shēn shuò bìng rì yǒu shí zhī

愍帝建兴四年六月丁巳朔,十二月甲申朔,并日有蚀之。

wǔ nián wǔ yuè bǐng zǐ shí yī yuè bǐng zǐ bìng rì yǒu shí zhī

五年五月丙子,十一月丙子,并日有蚀之。

shí dì meng chen yú píng yáng

时帝蒙尘于平阳。

yuán dì tài xìng yuán nián sì yuè dīng chǒu shuò rì yǒu shí zhī

元帝太兴元年四月丁丑朔,日有蚀之。

míng dì tài níng sān nián shí yī yuè guǐ yǐ shuò rì yǒu shí zhī zài mǎo zhì dòu

明帝太宁三年十一月癸已朔,日有蚀之,在卯至斗。

dòu wú fēn yě

斗,吴分也。

qí hòu sū jùn zuò luàn

其后苏峻作乱。

chéng dì xián hé èr nián wǔ yuè jiǎ shēn shuò rì yǒu shí zhī zài jǐng

成帝咸和二年五月甲申朔,日有蚀之,在井。

jǐng zhǔ jiǔ shí nǚ zhǔ xiàng yě

井,主酒食,女主象也。

míng nián huáng tài hòu yǐ yōu bēng

明年,皇太后以忧崩。

liù nián sān yuè rén xū shuò rì yǒu shí zhī

六年三月壬戌朔,日有蚀之。

shì shí dì yǐ nián zhǎng měi xìng sī tú dì yóu chū rù jiàn wáng dǎo fū rén cáo shì rú zǐ dì zhī lǐ

是时帝已年长,每幸司徒第,犹出入见王导夫人曹氏如子弟之礼。

yǐ rù jūn ér jǐng jìng rén chén zhī qī yǒu kuī jūn dé zhī xiàng yě

以入君而警敬人臣之妻,有亏君德之象也。

jiǔ nián shí yuè yǐ wèi shuò rì yǒu shí zhī

九年十月乙未朔,日有蚀之。

shì shí dì jì guān dāng qīn wàn jī ér wěi zhèng dà chén zhe jūn dào yǒu kuī yě

是时帝既冠,当亲万机,而委政大臣,著君道有亏也。

xián kāng yuán nián shí yuè yǐ wèi shuò rì yǒu shí zhī

咸康元年十月乙未朔,日有蚀之。

qī nián èr yuè jiǎ zǐ shuò rì yǒu shí zhī

七年二月甲子朔,日有蚀之。

sān yuè dù huáng hòu bēng

三月,杜皇后崩。

bā nián zhēng yuè yǐ wèi shuò rì yǒu shí zhī

八年正月乙未朔,日有蚀之。

jīng dū dà yǔ jùn guó yǐ wén

京都大雨,郡国以闻。

shì wèi sān cháo wáng zhě è zhī

是谓三朝,王者恶之。

liù yuè ér dì bēng

六月而帝崩。

mù dì yǒng hé èr nián sì yuè jǐ yǒu qī nián zhēng yuè dīng yǒu bā nián zhēng yuè xīn mǎo bìng rì yǒu shí zhī

穆帝永和二年四月己酉,七年正月丁酉,八年正月辛卯,并日有蚀之。

shí èr nián shí yuè guǐ sì shuò rì yǒu shí zhī zài wěi

十二年十月癸巳朔,日有蚀之,在尾。

yàn fēn běi dí zhī xiàng yě

燕分,北狄之象也。

shì shí biān biǎo yáo xiāng fú shēng hù xiāng tūn shì cháo tíng yōu láo zhēng fá bù zhǐ

是时边表姚襄、苻生互相吞噬,朝廷忧劳,征伐不止。

shēng píng sì nián bā yuè xīn chǒu shuò rì yǒu shí zhī jǐ jì zài jiǎo

升平四年八月辛丑朔,日有蚀之,几既在角。

fán shí qiǎn zhě huò qiǎn shēn zhě huò dà

凡蚀,浅者祸浅,深者祸大。

jiǎo wèi tiān mén rù zhǔ è zhī

角为天门,入主恶之。

míng nián ér dì bēng

明年而帝崩。

āi dì lóng hé yuán nián sān yuè jiǎ yín shuò shí èr yuè wù wǔ shuò bìng rì yǒu shí zhī

哀帝隆和元年三月甲寅朔,十二月戊午朔,并日有蚀之。

míng nián ér dì yǒu jí bù shí wàn jī

明年而帝有疾,不识万机。

hǎi xī gōng tài hé sān nián sān yuè dīng sì shuò wǔ nián qī yuè guǐ yǒu shuò bìng rì yǒu shí zhī

海西公太和三年三月丁巳朔,五年七月癸酉朔,并日有蚀之。

jiē hǎi xī bèi fèi zhī yīng yě

皆海西被废之应也。

xiào wǔ dì níng kāng sān nián shí yuè guǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī

孝武帝宁康三年十月癸酉朔,日有蚀之。

tài yuán sì nián rùn yuè jǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī

太元四年闰月己酉朔,日有蚀之。

shì shí fú jiān gōng méi xiāng yáng zhí zhū xù

是时苻坚攻没襄阳,执朱序。

liù nián liù yuè gēng zǐ shuò rì yǒu shí zhī

六年六月庚子朔,日有蚀之。

jiǔ nián shí yuè xīn hài shuò rì yǒu shí zhī

九年十月辛亥朔,日有蚀之。

shí qī nián wǔ yuè dīng mǎo shuò rì yǒu shí zhī

十七年五月丁卯朔,日有蚀之。

èr shí nián sān yuè gēng chén shuò rì yǒu shí zhī

二十年三月庚辰朔,日有蚀之。

míng nián dì bēng

明年帝崩。

ān dì lóng ān sì nián liù yuè gēng chén shuò rì yǒu shí zhī

安帝隆安四年六月庚辰朔,日有蚀之。

shì shí yuán xiǎn zhí zhèng

是时元显执政。

yuán xìng èr nián sì yuè guǐ sì shuò rì yǒu shí zhī

元兴二年四月癸巳朔,日有蚀之。

qí dōng huán xuán cuàn wèi

其冬桓玄篡位。

yì xī sān nián qī yuè wù xū shuò rì yǒu shí zhī

义熙三年七月戊戌朔,日有蚀之。

shí nián jiǔ yuè dīng sì shuò rì yǒu shí zhī

十年九月丁巳朔,日有蚀之。

shí yī nián qī yuè xīn hài huì rì yǒu shí zhī

十一年七月辛亥晦,日有蚀之。

shí sān nián zhēng yuè jiǎ xū shuò rì yǒu shí zhī

十三年正月甲戌朔,日有蚀之。

míng nián dì bēng

明年,帝崩。

gōng dì yuán xī yuán nián shí yī yuè dīng hài shuò rì yǒu shí zhī

恭帝元熙元年十一月丁亥朔,日有蚀之。

zì yì xī yuán nián zhì shì rì shí jiē cóng shàng shǐ jiē wèi gé mìng zhī zhēng

自义熙元年至是,日蚀皆从上始,皆为革命之征。

zhōu lǐ zhǐ shì jìn shì zhǎng shí huī zhī fǎ yǐ guān yāo xiáng biàn jí xiōng yǒu jìn xiàng juān jiān àn méng mí xù jī xiǎng fán shí

《周礼》只眡祲氏掌十𪸩之法,以观妖祥,辩吉凶,有祲、象、镌、监、暗、瞢、弥、序、𬯀、想凡十。

hòu dài míng biàn shuō zhě mò tóng

后代名变,说者莫同。

jīn lù qí zhe yīng yǐ cì zhī yún

今录其著应以次之云。

wú sūn quán chì wū shí yī nián èr yuè bái hóng guàn rì

吴孙权赤乌十一年二月,白虹贯日。

quán fā zhào jiè jù

权发诏戒惧。

wǔ dì tài shǐ wǔ nián qī yuè jiǎ yín rì yùn zài zhòng bái hóng guàn zhī

武帝泰始五年七月甲寅,日晕再重,白虹贯之。

tài kāng yuán nián zhēng yuè yǐ chǒu shuò wǔ sè qì guān rì zì mǎo zhì yǒu

太康元年正月已丑朔,五色气冠日,自卯至酉。

zhàn yuē jūn dào shī míng chǒu wèi dòu niú zhǔ wú yuè

占曰:“君道失明,丑为斗牛,主吴越。

shì shí sūn hào yín bào sì yuè jiàng

”是时孙皓淫暴,四月降。

huì dì yuán kāng yuán nián shí yī yuè jiǎ shēn rì yùn zài zhòng qīng chì yǒu guāng

惠帝元康元年十一月甲申,日晕,再重,青赤有光。

jiǔ nián zhēng yuè rì zhōng yǒu ruò fēi yàn zhě shù rì nǎi xiāo

九年正月,日中有若飞燕者,数日乃消。

wáng yǐn yǐ wéi mǐn huái fèi sǐ zhī zhēng

王隐以为愍怀废死之征。

yǒng kāng yuán nián zhēng yuè guǐ hài shuò rì yùn sān chóng

永康元年正月癸亥朔,日晕,三重。

shí yuè yǐ wèi rì ān huáng wù sì sài

十月乙未,日暗,黄雾四塞。

zhàn yuē bù jí sān nián xià yǒu bá chéng dà zhàn

占曰:“不及三年,下有拔城大战。

shí èr yuè gēng xū rì zhōng yǒu hēi qì

”十二月庚戌,日中有黑气。

jīng fáng yì zhuàn yuē jì tiān bù shùn cí wèi nì jué yì rì zhōng yǒu hēi qì

京房《易传》曰:“祭天不顺兹谓逆,厥异日中有黑气。

yǒng níng yuán nián jiǔ yuè jiǎ shēn yuè zhōng yǒu hēi zǐ

永宁元年九月甲申,月中有黑子。

jīng fáng yì zhàn hēi zhě yīn yě chén bù yǎn jūn è lìng xià jiàn bǎi xìng è jūn zé yǒu cǐ biàn

京房易占:“黑者阴也,臣不掩君恶,令下见,百姓恶君,则有此变。

yòu yuē chén yǒu bì zhǔ míng zhě

”又曰:“臣有蔽主明者。

tài ān yuán nián shí yī yuè rì zhōng yǒu hēi qì

太安元年十一月,日中有黑气。

yǒng xīng yuán nián shí yī yuè rì zhōng yǒu hēi qì fēn rì

永兴元年十一月,日中有黑气分日。

guāng xī yuán nián wǔ yuè rén chén guǐ sì rì guāng sì sàn chì rú xuè liú zhào de jiē chì

光熙元年五月壬辰、癸巳,日光四散,赤如血流,照地皆赤。

jiǎ wǔ yòu rú zhī

甲午又如之。

zhàn yuē jūn dào shī míng

占曰:“君道失明。

huái dì yǒng jiā yuán nián shí yī yuè yǐ hài huáng hēi qì yǎn rì suǒ zhào jiē huáng

怀帝永嘉元年十一月乙亥,黄黑气掩日,所照皆黄。

àn hé tú zhàn yuē rì bó yě

案《河图》占曰:“日薄也”。

qí shuō yuē fán rì shí jiē yú shuò huì yǒu bù yú huì shuò zhě wèi rì bó

其说曰:“凡日蚀皆于朔晦,有不于晦朔者为日薄。

suī fēi rì yuè tóng sù shí yīn qì shèng yǎn rì guāng yě

虽非日月同宿,时阴气盛,掩日光也。

zhàn lèi rì shí

”占类日蚀。

èr nián zhēng yuè wù shēn bái hóng guàn rì èr yuè guǐ mǎo bái hóng guàn rì qīng huáng yūn wǔ zhòng

二年正月戊申,白虹贯日,二月癸卯,白虹贯日,青黄晕,五重。

zhàn yuē bái hóng guàn rì jìn chén wéi luàn bù zé zhū hóu yǒu fǎn zhě

占曰:“白虹贯日,近臣为乱,不则诸侯有反者。

yūn wǔ zhòng yǒu guó zhě shòu qí xiáng tiān xià yǒu bīng pò wáng qí de

晕五重,有国者受其祥,天下有兵,破亡其地。

míng nián sī mǎ yuè bào miè rén zhǔ

”明年,司马越暴蔑人主。

wǔ nián liú cōng pò jīng dū dì meng chen yú kòu tíng

五年,刘聪破京都,帝蒙尘于寇庭。

wǔ nián sān yuè gēng shēn rì sǎn guāng rú xuè xià liú suǒ zhào jiē chì

五年三月庚申,日散光,如血下流,所照皆赤。

rì zhōng yǒu ruò fēi yàn zhě

日中有若飞燕者。

mǐn dì jiàn xìng èr nián zhēng yuè xīn wèi chén shí rì yǔn yú de

愍帝建兴二年正月辛未辰时,日陨于地。

yòu yǒu sān rì xiāng chéng chū yú xī fāng ér dōng xíng

又有三日相承,出于西方而东行。

wǔ nián zhēng yuè gēng zǐ sān rì bìng zhào hóng ní mí tiān

五年正月庚子,三日并照,虹蜺弥天。

rì yǒu zhòng yūn zuǒ yòu liǎng ěr

日有重晕,左右两珥。

zhàn yuē bái hóng bīng qì yě

占曰:“白虹,兵气也。

sān sì wǔ liù rì jù chū bìng zhēng tiān xià bīng zuò dīng sì yì rú qí shù

三四五六日俱出并争,天下兵作,丁巳亦如其数。

yòu yuē sān rì bìng chū bù guò sān xún zhū hóu zhēng wèi dì

”又曰:“三日并出,不过三旬,诸侯争为帝。

rì zhòng yūn tiān xià yǒu lì wáng

日重晕,天下有立王。

yūn ér ěr tiān xià yǒu lì hóu

晕而珥,天下有立侯。

gù chén zhuō yuē dāng yǒu dà qìng tiān xià qí sān fēn hu

”故陈卓曰:“当有大庆,天下其三分乎!

sān yuè ér jiāng dōng gǎi yuán wèi jiàn wǔ liú cōng li xióng yì kuà cáo liú jiāng yǔ yú shì bīng lián lěi yè

”三月而江东改元为建武、刘聪、李雄亦跨曹刘疆宇,于是兵连累叶。

yuán dì tài xìng yuán nián shí yī yuè yǐ mǎo rì yè chū gāo sān zhàng zhōng yǒu chì qīng ěr

元帝太兴元年十一月乙卯,日夜出,高三丈,中有赤青珥。

sì nián èr yuè guǐ hài rì dòu

四年二月癸亥,日斗。

sān yuè guǐ wèi rì zhōng yǒu hēi zǐ xīn hài dì qīn lù xùn qiú tú

三月癸未,日中有黑子,辛亥,帝亲录讯囚徒。

yǒng chāng yuán nián shí yuè xīn mǎo rì zhōng yǒu hēi zǐ

永昌元年十月辛卯,日中有黑子。

shí dì chǒng xìng liú wěi shàn wēi fú kuī shāng jūn dào wáng dūn yīn zhī jǔ bīng bī jīng dū huò jí zhōng xián

时帝宠幸刘隗,擅威福,亏伤君道,王敦因之举兵,逼京都,祸及忠贤。

míng dì tài níng yuán nián zhēng yuè yǐ mǎo shuò rì yùn wú guāng

明帝太宁元年正月乙卯朔,日晕无光。

guǐ sì huáng wù sì sài

癸巳,黄雾四塞。

zhàn yuē jūn dào shī míng yīn yáng hūn chén yǒu yīn móu

占曰:“君道失明,阴阳昏,臣有阴谋。

jīng fáng yuē xià zhuān xíng cí wèi fēn wēi méng wēi ér rì bù míng

”京房曰:“下专刑,兹谓分威,蒙微而日不明。

xiān shì wáng dūn hài shàng shū lìng diāo xié pú yè zhōu yǐ piào qí jiāng jūn dài ruò sī děng shì zhuān xíng zhī yīng

”先是,王敦害尚书令刁协、仆射周𫖮、骠骑将军戴若思等,是专刑之应。

dūn jì líng shàng zú fú qí gū

敦既陵上,卒伏其辜。

shí yī yuè bǐng zǐ bái hóng guàn rì

十一月丙子,白虹贯日。

shǐ guān bú jiàn guì yáng tài shǒu huá bāo yǐ wén

史官不见,桂阳太守华包以闻。

chéng dì xián hé jiǔ nián qī yuè bái hóng guàn rì

成帝咸和九年七月,白虹贯日。

xián kāng yuán nián qī yuè bái hóng guàn rì

咸康元年七月,白虹贯日。

èr nián qī yuè bái hóng guàn rì

二年七月,白虹贯日。

zì hòu yǔ shì zhuān zhèng yóu hòu zú ér guì gài yì fù rén shàn guó zhī yì gù pín nián bái hóng guàn rì

自后庾氏专政,由后族而贵,盖亦妇人擅国之义,故频年白虹贯日。

bā nián zhēng yuè rén shēn rì zhōng yǒu hēi zǐ bǐng zǐ nǎi miè

八年正月壬申,日中有黑子,丙子乃灭。

xià dì bēng

夏,帝崩。

mù dì yǒng hé bā nián zhāng zhòng huá zài liáng zhōu rì bào chì rú huǒ zhōng yǒu sān zú wèi wū xíng jiàn fēn míng wǔ rì nǎi zhǐ

穆帝永和八年,张重华在凉州,日暴赤如火,中有三足为乌,形见分明,五日乃止。

shí nián shí yuè gēng chén rì zhōng yǒu hēi zǐ dà rú jī luǎn

十年十月庚辰,日中有黑子,大如鸡卵。

shí yī nián sān yuè wù shēn rì zhōng yǒu hēi zǐ dà rú táo èr méi

十一年三月戊申,日中有黑子,大如桃,二枚。

shí tiān zǐ yòu ruò jiǔ bù qīn guó zhèng

时天子幼弱,久不亲国政。

shēng píng sān nián shí yuè bǐng wǔ rì zhōng yǒu hēi zǐ dà rú jī luǎn

升平三年十月丙午,日中有黑子,大如鸡卵。

shǎo shí ér dì bēng

少时而帝崩。

hǎi xī gōng tài hé sān nián jiǔ yuè wù chén yè èr hóng jiàn dōng fāng

海西公太和三年九月戊辰夜,二虹见东方。

sì nián sì yuè wù chén rì yùn hòu mì bái hóng guàn rì zhōng

四年四月戊辰,日晕,厚密,白虹贯日中。

shí yuè yǐ wèi rì zhōng yǒu hēi zǐ

十月乙未,日中有黑子。

wǔ nián èr yuè xīn yǒu rì zhōng yǒu hēi zǐ dà rú li

五年二月辛酉,日中有黑子,大如李。

liù nián sān yuè xīn wèi bái hóng guàn rì rì yùn wǔ zhòng

六年三月辛未,白虹贯日,日晕,五重。

shí yī yuè huán wēn fèi dì jí jiǎn wén xián ān yuán nián yě

十一月,桓温废掉帝,即简文咸安元年。

jiǎn wén xián ān èr nián shí yī yuè dīng chǒu rì zhōng yǒu hēi zǐ

简文咸安二年十一月丁丑,日中有黑子。

xiào wǔ níng kāng yuán nián shí yī yuè jǐ yǒu rì zhōng yǒu hēi zǐ dà rú li

孝武宁康元年十一月己酉,日中有黑子,大如李。

èr nián sān yuè gēng yín rì zhōng yǒu hēi zǐ èr méi dà rú yā luǎn

二年三月庚寅,日中有黑子二枚,大如鸭卵。

shí yī yuè jǐ sì

十一月己巳。

rì zhōng yǒu hēi zǐ dà rú jī luǎn

日中有黑子,大如鸡卵。

shí dì yǐ zhǎng ér kāng xiàn huáng hòu yǐ cóng sǎo lín cháo shí shāng jūn dào gù rì yǒu xiá yě

时帝已长,而康献皇后以从嫂临朝,实伤君道,故日有瑕也。

tài yuán shí sān nián èr yuè gēng zǐ rì zhōng yǒu hēi zǐ èr dà rú li

太元十三年二月庚子,日中有黑子二,大如李。

shí sì nián liù yuè xīn mǎo rì zhōng yòu yǒu hēi zǐ dà rú li

十四年六月辛卯,日中又有黑子,大如李。

èr shí nián shí yī yuè xīn mǎo rì zhōng yòu yǒu hēi zǐ

二十年十一月辛卯,日中又有黑子。

shì shí huì jī wáng yǐ mǔ dì gàn zhèng

是时会稽王以母弟干政。

ān dì lóng ān yuán nián shí èr yuè rén chén rì yùn yǒu bèi jué

安帝隆安元年十二月壬辰,日晕,有背璚。

shì hòu bù qīn wàn jī kuài jī wáng shì zǐ yuán xiǎn zhuān xíng wēi fá

是后不亲万机,会稽王世子元显专行威罚。

sì nián shí yī yuè xīn hài rì zhōng yǒu hēi zǐ

四年十一月辛亥,日中有黑子。

yuán xìng yuán nián èr yuè jiǎ zǐ rì yùn bái hóng guàn rì zhōng

元兴元年二月甲子,日晕,白虹贯日中。

sān yuè gēng zǐ bái hóng guàn rì

三月庚子,白虹贯日。

wèi jǐ huán xuán kè jīng dū wáng shī bài jì

未几,桓玄克京都,王师败绩。

míng nián xuán cuàn wèi

明年,玄篡位。

yì xī yuán nián wǔ yuè gēng wǔ

义熙元年五月庚午。

rì yǒu cǎi ěr

日有彩珥。

liù nián wǔ yuè bǐng zǐ rì yùn yǒu qióng

六年五月丙子,日晕,有璚。

shí yǒu lú xún bī jīng dū nèi wài jiè yán

时有庐循逼京都,内外戒严。

qī yuè xún zǒu

七月,循走。

qī nián qī yuè wǔ hóng jiàn dōng fāng

七年七月,五虹见东方。

zhàn yuē tiān zǐ chù

占曰:“天子黜。

qí hòu liú yù dài jìn shí nián rì zài dōng jǐng yǒu bái hóng shí yú zhàng zài nán gàn rì

”其后刘裕代晋……十年,日在东井,有白虹十余丈在南干日。

zāi zài qín fēn qín wáng zhī xiàng

灾在秦分,秦亡之象。

gōng dì yuán xī èr nián zhēng yuè rén chén bái qì guàn rì dōng xī yǒu zhí ěr gè yī zhàng bái qì guàn zhī jiāo zā

恭帝元熙二年正月壬辰,白气贯日,东西有直珥各一丈,白气贯之交匝。

yuè biàn

○月变

wèi wén dì huáng chū sì nián shí yī yuè yuè yùn běi dǒu

魏文帝黄初四年十一月,月晕北斗。

zhàn yuē yǒu dà sàng shè tiān xià

占曰:“有大丧,赦天下。

qī nián wǔ yuè dì bēng míng dì jì wèi dà shè tiān xià

”七年五月,帝崩,明帝既位,大赦天下。

xiào huái dì yǒng jiā wǔ nián sān yuè rén shēn bǐng yè yuè shí jì

孝怀帝永嘉五年三月壬申丙夜,月蚀,既。

dīng yè yòu shí jì

丁夜又蚀,既。

zhàn yuē yuè shí jǐn dà rén yōu

占曰:“月蚀尽,大人忧。

yòu yuē qí guó guì rén sǐ

”又曰:“其国贵人死。

hǎi xī gōng tài hé sì nián rùn yuè yǐ hài yuè yùn zhěn fù yǒu bái yūn guàn yuè běi yūn dǒu bǐng sān xīng

海西公太和四年闰月乙亥,月晕轸,复有白晕贯月北,晕斗柄三星。

zhàn yuē wáng zhě è zhī

占曰:“王者恶之。

liù nián huán wēn fèi dì

”六年,桓温废帝。

ān dì lóng ān wǔ nián sān yuè jiǎ zǐ yuè shēng chǐ

安帝隆安五年三月甲子,月生齿。

zhàn yuē yuè shēng chǐ tiān zǐ yǒu zéi chén qún xià zì xiāng cán

占曰:“月生齿,天子有贼臣,群下自相残。

huán xuán cuàn nì zhī zhēng yě

”桓玄篡逆之征也。

yì xī jiǔ nián shí èr yuè xīn mǎo shuò yuè yóu jiàn dōng fāng

义熙九年十二月辛卯朔,月犹见东方。

shì wèi zhī zè nì zé hòu wáng qí sù

是谓之仄匿,则侯王其肃。

shì shí liú yù fǔ zhèng wēi xíng zì jǐ zè nì zhī yīng yún

是时刘裕辅政,威刑自己,仄匿之应云。

shí yī nián shí yī yuè yǐ wèi yuè rù yú guǐ ér yūn

十一年十一月乙未,月入舆鬼而晕。

zhàn yuē zhǔ yōu cái bǎo chū

占曰:“主忧,财宝出。

yī yuē yuè yùn yǒu shè

”一曰:“月晕,有赦。

yuè yǎn fàn wǔ wěi

○月奄犯五纬

fán yuè shí wǔ xīng qí guó jiē wáng

凡月蚀五星,其国皆亡。

wǔ xīng rù yuè qí yě yǒu zhú xiāng

五星入月,其野有逐相。

wèi míng dì tài hé wǔ nián shí èr yuè jiǎ chén yuè fàn tián xīng

魏明帝太和五年十二月甲辰,月犯填星。

qīng lóng èr nián shí yuè yǐ chǒu yuè yòu fàn tián xīng

青龙二年十月乙丑,月又犯填星。

zhàn tóng shàng

占同上。

wù yín yuè fàn tài bái zhàn yuē rén jūn sǐ yòu wèi bīng

戊寅,月犯太白,占曰:“人君死,又为兵。

jǐng chū yuán nián qī yuè gōng sūn wén yì pàn

”景初元年七月,公孙文懿叛。

èr nián zhēng yuè qiǎn xuān dì tǎo zhī

二年正月,遣宣帝讨之。

sān nián zhēng yuè tiān zǐ bēng

三年正月,天子崩。

sì nián sān yuè yǐ sì tài bái yǔ yuè jù jiā jǐng zhòu jiàn yuè fàn tài bái

四年三月已巳,太白与月俱加景昼见,月犯太白。

zhàn tóng shàng

占同上。

jǐng chū yuán nián shí yuè dīng wèi yuè fàn yíng huò

景初元年十月丁未,月犯荧惑。

zhàn yuē guì rén sǐ

占曰:“贵人死。

èr nián sì yuè sī tú hán jì hōng

”二年四月,司徒韩既薨。

qí wáng jiā píng yuán nián zhēng yuè jiǎ wǔ tài bái xí yuè

齐王嘉平元年正月甲午,太白袭月。

xuān dì zòu yǒng níng tài hòu fèi cáo shuǎng děng

宣帝奏永宁太后废曹爽等。

huì dì tài ān èr nián shí yī yuè gēng chén suì xīng rù yuè zhōng

惠帝太安二年十一月庚辰,岁星入月中。

zhàn yuē guó yǒu zhú xiāng

占曰:“国有逐相。

shí èr yuè rén yín tài bái fàn yuè

”十二月壬寅,太白犯月。

zhàn yuē tiān xià yǒu bīng

占曰:“天下有兵。

sān nián zhēng yuè yǐ mǎo yuè fàn tài bái zhàn tóng qīng lóng yuán nián

”三年正月乙卯,月犯太白,占同青龙元年。

qī yuè zuǒ wèi jiāng jūn chén děng lǜ zhòng fèng dì fá chéng dū wáng liù jūn bài jì bīng bī shèng yú

七月,左卫将军陈等率众奉帝伐成都王,六军败绩,兵逼乘舆。

hòu èr nián dì bēng

后二年,帝崩。

yuán dì tài xìng èr nián shí yī yuè xīn sì yuè fàn yíng huò

元帝太兴二年十一月辛巳,月犯荧惑。

zhàn yuē yǒu luàn chén

占曰:“有乱臣。

sān nián shí èr yuè jǐ wèi tài bái rù yuè zài dòu

”三年十二月己未,太白入月,在斗。

guō pú yuē yuè shǔ kǎn yīn fǔ fǎ xiàng yě

郭璞曰:“月属《坎》,阴府法象也。

tài bái jīn xíng ér fàn zhī tiān yì ruò yuē xíng lǐ shī zhōng zì huǐ qí fǎ

太白金行而犯之,天意若曰,刑理失中,自毁其法。

sì nián shí èr yuè dīng hài yuè fàn suì xīng zài fáng

”四年十二月丁亥,月犯岁星,在房。

zhàn yuē qí guó bīng jī rén liú wáng

占曰:“其国兵饥,人流亡。

yǒng chāng yuán nián sān yuè wáng dūn zuò luàn lǜ jiāng jīng zhī zhòng lái gōng bài jīng dū shā jiàng xiàng

”永昌元年三月,王敦作乱,率江荆之众来攻,败京都,杀将相。

yòu zhèn běi jiāng jūn liú wěi chū bēn bǎi xìng bìng qù nán mǔ

又,镇北将军刘隗出奔,百姓并去南亩。

kùn yú bīng gé

困于兵革。

sì yuè yòu shā xiāng zhōu cì shǐ qiáo wáng sī mǎ chéng zhèn nán jiāng jūn gān zhuō

四月,又杀湘州刺史、谯王司马承,镇南将军甘卓。

chéng dì xián kāng yuán nián èr yuè yǐ wèi tài bái rù yuè

成帝咸康元年二月乙未,太白入月。

sì yuè jiǎ wǔ

四月甲午。

yuè fàn tài bái

月犯太白。

sì nián sì yuè yǐ sì qī yuè yǐ sì yuè jù yǎn tài bái

四年四月已巳,七月乙巳,月俱奄太白。

zhàn yuē rén jūn sǐ

占曰:“人君死。

yòu wèi bīng rén zhǔ è zhī

又为兵,人主恶之。

míng nián shí jì lóng zhī zhòng dà guān miǎn nán yú shì nèi wài jiè yán

”明年,石季龙之众大冠沔南,于是内外戒严。

wǔ nián sì yuè xīn shì yuè fàn suì xīng zài wèi

五年四月辛示,月犯岁星,在胃。

zhàn yuē guó jī rén liú

占曰:“国饥,人流。

yǐ wèi yuè fàn suì xīng zài mǎo

”乙未,月犯岁星,在昴。

jí dōng yǒu miǎn nán zhū chéng zhī bài bǎi xìng liú wáng wàn yú jiā

及冬,有沔南、邾城之败,百姓流亡万余家。

liù nián èr yuè yǐ wèi tài bái rù yuè

六年二月乙未,太白入月。

zhàn yuē rén zhǔ sǐ

占曰:“人主死。

sì yuè jiǎ wǔ yuè fàn tài bái

”四月甲午,月犯太白。

zhàn yuē rén zhǔ è zhī

占曰:“人主恶之。

mù dì yǒng hé bā nián shí èr yuè yuè zài dōng jǐng fàn suì xīng

穆帝永和八年十二月,月在东井,犯岁星。

zhàn yuē qín jī rén liú wáng

占曰:秦饥,人流亡。

shì shí bīng gé lián qǐ

”是时兵革连起。

shí nián shí yī yuè yuè yǎn tián xīng zài yú guǐ

十年十一月,月奄填星,在舆鬼。

zhàn yuē qín yǒu bīng

占曰:“秦有兵。

shí huán wēn fá fú jiàn jiàn jiān bì cháng ān wēn tuì

”时桓温伐苻健,健坚壁长安,温退。

shí èr nián bā yuè huán wēn pò yáo xiāng

十二年八月,桓温破姚襄。

shēng píng yuán nián shí yī yuè rén wǔ yuè yǎn suì xīng zài fáng

升平元年十一月壬午,月奄岁星,在房。

zhàn yuē rén jī

占曰:“人饥。

yī yuē yù zhōu yǒu zāi

”一曰:“豫州有灾。

èr nián rùn sān yuè yǐ hài yuè fàn suì xīng zài fáng

”二年闰三月乙亥,月犯岁星,在房。

zhàn tóng shàng

占同上。

sān nián yù zhōu cì shǐ xiè wàn bài

三年,豫州刺史谢万败。

sān nián sān yuè yǐ yǒu yuè fàn tài bái zài mǎo

三年三月乙酉,月犯太白,在昴。

zhàn yuē rén jūn sǐ

占曰:“人君死。

yī yuē zhào de yǒu bīng hú bù ān

”一曰:“赵地有兵,胡不安。

sì nián zhēng yuè mù róng jùn zú

”四年正月,暮容俊卒。

wǔ nián zhēng yuè yǐ chǒu chén shí yuè zài wēi sù yǎn tài bái

五年正月乙丑辰时,月在危宿,奄太白。

zhàn yuē tiān xià mí sàn

占曰:“天下靡散。

sān yuè dīng wèi yuè fàn tián xīng zài zhěn

”三月丁未,月犯填星,在轸。

zhàn yuē wèi dà sàng

占曰:“为大丧。

wǔ yuè mù dì bēng

”五月,穆帝崩。

qī yuè mù róng kè gōng jì zhōu cì shǐ lǚ hù yú yě wáng bá zhī hù bēn zǒu

七月,慕容恪攻冀州刺史吕护于野王,拔之,护奔走。

shí huán wēn yǐ dà zhòng cì wǎn wén hù bài nǎi tuì

时桓温以大众次宛,闻护败,乃退。

āi dì xīng níng yuán nián shí yuè bǐng xū yuè yǎn tài bái zài xū nǚ

哀帝兴宁元年十月丙戌,月奄太白,在须女。

zhàn yuē tiān xià mí sàn

占曰:“天下靡散。

yī yuē zāi zài yáng zhōu

”一曰:“灾在扬州。

sān nián luò yáng méi

”三年,洛阳没。

qí hòu huán wēn qīng yáng zhōu zī shí běi tǎo bài jì sǐ wáng tài bàn

其后桓温倾扬州资实北讨,败绩,死亡太半。

jí zhēng yuán zhēn huái nán cán pò

及征袁真,淮南残破。

hòu mù róng jí fú jiān hù lái qīn jìng

后慕容及苻坚互来侵境。

sān nián zhēng yuè yǐ mǎo yuè yǎn suì xīng zài cān

三年正月乙卯,月奄岁星,在参宿。

zhàn yuē cān yì zhōu fēn yě

占曰:“参,益州分也。

liù yuè zhèn xi jiāng jūn yì zhōu cì shǐ zhōu fǔ zú

”六月,镇西将军益州刺史周抚卒。

shí yuè liáng zhōu cì shǐ sī mǎ xūn rù yì zhōu yǐ pàn

十月,梁州刺史司马勋入益州以叛。

zhū xù lǜ zhòng zhù cì shǐ zhōu chu tǎo píng zhī

朱序率众助刺史周楚讨平之。

hǎi xī tài hé yuán nián èr yuè bǐng zǐ yuè yǎn yíng huò zài cān

海西太和元年二月丙子,月奄荧惑,在参。

zhàn yuē wèi nèi luàn dì bù zhōng zhī zhēng

占曰:“为内乱,帝不终之征。

yī yuē cān wèi de

”一曰:“参,魏地。

wǔ nián mù róng wèi fú jiān suǒ miè

”五年,慕容为苻坚所灭。

xiào wǔ tài yuán shí èr nián èr yuè wù yín yíng huò rù yuè

孝武太元十二年二月戊寅,荧惑入月。

zhàn yuē yǒu luàn chén sǐ ruò yǒu xiāng lù zhě

占曰:“有乱臣死,若有相戮者。

yī yuē nǚ qīn wéi zhèng tiān xià luàn

”一曰:“女亲为政,天下乱。

shì shí láng yá wáng fǔ zhèng wáng fēi cóng xiōng wáng guó bǎo yǐ yīn nì shòu chǒng

”是时琅邪王辅政,王妃从兄王国宝以姻昵受宠。

yòu chén jùn rén yuán yuè mèi sī gǒu jìn jiāo gòu zhǔ xiāng shàn yáng péng dǎng

又陈郡人袁悦昧私苟进,交遘主相,扇扬朋党。

shí sān nián dì shā yuè yú shì

十三年,帝杀悦于市。

yú shì zhǔ xiāng yǒu xì luàn jiē xìng yǐ

于是主相有隙,乱阶兴矣。

shí sān nián shí èr yuè wù zǐ chén xīng rù yuè zài wēi

十三年十二月戊子,辰星入月,在危。

zhàn yuē zéi chén yù shā zhǔ bù chū sān nián bì yǒu nèi è

占曰:“贼臣欲杀主,不出三年,必有内恶。

shì hòu mù róng chuí dí liáo yáo cháng fú dēng mù róng yǒng bìng zǔ bīng zhēng qiáng

”是后慕容垂、翟辽、姚苌、苻登、慕容永并阻兵争强。

shí sì nián shí èr yuè yǐ wèi yuè fàn suì xīng

十四年十二月乙未,月犯岁星。

zhàn bìng tóng shàng

占并同上。

shí wǔ nián dí liáo jù sī yǎn zhòng jūn lèi tǎo fú kè mù róng shì yòu kuà lüè bìng jì

十五年,翟辽据司兖,众军累讨弗克,慕容氏又跨略并冀。

qī yuè hàn

七月,旱。

bā yuè zhū jùn dà shuǐ yǎn zhōu yòu huáng

八月,诸郡大水,兖州又蝗。

shí bā nián zhēng yuè yǐ yǒu yíng huò rù yuè

十八年正月乙酉,荧惑入月。

zhàn yuē yōu zài gōng zhōng fēi zéi nǎi dào yě

占曰:“忧在宫中,非贼乃盗也。

yī yuē yǒu luàn chén ruò yǒu lù zhě

”一曰:“有乱臣,若有戮者。

èr shí yī nián jiǔ yuè dì bào bēng nèi diàn zhào shù xuān yán fū rén zhāng shì qián xíng dà nì

”二十一年九月,帝暴崩内殿,兆庶宣言,夫人张氏潜行大逆。

yòu wáng guó bǎo yá jiǎo zú fú qí gū

又,王国宝邪狡,卒伏其辜。

shí jiǔ nián sì yuè yǐ sì yuè yǎn suì xīng zài wěi

十九年四月已巳,月奄岁星,在尾。

zhàn yuē wèi jī yān guó wáng

占曰:“为饥,燕国亡。

èr shí nián mù róng chuí qiǎn bǎo fá wèi fǎn wèi suǒ pò sǐ zhě shù wàn rén

”二十年,慕容垂遣宝伐魏,反为所破,死者数万人。

èr shí yī nián chuí sǐ guó suì shuāi wáng

二十一年,垂死,国遂衰亡。

ān dì lóng ān yuán nián liù yuè gēng wǔ yuè yǎn tài bái zài tài wēi duān mén wài

安帝隆安元年六月庚午,月奄太白,在太微端门外。

zhàn yuē guó shòu bīng

占曰:“国受兵。

yǐ yǒu yuè yǎn suì xīng zài dōng bì

”乙酉,月奄岁星,在东壁。

zhàn yuē wèi jī wèi de yǒu bīng

占曰:“为饥,卫地有兵。

èr nián liù yuè xī huī qiǎn shān qǐ fāng děng yǐ wàn rén fá mù róng bǎo yú huá tái qǐ fāng bài

”二年六月,郗恢遣邓启方等以万人伐慕容宝于滑台,启方败。

sān nián jiǔ yuè huán xuán děng bìng jǔ bīng yú shì nèi wài jiè yán

三年九月,桓玄等并举兵,于是内外戒严。

sì nián zhēng yuè yǐ hài yuè fàn tián xīng zài qiān niú

四年正月乙亥,月犯填星,在牵牛。

zhàn yuē wú yuè yǒu bīng sàng nǚ zhǔ yōu

占曰:“吴越有兵丧,女主忧。

liù yuè yǐ wèi yuè yòu fàn tián xīng zài qiān niú

”六月乙未,月又犯填星,在牵牛。

shí yuè yǐ wèi yuè yǎn suì xīng zài běi hé

十月乙未,月奄岁星,在北河。

zhàn yuē wèi jī hú yǒu bīng

占曰:“为饥,胡有兵。

qí sì nián wǔ yuè sūn ēn pò kuài jī shā nèi shǐ xiè yǎn

”其四年五月,孙恩破会稽,杀内史谢琰。

hòu yòu pò gāo yǎ zhī yú yú yáo sǐ zhě shí qī bā

后又破高雅之于余姚,死者十七八。

qī yuè tài huáng tài hòu lǐ shì bēng

七月,太皇太后李氏崩。

yuán xìng yuán nián sūn ēn kòu lín hǎi rén zhòng è sǐ sàn wáng dài jìn

元兴元年,孙恩寇临海,人众饿死,散亡殆尽。

yuán xìng yuán nián sì yuè xīn chǒu yuè yǎn chén xīng

元兴元年四月辛丑,月奄辰星。

qī yuè dà jī rén xiāng shí

七月,大饥,人相食。

èr nián shí yī yuè xīn sì yuè fàn yíng huò

二年十一月辛巳,月犯荧惑。

zhàn xī tóng shàng

占悉同上。

èr nián shí èr yuè huán xuán cuàn wèi fàng qiān dì hòu yú xún yáng yǐ yǒng ān hé huáng hòu wèi líng líng jūn

二年十二月,桓玄篡位,放迁帝、后于寻阳,以永安何皇后为零陵君。

sān nián èr yuè liú yù jǐn zhū huán shì

三年二月,刘裕尽诛桓氏。

sān nián èr yuè jiǎ chén yuè yān suì xīng yú zuǒ jiǎo

三年二月甲辰,月腌岁星于左角。

zhàn yuē tiān xià bīng qǐ

占曰:“天下兵起。

shì nián èr yuè bǐng chén liú yù qǐ yì bīng shā huán xiū děng

”是年二月丙辰,刘裕起义兵,杀桓修等。

míng nián zhēng yuè zhòng jūn gōng huán zhèn zú miè zhū huán

明年正月,众军攻桓振,卒灭诸桓。

yì xī yuán nián sì yuè jǐ mǎo yuè fàn tián xīng zài dōng bì

义熙元年四月己卯,月犯填星,在东壁。

zhàn yuē qí de wáng guó

占曰:“其地亡国。

yī yuē guì rén sǐ

”一曰:“贵人死。

qī yuè jǐ wèi yuè yǎn tián xīng zài dōng bì

”七月己未,月奄填星,在东壁。

zhàn yuē qí guó yǐ fá jǐ

占曰:“其国以伐己。

yī yuē rén liú

”一曰:“人流。

shí yuè dīng sì yuè yǎn tián xīng zài yíng shì

”十月丁巳,月奄填星,在营室。

zhàn tóng shàng

占同上。

shí yī yuè jīng zhōu cì shǐ wèi yǒng zhī zú

十一月,荆州刺史魏咏之卒。

èr nián èr yuè sī mǎ guó fán děng gōng méi yì yáng

二年二月,司马国璠等攻没弋阳。

sān nián héng tú yáng zhōu cì shǐ wáng mì hōng

三年,恒徒扬州刺史王谧薨。

sì nián zhēng yuè tài bǎo wǔ líng wáng zūn hōng

四年正月,太保、武陵王遵薨。

sān yuè zuǒ pú yè kǒng ān guó hōng

三月,左仆射孔安国薨。

èr nián shí èr yuè bǐng wǔ yuè yǎn tài bái zài wēi

二年十二月丙午,月奄太白,在危。

zhàn yuē qí wáng guó

占曰:“齐亡国。

yī yuē qiáng guó jūn sǐ

”一曰:“强国君死。

wǔ nián sì yuè liú yù dà jūn běi tǎo mù róng chāo zú miè zhī

”五年四月,刘裕大军北讨慕容超,卒灭之。

qī nián liù yuè gēng zǐ yuè fàn suì xīng zài bì

七年六月庚子,月犯岁星,在毕。

zhàn yuē yǒu biān bīng qiě jī

占曰:“有边兵,且饥。

bā yuè yǐ wèi yuè fàn suì xīng zài cān

”八月乙未,月犯岁星,在参。

zhàn yuē yì zhōu bīng jī

占曰:“益州兵饥。

qī yuè zhū líng shí kè shǔ shǔ rén xún fǎn yòu tǎo zhī

”七月,朱龄石克蜀,蜀人寻反,又讨之。

bā nián zhēng yuè gēng xū yuè fàn suì xīng zài bì

八年正月庚戌,月犯岁星,在毕。

zhàn tóng shàng

占同上。

jiǔ nián qī yuè zhū líng shí miè shǔ

九年七月,朱龄石灭蜀。

shí èr nián wǔ yuè wǔ yuè jiǎ shēn yuè fàn suì xīng zài zuǒ jiǎo

十二年五月五月甲申,月犯岁星,在左角。

zhàn yuē wèi jī

占曰:“为饥。

shí sì nián sì yuè rén shēn yuè fàn tián xīng yú zhāng

”十四年四月壬申,月犯填星于张。

zhàn yuē tiān xià yǒu dà sàng

占曰:“天下有大丧。

qí míng nián dì bēng

”其明年,帝崩。

gōng dì yuán xī yuán nián qī yuè yuè fàn suì xīng

恭帝元熙元年七月,月犯岁星。

zhàn xī tóng shàng

占悉同上。

shí èr yuè dīng sì yuè fàn tài bái yú yǔ lín

十二月丁巳,月犯太白于羽林。

èr nián liù yuè dì xùn wèi chán sòng

二年六月,帝逊位,禅宋。

wǔ xīng jù shě

○五星聚舍

wèi míng dì tài hé sì nián qī yuè rén xū tài bái fàn suì xīng

魏明帝太和四年七月壬戌,太白犯岁星。

zhàn yuē

占曰;

tài bái fàn wǔ xīng yǒu dà bīng

“太白犯五星,有大兵。

wǔ nián sān yuè zhū gě liàng yǐ dà zhòng kòu tiān shuǐ

”五年三月,诸葛亮以大众寇天水。

shí xuān dì wèi dà jiàng jūn jù tuì zhī

时宣帝为大将军,距退之。

qīng lóng èr nián èr yuè jǐ wèi tài bái fàn yíng huò

青龙二年二月己未,太白犯荧惑。

zhàn yuē dà bīng qǐ yǒu dà zhàn

占曰:“大兵起,有大战。

shì nián sì yuè zhū gě liàng jù wèi nán wú yì qǐ bīng yīng zhī wèi dōng xī bèn mìng

”是年四月,诸葛亮据渭南,吴亦起兵应之,魏东西奔命。

huì dì yuán kāng sān nián tián xīng suì xīng tài bái sān xīng jù yú bì mǎo

惠帝元康三年,填星、岁星、太白三星聚于毕昴。

zhàn yuē wèi bīng sàng

占曰:“为兵丧。

bì mǎo zhào de yě

毕昴,赵地也。

hòu gǔ hòu xiàn shā tài zǐ zhào wáng fèi hòu yòu shā zhī zhǎn zhāng huá péi wěi suì cuàn wèi fèi dì wèi tài shàng huáng tiān xià cóng cǐ gòu luàn lián huò

”后贾后陷杀太子,赵王废后,又杀之,斩张华、裴𬱟,遂篡位,废帝为太上皇,天下从此遘乱连祸。

yǒng níng èr nián shí yī yuè yíng huò tài bái dòu yú xū wēi

永宁二年十一月,荧惑、太白斗于虚危。

zhàn yuē dà bīng qǐ pò jūn shā jiāng

占曰:“大兵起,破军杀将。

xū wēi yòu qí fēn yě

虚危,又齐分也。

shí èr yuè yíng huò xí tài bái yú yíng shì

”十二月,荧惑袭太白于营室。

zhàn yuē

占曰;

tiān xià bīng qǐ wáng jūn zhī jiè

“天下兵起,亡君之戒。

yī yuē yì xiāng

”一曰:“易相。

chū qí wáng jiǒng zhī jīng dū yīn liú fǔ zhèng suì zhuān ào wú jūn

”初,齐王冏之京都,因留辅政,遂专傲无君。

shì yuè chéng dū hé jiān xí cháng shā wáng yì tǎo zhī jiǒng yì jiāo zhàn gōng fén gōng què jiǒng bīng bài yí miè

是月,成都、河间檄长沙王乂讨之,冏、乂交战,攻焚宫阙,冏兵败,夷灭。

yòu shā qí xiōng shàng jūn jiāng jūn shí yǐ xià èr qiān yú rén

又杀其兄上军将军寔以下二千余人。

tài ān èr nián chéng dū yòu gōng cháng shā yú shì gōng sī jī kùn bǎi xìng lì qū

太安二年,成都又攻长沙,于是公私饥困,百姓力屈。

tài ān sān nián zhēng yuè yíng huò fàn suì xīng

太安三年正月,荧惑犯岁星。

zhàn yuē yǒu zhàn

占曰:“有战。

qī yuè

”七月。

zuǒ wèi jiāng jūn chén fèng dì fá chéng dū liù jūn bài jì

左卫将军陈奉帝伐成都,六军败绩。

guāng xī yuán nián jiǔ yuè tián xīng fàn suì xīng

光熙元年九月,填星犯岁星。

zhàn yuē tián yǔ suì hé wèi nèi luàn

占曰:“填与岁合,为内乱。

shì shí sī mǎ yuè zhuān quán zhōng yǐ wú lǐ pò miè nèi luàn zhī yīng yě

”是时司马越专权,终以无礼破灭,内乱之应也。

shí èr yuè guǐ wèi tài bái fàn tián xīng

十二月癸未,太白犯填星。

zhàn yuē wèi nèi bīng yǒu dà zhàn

占曰:“为内兵,有大战。

shì hòu hé jiān wáng wèi dōng hǎi wáng yuè suǒ shā

”是后河间王为东海王越所杀。

míng nián zhēng yuè dōng hǎi wáng yuè shā zhū gě méi děng

明年正月,东海王越杀诸葛玫等。

wǔ yuè jí sāng pò féng sōng shā dōng yàn wáng

五月,汲桑破冯嵩,杀东燕王。

bā yuè gǒu xī dà pò jí sāng

八月,苟晞大破汲桑。

huái dì yǒng jiā liù nián qī yuè yíng huò suì xīng tài bái jù niú nǚ zhī jiān pái huái jìn tuì

怀帝永嘉六年七月,荧惑、岁星、太白星聚于牛宿、女宿之间,徘徊进退。

àn zhàn yuē niú nǚ yáng zhōu fēn shì hòu liǎng dū qīng fù ér yuán dì zhōng xīng chǎng tǔ

案占曰:“牛女,扬州分”,是后两都倾覆,而元帝中兴场土。

jiàn wǔ yuán nián wǔ yuè guǐ wèi tài bái yíng huò hé yú dōng jǐng

建武元年五月癸未,太白、荧惑合于东井。

zhàn yuē jīn huǒ hé yuē shuò wèi sàng

占曰:“金火合曰烁,为丧。

shì shí mǐn dì meng chen yú píng yáng qī yuè bēng yú kòu tíng

”是时愍帝蒙尘于平阳,七月崩于寇庭。

yuán dì tài xìng èr nián qī yuè jiǎ wǔ suì xīng yíng huò huì yú dōng jǐng

元帝太兴二年七月甲午,岁星、荧惑会于东井。

bā yuè yǐ wèi tài bái fàn suì xīng hé zài yì

八月乙未,太白犯岁星,合在翼。

zhàn yuē wèi bīng jī

占曰:“为兵饥。

sān nián liù yuè bǐng chén tài bái yǔ suì xīng hé yú fáng

”三年六月丙辰,太白与岁星合于房。

zhàn tóng shàng

占同上。

yǒng chāng yuán nián wáng dūn gōng jīng shī liù jūn bài jì

永昌元年王敦攻京师,六军败绩。

wáng dūn xín sǐ

王敦寻死。

chéng dì xián kāng sān nián shí yī yuè yǐ chǒu tài bái fàn suì xīng yú yíng shì

成帝咸康三年十一月乙丑,太白犯岁星于营室。

zhàn yuē wèi bīng jī

占曰:“为兵饥。

sì nián èr yuè shí jì lóng pò yōu zhōu qiān wàn yú jiā yǐ nán

”四年二月,石季龙破幽州,迁万余家以南。

wǔ nián jì lóng zhòng wǔ wàn kòu miǎn nán lüè qī qiān yú jiā ér qù

五年,季龙众五万寇沔南,略七千余家而去。

yòu qí èr wàn wéi xiàn zhū chéng shā lüè wǔ qiān yú rén

又骑二万围陷邾城,杀略五千余人。

sì nián shí èr yuè guǐ chǒu tài bái fàn tián xīng zài jī

四年十二月癸丑,太白犯填星,在箕。

zhàn yuē wáng zhě wáng dì

占曰:“王者亡地。

qī nián mù róng huàng zì chēng yàn wáng

”七年,慕容皝自称燕王。

qī nián sān yuè tài bái yíng huò hé yú tài wēi zhōng fàn zuǒ zhí fǎ

七年三月,太白荧惑合于太微中,犯左执法。

míng nián xiǎn zōng bēng

第二年,显宗去世。

bā nián shí èr yuè jǐ yǒu tài bái fàn yíng huò yú wèi

八年十二月己酉,太白犯荧惑于胃。

zhàn yuē dà bīng qǐ

占曰:“大兵起。

qí hòu yǔ yì dà fā bīng móu fá shí jì lóng zhuān zhì shàng liú

”其后庾翼大发兵,谋伐石季龙,专制上流。

kāng dì jiàn yuán yuán nián bā yuè dīng wèi tài bái fàn suì xīng zài zhěn

康帝建元元年八月丁未,太白犯岁星,在轸。

zhàn yuē yǒu dà bīng

占曰:“有大兵。

shì nián shí jì lóng jiāng liú níng kòu méi dí dào

”是年石季龙将刘宁寇没狄道。

mù dì yǒng hé sì nián wǔ yuè yíng huò rù lóu fàn tián xīng

穆帝永和四年五月,荧惑入娄,犯填星。

zhàn yuē bīng dà qǐ yǒu sàng zāi zài zhào

占曰:“兵大起,有丧,灾在赵。

qí nián shí jì lóng sǐ lái nián rǎn mǐn shā shí zūn jí zhū hú shí wàn yú rén qí hòu zhě póu běi fá sàng zhòng ér hōng

”其年石季龙死,来年冉闵杀石遵及诸胡十万余人,其后褚裒北伐,丧众而薨。

liù nián sān yuè wù xū yíng huò fàn suì xīng

六年三月戊戌,荧惑犯岁星。

zhàn yuē wèi zhàn

占曰:“为战。

qī nián sān yuè wù zǐ suì xīng yíng huò hé yú kuí

”七年三月戊子,岁星、荧惑合于奎。

qí nián liú xiǎn shā shí zhī jí zhū hú shuài zhōng shì dà luàn

其年刘显杀石祗及诸胡帅,中士大乱。

shí èr yǒu nián qī yuè dīng mǎo tài bái fàn tián xīng zài liǔ

十二有年七月丁卯,太白犯填星,在柳。

zhàn yuē zhōu de yǒu dà bīng

占曰:“周地有大兵。

qí nián bā yuè huán wēn fá fú jiàn tuì yīn pò yáo xiāng yú yī shuǐ dìng zhōu de

”其年八月,桓温伐苻健,退,因破姚襄于伊水,定周地。

shēng píng èr nián bā yuè wù wǔ yíng huò fàn tián xīng zài zhāng

升平二年八月戊午,荧惑犯填星,在张。

zhàn yuē bīng dà qǐ

占曰:“兵大起。

sān nián bā yuè gēng wǔ tài bái fàn tián xīng zài tài wēi zhōng

”三年八月庚午,太白犯填星,在太微中。

zhàn yuē wáng zhě è zhī

占曰:“王者恶之。

wǔ nián shí yuè dīng mǎo yíng huò fàn suì xīng zài yíng shì

”五年十月丁卯,荧惑犯岁星,在营室。

zhàn yuē dà chén yǒu nì móu

占曰:“大臣有匿谋。

yī yuē wèi de yǒu bīng

”一曰:“卫地有兵。

shí huán wēn shàn quán móu yí jìn shì

”时桓温擅权,谋移晋室。

hǎi xī gōng tài hé yuán nián bā yuè wù wǔ tài bái fàn suì xīng zài tài wēi zhōng

海西公太和元年八月戊午,太白犯岁星,在太微中。

sān nián liù yuè jiǎ yín tài bái yǎn yíng huò zài tài wēi duān mén zhōng

三年六月甲寅,太白奄荧惑,在太微端门中。

liù nián hǎi xī gōng fèi

六年,海西公废。

jiǎn wén xián ān èr nián zhēng yuè jǐ yǒu suì xīng fàn tián xīng zài xū nǚ

简文咸安二年正月己酉,岁星犯填星,在须女。

zhàn yuē wèi nèi luàn

占曰:“为内乱。

qī yuè dì bēng huán wēn shàn quán móu shā shì zhōng wáng tǎn zhī děng nèi luàn zhī yīng

”七月,帝崩,桓温擅权,谋杀侍中王坦之等,内乱之应。

xiào wǔ níng kāng èr nián shí yī yuè guǐ yǒu tài bái yǎn yíng huò zài yíng shì

孝武宁康二年十一月癸酉,太白奄荧惑,在营室。

zhàn yuē jīn huǒ hé wéi shuò wèi bīng sàng

占曰:“金火合为烁,为兵丧。

tài yuán yuán nián qī yuè fú jiān fá liáng zhōu pò zhī lǔ zhāng tiān xī

”太元元年七月,苻坚伐凉州,破之,虏张天锡。

tài yuán shí yī nián shí èr yuè jǐ chǒu tài bái fàn suì xīng

太元十一年十二月己丑,太白犯岁星。

zhàn yuē wèi bīng jī

占曰:“为兵饥。

shì shí hé shuò wèi píng bīng lián zài wài dōng dà jī

”是时河朔未平,兵连在外,冬大饥。

shí qī nián jiǔ yuè dīng chǒu suì xīng yíng huò tián xīng tóng zài gāng dǐ

十七年九月丁丑,岁星、荧惑、填星同在亢、氐。

shí èr yuè guǐ yǒu tián xīng qù yíng huò suì xīng yóu hé

十二月癸酉,填星去,荧惑、岁星犹合。

zhàn yuē sān xīng hé shì wèi jīng lì jué xíng nèi wài yǒu bīng sàng yǔ jī gǎi lì wáng gōng

占曰:“三星合,是谓惊立绝行,内外有兵丧与饥,改立王公。

shí jiǔ nián shí yuè tài bái tián xīng yíng huò chén xīng hé yú dǐ

”十九年十月,太白、填星、荧惑辰星合于氐。

shí èr yuè guǐ chǒu tài bái fàn suì xīng zài dòu

十二月癸丑,太白犯岁星,在斗。

zhàn yuē wéi luàn jī wèi nèi bīng

占曰:“为乱饥,为内兵。

dòu wú yuè fēn

斗吴越分。

zhì lóng zì yuán nián wáng gōng děng jǔ bīng xiǎn wáng guó bǎo zhī zuì cháo tíng shā zhī

”至隆字元年,王恭等举兵,显王国宝之罪,朝廷杀之。

shì hòu lián suì shuǐ hàn jī

是后连岁水旱饥。

ān dì lóng ān yuán nián èr yuè suì xīng yíng huò jiē rù yǔ lín

安帝隆安元年二月,岁星、荧惑皆入羽林。

zhàn yuē zhōng jūn bīng qǐ

占曰:“中军兵起。

sì yuè wáng gōng děng jǔ bīng nèi wài jiè yán

”四月,王恭等举兵,内外戒严。

yuán xìng yuán nián bā yuè gēng zǐ tài bái fàn suì xīng zài shàng jiāng dōng nán

元兴元年八月庚子,太白犯岁星,在上将东南。

zhàn yuē chu bīng jī

占曰:“楚兵饥。

yī yuē zāi zài shàng jiāng

”一曰:“灾在上将。

èr nián huán xuán cuàn wèi

”二年,桓玄篡位。

sān nián liú yù jǐn zhū huán shì

三年,刘裕尽诛桓氏。

èr nián shí yuè dīng chǒu tài bái fàn tián xīng zài lóu

二年十月丁丑,太白犯填星,在娄。

zhàn tóng shàng

占同上。

sān nián èr yuè rén chén tài bái yíng huò hé yú yǔ lín

三年二月壬辰,太白、荧惑合于羽林。

èr nián shí èr yuè huán xuán cuàn wèi fàng qiān dì hòu

二年十二月,桓玄篡位,放迁帝、后。

sān nián èr yuè liú yù qǐ yì bīng huán xuán bī dì dōng xià

三年二月,刘裕起义兵,桓玄逼帝东下。

yì xī èr nián shí èr yuè dīng wèi yíng huò tài bái jiē rù yǔ lín yòu hé yú bì

义熙二年十二月丁未,荧惑、太白皆入羽林,又合于壁。

sān nián zhēng yuè mù róng chāo kòu huái běi xú zhōu zhì xià pī

三年正月,慕容超寇淮北、徐州,至下邳。

bā yuè qiǎn liú jìng xuān fá shǔ

八月,遣刘敬宣伐蜀。

sān nián èr yuè guǐ hài yíng huò tián xīng tài bái chén xīng jù yú kuí lóu cóng tián xīng yě xú zhōu fēn

三年二月癸亥,荧惑、填星、太白、辰星聚于奎、娄、从填星也,徐州分。

shì shí mù róng chāo jiàn hào yú qí bīng lián xú yǎn lián suì kòu chāo zhì yú huái sì yáo xìng qiáo zòng jiàn hào qín shǔ lú xún jí wèi nán běi jiāo qīn

是时,慕容超僭号于齐,兵连徐兖,连岁寇抄,至于淮泗,姚兴、谯纵僭号秦蜀,卢循及魏南北交侵。

qí wǔ nián liú yù běi tiǎn mù róng chāo

其五年,刘裕北殄慕容超。

qí liù yuè xīn mǎo yíng huò fàn chén xīng zài yì

其六月辛卯,荧惑犯辰星,在翼。

zhàn yuē tiān xià bīng qǐ

占曰:“天下兵起。

bā yuè jǐ mǎo tài bái yǎn yíng huò

”八月己卯,太白奄荧惑。

zhàn yuē yǒu dà bīng

占曰:“有大兵。

qí sì nián yáo lüè qiǎn zhòng zhēng hè lián bó bó dà wéi suǒ pò

”其四年,姚略遣众征赫连勃勃,大为所破。

wǔ nián sì yuè jiǎ xū yíng huò fàn chén xīng zài dōng jǐng

五年四月甲戌,荧惑犯辰星,在东井。

zhàn yuē jiē wèi bīng

占曰:“皆为兵。

shí èr yuè xīn chǒu tài bái fàn suì xīng zài kuí

”十二月辛丑,太白犯岁星,在奎。

zhàn yuē dà bīng qǐ lǔ yǒu bīng

占曰:“大兵起,鲁有兵。

shì nián sì yuè liú yù tǎo mù róng chāo

”是年四月,刘裕讨慕容超。

liù nián èr yuè miè mù róng chāo yú lǔ de

六年二月,灭慕容超于鲁地。

qī nián qī yuè dīng mǎo suì xīng fàn tián xīng zài cān

七年七月丁卯,岁星犯填星,在参。

zhàn yuē suì tián hé wèi nèi luàn

占曰:“岁填合,为内乱。

yī yuē yì zhōu zhàn bù shèng wáng dì

”一曰:“益州战,不胜,亡地。

shì shí zhū líng shí fá shǔ hòu jìng miè zhī

”是时朱龄石伐蜀,后竟灭之。

míng nián zhū xiè hùn liú yì

明年,诛谢混、刘毅。

bā nián qī yuè jiǎ shēn tài bái fàn tián xīng zài dōng jǐng

八年七月甲申,太白犯填星,在东井。

zhàn yuē qín yǒu dà bīng

占曰:“秦有大兵。

jiǔ nián èr yuè bǐng wǔ yíng huò tián xīng jiē fàn dōng jǐng

”九年二月丙午,荧惑、填星皆犯东井。

zhàn yuē qín yǒu bīng

占曰、:“秦有兵。

sān yuè rén chén suì xīng yíng huò tián xīng tài bái jù yú dōng jǐng cóng suì xīng yě

”三月壬辰,岁星、荧惑、填星、太白聚于东井,从岁星也。

dōng jǐng qín fēn

东井,秦分。

shí sān nián liú yù dìng guān zhōng qí hòu suì yí jìn zuò

十三年,刘裕定关中,其后遂移晋祚。

shí sì nián shí yuè guǐ sì yíng huò rù tài wēi fàn xī fān shàng jiàng réng shùn xíng zhì zuǒ yè mén nèi liú èr shí rì nǎi nì xíng

十四年十月癸巳,荧惑入太微,犯西蕃上将,仍顺行至左掖门内,留二十日乃逆行。

zhì gōng dì yuán xī yuán nián sān yuè wǔ rì chū xī fān shàng jiàng xi sān chǐ xǔ yòu shùn hái rù tài wēi

至恭帝元熙元年三月五日,出西蕃上将西三尺许,又顺还入太微。

shí tián xīng zài tài wēi yíng huò rào tián xīng chéng gōu jǐ qí nián sì yuè bǐng xū cóng duān mén chū

时填星在太微,荧惑绕填星成钩己,其年四月丙戌,从端门出。

zhàn yuē yíng huò tián xīng gōu jǐ tiān tíng tiān xià gèng jì

占曰:“荧惑填星钩己天庭,天下更纪。

shí èr yuè ān dì mǔ dì láng yá wáng jiàn zuò shì yuē gōng dì

”十二月,安帝母弟琅邪王践阼,是曰恭帝。

lái nián chán yú sòng

来年,禅于宋。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →