晋书 · 房玄龄 · Chapter 122 of 130

载记·第二十二章

PinyinModern Translation
Size

lǚ guāng zì shì míng lüè yáng dī rén yě

吕光,字世明,略阳氐人也。

qí xiān lǚ wén hé hàn wén dì chū zì pèi bì nàn xǐ yān

其先吕文和,汉文帝初,自沛避难徙焉。

shì wèi qiú háo

世为酋豪。

fù pó lóu zuǒ mìng fú jiān guān zhì tài wèi

父婆楼,佐命苻坚,官至太尉。

guāng shēng yú fāng tóu yè yǒu shén guāng zhī yì gù yǐ guāng wèi míng

光生于枋头,夜有神光之异,故以光为名。

nián shí suì yǔ zhū tóng r yóu xì yì lǐ wèi zhàn zhèn zhī fǎ chóu lèi xián tuī wéi zhǔ

年十岁,与诸童儿游戏邑里,为战阵之法,俦类咸推为主。

bù fèn xiáng píng qún tóng tàn fú

部分详平,群童叹服。

bù lè dú shū wéi hǎo yīng mǎ

不乐读书,唯好鹰马。

jí zhǎng shēn cháng bā chǐ sì cùn mù zhòng tóng zǐ zuǒ zhǒu yǒu ròu yìn

及长,身长八尺四寸,目重瞳子,左肘有肉印。

shěn yì níng zhòng kuān jiǎn yǒu dà liàng xǐ nù bù xìng yú sè

沈毅凝重,宽简有大量,喜怒不形于色。

shí rén mò zhī shi yě wéi wáng měng yì zhī yuē cǐ fēi cháng rén

时人莫之识也,惟王猛异之,曰:“此非常人。

yán zhī fú jiān jǔ xián liáng chú měi yáng lìng yí xià ài fú

”言之苻坚,举贤良,除美阳令,夷夏爱服。

qiān yīng yáng jiāng jūn

迁鹰扬将军。

cóng jiān zhēng zhāng píng zhàn yú tóng bì cì píng yǎng zǐ cì zhōng zhī zì shì wēi míng dà zhe

从坚征张平,战于铜壁,刺平养子蚝,中之,自是威名大著。

fú shuāng fǎn yú qín zhōu jiān jiāng yáng chéng shì wèi shuāng jiāng gǒu xìng suǒ bài guāng yǔ wáng jiàn tǎo zhī

苻双反于秦州,坚将杨成世为双将苟兴所败,光与王鉴讨之。

jiàn yù sù zhàn guāng yuē xìng chū pò chéng shì jiān qì jiàn zhāng yi chí zhòng yǐ dài qí bì

鉴欲速战,光曰: “兴初破成世,奸气渐张,宜持重以待其弊。

xìng chéng shèng qīng lái liáng jié bì tuì tuì ér jī zhī kě yǐ pò yě

兴乘胜轻来,粮竭必退,退而击之, 可以破也。

èr xún ér xìng tuì zhū jiāng bù zhī suǒ wéi guāng yuē kuí qí jiān jì bì gōng yú méi

”二旬而兴退,诸将不知所为,光曰:“揆其奸计,必攻榆眉。

ruò de yú méi jù chéng duàn lù zī chǔ fù shàn fēi guó zhī lì yě yi sù jìn shī

若得榆眉,据城断路,资储复赡,非国之利也,宜速进师。

ruò xìng gōng chéng yóu xū fù jiù

若兴攻城,尤须赴救。

rú qí bēn yě bǐ liáng jì jǐn kě yǐ miè zhī

如其奔也,彼粮既尽,可以灭之。

jiàn cóng yān

”鉴从焉。

guǒ bài xìng jūn

果败兴军。

cóng wáng měng miè mù róng fēng dū tíng hóu

从王猛灭慕容,封都亭侯。

fú zhòng zhī zhèn luò yáng yǐ guāng wèi zhǎng shǐ

苻重之镇洛阳,以光为长史。

jí zhòng móu fǎn fú jiān wén zhī yuē lǚ guāng zhōng xiào fāng zhèng bì bù tóng yě

及重谋反,苻坚闻之,曰:“吕光忠孝方正,必不同也。

chí shǐ mìng guāng kǎn zhòng sòng zhī

”驰使命光槛重送之。

xún rù wèi tài zǐ yòu lǜ shén jiàn jìng zhòng

寻入为太子右率,甚见敬重。

shǔ rén li yān jù zhòng èr wàn gōng bī yì zhōu

蜀人李焉聚众二万,攻逼益州。

jiān yǐ guāng wèi pò lǔ jiāng jūn lǜ bīng tǎo miè zhī qiān bù bīng xiào wèi

坚以光为破虏将军,率兵讨灭之,迁步兵校尉。

fú luò fǎn guāng yòu jī píng zhī bài xiāo qí jiāng jūn

苻洛反,光又击平之,拜骁骑将军。

jiān jì píng shān dōng

坚既平山东,

shì mǎ qiáng shèng

士马强盛,

suì yǒu tú xī yù zhī zhì

遂有图西域之志,

nǎi shòu guāng shǐ chí jié dū du xi tǎo zhū jūn shì

乃授光使持节、都督西讨诸军事,

lǜ jiāng jūn jiāng fēi péng huang dù jìn kāng shèng děng zǒng bīng qī wàn

率将军姜飞、彭晃、杜进、康盛等总兵七万,

tiě qí wǔ qiān

铁骑五千,

yǐ tǎo xī yù

以讨西域,

yǐ lǒng xī dǒng fāng féng yì guō bào wǔ wēi gǔ qián hóng nóng yáng yǐng wèi sì fǔ zuǒ jiāng

以陇西董方、 冯翊郭抱、武威贾虔、弘农杨颖为四府佐将。

jiān tài zǐ hóng zhí guāng shǒu yuē jūn qì xiāng fēi cháng bì yǒu dà fú yi shēn bǎo ài

坚太子宏执光手曰:“君器相非常, 必有大福,宜深保爱。

xíng zhì gāo chāng wén jiān kòu jìn guāng yù gèng xū hòu mìng

”行至高昌,闻坚寇晋,光欲更须后命。

bù jiàng dù jìn yuē jié xià shòu rèn jīn fāng fù jī yi sù yǒu hé bù liǎo ér gèng liú hu

部将杜进曰:“节下受任金方,赴机宜速,有何不了,而更留乎!

guāng nǎi jìn jí liú shā sān bǎi yú lǐ wú shuǐ jiàng shì shī sè

”光乃进及流沙,三百余里无水, 将士失色。

guāng yuē wú wén lǐ guǎng lì jīng chéng xuán gǎn fēi quán yǒng chū wú děng qǐ dú wú gǎn zhì hu

光曰:“吾闻李广利精诚玄感,飞泉涌出,吾等岂独无感致乎!

huáng tiān bì jiāng yǒu jì zhū jūn bù zú yōu yě

皇天必将有济,诸君不足忧也。

é ér dà yǔ píng dì sān chǐ

”俄而大雨,平地三尺。

jìn bīng zhì yān qí qí wáng ní liú lǜ qí páng guó qǐng xiáng

进兵至焉耆,其王泥流率其旁国请降。

qiū cí wáng bó chún jù guāng guāng jūn qí chéng nán wǔ lǐ wèi yī yíng shēn gōu gāo lěi guǎng shè yí bīng yǐ mù wèi rén bèi zhī yǐ jiǎ luō zhī lěi shàng

龟兹王帛纯距光,光军其城南,五里为一营,深沟高垒,广设疑兵,以木为人,被之以甲,罗之垒上。

bó chún qū xǐ chéng wài rén rù yú chéng zhōng fù yōng hòu wáng gè yīng chéng zì shǒu

帛纯驱徙城外人入于城中,附庸侯王各婴城自守。

zhì shì guāng zuǒ bì nèi mài qǐ chéng zì wén yuē jù bà

至是,光左臂内脉起成字,文曰“巨霸”。

yíng wài yè yǒu yī hēi wù dà rú duàn dī yáo dòng yǒu tóu jiǎo mù guāng ruò diàn jí míng ér yún wù sì zhōu suì bù fù jiàn

营外夜有一黑物,大如断堤,摇动有头角,目光若电,及明而云雾四周,遂不复见。

dàn shì qí chù nán běi wǔ lǐ dōng xī sān shí yú bù lín jiá yǐn dì zhī suǒ zhāo rán yóu zài

旦视其处,南北五里,东西三十余步,鳞甲隐地之所,昭然犹在。

guāng xiào yuē hēi lóng yě

光笑曰:“黑龙也。

é ér yún qǐ xī běi bào yǔ miè qí jī

”俄而云起西北,暴雨灭其迹。

dù jìn yán yú guāng yuē lóng zhě shén shòu rén jūn lì jiàn zhī xiàng

杜进言于光曰:“龙者神兽,人君利见之象。

yì yuē jiàn lóng zài tián dé shī pǔ yě

《易》曰:‘见龙在田,德施普也。

sī chéng míng jiāng jūn dào hé líng hé dé fú yōu xiǎn

’斯诚明将军道合灵和,德符幽显。

yuàn jiāng jūn miǎn zhī yǐ chéng dà qìng

愿将军勉之,以成大庆。

guāng yǒu xǐ sè

”光有喜色。

yòu jìn gōng qiū cí chéng yè mèng jīn xiàng fēi yuè chéng wài

又进攻龟兹城,夜梦金象飞越城外。

guāng yuē cǐ wèi fú shén qù zhī hú bì wáng yǐ

光曰:“此谓佛神去之,胡必亡矣。

guāng gōng chéng jì jí bó chún nǎi qīng guó cái bǎo qǐng jiù kuài hú

”光攻城既急,帛纯乃倾国财宝请救狯胡。

kuài hú dì ne lóng hóu jiāng kuí lǜ qí èr shí yú wàn bìng yǐn wēn sù wèi tóu děng guó wáng hé qī shí yú wàn yǐ jiù zhī

狯胡弟呐龙、侯将馗率骑二十余万,并引温宿、尉头等国王,合七十余万以救之。

hú biàn gōng mǎ shàn máo shuò kǎi rú lián suǒ shè bù kě rù yǐ gé suǒ wèi juàn cè mǎ zhì rén duō yǒu zhōng zhě

胡便弓马,善矛槊,铠如连锁,射不可入, 以革索为羂,策马掷人,多有中者。

zhòng shén dàn zhī

众甚惮之。

zhū jiāng xián yù měi yíng jié zhèn àn bīng yǐ jù zhī

诸将咸欲每营结阵,案兵以距之。

guāng yuē bǐ zhòng wǒ guǎ yíng yòu xiāng yuǎn shì fēn lì sàn fēi liáng cè yě

光曰:“彼众我寡,营又相远,势分力散,非良策也。

yú shì qiān yíng xiāng jiē zhèn wèi gōu suǒ zhī fǎ jīng qí wèi yóu jūn mí féng qí què

”于是迁营相接阵,为勾锁之法,精骑为游军,弥缝其阙。

zhàn yú chéng xi dà bài zhī zhǎn wàn yú jí

战于城西,大败之,斩万余级。

bó chún shōu qí zhēn bǎo ér zǒu wáng hóu jiàng zhě sān shí yú guó

,帛纯收其珍宝而走,王侯降者三十余国。

guāng rù qí chéng dà xiǎng jiàng shì fù shī yán zhì

光入其城,大飨将士,赋诗言志。

jiàn qí gōng shì zhuàng lì mìng cān jūn jīng zhào duàn yè zhe qiū cí gōng fù yǐ jī zhī

见其宫室壮丽,命参军京兆段业著《龟兹宫赋》以讥之。

hú rén shē chǐ hòu yú yǎng shēng jiā yǒu pú táo jiǔ huò zhì qiān hú jīng shí nián bù bài shì zú lún mò jiǔ cáng zhě xiāng jì yǐ

胡人奢侈,厚于养生,家有蒲桃酒,或至千斛, 经十年不败,士卒沦没酒藏者相继矣。

zhū guó dàn guāng wēi míng gòng kuǎn shǔ lù nǎi lì bó chún dì zhèn wèi wáng yǐ ān zhī

诸国惮光威名,贡款属路,乃立帛纯弟震为王以安之。

guāng fǔ níng xī yù wēi ēn shén zhe jié xiá hú wáng xī suǒ wèi bīn zhě bù yuǎn wàn lǐ jiē lái guī fù shàng hàn suǒ cì jié chuán guāng jiē biǎo ér yì zhī

光抚宁西域,威恩甚著,桀黠胡王昔所未宾者,不远万里皆来归附,上汉所赐节传,光皆表而易之。

jiān wén guāng píng xī yù yǐ wéi shǐ chí jié sàn qí cháng shì dū du yù mén yǐ xi zhū jūn shì ān xī jiāng jūn xi yù xiào wèi dào jué bù tōng

坚闻光平西域,以为使持节、散骑常侍、都督玉门已西诸军事,安西将军、西域校尉,道绝不通。

guāng jì píng qiū cí yǒu liú yān zhī zhì

光既平龟兹,有留焉之志。

shí shǐ huò jiū mó luó shí luō shén quàn zhī dōng hái yǔ zài xī yí chuán

时始获鸠摩罗什,罗什劝之东还, 语在《西夷传》。

guāng yú shì dà xiǎng wén wǔ bó yì jìn zhǐ

光于是大飨文武,博议进止。

zhòng xián qǐng hái guāng cóng zhī yǐ tuo èr wàn yú tóu zhì wài guó zhēn bǎo jí qí jì yì xì shū qín guài shòu qiān yǒu yú pǐn jùn mǎ wàn yú pǐ

众咸请还,光从之,以驼二万余头致外国珍宝及奇伎异戏、殊禽怪兽千有余品,骏马万余匹。

ér fú jiān gāo chāng tài shǒu yáng hàn shuō qí liáng zhōu cì shǐ liáng xī jù shǒu gāo tóng yī wú èr guān xī bù cóng

而苻坚高昌太守杨翰说其凉州刺史梁熙距守高桐、伊吾二关,熙不从。

guāng zhì gāo chāng hàn yǐ jùn yíng jiàng

光至高昌,翰以郡迎降。

chū guāng wén hàn zhī shuō è zhī yòu wén fú jiān sàng bài cháng ān wēi bī móu yù tíng shī

初,光闻翰之说,恶之,又闻苻坚丧败,长安危逼,谋欲停师。

dù jìn jiàn yuē liáng xī wén yǎ yǒu yú jī jiàn bù zú zhōng bù néng nà shàn cóng shuō yě yuàn bù zú yōu zhī

杜进谏曰:“梁熙文雅有余, 机鉴不足,终不能纳善从说也,愿不足忧之。

wén qí shàng xià wèi tóng yi zài sù jìn jìn ér bù jié qǐng shòu guò yán zhī zhū

闻其上下未同,宜在速进,进而不捷, 请受过言之诛。

guāng cóng zhī

”光从之。

jí zhì yù mén liáng xī chuán xí zé guāng shàn mìng hái shī qiǎn zǐ yìn yǔ zhèn wēi yáo hào bié jià wèi hàn lǜ zhòng wǔ wàn jù guāng yú sǎ quán

及至玉门,梁熙传檄责光擅命还师,遣子胤与振威姚皓、 别驾卫翰率众五万,距光于洒泉。

guāng bào xí liáng zhōu zé xī wú fù nàn zhī chéng shù qí è guī shī zhī zuì

光报檄凉州,责熙无赴难之诚,数其遏归师之罪。

qiǎn péng huang dù jìn jiāng fēi děng wéi qián fēng jī yìn dà bài zhī

遣彭晃、杜进、姜飞等为前锋,击胤,大败之。

yìn qīng jiāng huī xià shù bǎi qí dōng bēn dù jìn zhuī qín zhī

胤轻将麾下数百骑东奔,杜进追擒之。

yú shì sì shān hú yí jiē lái kuǎn fù

于是四山胡夷皆来款附。

wǔ wēi tài shǒu péng jì zhí xī qǐng xiáng

武威太守彭济执熙请降。

guāng rù gū zāng zì lǐng liáng zhōu cì shǐ hù qiāng xiào wèi biǎo dù jìn wèi fǔ guó jiāng jūn wǔ wēi tài shǒu fēng wǔ shǐ hóu zì yú fēng bài gè yǒu chà

光入姑臧,自领凉州刺史、 护羌校尉,表杜进为辅国将军、武威太守,封武始侯,自余封拜各有差。

guāng zhǔ bù wèi yòu jiān nìng qīng báo rén yě jiàn qì qián cháo yǔ péng qí tóng móu zhí liáng xī guāng shēn jiàn chǒng rèn nǎi zèn zhū nán ān yáo hào tiān shuǐ yǐn jǐng děng míng shì shí yú rén yuǎn jìn pō yǐ cǐ lí èr

光主簿尉祐,奸佞倾薄人也,见弃前朝,与彭齐同谋执梁熙,光深见宠任,乃谮诛南安姚皓、天水尹景等名士十余人,远近颇以此离贰。

guāng xún zhuó yòu wèi níng yuǎn jiāng jūn jīn chéng tài shǒu

光寻擢祐为宁远将军、 金城太守。

yòu cì yǔn wú xí jù wài chéng yǐ pàn yòu cóng dì suí jù zhān yīn yǐ yīng zhī

祐次允吾,袭据外城以叛,祐从弟随据鹯阴以应之。

guāng qiǎn qí jiāng wèi zhēn tǎo suí suí bài bēn yòu guāng jiāng jiāng fēi yòu jī bài yòu zhòng

光遣其将魏真讨随, 随败,奔祐,光将姜飞又击败祐众。

yòu bēn jù xīng chéng shān dòng bǎi xìng yí xià duō cóng zhī

祐奔据兴城,扇动百姓,夷夏多从之。

fēi sī mǎ zhāng xiàng cān jūn guō yǎ móu shā fēi yīng yòu fā jué táo bèn

飞司马张象、参军郭雅谋杀飞应祐,发觉,逃奔。

chū fú jiān zhī bài zhāng tiān xī nán bēn qí shì zǐ dà yù wèi zhǎng shuǐ xiào wèi wáng mù suǒ nì

初,苻坚之败,张天锡南奔,其世子大豫为长水校尉王穆所匿。

jí jiān hái cháng ān mù jiāng dà yù bēn tū fā sī fù jiān sī fù jiān sòng zhī wèi ān

及坚还长安, 穆将大豫奔秃发思复犍,思复犍送之魏安。

shì yuè wèi ān rén jiāo sōng qí sù zhāng jì děng qǐ bīng shù qiān yíng dà yù yú xū cì xiàn chāng sōng jùn

是月,魏安人焦松、齐肃、张济等起兵数千,迎大豫于揟次,陷昌松郡。

guāng qiǎn qí jiāng dù jìn tǎo zhī wèi dà yù tīng bài

光遣其将杜进讨之,为大豫听败。

dà yù suì jìn bī gū zāng qiú jué shèng fù wáng mù jiàn yuē lǚ guāng liáng fēng chéng gù jiá bīng jīng ruì bī zhī fēi lì

大豫遂进逼姑臧,求决胜负,王穆谏曰:“吕光粮丰城固,甲兵精锐,逼之非利。

bù rú xí juǎn lǐng xi lì bīng jī sù dōng xiàng ér zhēng bù jí jī nián kě yǐ píng yě

不如席卷岭西, 厉兵积粟,东向而争,不及期年,可以平也。

dà yù bù cóng nǎi qiǎn mù qiú jiù yú lǐng xi zhū jùn jiàn kāng tài shǒu li xí qí lián dū wèi yán chún jí yán xí qǐ bīng yīng zhī

”大豫不从,乃遣穆求救于岭西诸郡, 建康太守李隰、祁连都尉严纯及阎袭起兵应之。

dà yù jìn tún chéng xi wáng mù lǜ zhòng sān wàn jí sī fù jiān zǐ xī yú děng zhèn yú chéng nán

大豫进屯城西,王穆率众三万及思复犍子奚于等阵于城南。

guāng chū jī pò zhī zhǎn xī yú děng èr wàn yú jí

光出击,破之,斩奚于等二万余级。

guāng wèi zhū jiāng yuē dà yù ruò yòng wáng mù zhī yán kǒng wèi kě píng yě

光谓诸将曰:“大豫若用王穆之言,恐未可平也。

zhū jiāng yuē dà yù qǐ bù jí cǐ yá

”诸将曰:“大豫岂不及此邪!

huáng tiān yù zàn chéng míng gōng bā bǎi zhī yè gù lìng dà yù mí yú liáng suàn ěr

皇天欲赞成明公八百之业,故令大豫迷于良算耳。

guāng dà yuè cì jīn bó yǒu chà

”光大悦,赐金帛有差。

dà yù zì xi jùn yì lín táo qū lüè bǎi xìng wǔ qiān yú hù bǎo jù jù chéng

大豫自西郡诣临洮,驱略百姓五千余户,保据俱城。

guāng jiāng péng huang xú jiǒng gōng pò zhī dà yù bēn guǎng wǔ mù bēn jiàn kāng

光将彭晃、徐炅攻破之,大豫奔广武,穆奔建康。

guǎng wǔ rén zhí dà yù sòng zhī zhǎn yú gū zāng shì

广武人执大豫,送之,斩于姑臧市。

guāng zhì shì shǐ wén fú jiān wèi yáo cháng suǒ hài fèn nù āi háo sān jūn gǎo sù dà lín yú chéng nán wěi shì jiān yuē wén zhāo huáng dì zhǎng lì bǎi shí yǐ shàng fú zhǎn shuāi sān yuè shù rén kū qì sān rì

光至是始闻苻坚为姚苌所害,奋怒哀号,三军缟素,大临于城南,伪谥坚曰文昭皇帝,长吏百石已上服斩缞三月,庶人哭泣三日。

guāng yú shì dà shè jìng nèi jiàn yuán yuē tài ān zì chēng shǐ chí jié shì zhōng zhōng wài dà dū dū dū lǒng yòu hé xī zhū jūn shì dà jiàng jūn lín hù xiōng nú zhōng láng jiàng liáng zhōu mù jiǔ quán gōng

光于是大赦境内,建元曰太安, 自称使持节、侍中、中外大都督、督陇右河西诸军事、大将军、邻护匈奴中郎将、 凉州牧、酒泉公。

wáng mù xí jù jiǔ quán zì chēng dà jiàng jūn liáng zhōu mù

王穆袭据酒泉,自称大将军、凉州牧。

shí gǔ jià yǒng guì dòu zhí wǔ bǎi rén xiāng shí sǐ zhě tài bàn

时谷价踊贵,斗直五百, 人相食,死者太半。

guāng xī píng tài shǒu kāng níng zì chēng xiōng nú wáng zǔ bīng yǐ pàn guāng lǚ qiǎn tǎo zhī bù jié

光西平太守康宁自称匈奴王,阻兵以叛,光屡遣讨之,不捷。

chū guāng zhī dìng hé xī yě dù jìn yǒu lì yān yǐ wéi fǔ guó jiāng jūn wǔ wēi tài shǒu

初,光之定河西也,杜进有力焉,以为辅国将军、武威太守。

jì jū dōu yǐn quán gāo yī shí chū rù yǔ yí yǔ guāng xiāng yà

既居都尹,权高一时,出入羽仪,与光相亚。

guāng shēng shí cōng zhì zì guān zhōng guāng yuē zhōng zhōu rén yán wú zhèng huà hé rú

光甥石聪至自关中,光曰:“中州人言吾政化何如?

cōng yuē zhǐ zhī yǒu dù jìn ěr shí bù wén yǒu jiù

” 聪曰:“止知有杜进耳,实不闻有舅。

guāng mò rán yīn cǐ zhū jìn

”光默然,因此诛进。

guāng hòu yàn qún liáo jiǔ hān yǔ jí zhèng shì

光后宴群僚,酒酣, 语及政事。

shí xíng fǎ jùn zhòng cān jūn duàn yè jìn yuē yán xíng zhòng xiàn fēi míng wáng zhī yì yě

时刑法峻重,参军段业进曰:“严刑重宪,非明王之义也。

guāng yuē shāng yāng zhī fǎ zhì jùn ér jiān zhū hóu

”光曰: “商鞅之法至峻,而兼诸侯;

wú qǐ zhī shù wú qīn ér jīng mán yǐ bà hé yě

吴起之术无亲,而荆蛮以霸,何也?

yè yuē míng gōng shòu tiān juàn mìng fāng jūn lín sì hǎi jǐng xíng yáo shùn yóu jù yǒu bì nài hé yù yǐ shāng shēn zhī mò fǎ lín dào yì zhī shén zhōu qǐ cǐ zhōu shì nǚ suǒ wàng yú míng gōng zāi

”业曰:“明公受天眷命,方君临四海,景行尧、舜,犹惧有弊,奈何欲以商、申之末法临道义之神州,岂此州士女所望于明公哉!

guāng gǎi róng xiè zhī yú shì xià lìng zé gōng jí chóng kuān jiǎn zhī zhèng

”光改容谢之,于是下令责躬,及崇宽简之政。

qí jiāng xú jiǒng yǔ zhāng yè tài shǒu péng huang móu pàn guāng qiǎn shī tǎo jiǒng jiǒng bēn huang

其将徐炅与张掖太守彭晃谋叛,光遣师讨炅,炅奔晃。

huang dōng jié kāng níng sì tòng wáng mù guāng yì jiāng tǎo zhī zhū jiāng xián yuē jīn kāng níng zài nán zǔ bīng sì xì ruò dà jià xi xíng níng bì chéng xū chū yú lǐng zuǒ

晃东结康宁,四通王穆, 光议将讨之,诸将咸曰:“今康宁在南,阻兵伺隙,若大驾西行,宁必乘虚出于岭左。

huang mù wèi píng kāng níng fù zhì jìn tuì láng bèi shì bì dà wēi

晃、穆未平,康宁复至,进退狼狈,势必大危。

guāng yuē shì shì shí rú qīng yán

”光曰:“事势实如卿言。

jīn ér bù wǎng xún zuò dài qí lái

今而不往,寻坐待其来。

huang mù gòng xiāng chún chǐ níng yòu tóng wù xiāng jiù dōng xī jiāo zhì chéng wài fēi wú zhī yǒu ruò shì dà shì qù yǐ

晃、穆共相唇齿,宁又同恶相救,东西交至,城外非吾之有, 若是,大事去矣。

jīn huang pàn nì shǐ ěr níng mù yǔ zhī qíng qì wèi mì jí qí cāng cù qǔ zhī wèi yì

今晃叛逆始尔,宁、穆与之情契未密,及其仓卒,取之为易。

qiě lóng tì mìng yě qīng wù fù yán

且隆替命也,卿勿复言。

guāng yú shì zì lǜ bù qí sān wàn bèi dào jiān xíng

”光于是自率步骑三万,倍道兼行。

jì zhì gōng zhī èr xún huang jiāng kòu yǐ zhǎn guān nà guāng yú shì zhū péng huang

既至,攻之二旬,晃将寇𫖮斩关纳光,于是诛彭晃。

wáng mù yǐ qí dǎng suǒ gǔ wèi dūn huáng tài shǒu jì ér jì qí wēi míng lǜ zhòng gōng gǔ

王穆以其党索嘏为敦煌太守,既而忌其威名,率众攻嘏。

guāng wén zhī wèi zhū jiāng yuē èr lǔ xiāng gōng cǐ chéng qín yě

光闻之,谓诸将曰:“二虏相攻,此成擒也。

guāng jiāng gōng zhī zhòng xián yǐ wéi bù kě

”光将攻之,众咸以为不可。

guāng yuē qǔ luàn wǔ wáng wǔ zhī shàn jīng bù kě yǐ lèi zhēng zhī láo ér shī yǒng yì zhī jǔ

光曰:“取乱侮亡,武之善经,不可以累征之劳而失永逸之举。

lǜ bù qí èr wàn gōng jiǔ quán kè zhī jìn cì liáng xìng

”率步骑二万攻酒泉, 克之,进次凉兴。

mù yǐn shī dōng hái lù zhōng zhòng sàn mù dān qí bēn xīng mǎ xīng mǎ lìng guō wén zhǎn shǒu sòng zhī

穆引师东还,路中众散,穆单骑奔骍马,骍马令郭文斩首送之。

shì shí lín jiàn jīn zé xiàn bǎi shòu cóng zhī guāng yǐ wéi yǐ ruì yǐ xiào wǔ tài yuán shí sì nián jiàn jí sān hé wáng wèi zhì bǎi guān zì chéng láng yǐ xià shè qí jìng nèi nián hào lín jiā

是时麟见金泽县,百兽从之,光以为已瑞,以孝武太元十四年僭即三河王位, 置百官自丞郎已下,赦其境内,年号麟嘉。

guāng qī shí shì zi shào dì dé shì zhì zì chóu chí guāng yíng yú chéng dōng dà xiǎng qún chén

光妻石氏、子绍、弟德世至自仇池,光迎于城东,大飨群臣。

qiǎn qí zi zuǒ jiāng jūn tā wǔ bēn zhōng láng jiàng zuǎn tǎo běi lǔ pǐ qín yú sān yán shān dà pò zhī

遣其子左将军他、武贲中郎将纂讨北虏匹勤于三岩山,大破之。

lì qī shí shì wèi wáng fēi zi shào wèi shì zǐ

立妻石氏为王妃,子绍为世子。

yàn qí qún chén yú nèi yuàn xīn táng

宴其群臣于内苑新堂。

tài miào xīn chéng zhuī zūn qí gāo zǔ wèi jìng gōng zēng zǔ wèi gōng gōng zǔ wèi xuān gōng fù wèi jǐng zhāo wáng mǔ yuē zhāo liè fēi

太庙新成,追尊其高祖为敬公,曾祖为恭公,祖为宣公,父为景昭王,母曰昭烈妃。

qí zhōng shū shì láng yáng yǐng shàng shū qǐng yī sān dài gù shì zhuī zūn lǚ wàng wèi shǐ zǔ yǒng wèi bù qiān zhī miào guāng cóng zhī

其中书侍郎杨颖上疏, 请依三代故事,追尊吕望为始祖,永为不迁之庙,光从之。

shì suì zhāng yè dū yóu fu yào kǎo hé shǔ xiàn ér qiū chí lìng yǐn xìng shā zhī tóu zhū kōng jǐng yào jiàn mèng yú guāng yuē chén zhāng yè jùn xiǎo lì àn xiào zhū xiàn ér qiū chí lìng yǐn xìng zāng zhuàng láng jí jù chén yán zhī shā chén tóu yú nán tíng kōng jǐng zhōng

是岁,张掖督邮傅曜考核属县,而丘池令尹兴杀之,投诸空井,曜见梦于光曰: “臣张掖郡小吏,案校诸县,而丘池令尹兴赃状狼藉,惧臣言之,杀臣投于南亭空井中。

chén yī fú xíng zhuàng rú shì

臣衣服形状如是。

guāng wù ér yóu jiàn jiǔ zhī nǎi miè

”光寤而犹见,久之乃灭。

qiǎn shǐ fù zhī rú mèng guāng nù shā xìng

遣使覆之如梦,光怒,杀兴。

zhù zuò láng duàn yè yǐ guāng wèi néng yáng qīng jī zhuó shǐ xián yú shū guàn yīn liáo jí yú tiān tī shān zuò biǎo zhì shī jiǔ tàn qī fěng shí liù piān yǐ fěng yān

著作郎段业以光未能扬清激浊,使贤愚殊贯,因疗疾于天梯山,作表志诗《九叹》、 《七讽》十六篇以讽焉。

guāng lǎn ér yuè zhī

光览而悦之。

nán qiāng péng xī niàn rù gōng bái tǔ dū wèi sūn zhì tuì bēn xīng chéng

南羌彭奚念入攻白土,都尉孙峙退奔兴城。

guāng qiǎn qí nán zhōng láng jiàng lǚ fāng jí qí dì yòu jiāng jūn lǚ bǎo zhèn wēi yáng fàn qiáng nǔ dòu gǒu tǎo qǐ fú qián guī yú jīn chéng

光遣其南中郎将吕方及其弟右将军吕宝、振威杨范、强弩窦苟讨乞伏干归于金城。

fāng zhūn hé běi bǎo jìn shī jì hé wèi qián guī suǒ bài bǎo sǐ zhī

方屯河北,宝进师济河,为干归所败,宝死之。

wǔ bēn lǚ cuàn qiáng nǔ dòu gǒu lǜ bù qí wǔ qiān nán tǎo péng xī niàn zhàn yú pán yí dà bài ér guī

武贲吕篡、强弩窦苟率步骑五千南讨彭奚念,战于盘夷,大败而归。

guāng qīn tǎo qián guī xī niàn qiǎn zuǎn jí yáng wǔ yáng guǐ jiàn zhōng jǔ qú luō chóu jiàn wǔ liáng gōng jūn yú zuǒ nán

光亲讨干归、奚念,遣纂及扬武杨轨、建忠沮渠罗仇、建武梁恭军于左南。

xī niàn dà jù yú bái tǔ jīn lèi shí wèi dī yǐ shuǐ zì gù qiǎn jīng bīng yī wàn jù shǒu hé jīn

奚念大惧,于白土津累石为堤,以水自固,遣精兵一万距守河津。

guāng qiǎn jiàng jūn wáng bǎo qián qù shàng jīn yè dù huáng hé

光遣将军王宝潜趣上津, 夜渡湟河。

guāng jì zì shí dī gōng kè fú hǎn xī niàn dān qí bēn gān sōng guāng zhèn lǚ ér xuán

光济自石堤,攻克枹罕,奚念单骑奔甘松,光振旅而旋。

chū guāng xǐ xī hǎi jùn rén yú zhū jùn zhì shì yáo yuē shuò mǎ xīn hé bēi

初,光徙西海郡人于诸郡,至是,谣曰:“朔马心何悲?

niàn jiù zhōng xīn láo

念旧中心劳。

yàn què hé pái huái

燕雀何徘徊?

yì yù hái gù cháo

意欲还故巢。

qǐng zhī suì xiāng shān dòng fù xǐ zhī yú xī hé lè dōu

”顷之,遂相扇动,复徙之于西河乐都。

qún yì yǐ gāo chāng suī zài xī chuí de jū xíng shèng wài jiē hú lǔ yì shēng fān fù yi qiǎn zǐ dì zhèn zhī

群议以高昌虽在西垂,地居形胜,外接胡虏,易生翻覆,宜遣子弟镇之。

guāng yǐ zi fù wèi shǐ chí jié zhèn xi jiāng jūn dū du yù mén yǐ xi zhū jūn shì xī yù dà dū hù zhèn gāo chāng mìng dà chén zǐ dì suí zhī

光以子覆为使持节、镇西将军、都督玉门已西诸军事、西域大都护,镇高昌,命大臣子弟随之。

guāng yú shì yǐ tài yuán èr shí yī nián jiàn jí tiān wáng wèi dà shè jìng nèi gǎi nián lóng fēi

光于是以太元二十一年僭即天王位,大赦境内,改年龙飞。

lì shì zǐ shào wèi tài zǐ zhū zǐ dì wèi gōng hóu zhě èr shí rén

立世子绍为太子, 诸子弟为公侯者二十人。

zhōng shū lìng wáng xiáng wèi shàng shū zuǒ pú yè duàn yè děng wǔ rén wéi shàng shū

中书令王详为尚书左仆射,段业等五人为尚书。

qián guī cóng dì kē dàn lái bēn guāng xià shū yuē qián guī láng zǐ yě xīn qián hòu fǎn fù

干归从弟轲弹来奔,光下书曰:“干归狼子野心,前后反复。

zhèn fāng dōng qīng qín zhào lè míng kuài jī qǐ lìng shù zǐ chī zhì táo nán

朕方东清秦、赵, 勒铭会稽,岂令竖子鸱峙洮南!

qiě qí xiōng dì nèi xiāng lí jiàn kě chéng zhī jī wù guò jīn yě

且其兄弟内相离间,可乘之机,勿过今也。

qí chì zhōng wài jiè yán zhèn dāng qīn tǎo

其敕中外戒严,朕当亲讨。

guāng yú shì cì yú zhǎng zuì shǐ lǚ zuǎn lǜ yáng guǐ dòu gǒu děng bù qí sān wàn gōng jīn chéng

”光于是次于长最,使吕纂率杨轨、窦苟等步骑三万攻金城。

qián guī lǜ zhòng èr wàn jiù zhī

干归率众二万救之。

guāng qiǎn qí jiāng wáng bǎo xú jiǒng lǜ qí wǔ qiān yāo zhī qián guī jù ér bù jìn

光遣其将王宝、徐炅率骑五千邀之,干归惧而不进。

guāng yòu qiǎn qí jiāng liáng gōng jīn shí shēng yǐ jiǎ zú wàn yú chū yáng wǔ xià xiá yǔ qín zhōu cì shǐ méi yì yú gōng qí dōng guāng dì tiān shuǐ gōng yán yǐ fú hǎn zhī zhòng gōng lín táo wǔ shǐ hé guān jiē kè zhī

光又遣其将梁恭、金石生以甲卒万余出阳武下峡,与秦州刺史没奕于攻其东,光弟天水公延以枹罕之众攻临洮、武始、河关,皆克之。

lǚ zuǎn kè jīn chéng qín qián guī jīn chéng tài shǒu wèi jiān jiān zhēn mù wèi guāng yuē wǒ níng shǒu jié duàn tóu bù wéi jiàng lǔ yě

吕纂克金城,擒干归金城太守卫犍,犍 真目谓光曰:“我宁守节断头,不为降虏也。

guāng yì ér miǎn zhī

”光义而免之。

qián guī yīn dà zhèn qì tàn yuē sǐ zhōng qiú shēng zhèng zài jīn rì yě

干归因大震,泣叹曰:“死中求生,正在今日也。

nǎi zòng fǎn jiàn chēng qián guī zhòng kuì dōng bēn chéng jì

”乃纵反间,称干归众溃,东奔成纪。

lǚ yán xìn zhī yǐn shī qīng jìn

吕延信之, 引师轻进。

yán sī mǎ gěng zhì jiàn yuē qián guī xióng yǒng guò rén quán lüè nán cè pò wáng guǎng kè yáng dìng jiē léi shī yǐ yòu zhī suī zuì ěr xiǎo guó yì bù kě qīng yě

延司马耿稚谏曰:“干归雄勇过人,权略难测,破王广,克杨定,皆羸师以诱之,虽蕞尔小国,亦不可轻也。

kùn shòu yóu dòu kuàng qián guī ér kě wàng fēng zì sàn hu

困兽犹斗,况干归而可望风自散乎!

qiě gào zhě shì gāo ér sè dòng bì wèi jiān jì

且告者视高而色动,必为奸计。

ér jīn yi bù zhèn ér qián bù qí xiāng jiē xú dài zhū jūn dà jí kě yī jǔ miè zhī

而今宜部阵而前,步骑相接,徐待诸军大集,可一举灭之。

yán bù cóng yǔ qián guī xiāng yù zhàn bài sǐ zhī

” 延不从,与干归相遇,战败,死之。

gěng zhì jí jiāng jūn jiāng xiǎn shōu jí sàn zú zhūn yú fú hǎn

耿稚及将军姜显收集散卒,屯于枹罕。

guāng hái yú gū zāng

光还于姑臧。

guāng huāng mào xìn chán shā shàng shū jǔ qú luō chóu sān hé tài shǒu jǔ qú qū zhōu

光荒耄信谗,杀尚书沮渠罗仇、三河太守沮渠麹粥。

luō chóu dì zǐ méng xùn pàn guāng shā zhōng tián hù jūn mǎ suì gōng xiàn lín sōng jùn tún bīng jīn shān dà wéi bǎi xìng zhī huàn

罗仇弟子蒙逊叛光,杀中田护军马邃,攻陷临松郡,屯兵金山,大为百姓之患。

méng xùn cóng xiōng nán chéng xiān wèi jiāng jūn shǒu jìn chāng wén méng xùn qǐ bīng táo bèn zī lǔ shān dòng zhū yí zhòng zhì shù qiān jìn gōng fú lù jiàn ān

蒙逊从兄男成先为将军,守晋昌,闻蒙逊起兵,逃奔赀虏,扇动诸夷,众至数千,进攻福禄、建安。

níng róng hù jūn zhào cè jī bài zhī nán chéng tuì tún lè guàn

宁戎护军赵策击败之,男成退屯乐涫。

lǚ zuǎn bài méng xùn yú hū gǔ

吕纂败蒙逊于忽谷。

jiǔ quán tài shǒu lěi chéng lǜ jiāng jūn zhào cè zhào líng bù qí wàn yú tǎo nán chéng yú lè guàn zhàn bài chéng cè sǐ zhī

酒泉太守垒澄率将军赵策、赵陵步骑万余讨男成于乐涫,战败,澄、策死之。

nán chéng jìn gōng jiàn kāng shuō tài shǒu duàn yè yuē lǚ shì zhèng shuāi quán chén shàn mìng xíng fá shī zhōng rén bù kān yì yī zhōu zhī de pàn zhě lián chéng wǎ jiě zhī shì zhāo rán zài mù bǎi xìng áo rán wú suǒ zōng fù

男成进攻建康,说太守段业曰:“吕氏政衰,权臣擅命,刑罚失中,人不堪役,一州之地,叛者连城,瓦解之势,昭然在目,百姓嗷然,无所宗附。

fǔ jūn qǐ kě yǐ gài shì zhī cái ér lì zhōng yú chuí wáng zhī shì

府君岂可以盖世之才,而立忠于垂亡之世!

nán chéng děng jì chàng dà yì yù qū fǔ jūn fǔ lín bǐ zhōu shǐ tú tàn zhī yú méng lái sū zhī huì

男成等既唱大义,欲屈府君抚临鄙州,使涂炭之余蒙来苏之惠。

yè bù cóng

”业不从。

xiāng chí èr xún ér wài jiù bù zhì jùn rén gāo kuǐ shǐ huì děng yán yú yè yuē jīn gū chéng dú lì tái wú jiù yuán fǔ jūn suī xīn guò tián dān ér de fēi jí mò yi sī gāo suàn zhuǎn huò wéi fú

相持二旬而外救不至,郡人高逵、史惠等言于业曰:“今孤城独立,台无救援,府君虽心过田单, 而地非即墨,宜思高算,转祸为福。

yè xiān yǔ guāng shì zhōng fáng guǐ pú yè wáng xiáng bù píng lǜ bù zì róng nǎi xǔ zhī

”业先与光侍中房晷、仆射王详不平,虑不自容,乃许之。

nán chéng děng tuī yè wèi dà dū dū lóng xiāng dà jiàng jūn liáng zhōu mù jiàn kāng gōng

男成等推业为大都督、龙骧大将军、凉州牧、建康公。

guāng mìng lǚ zuǎn tǎo yè jǔ qú méng xùn jìn tún lín táo wèi yè shēng shì

光命吕纂讨业, 沮渠蒙逊进屯临洮,为业声势。

zhàn yú hé lí zuǎn shī dà bài

战于合离,纂师大败。

guāng sàn qí cháng shì tài cháng guō nún míng tiān wén shàn zhàn hòu wèi wáng xiáng yuē yú tiān wén liáng zhī fēn yě jiāng yǒu dà bīng

光散骑常侍、太常郭黁明天文,善占候,谓王详曰:“于天文,凉之分野将有大兵。

zhǔ shàng lǎo bìng tài zǐ chōng àn zuǎn děng xiōng wǔ yī dàn bù huì bì yǒu nán zuò

主上老病,太子冲暗,纂等凶武,一旦不讳,必有难作。

yǐ wú èr rén jiǔ jū nèi yào cháng yǒu bù shàn zhī yán kǒng huò jí rén shēn yi lǜ zhī

以吾二人久居内要, 常有不善之言,恐祸及人,深宜虑之。

tián hú wáng qì qǐ jī bù zhòng zuì qiáng èr yuàn zhī rén duō qí gù zhòng

田胡王气乞机部众最强,二苑之人多其故众。

wú jīn yǔ gōng chàng yì tuī jī wéi zhǔ zé èr yuàn zhī zhòng jǐn wǒ yǒu yě

吾今与公唱义,推机为主,则二苑之众尽我有也。

kè chéng zhī hòu xú gèng tú zhī

克城之后,徐更图之。

xiáng yǐ wéi rán

”详以为然。

yè shāo guāng hóng fàn mén èr yuàn zhī zhòng jiē fù zhī xiáng wèi nèi yìng

夜烧光洪范门,二苑之众皆附之,详为内应。

shì fā guāng zhū zhī

事发,光诛之。

nún suì jù dōng yuàn yǐ pàn

黁遂据东苑以叛。

guāng chí shǐ zhào zuǎn zhū jiāng quàn zuǎn yuē yè wén shī huí bì niè jūn hòu

光驰使召纂,诸将劝纂曰:“业闻师回,必蹑军后。

ruò qián shī yè hái zhù wú hòu huàn yǐ

若潜师夜还,庶无后患矣。

zuǎn yuē yè suī píng chéng zǔ zhòng wú xióng lüè zhī cái ruò yè qián hái zhāng qí jiān zhì

” 纂曰:“业虽凭城阻众,无雄略之才,若夜潜还,张其奸志。

nǎi qiǎn shǐ gào yè yuē guō nún zuò luàn wú jīn hái dōu

”乃遣使告业曰: “郭黁作乱,吾今还都。

qīng néng jué zhě kě chū zhàn

卿能决者,可出战。

yú shì yǐn hái

”于是引还。

yè bù gǎn chū

业不敢出。

zuǎn sī mǎ yáng tǒng wèi qí cóng xiōng héng yuē guō nún míng shàn tiān wén qǐ bīng qí dāng yǒu yǐ

纂司马杨统谓其从兄恒曰:“郭黁明善天文,起兵其当有以。

jīng chéng zhī wài fēi fù cháo tíng zhī yǒu zuǎn jīn hái dōu fù hé suǒ bǔ

京城之外非复朝廷之有,纂今还都,复何所补!

tǒng qǐng chú zuǎn lè bīng tuī xiōng wèi méng zhǔ xi xí lǚ hóng jù zhāng yè yǐ hào lìng zhū jùn yì qiān zài yī shí yě

统请除纂,勒兵推兄为盟主,西袭吕弘,据张掖以号令诸郡,亦千载一时也。

huán nù yuē wú wén chén zǐ zhī shì jūn qīn yǒu yǔn wú èr wú wèi yǒu bāo xū cún jiù zhī xiào qǐ kě ān róng qí lù luàn zēng qí nán hu

”桓怒曰:“吾闻臣子之事君亲,有陨无二,吾未有包胥存救之效,岂可安荣其禄,乱增其难乎!

lǚ zōng ruò bài wú wèi hóng yǎn yǐ

吕宗若败,吾为弘演矣。

tǒng jù zhì fān hé suì bēn guō nún

”统惧,至番禾,遂奔郭黁。

nún qiǎn jūn yāo zuǎn yú bái shí zuǎn dà bài

黁遣军邀纂于白石,纂大败。

guāng xī ān tài shǒu shí yuán liáng lǜ bù qí wǔ qiān fù nàn yǔ zuǎn gòng jī nún jūn pò zhī suì rù yú gū zāng

光西安太守石元良率步骑五千赴难,与纂共击黁军, 破之,遂入于姑臧。

nún zhī pàn yě de guāng sūn bā rén yú dōng yuàn

黁之叛也,得光孙八人于东苑。

jí jūn bài huì shén xī tóu zhī yú fēng rèn zhī shàng zhī fēn jié jiě yǐn xuè méng zhòng zhòng jiē yǎn mù bù rěn shì zhī nún yōu rán zì ruò

及军败,恚甚,悉投之于锋刃之上,枝分节解,饮血盟众,众皆掩目,不忍视之,黁悠然自若。

nún tuī hòu jiāng jūn yáng guǐ wèi méng zhǔ guǐ zì chēng dà jiàng jūn liáng zhōu mù xī píng gōng

黁推后将军杨轨为盟主,轨自称大将军、凉州牧、西平公。

lǚ zuǎn jī nún jiāng wáng fěi yú chéng xi dà pò zhī zì shì nún shì jiàn shuāi

吕纂击黁将王斐于城西,大破之,自是黁势渐衰。

guāng yí yáng guǐ shū yuē zì qiāng hú bù jìng guō nún pàn nì nán fān ān fǒu yīn wèn liǎng jué

光遗杨轨书曰:“自羌胡不靖,郭黁叛逆,南籓安否,音问两绝。

xíng rén fēng chuán yún qīng yōng bī bǎi xìng wèi nún chún chǐ

行人风传,云卿拥逼百姓,为黁唇齿。

qīng yǎ zhì zhōng zhēn yǒu shǐ yú zhī cāo jiàn chá chéng bài yuǎn móu gǔ rén qǐ yi tīng nà jiān xié yǐ kuī dà měi

卿雅志忠贞,有史鱼之操, 鉴察成败,远侔古人,岂宜听纳奸邪,以亏大美!

líng shuāng bù diāo zhě sōng bǎi yě lín nàn bù yí zhě jūn zǐ yě hé tú sōng bǎi diāo yú wēi shuāng jī míng yǐ yú fēng yǔ

陵霜不凋者松柏也,临难不移者君子也,何图松柏凋于微霜,鸡鸣已于风雨!

guō nún wū bo xiǎo shù shí huò wù zhōng kǎo zhī dà lǐ lǜ duō xū miù

郭黁巫卜小数,时或误中,考之大理, 率多虚谬。

zhèn zǎi huà guǎ fāng zé bù dǎi yuǎn zhì shì shì fēn yún bǎi chéng lí pàn

朕宰化寡方,泽不逮远,致世事纷纭,百城离叛。

lù lì yī xīn tóng jì jù hǎi zhě wàng zhī yú qīng yě

戮力一心,同济巨海者,望之于卿也。

jīn zhōng cāng jī sù shù bǎi qiān wàn dōng rén zhàn shì yī dāng bǎi yú rù zé yán xiào yàn yàn chū zé wǔ bù liáng zhōu tūn nún jǔ yè chuō yǒu yú xiá

今中仓积粟数百千万,东人战士一当百余,入则言笑晏晏,出则武步凉州,吞黁咀业,绰有余暇。

dàn yǔ qīng xíng suī jūn chén xīn guò fù zǐ yù quán qīng míng jié bù shǐ yí xiào jiāng lái

但与卿形虽君臣,心过父子,欲全卿名节,不使贻笑将来。

guǐ bù dá lǜ bù qí èr wàn běi fù guō nún

”轨不答,率步骑二万北赴郭黁。

zhì gū zāng lěi yú chéng běi

至姑臧,垒于城北。

guǐ yǐ shì mǎ zhī shèng yì yù dà jué chéng bài nún měi yǐ tiān wén cái zhī

轨以士马之盛, 议欲大决成败,黁每以天文裁之。

lǚ hóng wèi duàn yè suǒ bī guāng qiǎn lǚ zuǎn yíng zhī

吕弘为段业所逼,光遣吕纂迎之。

guǐ móu yú zhòng yuē lǚ hóng jīng bīng yī wàn ruò yǔ guāng hé zé dí qiáng wǒ ruò

轨谋于众曰: “吕弘精兵一万,若与光合,则敌强我弱。

yǎng shòu bù tǎo jiāng wèi hòu huàn

养兽不讨,将为后患。

suì lǜ bīng yāo zuǎn zuǎn jī bài zhī

”遂率兵邀纂, 纂击败之。

guō nún wén guǐ bài dōng zǒu wèi ān suì bēn yú qǐ fú qián guī

郭黁闻轨败,东走魏安,遂奔于乞伏干归。

yáng guǐ wén nún zǒu nán bēn lián chuān

杨轨闻黁走,南奔廉川。

guāng jí shèn lì qí tài zǐ shào wèi tiān wáng zì hào tài shàng huáng dì

光疾甚,立其太子绍为天王,自号太上皇帝。

yǐ lǚ zuǎn wèi tài wèi lǚ hóng wèi sī tú

以吕纂为太尉,吕弘为司徒。

wèi shào yuē wú jí bìng wéi zēng kǒng jiāng bù jì

谓绍曰:“吾疾病唯增,恐将不济。

sān kòu kuī yú dié cì guó xì

三寇窥窬,迭伺国隙。

wú zhōng yǐ hòu shǐ zuǎn tǒng liù jūn hóng guǎn cháo zhèng rǔ gōng jǐ wú wéi wěi zhòng èr xiōng zhù kě yǐ jì

吾终以后,使纂统六军, 弘管朝政,汝恭己无为,委重二兄,庶可以济。

ruò nèi xiāng cāi èr xìn qǐ xiāo qiáng zé jìn zhào zhī biàn dàn xī zhì yǐ

若内相猜贰,衅起萧墙,则晋、赵之变旦夕至矣。

yòu wèi zuǎn hóng yuē yǒng yè cái fēi bō luàn zhí yǐ zhèng dí yǒu cháng wěi jū yuán shǒu

”又谓纂、弘曰:“永业才非拨乱,直以正嫡有常,猥居元首。

jīn wài yǒu qiáng kòu rén xīn wèi níng rǔ xiōng dì jī mù zé yí jué wàn shì

今外有强寇,人心未宁,汝兄弟缉穆,则贻厥万世。

ruò nèi zì xiāng tú zé huò bù xuán zhǒng

若内自相图,则祸不旋踵。

zuǎn hóng qì yuē bù gǎn yǒu èr xīn

”纂、 弘泣曰:“不敢有二心。

guāng yǐ ān dì lóng ān sān nián sǐ shí nián liù shí sān zài wèi shí nián

”光以安帝隆安三年死,时年六十三,在位十年。

wěi shì yì wǔ huáng dì miào hào tài zǔ mù hào gāo líng

伪谥懿武皇帝,庙号太祖,墓号高陵。

zuǎn zì yǒng xù guāng zhī shù cháng zi yě

纂字永绪,光之庶长子也。

shǎo biàn gōng mǎ hǎo yīng quǎn

少便弓马,好鹰犬。

fú jiān shí rù tài xué bù hǎo dú shū wéi yǐ jiāo jié gōng hóu shēng yuè wèi wu

苻坚时入太学,不好读书,唯以交结公侯声乐为务。

jí jiān luàn xi bēn shàng guī zhuǎn zhì gū zāng bài wǔ bēn zhōng láng jiàng fēng tài yuán gōng

及坚乱,西奔上邽,转至姑臧,拜武贲中郎将,封太原公。

guāng sǐ lǚ shào mì bù fā sāng zuǎn pái gé rù kū jìn āi ér chū

光死,吕绍秘不发丧,纂排阁入哭,尽哀而出。

shào jù wèi zuǎn suǒ hài yǐ wèi ràng zhī yuē xiōng gōng gāo nián zhǎng yi chéng dà tǒng yuàn xiōng wù yí

绍惧为纂所害,以位让之,曰: “兄功高年长,宜承大统,愿兄勿疑。

zuǎn yuē chén suī nián zhǎng bì xià guó jiā zhī zhǒng dí bù kě yǐ sī ài ér luàn dà lún

”纂曰:“臣虽年长,陛下国家之冢嫡,不可以私爱而乱大伦。

shào gù yǐ ràng zuǎn zuǎn bù xǔ zhī

”绍固以让纂,纂不许之。

jí shào sì wěi wèi lǚ chāo yán yú shào yuē zuǎn tǒng róng jī nián wēi zhèn nèi wài lín sàng bù āi bù gāo shì yuǎn guān qí jǔ zhǐ luàn cháng kǒng chéng dà biàn yi zǎo chú zhī yǐ ān shè jì

及绍嗣伪位,吕超言于绍曰:“纂统戎积年,威震内外,临丧不哀,步高视远,观其举止乱常,恐成大变,宜早除之, 以安社稷。

shào yuē xiān dì gù mìng yīn yóu zài ěr xiōng dì zhì qīn qǐ yǒu cǐ hu

”绍曰:“先帝顾命,音犹在耳,兄弟至亲,岂有此乎!

wú ruò nián ér hé dà rèn fāng lài èr xiōng yǐ níng jiā guó

吾弱年而荷大任,方赖二兄以宁家国。

zòng qí tú wǒ wǒ shì sǐ rú guī zhōng bù rěn yǒu cǐ yì yě qīng jù wù guò yán

纵其图我,我视死如归,终不忍有此意也,卿惧勿过言。

chāo yuē zuǎn wēi míng sù shèng ān rěn wú qīn jīn bù tú zhī hòu bì shì qí yǐ

” 超曰:“纂威名素盛,安忍无亲,今不图之,后必噬脐矣。

shào yuē wú měi niàn yuán shàng xiōng dì wèi zēng bù tòng xīn wàng qǐn shí níng zuò ér sǐ qǐ rěn xíng zhī

”绍曰:“吾每念袁尚兄弟,未曾不痛心忘寝食,宁坐而死,岂忍行之。

chāo yuē shèng rén chēng zhī jī qí shén bì xià lín jī bù duàn chén jiàn dà shì qù yǐ

”超曰:“圣人称知机其神,陛下临机不断,臣见大事去矣。

jì ér zuǎn jiàn shào yú chén lù táng chāo zhí dāo shì shào mù zuǎn qǐng shōu zhī shào fú xǔ

”既而纂见绍于湛露堂,超执刀侍绍,目纂请收之, 绍弗许。

chū guāng yù lì hóng wèi shì zǐ huì wén shào zài chóu chí nǎi zhǐ hóng yóu shì yǒu hàn yú shào

初,光欲立弘为世子,会闻绍在仇池,乃止,弘由是有憾于绍。

qiǎn shàng shū jiāng jì mì gào zuǎn yuē xiān dì dēng xiá zhǔ shàng àn ruò xiōng zǒng shè nèi wài wēi ēn bèi yú xiá ěr zhé yù yuǎn zhuī fèi chāng yì zhī yì yǐ xiōng wèi zhōng zōng hé rú

遣尚书姜纪密告纂曰:“先帝登遐,主上暗弱,兄总摄内外,威恩被于遐迩,辄欲远追废昌邑之义,以兄为中宗何如?

zuǎn yú shì yè lǜ zhuàng shì shù bǎi yú běi chéng gōng guǎng xià mén hóng lǜ dōng yuàn zhī zhòng zhuó hóng fàn mén

”纂于是夜率壮士数百,逾北城,攻广夏门,弘率东苑之众斫洪范门。

zuǒ wèi qí cóng shǒu róng míng guān nì wèn zhī yuē shuí yě

左卫齐从守融明观,逆问之曰:“谁也?

zhòng yuē tài yuán gōng

”众曰:“太原公。

cóng yuē guó yǒu dà gù zhǔ shàng xīn lì tài yuán gōng xíng bù yóu dào yè rù jìn chéng jiāng wéi luàn yá

”从曰: “国有大故,主上新立,太原公行不由道,夜入禁城,将为乱邪?

yīn chōu jiàn zhí qián zhuó zuǎn zhōng é

”因抽剑直前, 斫纂中额。

zuǎn zuǒ yòu qín zhī zuǎn yuē yì shì yě wù shā

纂左右擒之,纂曰:“义士也,勿杀。

shào qiǎn wǔ bēn zhōng láng jiàng lǚ kāi lǜ qí jìn bīng jù zhàn yú duān mén xiāo qí lǚ chāo lǜ zú èr qiān fù zhī

”绍遣武贲中郎将吕开率其禁兵距战于端门,骁骑吕超率卒二千赴之。

zhòng sù dàn zuǎn xī jiē kuì sàn

众素惮纂,悉皆溃散。

zuǎn rù zì qīng jiǎo mén shēng yú qiān guāng diàn

纂入自青角门,升于谦光殿。

shào dēng zǐ gé zì shā lǚ chāo chū bēn guǎng wǔ

绍登紫阁自杀,吕超出奔广武。

zuǎn dàn hóng bīng qiáng quàn hóng jí wèi

纂惮弘兵强,劝弘即位。

hóng yuē zì yǐ shào dì yě ér chéng dà tǒng zhòng xīn bù shùn shì yǐ wéi xiān dì yí chì cán fù huáng quán

弘曰:“自以绍弟也而承大统,众心不顺,是以违先帝遗敕,惭负黄泉。

jīn fù yuè xiōng ér lì hé miàn mù yǐ shì xī shì jiān

今复越兄而立,何面目以视息世间!

dà xiōng zhǎng qiě xián wēi míng zhèn yú èr zéi yi sù jí dà wèi yǐ ān guó jiā

大兄长且贤,威名振于二贼,宜速即大位,以安国家。

zuǎn yǐ lóng ān sì nián suì jiàn jí tiān wáng wèi dà shè jìng nèi gǎi yuán wèi xián níng shì shào wèi yǐn wáng

”纂以隆安四年遂僭即天王位,大赦境内,改元为咸宁,谥绍为隐王。

yǐ hóng wèi shǐ chí jié shì zhōng dà dū dū dū du zhōng wài zhū jūn shì dà sī mǎ chē qí dà jiàng jūn sī lì xiào wèi lù shàng shū shì gǎi fēng fān hé jùn gōng qí yú fēng bài gè yǒu chà

以弘为使持节、侍中、大都督、都督中外诸军事、大司马、车骑大将军、司隶校尉、 录尚书事,改封番禾郡公,其余封拜各有差。

zuǎn wèi qí cóng yuē qīng qián zhuó wǒ yī hé shén yě

纂谓齐从曰:“卿前斫我,一何甚也!

cóng qì yuē yǐn wáng xiān dì suǒ lì bì xià suī yīng tiān shùn shí ér wēi xīn wèi dá wéi kǒng bì xià bù sǐ hé wèi shén yě

”从泣曰:“隐王先帝所立,陛下虽应天顺时,而微心未达,惟恐陛下不死,何谓甚也。

zuǎn jiā qí zhōng shàn yù zhī

”纂嘉其忠,善遇之。

zuǎn qiǎn shǐ wèi zhēng dōng lǚ fāng yuē chāo shí zhōng chén yì yǒng kě jiā dàn bù shí jīng guó dà tǐ quán biàn zhī yi

纂遣使谓征东吕方曰:“超实忠臣,义勇可嘉,但不识经国大体,权变之宜。

fāng lài qí zhōng jié dàn jì shì nán kě yǐ cǐ yì yù zhī

方赖其忠节, 诞济世难,可以此意谕之。

chāo shàng shū chén xiè zuǎn fù qí jué wèi

”超上疏陈谢,纂复其爵位。

lǚ hóng zì yǐ gōng míng chóng zhòng kǒng bù wéi zuǎn suǒ róng zuǎn yì shēn jì zhī

吕弘自以功名崇重,恐不为纂所容,纂亦深忌之。

hóng suì qǐ bīng dōng yuàn jié yǐn wén yáng huán yǐ wéi móu zhǔ qǐng zōng xiè jù xíng

弘遂起兵东苑,劫尹文、杨桓以为谋主,请宗燮俱行。

xiè yuē lǎo chén shòu xiān dì dà ēn wèi wèi liè jí bù néng yǔn shēn shòu mìng sǐ yǒu yú zuì ér fù cóng diàn xià qīn wéi róng shǒu zhě qǐ tiān dì suǒ róng hu

燮曰:“老臣受先帝大恩,位为列棘,不能陨身授命, 死有余罪,而复从殿下,亲为戎首者,岂天地所容乎!

qiě zhì bù néng móu zhòng bù zú shì jiāng yān yòng zhī

且智不能谋,众不足恃,将焉用之!

hóng yuē jūn wèi yì shì wǒ wéi luàn chén

”弘曰:“君为义士,我为乱臣!

nǎi lǜ bīng gōng zuǎn

”乃率兵攻纂。

zuǎn qiǎn qí jiāng jiāo biàn jī hóng hóng zhòng kuì chū bēn guǎng wǔ

纂遣其将焦辨击弘,弘众溃,出奔广武。

zuǎn zòng bīng dà lüè yǐ dōng yuàn fù nǚ shǎng jūn hóng zhī qī zǐ yì wèi shì zú suǒ rǔ

纂纵兵大掠,以东苑妇女赏军,弘之妻子亦为士卒所辱。

zuǎn xiào wèi qún chén yuē jīn rì zhī zhàn hé rú

纂笑谓群臣曰:“今日之战何如?

qí shì zhōng fáng guǐ duì yuē tiān huò liáng shì xìn qǐ qi fān

”其侍中房晷对曰:“天祸凉室,衅起戚籓。

xiān dì shǐ bēng yǐn wáng yōu bī shān líng fu qì dà sī mǎ jīng yí sì nì jīng yì jiāo bīng yǒu yú jiē rèn

先帝始崩, 隐王幽逼,山陵甫讫,大司马惊疑肆逆,京邑交兵,友于接刃。

suī hóng zì qǔ yí miè yì yóu bì xià wú táng dì zhī yì

虽弘自取夷灭,亦由陛下无棠棣之义。

yi kǎo yǐ zé gōng yǐ xiè bǎi xìng ér fǎn zòng bīng dà lüè yōu rǔ shì nǚ

宜考已责躬,以谢百姓,而反纵兵大掠,幽辱士女。

xìn zì yóu hóng bǎi xìng hé zuì

衅自由弘, 百姓何罪!

qiě hóng qī bì xià zhī dì fù yě

且弘妻,陛下之弟妇也;

hóng nǚ bì xià zhī zhí nǚ yě

弘女,陛下之侄女也。

nài hé shǐ wú lài xiǎo rén rǔ wèi bì qiè

奈何使无赖小人辱为婢妾。

tiān dì shén míng qǐ rěn jiàn cǐ

天地神明,岂忍见此!

suì xū xī bēi qì

”遂歔欷悲泣。

zuǎn gǎi róng xiè zhī zhào hóng qī jí nán nǚ yú dōng gōng hòu fǔ zhī

纂改容谢之,召弘妻及男女于东宫,厚抚之。

lǚ fāng zhí hóng xì yù chí shǐ gào zuǎn zuǎn qiǎn lì shì kāng lóng lā shā zhī

吕方执弘系狱,驰使告纂,纂遣力士康龙拉杀之。

shì yuè lì qí qī yáng shì wèi huáng hòu yǐ yáng shì fù huán wèi sàn qí cháng shì shàng shū zuǒ pú yè liáng dōu yǐn fēng jīn chéng hóu

是月,立其妻杨氏为皇后, 以杨氏父桓为散骑常侍、尚书左仆射、凉都尹,封金城侯。

zuǎn jiāng fá tū fā lì lù gū zhōng shū lìng yáng yǐng jiàn yuē fu qǐ shī dòng zhòng bì cān zhī tiān rén gǒu fēi qí shí shèng xián suǒ bù wéi

纂将伐秃发利鹿孤,中书令杨颖谏曰:“夫起师动众,必参之天人,苟非其时, 圣贤所不为。

tū fā lì lù gū shàng xià yòng mìng guó wèi yǒu xìn bù kě yǐ fá

秃发利鹿孤上下用命,国未有衅,不可以伐。

yi shàn jiǎ yǎng ruì quàn kè nóng zhí dài kě chéng zhī jī rán hòu yī jǔ dàng miè

宜缮甲养锐,劝课农殖, 待可乘之机,然后一举荡灭。

bǐ nián duō shì gōng sī qìng jié bù shēn gēn gù běn kǒng wéi huàn jiāng lái yuàn yì hè sī zhī nù sī wàn quán zhī suàn

比年多事,公私罄竭,不深根固本,恐为患将来,愿抑赫斯之怒,思万全之算。

zuǎn bù cóng

”纂不从。

dù hào wěi hé wèi lù hú dì nù tán suǒ bài suì xi xí zhāng yè

度浩亹河,为鹿弧弟傉檀所败,遂西袭张掖。

jiāng jì jiàn yuē fāng jīn shèng xià bǎi xìng fèi nóng suǒ lì jì shǎo suǒ sàng zhě duō ruò shī zhì lǐng xi lǔ bì chéng xū kòu chāo dū xià yi qiě huí shī yǐ wéi hòu tú

姜纪谏曰:“方今盛夏,百姓废农,所利既少,所丧者多,若师至岭西,虏必乘虚寇抄都下,宜且回师以为后图。

zuǎn yuē lǔ wú dà zhì wén zhèn xī zhēng zhèng kě zì gù ěr

”纂曰:“虏无大志,闻朕西征,正可自固耳。

jīn sù xí zhī kě yǐ dé zhì

今速袭之,可以得志。

suì wéi zhāng yè lüè dì jiàn kāng

”遂围张掖,略地建康。

wén nù tán kòu gū zāng nǎi hái

闻傉檀寇姑臧,乃还。

jí xù hú ān jù dào fā zhāng jùn mù jiàn jùn mào rú shēng de zhēn zhū lù liú lí kē bái yù zūn chì yù xiāo zǐ yù dí shān hú biān mǎ nǎo zhōng shuǐ lù qí zhēn bù kě shèng jì

即序胡安据盗发张骏墓,见骏貌如生,得真珠簏、琉璃榼、白玉樽、赤玉箫、 紫玉笛、珊瑚鞭、马脑钟,水陆奇珍不可胜纪。

zuǎn zhū ān jù dǎng wǔ shí yú jiā qiǎn shǐ diào jì jùn bìng shàn xiū qí mù

纂诛安据党五十余家,遣使吊祭骏, 并缮修其墓。

dào shì jù mó luó qí pó yán yú zuǎn yuē qián lóng lǚ chū shǐ quǎn jiàn yāo jiāng yǒu xià rén móu shàng zhī huò yi zēng xiū dé zhèng yǐ dá tiān jiè

道士句摩罗耆婆言于纂曰:“潜龙屡出,豕犬见妖,将有下人谋上之祸,宜增修德政,以答天戒。

zuǎn nà zhī

”纂纳之。

qí pó jí luō shén zhī bié míng yě

耆婆,即罗什之别名也。

zuǎn yóu tián wú dù huāng dān jiǔ sè qí tài cháng yáng yǐng jiàn yuē chén wén huáng tiān jiàng jiàn wéi dé shì yǔ

纂游田无度,荒耽酒色,其太常杨颖谏曰:“臣闻皇天降鉴,惟德是与。

dé yóu rén hóng tiān yìng yǐ fú gù bó yān zhī měi yǎn zài shèng gōng

德由人弘,天应以福,故勃焉之美奄在圣躬。

dà yè yǐ ěr yi yǐ dào shǒu zhī

大业已尔,宜以道守之。

kuò líng jī yú rì xīn yāo hóng fú yú wàn sì

廓灵基于日新, 邀洪福于万祀。

zì bì xià lóng fēi jiāng yǔ wèi pì qí qū èr lǐng zhī nèi gāng wéi wèi zhèn yú jiǔ zhōu

自陛下龙飞,疆宇未辟,崎岖二岭之内,纲维未振于九州。

dāng jīng jīng xī tì jīng lüè sì fāng chéng xiān dì zhī yí zhì zhěng cāng shēng yú tú liǎo

当兢兢夕惕,经略四方,成先帝之遗志,拯苍生于荼蓼。

ér gèng yǐn jiǔ guò dù chū rù wú héng yàn ān yóu pán zhī lè shěn miǎn zūn jiǔ zhī jiān bù yǐ kòu chóu wèi lǜ qiè wèi bì xià wēi zhī

而更饮酒过度,出入无恒,宴安游盘之乐,沈湎樽酒之间,不以寇仇为虑,窃为陛下危之。

zāo qiū jiǔ chí luò ruì bù fǎn jiē bì xià zhī yīn jiàn

糟丘酒池,洛汭不返, 皆陛下之殷鉴。

chén méng xiān dì yí xiǎn zhī ēn gù bù gǎn bì gàn jiàng zhī lù

臣蒙先帝夷险之恩,故不敢避干将之戮。

zuǎn yuē zhèn zhī zuì yě

”纂曰:“朕之罪也。

bù yǒu zhēn liàng zhī shì shuí kuāng xié pì zhī jūn

不有贞亮之士,谁匡邪僻之君!

rán hūn nüè zì rèn zhōng bù néng gǎi cháng yǔ zuǒ yòu yīn zuì chí liè yú kēng jiàn zhī jiān diàn zhōng shì yù shǐ wáng huí zhōng shū shì láng wáng rú kòu mǎ jiàn yuē qiān jīn zhī zǐ zuò bù chuí táng wàn shèng zhī zhǔ qīng dào ér xíng nài hé qù yú niǎn zhī ān mào bēn qí zhī wēi

”然昏虐自任,终不能改,常与左右因醉驰猎于坑涧之间,殿中侍御史王回、中书侍郎王儒扣马谏曰:“千金之子坐不垂堂,万乘之主清道而行,奈何去舆辇之安,冒奔骑之危!

xián jué zhī biàn dòng yǒu bù cè zhī huò

衔橛之变,动有不测之祸。

yú chén qiè suǒ bù ān gǎn yǐ sǐ zhēng yuàn bì xià yuǎn sī yuán àng lǎn pèi zhī yán bù lìng chén děng shòu jī qiān zǎi

愚臣窃所不安,敢以死争,愿陛下远思袁盎揽辔之言,不令臣等受讥千载。

zuǎn bù nà

”纂不纳。

zuǎn fān hé tài shǒu lǚ chāo shàn fá xiān bēi sī pán sī pán qiǎn dì qǐ zhēn su chāo yú zuǎn zuǎn zhào chāo jiāng pán rù cháo

纂番禾太守吕超擅伐鲜卑思盘,思盘遣弟乞珍诉超于纂,纂召超将盘入朝。

chāo zhì gū zāng dà jù zì jié yú diàn zhōng jiān dù shàng zuǎn jiàn chāo nù yuē qīng shì xiōng dì huán huán yù qī wú yě yào dāng zhǎn qīng rán hòu tiān xià kě dìng

超至姑臧,大惧,自结于殿中监杜尚,纂见超,怒曰:“卿恃兄弟桓桓,欲欺吾也, 要当斩卿,然后天下可定。

chāo dùn shǒu bù gǎn

”超顿首不敢。

zuǎn yīn yǐn chāo jí qí zhū chén yàn yú nèi diàn

纂因引超及其诸臣宴于内殿。

lǚ lóng lǚ quàn zuǎn jiǔ yǐ zhì hūn zuì chéng bù wǎn chē jiāng chāo děng yóu yú nèi

吕隆屡劝纂酒,已至昏醉,乘步挽车将超等游于内。

zhì kūn huá táng dōng gē chē bù dé guò zuǎn qīn jiāng dòu chuān luò téng yǐ jiàn yú bì tuī chē guò gē

至琨华堂东合,车不得过,纂亲将窦川、 骆腾倚剑于壁,推车过合。

chāo qǔ jiàn jī zuǎn zuǎn xià chē qín chāo chāo cì zuǎn dòng xiōng bēn yú xuān dé táng

超取剑击纂,纂下车擒超,超刺纂洞胸,奔于宣德堂。

chuān téng yǔ chāo gé zhàn chāo shā zhī

川、腾与超格战,超杀之。

zuǎn qī yáng shì mìng jìn bīng tǎo chāo dù shàng yuē bīng shè zhàng

纂妻杨氏命禁兵讨超,杜尚约兵舍杖。

jiāng jūn wèi yì duō rù zhǎn zuǎn shǒu yǐ xùn yuē zuǎn wéi xiān dì zhī mìng shā hài tài zǐ huāng dān jiǔ liè nì jìn xiǎo rén qīng hài zhōng liáng yǐ bǎi xìng wèi cǎo jiè

将军魏益多入, 斩纂首以徇曰:“纂违先帝之命,杀害太子,荒耽酒猎,昵近小人,轻害忠良,以百姓为草芥。

fān hé tài shǒu chāo yǐ gǔ ròu zhī qīn jù shè jì diān fù yǐ chú zhī yǐ

番禾太守超以骨肉之亲,惧社稷颠覆,已除之矣。

shàng yǐ ān zōng miào xià wèi tài zǐ bào chóu

上以安宗庙,下为太子报仇。

fán wǒ shì shù tóng cí xiū qìng

凡我士庶,同兹休庆。

wěi bā xī gōng lǚ tā lǒng xī gōng lǚ wěi shí zài běi chéng huò shuō wěi yuē chāo líng tiān nì shàng shì zhòng bù fù

伪巴西公吕他、陇西公吕纬时在北城,或说纬曰:“超陵天逆上,士众不附。

míng gōng yǐ yì dì zhī qīn tóu gē ér qǐ jiāng jì jiāo biàn zài nán chéng yáng huán tián chéng zài dōng yuàn jiē wǒ zhī dǎng yě hé lǜ bù jì

明公以懿弟之亲,投戈而起,姜纪、焦辨在南城,杨桓、田诚在东苑,皆我之党也, 何虑不济!

wěi nǎi yán bīng wèi tā yuē lóng chāo shì nì suǒ yí jī zhī

”纬乃严兵谓他曰:“隆、超弑逆,所宜击之。

xī tián héng zhī luàn kǒng zǐ lín guó zhī chén yóu kàng yán yú āi gōng kuàng jīn xiāo qiáng yǒu nán ér kě zuò guān hu

昔田恒之乱,孔子邻国之臣,犹抗言于哀公,况今萧墙有难,而可坐观乎!

tā jiāng cóng zhī tā qī liáng shì zhǐ zhī yuē wěi chāo jù xiōng dì zhī zǐ hé wéi shě chāo zhù wěi ér wèi huò dào hu

”他将从之,他妻梁氏止之曰: “纬、超俱兄弟之子,何为舍超助纬而为祸道乎!

tā wèi wěi yuē chāo shì yǐ lì jù wǔ kù yōng jīng bīng tú zhī wéi nán

”他谓纬曰:“超事已立,据武库,拥精兵,图之为难。

qiě wú lǎo yǐ wú néng wéi yě

且吾老矣,无能为也。

chāo wén dēng chéng gào tā yuē zuǎn xìn chán yán jiāng miè chāo xiōng dì

”超闻,登城告他曰:“纂信谗言, 将灭超兄弟。

chāo yǐ shēn mìng zhī qiè qiě jù shè jì fù wáng gù chū wàn sǐ zhī jì wèi guó jiā chàng yì shū fù dāng yǒu yǐ liàng zhī

超以身命之切,且惧社稷覆亡,故出万死之计,为国家唱义,叔父当有以亮之。

chāo dì miǎo yǒu chǒng yú wěi shuō wěi yuē zuǎn cán guó pò jiā zhū lù xiōng dì lóng chāo cǐ jǔ yīng tiān rén zhī xīn zhèng yù zūn lì míng gōng ěr

”超弟邈有宠于纬,说纬曰:“纂残国破家,诛戮兄弟,隆、超此举应天人之心,正欲尊立明公耳。

xiān dì zhī zǐ míng gōng wèi zhǎng sì hǎi yóng yóng rén wú yì yì

先帝之子,明公为长,四海颙颙,人无异议。

lóng chāo suī bù dá zāng pǐ zhōng bù yǐ niè dài zōng gèng tú yì wàng yě yuàn gōng wù yí

隆、超虽不达臧否,终不以孽代宗,更图异望也,愿公勿疑。

wěi xìn zhī yǔ lóng chāo jié méng dān mǎ rù chéng chāo zhí ér shā zhī

”纬信之,与隆、超结盟, 单马入城,超执而杀之。

chū zuǎn cháng yǔ jiū mó luó shí qí shā luō shén zi yuē zhuó hú nú tóu

初,纂尝与鸠摩罗什棋,杀罗什子,曰:“斫胡奴头。

luō shén yuē bù zhuó hú nú tóu hú nú zhuó rén tóu

”罗什曰:“不斫胡奴头,胡奴斫人头。

chāo xiǎo zì hú nú jìng yǐ shā zuǎn

”超小字胡奴,竟以杀纂。

zuǎn zài wèi sān nián yǐ yuán xìng yuán nián sǐ

纂在位三年,以元兴元年死。

lóng jì cuàn wèi wěi shì zuǎn líng huáng dì mù hào bái shí líng

隆既篡位,伪谥纂灵皇帝,墓号白石陵。

lóng zì yǒng jī guāng dì bǎo zhī zǐ yě měi zī mào shàn qí shè

隆字永基,光弟宝之子也,美姿貌,善骑射。

guāng mò bài běi bù hù jūn shāo lì xiǎn wèi yǒu shēng chēng

光末拜北部护军,稍历显位,有声称。

chāo jì shā zuǎn ràng wèi yú lóng lóng yǒu nán sè

超既杀纂,让位于隆,隆有难色。

chāo yuē jīn yóu chéng lóng shàng tiān qǐ kě zhōng xià

超曰:“今犹乘龙上天,岂可中下!

lóng yǐ ān dì yuán xìng yuán nián suì jiàn jí tiān wáng wèi

”隆以安帝元兴元年遂僭即天王位。

chāo xiān yú fān hé de xiǎo dǐng yǐ wéi shén ruì dà shè gǎi yuán wèi shén dǐng

超先于番禾得小鼎,以为神瑞,大赦,改元为神鼎。

zhuī zūn fù bǎo wéi wén huáng dì mǔ wèi shì wèi huáng tài hòu qī yáng shì wèi huáng hòu yǐ dì chāo yǒu zuǒ mìng zhī xūn bài shǐ chí jié shì zhōng dū du zhōng wài zhū jūn shì fǔ guó dà jiàng jūn sī lì xiào wèi lù shàng shū shì fēng ān dìng gōng

追尊父宝为文皇帝,母卫氏为皇太后,妻杨氏为皇后,以弟超有佐命之勋,拜使持节、侍中、都督中外诸军事、辅国大将军、司隶校尉、录尚书事,封安定公。

lóng duō shā háo wàng yǐ lì wēi míng nèi wài áo rán rén bù zì gù

隆多杀豪望,以立威名,内外嚣然,人不自固。

wèi ān rén jiāo lǎng qiǎn shǐ shuō yáo xìng jiāng yáo shuò dé yuē lǚ shì yīn qín zhī luàn zhì mìng cǐ zhōu

魏安人焦朗遣使说姚兴将姚硕德曰:“吕氏因秦之乱,制命此州。

zì wǔ huáng qì shì zhū zǐ jīng xún gān gē dé xíng bù xù cán bào shì xiān jī jǐn liú wáng sǐ zhě tài bàn wéi qì sù hào tiān ér jīng chéng wú gǎn

自武皇弃世,诸子兢寻干戈,德刑不恤,残暴是先,饥馑流亡,死者太半,唯泣诉昊天,而精诚无感。

fú wéi míng gōng dào mài qián xián rèn zūn fēn shǎn yi jiān ruò gōng mèi jīng lüè cǐ fāng jiù shēng líng zhī shěn nì bù huī zhèng yú yù mén

伏惟明公道迈前贤,任尊分陕,宜兼弱攻昧,经略此方,救生灵之沈溺,布徽政于玉门。

cuàn duó zhī jì wèi gōng bù nán

篡夺之际,为功不难。

qiǎn qī zǐ wèi zhì

”遣妻子为质。

shuò dé suì lǜ zhòng zhì gū zāng

硕德遂率众至姑臧。

qí bù jiàng yáo guó fāng yán yú shuò dé yuē jīn xuán shī sān qiān hòu wú jì yuán shī zhī nán yě

其部将姚国方言于硕德曰:“今悬师三千, 后无继援,师之难也。

yi yào jìn fēng shì qí wēi wǔ

宜曜劲锋,示其威武。

bǐ yǐ wǒ yuǎn lái bì jué sǐ jù zhàn kě yī jǔ ér píng

彼以我远来,必决死距战,可一举而平。

shuò dé cóng zhī

”硕德从之。

lǚ chāo chū zhàn dà bài dùn hái

吕超出战,大败,遁还。

lóng shōu jí lí sàn yīng chéng gù shǒu

隆收集离散,婴城固守。

shí yíng huò fàn dì zuò yǒu qún què dòu yú tài miào sǐ zhě shù wàn

时荧惑犯帝坐,有群雀斗于太庙,死者数万。

dōng rén duō móu wài pàn jiāng jūn wèi yì duō yòu chàng dòng qún xīn nǎi móu shā lóng chāo shì fā zhū zhī sǐ zhě sān bǎi yú jiā

东人多谋外叛,将军魏益多又唱动群心,乃谋杀隆、超,事发,诛之,死者三百余家。

yú shì qún chén biǎo qiú yǔ yáo xìng tōng hǎo lóng fú xǔ

于是群臣表求与姚兴通好, 隆弗许。

lǚ chāo jiàn yuē tōng sāi yǒu shí jiān tài xiāng xí sūn quán qū shēn yú wèi qiáo zhōu quàn zhǔ yíng jiàng qǐ fēi dà zhàng fū zāi

吕超谏曰:“通塞有时,艰泰相袭,孙权屈身于魏,谯周劝主迎降,岂非大丈夫哉?

shì qū gù yě

势屈故也。

tiān xī chéng qī shì zhī zī shù ēn bǎi zǎi wǔ lǚ shí wàn móu chén yíng cháo qín shī lín jìng shí zhě dǎo yǐ jiàn jī ér bì jiàn zì zhuān shè jì wèi xū

天锡承七世之资,树恩百载,武旅十万,谋臣盈朝,秦师临境,识者导以见机,而愎谏自专,社稷为墟。

qián jiàn bù yuǎn wǒ zhī yuán guī yě

前鉴不远,我之元龟也。

hé xī chǐ shū dān shǐ bù yǐ wēi yì ān

何惜尺书单使,不以危易安!

qiě lìng bēi cí yǐ tuì dí rán hòu nèi xiū dé zhèng fèi xīng yóu rén wèi sǔn dà lüè

且令卑辞以退敌,然后内修德政,废兴由人,未损大略。

lóng yuē wú suī cháng rén shǔ dāng jiā guó zhī zhòng bù néng sì shǒu chéng jī bǎo ān shè jì yǐ tài zǔ zhī yè wěi zhī yú rén hé miàn mù jiàn xiān dì yú dì xià

”隆曰: “吾虽常人,属当家国之重,不能嗣守成基,保安社稷,以太祖之业委之于人,何面目见先帝于地下!

chāo yuē yìng lóng yǐ qū shēn wèi líng dà rén yǐ zhī jī wèi měi

”超曰:“应龙以屈伸为灵,大人以知机为美。

jīn lián bīng jī suì zī chǔ nèi jǐn qiáng kòu wài bī bǎi xìng áo rán wú hú kǒu zhī jì jiǎ shǐ zhāng chén hán bái yì wú rú zhī hé

今连兵积岁, 资储内尽,强寇外逼,百姓嗷然无糊口之寄,假使张、陈、韩、白,亦无如之何!

bì xià yi sī quán biàn dà gāng gē qū qū cháng lǜ

陛下宜思权变大纲,割区区常虑。

gǒu bǔ shì yǒu qī bù zài hé hǎo ruò tiān mìng qù yǐ zōng zú kě quán

苟卜世有期,不在和好,若天命去矣,宗族可全。

lóng cóng zhī nǎi qǐng xiáng

” 隆从之,乃请降。

shuò dé biǎo lóng wèi shǐ chí jié zhèn xi dà jiàng jūn liáng zhōu cì shǐ jiàn kāng gōng

硕德表隆为使持节、镇西大将军、凉州刺史、建康公。

yú shì qiǎn mǔ dì ài zǐ wén wǔ jiù chén mù róng zhù yáng yǐng shǐ nán yán sōng děng wǔ shí yú jiā zhì yú cháng ān shuò dé nǎi hái

于是遣母弟爱子文武旧臣慕容筑、杨颖、史难、阎松等五十余家质于长安,硕德乃还。

yáo xìng móu chén jiē yuē lóng jiè bó fù yú zī zhì mìng hé wài

姚兴谋臣皆曰:“隆藉伯父余资,制命河外。

jīn suī jī jiǒng shàng néng zì zhī

今虽饥窘,尚能自支。

ruò jiāng lái fēng shàn zhōng fēi guó yǒu

若将来丰赡,终非国有。

liáng zhōu xiǎn jué shì nán xiān wéi dào qīng hòu shùn bù rú yīn qí jī bì ér qǔ zhī

凉州险绝,世难先违,道清后顺,不如因其饥弊而取之。

xìng nǎi qiǎn shǐ lái guān xū shí

”兴乃遣使来观虚实。

jǔ qú méng xùn yòu fá lóng lóng jī bài zhī méng xùn qǐng hé jié méng liú gǔ wàn yú hú yǐ zhèn jī rén

沮渠蒙逊又伐隆,隆击败之,蒙逊请和结盟,留谷万余斛以振饥人。

gū zāng gǔ jià yǒng guì dòu zhí qián wǔ qiān wén rén xiāng shí jī sǐ zhě shí yú wàn kǒu

姑臧谷价踊贵,斗直钱五千文,人相食,饥死者十余万口。

chéng mén jǐn bì qiáo cǎi lù jué bǎi xìng qǐng chū chéng qǐ wèi yí lǔ nú bì zhě rì yǒu shù bǎi

城门尽闭,樵采路绝,百姓请出城乞为夷虏奴婢者日有数百。

lóng jù jǔ dòng rén qíng jǐn kēng zhī yú shì jī shī yíng yú wèi lù

隆惧沮动人情,尽坑之,于是积尸盈于卫路。

tū fā nù tán jí méng xùn pín lái fá zhī lóng yǐ èr kòu zhī bī yě qiǎn chāo lǜ qí èr bǎi duō jī zhēn bǎo qǐng yíng yú yáo xìng

秃发傉檀及蒙逊频来伐之,隆以二寇之逼也,遣超率骑二百,多赍珍宝,请迎于姚兴。

xìng nǎi qiǎn qí jiāng qí nán děng bù qí sì wàn yíng zhī

兴乃遣其将齐难等步骑四万迎之。

nán zhì gū zāng lóng sù chē bái mǎ yíng yú dào páng

难至姑臧,隆素车白马迎于道旁。

shǐ yìn gào guāng miào yuē bì xià wǎng yùn shén lüè kāi jiàn xī xià dé bèi cāng shēng wēi zhèn xiá yì

使胤告光庙曰:“陛下往运神略,开建西夏,德被苍生,威振遐裔。

zhī sì bù zāng dié xiāng cuàn shì

枝嗣不臧,迭相篡弑。

èr lǔ jiāo bī jiāng guī dōng jīng jǐn yǔ bì xià fèng jué yú cǐ

二虏交逼,将归东京,谨与陛下奉诀于此。

xū xī tòng qì suān gǎn xìng jūn

”歔欷恸泣,酸感兴军。

lóng lǜ hù yī wàn suí nán dōng qiān zhì cháng ān xìng yǐ lóng wèi sàn qí cháng shì gōng rú gù

隆率户一万,随难东迁,至长安,兴以隆为散骑常侍,公如故;

chāo wèi ān dìng tài shǒu

超为安定太守;

wén wǔ sān shí yú rén jiē zhuó xù zhī

文武三十余人皆擢叙之。

qí hòu lóng zuò yǔ zi bì móu fǎn wèi xìng suǒ zhū

其后隆坐与子弼谋反,为兴所诛。

lǚ guāng yǐ xiào wǔ tài yuán shí èr nián dìng liáng zhōu shí wǔ nián jiàn lì zhì lóng fán shí yǒu sān zài yǐ ān dì yuán xìng sān nián miè

吕光以孝武太元十二年定凉州,十五年僭立,至隆凡十有三载,以安帝元兴三年灭。

shǐ chén yuē zì jìn shì bù gāng zhōng yuán dàng xī fú shì chéng xìn qiè hào shén zhōu

史臣曰:自晋室不纲,中原荡析,苻氏乘衅,窃号神州。

shì míng wěi zhì wěi cháo wèi jū shàng jiàng yuán yǐ xīn lǚ shòu shèn xiá zhēng

世明委质伪朝,位居上将,爰以心膂,受脤遐征。

tiě qí rú yún chū yù mén ér cháng wù

铁骑如云,出玉门而长骛;

diāo gē yào jǐng juān jīn qiū ér yī xī

雕戈耀景,捐金丘而一息。

zuì ěr yí zōu chéng fēng wù juǎn hóng tú zhuàng jié yì zú chēng yān

蕞尔夷陬,承风雾卷,宏图壮节,亦足称焉。

shǔ yǒng gù yùn xiāo qún xióng jīng qǐ bān shī yòu dì biàn yǒu jì yú

属永固运销,群雄兢起,班师右地, 便有觊觎。

yú shì yào jié liù róng qián kuī yàn dǐng

于是要结六戎,潜窥雁鼎;

bìng tūn wǔ jùn suì jiǎ hóng míng

并吞五郡,遂假鸿名。

kòng huáng hé yǐ shè xiǎn fù xuán mò ér wèi gù zì wèi kè chāng bà yè yí jué sūn móu

控黄河以设险,负玄漠而为固,自谓克昌霸业,贻厥孙谋。

xún ér mào jí zhèng hūn qīn lí zhòng pàn míng mù fǔ ěr xìn fā xiāo qiáng

寻而耄及政昏,亲离众叛,瞑目甫尔,衅发萧墙。

shào zuǎn fán cái fù shèng zhì kòu

绍、纂凡才,负乘致寇;

hóng chāo xiōng jiǎo zhí wéi luàn jiē

弘、超凶狡,职为乱阶;

yǒng jī yōng yōng miàn fù yáo shì

永基庸庸,面缚姚氏。

xī dòu róng guī shùn róng huàn lèi yè

昔窦融归顺,荣焕累叶;

wěi áo gàn jì mǐ zhōng shēn shì

隗嚣干纪,靡终身世。

ér guāng qì cí shèng zhú zūn bǐ fù chē shí shù nián jiān zhōng zhì cán miè

而光弃兹胜躅,遵彼覆车,十数年间, 终致残灭。

xiàng shǐ jiǎo xié guī zhèng gé wěi wèi zhōng míng xí ér fán jìn cháo zhàng yì ér zhū chǒu lǔ zé yàn qín zhī de kě dìng huán wén zhī gōng kě lì guō nún duàn yè qǐ de sì qí jiān méng xùn wū gū wú suǒ kuī qí xì yǐ

向使矫邪归正,革伪为忠,鸣檄而蕃晋朝,仗义而诛丑虏,则燕、秦之地可定,桓、文之功可立,郭黁、段业岂得肆其奸,蒙逊、乌孤无所窥其隙矣。

ér wěi qiè fēi jù hé qí miù zāi

而猥窃非据,何其谬哉!

fu tiān dì zhī dà dé yuē shēng shèng rén zhī dà bǎo yuē wèi

夫天地之大德曰生,圣人之大宝曰位。

fēi qí rén ér chù qí wèi zhě qí huò bì sù

非其人而处其位者, 其祸必速;

zài qí wèi ér wàng qí dé zhě qí yāng bì zhì

在其位而忘其德者,其殃必至。

tiān jiàn fēi yuǎn yōng kě làn hu

天鉴非远,庸可滥乎!

zàn yuē jīn xíng bù jīng bǎo yè sī zhūn

赞曰:金行不兢,宝业斯屯。

guā fēn jiǔ yù lì jù sān qín

瓜分九寓,沴聚三秦。

lǚ shì sì xì qī wǒ rén shén

吕氏伺隙,欺我人神。

tiān mìng nán jiǎ zhōng yì qīng lún

天命难假,终亦倾沦。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →