li xióng zì zhòng jùn tè dì sān zi yě
李雄，字仲俊，特第三子也。
mǔ luó shì mèng shuāng hóng zì mén shēng tiān yī hóng zhōng duàn jì ér shēng dàng
母罗氏，梦双虹自门升天，一虹中断，既而生荡。
hòu luó shì yīn jí shuǐ hū rán rú mèi yòu mèng dà shé rào qí shēn suì yǒu yùn shí sì yuè ér shēng xióng
后罗氏因汲水，忽然如寐，又梦大蛇绕其身，遂有孕，十四月而生雄。
cháng yán wú èr zi ruò yǒu xiān wáng zài zhě bì dà guì
常言吾二子若有先亡，在者必大贵。
dàng jìng qián sǐ
荡竟前死。
xióng shēn cháng bā chǐ sān cùn měi róng mào
雄身长八尺三寸，美容貌。
shǎo yǐ liè qì wén měi zhōu xuán xiāng lǐ shí dá zhī shì jiē qì zhòng zhī
少以烈气闻，每周旋乡里，识达之士皆器重之。
yǒu liú huà zhě dào shù shì yě měi wèi rén yuē guān lǒng zhī shì jiē dāng nán yí lǐ shì zi zhōng wéi zhòng jùn yǒu jī biǎo zhōng wéi rén zhǔ
有刘化者，道术士也，每谓人曰：“关、陇之士皆当南移，李氏子中惟仲俊有奇表，终为人主。
tè qǐ bīng yú shǔ chéng zhì yǐ xióng wèi qián jiāng jūn
特起兵于蜀，承制，以雄为前将军。
liú sǐ xióng zì chēng dà dū dū dà jiàng jūn yì zhōu mù dōu yú pí chéng
流死，雄自称大都督、大将军、益州牧， 都于郫城。
luō shàng qiǎn jiàng gōng xióng xióng jī zǒu zhī
罗尚遣将攻雄，雄击走之。
li xiāng gōng qián wéi duàn shàng yùn dào shàng jūn dà něi gōng zhī yòu jí suì liú yá mén luō tè gù shǒu shàng wěi chéng yè dùn
李骧攻犍为，断尚运道，尚军大馁，攻之又急，遂留牙门罗特固守，尚委城夜遁。
tè kāi mén nèi xióng suì kè chéng dōu
特开门内雄，遂克成都。
yú shí xióng jūn jī shén nǎi lǜ zhòng jiù gǔ yú qī jué yě yù ér shí zhī
于时雄军饥甚，乃率众就谷于郪，掘野芋而食之。
shǔ rén liú sàn dōng xià jiāng yáng nán rù qī jùn
蜀人流散，东下江阳，南入七郡。
xióng yǐ xī shān fàn cháng shēng yán jū xué chǔ qiú dào yǎng zhì yù yíng lì wèi jūn ér chén zhī
雄以西山范长生岩居穴处，求道养志，欲迎立为君而臣之。
cháng shēng gù cí
长生固辞。
xióng nǎi shēn zì yì sǔn bù gǎn chēng zhì shì wú jù xì jiē jué yú li guó li lí xiōng dì
雄乃深自挹损，不敢称制， 事无巨细，皆决于李国、李离兄弟。
guó děng shì xióng mí jǐn
国等事雄弥谨。
zhū jiāng gù qǐng xióng jí zūn wèi yǐ yǒng xīng yuán nián jiàn chēng chéng dū wáng shè qí jìng nèi jiàn yuán wèi jiàn xìng chú jìn fǎ yuē fǎ qī zhāng
诸将固请雄即尊位，以永兴元年僭称成都王，赦其境内，建元为建兴，除晋法， 约法七章。
yǐ qí shū fù xiāng wèi tài fù xiōng shǐ wèi tài bǎo zhé chōng li lí wèi tài wèi jiàn wēi li yún wéi sī xǐ yì jūn li huáng wèi sī kōng cái guān li guó wèi tài zǎi qí yú bài shòu gè yǒu chà
以其叔父骧为太傅，兄始为太保，折冲李离为太尉，建威李云为司徙， 翊军李璜为司空，材官李国为太宰，其余拜授各有差。
zhuī zūn qí zēng zǔ wǔ yuē ba jùn huán gōng zǔ mù lǒng xī xiāng wáng fù tè chéng dū jǐng wáng mǔ luó shì yuē wáng tài hòu
追尊其曾祖武曰巴郡桓公， 祖慕陇西襄王，父特成都景王，母罗氏曰王太后。
fàn cháng shēng zì xī shān chéng sù yú yì chéng dū xióng yíng zhī yú mén zhí bǎn yán zuò bài chéng xiàng zūn yuē fàn xián
范长生自西山乘素舆诣成都，雄迎之于门，执版延坐，拜丞相，尊曰范贤。
cháng shēng quàn xióng chēng zūn hào xióng yú shì jiàn jí dì wèi shè qí jìng nèi gǎi nián yuē tài wǔ
长生劝雄称尊号，雄于是僭即帝位，赦其境内，改年曰太武。
zhuī zūn fù tè yuē jǐng dì miào hào shǐ zǔ mǔ luó shì wèi tài hòu
追尊父特曰景帝，庙号始祖，母罗氏为太后。
jiā fàn cháng shēng wèi tiān de tài shī fēng xī shān hóu fù qí bù qǔ bù yù jūn zhēng zū shuì yī rù qí jiā
加范长生为天地太师，封西山侯，复其部曲不豫军征，租税一入其家。
xióng shí jiàn guó cǎo chuàng sù wú fǎ shì zhū jiāng shì ēn gè zhēng bān wèi
雄时建国草创，素无法式， 诸将恃恩，各争班位。
qí shàng shū lìng yán shì shàng shū yuē fu wèi guó zhì fǎ xūn shàng réng jiù
其尚书令阎式上疏曰：“夫为国制法，勋尚仍旧。
hàn jìn gù shì wéi tài wèi dà sī mǎ zhí bīng tài fù tài bǎo fù xiōng zhī guān lùn dào zhī zhí sī xǐ sī kōng zhǎng wǔ jiào jiǔ tǔ zhī chà
汉、晋故事，惟太尉、大司马执兵，太傅、太保父兄之官，论道之职，司徙、司空掌五教九土之差。
qín zhì chéng xiàng zǒng lǐng wàn jī
秦置丞相，总领万机。
hàn wǔ zhī mò yuè yǐ dà jiàng jūn tǒng zhèng
汉武之末，越以大将军统政。
jīn guó yè chū jiàn fán bǎi mò bèi zhū gōng dà jiàng bān wèi yǒu chà jiàng ér jīng qǐng shī zhì bù yǔ diǎn gù xiāng yìng yi lì zhì dù yǐ wéi jiè shì
今国业初建，凡百末备，诸公大将班位有差，降而兢请施置，不与典故相应，宜立制度以为楷式。
xióng cóng zhī
”雄从之。
qiǎn li guó li yún děng lǜ zhòng èr wàn kòu hàn zhōng liáng zhōu cì shǐ zhāng yīn bēn yú cháng ān
遣李国、李云等率众二万寇汉中，梁州刺史张殷奔于长安。
guó děng xiàn nán zhèng jǐn xǐ hàn zhōng rén yú shǔ
国等陷南郑，尽徙汉中人于蜀。
xiān shì nán tǔ pín suì jī yì sǐ zhě shí wàn jì
先是，南土频岁饥疫，死者十万计。
nán yí xiào wèi li yì gù shǒu bù jiàng xióng yòu jiàn níng yí shǐ tǎo zhī
南夷校尉李毅固守不降，雄诱建宁夷使讨之。
yì bìng zú chéng xiàn shā zhuàng shì sān qiān yú rén sòng fù nǚ qiān kǒu yú chéng dū
毅病卒，城陷，杀壮士三千余人，送妇女千口于成都。
shí li lí jù zǐ tóng qí bù jiàng luō yàng zhāng jīn gǒu děng shā lí jí yán shì yǐ zǐ tóng guī yú luō shàng
时李离据梓潼，其部将罗羕、张金苟等杀离及阎式，以梓潼归于罗尚。
shàng qiǎn qí jiāng xiàng fèn zhūn ān hàn zhī yi fú yǐ bī xióng xióng lǜ zhòng gōng fèn bù kè
尚遣其将向奋屯安汉之宜福以逼雄，雄率众攻奋，不克。
shí li guó zhèn bā xi qí zhàng xià wén shuò yòu shā guó yǐ bā xi jiàng shàng
时李国镇巴西，其帐下文硕又杀国，以巴西降尚。
xióng nǎi yǐn hái qiǎn qí jiāng zhāng bǎo xí zǐ tóng xiàn zhī
雄乃引还，遣其将张宝袭梓潼，陷之。
huì luō shàng zú ba jùn luàn li xiāng gōng fú yòu xiàn zhī zhí zǐ tóng tài shǒu qiáo dēng suì chéng shèng jìn jūn tǎo wén shuò hài zhī
会罗尚卒，巴郡乱，李骧攻涪，又陷之，执梓潼太守谯登，遂乘胜进军讨文硕，害之。
xióng dà yuè shè qí jìng nèi gǎi yuán yuē yù héng
雄大悦，赦其境内， 改元曰玉衡。
xióng mǔ luó shì sǐ xióng xìn wū xí zhě zhī yán duō yǒu jì huì zhì yù bù zàng
雄母罗氏死，雄信巫觋者之言，多有忌讳，至欲不葬。
qí sī kōng zhào sù jiàn xióng nǎi cóng zhī
其司空赵肃谏，雄乃从之。
xióng yù shēn sān nián zhī lǐ qún chén gù jiàn xióng fú xǔ
雄欲申三年之礼，群臣固谏，雄弗许。
li xiāng wèi sī kōng shàng guān dūn yuē jīn fāng nán wèi mǐ wú yù gù jiàn bù tīng zhǔ shàng zhōng liàng ān jūn yǐ wéi hé rú
李骧谓司空上官惇曰：“今方难未弭， 吾欲固谏，不听主上终谅暗，君以为何如？
dūn yuē sān nián zhī sàng zì tiān zǐ dá yú shù rén gù kǒng zǐ yuē hé bì gāo zōng gǔ zhī rén jiē rán
”惇曰：“三年之丧，自天子达于庶人， 故孔子曰：‘何必高宗，古之人皆然。
dàn hàn wèi yǐ lái tiān xià duō nàn zōng miào zhì zhòng bù kě jiǔ kuàng gù shì cuī dié zhì āi ér yǐ
’但汉、魏以来，天下多难，宗庙至重，不可久旷，故释衰绖，至哀而已。
xiāng yuē rèn huí fāng zhì cǐ rén jué yú xíng shì qiě shàng cháng nán dá wéi yán dài qí zhì dāng yǔ jù qǐng
”骧曰：“任回方至，此人决于行事，且上常难达违言，待其至，当与俱请。
jí huí zhì xiāng yǔ huí jù jiàn xióng
”及回至，骧与回俱见雄。
xiāng miǎn guān liú tì gù qǐng gōng chú
骧免冠流涕，固请公除。
xióng hào qì bù xǔ
雄号泣不许。
huí guì ér jìn yuē jīn wáng yè chū jiàn fán bǎi cǎo chuàng yī rì wú zhǔ tiān xià huáng huáng
回跪而进曰：“今王业初建，凡百草创，一日无主，天下惶惶。
xī wǔ wáng sù jiǎ guān bīng jìn xiāng mò dié cóng róng qǐ suǒ yuàn zāi
昔武王素甲观兵，晋襄墨绖从戎，岂所愿哉？
wèi tiān xià qū jǐ gù yě
为天下屈己故也。
yuàn bì xià gē qíng cóng quán yǒng lóng tiān bǎo
愿陛下割情从权，永隆天保。
suì qiáng fú xióng qǐ shì fú qīn zhèng
”遂强扶雄起，释服亲政。
shì shí nán de hàn jiā fú líng yuǎn rén jì zhì xióng yú shì xià kuān dà zhī lìng jiàng fù zhě jiē jiǎ fù chú
是时南得汉嘉、涪陵，远人继至，雄于是下宽大之令，降附者皆假复除。
xū jǐ ài rén shòu yòng jiē de qí cái yì zhōu suì dìng
虚己爱人，授用皆得其才，益州遂定。
wěi lì qí qī rèn shì wèi huáng hòu
伪立其妻任氏为皇后。
dǐ wáng yáng nán dí xiōng dì wèi liú yào suǒ pò bēn jiā méng qiǎn zi rù zhì
氐王杨难敌兄弟为刘曜所破，奔葭萌，遣子入质。
lǒng xī zéi shuài chén ān yòu fù zhī
陇西贼帅陈安又附之。
qiǎn li xiāng zhēng yuè guī tài shǒu li zhāo jiàng
遣李骧征越巂，太守李钊降。
xiāng jìn jūn yóu xiǎo huì gōng níng zhōu cì shǐ wáng xùn xùn shǐ qí jiāng yáo yuè xī zhòng jù zhàn
骧进军由小会攻宁州刺史王逊，逊使其将姚岳悉众距战。
xiāng jūn bù lì yòu yù lín yǔ xiāng yǐn jūn hái zhēng jì lú shuǐ shì zhòng duō sǐ
骧军不利，又遇霖雨，骧引军还，争济泸水，士众多死。
zhāo dào chéng dū xióng dài yù shén hòu cháo qiān yí shì sàng jì zhī lǐ jiē jué yú zhāo
钊到成都，雄待遇甚厚，朝迁仪式，丧纪之礼，皆决于钊。
yáng nán dí zhī bēn jiā méng yě xióng ān běi li zhì hòu fǔ zhī zòng qí xiōng dì hái wǔ dū nán dí suì shì xiǎn duō wèi bù fǎ zhì qǐng tǎo zhī
杨难敌之奔葭萌也，雄安北李稚厚抚之，纵其兄弟还武都，难敌遂恃险多为不法，稚请讨之。
xióng qiǎn zhōng lǐng jūn hán jí jiāng jūn lè cì fèi tā li qián děng yóu bái shuǐ qiáo gōng xià biàn zhēng dōng li shòu dū hán dì wǔ gōng yīn píng
雄遣中领军琀及将军乐次、费他、李干等由白水桥攻下辩，征东李寿督琀弟玝攻阴平。
nán dí qiǎn jūn jù zhī shòu bù dé jìn ér hán zhì cháng qū zhì wǔ jiē
难敌遣军距之，寿不得进，而琀、稚长驱至武街。
nán dí qiǎn bīng duàn qí guī dào sì miàn gōng zhī huò hán zhì sǐ zhě shù qiān rén
难敌遣兵断其归道，四面攻之，获琀、稚，死者数千人。
hán zhì xióng xiōng dàng zhī zǐ yě
琀、稚，雄兄荡之子也。
xióng shēn dào zhī bù shí zhě shù rì yán zé liú tì shēn zì jiù zé yān
雄深悼之， 不食者数日，言则流涕，深自咎责焉。
qí hòu jiāng lì dàng zǐ bān wèi tài zǐ
其后将立荡子班为太子。
xióng yǒu zi shí yú rén qún chén xián yù lì xióng suǒ shēng
雄有子十余人，群臣咸欲立雄所生。
xióng yuē qǐ bīng zhī chū jǔ shǒu hàn tóu běn bù xī dì wáng zhī yè yě
雄曰：“起兵之初，举手捍头，本不希帝王之业也。
zhí tiān xià sāng luàn jìn shì bō dàng qún qíng yì jǔ zhì jì tú tàn ér zhū jūn suì jiàn tuī bī chù wáng gōng zhī shàng
值天下丧乱，晋氏播荡，群情义举，志济涂炭， 而诸君遂见推逼，处王公之上。
běn zhī jī yè gōng yóu xiān dì
本之基业，功由先帝。
wú xiōng dí tǒng pī zuò suǒ guī huī yì míng ruì dài tiān bào mìng dà shì chuí kè hōng yú róng zhàn
吾兄嫡统，丕祚所归，恢懿明睿，殆天报命，大事垂克，薨于戎战。
bān zī xìng rén xiào hào xué sù chéng bì wèi míng qì
班姿性仁孝，好学夙成，必为名器。
li xiāng yǔ sī tú wáng dá jiàn yuē xiān wáng shù zhǒng dí zhě suǒ yǐ fáng cuàn duó zhī méng bù kě bù shèn
”李骧与司徒王达谏曰：“先王树冢嫡者，所以防篡夺之萌，不可不慎。
wú zǐ shě qí zi ér lì qí dì suǒ yǐ yǒu zhuān zhū zhī huò
吴子舍其子而立其弟，所以有专诸之祸；
sòng xuān bù lì yǔ yí ér lì mù gōng zú yǒu sòng dū zhī biàn
宋宣不立与夷而立穆公，卒有宋督之变。
yóu zǐ zhī yán qǐ ruò zi yě
犹子之言，岂若子也？
shēn yuàn bì xià sī zhī
深愿陛下思之。
xióng bù cóng jìng lì bān xiāng tuì ér liú tì yuē luàn zì cǐ shǐ yǐ
”雄不从，竟立班，骧退而流涕曰：“乱自此始矣！
zhāng jùn qiǎn shǐ yí xióng shū quàn qù zūn hào chēng fān yú jìn
张骏遣使遗雄书，劝去尊号，称籓于晋。
xióng fù shū yuē wú guò wéi shì dà fū suǒ tuī rán běn wú xīn yú dì wáng yě jìn sī wèi jìn shì yuán gōng zhī chén tuì sī gòng wèi shǒu fān zhī jiāng sǎo chú fēn āi yǐ kāng dì yǔ
雄复书曰：“吾过为士大夫所推，然本无心于帝王也，进思为晋室元功之臣，退思共为守籓之将，扫除氛埃，以康帝宇。
ér jìn shì ling chi dé shēng bù zhèn yǐn lǐng dōng wàng yǒu nián yuè yǐ
而晋室陵迟，德声不振，引领东望，有年月矣。
huì huò lái kuàng qíng zài àn shì yǒu hé yǐ yǐ
会获来贶，情在暗室，有何已已。
zhī yù yuǎn zūn chu hàn zūn chóng yì dì chūn qiū zhī yì yú sī mò dà
知欲远遵楚、汉，尊崇义帝，《春秋》之义，于斯莫大。
jùn zhòng qí yán shǐ pìn xiāng jì
”骏重其言，使聘相继。
ba jùn cháng gào jí yún yǒu dōng jūn
巴郡尝告急，云有东军。
xióng yuē wú cháng lǜ shí lè bá hù qīn bī láng yá yǐ wéi gěng gěng
雄曰：“吾尝虑石勒跋扈，侵逼琅邪，以为耿耿。
bù tú nǎi néng jǔ bīng shǐ rén xīn rán
不图乃能举兵，使人欣然。
xióng zhī yā tán duō rú cǐ lèi
”雄之雅谭，多如此类。
xióng yǐ zhōng yuán sāng luàn nǎi pín qiǎn shǐ cháo gòng yǔ jìn mù dì fēn tiān xià
雄以中原丧乱，乃频遣使朝贡，与晋穆帝分天下。
zhāng jùn lǐng qín liáng xiān shì qiǎn fu yǐng jiǎ dào yú shǔ tōng biǎo jīng shī xióng fú xǔ
张骏领秦、梁，先是，遣傅颖假道于蜀，通表京师，雄弗许。
jùn yòu qiǎn zhì zhōng cóng shì zhāng chún chēng fān yú shǔ tuō yǐ jiǎ dào
骏又遣治中从事张淳称籓于蜀，托以假道。
xióng dà yuè wèi chún yuē guì zhǔ yīng míng gài shì tǔ xiǎn bīng qiáng hé bù zì chēng dì yī fāng
雄大悦，谓淳曰：“贵主英名盖世，土险兵强，何不自称帝一方？
chún yuē guǎ jūn yǐ nǎi zǔ shì jì zhōng liáng wèi néng xuě tiān xià zhī chǐ jiě zhòng rén zhī dào xuán rì zè wàng shí zhěn gē dài dàn
”淳曰：“寡君以乃祖世济忠良，未能雪天下之耻，解众人之倒悬，日昃忘食，枕戈待旦。
yǐ láng yá zhōng xīng jiāng dōng gù wàn lǐ yì dài jiāng chéng huán wén zhī shì hé yán zì qǔ yá
以琅邪中兴江东，故万里翼戴，将成桓文之事，何言自取邪！
xióng yǒu cán sè yuē wǒ nǎi zǔ nǎi fù yì shì jìn chén wǎng yǔ liù jùn bì nàn cǐ dì wèi tóng méng suǒ tuī suì yǒu jīn rì
”雄有惭色，曰：“我乃祖乃父亦是晋臣，往与六郡避难此地，为同盟所推，遂有今日。
láng yá ruò néng zhōng xīng dà jìn yú zhōng xià yì dāng lǜ zhòng fǔ zhī
琅邪若能中兴大晋于中夏， 亦当率众辅之。
chún hái tōng biǎo jīng shī tiān zǐ jiā zhī
”淳还，通表京师，天子嘉之。
shí li xiāng sǐ yǐ qí zi shòu wèi dà jiàng jūn xī yí xiào wèi dū zhēng nán fèi hēi zhēng dōng rèn sì gōng xiàn bā dōng tài shǒu yáng qiān tuì bǎo jiàn píng
时李骧死，以其子寿为大将军、西夷校尉，督征南费黑、征东任巳攻陷巴东， 太守杨谦退保建平。
shòu bié qiǎn fèi hēi kòu jiàn píng jìn bā dōng jiān jūn guàn qiū ào tuì bǎo yí dū
寿别遣费黑寇建平，晋巴东监军毌丘奥退保宜都。
xióng qiǎn li shòu gōng zhū tí yǐ fèi hēi yǎng pān wèi qián fēng yòu qiǎn zhèn nán rèn huí zhēng mù luò fēn níng zhōu zhī yuán
雄遣李寿攻朱提，以费黑、仰攀为前锋，又遣镇南任回征木落，分宁州之援。
níng zhōu cì shǐ yǐn fèng jiàng suì yǒu nán zhōng zhī de
宁州刺史尹奉降， 遂有南中之地。
xióng yú shì shè qí jìng nèi shǐ bān tǎo píng níng zhōu yí yǐ bān wèi fǔ jūn
雄于是赦其境内，使班讨平宁州夷，以班为抚军。
xián hé bā nián xióng shēng yáng yú tóu liù rì sǐ shí nián liù shí yī zài wèi sān shí nián
咸和八年，雄生疡于头，六日死，时年六十一，在位三十年。
wěi shì wǔ dì miào yuē tài zōng mù hào ān dōu líng
伪谥武帝，庙曰太宗，墓号安都陵。
xióng xìng kuān hòu jiǎn xíng yuē fǎ shén yǒu míng chēng
雄性宽厚，简刑约法，甚有名称。
dǐ fú chéng wěi wén jì jiàng fù pàn shǒu shāng xióng mǔ jí qí lái yě xián shì qí zuì hòu jiā dài nà
氐苻成、隗文既降复叛，手伤雄母，及其来也，咸释其罪，厚加待纳。
yóu shì yí xià ān zhī wēi zhèn sì tǔ
由是夷夏安之，威震四土。
shí hǎi nèi dà luàn ér shǔ dú wú shì gù guī zhī zhě xiāng xún
时海内大乱，而蜀独无事， 故归之者相寻。
xióng nǎi xīng xué xiào zhì shǐ guān tīng lǎn zhī xiá shǒu bù shì juàn
雄乃兴学校，置史官，听览之暇，手不释卷。
qí fù nán dīng suì gǔ sān hú nǚ dīng bàn zhī hù diào juàn bù guò shù zhàng mián shù liǎng
其赋男丁岁谷三斛， 女丁半之，户调绢不过数丈，绵数两。
shì shǎo yì xī bǎi xìng fù guì lǘ mén bù bì wú xiāng qīn dào
事少役稀，百姓富贵，闾门不闭，无相侵盗。
rán xióng yì zài zhāo zhì yuǎn fāng guó yòng bù zú gù zhū jiāng měi jìn jīn yín zhēn bǎo duō yǒu yǐ de guān zhě
然雄意在招致远方，国用不足，故诸将每进金银珍宝，多有以得官者。
chéng xiàng yáng bāo jiàn yuē bì xià wèi tiān xià zhǔ dāng wǎng luó sì hǎi hé yǒu yǐ guān mǎi jīn yá
丞相杨褒谏曰：“陛下为天下主，当网罗四海，何有以官买金邪！
xióng xùn cí xiè zhī
”雄逊辞谢之。
hòu xióng cháng jiǔ zuì ér tuī zhōng shū lìng zhàng tài guān lìng bāo jìn yuē tiān zǐ mù mù zhū hóu huáng huáng ān yǒu tiān zǐ ér wèi xù yě
后雄尝酒醉而推中书令，杖太官令，褒进曰：“天子穆穆，诸侯皇皇，安有天子而为酗也！
xióng jí shě zhī
” 雄即舍之。
xióng wú shì xiǎo chū bāo yú hòu chí máo chí mǎ guò xióng
雄无事小出，褒于后持矛驰马过雄。
xióng guài wèn zhī duì yuē fu tǒng tiān xià zhī zhòng rú chén chéng è mǎ ér chí máo yě jí zhī zé lǜ zì shāng huǎn zhī zé jù qí shī shì yǐ mǎ chí ér bù zhì yě
雄怪问之，对曰：“夫统天下之重， 如臣乘恶马而持矛也，急之则虑自伤，缓之则惧其失，是以马驰而不制也。
xióng wù jí hái
”雄寤， 即还。
xióng wèi guó wú wēi yí guān wú lù zhì bān xù bù bié jūn zǐ xiǎo rén fú zhāng bù shū
雄为国无威仪，官无禄秩，班序不别，君子小人服章不殊；
xíng jūn wú hào lìng yòng bīng wú bù duì zhàn shèng bù xiāng ràng bài bù xiāng jiù gōng chéng pò yì dòng yǐ lǔ huò wèi xiān
行军无号令，用兵无部队，战胜不相让，败不相救，攻城破邑动以虏获为先。
cǐ qí suǒ yǐ shī yě
此其所以失也。
bān zì shì wén
班字世文。
chū shǔ píng nán jiāng jūn hòu lì wèi tài zǐ
初署平南将军，后立为太子。
bān qiān xū bó nà jìng ài rú xián zì hé diǎn li zhāo bān jiē shī zhī yòu yǐn míng shì wáng gǔ jí lǒng xī dǒng róng tiān shuǐ wén kuí děng yǐ wéi bīn yǒu
班谦虚博纳，敬爱儒贤，自何点、李钊，班皆师之，又引名士王嘏及陇西董融、天水文夔等以为宾友。
měi wèi róng děng yuē guān zhōu jǐng wáng tài zǐ jìn wèi tài zǐ pī wú tài zǐ sūn dēng wén zhāng jiàn shí chāo rán zhuó jué wèi cháng bù yǒu cán sè
每谓融等曰： “观周景王太子晋、魏太子丕、吴太子孙登，文章鉴识，超然卓绝，未尝不有惭色。
hé gǔ xián zhī gāo lǎng hòu rén zhī mò dǎi yě
何古贤之高朗，后人之莫逮也！
wéi xìng fàn ài dòng xiū guǐ dù
”为性泛爱，动修轨度。
shí zhū lǐ zǐ dì jiē shàng shē mí ér bān cháng jiè lì zhī
时诸李子弟皆尚奢靡，而班常戒厉之。
měi cháo yǒu dà yì xióng zhé lìng yù zhī
每朝有大议，雄辄令豫之。
bān yǐ gǔ zhě kěn tián jūn píng pín fù huò suǒ jīn guì zhě guǎng zhàn huāng tián pín zhě zhǒng zhí wú dì fù zhě yǐ jǐ suǒ yú ér mài zhī cǐ qǐ wáng zhě dà jūn zhī yì hu
班以古者垦田均平，贫富获所，今贵者广占荒田，贫者种殖无地，富者以己所余而卖之，此岂王者大均之义乎！
xióng nà zhī
雄纳之。
jí xióng qǐn jí bān zhòu yè shì cè
及雄寝疾，班昼夜侍侧。
xióng shǎo shù gōng zhàn duō bèi shāng yí zhì shì jí shèn hén jiē nóng kuì xióng zǐ yuè děng è ér yuǎn zhī
雄少数攻战，多被伤夷，至是疾甚，痕皆脓溃，雄子越等恶而远之。
bān wèi shǔn nóng shū wú nán sè měi cháng yào liú tì bù tuō yì guān qí xiào chéng rú cǐ
班为吮脓，殊无难色，每尝药流涕，不脱衣冠，其孝诚如此。
xióng sǐ sì wěi wèi yǐ li shòu lù shàng shū shì fǔ zhèng
雄死，嗣伪位，以李寿录尚书事辅政。
bān jū zhōng zhí sàng lǐ zhèng shì jiē wěi shòu jí sī tú hé diǎn shàng shū lìng wáng guī děng
班居中执丧礼，政事皆委寿及司徒何点、 尚书令王瑰等。
yuè shí zhèn jiāng yáng yǐ bān fēi xióng suǒ shēng yì shén bù píng
越时镇江阳，以班非雄所生，意甚不平。
zhì cǐ bēn sāng yǔ qí dì qī mì jì tú zhī
至此，奔丧，与其弟期密计图之。
li wǔ quàn bān qiǎn yuè hái jiāng yáng yǐ qī wèi liáng zhōu cì shǐ zhèn jiā méng
李玝劝班遣越还江阳，以期为梁州刺史，镇葭萌。
bān yǐ wèi zàng bù rěn qiǎn tuī chéng jū hòu xīn wú xiān jiè
班以未葬，不忍遣，推诚居厚，心无纤芥。
shí yǒu bái qì èr dào dài tiān tài shǐ lìng hán bào zòu gōng zhōng yǒu yīn móu bīng qì jiè zài qīn qī
时有白气二道带天，太史令韩豹奏：“宫中有阴谋兵气，戒在亲戚。
bān bù wù
”班不悟。
xián hé jiǔ nián bān yīn yè kū yuè shā bān yú bìn gōng shí nián sì shí qī zài wèi yī nián suì lì xióng zhī zǐ qī sì wèi yān
咸和九年，班因夜哭，越杀班于殡宫，时年四十七，在位一年， 遂立雄之子期嗣位焉。
qī zì shì yùn xióng dì sì zǐ yě
期字世运，雄第四子也。
cōng huì hào xué ruò guàn néng zhǔ wén qīng cái hǎo shī xū xīn zhāo nà
聪慧好学，弱冠能属文，轻财好施，虚心招纳。
chū wèi jiàn wēi jiāng jūn xióng lìng zhū zǐ jí zōng shì zǐ dì yǐ ēn xìn hé zhòng duō zhě bù zhì shù bǎi ér qī dú zhì qiān yú rén
初为建威将军，雄令诸子及宗室子弟以恩信合众，多者不至数百，而期独致千余人。
qí suǒ biǎo jiàn xióng duō nà zhī gù zhǎng shǐ liè shǔ pō chū qí mén
其所表荐，雄多纳之，故长史列署颇出其门。
jì shā bān yù lì yuè wéi zhǔ yuè yǐ qī xióng qī rèn shì suǒ yǎng yòu duō cái yì nǎi ràng wèi yú qī
既杀班，欲立越为主，越以期雄妻任氏所养，又多才艺，乃让位于期。
yú shì jiàn jí huáng dì wèi dà shè jìng nèi gǎi yuán yù héng
于是僭即皇帝位，大赦境内，改元玉恒。
zhū bān dì dōu
诛班弟都。
shǐ li shòu fá dōu dì wǔ yú fú wǔ qì chéng jiàng jìn
使李寿伐都弟玝于涪，玝弃城降晋。
fēng shòu hàn wáng bài liáng zhōu cì shǐ dōng qiāng xiào wèi zhōng hù jūn lù shàng shū shì
封寿汉王，拜梁州刺史、东羌校尉、中护军、录尚书事；
fēng xiōng yuè jiàn níng wáng bài xiàng guó dà jiàng jūn lù shàng shū shì
封兄越建宁王，拜相国、 大将军、录尚书事。
lì qī yán shì wèi huáng hòu
立妻阎氏为皇后。
yǐ qí wèi jiāng jūn yǐn fèng wéi yòu chéng xiàng piào qí jiāng jūn shàng shū lìng wáng guī wèi sī tú
以其卫将军尹奉为右丞相、骠骑将军、尚书令，王瑰为司徒。
qī zì yǐ móu dà shì jì guǒ qīng zhū jiù chén wài zé xìn rèn shàng shū lìng jǐng qiān shàng shū yáo huá tián bāo
期自以谋大事既果，轻诸旧臣，外则信任尚书令景骞、尚书姚华、 田褒。
bāo wú tā cái yì xióng shí quàn lì qī gù chǒng dài shén hòu
褒无他才艺，雄时劝立期，故宠待甚厚。
nèi zé xìn huàn shù xǔ fú děng
内则信宦竖许涪等。
guó zhī xíng zhèng xī fù guān zhī qīng xiàng qìng shǎng wēi xíng jiē jué shù rén ér yǐ yú shì gāng wéi wěn yǐ
国之刑政，希复关之卿相，庆赏威刑，皆决数人而已，于是纲维紊矣。
nǎi wū qí shàng shū pú yè wǔ líng gōng li zài móu fǎn xià yù sǐ
乃诬其尚书仆射、武陵公李载谋反，下狱死。
xiān shì jìn jiàn wēi jiāng jūn sī mǎ xūn zhūn hàn zhōng qī qiǎn li shòu gōng ér xiàn zhī suì zhì shǒu zǎi shù nán zhèng
先是，晋建威将军司马勋屯汉中，期遣李寿攻而陷之，遂置守宰，戍南郑。
xióng zǐ bà bǎo bìng bù bìng ér sǐ jiē yún qī zhèn shā zhī yú shì dà chén huái jù rén bù zì ān
雄子霸、保并不病而死，皆云期鸩杀之，于是大臣怀惧，人不自安。
tiān yù dà yú yú gōng zhōng qí sè huáng
天雨大鱼于宫中，其色黄。
yòu gōng zhōng shǐ quǎn jiāo
又宫中豕犬交。
qī duō suǒ zhū yí jí mò fù nǚ zī cái yǐ shí hòu tíng nèi wài xiōng xiōng dào lù yǐ mù jiàn zhě huò zuì rén huái gǒu miǎn
期多所诛夷，籍没妇女资财以实后庭，内外凶凶， 道路以目，谏者获罪，人怀苟免。
qī yòu zhèn shā qí ān běi li yōu
期又鸩杀其安北李攸。
yōu shòu zhī yǎng dì yě
攸，寿之养弟也。
yú shì yǔ yuè jí jǐng qiān tián bāo yáo huá móu xí shòu děng yù yīn shāo shì qiáo ér fā bīng
于是与越及景骞、田褒、姚华谋袭寿等，欲因烧市桥而发兵。
qī yòu lèi qiǎn zhōng cháng shì xǔ fú zhì shòu suǒ cì qí dòng jìng
期又累遣中常侍许涪至寿所， 伺其动静。
jí shā yōu shòu dà jù yòu yí xǔ fú wǎng lái zhī shù yě nǎi lǜ bù qí yī wàn zì fú xiàng chéng dū biǎo chēng jǐng qiān tián bāo luàn zhèng xìng jìn yáng zhī jiǎ yǐ chú jūn cè zhī è
及杀攸，寿大惧，又疑许涪往来之数也，乃率步骑一万，自涪向成都， 表称景骞、田褒乱政，兴晋阳之甲，以除君侧之恶。
yǐ li yì wèi xiān dēng
以李奕为先登。
shòu dào chéng dū qī yuè bù yú qí zhì sù bù bèi shè shòu suì qǔ qí chéng tún bīng zhì mén
寿到成都，期、 越不虞其至，素不备设，寿遂取其城，屯兵至门。
qī qiǎn shì zhōng láo shòu shòu zòu xiàng guó jiàn níng wáng yuè shàng shū lìng hé nán gōng jǐng qiān shàng shū tián bāo yáo huá zhōng cháng shì xǔ fú zhēng xi jiāng jūn li xiá jí jiāng jūn li xi děng jiē huái jiān luàn zhèng móu qīng shè jì dà nì bù dào zuì hé yí miè
期遣侍中劳寿，寿奏相国、建宁王越，尚书令、河南公景骞，尚书田褒、姚华，中常侍许涪，征西将军李遐及将军李西等，皆怀奸乱政，谋倾社稷，大逆不道，罪合夷灭。
qī cóng zhī yú shì shā yuè qiān děng
期从之，于是杀越、骞等。
shòu jiáo rèn shì lìng fèi qī wèi qióng dōu xiàn gōng yōu zhī bié gōng
寿矫任氏令，废期为邛都县公，幽之别宫。
qī tàn yuē tiān xià zhǔ nǎi dāng wèi xiǎo xiàn gōng bù rú sǐ yě
期叹曰：“天下主乃当为小县公，不如死也！
xián kāng sān nián zì yì ér sǐ shí nián èr shí wǔ zài wèi sān nián
”咸康三年，自缢而死，时年二十五，在位三年。
shì yuē yōu gōng
谥曰幽公。
jí zàng cì luán lù jiǔ liú yú rú wáng lǐ
及葬，赐鸾辂九旒，余如王礼。
xióng zhī zǐ jiē wéi shòu suǒ shā
雄之子皆为寿所杀。
shòu zì wǔ kǎo xiāng zhī zǐ yě
寿字武考，骧之子也。
mǐn ér hào xué yǎ liàng huò rán shǎo shàng lǐ róng yì yú lǐ shì zhū zǐ
敏而好学，雅量豁然，少尚礼容，异于李氏诸子。
xióng qí qí cái yǐ wéi zú hè zhòng rèn bài qián jiāng jūn dū bā xī jūn shì qiān zhēng dōng jiāng jūn
雄奇其才，以为足荷重任，拜前将军、督巴西军事，迁征东将军。
shí nián shí jiǔ pìn chǔ shì qiáo xiù yǐ wéi bīn kè jǐn qí dǎng yán zài bā xī wēi huì shén zhe
时年十九，聘处士谯秀以为宾客，尽其谠言，在巴西威惠甚著。
xiāng sǐ qiān dà jiàng jūn dà dū dū shì zhōng fēng fú fēng gōng lù shàng shū shì
骧死，迁大将军、大都督、侍中，封扶风公，录尚书事。
zhēng níng zhōu gōng wéi bǎi yú rì xī píng zhū jùn xióng dà yuè fēng jiàn níng wáng
征宁州，攻围百余日，悉平诸郡，雄大悦，封建宁王。
xióng sǐ shòu yí fǔ zhèng
雄死，受遗辅政。
qī lì gǎi fēng hàn wáng shí liáng zhōu wǔ jùn lǐng liáng zhōu cì shǐ
期立，改封汉王，食梁州五郡，领梁州刺史。
shòu wēi míng yuǎn zhèn shēn wéi li yuè jǐng qiān děng suǒ dàn shòu shēn yōu zhī
寿威名远振，深为李越、景骞等所惮，寿深忧之。
dài li wǔ zhūn fú měi yìng qī cháo jìn cháng zì chén biān jiāng kòu jǐng bù kě kuàng zhèn gù dé bù cháo
代李玝屯涪，每应期朝觐， 常自陈边疆寇警，不可旷镇，故得不朝。
shòu yòu jiàn qī yuè xiōng dì shí yú rén nián fāng zhuàng dà ér bìng yǒu qiáng bīng jù bù zì quán nǎi shù pìn lǐ bā xī gōng zhuàng
寿又见期、越兄弟十余人年方壮大，而并有强兵，惧不自全，乃数聘礼巴西龚壮。
zhuàng suī bù yīng pìn shù wǎng jiàn shòu
壮虽不应聘，数往见寿。
shí mín shān bēng jiāng shuǐ jié shòu è zhī měi wèn zhuàng yǐ zì ān zhī shù
时岷山崩，江水竭，寿恶之，每问壮以自安之术。
zhuàng yǐ tè shā qí fù jí shū yù jiǎ shǒu bào chóu wèi yǒu qí yóu yīn shuō shòu yuē jié xià ruò néng shě xiǎo cóng dà yǐ wēi yì ān zé kāi guó liè tǔ zhǎng wèi zhū hóu míng gāo huán wén xūn liú bǎi dài yǐ
壮以特杀其父及叔，欲假手报仇，未有其由，因说寿曰：“节下若能舍小从大，以危易安，则开国裂土，长为诸侯，名高桓文，勋流百代矣。
shòu cóng zhī yīn yǔ zhǎng shǐ lüè yáng luō héng bā xī jiě sī míng gòng móu jù chéng dū chēng fān guī shùn
”寿从之，阴与长史略阳罗恒、巴西解思明共谋据成都，称籓归顺。
nǎi shì wén wǔ de shù qiān rén xí chéng dū kè zhī zòng bīng lǔ lüě zhì nǎi jiān lüè xióng nǚ jí lǐ shì zhū fù duō suǒ cán hài shù rì nǎi dìng
乃誓文武，得数千人，袭成都，克之，纵兵虏掠，至乃奸略雄女及李氏诸妇，多所残害，数日乃定。
héng yǔ sī míng jí li yì wáng lì děng quàn shòu chēng zhèn xi jiāng jūn yì zhōu mù chéng dū wáng chēng fān yú jìn ér rèn diào yǔ sī mǎ cài xìng shì zhōng li yàn jí zhāng liè děng quàn shòu zì lì
恒与思明及李奕、王利等劝寿称镇西将军、益州牧、成都王，称籓于晋，而任调与司马蔡兴、侍中李艳及张烈等劝寿自立。
shòu mìng shì zhī zhàn zhě yuē kě shǔ nián tiān zǐ
寿命筮之，占者曰：“可数年天子。
diào xǐ yuē yī rì shàng wèi zú ér kuàng shù nián hu
” 调喜曰：“一日尚为足，而况数年乎！
sī míng yuē shù nián tiān zǐ shú yǔ bǎi shì zhū hóu
”思明曰：“数年天子，孰与百世诸侯！
shòu yuē zhāo wén dào xī sǐ kě yǐ
” 寿曰：“朝闻道，夕死可矣。
rèn hóu zhī yán cè zhī shàng yě
任侯之言，策之上也。
suì yǐ xián kāng sì nián jiàn jí wěi wèi shè qí jìng nèi gǎi yuán wèi hàn xìng
”遂以咸康四年僭即伪位，赦其境内，改元为汉兴。
yǐ dǒng jiǎo wèi xiàng guó luō héng mǎ dāng wèi gǔ gōng li yì rèn diào li hóng wèi zhǎo yá jiě sī míng wèi móu zhǔ
以董皎为相国，罗恒、马当为股肱，李奕、任调、李闳为爪牙，解思明为谋主。
yǐ ān chē shù bó pìn gōng zhuàng wèi tài shī zhuàng gù cí tè tīng gǎo jīn sù dài jū shī yǒu zhī wèi
以安车束帛聘龚壮为太师，壮固辞，特听缟巾素带，居师友之位。
bá zhuó yōu zhì chù zhī xiǎn liè
拔擢幽滞，处之显列。
zhuī zūn fù xiāng wèi xiàn dì mǔ zǎn shì wèi tài hòu lì qī yán shì wèi huáng hòu shì zi shì wèi tài zǐ
追尊父骧为献帝，母昝氏为太后，立妻阎氏为皇后，世子势为太子。
yǒu gào guǎng hàn tài shǒu li qián yǔ dà chén tōng móu yù fèi shòu zhě
有告广汉太守李干与大臣通谋，欲废寿者。
shòu lìng qí zi guǎng yǔ dà chén méng yú qián diàn xǐ qián hàn jiā tài shǒu
寿令其子广与大臣盟于前殿，徙干汉嘉太守。
dà fēng bào yǔ zhèn qí duān mén
大风暴雨，震其端门。
shòu shēn zì huǐ zé mìng qún chén jí jìn zhōng yán wù jū jì huì
寿深自悔责，命群臣极尽忠言，勿拘忌讳。
qiǎn qí sàn qí cháng shì wáng gǔ zhōng cháng shì wáng guǎng pìn yú shí jì lóng
遣其散骑常侍王嘏、中常侍王广聘于石季龙。
xiān shì jì lóng yí shòu shū yù lián héng rù kòu yuē fēn tiān xià
先是，季龙遗寿书，欲连横入寇， 约分天下。
shòu dà yuè nǎi dà xiū chuán jiàn yán bīng shàn jiǎ lì zú jiē bèi hou liáng
寿大悦，乃大修船舰，严兵缮甲，吏卒皆备候粮。
yǐ qí shàng shū lìng mǎ dāng wèi liù jūn dōu dū jiǎ jié yuè yíng dōng chǎng dà yuè jūn shì qī wàn yú rén zhōu shī sù jiāng ér shàng
以其尚书令马当为六军都督，假节钺，营东场大阅，军士七万余人，舟师溯江而上。
guò chéng dū gǔ zào yíng jiāng shòu dēng chéng guān zhī
过成都，鼓噪盈江， 寿登城观之。
qí qún chén xián yuē wǒ guó xiǎo zhòng guǎ wú huì xiǎn yuǎn tú zhī wèi yì
其群臣咸曰：“我国小众寡，吴、会险远，图之未易。
jiě sī míng yòu qiè jiàn kěn zhì shòu yú shì mìng qún chén chén qí lì hài
”解思明又切谏恳至，寿于是命群臣陈其利害。
gōng zhuàng jiàn yuē bì xià yǔ hú tōng shú rú yǔ jìn tōng
龚壮谏曰：“陛下与胡通，孰如与晋通？
hú chái láng guó yě
胡，豺狼国也。
jìn jì miè bù dé bù běi miàn shì zhī
晋既灭，不得不北面事之。
ruò yǔ zhī zhēng tiān xià zé qiáng ruò shì yì
若与之争天下，则强弱势异。
cǐ yú guó zhī chéng fàn yǐ rán zhī míng jiè yuàn bì xià shú lǜ zhī
此虞、虢之成范， 已然之明戒，愿陛下熟虑之。
qún chén yǐ zhuàng zhī yán wéi rán kòu tóu qì jiàn shòu nǎi zhǐ shì zhòng xián chēng wàn suì
”群臣以壮之言为然，叩头泣谏，寿乃止，士众咸称万岁。
qiǎn qí zhèn dōng dà jiàng jūn li yì zhēng zāng kē tài shǒu xiè shù bǎo chéng jù shǒu zhě jī rì bù bá
遣其镇东大将军李奕征牂柯，太守谢恕保城距守者积日，不拔。
huì yì liáng jǐn yǐn hái
会奕粮尽，引还。
shòu yǐ qí tài zǐ shì lǐng dà jiàng jūn lù shàng shū shì
寿以其太子势领大将军、录尚书事。
shòu chéng xióng kuān jiǎn xīn xíng cuàn duó yīn xún xióng zhèng wèi chěng qí zhì yù
寿承雄宽俭，新行篡夺，因循雄政，未逞其志欲。
huì li hóng wáng gǔ cóng yè hái shèng chēng jì lóng wēi qiáng gōng guàn měi lì yè zhōng yīn shí
会李闳、王嘏从邺还，盛称季龙威强，宫观美丽，邺中殷实。
shòu yòu wén jì lóng nüè yòng xíng fǎ wáng xùn yì yǐ shā fá yù xià bìng néng kòng zhì bāng yù shòu xīn xīn mù rén yǒu xiǎo guò zhé shā yǐ lì wēi
寿又闻季龙虐用刑法，王逊亦以杀罚御下，并能控制邦域，寿心欣慕，人有小过，辄杀以立威。
yòu yǐ jiāo diàn wèi shí dū yì kōng xū gōng jiàng qì xiè shì wèi chōng yíng nǎi xǐ páng jùn hù sān dīng yǐ shàng yǐ shí chéng dōu xìng shàng fāng yù fǔ fā zhōu jùn gōng qiǎo yǐ chōng zhī guǎng xiū gōng shì yǐn shuǐ rù chéng wu yú shē chǐ
又以郊甸未实，都邑空虚，工匠器械，事未充盈，乃徙旁郡户三丁已上以实成都，兴尚方御府，发州郡工巧以充之， 广修宫室，引水入城，务于奢侈。
yòu guǎng tài xué qǐ yàn diàn
又广太学，起宴殿。
bǎi xìng pí yú shǐ yì hū jiē mǎn dào sī luàn zhě shí shì ér jiǔ yǐ
百姓疲于使役，呼嗟满道， 思乱者十室而九矣。
qí zuǒ pú yè cài xìng qiē jiàn shòu yǐ wéi fěi bàng zhū zhī
其左仆射蔡兴切谏，寿以为诽谤，诛之。
yòu pú yè li yí shù yǐ zhí yán qiǎn zhǐ shòu jī fèn fēi yī tuō yǐ tā zuì xià yù shā zhī
右仆射李嶷数以直言忏旨，寿积忿非一，托以他罪，下狱杀之。
shòu jí dǔ cháng jiàn li qī cài xīng wéi suì
寿疾笃，常见李期、蔡兴为祟。
bā nián shòu sǐ shí nián sì shí sì zài wèi wǔ nián
八年，寿死，时年四十四，在位五年。
wěi shì zhāo wén dì miào yuē zhōng zōng mù yuē ān chāng líng
伪谥昭文帝，庙曰中宗，墓曰安昌陵。
shòu chū wèi wáng hào xué ài shì shù jī shàn dào měi lǎn liáng jiàng xián xiàng jiàn gōng lì shì zhě wèi cháng bù fǎn fù sòng zhī gù néng zhēng fá sì kè pì guó qiān lǐ
寿初为王，好学爱士，庶几善道，每览良将贤相建功立事者，未尝不反复诵之， 故能征伐四克，辟国千里。
xióng jì chuí xīn yú shàng shòu yì jǐn chéng yú xià hào wèi xián xiàng
雄既垂心于上，寿亦尽诚于下，号为贤相。
jí jí wěi wèi zhī hòu gǎi lì zōng miào yǐ fù xiāng wèi hàn shǐ zǔ miào tè xióng wèi dà chéng miào yòu xià shū yán yǔ qī yuè bié zú fán zhū zhì dù jiē yǒu gǎi yì
及即伪位之后，改立宗庙，以父骧为汉始祖庙，特、雄为大成庙，又下书言与期、越别族，凡诸制度，皆有改易。
gōng qīng yǐ xià lǜ yòng jǐ zhī liáo zuǒ xióng shí jiù chén jí liù jùn shì rén jiē jiàn fèi chù
公卿以下，率用己之僚佐，雄时旧臣及六郡士人，皆见废黜。
shòu chū bìng sī míng děng fù yì fèng wáng shì shòu bù cóng
寿初病，思明等复议奉王室，寿不从。
li yǎn zì yuè guī shàng shū quàn shòu guī zhèng fǎn běn shì dì chēng wáng shòu nù shā zhī yǐ wēi gōng zhuàng sī míng děng
李演自越巂上书，劝寿归正返本，释帝称王， 寿怒杀之，以威龚壮、思明等。
zhuàng zuò shī qī piān tuō yán yīng qú yǐ fěng shòu
壮作诗七篇，托言应璩以讽寿。
shòu bào yuē shěng shī zhī yì ruò jīn rén suǒ zuò xián zhé zhī huà yán yě
寿报曰：“省诗知意，若今人所作，贤哲之话言也。
gǔ rén suǒ zuò sǐ guǐ zhī cháng cí ěr
古人所作，死鬼之常辞耳！
dòng mù hàn wǔ wèi míng zhī suǒ wéi chǐ wén fù xiōng shí shì shàng shū zhě bù dé yán xiān shì zhèng huà zì yǐ jǐ shèng zhī yě
”动慕汉武、魏明之所为，耻闻父兄时事，上书者不得言先世政化，自以己胜之也。
shì zì zi rén shòu zhī zhǎng zǐ yě
势字子仁，寿之长子也。
chū shòu qī yán shì wú zi xiāng shā li fèng wéi shòu nà fèng nǚ shēng shì
初，寿妻阎氏无子，骧杀李凤，为寿纳凤女，生势。
qī ài shì zī mào bài yì jūn jiāng jūn hàn wáng shì zǐ
期爱势姿貌，拜翊军将军、汉王世子。
shì shēn cháng qī chǐ jiǔ cùn yāo dài shí sì wéi shàn yú fǔ yǎng shí rén yì zhī
势身长七尺九寸，腰带十四围，善于俯仰， 时人异之。
shòu sǐ shì sì wěi wèi shè qí jìng nèi gǎi yuán yuē tài hé
寿死，势嗣伪位，赦其境内，改元曰太和。
zūn mǔ yán shì wèi tài hòu qī lǐ shì wèi huáng hòu
尊母阎氏为太后，妻李氏为皇后。
tài shǐ lìng hán hào zòu yíng huò shǒu xīn yǐ guò miào lǐ fèi shì mìng qún chén yì zhī
太史令韩皓奏荧惑守心，以过庙礼废，势命群臣议之。
qí xiàng guó dǒng jiǎo shì zhōng wáng gǔ děng yǐ wéi jǐng wǔ chāng yè xiàn wén chéng jī zhì qīn bù yuǎn wú yi shū jué
其相国董皎、侍中王嘏等以为景武昌业，献文承基，至亲不远，无宜疏绝。
shì gèng lìng jì tè xióng tóng hào yuē hàn wáng
势更令祭特、雄，同号曰汉王。
shì dì dà jiàng jūn hàn wáng guǎng yǐ shì wú zi qiú wèi tài dì shì fú xǔ
势弟大将军、汉王广以势无子，求为太弟，势弗许。
mǎ dāng jiě sī míng yǐ shì xiōng dì bù duō ruò yǒu suǒ fèi zé yì gū wēi gù quàn xǔ zhī
马当、解思明以势兄弟不多，若有所废，则益孤危，固劝许之。
shì yí dāng děng yǔ guǎng yǒu móu qiǎn qí tài bǎo li yì xí guǎng yú fú chéng mìng dǒng jiǎo shōu mǎ dāng sī míng zhǎn zhī yí qí sān zú
势疑当等与广有谋，遣其太保李奕袭广于涪城，命董皎收马当、思明斩之，夷其三族。
biǎn guǎng wéi lín qióng hóu guǎng zì shā
贬广为临邛侯，广自杀。
sī míng yǒu jì móu qiáng jiàn zhèng mǎ dāng shén dé rén xīn
思明有计谋， 强谏诤，马当甚得人心。
zì cǐ zhī hòu wú fù jì gāng jí jiàn zhèng zhě
自此之后，无复纪纲及谏诤者。
li yì zì jìn shòu jǔ bīng fǎn zhī shǔ rén duō yǒu cóng yì zhě zhòng zhì shù wàn
李奕自晋寿举兵反之，蜀人多有从奕者，众至数万。
shì dēng chéng jù zhàn
势登城距战。
yì dān qí tū mén mén zhě shè ér shā zhī zhòng nǎi kuì sàn
奕单骑突门， 门者射而杀之，众乃溃散。
shì jì zhū yì dà shè jìng nèi gǎi nián jiā níng
势既诛奕，大赦境内，改年嘉宁。
chū shǔ tǔ wú liáo zhì cǐ shǐ cóng shān ér chū běi zhì qián wéi zǐ tóng bù zài shān gǔ shí yú wàn luò bù kě jìn zhì dà wéi bǎi xìng zhī huàn
初，蜀土无獠，至此，始从山而出，北至犍为，梓潼，布在山谷，十余万落， 不可禁制，大为百姓之患。
shì jì jiāo lìn ér xìng ài cái sè cháng shā rén ér qǔ qí qī huāng yín bù xù guó shì
势既骄吝，而性爱财色，常杀人而取其妻，荒淫不恤国事。
yí liáo pàn luàn jūn shǒu lí quē jìng yǔ rì cù
夷獠叛乱，军守离缺，境宇日蹙。
jiā zhī huāng jiǎn xìng duō jì hài zhū cán dà chén xíng yù làn jiā rén huái wēi jù
加之荒俭，性多忌害，诛残大臣，刑狱滥加， 人怀危惧。
chì wài fù zǔ chén zuǒ qīn rèn zuǒ yòu xiǎo rén qún xiǎo yīn xíng wēi fú
斥外父祖臣佐，亲任左右小人，群小因行威福。
yòu cháng jū nèi shǎo jiàn gōng qīng
又常居内，少见公卿。
shǐ guān lǚ chén zāi qiǎn nǎi jiā dǒng jiǎo tài shī yǐ míng wèi yōu zhī shí yù yǔ fēn zāi shěng
史官屡陈灾谴，乃加董皎太师，以名位优之，实欲与分灾眚。
dà sī mǎ huán wēn lǜ shuǐ jūn fá shì
大司马桓温率水军伐势。
wēn cì qīng yī shì dà fā jūn jù shǒu yòu qiǎn li fú yǔ zǎn jiān děng shù qiān rén cóng shān yáng qù hé shuǐ jù wēn
温次青衣，势大发军距守，又遣李福与昝坚等数千人从山阳趣合水距温。
wèi wēn cóng bù dào ér shàng zhū jiāng jiē yù shè fú yú jiāng nán yǐ dài wáng shī zǎn jiān bù cóng lǜ zhū jūn cóng jiāng běi yuān yāng qí dù xiàng qián wéi ér wēn cóng shān yáng chū jiāng nán zǎn jiān dào qián wéi fāng zhī yǔ wēn yì dào nǎi huí cóng shā tóu jīn běi dù
谓温从步道而上，诸将皆欲设伏于江南以待王师，昝坚不从， 率诸军从江北鸳鸯埼渡向犍为，而温从山阳出江南，昝坚到犍为，方知与温异道， 乃回从沙头津北渡。
jí jiān zhì wēn yǐ zào chéng dōu zhī shí lǐ mò zǎn jiān zhòng zì kuì
及坚至，温已造成都之十里陌，昝坚众自溃。
wēn zhì chéng xià zòng huǒ shāo qí dà chéng zhū mén
温至城下，纵火烧其大城诸门。
shì zhòng huáng jù wú fù gù zhì qí zhōng shū jiān wáng gǔ sàn qí cháng shì cháng qú děng quàn shì jiàng
势众惶惧，无复固志，其中书监王嘏、散骑常侍常璩等劝势降。
shì yǐ wèn shì zhōng féng fú fú yán xī wú hàn zhēng shǔ jǐn zhū gōng sūn shì
势以问侍中冯孚，孚言：“昔吴汉征蜀，尽诛公孙氏。
jīn jìn xià shū bù shè zhū li suī jiàng kǒng wú quán lǐ
今晋下书，不赦诸李，虽降， 恐无全理。
shì nǎi yè chū dōng mén yǔ zǎn jiān zǒu zhì jìn shòu rán hòu sòng jiàng wén yú wēn yuē wěi jiā níng èr nián sān yuè shí qī rì lüè yáng li shì kòu tóu sǐ zuì
”势乃夜出东门，与昝坚走至晋寿，然后送降文于温曰：“伪嘉宁二年三月十七日，略阳李势叩头死罪。
fú wéi dà jiàng jūn jié xià xiān rén bō liú shì xiǎn yīn xìn qiè zì wèn shǔ
伏惟大将军节下，先人播流，恃险因衅，窃自汶、 蜀。
shì yǐ àn ruò fù tǒng wèi xù tōu ān rěn rǎn wèi néng gǎi tú
势以暗弱，复统未绪，偷安荏苒，未能改图。
wěi fán zhū xuān jiàn mào xiǎn zǔ
猥烦朱轩，践冒险阻。
jiàng shì kuáng yú gān fàn tiān wēi
将士狂愚， 干犯天威。
yǎng cán fǔ kuì jīng hún fēi sàn gān shòu fǔ zhì yǐ xìn jūn gǔ
仰惭俯愧，精魂飞散，甘受斧锧，以衅军鼓。
fú wéi dà jìn tiān wǎng huī hóng zé jí sì hǎi ēn guò yáng rì
伏惟大晋，天网恢弘，泽及四海，恩过阳日。
bī pò cāng cù zì tóu cǎo yě
逼迫仓卒，自投草野。
jí rì dào bái shuǐ chéng jǐn qiǎn sī shǔ sàn qí cháng shì wáng yòu fèng jiān yǐ wén bìng chì zhōu jùn tóu gē shì zhàng
即日到白水城，谨遣私署散骑常侍王幼奉笺以闻，并敕州郡投戈释杖。
qióng chí zhī yú dài mìng lòu kè
穷池之鱼，待命漏刻。
shì xún yú chèn miàn fù jūn mén wēn jiě qí fù fén qí chèn qiān shì jí dì fú cóng xiōng quán qīn zú shí yú rén yú jiàn kāng fēng shì guī yì hóu
”势寻舆榇面缚军门，温解其缚，焚其榇，迁势及弟福、从兄权亲族十余人于健康，封势归义侯。
shēng píng wǔ nián sǐ yú jiàn kāng
升平五年， 死于建康。
zài wèi wǔ nián ér bài
在位五年而败。
shǐ li tè yǐ huì dì tài ān yuán nián qǐ bīng zhì cǐ liù shì fán sì shí liù nián yǐ mù dì yǒng hé sān nián miè
始，李特以惠帝太安元年起兵，至此六世，凡四十六年，以穆帝永和三年灭。
shǐ chén yuē xī zhōu dé fāng lóng gǔ gōng qiè yú liáng zhī huàn
史臣曰：昔周德方隆，古公切逾梁之患；
hàn zuò sī yǒng xuān hòu xìng dù huáng zhī shī
汉祚斯永，宣后兴渡湟之师。
shì zhī róng dí luàn huá xìn shēn zì gǔ kuàng hū ba pú zá zhǒng jué lèi shí fán zī piāo qiè yǐ quán shēng xí guǎng hàn ér chéng sú
是知戎狄乱华，衅深自古，况乎巴、濮杂种，厥类实繁，资剽窃以全生，习犷悍而成俗。
li tè shì chuán xiōng jiǎo zǎo shàn xiāo xióng tài xī jiàn mén zhì tūn jǐng luò
李特世传凶狡，早擅枭雄，太息剑门，志吞井络。
shǔ jìn gāng zhī luò niǔ chéng luō hóu zhī wú duàn chěng mǎ shǔ jiān tóng shēng yún jí jiān tiǎn shǔ hàn jiàn shí ba liáng wò yě wú bàn shū zhī zī huá yáng yǒu xī hái zhī xìn
属晋纲之落纽，乘罗侯之无断， 骋马属犍，同声云集，歼殄蜀、汉，荐食巴、梁，沃野无半菽之资，华阳有析骸之衅。
gài shang shī qí dào fù bài zhī zhì yú sī
盖上失其道，覆败之至于斯！
zhòng jùn tiān tǐng yīng zī jiàn chēng qí wěi cuī fēng lèi zǎi kè lóng bà yè
仲俊天挺英姿，见称奇伟，摧锋累载，克隆霸业。
dǎo xuán dé zhī qián jī yǎn zi yáng zhī gù de báo fù ér suí bì sú yuē fǎ ér yuè xīn bāng nǐ yú qí lún shí sūn quán zhī yà yě
蹈玄德之前基，掩子阳之故地，薄赋而绥弊俗，约法而悦新邦，拟于其伦，实孙权之亚也。
ruò fú lì zǐ yǐ dí wǎng zhé tōng xùn jì tǐ chéng jī qián xiū mào fàn
若夫立子以嫡，往哲通训，继体承基，前修茂范。
ér xióng àn jīng guó zhī yuǎn tú dǎo pǐ fū zhī xiǎo jié chuán dà tǒng yú yóu zǐ
而雄暗经国之远图，蹈匹夫之小节，传大统于犹子。
tuō qiáng bīng yú jué yìn
托强兵于厥胤。
yí hái mò liǎn xún gē zhī xìn yǐ shēn
遗骸莫敛，寻戈之衅已深；
xīng jì wèi zhōu qīng cháo zhī xìn biàn jí
星纪未周，倾巢之衅便及。
suī yún tiān dào yì yì rén móu
虽云天道， 抑亦人谋。
bān yǐ kuān ài lí zāi qī yǐ bào lì sù huò shū tú bìng shī yì shù tóng wáng
班以宽爱罹灾，期以暴戾速祸，殊涂并失，异术同亡。
wǔ kǎo píng jiè shì zī qióng bīng qiè wèi zuì bǎi zhōu dài dú shén chu wéi huò bǎo guī quán hé qí xìng yě
武考凭藉世资，穷兵窃位，罪百周带，毒甚楚围，获保归全，何其幸也！
zi rén chéng xù jì chuán hūn nüè qū lǜ yú jìn gǎn jù dà bāng
子仁承绪，继传昏虐，驱率余烬， 敢距大邦。
shòu jiǎ chén zhēng zé lǐ jūn yú kùn shòu
授甲晨征，则理均于困兽；
zhǎn guān xiāo dùn zé yì shū yú qián qín
斩关宵遁，则义殊于前禽。
yi qí xuán shǒu guó mén yǐ míng dà lù suì de lǐ tóng liú shàn bù yì yōu hu
宜其悬首国门， 以明大戮，遂得礼同刘禅，不亦优乎！
zàn yuē jìn tú chí yù bǎi liù sī zhōng
赞曰：晋图驰驭，百六斯钟。
tiān chuí fú biē yě zhàn qún lóng
天垂伏鳖，野战群龙。
li tè kuī xìn dào wǒ ba yōng
李特窥衅，盗我巴、庸。
shì lì wǔ cháo nián jiāng sì jì
世历五朝，年将四纪。
cuàn shā yí guó hūn kuáng jì guǐ
篡杀移国，昏狂继轨。
dé zhī bù xiū xiǎn yì nán shì
德之不修，险亦难恃。