晋书 · 房玄龄 · Chapter 11 of 130

志·第一章

PinyinModern Translation
Size

tiān wén shàng tiān tǐ yí xiàng tiān wén jīng xīng èr shí bā shè èr shí bā xiù wài xīng tiān hàn qǐ méi shí èr cì dù shù zhōu jùn chán cì

天文上(天体仪象天文经星二十八舍二十八宿外星天汉起没十二次度数州郡躔次

xī zài páo xī guān xiàng chá fǎ yǐ tōng shén míng zhī dé yǐ lèi tiān dì zhī qíng kě yǐ cáng wǎng zhī lái kāi wù chéng wù

昔在庖牺,观象察法,以通神明之德,以类天地之情,可以藏往知来,开物成务。

gù yì yuē tiān chuí xiàng jiàn jí xiōng shèng rén xiàng zhī

故《易》曰:“天垂象,见吉凶,圣人象之。

cǐ zé guān hu tiān wén yǐ shì biàn zhě yě

”此则观乎天文以示变者也。

shàng shū yuē tiān cōng míng zì wǒ mín cōng míng

《尚书》曰:“天聪明自我民聪明。

cǐ zé guān hu rén wén yǐ chéng huà zhě yě

”此则观乎人文以成化者也。

shì gù zhèng jiào zhào yú rén lǐ xiáng biàn yīng hu tiān wén dé shī suī wēi wǎng bù zhāo zhù

是故政教兆于人理,祥变应乎天文,得失虽微,罔不昭著。

rán zé sān huáng mài dé qī yào shùn guǐ rì yuè wú báo shí zhī biàn xīng chén mǐ cuò luàn zhī yāo

然则三皇迈德,七曜顺轨,日月无薄蚀之变,星辰靡错乱之妖。

huáng dì chuàng shòu hé tú shǐ míng xiū jiù gù qí xīng chuán shàng yǒu cún yān

黄帝创受《河图》,始明休咎,故其《星传》尚有存焉。

jiàng zài gāo yáng nǎi mìng nán zhèng zhòng sī tiān běi zhèng lí sī dì

降在高阳,乃命南正重司天,北正黎司地。

yuán jì dì kù yì shì xù sān chén

爰洎帝喾,亦式序三辰。

táng yú zé xī hé jì guǐ yǒu xià zé kūn wú shào dé

唐虞则羲和继轨,有夏则昆吾绍德。

nián dài mián miǎo wén jí mǐ chuán

年代绵邈,文籍靡传。

zhì yú yīn zhī wū xián zhōu zhī shǐ yì gé yán yí jì yú jīn bù xiǔ

至于殷之巫咸,周之史佚,格言遗记,于今不朽。

qí zhū hóu zhī shǐ zé lǔ yǒu zǐ shèn jìn yǒu bo yǎn zhèng yǒu bì zào sòng yǒu zi wéi qí yǒu gān dé chu yǒu táng mèi zhào yǒu yǐn gāo wèi yǒu shí shēn fu jiē zhǎng zhe tiān wén gè lùn tú yàn

其诸侯之史,则鲁有梓慎,晋有卜偃,郑有裨灶,宋有子韦,齐有甘德,楚有唐昧,赵有尹皋,魏有石申夫,皆掌著天文,各论图验。

qí wū xián gān shí zhī shuō hòu dài suǒ zōng

其巫咸、甘、石之说,后代所宗。

bào qín fán shū liù jīng cán miè tiān guān xīng zhān cún ér bù huǐ

暴秦燔书,六经残灭,天官星占,存而不毁。

jí hàn jǐng wǔ zhī jì sī mǎ tán fù zǐ jì wèi shǐ guān zhe tiān guān shū yǐ míng tiān rén zhī dào

及汉景武之际,司马谈父子继为史官,著《天官书》,以明天人之道。

qí hòu zhōng lěi xiào wèi liú xiàng guǎng hóng fàn zāi tiáo zuò huáng jí lùn yǐ cān wǎng zhī xíng shì

其后中垒校尉刘向,广《洪范》灾条,作《皇极论》,以参往之行事。

jí bān gù xù hàn shǐ mǎ xù shù tiān wén ér cài yōng qiáo zhōu gè yǒu zhuàn lù sī mǎ biāo cǎi zhī yǐ jì qián zhì

及班固叙汉史,马续述《天文》,而蔡邕、谯周各有撰录,司马彪采之,以继前志。

jīn xiáng zhòng shuō yǐ zhe yú piān

今详众说,以著于篇。

gǔ yán tiān zhě yǒu sān jiā yī yuē gài tiān èr yuē xuān yè sān yuē hún tiān

古言天者有三家,一曰盖天,二曰宣夜,三曰浑天。

hàn líng dì shí cài yōng yú shuò fāng shàng shū yán xuān yè zhī xué jué wú shī fǎ

汉灵帝时,蔡邕于朔方上书,言“宣夜之学,绝无师法。

zhōu bì shù shù jù cún kǎo yàn tiān zhuàng duō suǒ wéi shī

《周髀》术数具存,考验天状,多所违失。

wéi hún tiān jìn de qí qíng jīn shǐ guān hòu tái suǒ yòng tóng yí zé qí fǎ yě

惟浑天近得其情,今史官候台所用铜仪则其法也。

lì bā chǐ yuán tǐ ér jù tiān dì zhī xíng yǐ zhèng huáng dào zhàn chá fā liǎn yǐ xíng rì yuè yǐ bù wǔ wěi jīng wēi shēn miào bǎi dài bù yì zhī dào yě

立八尺圆体而具天地之形,以正黄道,占察发敛,以行日月,以步五纬,精微深妙,百代不易之道也。

guān yǒu qí qì ér wú běn shū qián zhì yì quē

官有其器而无本书,前志亦阙”。

cài yōng suǒ wèi zhōu bì zhě jí gài tiān zhī shuō yě

蔡邕所谓《周髀》者,即盖天之说也。

qí běn páo xī shì lì zhōu tiān lì dù qí suǒ chuán zé zhōu gōng shòu yú yīn shāng zhōu rén zhì zhī gù yuē zhōu bì

其本庖牺氏立周天历度,其所传则周公受于殷商,周人志之,故曰《周髀》。

bì gǔ yě

髀,股也;

gǔ zhě biǎo yě

股者,表也。

qí yán tiān shì gài lì de fǎ fù pán tiān dì gè zhōng gāo wài xià

其言天似盖笠,地法覆槃,天地各中高外下。

běi jí zhī xià wèi tiān dì zhī zhōng qí de zuì gāo ér pāng tuó sì tuí sān guāng yǐn yìng yǐ wéi zhòu yè

北极之下为天地之中,其地最高,而滂沲四𬯎,三光隐映,以为昼夜。

tiān zhōng gāo yú wài héng dōng zhì rì zhī suǒ zài liù wàn lǐ běi jí xià dì gāo yú wài héng xià dì yì liù wàn lǐ wài héng gāo yú běi jí xià dì èr wàn lǐ

天中高于外衡冬至日之所在六万里,北极下地高于外衡下地亦六万里,外衡高于北极下地二万里。

tiān dì lóng gāo xiāng cóng rì qù de héng bā wàn lǐ

天地隆高相从,日去地恒八万里。

rì lì tiān ér píng zhuǎn fēn dōng xià zhī jiān rì suǒ háng dào wèi qī héng liù jiān

日丽天而平转,分冬夏之间日所行道为七衡六间。

měi héng zhōu jìng lǐ shù gè yī suàn shù yòng jù gǔ zhòng chà tuī guǐ yǐng jí yóu yǐ wéi yuǎn jìn zhī shù jiē de yú biǎo gǔ zhě yě

每衡周径里数,各依算术,用句股重差推晷影极游,以为远近之数,皆得于表股者也。

gù yuē zhōu bì

故曰《周髀》。

yòu zhōu bì jiā yún tiān yuán rú zhāng gài dì fāng rú qí jú

又《周髀》家云:“天圆如张盖,地方如棋局。

tiān páng zhuǎn rú tuī mò ér zuǒ xíng rì yuè yòu xíng suí tiān zuǒ zhuǎn gù rì yuè shí dōng xíng ér tiān qiān zhī yǐ xī méi

天旁转如推磨而左行,日月右行,随天左转,故日月实东行,而天牵之以西没。

pì zhī yú yǐ xíng mó shí zhī shàng mó zuǒ xuán ér yǐ yòu qù mó jí ér yǐ chí gù bù dé bù suí mó yǐ zuǒ huí yān

譬之于蚁行磨石之上,磨左旋而蚁右去,磨疾而蚁迟,故不得不随磨以左回焉。

tiān xíng nán gāo ér běi xià rì chū gāo gù jiàn

天形南高而北下,日出高,故见;

rì rù xià gù bú jiàn

日入下,故不见。

tiān zhī jū rú yǐ gài gù jí zài rén běi shì qí zhèng yě

天之居如倚盖,故极在人北,是其证也。

jí zài tiān zhī zhōng ér jīn zài rén běi suǒ yǐ zhī tiān zhī xíng rú yǐ gài yě

极在天之中,而今在人北,所以知天之形如倚盖也。

rì cháo chū yáng zhōng mù rù yīn zhōng yīn qì àn míng gù méi bú jiàn yě

日朝出阳中,暮入阴中,阴气暗冥,故没不见也。

xià shí yáng qì duō yīn qì shǎo yáng qì guāng míng yǔ rì tóng huī gù rì chū jí jiàn wú bì zhī zhě gù xià rì zhǎng yě

夏时阳气多,阴气少,阳气光明,与日同辉,故日出即见,无蔽之者,故夏日长也。

dōng tiān yīn qì duō yáng qì shǎo yīn qì àn míng yǎn rì zhī guāng suī chū yóu yǐn bú jiàn gù dōng rì duǎn yě

冬天阴气多,阳气少,阴气暗冥,掩日之光,虽出犹隐不见,故冬日短也。

xuān yè zhī shū wáng wéi hàn mì shū láng xī méng jì xiān shī xiāng chuán yún tiān liǎo wú zhì yǎng ér zhān zhī gāo yuǎn wú jí yǎn mào jīng jué gù cāng cāng rán yě

宣夜之书亡,惟汉秘书郎郗萌记先师相传云:“天了无质,仰而瞻之,高远无极,眼瞀精绝,故苍苍然也。

pì zhī páng wàng yuǎn dào zhī huáng shān ér jiē qīng fǔ chá qiān rèn zhī shēn gǔ ér yǎo hēi fu qīng fēi zhēn sè ér hēi fēi yǒu tǐ yě

譬之旁望远道之黄山而皆青,俯察千仞之深谷而窈黑,夫青非真色,而黑非有体也。

rì yuè zhòng xīng zì rán fú shēng xū kōng zhī zhōng qí xíng qí zhǐ jiē xū qì yān

日月众星,自然浮生虚空之中,其行其止皆须气焉。

shì yǐ qī yào huò shì huò zhù huò shùn huò nì fú jiàn wú cháng jìn tuì bù tóng yóu hu wú suǒ gēn xì gù gè yì yě

是以七曜或逝或住,或顺或逆,伏见无常,进退不同,由乎无所根系,故各异也。

gù chén jí cháng jū qí suǒ ér běi dǒu bù yǔ zhòng xīng xi méi yě

故辰极常居其所,而北斗不与众星西没也。

shè tí tián xīng jiē dōng xíng rì xíng yí dù yuè xíng shí sān dù chí jí rèn qíng qí wú suǒ xì zhe kě zhī yǐ

摄提、填星皆东行,日行一度,月行十三度,迟疾任情,其无所系著可知矣。

ruò zhui fù tiān tǐ bù dé ěr yě

若缀附天体,不得尔也。

chéng dì xián kāng zhōng kuài jī yú xǐ yīn xuān yè zhī shuō zuò ān tiān lùn yǐ wéi tiān gāo qióng yú wú qióng de shēn cè yú bù cè

成帝咸康中,会稽虞喜因宣夜之说作《安天论》,以为“天高穷于无穷,地深测于不测。

tiān què hū zài shàng yǒu cháng ān zhī xíng

天确乎在上,有常安之形;

de kuài yān zài xià yǒu jū jìng zhī tǐ

地块焉在下,有居静之体。

dāng xiāng fù mào fāng zé jù fāng yuán zé jù yuán wú fāng yuán bù tóng zhī yì yě

当相复冒,方则俱方,圆则俱圆,无方圆不同之义也。

qí guāng yào bù liè gè zì yùn xíng yóu jiāng hǎi zhī yǒu cháo xī wàn pǐn zhī yǒu xíng cáng yě

其光曜布列,各自运行,犹江海之有潮汐,万品之有行藏也”。

gě hóng wén ér jī zhī yuē gǒu chén xiù bù lì yú tiān tiān wèi wú yòng biàn kě yán wú hé bì fù yún yǒu zhī ér bù dòng hu

葛洪闻而讥之曰:“苟辰宿不丽于天,天为无用,便可言无,何必复云有之而不动乎?

yóu cǐ ér tán zhì chuān kě wèi zhī yán zhī xuǎn yě

”由此而谈,稚川可谓知言之选也。

yú xǐ zú zǔ hé jiān xiāng sǒng yòu lì qióng tiān lùn yún tiān xíng qióng lóng rú jī zǐ mù qí jì zhōu jiē sì hǎi zhī biǎo fú yú yuán qì zhī shàng

虞喜族祖河间相耸又立穹天论云:“天形穹隆如鸡子,幕其际,周接四海之表,浮于元气之上。

pì rú fù lián yǐ yì shuǐ ér bù méi zhě qì chōng qí zhōng gù yě

譬如覆奁以抑水,而不没者,气充其中故也。

rì rào chén jí méi xi ér hái dōng bù chū rù dì zhōng

日绕辰极,没西而还东,不出入地中。

tiān zhī yǒu jí yóu gài zhī yǒu dòu yě

天之有极,犹盖之有斗也。

tiān běi xià yú de sān shí dù jí zhī qīng zài dì mǎo yǒu zhī běi yì sān shí dù rén zài mǎo yǒu zhī nán shí yú wàn lǐ gù dòu jí zhī xià bù wéi dì zhōng dāng duì tiān dì mǎo yǒu zhī wèi ěr

天北下于地三十度,极之倾在地卯酉之北亦三十度,人在卯酉之南十馀万里,故斗极之下不为地中,当对天地卯酉之位耳。

rì xíng huáng dào rào jí jí běi qù huáng dào bǎi yī shí wǔ dù nán qù huáng dào liù shí qī dù èr zhì zhī suǒ shě yǐ wéi cháng duǎn yě

日行黄道绕极,极北去黄道百一十五度,南去黄道六十七度,二至之所舍以为长短也。

wú tài cháng yáo xìn zào xīn tiān lùn yún rén wéi líng chóng xíng zuì shì tiān

吴太常姚信造昕天论云:“人为灵虫,形最似天。

jīn rén yí qián chǐ lín xiōng ér xiàng bù néng fù bèi

今人颐前侈临胸,而项不能覆背。

jìn qǔ zhū shēn gù zhī tiān zhī tǐ nán dī rù dì běi zé piān gāo

近取诸身,故知天之体南低入地,北则偏高。

yòu dōng zhì jí dī ér tiān yùn jìn nán gù rì qù rén yuǎn ér dòu qù rén jìn běi tiān qì zhì gù bīng hán yě

又冬至极低,而天运近南,故日去人远,而斗去人近,北天气至,故冰寒也。

xià zhì jí qǐ ér tiān yùn jìn běi gù dòu qù rén yuǎn rì qù rén jìn nán tiān qì zhì gù zhēng rè yě

夏至极起,而天运近北,故斗去人远,日去人近,南天气至,故蒸热也。

jí zhī lì shí rì xíng dì zhōng qiǎn gù yè duǎn

极之立时,日行地中浅,故夜短;

tiān qù de gāo gù zhòu zhǎng yě

天去地高,故昼长也。

jí zhī dī shí rì xíng dì zhōng shēn gù yè zhǎng

极之低时,日行地中深,故夜长;

tiān qù dì xià gù zhòu duǎn yě

天去地下,故昼短也。

zì yú xǐ yú sǒng yáo xìn jiē hào qí xùn yì zhī shuō fēi jí shù tán tiān zhě yě

自虞喜、虞耸、姚信皆好奇徇异之说,非极数谈天者也。

zhì yú hún tiān lǐ miào xué zhě duō yí

至于浑天理妙,学者多疑。

hàn wáng zhòng rèn jù gài tiān zhī shuō yǐ bó hún yí yún jiù shuō tiān zhuǎn cóng dì xià guò

汉王仲任据盖天之说,以驳浑仪云:“旧说天转从地下过。

jīn jué dì yī zhàng zhé yǒu shuǐ tiān hé de cóng shuǐ zhōng xíng hu

今掘地一丈辄有水,天何得从水中行乎?

shén bù rán yě

甚不然也。

rì suí tiān ér zhuǎn fēi rù dì

日随天而转,非入地。

fu yǒu mù suǒ wàng bù guò shí lǐ tiān dì hé yǐ

夫有目所望,不过十里,天地合矣;

shí fēi hé yě yuǎn shǐ rán ěr

实非合也,远使然耳。

jīn shì rì rù fēi rù yě yì yuǎn ěr

今视日入,非入也,亦远耳。

dāng rì rù xī fāng zhī shí qí xià zhī rén yì jiāng wèi zhī wèi zhōng yě

当日入西方之时,其下之人亦将谓之为中也。

sì fāng zhī rén gè yǐ qí suǒ jìn zhě wèi chū yuǎn zhě wèi rù yǐ

四方之人,各以其所近者为出,远者为入矣。

hé yǐ míng zhī

怎么证明这一点呢?

jīn shì shǐ yī rén bǎ dà jù huǒ yè xíng yú píng dì qù rén shí lǐ huǒ guāng miè yǐ

今试使一人把大炬火,夜行于平地,去人十里,火光灭矣;

fēi miè yě

非灭也。

yuǎn shǐ rán ěr

远使然耳。

jīn rì xi zhuǎn bù fù jiàn shì huǒ miè zhī lèi yě

今日西转不复见,是火灭之类也。

rì yuè bù yuán yě wàng shì zhī suǒ cóng yuán zhě qù rén yuǎn yě

日月不员也,望视之所从员者,去人远也。

fu rì huǒ zhī jīng yě

夫日,火之精也;

yuè shuǐ zhī jīng yě

月,水之精也。

shuǐ huǒ zài dì xià yuán zài tiān hé gù yuán

水火在地下员,在天何故员?

gù dān yáng gě hóng shì zhī yuē hún tiān yí zhù yún tiān rú jī zǐ de rú jī zhōng huáng gū jū yú tiān nèi tiān dà ér de xiǎo

”故丹阳葛洪释之曰:《浑天仪注》云:“天如鸡子,地如鸡中黄,孤居于天内,天大而地小。

tiān biǎo lǐ yǒu shuǐ tiān dì gè chéng qì ér lì zài shuǐ ér xíng

天表里有水,天地各乘气而立,载水而行。

zhōu tiān sān bǎi liù shí wǔ dù sì fēn dù zhī yī yòu zhōng fēn zhī zé bàn fù dì shàng bàn rào dì xià gù èr shí bā sù bàn jiàn bàn yǐn tiān zhuǎn rú chē gū zhī yùn yě

周天三百六十五度四分度之一,又中分之,则半覆地上,半绕地下,故二十八宿半见半隐,天转如车毂之运也。

zhū lùn tiān zhě suī duō rán jīng yú yīn yáng zhě shǎo

”诸论天者虽多,然精于阴阳者少。

zhāng píng zi lù gōng jì zhī tú xián yǐ wéi tuī bù qī yào zhī dào yǐ dù lì xiàng hūn míng zhī zhèng hòu xiào yǐ sì bā zhī qì kǎo yǐ lòu kè zhī fēn zhàn guǐ jǐng zhī wǎng lái qiú xíng yàn yú shì qíng mò mì yú hún xiàng zhě yě

张平子、陆公纪之徒,咸以为推步七曜之道,以度历象昏明之证候,校以四八之气,考以漏刻之分,占晷景之往来,求形验于事情,莫密于浑象者也。

zhāng píng zi jì zuò tóng hún tiān yí yú mì shì zhōng yǐ lòu shuǐ zhuǎn zhī lìng cì zhī zhě bì hù ér chàng zhī

张平子既作铜浑天仪,于密室中以漏水转之,令伺之者闭户而唱之。

qí cì zhī zhě yǐ gào líng tái zhī guān tiān zhě yuē xuán jī suǒ jiā mǒu xīng shǐ jiàn mǒu xīng yǐ zhōng mǒu xīng jīn méi jiē rú hé fú yě

其伺之者以告灵台之观天者曰:“璇玑所加,某星始见,某星已中,某星今没”,皆如合符也。

cuī zi yù wèi qí bēi míng yuē shù shù qióng tiān de zhì zuò móu zào huà gāo cái wěi yì yǔ shén hé qì

崔子玉为其碑铭曰:“数术穷天地,制作侔造化,高才伟艺,与神合契。

gài yóu yú píng zi hún yí jí dì dòng yí zhī yǒu yàn gù yě

”盖由于平子浑仪及地动仪之有验故也。

ruò tiān guǒ rú hún zhě zé tiān zhī chū rù xíng yú shuǐ zhōng wèi de rán yǐ

若天果如浑者,则天之出入行于水中,为的然矣。

gù huáng dì shū yuē tiān zài dì wài shuǐ zài tiān wài shuǐ fú tiān ér zǎi dì zhě yě

故黄帝书曰,“天在地外,水在天外”,水浮天而载地者也。

yòu yì yuē shí chéng liù lóng

又《易》曰:“时乘六龙。

fu yáng yáo chēng lóng lóng zhě jū shuǐ zhī wù yǐ yù tiān

”夫阳爻称龙,龙者居水之物,以喻天。

tiān yáng wù yě yòu chū rù shuǐ zhōng yǔ lóng xiāng sì gù yǐ bǐ lóng yě

天,阳物也,又出入水中,与龙相似,故以比龙也。

shèng rén yǎng guān fǔ chá shěn qí rú cǐ gù jìn guà kūn xià lí shàng yǐ zhèng rì chū yú de yě

圣人仰观俯察,审其如此,故《晋》卦《坤》下《离》上,以证日出于地也。

yòu míng yí zhī guà lí xià kūn shàng yǐ zhèng rì rù yú de yě

又《明夷》之卦《离》下《坤》上,以证日入于地也。

xū guà qián xià kǎn shàng cǐ yì tiān rù shuǐ zhōng zhī xiàng yě

《需》卦《干》下《坎》上,此亦天入水中之象也。

tiān wèi jīn jīn shuǐ xiāng shēng zhī wù yě

天为金,金水相生之物也。

tiān chū rù shuǐ zhōng dāng yǒu hé sǔn ér wèi wéi bù kě hu

天出入水中,当有何损,而谓为不可乎?

gù huán jūn shān yuē chūn fēn rì chū mǎo rù yǒu cǐ nǎi rén zhī mǎo yǒu

故桓君山曰:“春分日出卯入酉,此乃人之卯酉。

tiān zhī mǎo yǒu cháng zhí dòu jí wèi tiān zhōng

天之卯酉,常值斗极为天中。

jīn shì zhī nǎi zài běi bù zhèng zài rén shàng

今视之乃在北,不正在人上。

ér chūn qiū fēn shí rì chū rù nǎi zài dòu jí zhī nán

而春秋分时,日出入乃在斗极之南。

ruò rú mó yòu zhuǎn zé běi fāng dào yuǎn ér nán fāng dào jìn zhòu yè lòu kè zhī shù bù yīng děng yě

若如磨右转,则北方道远而南方道近,昼夜漏刻之数不应等也。

hòu zòu shì dài bào zuò xi láng wǔ xià yǐ hán gù pù bèi

”后奏事待报,坐西廊庑下,以寒故暴背。

yǒu qǐng rì guāng chū qù bù fù pù bèi

有顷,日光出去,不复暴背。

jūn shān nǎi gào xìn gài tiān zhě yuē tiān ruò rú tuī mò yòu zhuǎn ér rì xī xíng zhě qí kě zhī yǐ

君山乃告信盖天者曰:“天若如推磨右转而日西行者,其可知矣。

rán zé tiān chū rù shuǐ zhōng wú fù yí yǐ

”然则天出入水中,无复疑矣。

yòu jīn shì zhū xīng chū yú dōng zhě chū dàn qù de xiǎo xǔ ěr

又今视诸星出于东者,初但去地小许耳。

jiàn ér xi xíng xiān jīng rén shàng cóng suì xi zhuǎn ér xià yān bù páng xuán yě

渐而西行,先经人上,从遂西转而下焉,不旁旋也。

qí xiān zài xi zhī xīng yì shāo xià ér méi wú běi zhuǎn zhě

其先在西之星,亦稍下而没,无北转者。

rì zhī chū rù yì rán

日之出入亦然。

ruò wèi tiān mó yòu zhuǎn zhě rì zhī chū rù yì rán zhòng rì yuè yi suí fu ér huí chū zài yú dōng cì jīng yú nán cì dào yú xi cì jí yú běi ér fù huán yú dōng bù yīng héng guò qù yě

若谓天磨右转者,日之出入亦然,众日月宜随夫而回,初在于东,次经于南,次到于西,次及于北,而复还于东,不应横过去也。

jīn rì chū yú dōng rǎn rǎn zhuǎn shàng jí qí rù xi yì fù jiàn jiàn shāo xià dōu bù rào biān běi qù

今日出于东,冉冉转上,及其入西,亦复渐渐稍下,都不绕边北去。

liǎo liǎo rú cǐ wáng shēng bì gù wèi wéi bù rán zhě shū yǐ

了了如此,王生必固谓为不然者,疏矣。

jīn rì jìng qiān lǐ wéi zhōu sān qiān lǐ zhōng zú yǐ dāng xiǎo xīng zhī shù shí yě

今日径千里,围周三千里,中足以当小星之数十也。

ruò rì yǐ zhuǎn yuǎn zhī gù dàn dāng guāng yào bù néng fù lái zhào jí rén ěr yi yóu wàng jiàn qí tǐ bù yīng dōu shī qí suǒ zài yě

若日以转远之故,但当光曜不能复来照及人耳,宜犹望见其体,不应都失其所在也。

rì guāng jì shèng qí tǐ yòu dà yú xīng duō yǐ

日光既盛,其体又大于星多矣。

jīn jiàn jí běi zhī xiǎo xīng ér bú jiàn rì zhī zài běi zhě míng qí bù běi xíng yě

今见极北之小星,而不见日之在北者,明其不北行也。

ruò rì yǐ zhuǎn hái zhī gù bù fù kě jiàn qí běi rù zhī jiān yīng dāng shāo xiǎo ér rì fāng rù zhī shí nǎi gèng dà cǐ fēi zhuǎn yuǎn zhī zhēng yě

若日以转还之故,不复可见,其北入之间,应当稍小,而日方入之时乃更大,此非转远之征也。

wáng shēng yǐ huǒ jù yù rì wú yì jiāng jiè zi zhī máo yǐ cì zi zhī shǔn yān

王生以火炬喻日,吾亦将借子之矛以刺子之楯焉。

bǎ huǒ zhī rén qù rén zhuǎn yuǎn qí guāng zhuǎn wēi ér rì yuè zì chū zhì rù bù jiàn xiǎo yě

把火之人去人转远,其光转微,而日月自出至入,不渐小也。

wáng shēng yǐ huǒ yù zhī miù yǐ

王生以火喻之,谬矣。

yòu rì zhī rù xī fāng shì zhī shāo shāo qù chū shàng yǒu bàn rú héng pò jìng zhī zhuàng xū yú lún mò yǐ

又日之入西方,视之稍稍去,初尚有半,如横破镜之状,须臾沦没矣。

ruò rú wáng shēng zhī yán rì zhuǎn běi qù yǒu bàn zhě qí běi dōu méi zhī qǐng yi xiān rú shù pò jìng zhī zhuàng bù yīng rú héng pò jìng yě

若如王生之言,日转北去有半者,其北都没之顷,宜先如竖破镜之状,不应如横破镜也。

rú cǐ yán zhī rì rù xī fāng bù yì gū yú hū

如此言之,日入西方,不亦孤于乎?

yòu yuè zhī guāng wēi bù jí rì yuǎn yǐ

又月之光微,不及日远矣。

yuè shèng zhī shí suī yǒu zhòng yún bì zhī bú jiàn yuè tǐ ér xī yóu lǎng rán shì guāng yóu cóng yún zhōng ér zhào wài yě

月盛之时,虽有重云敝之,不见月体,而夕犹朗然,是光犹从云中而照外也。

rì ruò rào xi jí běi zhě qí guāng gù yīng rú yuè zài yún zhōng zhī zhuàng bù dé yè biàn dà àn yě

日若绕西及北者,其光故应如月在云中之状,不得夜便大暗也。

yòu rì rù zé xīng yuè chū yān

又日入则星月出焉。

míng zhī tiān yǐ rì yuè fēn zhǔ zhòu yè xiāng dài ér zhào yě

明知天以日月分主昼夜,相代而照也。

ruò rì cháng chū zhě bù yīng rì yì rù ér xīng yuè yì chū yě

若日常出者,不应日亦入而星月亦出也。

yòu àn hé luò zhī wén jiē yún shuǐ huǒ zhě yīn yáng zhī yú qì yě

又案《河》、《洛》之文,皆云水火者,阴阳之余气也。

fu yán yú qì zé bù néng shēng rì yuè kě zhī yě gù dāng yán rì jīng shēng huǒ zhě kě ěr

夫言余气,则不能生日月可知也,顾当言日精生火者可耳。

ruò shuǐ huǒ shì rì yuè suǒ shēng zé yì hé de jǐn rú rì yuè zhī yuán hu

若水火是日月所生,则亦何得尽如日月之员乎?

jīn huǒ chū yú yáng suì yáng suì yuán ér huǒ bù yuán yě

今火出于阳燧,阳燧员而火不员也;

shuǐ chū yú fāng zhū fāng zhū fāng ér shuǐ bù fāng yě

水出于方诸,方诸方而水不方也。

yòu yáng suì kě yǐ qǔ huǒ yú rì ér wú qǔ rì yú huǒ zhī lǐ cǐ zé rì jīng zhī shēng huǒ míng yǐ fāng zhū kě yǐ qǔ shuǐ yú yuè ér wú qǔ yuè yú shuǐ zhī dào cǐ zé yuè jīng zhī shēng shuǐ le yǐ

又阳燧可以取火于日,而无取日于火之理,此则日精之生火明矣,方诸可以取水于月,而无取月于水之道,此则月精之生水了矣。

wáng shēng yòu yún yuǎn gù shì zhī yuán

王生又云远故视之员。

ruò shěn rán zhě yuè chū shēng zhī shí jí jì kuī zhī hòu hé yǐ shì zhī bù yuán hu

若审然者,月初生之时及既亏之后,何以视之不员乎?

ér rì shí huò shàng huò xià cóng cè ér qǐ huò rú gōu zhì jǐn

而日食或上或下,从侧而起,或如钩至尽。

ruò yuǎn shì jiàn yuán bù yí jiàn qí cán quē zuǒ yòu suǒ qǐ yě

若远视见员,不宜见其残缺左右所起也。

cǐ zé hún tiān zhī lǐ xìn ér yǒu zhēng yǐ

此则浑天之理,信而有征矣。

yí xiàng

◎仪象

yú shū yuē zài xuán jī yù héng yǐ qí qī zhèng

《虞书》曰:“在旋玑玉衡,以齐七政。

kǎo líng yào yún fēn cùn zhī jiù dài tiān qì shēng yǐ zhì fāng yuán

”《考灵曜》云:“分寸之咎,代天气生,以制方员。

fāng yuán yǐ chéng cān yǐ guī ju

方员以成,参以规矩。

hūn míng zhǔ shí nǎi mìng zhòng xīng guān yù yí zhī yóu

昏明主时,乃命中星观玉仪之游。

zhèng xuán wèi yǐ yù wèi hún yí yě

”郑玄谓以玉为浑仪也。

chūn qiū wén yào gōu yún táng yáo jì wèi xī hé lì hún yí

《春秋文曜钩》云:“唐尧既位,羲和立浑仪。

cǐ zé yí xiàng zhī shè qí lái yuǎn yǐ

”此则仪象之设,其来远矣。

mián dài xiāng chuán shǐ guān jìn mì xué zhě bù dǔ gù xuān gài fèi téng

绵代相传,史官禁密,学者不睹,故宣、盖沸腾。

jì hàn tài chū là xià hóng xiān yú wàng rén gěng shòu chāng děng zào yuán yí yǐ kǎo lì dù

暨汉太初,落下闳、鲜于妄人、耿寿昌等造员仪以考历度。

hòu zhì hé dì shí gǔ xuǎn kuǐ xì zuò yòu jiā huáng dào

后至和帝时,贾选逵系作,又加黄道。

zhì shùn dì shí zhāng héng yòu zhì hún xiàng jù nèi wài guī nán běi jí huáng chì dào liè èr shí sì qì èr shí bā xiù zhōng wài xīng guān jí rì yuè wǔ wěi yǐ lòu shuǐ zhuǎn zhī yú diàn shàng shì nèi xīng zhōng chū mò yǔ tiān xiāng yìng

至顺帝时,张衡又制浑象,具内外规、南北极、黄赤道,列二十四气、二十八宿中外星官及日月五纬,以漏水转之于殿上室内,星中出没与天相应。

yīn qí guān lì yòu zhuǎn ruì lún míng jiá yú jiē xià suí yuè xū yíng yī lì kāi luò

因其关戾,又转瑞轮蓂荚于阶下,随月虚盈,依历开落。

qí hòu lù jī yì zào hún xiàng

其后陆绩亦造浑象。

zhì wú shí zhōng cháng shì lú jiāng wáng fán shàn shǔ shù chuán liú hóng qián xiàng lì yī qí fǎ ér zhì hún yí lì lùn kǎo dù yuē

至吴时,中常侍庐江王蕃善数术,传刘洪《乾象历》,依其法而制浑仪,立论考度曰:

qián rú jiù shuō tiān dì zhī tǐ zhuàng rú niǎo luǎn tiān bāo de wài yóu ké zhī guǒ huáng yě

前儒旧说天地之体,状如鸟卵,天包地外,犹壳之果黄也;

zhōu xuán wú duān qí xíng hún hún rán gù yuē hún tiān yě

周旋无端,其形浑浑然,故曰浑天也。

zhōu tiān sān bǎi liù shí wǔ dù wǔ bǎi bā shí jiǔ fēn dù zhī bǎi sì shí wǔ bàn fù dì shàng bàn zài dì xià

周天三百六十五度五百八十九分度之百四十五,半覆地上,半在地下。

qí èr duān wèi zhī nán jí běi jí

其二端谓之南极、北极。

běi jí chū dì sān shí liù dù nán jí rù dì sān shí liù dù liǎng jí xiāng qù yī bǎi bā shí èr dù bàn qiáng

北极出地三十六度,南极入地三十六度,两极相去一百八十二度半强。

rào běi jí jìng qī shí èr dù cháng jiàn bù yǐn wèi zhī shàng guī

绕北极径七十二度,常见不隐,谓之上规。

rào nán jí qī shí èr dù cháng yǐn bú jiàn wèi zhī xià guī

绕南极七十二度,常隐不见,谓之下规。

chì dào dài tiān zhī hóng qù liǎng jí gè jiǔ shí yí dù shǎo qiáng

赤道带天之纮,去两极各九十一度少强。

huáng dào rì zhī suǒ xíng yě bàn zài chì dào wài bàn zài chì dào nèi yǔ chì dào dōng jiāo yú jiǎo wǔ shǎo ruò xi jiāo yú kuí shí sì shǎo qiáng

黄道,日之所行也,半在赤道外,半在赤道内,与赤道东交于角五少弱,西交于奎十四少强。

qí chū chì dào wài jí yuǎn zhě qù chì dào èr shí sì dù dòu èr shí yí dù shì yě

其出赤道外极远者,去赤道二十四度,斗二十一度是也。

qí rù chì dào nèi jí yuǎn zhě yì èr shí sì dù jǐng èr shí wǔ dù shì yě

其入赤道内极远者,亦二十四度,井二十五度是也。

rì nán zhì zài dòu èr shí yí dù qù jí bǎi yī shí wǔ dù shǎo qiáng

日南至在斗二十一度,去极百一十五度少强。

shì yě rì zuì nán qù jí zuì yuǎn gù jǐng zuì zhǎng

是也日最南,去极最远,故景最长。

huáng dào dòu èr shí yí dù chū chén rù shēn gù rì yì chū chén rù shēn

黄道斗二十一度,出辰入申,故日亦出辰入申。

rì zhòu xíng dì shàng bǎi sì shí liù dù qiáng gù rì duǎn

日昼行地上百四十六度强,故日短;

yè xíng dì xià èr bǎi yī shí jiǔ dù shǎo ruò gù yè zhǎng

夜行地下二百一十九度少弱,故夜长。

zì nán zhì zhī hòu rì qù jí shāo jìn gù jǐng shāo duǎn

自南至之后,日去极稍近,故景稍短。

rì zhòu xíng dì shàng dù shāo duō gù rì shāo zhǎng

日昼行地上度稍多,故日稍长;

yè xíng dì xià dù shāo shǎo gù yè shāo duǎn

夜行地下度稍少,故夜稍短。

rì suǒ zài dù shāo běi gù rì shāo běi yǐ zhì yú xià zhì rì zài jǐng èr shí wǔ dù qù jí liù shí qī dù shǎo qiáng shì rì zuì běi qù jí zuì jìn jǐng zuì duǎn

日所在度稍北,故日稍北,以至于夏至,日在井二十五度,去极六十七度少强,是日最北,去极最近,景最短。

huáng dào jǐng èr shí wǔ dù chū yín rù xū gù rì yì chū yín rù xū

黄道井二十五度,出寅入戌,故日亦出寅入戌。

rì zhòu xíng dì shàng èr bǎi yī shí jiǔ dù shǎo ruò gù rì zhǎng

日昼行地上二百一十九度少弱,故日长;

yè xíng dì xià bǎi sì shí liù dù qiáng gù yè duǎn

夜行地下百四十六度强,故夜短。

zì xià zhì zhī hòu rì qù jí shāo yuǎn gù jǐng shāo zhǎng

自夏至之后,日去极稍远,故景稍长。

rì zhòu xíng dì shàng dù shāo shǎo gù rì shāo duǎn

日昼行地上度稍少,故日稍短;

yè xíng dì xià dù shāo duō gù yè shāo zhǎng

夜行地下度稍多,故夜稍长。

rì suǒ zài dù shāo nán gù rì chū rù shāo nán yǐ zhì yú nán zhì ér fù chū yān

日所在度稍南,故日出入稍南,以至于南至而复初焉。

dòu èr shí yī jǐng èr shí wǔ nán běi xiāng yìng sì shí bā dù

斗二十一,井二十五,南北相应四十八度。

chūn fēn rì zài kuí shí sì shǎo qiáng qiū fēn rì zài jiǎo wǔ shǎo ruò cǐ huáng chì èr dào zhī jiāo zhōng yě

春分日在奎十四少强,秋分日在角五少弱,此黄赤二道之交中也。

qù jí jù jiǔ shí yí dù shǎo qiáng

去极俱九十一度少强。

nán běi chù dòu èr shí yī jǐng èr shí wǔ zhī zhōng gù jǐng jū èr zhì cháng duǎn zhī zhōng

南北处斗二十一,井二十五之中,故景居二至长短之中。

kuí shí sì jiǎo wǔ chū mǎo rù yǒu gù rì yì chū mǎo rù yǒu

奎十四,角五,出卯入酉,故日亦出卯入酉。

rì zhòu xíng dì shàng yè xíng dì xià jù bǎi bā shí èr dù bàn qiáng gù rì jiàn zhī lòu wǔ shí kè bú jiàn zhī lòu wǔ shí kè wèi zhī zhòu yè tóng

日昼行地上,夜行地下,俱百八十二度半强,故日见之漏五十刻,不见之漏五十刻,谓之昼夜同。

fu tiān zhī zhòu yè yǐ rì chū méi wèi fēn rén zhī zhòu yè yǐ hūn míng wéi xiàn

夫天之昼夜以日出没为分,人之昼夜以昏明为限。

rì wèi chū èr kè bàn ér míng rì rù èr kè bàn ér hūn gù sǔn yè wǔ kè yǐ yì zhòu shì yǐ chūn qiū fēn lòu zhòu wǔ shí wǔ kè

日未出二刻半而明,日入二刻半而昏,故损夜五刻以益昼,是以春秋分漏昼五十五刻。

sān guāng zhī xíng bù bì yǒu cháng shù jiā yǐ suàn qiú zhī gè yǒu tóng yì gù zhū jiā lì fǎ cēn cī bù qí

曰月星辰的运行,不必有固定的轨迹,历算家以计算推求,由于方法各不相同,所以各家的历法不同。

luò shū zhēn yào dù chūn qiū kǎo yì yóu jiē yún zhōu tiān yī bǎi qī wàn yī qiān lǐ yí dù wèi èr qiān jiǔ bǎi sān shí èr lǐ qī shí yī bù èr chǐ qī cùn sì fēn sì bǎi bā shí qī fēn fēn zhī sān bǎi liù shí èr

《洛书甄曜度》、《春秋考异邮》皆云:“周天一百七万一千里,一度为二千九百三十二里七十一步二尺七寸四分四百八十七分分之三百六十二。

lù jī yún tiān dōng xī nán běi jìng sān shí wǔ wàn qī qiān lǐ

”陆绩云:“天东西南北径三十五万七千里。

cǐ yán zhōu sān jìng yī yě

”此言周三径一也。

kǎo zhī jìng yī bù chì zhōu sān lǜ zhōu bǎi sì shí èr ér jìng sì shí wǔ zé tiān jìng sān shí èr wàn jiǔ qiān sì bǎi yī lǐ yī bǎi èr shí èr bù èr chǐ èr cùn yī fēn qī shí yī fēn fēn zhī shí

考之径一不啻周三,率周百四十二而径四十五,则天径三十二万九千四百一里一百二十二步二尺二寸一分七十一分分之十。

zhōu lǐ rì zhì zhī jǐng chǐ yǒu wǔ cùn wèi zhī dì zhōng

《周礼》:“日至之景尺有五寸,谓之地中。

zhèng zhòng shuō tǔ guī zhī zhǎng chǐ yǒu wǔ cùn yǐ xià zhì zhī rì lì bā chǐ zhī biǎo qí jǐng yǔ tǔ guī děng wèi zhī dì zhōng jīn yǐng chuān yáng chéng de yě

”郑众说:“土圭之长尺有五寸,以夏至之日立八尺之表,其景与土圭等,谓之地中,今颍川阳城地也。

zhèng xuán yún fán rì jǐng yú de qiān lǐ ér chà yī cùn jǐng chǐ yǒu wǔ cùn zhě nán dài rì xià wàn wǔ qiān lǐ yě

”郑玄云:“凡日景于地,千里而差一寸,景尺有五寸者,南戴日下万五千里也。

yǐ cǐ tuī zhī rì dāng qù qí xià dì bā wàn lǐ yǐ

”以此推之,日当去其下地八万里矣。

rì yá shè yáng chéng zé tiān jìng zhī bàn yě

日邪射阳城,则天径之半也。

tiān tǐ yuán rú dàn wán dì chǔ tiān zhī bàn ér yáng chéng wèi zhōng zé rì chūn qiū dōng xià hūn míng zhòu yè qù yáng chéng jiē děng wú yíng suō yǐ

天体员如弹丸,地处天之半,而阳城为中,则日春秋冬夏,昏明昼夜,去阳城皆等,无盈缩矣。

gù zhī cóng rì yá shè yáng chéng wèi tiān jìng zhī bàn yě

故知从日邪射阳城,为天径之半也。

yǐ jù gǔ fǎ yán zhī páng wàn wǔ qiān lǐ jù yě

以句股法言之,旁万五千里,句也;

lì bā wàn lǐ gǔ yě

立八万里,股也;

cóng rì yá shè yáng chéng xián yě

从日邪射阳城,弦也。

yǐ jù gǔ qiú xián fǎ rù zhī de bā wàn yī qiān sān bǎi jiǔ shí sì lǐ sān shí bù wǔ chǐ sān cùn liù fēn tiān jìng zhī bàn ér dì shàng qù tiān zhī shù yě

以句股求弦法入之,得八万一千三百九十四里三十步五尺三寸六分,天径之半而地上去天之数也。

bèi zhī de shí liù wàn èr qiān qī bǎi bā shí bā lǐ liù shí yī bù sì chǐ qī cùn èr fēn tiān jìng zhī shù yě

倍之,得十六万二千七百八十八里六十一步四尺七寸二分,天径之数也。

yǐ zhōu lǜ chéng zhī jìng lǜ yuē zhī de wǔ shí yī wàn sān qiān liù bǎi bā shí qī lǐ liù shí bā bù yī chǐ bā cùn èr fēn zhōu tiān zhī shù yě

以周率乘之,径率约之,得五十一万三千六百八十七里六十八步一尺八寸二分,周天之数也。

jiǎn zhēn yào dù kǎo yì yóu wǔ shí wǔ wàn qī qiān sān bǎi yī shí qī lǐ yǒu jī

减《甄曜度》、《考异邮》五十五万七千三百一十七里有奇。

yí dù fán qiān sì bǎi liù lǐ bǎi èr shí sì bù liù cùn sì fēn shí wàn qī qiān wǔ bǎi liù shí wǔ fēn fēn zhī wàn jiǔ qiān sì shí jiǔ jiǎn jiù dù qiān wǔ bǎi èr shí wǔ lǐ èr bǎi wǔ shí liù bù sān chǐ sān cùn èr shí yī wàn wǔ qiān yī bǎi sān shí fēn fēn zhī shí liù wàn qī bǎi sān shí

一度凡千四百六里百二十四步六寸四分十万七千五百六十五分分之万九千四十九,减旧度千五百二十五里二百五十六步三尺三寸二十一万五千一百三十分分之十六万七百三十。

fēn huáng chì èr dào xiāng xìng jiāo cuò qí jiān xiāng qù èr shí sì dù

分黄赤二道,相兴交错,其间相去二十四度。

yǐ liǎng yí tuī zhī èr dào jù sān bǎi liù shí wǔ dù yǒu jī shì yǐ zhī tiān tǐ yuán rú dàn wán yě

以两仪推之,二道俱三百六十五度有奇,是以知天体员如弹丸也。

ér lù jī zào hún xiàng qí xíng rú niǎo luǎn rán zé huáng dào yīng cháng yú chì dào yǐ

而陆绩造浑象,其形如鸟卵,然则黄道应长于赤道矣。

jī yún tiān dōng xī nán běi jìng sān shí wǔ wàn qī qiān lǐ rán zé jī yì yǐ tiān xíng zhèng yuán yě ér hún xiàng wèi niǎo luǎn zé wèi zì xiāng wéi bèi

绩云“天东西南北径三十五万七千里”,然则绩亦以天形正员也,而浑象为鸟卵,则为自相违背。

gǔ jiù hún xiàng yǐ èr fēn wèi yí dù fán zhōu qī chǐ sān cùn bàn fēn

古旧浑象以二分为一度,凡周七尺三寸半分。

zhāng héng gēng zhì yǐ sì fēn wèi yí dù fán zhōu yī zhàng sì chǐ liù cùn yī fēn

张衡更制,以四分为一度,凡周一丈四尺六寸一分。

fán yǐ gǔ zhì jú xiǎo xīng chén chóu jì héng qì shāng dà nán kě zhuǎn yí gēng zhì hún xiàng yǐ sān fēn wèi yí dù fán zhōu tiān yī zhàng jiǔ cùn wǔ fēn sì fēn fēn zhī sān yě

蕃以古制局小,星辰稠穊,衡器伤大,难可转移,更制浑象,以三分为一度,凡周天一丈九寸五分四分分之三也。

tiān wén jīng xīng

◎天文经星

hóng fàn chuán yuē qīng ér míng zhě tiān zhī tǐ yě

《洪范传曰》:“清而明者,天之体也。

tiān hū biàn sè shì wèi yì cháng

天忽变色,是谓易常。

tiān liè yáng bù zú shì wèi chén qiáng

天裂,阳不足,是谓臣强。

tiān liè jiàn rén bīng qǐ guó wáng

天裂见人,兵起国亡。

tiān míng yǒu shēng zhì zūn yōu qiě jīng

天鸣有声,至尊忧且惊。

jiē luàn guó zhī suǒ shēng yě

皆乱国之所生也。

mǎ xù yún tiān wén zài tú jí zhāo zhāo kě zhī zhě jīng xīng cháng sù zhōng wài guān fán yī bǎi yī shí bā míng jī shù qī bǎi bā shí sān jiē yǒu zhōu guó guān gōng wù lèi zhī xiàng

马续云:“天文在图籍昭昭可知者,经星常宿中外官凡一百一十八名,积数七百八十三,皆有州国官宫物类之象。

zhāng héng yún wén yào lì hu tiān qí dòng zhě yǒu qī rì yuè wǔ xīng shì yě

张衡云:“文曜丽乎天,其动者有七,日月五星是也。

rì zhě yáng jīng zhī zōng

日者,阳精之宗;

yuè zhě yīn jīng zhī zōng

月者,阴精之宗;

wǔ xīng wǔ xíng zhī jīng

五星,五行之精。

zhòng xīng liè bù tǐ shēng yú de jīng chéng yú tiān liè jū cuò zhì gè yǒu yōu shǔ

众星列布,体生于地,精成于天,列居错峙,各有攸属。

zài yě xiàng wù zài cháo xiàng guān zài rén xiàng shén

在野象物,在朝象官,在人象神。

qí yǐ shén chà yǒu wǔ liè yān shì wèi sān shí wǔ míng

其以神差,有五列焉,是为三十五名。

yī jū zhōng yāng wèi zhī běi dǒu

一居中央,谓之北斗。

sì bù yú fāng gè qī wèi èr shí bā shè

四布于方各七,为二十八舍。

rì yuè yùn xíng lì shì jí xiōng wǔ wěi chán cì yòng gào huò fú

日月运行,历示吉凶,五纬躔次,用告祸福。

zhōng wài zhī guān cháng míng zhě bǎi yǒu èr shí sì kě míng zhě sān bǎi èr shí wèi xīng èr qiān wǔ bǎi wēi xīng zhī shù gài wàn yǒu yī qiān wǔ bǎi èr shí

中外之官,常明者百有二十四,可名者三百二十,为星二千五百,微星之数盖万有一千五百二十。

shù wù chǔn chǔn xián de xì mìng

庶物蠢蠢,咸得系命。

bù rán hé de zǒng ér lǐ zhū

不然,何得总而理诸?

hòu wǔ dì shí tài shǐ lìng chén zhuō zǒng gān shí wū xián sān jiā suǒ zhe xīng tú dà fán èr bǎi bā shí sān guān yī qiān sì bǎi liù shí sì xīng yǐ wéi dìng jì

”后武帝时,太史令陈卓总甘、石、巫咸三家所著星图,大凡二百八十三官,一千四百六十四星,以为定纪。

jīn lüè qí zhāo zhāo zhě yǐ bèi tiān guān yún

今略其昭昭者,以备天官云。

zhōng gōng

◎中宫

běi jí wǔ xīng gōu chén liù xīng jiē zài zǐ gōng zhōng

北极五星,钩陈六星,皆在紫宫中。

běi jí běi chén zuì zūn zhě yě qí niǔ xīng tiān zhī shū yě

北极,北辰最尊者也,其纽星,天之枢也。

tiān yùn wú qióng sān guāng dié yào ér jí xīng bù yí gù yuē jū qí suǒ ér zhòng xīng gòng zhī

天运无穷,三光迭耀,而极星不移,故曰“居其所而众星共之”。

dì yī xīng zhǔ yuè tài zǐ yě

第一星主月,太子也。

dì èr xīng zhǔ rì dì wáng yě

第二星主日,帝王也;

yì tài yǐ zhī zuò wèi zuì chì míng zhě yě

亦太乙之坐,谓最赤明者也。

dì sān xīng zhǔ wǔ xīng shù zǐ yě

第三星主五星,庶子也。

zhōng xīng bù míng zhǔ bù yòng shì

中星不明,主不用事;

yòu xīng bù míng tài zǐ yōu

右星不明,太子忧。

gōu chén hòu gōng yě dà dì zhī zhèng fēi yě dà dì zhī cháng jū yě

钩陈,后宫也,大帝之正妃也,大帝之常居也。

běi sì xīng yuē nǚ yù gōng bā shí yī yù qī zhī xiàng yě

北面四颗星为女御宫,象微着八十一位御妻。

gōu chén kǒu zhōng yī xīng yuē tiān huáng dà dì qí shén yuē yào pò bǎo zhǔ yù qún líng zhí wàn shén tú

钩陈口中一星曰天皇大帝,其神曰耀魄宝,主御群灵,执万神图。

bào běi jí sì xīng yuē sì fǔ suǒ yǐ fǔ zuǒ běi jí ér chū dù shòu zhèng yě

抱北极四星曰四辅,所以辅佐北极而出度授政也。

dà dì shàng jiǔ xīng yuē huá gài suǒ yǐ fù bì dà dì zhī zuò yě

大帝上九星曰华盖,所以覆蔽大帝之坐也。

gài xià jiǔ xīng yuē gāng gài zhī bǐng yě

盖下九星曰杠,盖之柄也。

huá gài xià wǔ xīng yuē wǔ dì nèi zuò shè xù shùn dì suǒ jū yě

华盖下五星曰五帝内坐,设叙顺帝所居也。

kè xīng fàn zǐ gōng zhōng zuò dà chén fàn zhǔ

客星犯紫宫中坐,大臣犯主。

huá gài gāng páng liù xīng yuē liù jiǎ kě yǐ fēn yīn yáng ér pèi jié hòu gù zài dì páng suǒ yǐ bù zhèng jiào ér shòu nóng shí yě

华盖杠旁六星曰六甲,可以分阴阳而配节候,故在帝旁,所以布政教而授农时也。

jí dōng yī xīng yuē zhù xià shǐ zhǔ jì guò

极东一星曰柱下史,主记过;

zuǒ yòu shǐ cǐ zhī xiàng yě

左右史,此之象也。

zhù shǐ běi yī xīng yuē nǚ shǐ fù rén zhī wēi zhě zhǔ chuán lòu gù hàn yǒu shì shǐ

柱史北一星曰女史,妇人之微者,主传漏,故汉有侍史。

chuán shè jiǔ xīng zài huá gài shang jìn hé bīn kè zhī guǎn zhǔ hú rén rù zhōng guó

传舍九星在华盖上,近河,宾客之馆,主胡人入中国。

kè xīng shǒu zhī bèi jiān shǐ yì yuē hú bīng qǐ

客星守之,备奸使,亦曰胡兵起。

chuán shè nán hé zhōng wǔ xīng yuē zào fù yù guān yě yī yuē sī mǎ huò yuē bó lè

传舍南河中五星曰造父,御官也,一曰司马,或曰伯乐。

xīng wáng mǎ dà guì

星亡,马大贵。

qí xī hé zhōng jiǔ xīng rú gōu zhuàng yuē gōu xīng zhí zé dì dòng

其西河中九星如钩状,曰钩星,直则地动。

tiān yī xīng zài zǐ gōng mén yòu xīng nán tiān dì zhī shén yě zhǔ zhàn dòu zhī rén jí xiōng zhě yě

天一星在紫宫门右星南,天帝之神也,主战斗,知人吉凶者也。

tài yī xīng zài tiān yī nán xiāng jìn yì tiān dì shén yě zhǔ shǐ shí liù shén zhī fēng yǔ shuǐ hàn bīng gé jī jǐn jí yì zāi hài suǒ zài zhī guó yě

太一星在天一南,相近,亦天帝神也,主使十六神,知风雨水旱、兵革饥谨、疾疫灾害所在之国也。

zǐ gōng yuán shí wǔ xīng qí xī fān qī dōng fān bā zài běi dǒu běi

紫宫垣十五星,其西番七,东番八,在北斗北。

yī yuē zǐ wēi dà dì zhī zuò yě tiān zǐ zhī cháng jū yě zhǔ mìng zhǔ dù yě

一曰紫微,大帝之坐也,天子之常居也,主命主度也。

yī yuē cháng yuán yī yuē tiān yíng yī yuē qí xīng wèi fān wèi bèi fān chén yě

一曰长垣,一曰天营,一曰旗星,为番卫,备番臣也。

gōng què bīng qǐ qí xīng zhí tiān zǐ chū zì jiāng gōng zhōng bīng

宫阙兵起,旗星直,天子出,自将宫中兵。

dōng yuán xià wǔ xīng yuē tiān zhù jiàn zhèng jiào xuán tú fǎ

东垣下五星曰天柱,建政教,悬图法。

mén nèi dōng nán wéi wǔ xīng yuē shàng shū zhǔ nà yán sù yè zī móu

门内东南维五星曰尚书,主纳言,夙夜谘谋;

lóng zuò nà yán cǐ zhī xiàng yě

龙作纳言,此之象也。

shàng shū xi èr xīng yuē yīn dé yáng dé zhǔ zhōu jí zhèn fǔ

尚书西二星曰阴德、阳德,主周急振抚。

gōng mén zuǒ xīng nèi èr xīng yuē dà mái zhǔ píng xíng duàn yù yě

宫门左星内二星曰大埋,主平刑断狱也。

mén wài liù xīng yuē tiān chuáng zhǔ qǐn shě jiě xī yàn xiū

门外六星曰天床,主寝舍,解息燕休。

xī nán jiǎo wài èr xīng yuē nèi chú zhǔ liù gōng zhī nèi yǐn shí zhǔ píng xíng duàn yù yě

西南角外二星曰内厨,主六宫之内饮食,主平刑断狱也。

mén wài liù xīng yuē tiān chuáng zhǔ qǐn shě jiě xī yàn xiū

门外六星曰天床,主寝舍,解息燕休。

xī nán jiǎo wài èr xīng yuē nèi chú zhǔ liù gōng zhī nèi yǐn shí zhǔ hòu fēi fū rén yǔ tài zǐ yàn yǐn

西南角外二星曰内厨,主六宫之内饮食,主后妃夫人与太子宴饮。

dōng běi wéi wài liù xīng yuē tiān chú zhǔ shèng zhuàn

东北维外六星曰天厨,主盛馔。

běi dǒu qī xīng zài tài wēi běi qī zhèng zhī shū jī yīn yáng zhī yuán běn yě

北斗七星在太微北,七政之枢机,阴阳之元本也。

gù yùn hu tiān zhōng ér lín zhì sì fāng yǐ jiàn sì shí ér jūn wǔ xíng yě

故运乎天中,而临制四方,以建四时,而均五行也。

kuí sì xīng wèi xuán jī biāo sān xīng wèi yù héng

魁四星为旋玑,杓三星为玉衡。

yòu yuē dòu wéi rén jūn zhī xiàng hào lìng zhī zhǔ yě

又曰,斗为人君之象,号令之主也。

yòu wèi dì chē qǔ hu yùn dòng zhī yì yě

又为帝车,取乎运动之义也。

yòu kuí dì yī xīng yuē tiān shū èr yuē xuán sān yuē jī sì yuē quán wǔ yuē yù héng liù yuē kāi yáng qī yuē yáo guāng yī zhì sì wèi kuí wǔ zhì qī wèi biāo

又魁第一星曰天枢,二曰璇,三曰玑,四曰权,五曰玉衡,六曰开阳,七曰摇光,一至四为魁,五至七为杓。

shū wèi tiān xuán wéi dì jī wéi rén quán wéi shí yù héng wèi yīn kāi yáng wèi lǜ yáo guāng wèi xīng

枢为天,璇为地,玑为人,权为时,玉衡为音,开阳为律,摇光为星。

shí shì yún dì yī yuē zhèng xīng zhǔ yáng dé tiān zǐ zhī xiàng yě

石氏云:“第一曰正星,主阳德,天子之象也。

èr yuē fǎ xīng zhǔ yīn xíng nǚ zhǔ zhī wèi yě

二曰法星,主阴刑,女主之位也。

sān yuē lìng xīng zhǔ zhōng huò

三曰令星,主中祸。

sì yuē fá xīng zhǔ tiān lǐ fá wú dào

四曰伐星,主天理,伐无道。

wǔ yuē shā xīng zhǔ zhōng yāng zhù sì páng shā yǒu zuì

五曰杀星,主中央,助四旁,杀有罪。

liù yuē wēi xīng zhǔ tiān cāng wǔ gǔ

六曰危星,主天仓五谷。

qī yuē bù xīng yì yuē yìng xīng zhǔ bīng

七曰部星,亦曰应星,主兵。

yòu yún yī zhǔ tiān èr zhǔ de sān zhǔ huǒ sì zhǔ shuǐ wǔ zhǔ tǔ liù zhǔ mù qī zhǔ jīn

”又云:“一主天,二主地,三主火,四主水,五主土,六主木,七主金。

yòu yuē yī zhǔ qín èr zhǔ chu sān zhǔ liáng sì zhǔ wú wǔ zhǔ yàn liù zhǔ zhào qī zhǔ qí

”又曰:“一主秦,二主楚,三主梁,四主吴,五主燕,六主赵,七主齐。

kuí zhōng sì xīng wèi guì rén zhī láo yuē tiān lǐ yě

魁中四星为贵人之牢,曰天理也。

fǔ xīng fu hu kāi yáng suǒ yǐ zuǒ dòu chéng gōng chéng xiàng zhī xiàng yě

辅星傅乎开阳,所以佐斗成功,丞相之象也。

qī zhèng xīng míng qí guó chāng

七政星明,其国昌;

fǔ xīng míng zé chén qiáng

辅星明,则臣强。

biāo nán sān xīng jí kuí dì yī xīng xi sān xīng jiē yuē sān gōng zhǔ yi dé huà diào qī zhèng hé yīn yáng zhī guān yě

杓南三星及魁第一星西三星皆曰三公,主宜德化,调七政,和阴阳之官也。

wén chāng liù xīng zài běi dǒu kuí qián tiān zhī liù fǔ yě zhǔ jí jì tiān dào

文昌六星,在北斗魁前,天之六府也,主集计天道。

yī yuē shàng jiàng dà jiàng jūn jiàn wēi wǔ

一曰上将,大将军建威武。

èr yuē cì jiāng shàng shū zhèng zuǒ yòu

二曰次将,尚书正左右。

sān yuē guì xiāng tài cháng lǐ wén xù

三曰贵相,太常理文绪。

sì yuē sī lù sī zhōng sī lì shǎng gōng jìn

四曰司禄、司中,司隶赏功进。

wǔ yuē sī mìng sī guài tài shǐ zhǔ miè jiù

五曰司命、司怪,太史主灭咎。

liù yuē sī guān dà lǐ zuǒ lǐ bǎo

六曰司冠,大理佐理宝。

suǒ wèi yī zhě qǐ běi dǒu kuí qián jìn nèi jiē zhě yě

所谓一者,起北斗魁前近内阶者也。

míng rùn dà xiǎo qí tiān ruì zhēn

明润,大小齐,天瑞臻。

wén chāng běi liù xīng yuē nèi jiē tiān huáng zhī jiē yě

文昌北六星曰内阶,天皇之阶也。

xiāng yī xīng zài běi dǒu nán

相一星在北斗南。

xiāng zhě zǒng lǐng bǎi sī ér zhǎng bāng jiào yǐ zuǒ dì wáng ān bāng guó jí zhòng shì yě

相者,总领百司而掌邦教,以佐帝王安邦国,集众事也。

qí xīng míng jí

其星明,吉。

tài yáng shǒu yī xīng zài xiāng xi dà jiàng dà chén zhī xiàng yě zhǔ jiè bù yú shè wǔ bèi

太阳守一星,在相西,大将大臣之象也,主戒不虞,设武备。

xī běi sì xīng yuē shì

西北四星曰势。

shì fǔ xíng rén yě

势,腐刑人也。

tiān láo liù xīng zài běi dǒu kuí xià guì rén zhī láo yě

天牢六星,在北斗魁下,贵人之牢也。

tài wēi tiān zǐ tíng yě wǔ dì zhī zuò yě shí èr zhū hóu fǔ yě

太微,天子庭也,五帝之坐也,十二诸侯府也。

qí wài fán jiǔ qīng yě

其外蕃,九卿也。

yī yuē tài wēi wèi héng

一曰太微为衡。

héng zhǔ píng yě

衡,主平也。

yòu wèi tiān tíng lǐ fǎ píng cí jiān shēng shòu dé liè sù shòu fú zhū shén kǎo jié shū qíng jī yí yě

又为天庭,理法平辞,监升授德,列宿受符,诸神考节,舒情稽疑也。

nán fān zhōng èr xīng jiān yuē duān mén

南蕃中二星间曰端门。

dōng yuē zuǒ zhí fǎ tíng wèi zhī xiàng yě

东曰左执法,廷尉之象也。

xi yuē yòu zhí fǎ yù shǐ dài fū zhī xiàng yě

西曰右执法,御史大夫之象也。

zhí fǎ suǒ yǐ jǔ cì xiōng jiān zhě yě

执法,所以举刺凶奸者也。

zuǒ zhí fǎ zhī dōng zuǒ yè mén yě

左执法之东,左掖门也。

yòu zhí fǎ zhī xi yòu yè mén yě

右执法之西,右掖门也。

dōng fán sì xīng nán dì yī xīng yuē shàng xiàng qí běi dōng tài yáng mén

东蕃四星,南第一星曰上相,其北,东太阳门;

dì èr xīng yuē cì xiāng qí běi zhōng huá dōng mén yě

第二星曰次相,其北,中华东门也;

dì sān xīng yuē cì jiāng qí běi dōng tài yīn mén yě

第三星曰次将,其北,东太阴门也;

dì sì xīng yuē shàng jiàng suǒ wèi sì fǔ yě

第四星曰上将:所谓四辅也。

xī fān sì xīng nán dì yī xīng yuē shàng jiàng qí běi xi tài yáng mén yě

西蕃四星,南第一星曰上将,其北,西太阳门也;

dì èr xīng yuē cì jiāng qí běi zhōng huá xī mén yě

第二星曰次将,其北,中华西门也;

dì sān xīng yuē cì xiāng qí běi xi tài yīn mén yě

第三星曰次相,其北,西太阴门也;

dì sì yuē shàng xiàng yì yuē sì fǔ yě

第四曰上相:亦曰四辅也。

dōng xī fán yǒu máng jí dòng yáo zhě zhū hóu móu

东西蕃有芒及动摇者,诸侯谋。

zhí fǎ yí xíng fá yóu jí

执法移,刑罚尤急。

yuè wǔ xīng rù tài wēi guǐ dào jí

月、五星入太微,轨道,吉。

qí suǒ fàn zhōng zuò chéng xíng

其所犯中坐,成刑。

qí xī nán jiǎo wài sān xīng yuē míng táng tiān zǐ bù zhèng zhī gōng

其西南角外三星曰明堂,天子布政之宫。

míng táng xi sān xīng yuē líng tái guān tái yě zhǔ guān yún wù chá fú ruì hou zāi biàn yě

明堂西三星曰灵台,观台也,主观云物,察符瑞,候灾变也。

zuǒ zhí fǎ dōng běi yī xīng yuē yè zhě zhǔ zàn bīn kè yě

左执法东北一星曰谒者,主赞宾客也。

yè zhě dōng běi sān xīng yuē sān gōng nèi zuò cháo huì zhī suǒ jū yě

谒者东北三星曰三公内坐,朝会之所居也。

sān gōng běi sān xīng yuē jiǔ qīng nèi zuò zhì wàn shì

三公北三星曰九卿内坐,治万事。

jiǔ qīng xi wǔ xīng yuē nèi wǔ zhū hóu nèi dài tiān zǐ bù zhī guó yě

九卿西五星曰内五诸侯,内待天子,不之国也。

pì yōng zhī lǐ de zé tài wēi zhū hóu míng

辟雍之礼得,则太微、诸侯明。

huáng dì zuò zài tài wēi zhōng hán shū niǔ zhī shén yě

黄帝坐在太微中,含枢纽之神也。

tiān zǐ dòng dé tiān dù zhǐ de dì yì cóng róng zhōng dào zé tài wēi wǔ dì zuò míng yǐ guāng

天子动得天度,止得地意,从容中道,则太微五帝坐明以光。

huáng dì zuò bù míng rén zhǔ qiú xián shì yǐ fǔ fǎ bù rán zé duó shì

黄帝坐不明,人主求贤士以辅法,不然则夺势。

sì dì xīng jiā huáng dì zuò dōng fāng cāng dì líng wēi yǎng zhī shén yě

四帝星夹黄帝坐,东方苍帝,灵威仰之神也;

nán fāng chì dì chì biāo nù zhī shén yě

南方赤帝,赤熛怒之神也;

xī fāng bái dì bái zhāo jǔ zhī shén yě

西方白帝,白招矩之神也;

běi fāng hēi dì yè guāng jì zhī shén yě

北方黑帝,叶光纪之神也。

wǔ dì zuò běi yī xīng yuē tài zǐ dì chǔ yě

五帝坐北一星曰太子,帝储也。

tài zǐ běi yī xīng yuē cóng guān shì chén yě

太子北一星曰从官,侍臣也。

dì zuò dōng běi yī xīng yuē xìng chén

帝坐东北一星曰幸臣。

píng sì xīng zài duān mén zhī nèi jìn yòu zhí fǎ

屏四星在端门之内,近右执法。

píng suǒ yǐ yōng bì xué dì yě

屏,所以雍蔽学帝也。

zhí fǎ zhǔ cì jǔ

执法主刺举;

chén zūn jìng jūn shàng zé xīng guāng míng rùn zé

臣尊敬君上,则星光明润泽。

láng wèi shí wǔ xīng zài dì zuò dōng běi

郎位十五星在帝坐东北。

yī yuē yī wū láng fǔ yě

一曰依乌郎府也。

zhōu guān zhī yuán shì hàn guān zhī guāng lù zhōng sàn jiàn yì yì láng sān shǔ láng zhōng shì qí zhí yě

周官之元士,汉官之光禄、中散、谏议、议郎、三署郎中,是其职也。

láng zhǔ shǒu wèi yě

郎,主守卫也。

qí xīng bù jù hòu fēi sǐ xìng chén zhū

其星不具,后妃死,幸臣诛。

xīng míng dà jí kè xīng rù zhī dà chén wéi luàn

星明大及客星入之,大臣为乱。

láng jiàng zài láng wèi běi zhǔ yuè jù suǒ yǐ wèi wǔ bèi yě

郎将在郎位北,主阅具,所以为武备也。

wǔ bēn yī xīng zài tài wēi xī fān běi xià tái nán jìng shì máo tóu zhī qí guān yě

武贲一星,在太微西蕃北,下台南,静室旄头之骑官也。

cháng chén qī xīng rú bì zhuàng zài dì zuò běi tiān zǐ sù wèi wǔ bēn zhī shì yǐ shè qiáng yù yě

常陈七星,如毕状,在帝坐北,天子宿卫武贲之士,以设强御也。

xīng yáo dòng tiān zǐ zì chū míng zé wǔ bīng yòng wēi zé bīng ruò

星摇动,天子自出,明则武兵用,微则兵弱。

sān tái liù xīng liǎng liǎng ér jū qǐ wén chāng liè dǐ tài wēi

三台六星,两两而居,起文昌,列抵太微。

yī yuē tiān zhù sān gōng zhī wèi yě

一曰天住,三公之位也。

zài rén yuē sān gōng zài tiān yuē sān tái zhǔ kāi dé yi fú yě

在人曰三公,在天曰三台,主开德宜符也。

xi jìn wén chāng èr xīng yuē shàng tái wèi sī mìng zhǔ shòu

西近文昌二星曰上台,为司命,主寿。

cì èr xīng yuē zhōng tái wèi sī zhōng zhǔ zōng shì

次二星曰中台,为司中,主宗室。

dōng èr xīng yuē xià tái wèi sī lù zhǔ bīng suǒ yǐ zhāo dé sè wéi yě

东二星曰下台,为司禄,主兵,所以昭德塞违也。

yòu yuē sān tái wèi tiān jiē tài yī niè yǐ shàng xià

又曰三台为天阶,太一蹑以上下。

yī yuē tài jiē

又叫泰阶。

shàng jiē shàng xīng wèi tiān zǐ xià xīng wèi nǚ zhǔ

上阶,上星为天子,下星为女主;

zhōng jiē shàng xīng wèi zhū hóu sān gōng xià xīng wèi qīng dài fū

中阶,上星为诸侯三公,下星为卿大夫;

xià jiē shàng xīng wèi shì xià xīng wèi shù rén suǒ yǐ hé yīn yáng ér lǐ wàn wù yě

下阶,上星为士,下星为庶人:所以和阴阳而理万物也。

jūn chén hé jí rú qí cháng dù yǒu biàn zé zhàn qí rén

君臣和集,如其常度,有变则占其人。

nán sì xīng yuē nèi píng jìn zhí zhí fǎ píng zuì zhī guān yě

南四星曰内平,近职执法平罪之官也。

zhōng tái zhī běi yī xīng yuē tài zūn guì qī yě

中台之北一星曰太尊,贵戚也。

shè tí liù xīng zhí dòu sháo zhī nán zhǔ jiàn shí jié cì jī xiáng

摄提六星,直斗杓之南,主建时节,伺禨祥。

shè tí wèi shǔn yǐ jiā yōng dì zuò yě zhǔ jiǔ qīng

摄提为楯,以夹拥帝座也,主九卿。

míng dà sān gōng zì

明大,三公恣。

kè xīng rù zhī shèng rén shòu zhì

客星入之,圣人受制。

xi sān xīng yuē zhōu dǐng zhǔ liú wáng

西三星曰周鼎,主流亡。

dà jiǎo zài shè tí jiān

大角在摄提间。

dà jiǎo zhě tiān wáng zuò yě

大角者,天王座也。

yòu wèi tiān dòng zhèng jīng jì yě

又为天栋,正经纪也。

běi sān xīng yuē dì xí zhǔ yàn xiàn chóu cù

北三星曰帝席,主宴献酬酢。

běi sān xīng yuē gěng hé tiān máo yě

北三星曰梗河,天矛也。

yī yuē tiān fēng zhǔ hú bīng

一曰天锋,主胡兵。

yòu wèi sàng gù qí biàn dòng yīng yǐ bīng sàng yě

又为丧,故其变动应以兵丧也。

xīng wáng qí guó yǒu bīng móu

星亡,其国有兵谋。

qí běi yī xīng yuē zhāo yáo yī yuē máo dùn qí běi yī xīng yuē xuán gē jiē zhǔ hú bīng zhàn yǔ gěng hé lüè xiāng lèi yě

其北一星曰招摇,一曰矛楯,其北一星曰玄戈,皆主胡兵,占与梗河略相类也。

zhāo yáo yǔ běi dǒu biāo jiān yuē tiān kù

招摇与北斗杓间曰天库。

xīng qù qí suǒ zé yǒu kù kāi zhī xiáng yě

星去其所,则有库开之祥也。

zhāo yáo yù yǔ dòng xīng gěng hé běi dǒu xiāng yìng zé hú bīng dāng lái shòu mìng yú zhōng guó

招摇欲与栋星、梗河、北斗相应,则胡兵当来受命于中国。

xuán gē yòu zhǔ běi yí kè xīng shǒu zhī hú dà bài

玄戈又主北夷,客星守之,胡大败。

tiān qiāng sān xīng zài běi dǒu biāo dōng yī yuē tiān yuè tiān zhī wǔ bèi yě

天枪三星,在北斗杓东,一曰天钺,天之武备也。

gù zài zǐ gōng zhī zuǒ suǒ yǐ yù nán yě

故在紫宫之左,所以御难也。

nǚ chuáng sān xīng zài jì xīng běi hòu gōng yù yě zhǔ nǚ shì

女床三星,在纪星北,后宫御也,主女事。

tiān bàng wǔ xīng zài nǚ chuáng běi tiān zǐ xiān qū yě zhǔ fēn zhēng yǔ xíng fá cáng bīng yì suǒ yǐ yù nán yě

天棓五星,在女床北,天子先驱也,主分争与刑罚,藏兵亦所以御难也。

qiāng bàng jiē yǐ bèi fēi cháng yě

枪、棓,皆以备非常也;

yī xīng bù jù qí guó bīng qǐ

一星不具,其国兵起。

dōng qī xīng yuē fú kuāng shèng sāng zhī qì zhǔ quàn cán yě

东七星曰扶筐,盛桑之器,主劝蚕也。

qī gōng qī xīng zài zhāo yáo dōng tiān zhī xiāng yě sān gōng zhī xiàng yě zhǔ qī zhèng

七公七星,在招摇东,天之相也,三公之象也,主七政。

guàn suǒ jiǔ xīng zài qí qián jiàn rén zhī láo yě

贯索九星在其前,贱人之牢也。

yī yuē lián suǒ yī yuē lián yíng yī yuē tiān láo zhǔ fǎ lǜ jìn bào qiáng yě

一曰连索,一曰连营,一曰天牢,主法律,禁暴强也。

láo kǒu yī xīng wèi mén yù qí kāi yě

牢口的一颗星是门,希望它开着。

jiǔ xīng jiē míng tiān xià yù fán

九星皆明,天下狱烦;

qī xīng jiàn xiǎo shè

七星见,小赦;

liù xīng wǔ xīng dà shè

六星、五星,大赦。

dòng zé fǔ jīn zhì yòng zhōng kōng zé gēng yuán

动则斧钅质用,中空则更元。

hàn zhì yún shí wǔ xīng

《汉志》云十五星。

tiān jì jiǔ xīng zài guàn suǒ dōng jiǔ qīng yě zhǔ wàn shì zhī jì lǐ yuàn sòng yě

天纪九星,在贯索东,九卿也,主万事之纪,理怨讼也。

míng zé tiān xià duō cí sòng

明则天下多辞讼;

wáng zé zhèng lǐ huài guó jì luàn

亡则政理坏,国纪乱;

sàn jué zé dì zhèn shān bēng

散绝则地震山崩。

zhī nǚ sān xīng zài tiān jì dōng duān tiān nǚ yě zhǔ guǒ luǒ sī bó zhēn bǎo yě

织女三星,在天纪东端,天女也,主果蓏丝帛珍宝也。

wáng zhě zhì xiào shén zhī xián xǐ zé zhī nǚ xīng jù míng tiān xià hé píng

王者至孝,神祗咸喜,则织女星俱明,天下和平。

dà xīng nù jiǎo bù bó guì

大星怒角,布帛贵。

dōng zú sì xīng yuē jiàn tái lín shuǐ zhī tái yě zhǔ guǐ lòu lǜ lǚ zhī shì

东足四星曰渐台,临水之台也,主晷漏律吕之事。

xi zú wǔ xīng yuē niǎn dào wáng zhě de xī yóu zhī dào yě hàn niǎn dào tōng nán běi gōng qí xiàng yě

西足五星曰辇道,王者得嬉游之道也,汉辇道通南北宫,其象也。

zuǒ yòu jiǎo jiān èr xīng yuē píng dào zhī guān

左右角间二星曰平道之官。

píng dào xi yī xīng yuē jìn xián zhǔ qīng xiàng jǔ yì cái

平道西一星曰进贤,主卿相举逸才。

gāng dōng xián xi xián gè sì xīng zài fáng xīn běi rì yuè wǔ xīng zhī dào yě

亢、东咸、西咸各四星,在房心北,日月五星之道也。

fáng zhī hù suǒ yǐ fáng yín yì yě

房之户,所以防淫佚也。

xīng míng zé jí

星明则吉;

yuè wǔ xīng fàn shǒu zhī yǒu yīn móu

月、五星犯守之,有阴谋。

jiàn bì yī xīng zài fáng dōng běi jìn gōu qián zhǔ guān yuè

键闭一星,在房东北,近钩钤,主关籥。

tiān shì yuán èr shí èr xīng zài fáng xīn dōng běi zhǔ quán héng zhǔ jù zhòng

天市垣二十二星,在房心东北,主权衡,主聚众。

yī yuē tiān qí tíng zhǔ zhǎn lù zhī shì yě

一曰天旗庭,主斩戮之事也。

shì zhōng xīng zhòng rùn zé zé suì shí

市中星众润泽,则岁实。

yíng huò shǒu zhī lù bù zhōng zhī chén

荧惑守之,戮不忠之臣。

huì xīng chú zhī wèi xǐ shì yì dōu

彗星除之,为徙市易都。

kè xīng rù zhī bīng dà qǐ

客星入之,兵大起;

chū zhī yǒu guì sàng

出之,有贵丧。

dì zuò yī xīng zài tiān shì zhōng hòu xīng xi tiān tíng yě

帝坐一星,在天市中候星西,天庭也。

guāng ér rùn zé tiān zi jí wēi lìng xíng

光而润则天子吉,威令行。

hou yī xīng zài dì zuò dōng běi zhǔ cì yīn yáng yě

候一星,在帝坐东北,主伺阴阳也。

míng dà fǔ chén qiáng sì yí kāi

明大,辅臣强,四夷开;

hou xì wēi zé guó ān

候细微,则国安;

wáng zé zhǔ shī wèi

亡则主失位;

yí zé bù ān

移则不安。

huàn zhě sì xīng zài dì zuò xī nán shì zhǔ xíng yú zhī rén yě

宦者四星,在帝坐西南,侍主刑余之人也。

xīng wēi jí

星微,吉;

fēi qí cháng huàn zhě yǒu xià

非其常,宦者有夏。

zōng zhèng èr xīng zài dì zuò dōng nán zōng dài fū yě

宗正二星,在帝坐东南,宗大夫也。

huì xīng shǒu zhī ruò shī sè zōng zhèng yǒu shì

彗星守之,若失色,宗正有事;

kè xīng shǒu zhī gēng hào lìng yě

客星守之,更号令也。

zōng rén sì xīng zài zōng zhèng dōng zhǔ lù qīn shū xiǎng sì

宗人四星,在宗正东,主录亲疏享祀。

zú rén yǒu xù zé rú qǐ wén ér míng zhèng

族人有序,则如绮文而明正。

dòng zé tiān zi qīn shǔ yǒu biàn

动则天子亲属有变;

kè xīng shǒu zhī guì rén sǐ

客星守之,贵人死。

zōng xīng èr zài hòu xīng dōng zōng shì zhī xiàng dì fǔ xuè mài zhī chén yě

宗星二,在候星东,宗室之象,帝辅血脉之臣也。

kè xīng shǒu zhī zōng zhī bù hé

客星守之,宗支不和。

tiān jiāng sì xīng zài wěi běi zhǔ tài yīn

天江四星,在尾北,主太阴。

jiāng xīng bù jù tiān xià jīn hé guān dào bù tōng

江星不具,天下津河关道不通。

míng ruò dòng yáo dà shuǐ chū dà bīng qǐ

明若动摇,大水出,大兵起;

cēn cī zé mǎ guì

参差则马贵。

yíng huò shǒu zhī yǒu lì zhǔ

荧惑守之,有立主。

kè xīng rù zhī hé jīn jué

客星入之,河津绝。

tiān yuè bā xīng zài nán dòu bǐng xi zhǔ guān bì

天籥八星在南斗柄西,主关闭。

jiàn xīng liù xīng zài nán dòu běi yì yuē tiān qí tiān zhī dōu guān yě

建星六星在南斗北,亦曰天旗,天之都关也。

wèi móu shì wèi tiān gǔ wèi tiān mǎ

为谋事,为天鼓,为天马。

nán èr xīng tiān kù yě

南二星,天库也。

zhōng yāng èr xīng shì yě fū jīn zhì yě

中央二星,市也,𫓧钅质也。

shàng èr xīng qí fū yě

上二星,旗跗也。

dòu jiàn zhī jiān sān guāng dào yě

斗建之间,三光道也。

xīng dòng zé zhòng láo

星动则众劳。

yuè yùn zhī jiāo lóng jiàn niú mǎ yì

月晕之,蛟龙见,牛马疫。

yuè wǔ xīng fàn zhī dà chén xiāng zèn yǒu móu yì wèi guān liáng bù tōng yǒu dà shuǐ

月、五星犯之,大臣相谮有谋,亦为关梁不通,有大水。

dōng nán sì xīng yuē gǒu guó zhǔ xiān bēi niǎo wán wò qiě

东南四星曰狗国,主鲜卑、鸟丸、沃且。

yíng huò shǒu zhī wài yí wèi biàn

荧惑守之,外夷为变。

gǒu guó běi èr xīng yuē tiān jī zhǔ hòu shí

狗国北二星曰天鸡,主候时。

tiān biàn jiǔ xīng zài jiàn xīng běi shì guān zhī zhǎng yě yǐ zhī shì zhēn yě

天弁九星,在建星北,市官之长也,以知市珍也。

xīng yù míng jí

星欲明,吉。

huì xīng fàn shǒu zhī dí guì qiú tú qǐ bīng

彗星犯守之,籴贵,囚徒起兵。

hé gǔ sān xīng qí jiǔ xīng zài qiān niú běi tiān gǔ yě zhǔ jūn gǔ zhǔ fū yuè

河鼓三星,旗九星,在牵牛北,天鼓也,主军鼓,主𫓧钺。

yī yuē sān wǔ zhǔ tiān zǐ sān jiāng jūn

一曰三武,主天子三将军;

zhōng yāng dà xīng wèi dà jiàng jūn zuǒ xīng wèi zuǒ jiāng jūn yòu xīng wèi yòu jiāng jūn

中央大星为大将军,左星为左将军,右星为右将军。

zuǒ xīng nán xīng yě suǒ yǐ bèi guān liáng ér jù nán yě shè shǒu yīn xiǎn zhī móu huī yě

左星,南星也,所以备关梁而距难也,设守阴险,知谋徽也。

qí jí tiān gǔ zhī qí suǒ yǐ wèi jīng biǎo yě

旗即天鼓之旗,所以为旌表也。

zuǒ qí jiǔ xīng zài gǔ zuǒ páng

左旗九星,在鼓左旁。

gǔ yù zhèng zhí ér míng sè huáng guāng zé jiāng jí

鼓欲正直而明,色黄光泽,将吉;

bù zhèng wèi bīng yōu yě

不正,为兵忧也。

xīng nù mǎ guì

星怒,马贵。

dòng zé bīng qǐ qū zé jiāng shī jì duó shì

动则兵起,曲则将失计夺势。

qí xīng chà lì luàn xiāng líng

旗星差戾,乱相陵。

qí duān sì xīng nán běi liè yuē tiān fú gǔ fú yě

旗端四星南北列,曰天桴,鼓桴也。

xīng bù míng lòu kè shī shí

星不明,漏刻失时。

qián jìn hé gǔ ruò fú gǔ xiāng zhí jiē wèi fú gǔ yòng

它的前端接近河鼓星,如果鼓槌和鼓柄相互对应,都是为报警告急所用。

lí zhū wǔ xīng zài xū nǚ běi xū nǚ zhī zàng fǔ nǚ zǐ zhī xīng yě

离珠五星,在须女北,须女之藏府,女子之星也。

tiān jīn jiǔ xīng héng hé zhōng yī yuē tiān hàn yī yuē tiān jiāng zhǔ sì dú jīn liáng suǒ yǐ dù shén tōng sì fāng yě

天津九星,横河中,一曰天汉,一曰天江,主四渎津梁,所以度神通四方也。

yī xīng bù bèi jīn guān dào bù tōng

一星不备,津关道不通。

téng shé èr shí èr xīng zài yíng shì běi tiān shé yě zhǔ shuǐ chóng

腾蛇二十二星,在营室北,天蛇也,主水虫。

wáng liáng wǔ xīng zài kuí běi jū hé zhōng tiān zǐ fèng chē yù guān yě

王良五星,在奎北,居河中,天子奉车御官也。

qí sì xīng yuē tiān sì páng yī xīng yuē wáng liáng yì yuē tiān mǎ

其四星曰天驷,旁一星曰王良,亦曰天马。

qí xīng dòng wèi cè mǎ chē qí mǎn yě

其星动,为策马,车骑满野。

yì yuē liáng wèi tiān qiáo zhǔ yù fēng yǔ shuǐ dào gù huò zhàn chē qí huò zhàn jīn liáng

亦曰梁,为天桥,主御风雨水道,故或占车骑,或占津梁。

kè xīng shǒu zhī qiáo bù tōng dào

客星守之,桥不通道。

qián yī xīng yuē cè xīng wáng liáng zhī yù cè yě zhǔ tiān zǐ zhī pū zài wáng liáng páng

前一星曰策星,王良之御策也,主天子之仆,在王良旁。

ruò yí zài mǎ hòu shì wèi cè mǎ zé chē qí mǎn yě

若移在马后,是谓策马,则车骑满野。

gé dào liù xīng zài wáng liáng qián fēi dào yě

阁道六星,在王良前,飞道也。

cóng zǐ gōng zhì hé shén suǒ chéng yě yī yuē gé dào xīng tiān zǐ yóu bié gōng zhī dào yě

从紫宫至河,神所乘也,一曰,阁道星,天子游别宫之道也。

fu lù yī xīng zài gé dào nán páng bié dào yě

傅路一星,在阁道南,旁别道也。

dōng bì běi shí xīng yuē tiān jiù zhǔ mǎ zhī guān ruò jīn yì tíng yě zhǔ chuán lìng zhì yì zhú lòu chí wù wèi qí xíng jí jí xìng guǐ lòu jìng chí yě

东壁北十星曰天厩,主马之官,若今驿亭也,主传令置驿,逐漏驰骛,谓其行急疾,兴晷漏竞驰也。

tiān jiàng jūn shí èr xīng zài lóu běi zhǔ wǔ bīng

天将军十二星,在娄北,主武兵。

zhōng yāng dà xīng tiān zhī dà jiàng yě

中央大星,天之大将也。

nán yī xīng yuē jūn nán mén zhǔ shuí hé chū rù

南一星曰军南门,主谁何出入。

tài líng bā xīng zài wèi běi yì yuē jī jīng zhǔ dà sàng yě

太陵八星在胃北,亦曰积京,主大丧也。

jī jīng zhōng xīng zhòng zé zhū hóu yǒu sàng mín duō jí bīng qǐ

积京中星众,则诸侯有丧,民多疾,兵起。

tài líng zhōng yī xīng yuē jī shī míng zé sǐ rén rú shān

太陵中一星曰积尸,明则死人如山。

běi jiǔ xīng yuē tiān chuán yī yuē zhōu xīng suǒ yǐ jì bù tōng yě

北九星曰天船,一曰舟星,所以济不通也。

zhōng yī xīng yuē jī shuǐ hou shuǐ zāi

中一星曰积水,候水灾。

mǎo xi èr xīng yuē tiān jiē sān guāng zhī dào zhǔ cì hou guān liáng zhōng wài zhī jìng

昴西二星曰天街,三光之道,主伺候关梁中外之境。

juǎn shé liù xīng zài mǎo běi zhǔ kǒu yǔ yǐ zhī nìng chán yě

卷舌六星,在昴北,主口语,以知侫谗也。

qū jí

曲,吉;

zhí ér dòng tiān xià yǒu kǒu shé zhī hài

直而动,天下有口舌之害。

zhōng yī xīng yuē tiān chán zhǔ wū yī

中一星曰天谗,主巫医。

wǔ chē wǔ xīng sān zhù jiǔ xīng zài bì běi

五车五星,三柱九星,在毕北。

wǔ chē zhě wǔ dì chē shě yě wǔ dì zuò yě zhǔ tiān zǐ wǔ bīng yī yuē zhǔ wǔ gǔ fēng hào

五车者,五帝车舍也,五帝坐也,主天子五兵,一曰主五谷丰耗。

xī běi dà xīng yuē tiān kù zhǔ tài bái zhǔ qín

西北大星曰天库,主太白,主秦。

cì dōng běi xīng yuē yù zhǔ chén xīng zhǔ yān zhào

次东北星曰狱,主辰星,主燕赵。

cì dōng xīng yuē tiān cāng zhǔ suì xīng zhǔ lǔ wèi

次东星曰天仓,主岁星,主鲁卫。

cì dōng nán xīng yuē sī kōng zhǔ tián xīng zhǔ chu

次东南星曰司空,主填星,主楚。

cì xī nán xīng yuē qīng xīng zhǔ yíng huò zhǔ wèi

次西南星曰卿星,主荧惑,主魏。

wǔ xīng yǒu biàn jiē yǐ qí suǒ zhǔ zhàn zhī

五星有变,皆以其所主占之。

sān zhù yī yuē sān quán

三柱一曰三泉。

tiān zǐ de líng tái zhī lǐ zé wǔ chē sān zhù jūn míng yǒu cháng

天子得灵台之礼,则五车、三柱均明有常。

qí zhōng wǔ xīng yuē tiān huáng

其中五星曰天潢。

tiān huáng nán sān xīng yuē xián chí yú yòu yě

天潢南三星曰咸池,鱼囿也。

yuè wǔ xīng rù tiān huáng bīng qǐ dào bù tōng tiān xià luàn

月、五星入天潢,兵起,道不通,天下乱。

wǔ chē nán liù xīng yuē zhū wáng chá zhū hóu cún wáng

五车南六星曰诸王,察诸侯存亡。

qí xi bā xīng yuē bā gǔ zhǔ hou suì

其西八星曰八谷,主候岁。

bā gǔ yī xīng wáng yī gǔ bù dēng

八谷一星亡,一谷不登。

tiān guān yī xīng zài wǔ chē nán yì yuē tiān mén rì yuè zhī suǒ xíng yě zhǔ biān shì zhǔ guān bì

天关一星,在五车南,亦曰天门,日月之所行也,主边事,主关闭。

máng jiǎo yǒu bīng

芒角,有兵。

wǔ xīng shǒu zhī guì rén duō sǐ

五星守之,贵人多死。

dōng jǐng yuè qián sì xīng yuē sī guài zhǔ hòu tiān de rì yuè xīng chén biàn yì jí niǎo shòu cǎo mù zhī yāo míng zhǔ wén zāi xiū dé bǎo fú yě

东井钺前四星曰司怪,主候天地日月星辰变异及鸟兽草木之妖,明主闻灾,修德保福也。

sī guài xī běi jiǔ xīng yuē zuò qí jūn chén shè wèi zhī biǎo yě

司怪西北九星曰坐旗,君臣设位之表也。

zuò qí xi sì xīng yuē tiān gāo tái xiè zhī gāo zhǔ yuǎn wàng qì xiàng

坐旗西四星曰天高,台谢之高,主远望气象。

tiān gāo xi yī xīng yuē tiān hé zhǔ chá shān lín yāo biàn

天高西一星曰天河,主察山林妖变。

nán hé běi hé gè sān xīng jiā dōng jǐng

南河、北河各三星,夹东井。

yī yuē tiān gāo tiān zhī guān mén yě zhǔ guān liáng

一曰天高,天之关门也,主关梁。

nán hé yuē nán shù yī yuē nán gōng yī yuē yáng mén yī yuē yuè mén yī yuē quán xīng zhǔ huǒ

南河星叫南戍,又叫南宫、阳门、越门、权星,主管火。

běi hé yuē běi shù yī yuē běi gōng yī yuē yīn mén yī yuē hú mén yī yuē héng xīng zhǔ shuǐ

北河曰北戍,一曰北宫,一曰阴门,一曰胡门,一曰衡星,主水。

liǎng hé shù jiān rì yuè wǔ xīng zhī cháng dào yě

两河戍间,日月五星之常道也。

hé shù dòng yáo zhōng guó bīng qǐ

河戍动摇,中国兵起。

nán hé nán sān xīng yuē quē qiū zhǔ gōng mén wài xiàng wèi yě

南河南三星曰阙丘,主宫门外象魏也。

wǔ zhū hóu wǔ xīng zài dōng jǐng běi zhǔ cì jǔ jiè bù yú

五诸侯五星,在东井北,主刺举,戒不虞。

yòu yuē lǐ yīn yáng chá dé shī

又曰理阴阳,察得失。

yì yuē zhǔ dì xīn

亦曰主帝心。

yī yuē dì shī èr yuē dì yǒu sān yuē sān gōng sì yuē bó shì wǔ yuē tài shǐ cǐ wǔ zhě cháng wèi dì dìng yí yì

一曰帝师,二曰帝友,三曰三公,四曰博士,五曰太史,此五者常为帝定疑议。

xīng míng dà rùn zé zé tiān xià dà zhì

星明大润泽,则天下大治;

máng jiǎo zé huò zài zhōng

芒角,则祸在中。

wǔ zhū hóu nán sān xīng yuē tiān zūn zhǔ shèng zhān zhōu yǐ gěi tān něi

五诸侯南三星曰天尊,主盛𫗴粥以给贪馁。

jī shuǐ yī xīng zài běi hé xī běi shuǐ hé yě suǒ yǐ gōng jiǔ shí zhī zhèng yě

积水一星,在北河西北,水河也,所以供酒食之正也。

jī xīn yī xīng zài jī shuǐ shù běi gōng páo chú zhī zhèng yě

积薪一星在积水束北,供庖厨之正也。

shuǐ wèi sì xīng zài jī xīn jiǎn zhǔ shuǐ héng

水位四星,在积薪柬,主水衡。

kè xīng ruò shuǐ huǒ shǒu fàn zhī bǎi chuān liú yì

客星若水火守犯之,百川流溢。

xuān yuán shí qī xīng zài qī xīng běi

轩辕十七星,在七星北。

xuān yuán huáng dì zhī shén huáng lóng zhī tǐ yě

轩辕,黄帝之神,黄龙之体也;

hòu fēi zhī zhǔ tǔ zhí yě

后妃之主,土职也。

yī yuē dōng líng yī yuē quán xīng zhǔ léi yǔ zhī shén

一曰东陵,一曰权星,主雷雨之神。

nán dà xīng nǚ zhǔ yě

南大星,女主也。

cì běi yī xīng fū rén yě píng yě shàng jiàng yě

次北一星,夫人也,屏也,上将也。

cì běi yī xīng fēi yě cì jiāng yě

次北一星,妃也,次将也。

qí cì zhū xīng jiē cì fēi zhī shǔ yě

其次诸星,皆次妃之属也。

nǚ zhǔ nán xiǎo xīng nǚ yù yě

女主南小星,女御也。

zuǒ yī xīng shǎo mín hòu zōng yě

左一星少民,后宗也。

yòu yī xīng dà mín tài hòu zōng yě

右一星大民,太后宗也。

yù qí sè huáng xiǎo ér míng yě

欲其色黄小而明也。

xuān yuán yòu jiǎo nán sān xīng yuē jiǔ qí jiǔ guān zhī qí yě zhǔ yàn xiǎng yǐn shí

轩辕右角南三星曰酒旗,酒官之旗也,主宴飨饮食。

wǔ xīng shǒu jiǔ qí tiān xià dà pú yǒu jiǔ ròu cái wù cì ruò jué zōng shì

五星守酒旗,天下大酺,有酒肉财物,赐若爵宗室。

jiǔ qí nán sān xīng yuē tiān xiàng chéng xiàng zhī xiàng yě

酒旗南三星曰天相,丞相之象也。

xuān yuán xi sì xīng yuē guàn guàn zhě fēng huǒ zhī guàn yě biān tíng zhī jǐng hòu

轩辕西四星曰爟,爟者,烽火之爟也,边亭之警候。

guàn běi sì xīng yuē nèi píng píng zuì zhī guān míng xíng fá

爟北四星曰内平,平罪之官,明刑罚。

shǎo wēi sì xīng zài tài wēi xi shì dà fū zhī wèi yě

少微四星在太微西,士大夫之位也。

yī míng chǔ shì yì tiān zǐ fù zhǔ huò yuē bó shì guān yī yuē zhǔ wèi yè mén

一名处士,亦天子副主,或曰博士官,一曰主卫掖门。

nán dì yī xīng chǔ shì dì èr xīng yì shì dì sān xīng bó shì dì sì xīng dài fū

南面第一星是处士,第二星是义士,第三星是博士,第四星是大夫。

míng dà ér huáng zé xián shì jǔ yě

明大而黄,则贤士举也。

yuè wǔ xīng fàn shǒu zhī chǔ shì nǚ zhǔ yōu zǎi xiàng yì

月、五星犯守之,处士、女主忧,宰相易。

nán sì xīng yuē cháng yuán zhǔ jiè yù jí hú yí

南四星曰长垣,主界域及胡夷。

yíng huò rù zhī hú rù zhōng guó

荧惑入之,胡入中国;

tài bái rù zhī jiǔ qīng móu

太白入之,九卿谋。

èr shí bā shè

◎二十八舍

dōng fāng

东方。

jiǎo èr xīng wèi tiān guān qí jiān tiān mén yě qí nèi tiān tíng yě

角二星为天关,其间天门也,其内天庭也。

gù huáng dào jīng qí zhōng qī yào zhī suǒ xíng yě

所以黄道经过它当中,是七曜运行的轨道。

zuǒ jiǎo wèi tiān tián wéi lǐ zhǔ xíng

左角为天田,为理,主刑;

qí nán wéi tài yáng dào

其南为太阳道。

yòu jiǎo wèi jiāng zhǔ bīng

右角为将,主兵;

qí běi wèi tài yīn dào

其北为太阴道。

gài tiān zhī sān mén yóu fáng zhī sì biǎo

盖天之三门,犹房之四表。

qí xīng míng dà wáng dào tài píng xián zhě zài cháo

其星明大,王道太平,贤者在朝;

dòng yáo yí xǐ wáng zhě xíng

动摇移徙,王者行。

gāng sì xīng tiān zǐ zhī nèi cháo yě zǒng shè tiān xià zòu shì tīng sòng lǐ yù lù gōng zhě yě

亢四星,天子之内朝也,总摄天下奏事,听讼理狱录功者也。

yī yuē shū miào zhǔ jí yì

一曰疏庙,主疾疫。

xīng míng dà fǔ nà zhōng tiān xià níng

星明大,辅纳忠,天下宁。

dǐ sì xīng wáng zhě zhī sù gōng hòu fēi zhī fǔ xiū jiě zhī fáng

氐四星,王者之宿宫,后妃之府,休解之房。

qián èr xīng shì yě hòu èr xīng qiè yě

前二星,适也,后二星,妾也。

hòu èr xīng dà zé chén fèng dù

后二星大,则臣奉度。

fáng sì xīng wèi míng táng tiān zǐ bù zhèng zhī gōng yě yì sì fǔ yě

房四星,为明堂,天子布政之宫也,亦四辅也。

xià dì yī xīng shàng jiàng yě

下第一星,上将也;

cì cì jiāng yě

次,次将也;

cì cì xiāng yě

次,次相也;

shàng xīng shàng xiàng yě

上星,上相也。

nán èr xīng jūn wèi běi èr xīng fū rén wèi

南二星君位,北二星夫人位。

yòu wèi sì biǎo zhōng jiān wèi tiān qú wèi tiān guān huáng dào zhī suǒ jīng yě

又为四表,中间为天衢,为天关,黄道之所经也。

nán jiān yuē yáng huán qí nán yuē tài yáng

南间曰阳环,其南曰太阳;

běi jiān yuē yīn jiān qí běi yuē tài yīn

北间曰阴间,其北曰太阴。

qī yào yóu hu tiān qú zé tiān xià píng hé

七曜由乎天衢,则天下平和;

yóu yáng dào zé hàn sàng

由阳道则旱丧;

yóu yīn dào zé shuǐ bīng

由阴道则水兵。

yì yuē tiān sì wèi tiān mǎ zhǔ chē jià

亦曰天驷,为天马,主车驾。

nán xīng yuē zuǒ cān cì zuǒ fú cì yòu fú

南星曰左骖,次左服,次右服;

cì yòu cān

次右骖。

yì yuē tiān jiù yòu zhǔ kāi bì wèi chù cáng zhī suǒ yóu yě

亦曰天厩,又主开闭,为畜藏之所由也。

fáng xīng míng zé wáng zhě míng

房星明,则王者明;

cān xīng dà zé bīng qǐ

骖星大,则兵起;

xīng lí mín liú

星离,民流。

yòu běi èr xiǎo xīng yuē gōu qián fáng zhī qián jiàn tiān zhī guǎn yuè zhǔ bì jiàn tiān xīn yě

又北二小星曰钩钤,房之钤键,天之管籥,主闭键天心也。

míng ér jìn fáng tiān xià tóng xīn

明而近房,天下同心。

gōu qián jiān yǒu xīng jí shū chè zé dì dòng hé qīng

钩钤间有星及疏坼,则地动河清。

xīn sān xīng tiān wáng zhèng wèi yě

心三星,天王正位也。

zhōng xīng yuē míng táng tiān zǐ wèi wèi dà chén zhǔ tiān xià zhī shǎng fá

中星曰明堂,天子位,为大辰,主天下之赏罚。

tiān xià biàn dòng xīn xīng jiàn xiáng

天下变动,心星见祥。

xīng míng dà tiān xià tóng

星明大,天下同。

qián xīng wèi tài zǐ hòu xīng wèi shù zǐ

前星为太子,后星为庶子。

xīn xīng zhí zé wáng shī shì

心星直,则王失势。

wěi jiǔ xīng hòu gōng zhī chǎng fēi hòu zhī fǔ

尾九星,后宫之场,妃后之府。

shàng dì yī xīng hòu yě

上第一星,后也;

cì sān xīng fū rén

次三星,夫人;

cì xīng pín qiè

次星,嫔妾。

dì sān xīng bàng yī xīng míng yuē shén gōng jiě yī zhī nèi shì

第三星傍一星名曰神宫,解衣之内室。

wěi yì wèi jiǔ zǐ xīng sè yù jūn míng dà xiǎo xiāng chéng zé hòu gōng yǒu xù duō zǐ sūn

尾亦为九子,星色欲均明,大小相承,则后宫有叙,多子孙。

jī sì xīng yì hòu gōng fēi hòu zhī fǔ

箕四星,亦后宫妃后之府。

yì yuē tiān jīn yī yuē tiān jī zhǔ bā fēng

亦曰天津,一曰天鸡,主八风。

fán rì yuè sù zài jī dōng bì yì zhěn zhě fēng qǐ

凡日月宿在箕、东壁、翼、轸者风起。

yòu zhǔ kǒu shé zhǔ kè mán yí hú mò

又主口舌,主客蛮夷胡貉;

gù mán hú jiāng dòng xiān biǎo jī yān

故蛮胡将动,先表箕焉。

běi fāng

北方。

nán dòu liù xīng tiān miào yě chéng xiàng tài zǎi zhī wèi zhǔ bāo xián jìn shì bǐng shòu jué lù

南斗六星,天庙也,丞相太宰之位,主褒贤进士,禀授爵禄。

yòu zhǔ bīng yī yuē tiān jī

又主兵,一曰天机。

nán èr xīng kuí tiān liáng yě

南二星魁,天梁也。

zhōng yāng èr xīng tiān xiàng yě

中央的两颗星是天相。

běi èr xīng tiān fǔ tíng yě yì wéi shòu mìng zhī qī yě

北二星,天府庭也,亦为寿命之期也。

jiāng yǒu tiān zǐ zhī shì zhàn yú dòu

将有天子之事,占于斗。

dòu xīng shèng míng wáng dào píng hé jué lù xíng

斗星盛明,王道平和,爵禄行。

qiān niú liù xīng tiān zhī guān liáng zhǔ xī shēng shì

牵牛六星,天之关梁,主牺牲事。

qí běi èr xīng yī yuē jí lù yī yuē jù huǒ

其北二星,一曰即路,一曰聚火。

yòu yuē shàng yī xīng zhǔ dào lù cì èr xīng zhǔ guān liáng cì sān xīng zhǔ nán yuè

又曰,上一星主道路,次二星主关梁,次三星主南越。

yáo dòng biàn sè zé zhàn zhī

摇动变色则占之。

xīng míng dà wáng dào chāng guān liáng tōng

星明大,王道昌,关梁通。

xū nǚ sì xīng tiān shào fǔ yě

须女四星,天少府也。

xū jiàn qiè zhī chēng fù zhí zhī bēi zhě yě zhǔ bù bó cái zhì jià qǔ

须,贱妾之称,妇职之卑者也,主布帛裁制嫁娶。

xū èr xīng zhǒng zǎi zhī guān yě zhǔ běi fāng yì jū miào táng jì sì zhù dǎo shì yòu zhǔ sǐ sàng kū qì

虚二星,冢宰之官也,主北方邑居庙堂祭祀祝祷事,又主死丧哭泣。

wēi sān xīng zhǔ tiān fǔ tiān shì jià wū

危三星,主天府天市架屋;

yú tóng xū zhàn

余同虚占。

fén mù sì xīng shǔ wēi zhī xià zhǔ sǐ sàng kū qì wèi fén mù yě

坟墓四星,属危之下,主死丧哭泣,为坟墓也。

yíng shì èr xīng tiān zǐ zhī gōng yě

营室二星,天子之宫也。

yī yuē xuán gōng yī yuē qīng miào yòu wèi jūn liáng zhī fǔ jí tǔ gōng shì

一曰玄宫,一曰清庙,又为军粮之府及土功事。

xīng míng guó chāng

星明,国昌;

xiǎo bù míng cí sì guǐ shén bù xiǎng

小不明,祠祀鬼神不享。

lí gōng liù xīng tiān zǐ zhī bié gōng zhǔ yǐn cáng xiū xī zhī suǒ

离宫六星,天子之别宫,主隐藏休息之所。

dōng bì èr xīng zhǔ wén zhāng tiān xià tú shū zhī mì fǔ yě

东壁二星,主文章,天下图书之秘府也。

xīng míng wáng zhě xìng dào shù xíng guó duō jūn zǐ

星明,王者兴,道术行,国多君子;

xīng shī sè dà xiǎo bù tóng wáng zhě hǎo wǔ jīng shì bù yòng tú shū yǐn

星失色,大小不同,王者好武,经士不用,图书隐;

xīng dòng zé yǒu tǔ gōng

星动,则有土功。

xī fāng

西方。

kuí shí liù xīng tiān zhī wǔ kù yě

奎十六星,天之武库也。

yī yuē tiān shǐ yì yuē fēng shǐ

一曰天豕,亦曰封豕。

zhǔ yǐ bīng jìn bào yòu zhǔ gōu dú

主以兵禁暴,又主沟渎。

xī nán dà xīng suǒ wèi tiān shǐ mù yì yuē dà jiàng yù qí míng

西南大星,所谓天豕目,亦曰大将,欲其明。

lóu sān xīng wèi tiān yù zhǔ yuàn mù xī shēng gōng jǐ jiāo sì

娄三星,为天狱,主苑牧牺牲,供给郊祀。

wèi sān xīng tiān zhī chú cáng zhǔ shí lǐn wǔ gǔ fǔ yě míng zé hé píng

胃三星,天之厨藏,主食廪,五谷府也,明则和平。

mǎo qī xīng tiān zhī ěr mù yě zhǔ xī fāng zhǔ yù shì

昴七星,天之耳目也,主西方,主狱事。

yòu wèi máo tóu hú xīng yě

又为旄头,胡星也。

mǎo bì jiān wèi tiān jiē tiān zǐ chū máo tóu hǎn bì yǐ qián qū cǐ qí yì yě

昴、毕间为天街,天子出,旄头罕毕以前驱,此其义也。

huáng dào zhī suǒ jīng yě

黄道之所经也。

mǎo míng zé tiān xià láo yù píng

昴明,则天下牢狱平。

mǎo liù xīng jiē míng yǔ dà xīng děng dà shuǐ

昴六星皆明,与大星等,大水。

qī xīng jiē huáng bīng dà qǐ

七星皆黄,兵大起。

yī xīng wáng wèi bīng sàng

一星亡,为兵丧;

yáo dòng yǒu dà chén xià yù jí yǒu bái yī zhī huì

摇动,有大臣下狱,及有白衣之会。

dà ér shù jǐn dòng ruò tiào yuè zhě hú bīng dà qǐ

大而数尽动若跳跃者,胡兵大起。

bì bā xīng zhǔ biān bīng zhǔ yì liè

毕八星,主边兵,主弋猎。

qí dà xīng yuē tiān gāo yī yuē biān jiāng zhǔ sì yí zhī wèi yě

其大星曰天高,一曰边将,主四夷之尉也。

xīng míng dà zé yuǎn yí lái gòng tiān xià ān

星明大,则远夷来贡,天下安;

shī sè zé biān bīng luàn

失色,则边兵乱。

fù ěr yī xīng zài bì xià zhǔ tīng dé shī cì qiān xié chá bù xiáng

附耳一星,在毕下,主听得失,伺愆邪,察不祥。

xīng shèng zé zhōng guó wēi yǒu dào zéi biān hòu jīng wài guó fǎn

星盛,则中国微,有盗贼,边候惊,外国反;

yí dòng nìng chán xíng

移动,佞谗行。

yuè rù bì duō yǔ

月亮进入毕宿,则天下多雨。

zī xī sān xīng wèi sān jūn zhī hou xíng jūn zhī zàng fǔ zhǔ bǎo lǚ shōu liǎn wàn wù

觜觿三星,为三军之候,行军之藏府,主葆旅,收敛万物。

míng zé jūn chǔ yíng jiāng dé shì

明则军储盈,将得势。

cān shí xīng yī yuē cān fá yī yuē dà chén yī yuē tiān shì yī yuē fū chéng zhǔ zhǎn yì

参十星,一曰参伐,一曰大辰,一曰天市,一曰𫓧铖,主斩刈。

yòu wèi tiān yù zhǔ shā fá

又为天狱,主杀伐。

yòu zhǔ quán héng

又主权衡。

suǒ yǐ píng lǐ yě

所以平理也。

yòu zhǔ biān chéng wèi jiǔ yì gù bù yù qí dòng yě

又主边城,为九译,故不欲其动也。

cān bái shòu zhī tǐ

参,白兽之体。

qí zhōng sān xīng héng liè sān jiāng yě

其中三星横列,三将也。

dōng běi yuē zuǒ jiān zhǔ zuǒ jiāng

东北曰左肩,主左将;

xī běi yuē yòu jiān zhǔ yòu jiāng

西北曰右肩,主右将;

dōng nán yuē zuǒ zú zhǔ hòu jiāng jūn

东南曰左足,主后将军;

xī nán yuē yòu zú zhǔ piān jiàng jūn

西南曰右足,主偏将军。

gù huáng dì zhàn cān yīng qī jiāng

故《黄帝占》参应七将。

zhōng yāng sān xiǎo xīng yuē fá tiān zhī dū wèi yě zhǔ hú xiān bēi róng dí zhī guó gù bù yù míng

中央三小星曰伐,天之都尉也,主胡、鲜卑、戎、狄之国,故不欲明。

qī jiāng jiē míng dà tiān xià bīng jīng yě

七将皆明大,天下兵精也。

wáng dào quē zé máng jiǎo zhāng

王道缺则芒角张。

fá xīng míng yǔ cān děng dà chén jiē móu bīng qǐ

伐星明与参等,大臣皆谋,兵起。

shēn xīng shī sè jūn sàn bài

参星失色,军散败。

cān máng jiǎo dòng yáo biān hòu yǒu jí bīng qǐ yǒu zhǎn fá zhī shì

参芒角动摇,边候有急,兵起,有斩伐之事。

shēn xīng yí kè fá zhǔ

参星移,客伐主。

cān zuǒ zú rù yù jǐng zhōng bīng dà qǐ qín dà shuǐ ruò yǒu sàng shān shí wèi guài

参左足入玉井中,兵大起,秦大水,若有丧,山石为怪。

shēn xīng chà lì wáng chén èr

参星差戾,王臣贰。

nán fāng

南方。

dōng jǐng bā xīng tiān zhī nán mén huáng dào suǒ jīng tiān zhī tíng hòu zhǔ shuǐ héng shì fǎ lìng suǒ qǔ píng yě

东井八星,天之南门,黄道所经,天之亭候,主水衡事,法令所取平也。

wáng zhě yòng fǎ píng zé jǐng xīng míng ér duān liè

王者用法平,则井星明而端列。

yuè yī xīng fù jǐng zhī qián zhǔ cì yín shē ér zhǎn zhī

钺一星,附井之前,主伺淫奢而斩之。

gù bù yù qí míng míng yǔ jǐng qí zé yòng yuè yú dà chén

故不欲其明,明与井齐,则用钺于大臣。

yuè sù jǐng yǒu fēng yǔ

月宿井,有风雨。

yú guǐ wǔ xīng tiān mù yě zhǔ shì míng chá jiān móu

舆鬼五星,天目也,主视,明察奸谋。

dōng běi xīng zhǔ jī mǎ dōng nán xīng zhǔ jī bīng xī nán xīng zhǔ jī bù bó xī běi xīng zhǔ jī jīn yù suí biàn zhàn zhī

东北的星主管积聚马匹,东南的星主管积聚兵器,西南的星主管积聚布帛,西北的星主管积聚金玉,随着变化而占验它。

zhōng yāng xīng wèi jī shī zhǔ sǐ sàng cí sì

中央星为积尸,主死丧祠祀。

yī yuē fū zhì zhǔ zhū zhǎn

一曰𫓧锧,主诛斩。

guǐ xīng míng dà gǔ chéng

鬼星明,大谷成;

bù míng bǎi xìng sàn

不明,百姓散。

zhì yù qí hū hū bù míng míng zé bīng qǐ dà chén zhū

锧欲其忽忽不明,明则兵起,大臣诛。

liǔ bā xīng tiān zhī chú zǎi yě zhǔ shàng shí hé zī wèi yòu zhǔ léi yǔ

柳八星,天之厨宰也,主尚食,和滋味,又主雷雨。

qī xīng qī xīng yī míng tiān dū zhǔ yī shang wén xiù yòu zhǔ jí bīng dào zéi

七星七星,一名天都,主衣裳文绣,又主急兵盗贼。

gù xīng míng wáng dào chāng

故星明王道昌;

àn zé xián liáng bù chǔ tiān xià kōng

暗则贤良不处,天下空。

zhāng liù xīng zhǔ zhēn bǎo zōng miào suǒ yòng jí yī fú yòu zhǔ tiān chú yǐn shí shǎng jī zhī shì

张六星,主珍宝、宗庙所用及衣服,又主天厨饮食赏赍之事。

xīng míng zé wáng zhě xíng wǔ lǐ dé tiān zhī zhōng

星明则王者行五礼,得天之中。

yì èr shí èr xīng tiān zhī yuè fǔ pái chàng yòu zhǔ yí dí yuǎn kè fù hǎi zhī bīn

翼二十二星,天之乐府俳倡,又主夷狄远客、负海之宾。

xīng míng dà lǐ yuè xìng sì yí bǎo

星明大,礼乐兴,四夷宝。

dòng zé mán yí shǐ lái lí xǐ zé tiān zi jǔ bīng

动则蛮夷使来,离徙则天子举兵。

zhěn sì xīng zhǔ míng zǎi fǔ chén yě

轸四星,主冥宰,辅臣也;

zhǔ chē qí zhǔ zǎi rèn

主车骑,主载任。

yǒu jūn chū rù jiē zhàn yú zhěn

有军出入,皆占于轸。

yòu zhǔ fēng zhǔ sǐ sàng

又主风,主死丧。

zhěn xīng míng zé chē jià bèi

轸星明,则车驾备;

dòng zé chē jià yòng

动则车驾用。

xiá xīng fu zhěn liǎng bàng zhǔ wáng hóu zuǒ xiá wèi wáng zhě tóng xìng yòu xiá wèi yì xìng xīng míng bīng dà qǐ

辖星傅轸两傍,主王侯,左辖为王者同姓,右辖为异姓,星明,兵大起。

yuǎn zhěn xiōng

远轸,凶。

xiá jǔ nán mán qīn

辖举,南蛮侵。

cháng shā yī xīng zài zhěn zhī zhōng zhǔ shòu mìng

长沙一星,在轸之中,主寿命。

míng zé zhǔ shòu zhǎng zǐ sūn chāng

明则主寿长,子孙昌。

yòu yuē chē wú xiá guó yǒu yōu

又曰,车无辖,国有忧;

zhěn jiù jù bīng dà qǐ

轸就聚,兵大起。

xīng guān zài èr shí bā xiù zhī wài zhě

星官在二十八宿之外者

kù lóu shí xīng liù dà xīng wèi kù nán sì xīng wèi lóu zài jiǎo nán

库楼十星,六大星为库,南四星为楼,在角南。

yī yuē tiān kù bīng chē zhī fǔ yě

一曰天库,兵车之府也。

páng shí wǔ xīng sān sān ér jù zhě zhù yě

旁十五星三三而聚者,柱也。

zhōng yāng sì xiǎo xīng héng yě zhǔ chén bīng

中央四小星,衡也,主陈兵。

dōng běi èr xīng yuē yáng mén zhǔ shǒu ài sāi yě

东北二星曰阳门,主守隘塞也。

nán mén èr xīng zài kù lóu nán tiān zhī wài mén yě zhǔ shǒu bīng

南门二星,在库楼南,天之外门也,主守兵。

píng xīng èr xīng zài kù lóu běi píng tiān xià zhī fǎ yù shì tíng wèi zhī xiàng yě

平星二星,在库楼北,平天下之法狱事,廷尉之象也。

tiān mén èr xīng zài píng xīng běi

天门二星,在平星北。

gāng nán qī xīng yuē zhé wēi zhǔ zhǎn shā

亢南七星曰折威,主斩杀。

dùn wán èr xīng zài zhé wēi dōng nán zhǔ kǎo qiú qíng zhuàng chá zhà wěi yě

顿顽二星,在折威东南,主考囚情状,察诈伪也。

qí guān èr shí qī xīng zài dǐ nán ruò tiān zǐ wǔ bēn zhǔ sù wèi

骑官二十七星,在氐南,若天子武贲,主宿卫。

dōng duān yī xīng qí zhèn jiāng jūn qí jiāng yě

东端一星骑阵将军,骑将也。

nán sān xīng chē qí chē qí zhī jiāng yě

南三星车骑,车骑之将也。

zhèn chē sān xīng zài qí guān dōng běi gé chē yě

阵车三星,在骑官东北,革车也。

jī zú shí èr xīng zài fáng xīn nán zhǔ wèi wèi yě

积卒十二星,在房心南,主为卫也。

tā xīng shǒu zhī jìn chén zhū

他星守之,近臣诛。

cóng guān èr xīng zài jī zú xī běi

从官二星,在积卒西北。

guī wǔ xīng zài wěi nán zhǔ bo yǐ zhàn jí xiōng

龟五星,在尾南,主卜以占吉凶。

fù shuō yī xīng zài wěi hòu

傅说一星,在尾后。

fù shuō zhǔ zhāng zhù wū guān yě

傅说主章祝,巫官也。

yú yī xīng zài wěi hòu hé zhōng zhǔ yīn shì zhī yún yǔ zhī qī yě

鱼一星,在尾后河中,主阴事,知云雨之期也。

chǔ sān xīng zài jī nán chǔ gěi páo chōng

杵三星,在箕南,杵给庖舂。

kè xīng rù chǔ jiù tiān xià yǒu jí

客星入杵臼,天下有急。

kāng xīng zài jī shé qián chǔ xī běi

穅星在箕舌前杵西北。

biē shí sì xīng zài nán dòu nán

鳖十四星,在南斗南。

biē wèi shuǐ chóng guī tài yīn

鳖为水虫,归太阴。

yǒu xīng shǒu zhī bái yī huì zhǔ yǒu shuǐ lìng

有星守之,白衣会,主有水令。

nóng zhàng rén yī xīng zài nán dòu xī nán lǎo nóng zhǔ sè yě

农丈人一星,在南斗西南,老农主穑也。

gǒu èr xīng zài nán dòu kuí qián zhǔ fèi shǒu

狗二星,在南斗魁前,主吠守。

tiān tián jiǔ xīng zài niú nán

天田九星,在牛南。

luō yàn jiǔ xīng zài qiān niú dōng jù mǎ yě yǐ yōng xù shuǐ lǎo guàn gài gōu qú yě

罗堰九星,在牵牛东,岠马也,以壅蓄水潦,灌溉沟渠也。

jiǔ kǎn jiǔ xīng zài qiān niú nán

九坎九星,在牵牛南。

kǎn gōu qú yě suǒ yǐ dǎo dá quán yuán shū yíng xiè yì tōng gōu xù yě

坎,沟渠也,所以导达泉源,疏盈泻溢,通沟洫也。

jiǔ kǎn jiān shí xīng yuē tiān chí

九坎间十星曰天池。

yī yuē sān chí yī yuē tiān hǎi zhǔ guàn gài tián chóu shì

一曰三池,一曰天海,主灌溉田畴事。

xū nán èr xīng yuē kū kū dōng èr xīng yuē qì qì kū jiē jìn fén mù

虚南二星曰哭,哭东二星曰泣,泣、哭皆近坟墓。

qì nán shí sān xīng yuē tiān lěi chéng rú guàn suǒ zhuàng zhǔ běi yí yú dīng líng xiōng nú

泣南十三星曰天垒城,如贯索状,主北夷于丁零、匈奴。

nán èr xīng yuē gài wū zhì gōng shì zhī guān yě

南二星曰盖屋,治宫室之官也。

qí nán sì xīng yuē xū liáng yuán líng qǐn miào zhī suǒ yě

其南四星曰虚梁,园陵寝庙之所也。

yǔ lín sì shí wǔ xīng zài yíng shì nán yī yuē tiān jūn zhǔ jūn qí yòu zhǔ yì wáng yě

羽林四十五星,在营室南,一曰天军,主军骑,又主翼王也。

lěi bì zhèn shí èr xīng zài yǔ lín běi yǔ lín zhī yuán lěi yě zhǔ jūn wèi wèi yíng yōng yě

垒壁阵十二星,在羽林北,羽林之垣垒也,主军卫为营壅也。

wǔ xīng yǒu zài tiān jūn zhōng zhě jiē wèi bīng qǐ yíng huò tài bái chén xīng yóu shén

五星有在天军中者,皆为兵起,荧惑、太白、辰星尤甚。

běi luò shī mén yī xīng zài yǔ lín xī nán

北落师门一星,在羽林西南。

běi zhě sù zài běi fāng yě

北者,宿在北方也;

luò tiān zhī fān luò yě

落,天之籓落也;

shī zhòng yě

师,众也;

shī mén yóu jūn mén yě

师门,犹军门也。

cháng ān chéng běi mén yuē běi luò mén yǐ xiàng cǐ yě

长安城北门曰北落门,以象此也。

zhǔ fēi cháng yǐ hòu bīng

主非常以候兵。

yǒu xīng shǒu zhī lǔ rù sāi zhōng bīng qǐ

有星守之,虏入塞中,兵起。

qí xī běi yǒu shí xīng yuē tiān qián

其西北有十星,曰天钱。

běi luò xī nán yī xīng yuē tiān gāng zhǔ wǔ zhàng

北落西南一星曰天纲,主武帐。

běi luò dōng nán jiǔ xīng yuē bā kuí zhǔ zhāng qín shòu

北落东南九星曰八魁,主张禽兽。

tiān cāng liù xīng zài lóu nán cāng gǔ suǒ cáng yě

天仓六星,在娄南,仓谷所藏也。

nán sì xīng yuē tiān yǔ jī chú sù zhī suǒ yě

南四星曰天庾,积厨粟之所也。

tiān qūn shí sān xīng zài wèi nán

天囷十三星,在胃南。

qūn cāng lǐn zhī shǔ yě zhǔ gěi yù liáng yě

囷,仓廪之属也,主给御粮也。

tiān lǐn sì xīng zài mǎo nán yī yuē tiān zhǔ xù shǔ jì yǐ gòng xiǎng sì

天廪四星在昴南,一曰天BW,主蓄黍稷以供飨祀;

chūn qiū suǒ wèi yù lǐn cǐ zhī xiàng yě

《春秋》所谓御廪,此之象也。

tiān yuàn shí liù xīng zài mǎo bì nán tiān zǐ zhī yuàn yòu yǎng shòu zhī suǒ yě

天苑十六星,在昴毕南,天子之苑囿,养兽之所也。

yuàn nán shí sān xīng yuē tiān yuán zhí guǒ cài zhī suǒ yě

苑南十三星曰天园,植果菜之所也。

bì fù ěr nán bā xīng yuē tiān jié zhǔ shǐ chén zhī suǒ chí zhě yě

毕附耳南八星曰天节,主使臣之所持者也。

tiān jié xià jiǔ xīng yuē jiǔ zhōu shū kǒu xiǎo fāng sú zhī guān tōng chóng yì zhě yě

天节下九星曰九州殊口,晓方俗之官,通重译者也。

cān qí jiǔ xīng zài cān xi yī yuē tiān qí yī yuē tiān gōng zhǔ sī gōng nǔ zhī zhāng hou biàn yù nán

参旗九星在参西,一曰天旗,一曰天弓,主司弓弩之张,候变御难。

yù jǐng sì xīng zài cān zuǒ zú xià zhǔ shuǐ jiāng yǐ gěi chú

玉井四星,在参左足下,主水浆以给厨。

xī nán jiǔ xīng yuē jiǔ yóu tiān zǐ zhī qí yě

西南九星曰九游,天子之旗也。

yù jǐng dōng nán sì xīng yuē jūn jǐng xíng jūn zhī jǐng yě

玉井东南四星曰军井,行军之井也。

jūn jǐng wèi dá jiāng bù yán kě míng qǔ cǐ yě

军井未达,将不言渴,名取此也。

jūn shì shí sān xīng zài cān dōng nán tiān jūn mào yì zhī shì shǐ yǒu wú tōng yě

军市十三星在参东南,天军贸易之市,使有无通也。

yě jī yī xīng zhǔ biàn guài zài jūn shì zhōng

野鸡一星,主变怪,在军市中。

jūn shì xī nán èr xīng yuē zhàng rén zhàng rén dōng èr xīng yuē zi zi dōng èr xīng yuē sūn

军市西南二星曰丈人,丈人东二星曰子,子东二星曰孙。

dōng jǐng xī nán sì xīng yuē shuǐ fǔ zhǔ shuǐ zhī guān yě

东井西南四星曰水府,主水之官也。

dōng jǐng nán yuán zhī dōng sì xīng yuē sì dú jiāng hé huái jì zhī jīng yě

东井南垣之东四星曰四渎,江、河、淮、济之精也。

láng yī xīng zài dōng jǐng dōng nán

狼一星,在东井东南。

láng wèi yě jiāng zhǔ qīn lüè

狼为野将,主侵掠。

sè yǒu cháng bù yù dòng yě

色有常,不欲动也。

běi qī xīng yuē tiān gǒu zhǔ shǒu cái

北七星曰天狗,主守财。

hú jiǔ xīng zài láng dōng nán tiān gōng yě zhǔ bèi dào zéi cháng xiàng yú láng

弧九星在狼东南,天弓也,主备盗贼,常向于狼。

hú shǐ dòng yí bù rú cháng zhě duō dào zéi hú bīng dà qǐ

弧矢动移不如常者,多盗贼,胡兵大起。

láng hú zhāng hài jí hú tiān xià guāi luàn

狼弧张,害及胡,天下乖乱。

yòu yuē tiān gōng zhāng tiān xià jǐn bīng

又曰,天弓张,天下尽兵。

hú nán liù xīng wèi tiān shè xī gòng gōng shì zhī zǐ jù lóng néng píng shuǐ tǔ gù sì yǐ pèi shè qí jīng wèi xīng

弧南六星为天社,昔共工氏之子句龙,能平水土,故祀以配社,其精为星。

lǎo rén yī xīng zài hú nán yī yuē nán jí cháng yǐ qiū fēn zhī dàn jiàn yú bǐng chūn fēn zhī xī ér méi yú dīng

老人一星,在弧南,一曰南极,常以秋分之旦见于丙,春分之夕而没于丁。

jiàn zé zhì píng zhǔ shòu chāng cháng yǐ qiū fēn hou zhī nán jiāo

见则治平,主寿昌,常以秋分候之南郊。

liǔ nán liù xīng yuē wài chú

柳南六星曰外厨。

chú nán yī xīng yuē tiān jì zhǔ qín shòu zhī chǐ

厨南一星曰天纪,主禽兽之齿。

jì wǔ xīng zài qī xīng nán

稷五星,在七星南。

jì nóng zhèng yě qǔ hu bǎi gǔ zhī zhǎng yǐ wéi hào yě

稷,农正也,取乎百谷之长以为号也。

zhāng nán shí sì xīng yuē tiān miào tiān zǐ zhī zǔ miào yě

张南十四星曰天庙,天子之祖庙也。

kè xīng shǒu zhī cí guān yǒu yōu

客星守之,祠官有忧。

yì nán wǔ xīng yuē dōng qū mán yí xīng yě

翼南五星曰东区,蛮夷星也。

zhěn nán sān shí èr xīng yuē qì fǔ yuè qì zhī fǔ yě

轸南三十二星曰器府,乐器之府也。

qīng qiū qī xīng zài zhěn dōng nán mán yí zhī guó hào yě

青丘七星,在轸东南,蛮夷之国号也。

qīng qiū xi sì xīng yuē tǔ sī kōng zhǔ jiè yù yì yuē sī tú

青丘西四星曰土司空,主界域,亦曰司徒。

tǔ sī kōng běi èr xīng yuē jūn mén zhǔ yíng hou biāo wěi wēi qí

土司空北二星曰军门,主营候彪尾威旗。

tiān hàn qǐ méi

天汉起没

tiān hàn qǐ dōng fāng jīng wěi jī zhī jiān wèi zhī hàn jīn

天汉起东方,经尾箕之间,谓之汉津。

nǎi fēn wéi èr dào qí nán jīng fù shuō yú tiān yuè tiān biàn hé gǔ qí běi jīng guī guàn jī xià cì luò nán dòu kuí zuǒ qí zhì tiān jīn xià ér hé nán dào

乃分为二道,其南经傅说、鱼、天籥、天弁、河鼓,其北经龟,贯箕下,次络南斗魁、左旗,至天津下而合南道。

nǎi xī nán xíng

乃西南行,

yòu fēn jiā páo guā

又分夹匏瓜,

luò rén xīng chǔ zào fù téng shé wáng liáng fu lù gé dào běi duān tài líng tiān chuán juǎn shé ér nán xíng

络人星、杵、造父、腾蛇、王良、傅路、阁道北端、太陵、天船、卷舌而南行,

luò wǔ chē

络五车,

jīng běi hé zhī nán

经北河之南,

rù dōng jǐng shuǐ wèi ér dōng nán xíng

入东井水位而东南行,

luò nán hé quē qiū tiān gǒu tiān jì tiān jì

络南河、阙丘、天狗、天纪、天稷,

zài qī xīng nán ér méi

在七星南而没。

shí èr cì dù shù

○十二次度数

shí èr cì

十二次。

bān gù qǔ sān tǒng lì shí èr cì pèi shí èr yě qí yán zuì xiáng

班固取《三统历》十二次配十二野,其言最详。

yòu yǒu fèi zhí shuō zhōu yì cài yōng yuè lìng zhāng jù suǒ yán pō yǒu xiān hòu

又有费直说《周易》、蔡邕《月令章句》,所言颇有先后。

wèi tài shǐ lìng chén zhuō gèng yán jùn guó suǒ rù sù dù jīn fù ér cì zhī

魏太史令陈卓更言郡国所入宿度,今附而次之。

zì zhěn shí èr dù zhì dǐ sì dù wéi shòu xīng yú chén zài chén zhèng zhī fēn yě shǔ yǎn zhōu

自轸十二度至氐四度为寿星,于辰在辰,郑之分野,属兖州。

fèi zhí zhōu yì fēn yě shòu xīng qǐ zhěn qī dù

费直《周易分野》,寿星起轸七度。

cài yōng yuè lìng zhāng jù shòu xīng qǐ zhěn liù dù

蔡邕《月令章句》,寿星起轸六度。

zì dǐ wǔ dù zhì wěi jiǔ dù wèi dà huǒ yú chén zài mǎo sòng zhī fēn yě shǔ yù zhōu

自氐五度至尾九度为大火,于辰在卯,宋之分野,属豫州。

fèi zhí qǐ dǐ shí yī dù

费直,起氐十一度。

cài yōng qǐ gāng bā dù

蔡邕,起亢八度。

zì wěi shí dù zhì nán dòu shí yī dù wèi xī mù yú chén zài yín yàn zhī fēn yě shǔ yōu zhōu

自尾十度至南斗十一度为析木,于辰在寅,燕之分野,属幽州。

fèi zhí qǐ wěi jiǔ dù

费直,起尾九度。

cài yōng qǐ wěi sì dù

蔡邕,起尾四度。

zì nán dòu shí èr dù zhì xū nǚ qī dù wèi xīng jì yú chén zài chǒu wú yuè zhī fēn yě shǔ yáng zhōu

自南斗十二度至须女七度为星纪,于辰在丑,吴越之分野,属扬州。

fèi zhí qǐ dòu shí dù

费直,起斗十度。

cài yōng qǐ dǒu liù dù

蔡邕,起斗六度。

zì xū nǚ bā dù zhì wēi shí wǔ dù wèi xuán xiāo yú chén zài zi qí zhī fēn yě shǔ qīng zhōu

自须女八度至危十五度为玄枵,于辰在子,齐之分野,属青州。

fèi zhí qǐ nǚ liù dù

费直,起女六度。

cài yōng qǐ nǚ shí dù

蔡邕,起女十度。

zì wēi shí liù dù zhì kuí sì dù wèi zōu zī yú chén zài hài wèi zhī fēn yě shǔ bīng zhōu

自危十六度至奎四度为诹訾,于辰在亥,卫之分野,属并州。

fèi zhí qǐ wēi shí sì dù

费直,起危十四度。

cài yōng qǐ wēi shí dù

蔡邕,起危十度。

zì kuí wǔ dù zhì wèi liù dù wèi jiàng lóu yú chén zài xū lǔ zhī fēn yě shǔ xú zhōu

自奎五度至胃六度为降娄,于辰在戌,鲁之分野,属徐州。

fèi zhí qǐ kuí èr dù

费直,起奎二度。

cài yōng qǐ kuí bā dù

蔡邕,起奎八度。

zì wèi qī dù zhì bì shí yī dù wèi dà liáng yú chén zài yǒu zhào zhī fēn yě shǔ jì zhōu

自胃七度至毕十一度为大梁,于辰在酉,赵之分野,属冀州。

fèi zhí qǐ lóu shí dù

费直,起娄十度。

cài yōng qǐ wèi yí dù

蔡邕,起胃一度。

zì bì shí èr dù zhì dōng jǐng shí wǔ dù wèi shí shěn yú chén zài shēn wèi zhī fēn yě shǔ yì zhōu

自毕十二度至东井十五度为实沈,于辰在申,魏之分野,属益州。

fèi zhí qǐ bì jiǔ dù

费直,起毕九度。

cài yōng qǐ bì liù dù

蔡邕,起毕六度。

zì dōng jǐng shí liù dù zhì liǔ bā dù wèi chún shǒu yú chén zài wèi qín zhī fēn yě shǔ yōng zhōu

自东井十六度至柳八度为鹑首,于辰在未,秦之分野,属雍州。

fèi zhí qǐ jǐng shí èr dù

费直,起井十二度。

cài yōng qǐ jǐng shí dù

蔡邕,起井十度。

zì liǔ jiǔ dù zhì zhāng shí liù dù wèi chún huǒ yú chén zài wǔ zhōu zhī fēn yě shǔ sān hé

自柳九度至张十六度为鹑火,于辰在午,周之分野,属三河。

fèi zhí qǐ liǔ wǔ dù

费直,起柳五度。

cài yōng qǐ liǔ sān dù

蔡邕,起柳三度。

zì zhāng shí qī dù zhì zhěn shí yī dù wèi chún wěi yú chén zài yǐ chu zhī fēn yě shǔ jīng zhōu

自张十七度至轸十一度为鹑尾,于辰在已,楚之分野,属荆州。

fèi zhí qǐ zhāng shí sān dù

费直,起张十三度。

cài yōng qǐ zhāng shí èr dù

蔡邕,起张十二度。

zhōu jùn chán cì

州郡躔次

chén zhuō fàn lǐ guǐ gǔ xiān shēng zhāng liáng zhū gě liàng qiáo zhōu jīng fáng zhāng héng bìng yún

陈卓、范蠡、鬼谷先生、张良、诸葛亮、谯周、京房、张衡并云:

jiǎo gāng dǐ zhèng yǎn zhōu

角、亢、氐,郑,兖州:

dōng jùn rù jiǎo yí dù

东郡入角一度

dōng píng rèn chéng shān yáng rù jiǎo liù dù

东平、任城、山阳入角六度

tài shān rù jiǎo shí èr dù

泰山入角十二度

jì běi chén liú rù gāng wǔ dù

济北陈留入亢五度

jì yīn rù dǐ èr dù

济阴入氐二度

dōng píng rù dǐ qī dù

东平入氐七度

fáng xīn sòng yù zhōu

房、心,宋,豫州:

yǐng chuān rù fáng yí dù

颍川入房一度

rǔ nán rù fáng èr dù

汝南入房二度

pèi jùn rù fáng sì dù

沛郡入房四度

liáng guó rù fáng wǔ dù

梁国入房五度

huái yáng rù xīn yí dù

淮阳入心一度

lǔ guó rù xīn sān dù

鲁国入心三度,

chǔ guó rù fáng sì dù

楚国入房四度。

wěi jī yàn yōu zhōu

尾、箕,燕,幽州:

liáng zhōu rù jī zhōng shí dù

凉州入箕中十度

shàng gǔ rù wěi yí dù

上谷入尾一度

yú yáng rù wěi sān dù

渔阳入尾三度

yòu běi píng rù wěi qī dù

右北平入尾七度

xī hé shàng jùn běi dì liáo xī dōng rù wěi shí dù

西河、上郡、北地、辽西东入尾十度

zhuō jùn rù wěi shí liù dù

涿郡入尾十六度

bó hǎi rù jī yí dù

渤海入箕一度

lè làng rù jī sān dù

乐浪入箕三度

xuán tú rù jī liù dù

玄菟入箕六度

guǎng yáng rù jī jiǔ dù

广阳入箕九度。

dòu qiān niú xū nǚ wú yuè yáng zhōu

斗、牵牛、须女,吴、越,扬州:

jiǔ jiāng rù dòu yí dù

九江入斗一度

lú jiāng rù dǒu liù dù

庐江入斗六度

yù zhāng rù dòu shí dù

豫章入斗十度

dān yáng rù dòu shí liù dù

丹阳入斗十六度

kuài jī rù niú yí dù

会稽入牛一度

lín huái rù niú sì dù

临淮入牛四度

guǎng líng rù niú bā dù

广陵入牛八度

sì shuǐ rù nǚ yí dù

泗水入女一度

lù ān rù nǚ liù dù

六安入女六度

xū wēi qí qīng zhōu

虚、危,齐,青州:

qí guó rù xū liù dù

齐国入虚六度

běi hǎi rù xū jiǔ dù

北海入虚九度

jǐ nán rù wēi yí dù

济南入危一度

lè ān rù wēi sì dù

乐安入危四度

dōng lái rù wēi jiǔ dù

东莱入危九度

píng yuán rù wēi shí yī dù

平原入危十一度

zī chuān rù wēi shí sì dù

菑川入危十四度

yíng shì dōng bì wèi bīng zhōu

营室、东壁,卫,并州:

ān dìng rù yíng shì yí dù

安定入营室一度

tiān shuǐ rù yíng shì bā dù

天水入营室八度

lǒng xī rù yíng shì sì dù

陇西入营室四度

jiǔ quán rù yíng shì shí yī dù

酒泉入营室十一度

zhāng yè rù yíng shì shí èr dù

张掖入营室十二度

wǔ dū rù dōng bì yí dù

武都入东壁一度

jīn chéng rù dōng bì sì dù

金城入东壁四度

wǔ wēi rù dōng bì liù dù

武威入东壁六度

dūn huáng rù dōng bì bā dù

敦煌对应东壁八度。

kuí lóu wèi lǔ xú zhōu

奎、娄、胃,鲁,徐州:

dōng hǎi rù kuí yí dù

东海入奎一度

láng yá rù kuí liù dù

琅邪入奎六度

gāo mì rù lóu yí dù

高密入娄一度

chéng yáng rù lóu jiǔ dù

城阳入娄九度

jiāo dōng rù wèi yí dù

胶东入胃一度

mǎo bì zhào jì zhōu

昴、毕,赵、冀州:

wèi jùn rù mǎo yí dù

魏郡入昴一度

jù lù rù mǎo sān dù

钜鹿入昴三度

cháng shān rù mǎo wǔ dù

常山入昴五度

guǎng píng rù mǎo qī dù

广平入昴七度

zhōng shān rù mǎo yí dù

中山入昴一度

qīng hé rù mǎo jiǔ dù

清河入昴九度

xìn dōu rù bì sān dù

信都入毕三度

zhào jùn rù bì bā dù

赵郡入毕八度

ān píng rù bì sì dù

安平入毕四度

hé jiān rù bì shí dù

河间入毕十度

zhēn dìng rù bì shí sān dù

真定入毕十三度

zī cān wèi yì zhōu

觜、参,魏,益州:

guǎng hàn rù zī yí dù

广汉入觜一度

yuè guī rù zī sān dù

越巂入觜三度

shǔ jùn rù cān yī dù

蜀郡入参一度

qián wéi rén shēn sān dù

犍为人参三度

zāng kē rù cān wǔ dù

牂柯入参五度

ba jùn rù cān bā dù

巴郡入参八度

hàn zhōng rù cān jiǔ dù

汉中入参九度

yì zhōu rù cān qī dù

益州入参七度

dōng jǐng yú guǐ qín yōng zhōu

东井、舆鬼,秦,雍州:

yún zhōng rù dōng jǐng yí dù

云中入东井一度

dìng xiāng rù dōng jǐng bā dù

定襄入东井八度

yàn mén rù dōng jǐng shí liù dù

雁门入东井十六度

dài jùn rù dōng jǐng èr shí bā dù

代郡入东井二十八度

tài yuán rù dōng jǐng èr shí jiǔ dù

太原入东井二十九度

shàng dǎng rù yú guǐ èr dù

上党入舆鬼二度。

liǔ qī xīng zhāng zhōu sān fǔ

柳、七星、张,周,三辅:

hóng nóng rù liǔ yí dù

弘农入柳一度

hé nán rù qī xīng sān dù

河南入七星三度

hé dōng rù zhāng yí dù

河东入张一度

hé nèi rù zhāng jiǔ dù

河内入张九度

yì zhěn chu

翼、轸,楚。

jīng zhōu

荆州:

nán yáng rù yì liù dù

南阳入翼六度

nán jùn rù yì shí dù

南郡入翼十度

jiāng xià rù yì shí èr dù

江夏入翼十二度

líng líng rù zhěn shí yī dù

零陵入轸十一度

guì yáng rù zhěn liù dù

桂阳入轸六度

wǔ líng rù zhěn shí dù

武陵入轸十度

cháng shā rù zhěn shí liù dù

长沙入轸十六度

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →