晋书 · 房玄龄 · Chapter 14 of 130

志·第四章

PinyinModern Translation
Size

xī zhě yuán tāi wú xiàng tài sù liú xíng duì yuè zài tiān yǐ wéi yuán shǒu zé jì suǒ wèi dōng jū yíng kū xià jū zēng cháo yǐn xuè rú máo wèi yǒu má sī zhě yě

昔者元胎无象,太素流形,对越在天,以为元首,则《记》所谓冬居营窟,夏居橧巢,饮血茹毛,未有麻丝者也。

jí suì rén zuàn huǒ páo xī chū zhèn fēng zōng xià wǔ yán yìn chāng jī huà yě wú wén qí guī yī kuí

及燧人钻火,庖牺出震,风宗下武,炎胤昌基,画野无闻,其归一揆。

huáng dì zé dōng hǎi nán jiāng dēng kōng niè dài zhì yú kūn fēng zhèn pèi kōng shān fáng dào cún zhū hàn zhú bù kě hòu wū

黄帝则东海南江,登空蹑岱,至于昆峰振辔,崆山防道,存诸汗竹,不可厚诬。

gāo yáng rèn dì yī shén dì kù shùn tiān xíng yì

高阳任地依神,帝喾顺天行义。

dōng yú pán mù xi jì liú shā běi zhì yōu líng nán fǔ jiāo zhǐ rì yuè suǒ jīng zhōu chē suǒ zhì mò fěi wáng chén bù yú cí yù

东逾蟠木,西济流沙,北至幽陵,南抚交址,日月所经,舟车所至,莫匪王臣,不逾兹域。

dì yáo shí yǔ píng shuǐ tǔ yǐ wéi jiǔ zhōu

帝尧时,禹平水土,以为九州。

yú shùn dēng yōng jué gōng mí shào biǎo tí lèi ér fēn qū yǔ pàn shān hé ér kǎo jiāng yù jì běi chuàng bìng bù zhī míng yàn qí qǐ yōu yíng zhī hào zé shū suǒ wèi zhào shí yǒu èr zhōu fēng shí yǒu èr shān zhě yě

虞舜登庸,厥功弥劭,表提类而分区宇,判山河而考疆域,冀北创并部之名,燕齐起幽营之号,则《书》所谓肇十有二州,封十有二山者也。

xià gōng zài yú táng yáo yīn yīn wú suǒ sǔn yì

夏功在于唐尧,殷因无所损益。

zhōu wǔ kè shāng zì fēng cú gǎo

周武克商,自丰徂镐。

zhì chéng wáng shí gǎi zuò yǔ gòng xú liáng rù yú qīng yōng jì yě xī yú yōu bìng

至成王时,改作《禹贡》,徐梁入于青雍,冀野析于幽并。

zhí fāng zhǎng tiān xià zhī tǔ yǐ zhōu jué lì

职方掌天下之土,以周厥利;

bǎo zhāng biàn jiǔ zhōu zhī yě jiē yǒu fèn xīng

保章辩九州之野,皆有分星。

dōng nán yuē yáng zhōu zhèng nán yuē jīng zhōu hé nán yuē yù zhōu zhèng dōng yuē qīng zhōu hé dōng yuē yǎn zhōu zhèng xi yuē yōng zhōu dōng běi yuē yōu zhōu hé nèi yuē jì zhōu zhèng běi yuē bīng zhōu

东南曰扬州,正南曰荆州,河南曰豫州,正东曰青州,河东曰兖州,正西曰雍州,东北曰幽州,河内曰冀州,正北曰并州。

shǐ huáng chū bìng tiān xià chéng yì xīn zhàn guó xuē bà liè hóu fēn tiān xià wèi sān shí liù jùn

始皇初并天下,惩{乂心}战国,削罢列侯,分天下为三十六郡。

sān chuān hé dōng nán yáng nán jùn jiǔ jiāng zhāng jùn kuài jī yǐng chuān dàng jùn sì shuǐ xuē jùn dōng jùn láng yá qí jùn shàng gǔ yú yáng yòu běi píng liáo xī liáo dōng dài jùn jù lù hán dān shàng dǎng tài yuán yún zhōng jiǔ yuán yàn mén shàng jùn lǒng xī běi dì hàn zhōng ba jùn shǔ jùn qián zhōng cháng shā fán sān shí wǔ jùn

三川、河东、南阳、南郡、九江、鄣郡、会稽、颍川、砀郡、泗水、薛郡、东郡、琅邪、齐郡、上谷、渔阳、右北平、辽西、辽东、代郡、钜鹿、邯郸、上党、太原、云中、九原、雁门、上郡、陇西、北地、汉中、巴郡、蜀郡、黔中、长沙、凡三十五郡,

yǔ nèi shǐ wèi sān shí liù jùn yě

与内史为三十六郡也。

yú shì xīng shī yú jiāng píng qǔ bǎi yuè yòu zhì mǐn zhōng nán hǎi guì lín xiàng jùn fán sì shí jùn jùn yī shǒu yān

于是兴师逾江,平取百越,又置闽中、南海、桂林、象郡,凡四十郡,郡一守焉。

qí tā zé xi lín táo ér běi shā mò dōng yíng xi dài jiē lín dà hǎi

其他则西临洮而北沙漠,东萦西带,皆临大海。

hàn zǔ lóng xīng

汉祖龙兴,

gé qín zhī bì

革秦之弊,

fèn nèi shǐ wèi sān bù

分内史为三部,

gēng zhì jùn guó èr shí yǒu sān

更置郡国二十有三,

guì yáng jiāng xià yù zhāng hé nèi wèi jùn dōng hǎi chǔ guó píng yuán liáng guó dìng xiāng tài shān rǔ nán huái yáng qiān shèng dōng lái yān guó qīng hé xìn dōu cháng shān zhōng shān bó hǎi guǎng hàn zhuō jùn

桂阳、江夏、豫章、河内、魏郡、东海、楚国、平原、梁国、定襄、泰山、汝南、淮阳、千乘、东莱、燕国、清河、信都、常山、中山、渤海、广汉、涿郡,

hé èr shí sān yě

合二十三也。

sān nèi shǐ zhě hé shàng wèi nán zhōng dì yě

三内史者,河上、渭南、中地也。

dì lǐ zhì yuē gāo zǔ zēng èr shí liù wǔ dì gǎi hé shàng wèi nán zhōng dì yǐ wéi jīng zhào féng yì fú fēng shì wèi sān fǔ yě

《地理志》曰:高祖增二十六,武帝改河上、渭南、中地以为京兆、冯翊、扶风是为三辅也。

wén zēng jué jiǔ guǎng píng chéng yáng zī chuān jǐ nán jiāo xi jiāo dōng hé jiān lú jiāng héng shān wǔ dì gǎi héng shān yuē lù ān

文增厥九,广平、城阳、淄川、济南、胶西、胶东、河间、庐江、衡山、武帝改衡山曰六安。

jǐng jiā qí sì

景加其四。

jì běi jì yīn shān yáng běi hǎi yě

济北、济阴、山阳、北海也。

xuān gǎi jì běi yuē dōng píng

宣改济北曰东平。

wǔ dì kāi yuè ràng hú

武帝开越攘胡,

chū zhì shí qī

初置十七,

nán hǎi cāng wú yù lín hé pǔ jiāo chǐ jiǔ zhēn rì nán zhū yá dān ěr jiǔ jùn

南海、苍梧、郁林、合浦、交耻、九真、日南、珠崖、儋耳九郡,

píng xī nán yí zhì zāng kē yuè sōng chén lí wèn shān qián wéi yì zhōu liù jùn

平西南夷置牂柯、越嵩、沈黎、汶山、犍为、益州六郡,

xi zhì wǔ dū jùn

西置武都郡,

yòu fēn lì líng líng jùn

又分立零陵郡,

hé shí qī jùn

合十七郡。

tuò tǔ fēn jiāng yòu zēng shí sì

拓土分疆,又增十四。

hóng nóng lín huái xī hé shuò fāng jiǔ quán chén liú ān dìng tiān shuǐ xuán tú lè làng guǎng líng dūn huáng wǔ wēi zhāng yè

弘农、临淮、西河、朔方、酒泉、陈留、安定、天水、玄菟、乐浪、广陵、敦煌、武威、张掖。

zhāo dì shǎo shì yòu zēng qí yī

昭帝少事,又增其一。

jīn chéng yě

金城也。

zhì píng dì yuán shǐ èr nián fán xīn zhì jùn guó qī shí yǒu yī yǔ qín sì shí hé yī bǎi yī shí yǒu yī

至平帝元始二年,凡新置郡国七十有一,与秦四十,合一百一十有一。

gǎi yōng yuē liáng gǎi liáng yuē yì yòu zhì xú zhōu fù xià jiù hào nán zhì jiāo zhǐ běi yǒu shuò fāng fán wèi shí sān bù

改雍曰凉,改梁曰益,又置徐州,复夏旧号,南置交址,北有朔方,凡为十三部。

liáng yì jīng yáng qīng yù yǎn xú yōu bìng jì shí yī zhōu jiāo zhǐ shuò fāng èr cì shǐ hé shí sān bù

凉、益、荆、扬、青、豫、兖、徐、幽、并、冀十一州,交址、朔方二刺史,合十三部。

guāng wǔ tóu gē zhī suì zài diāo hào zhī chén jùn guó xiāo tiáo bìng shěng zhě bā

光武投戈之岁,在雕秏之辰,郡国萧条,并省者八。

chéng yáng zī chuān gāo mì jiāo dōng lù ān zhēn dìng sì shuǐ guǎng yáng

城阳、淄川、高密、胶东、六安、真定、泗水、广阳。

jiàn wǔ shí yī nián shěng zhōu mù fù wèi cì shǐ yuán shí sān rén gè zhǎng yī zhōu

建武十一年,省州牧,复为刺史,员十三人,各掌一州。

míng dì zhì yī yǒng chāng yě

明帝置一,永昌也。

zhāng dì zhì èr rèn chéng wú jùn

章帝置二,任城、吴郡。

hé shùn gǎi zuò qí míng yǒu jiǔ

和顺改作,其名有九。

hé zhì jì běi guǎng yáng shùn gǎi huái yáng wèi chén gǎi chu wèi péng chéng jì dōng wèi dōng píng lín huái wéi xià pī qiān shèng wèi lù ān xìn dōu wèi ān píng tiān shuǐ wèi hàn yáng

和置济北、广阳,顺改淮阳为陈,改楚为彭城,济东为东平,临淮为下邳,千乘为六安,信都为安平,天水为汉阳。

shěng shuò fāng cì shǐ hé zhī yú sī lì fán shí sān bù qí yǔ xī hàn bù tóng zhě sī lì xiào wèi bù jùn zhì hé nán shuò fāng lì yú bìng bù

省朔方刺史,合之于司隶,凡十三部,其与西汉不同者,司隶校尉部郡治河南,朔方隶于并部。

ér jùn guó bǎi yǒu bā yān

而郡国百有八焉。

shěng qián hàn bā fēn zhì wǔ gǎi jiù míng qī yīn jiù jiǔ shí liù shǎo qián hàn sān yě

省前汉八,分置五,改旧名七,因旧九十六,少前汉三也。

huán líng pō zēng yú qián fù zhì liù jùn

桓灵颇增于前,复置六郡。

huán gāo yáng gāo liáng bó líng

桓,高阳、高凉、博陵;

líng nán ān pó yáng lú líng

灵,南安、鄱阳、庐陵。

wèi wǔ dìng bà sān fāng dǐng lì shēng níng bǎn dàng guān luò huāng wú suǒ zhì zhě shí èr xīn xīng lè píng xī píng xīn píng lüè yáng yīn píng dài fāng qiáo lè líng zhāng wǔ nán xiāng xiāng yáng

魏武定霸,三方鼎立,生宁版荡,关洛荒芜,所置者十二,新兴、乐平、西平、新平、略阳、阴平、带方、谯、乐陵、章武、南乡、襄阳。

suǒ shěng zhě qī shàng jùn shuò fāng wǔ yuán yún zhōng dìng xiāng yú yáng lú jiāng

所省者七,上郡、朔方、五原、云中、定襄、渔阳、庐江。

ér wén dì zhì qī zhāo gē yáng píng yì yáng wèi xìng xīn chéng yì yáng ān fēng

而文帝置七,朝歌、阳平、弋阳、魏兴、新城、义阳、安丰。

míng jí shǎo dì zēng èr míng shàng yōng yě

明及少帝增二,明,上庸也;

shǎo píng yáng yě

少,平阳也。

de hàn jùn zhě wǔ shí sì yān

得汉郡者五十四焉。

shǔ xiān zhǔ yú hàn jiàn ān zhī jiān chū zhì jùn jiǔ bā dōng bā xī zǐ tóng jiāng yáng wèn shān hàn jiā zhū tí dàng qú fú líng

蜀先主于汉建安之间初置郡九,巴东、巴西、梓潼、江阳、汶山、汉嘉、朱提、宕渠、涪陵。

hòu zhǔ zēng èr yún nán xìng gǔ

后主增二,云南、兴古。

de hàn jùn zhě shí yǒu yī yān

得汉郡者十有一焉。

wú zhǔ tài huáng dì chū zhì jùn wǔ lín hè wǔ chāng zhū yá xīn ān lú líng nán bù

吴主大皇帝初置郡五,临贺、武昌、珠崖、新安、庐陵南部。

shǎo dì jǐng dì gè sì shǎo lín chuān lín hǎi héng yáng xiāng dōng

少帝、景帝各四,少,临川、临海、衡阳、湘东。

jǐng tiān mén jiàn ān jiàn píng hé pǔ běi bù

景,天门、建安、建平、合浦北部。

guī mìng hóu yì zhì shí yǒu èr jùn shǐ ān shǐ xīng shào líng ān chéng xīn chāng wǔ píng jiǔ dé wú xīng dōng yáng guì lín xíng yáng yí dū

归命侯亦置十有二郡,始安、始兴、邵陵、安成、新昌、武平、九德、吴兴、东阳、桂林、荥阳、宜都。

de hàn jùn zhě shí yǒu bā yān

得汉郡者十有八焉。

jìn wǔ dì tài kāng yuán nián

晋武帝太康元年,

jì píng sūn shì

既平孙氏,

fán zēng zhì jùn guó èr shí yǒu sān

凡增置郡国二十有三,

xíng yáng shàng luò dùn qiū lín huái dōng guǎn xiāng chéng rǔ yīn zhǎng guǎng guǎng níng chāng lí xīn yě suí jùn yīn píng yì yáng pí líng xuān chéng nán kāng jìn ān níng pǔ shǐ píng luò yáng lè píng nán píng

荥阳、上洛、顿丘、临淮、东莞、襄城、汝阴、长广、广宁、昌黎、新野、随郡、阴平、义阳、毗陵、宣城、南康、晋安、宁浦、始平、咯阳、乐平、南平。

shěng sī lì zhì sī zhōu bié lì liáng qín níng píng sì zhōu réng wú zhī guǎng zhōu fán shí jiǔ zhōu sī jì yǎn yù jīng xú yáng qīng yōu píng bìng yōng liáng qín liáng yì níng jiāo guǎng zhōu

省司隶置司州,别立梁、秦、宁、平四州,仍吴之广州,凡十九州,司、冀、兖、豫、荆、徐、扬、青、幽、平、并、雍、凉、秦、梁、益、宁、交、广州。

jùn guó yī bǎi qī shí sān réng wú suǒ zhì èr shí wǔ réng shǔ xīn zhì shí yī réng wèi suǒ zhì èr shí yī réng hàn jiù jiǔ shí sān zhì èr shí sān

郡国一百七十三,仍吴所置二十五,仍蜀新置十一,仍魏所置二十一,仍汉旧九十三,置二十三。

yǐ wéi guàn dài zhī guó jǐn yǒu yīn zhōu zhī tǔ

以为冠带之国,尽有殷周之土。

ruò nǎi dūn páng yú tiān dì zhī shǐ zhāo xī yú xī nóng zhī shì yòng cháng lí yuán wèi zhēng jiāng yì

若乃敦庞于天地之始,昭晰于牺农之世,用长黎元,未争疆埸。

ér yù huán hù shǐ yí qiú fēng jià nán huī biǎo kuàng dōng fēng rù lǜ guāng hu shàng dé xī yuǎn fú zhēn

而玉环楛矢,夷裘风驾,南翚表贶,东风入律,光乎上德,奚远弗臻。

rán zé xīng xiàng lì tiān shān hé jì de duān yè cái qí hóng chǎng xiáo hán pàn qí dū yì yǎng guān fǔ chá wàn wù yōu guī

然则星象丽天,山河纪地,端掖裁其弘敞,崤函判其都邑,仰观俯察,万物攸归。

shì yǐ luò zhǐ xián yáng wǎn rán qín hàn jìn bīn hé xī tóng zhī yáo yǔ yú zī xīn yì zhái shì hào jīng wǔ chǐ tóng zǐ jiē néng kǒu sòng zhě shǐ guān fú zhī shū yě

是以洛沚咸阳,宛然秦汉,晋滨河西,同知尧禹,于兹新邑,宅是镐京,五尺童子皆能口诵者,史官弗之书也。

xī páo xī shì shēng yú chéng jì ér wèi tiān zǐ dōu yú chén

昔庖牺氏生于成纪,而为天子,都于陈。

shén nóng shì dōu chén ér bié yíng yú qū fù

神农氏都陈,而别营于曲阜。

huáng dì shēng yú shòu qiū

黄帝生于寿丘。

ér dōu yú zhuō lù

而都于涿鹿。

shǎo hào shǐ zì qióng sāng ér qiān dū qū fù

少昊始自穷桑,而迁都曲阜。

zhuān xū shǐ zì qióng sāng ér xǐ yì shāng qiū

颛顼始自穷桑,而徙邑商丘。

gāo xīn jí hào jiàn dū yú bó

高辛即号,建都于亳。

sūn qīng zǐ yuē bù dēng gāo shān bù zhī tiān zhī gāo

孙卿子曰:“不登高山,不知天之高;

bù lín shēn xī bù zhī de zhī hòu yě

不临深谿,不知地之厚也。

dà zāi kūn xiàng wàn wù zī shēng zài kūn huá ér bù zhuì qīng hé hǎi ér níng xiè

”大哉坤象,万物资生,载昆华而不坠,倾河海而宁泄。

kǎo bǔ wéi wáng chéng fēi zhù zhěn nì yān shān ér juān lè lǎn zēng chéng yǐ wéi wán

考卜惟王,乘飞驻轸,睨弇山而镌勒,览曾城以为玩。

shí féng jī jìn dào jiē líng yí píng wáng dōng qiān xīng lí dòu pōu dāng tú yù yù guā fēn dǐng lì

时逢稽浸,道接陵夷,平王东迁,星离豆剖,当涂驭寓,瓜分鼎立。

shì zǔ wǔ huáng dì jiē qiān sì zhī yú dāng bā yáo zhī chán xiān wáng sāng zǐ qìng yǔ lái guī sī gù kě de ér yán zhě yǐ

世祖武皇帝接千祀之余,当八尧之禅,先王桑梓,罄宇来归,斯固可得而言者矣。

huì huáng bù yú zhōng zhōu jǐn qì yǒng jiā nán dù lún xíng jiàn yè jiǔ fēn tiān xià ér yǒu èr yān

惠皇不虞,中州尽弃,永嘉南度,纶行建邺,九分天下而有二焉。

xī dà yǔ guān yú zhuó hé ér shòu lǜ zì huán yíng zhī nèi kě de ér yán yě

昔大禹观于浊河而受绿字,寰瀛之内可得而言也。

tiān yǒu qī xīng de yǒu qī biǎo

天有七星,地有七表;

tiān yǒu sì wéi de yǒu sì dú

天有四维,地有四渎。

bā hóng zhī wài míng wéi bā jí

八纮之外,名为八极。

de bù zú dōng nán tiān bù zú xī běi

地不足东南,天不足西北。

bā jí zhī guǎng dōng xī èr yì sān wàn yī qiān sān bǎi lǐ nán běi èr yì sān wàn yī qiān sān bǎi lǐ

八极之广,东西二亿三万一千三百里,南北二亿三万一千三百里。

zì de zhì tiān bàn bā jí zhī shù zì xià yì rú zhī

自地至天,半八极之数,自下亦如之。

xī huáng dì lìng shù hài bù zì dōng jí zhì yú xī jí wǔ yì shí wàn jiǔ qiān bā bǎi bā bù

昔黄帝令竖亥步自东极,至于西极,五亿十万九千八百八步。

shǐ chén àn fán zhōu tiān jī bǎi qī wàn jiǔ bǎi yī shí sān lǐ jìng sān shí wǔ wàn liù qiān jiǔ bǎi qī shí lǐ

史臣案,凡周天积百七万九百一十三里,径三十五万六千九百七十里。

suǒ wèi nán běi wèi jīng dōng xī wèi wěi

所谓南北为经,东西为纬。

tiān yǒu shí èr cì rì yuè zhī suǒ chán

天有十二次,日月之所躔;

de yǒu shí èr chén wáng hóu zhī suǒ guó yě

地有十二辰,王侯之所国也。

huò yīn shēng de xìng yīn gōng mìng tǔ qí yǒu yàn qí zài hu cí yù

或因生得姓,因功命土,祁、酉、燕、齐,在乎兹域。

xī huáng dì páng xíng tiān xià fāng zhì wàn lǐ de bǎi lǐ zhī guó wàn qū zé zhōu yì suǒ wèi shǒu chū shù wù wàn guó xián níng zhě yě

昔黄帝旁行天下,方制万里,得百里之国万区,则《周易》所谓“首出庶物,万国咸宁”者也。

xī zài dì yáo xié hé wàn bāng zhì bā jiā wèi lín sān lín wèi péng sān péng wèi lǐ wǔ lǐ wèi yì shí yì wèi dōu shí dōu wèi shī zhōu shí yǒu èr shī yān

昔在帝尧,叶和万邦,制八家为邻,三邻为朋,三朋为里,五里为邑,十邑为都,十都为师,州十有二师焉。

xià hòu shì dōng jiān yú hǎi xi bèi yú liú shā nán fú yú jiāng ér shuò nán jì shēng jiào qióng shù hài suǒ bù mò bù lǜ bǐ huì qún chén yú tú shān zhí yù bó zhě wàn guó

夏后氏东渐于海,西被于流沙,南浮于江,而朔南暨声教,穷竖亥所步,莫不率俾,会群臣于涂山,执玉帛者万国。

yú shì jiǔ zhōu zhī nèi zuò wéi wǔ fú

于是九州之内,作为五服。

tiān zǐ zhī guó nèi wǔ bǎi lǐ diàn fú bǎi lǐ fù nà zǒng èr bǎi lǐ nà zhì sān bǎi lǐ nà jiē fú sì bǎi lǐ sù wǔ bǎi lǐ mǐ

天子之国,内五百里甸服,百里赋纳总,二百里纳铚,三百里纳秸服,四百里粟,五百里米。

diàn fú wài wǔ bǎi lǐ hóu fú bǎi lǐ cǎi èr bǎi lǐ rèn sān bǎi lǐ hòu

甸服外五百里侯服,百里采,二百里任,三百里候。

hóu fú wài wǔ bǎi lǐ suí fú sān bǎi lǐ kuí wén jiào èr bǎi lǐ fèn wǔ wèi

侯服外五百里绥服,三百里揆文教,二百里奋武卫。

suí fú wài wǔ bǎi lǐ yào fú sān bǎi lǐ yí èr bǎi lǐ cài

绥服外五百里要服,三百里夷,二百里蔡。

yào fú wài wǔ bǎi lǐ huāng fú sān bǎi lǐ mán èr bǎi lǐ liú

要服外五百里荒服,三百里蛮,二百里流。

qì yú sì hǎi bì chéng wǔ fú wǔ fú zhì yú wǔ qiān lǐ

讫于四海,弼成五服,五服至于五千里。

xià dé zhōng wēi yù yǒu qióng zhī luàn

夏德中微,遇有穷之乱。

shào kāng zhōng xīng bù shī jiù wù

少康中兴,不失旧物。

zì kǒng jiǎ zhī hòu yǐ zhì yú jié zhū hóu xiāng jiān qí néng cún zhě sān qiān yú guó fāng yú tú shān shí sǔn qí qī yǐ

自孔甲之后,以至于桀,诸侯相兼,其能存者三千余国,方于涂山,十损其七矣。

chéng tāng bài jié yú jiāo qiān dǐng yú bó yī zhì zhòng huǐ zhī tú dà míng xiàn diǎn

成汤败桀于焦,迁鼎于亳,伊挚、仲虺之徒,大明宪典。

wáng zhě zhī zhì jué lù gōng hóu bǎi zǐ nán fán wǔ děng

王者之制爵禄,公侯伯子男凡五等。

tiān zǐ zhī tián fāng qiān lǐ gōng hóu tián fāng bǎi lǐ bó qī shí lǐ zǐ nán wǔ shí lǐ

天子之田方千里,公侯田方百里,伯七十里,子男五十里。

bù néng wǔ shí lǐ zhě bù dá yú tiān zǐ fù yú zhū hóu yuē fù yōng

不能五十里者,不达于天子,附于诸侯,曰附庸。

fán sì hǎi zhī nèi jiǔ zhōu zhōu fāng qiān lǐ

四海之内共分九州,每一州方圆一千里。

zhōu jiàn bǎi lǐ zhī guó sān shí qī shí lǐ zhī guó liù shí wǔ shí lǐ zhī guó bǎi yǒu èr shí fán èr bǎi yī shí guó

州建百里之国三十,七十里之国六十,五十里之国百有二十,凡二百一十国。

míng shān dà zé bù yǐ fēng qí yú yǐ wéi fù yōng jiān tián

名山大泽不以封,其余以为附庸间田。

bā zhōu zhōu èr bǎi yī shí guó

八州,州二百一十国。

tiān zǐ zhī xiàn nèi bǎi lǐ zhī guó jiǔ

天子之县内,百里之国九。

qī shí lǐ zhī guó èr shí yǒu yī wǔ shí lǐ zhī guó liù shí yǒu sān fán jiǔ shí sān guó

七十里之国二十有一,五十里之国六十有三,凡九十三国。

míng shān dà zé bù yǐ bān qí yú yǐ lù shì yǐ wéi jiān tián

名山大泽不以班,其余以禄士,以为间田。

fán jiǔ zhōu qiān qī bǎi qī shí sān guó

凡九州,千七百七十三国。

tiān zǐ zhī yuán shì zhū hóu zhī fù yōng bù yǔ

天子之元士,诸侯之附庸,不与。

tiān zǐ bǎi lǐ zhī nèi yǐ gōng guān qiān lǐ zhī nèi yǐ wéi yù qiān lǐ zhī wài shè fāng bó

天子百里之内以供官,千里之内以为御,千里之外设方伯。

wǔ guó yǐ wéi shǔ shǔ yǒu zhǎng

五国以为属,属有长;

shí guó yǐ wéi lián lián yǒu shuài

十国以为连,连有帅;

sān shí guó yǐ wéi zú zú yǒu zhèng

三十国以为卒,卒有正;

èr bǎi yī shí guó yǐ wéi zhōu zhōu yǒu bó

二百一十国以为州,州有伯。

bā zhōu bā bó wǔ shí liù zhèng bǎi liù shí bā shuài sān bǎi sān shí liù zhǎng

八州,八伯,五十六正,百六十八帅,三百三十六长。

bā bó gè yǐ qí shǔ shǔ yú tiān zǐ zhī lǎo èr rén fēn tiān xià wèi zuǒ yòu yuē èr bó

八伯各以其属属于天子之老二人,分天下为左右,曰二伯。

qiān lǐ zhī nèi yuē diān qiān lǐ zhī wài yuē cǎi yuē liú

千里之内曰甸,千里之外曰采,曰流。

tiān zǐ shǐ qí dài fū wèi sān jiān jiān yú fāng bó zhī guó guó sān rén

天子使其大夫为三监,监于方伯之国,国三人。

tiān zǐ zhī xiàn nèi zhū hóu lù yě

天子之县,内,诸侯禄也;

wài zhū hóu sì yě

外,诸侯嗣也。

wǔ wáng guī fēng jiān yú èr dài shè jué wéi wǔ fēn tǔ wéi sān

武王归丰,监于二代,设爵惟五,分土惟三。

fēng tóng xìng wǔ shí yú guó zhōu gōng kāng shū jiàn yú lǔ wèi gè shù bǎi lǐ

封同姓五十余国,周公、康叔建于鲁卫,各数百里。

tài gōng fēng yú qí biǎo dōng hǎi zhě yě

太公封于齐,表东海者也。

fán yī qiān bā bǎi guó bù liè yú wǔ qiān lǐ nèi

凡一千八百国,布列于五千里内。

ér tài hào huáng dì zhī hòu táng yú hòu bó yóu cún

而太昊、黄帝之后,唐虞侯伯犹存。

dà sī tú yǐ zhū gōng zhī de fēng jiāng fāng wǔ bǎi lǐ qí shí zhě bàn

大司徒以诸公之地封疆方五百里,其食者半;

zhū hóu zhī dì fāng sì bǎi lǐ qí shí zhě cān zhī yī

诸侯之地方四百里,其食者参之一;

zhū bó zhī dì fāng sān bǎi lǐ qí shí zhě cān zhī yī

诸伯之地方三百里,其食者参之一;

zhū zǐ zhī dì fāng èr bǎi lǐ qí shí zhě sì zhī yī

诸子之地方二百里,其食者四之一;

zhū nán zhī dì fāng bǎi lǐ qí shí zhě sì zhī yī

诸男之地方百里,其食者四之一。

bù yì zhī de jiā bǎi mǔ yī yì zhī dì jiā èr bǎi mǔ zài yì zhī de jiā sān bǎi mǔ

不易之地家百亩,一易之地家二百亩,再易之地家三百亩。

wǔ jiā wéi bǐ shǐ zhī xiāng bǎo

五家为比,使之相保;

wǔ bǐ wéi lǘ shǐ zhī xiāng shòu

五比为闾,使之相受;

sì lǘ wèi zú shǐ zhī xiāng zàng

四闾为族,使之相葬;

wǔ zú wèi dǎng shǐ zhī xiāng jiù

五族为党,使之相救;

wǔ dǎng wèi zhōu shǐ zhī xiāng zhōu

五党为州,使之相赒;

wǔ zhōu wèi xiāng shǐ zhī xiāng bīn

五州为乡,使之相宾。

xiǎo sī tú yǐ wǔ rén wéi wu wǔ wu wèi liǎng sì liǎng wèi zú wǔ zú wèi lǚ wǔ lǚ wèi shī wǔ shī wèi jūn

小司徒以五人为伍,五伍为两,四两为卒,五卒为旅,五旅为师,五师为军。

yǐ qǐ jūn lǚ yǐ zuò tián yì yǐ bǐ zhuī xū yǐ lìng gòng fù

以起军旅,以作田役,以比追胥,以令贡赋。

nǎi jīng tǔ dì ér jǐng mù qí tián yě jiǔ fū wèi jǐng sì jǐng wèi yì sì yì wèi qiū sì qiū wèi diān sì diān wèi xiàn sì xiàn wèi dōu

乃经土地而井牧其田野,九夫为井,四井为邑,四邑为丘,四丘为甸,四甸为县,四县为都。

yí rén zé shí lǐ yǒu lú lú yǒu yǐn shí

遗人则十里有庐,庐有饮食。

sān shí lǐ yǒu sù sù yǒu lù shì lù shì yǒu wěi

三十里有宿,宿有路室,路室有委。

wǔ shí lǐ yǒu shì shì yǒu hou hou yǒu guǎn guǎn yǒu jī

五十里有市,市有候,候有馆,馆有积。

suì rén zé wǔ jiā wèi lín wǔ lín wèi lǐ sì lǐ wèi cuó wǔ cuó wèi bǐ wǔ bǐ wèi xiàn wǔ xiàn wèi suì

遂人则五家为邻,五邻为里,四里为酂,五酂为鄙,五鄙为县,五县为遂。

dà sī mǎ yǐ jiǔ jī zhī jí shī bāng guó zhī zhèng

大司马以九畿之籍,施邦国之政。

fāng qiān lǐ yuē guó jī

方千里曰国畿,

qí wài fāng wǔ bǎi lǐ yuē hòu jī

其外方五百里曰侯畿,

yòu qí wài fāng wǔ bǎi lǐ yuē diàn jī

又其外方五百里曰甸畿,

yòu qí wài fāng wǔ bǎi lǐ yuē nán jī

又其外方五百里曰男畿,

yòu qí wài fāng wǔ bǎi lǐ yuē cǎi jī

又其外方五百里曰采畿,

yòu qí wài fāng wǔ bǎi lǐ yuē wèi jī

又其外方五百里曰卫畿,

yòu qí wài fāng wǔ bǎi lǐ yuē mán jī

又其外方五百里曰蛮畿,

yòu qí wài fāng wǔ bǎi lǐ yuē yí jī

又其外方五百里曰夷畿,

yòu qí wài fāng wǔ bǎi lǐ yuē zhèn jī

又其外方五百里曰镇畿,

yòu qí wài fāng wǔ bǎi lǐ yuē fān jī

又其外方五百里曰籓畿。

jī tián xiàn yě

畿,田限也。

zì wáng chéng yǐ wài miàn wǔ qiān lǐ wèi jiè yǒu fèn xiàn zhě jiǔ yě

自王城以外,面五千里为界,有分限者九也。

yú shí zhì zhì tài píng zhèng chēng xíng cuò mín kǒu qiān sān bǎi qī shí yī wàn sì qiān jiǔ bǎi sān shí sān gài zhōu zhī shèng zhě yě

于时治致太平,政称刑措,民口千三百七十一万四千九百三十三,盖周之盛者也。

qí shuāi yě zé lǐ yuè zhēng fá chū zì zhū hóu qiáng tūn ruò ér zhòng bào guǎ

其衰也,则礼乐征伐出自诸侯,强吞弱而众暴寡。

chūn qiū zhī chū shàng yǒu qiān èr bǎi guó

春秋之初,尚有千二百国;

qì huò lín zhī mò èr bǎi sì shí èr nián shì jūn sān shí liù wáng guó wǔ shí èr zhū hóu bēn zǒu bù dé bǎo qí shè jì zhě bù kě shèng shǔ ér jiàn yú chūn qiū jīng zhuàn zhě bǎi yǒu qī shí guó yān

迄获麟之末,二百四十二年,弑君三十六,亡国五十二,诸侯奔走不得保其社稷者不可胜数,而见于《春秋》经传者百有七十国焉。

bǎi sān shí jiǔ zhī qí suǒ jū

百三十九知其所居,

lǔ zhū zhèng sòng jì wèi xi jǔ qí chén qǐ cài xíng chéng jìn xuē xǔ shān qín cáo chu suí huáng liáng yú yún xiǎo zhū xú yàn ruò mí shū yōng tán lái wú yuè yǒu qióng sān miáo guā zhōu yǒu yú dōng gòng sù shēn yí xiàng nán yàn téng fán dài xi gào ruì wèi chún yú gǔ ba zhōu liǎo luō lài móu gé tán xiāo suì huá quán zhāng huò gěng jiāng jì xián dào bǎi wēi zēng lì xiàng mì rèn xū jù zhuān yú dùn guǎn yōng bì fēng yú yīng jiǎng máo zuò kuí jiè jiāo chén liù cháo gēn mù táng lí huán xiá hán yǒu gé zhēn guàn zhēn xún guò yǒu guò gē bī yáng shī zhù shǐ wéi táng dù yáng bīn kuài guān hù pī hú lí dà tíng dài qí bèi zhōng wú pǔ gū kūn wú fáng mì xū jiǎ fù yǔ tóng bó hán zhào

鲁、邾、郑、宋、纪、卫、西、莒、齐、陈、杞、蔡、邢、郕、晋、薛、许、邓、秦、曹、楚、随、黄、梁、虞、郧、小邾、徐、燕、鄀、麋、舒、庸、郯、莱、吴、越、有穷、三苗、瓜州、有虞、东、共、宿、申、夷、向、南燕、滕、凡、戴、息、郜、芮、魏、淳于、谷、巴、州、蓼、罗、赖、牟、葛、谭、萧、遂、滑、权、鄣、霍、耿、江、冀、弦、道、柏、微、鄫、厉、项、密、任、须句、颛臾、顿、管、雍、毕、丰、邘、应、蒋、茅、胙、夔、介、焦、沈、六、巢、根牟、唐、黎、郇瑕、寒、有鬲、斟灌、斟寻、过、有过、戈、偪阳、邿、铸、豕韦、唐杜、杨、豳、郐、观、扈、邳、胡、黎、大庭、骀、岐、邶、锺吾、浦姑、昆吾、房、密须、甲父、鄅、桐、亳、韩、赵。

sān shí yī guó jǐn wáng qí chù

三十一国尽亡其处,

jì jí xún gǔ èr zhěn jiǎo yú yú qiū yáng jī yīng shì máo dān shēn bī fēng fù réng yǒu réng chóng zhuān yōng shēn yǎn shāng yǎn bāo sì rù yǒu mín quē gǒng liù zōng qióng sāng

祭、极、荀、贾、贰、轸、绞、于余丘、阳、箕、英氏、毛、聃、莘、偪、封父、仍、有仍、崇、𫑘、庸、姺、奄、商奄、褒姒、蓐、有缗、阙巩、飂、鬷、穷桑。

mán yí róng dí bù zài qí jiān

蛮夷戎狄不在其间。

wǔ bó dié xīng zǒng qí méng huì

五伯迭兴,总其盟会。

líng yí zhì yú zhàn guó suì yǒu qī wáng hán wèi zhào yàn qí qín chu

陵夷至于战国,遂有七王,韩、魏、赵、燕、齐、秦、楚。

yòu yǒu sòng wèi zhōng shān bù duàn rú xiàn rú sān jìn cuàn duó yì chēng gū yě

又有宋、卫、中山,不断如线,如三晋篡夺,亦称孤也。

sī mǎ fǎ guǎng chén sān dài yuē gǔ zhě liù chǐ wèi bù bù bǎi wéi mǔ mǔ bǎi wéi fu fu sān wèi wū wū sān wèi jǐng

《司马法》广陈三代,曰:古者六尺为步,步百为亩,亩百为夫,夫三为屋,屋三为井。

jǐng fāng yī lǐ shì wèi jiǔ fū bā jiā gòng zhī

井方一里,是为九夫,八家共之。

yī fū yī fù shòu sī tián bǎi mǔ gōng tián shí mǔ shì wèi bā bǎi bā shí mǔ yú èr shí mǔ wèi lú shè chū rù xiāng yǒu shǒu wàng xiāng zhù jí bìng xiāng jiù

一夫一妇受私田百亩,公田十亩,是为八百八十亩,余二十亩为庐舍,出入相友,守望相助,疾病相救。

mín shòu tián shàng tián fu bǎi mǔ zhōng tián fu èr bǎi mǔ xià tián fu sān bǎi mǔ suì shòu gēng zhī yuán zì qí chù

民受田,上田夫百亩,中田夫二百亩,下田夫三百亩,岁受耕之,爰自其处。

qí jiā zhòng nán wèi yú fū yì yǐ kǒu shòu tián rú cǐ

其家众男为余夫,亦以口受田如此。

shì gōng shāng jiā shòu tián wǔ kǒu nǎi dāng nóng fū yī kǒu

士工商家受田,五口乃当农夫一口。

yǒu fù yǒu shuì shuì wèi gōng tián shí yī jí gōng shāng héng yú zhī rù yě fù gōng chē mǎ jiá bīng shì cóng zhī yì

有赋有税,税谓公田什一及工商衡虞之入也,赋供车马甲兵士从之役。

mín nián èr shí shòu tián liù shí guī tián

民年二十受田,六十归田。

zhǒng gǔ bì zá wǔ zhǒng yǐ bèi zāi hàn

种谷必杂五种,以备灾旱。

tián zhōng bù dé yǒu shù yǐ fáng wǔ gǔ

田中不得有树,以妨五谷。

huán lú zhǒng sāng zhè cài rú yǒu qí guā hù guǒ luǒ zhí yú jiāng yì jī gǒu shǐ wú shī qí shí

环庐种桑柘,菜茹有畦,瓜瓠果蓏植于疆埸,鸡狗豕无失其时。

lǘ yǒu xù xiāng yǒu xiáng xù yǒu míng jiào xiáng yǐ xíng lǐ

闾有序,乡有庠,序有明教,庠以行礼。

sī mǎ zhī fǎ guān shè liù jūn zhī zhòng yīn jǐng tián ér zhì jūn

司马之法,官设六军之众,因井田而制军。

lìng dì fāng yī lǐ wèi jǐng jǐng shí wèi tōng tōng shí wèi chéng chéng fāng shí lǐ

土地纵横一里为井,十井为通,十通为成,成纵横十里。

chéng shí wèi zhōng zhōng shí wèi tóng tóng fāng bǎi lǐ

成十为终,终十为同,同方百里。

tóng shí wèi fēng fēng shí wèi jī jī fāng qiān lǐ

同十为封,封十为畿,畿方千里。

gù jǐng sì wèi yì yì sì wèi qiū qiū shí liù jǐng yǒu róng mǎ yī qū niú sān tóu

故井四为邑,邑四为丘,丘十六井,有戎马一区,牛三头。

sì qiū wèi diān diān liù shí sì jǐng yě yǒu róng mǎ sì pǐ bīng chē yī chéng niú shí èr tóu jiá shì sān rén zú qī shí èr rén

四丘为甸,甸六十四井也,有戎马四匹,兵车一乘,牛十二头,甲士三人,卒七十二人。

shì wèi chéng chē zhī zhì

是谓乘车之制。

yī tóng bǎi lǐ tí fēng wàn jǐng chú shān chuān kēng àn chéng chí yì jū yuán yòu jiē lù sān qiān liù bǎi jǐng dìng chū fù liù qiān sì bǎi jǐng róng mǎ sì bǎi pǐ bīng chē bǎi shèng cǐ qīng dài fū cǎi dì zhī dà zhě yě shì wèi bǎi shèng zhī jiā

一同百里,提封万井,除山川、坑岸、城池、邑居、园囿、街路三千六百井,定出赋六千四百井,戎马四百匹,兵车百乘,此卿大夫采地之大者也,是谓百乘之家。

yī fēng sān bǎi liù shí liù lǐ tí fēng shí wàn jǐng dìng chū fù liù wàn sì qiān jǐng róng mǎ sì qiān pǐ bīng chē qiān shèng cǐ wèi zhū hóu zhī dà zhě yě wèi zhī qiān shèng zhī guó

一封三百六十六里,提封十万井,定出赋六万四千井,戎马四千匹,兵车千乘,此谓诸侯之大者也,谓之千乘之国。

tiān zǐ jī nèi fāng qiān lǐ tí fēng bǎi wàn jǐng dìng chū fù liù shí sì wàn jǐng róng mǎ sì wàn pǐ bīng chē wàn shèng róng zú qī shí èr wàn rén gù tiān zǐ chēng wàn shèng zhī zhǔ yān

天子畿内方千里,提封百万井,定出赋六十四万井,戎马四万匹,兵车万乘,戎卒七十二万人,故天子称万乘之主焉。

qín shǐ huáng jì dé zhì yú tiān xià fǎng zhōu zhī bài yǐ wéi chǔ shì hèng yì zhū hóu xún gē sì yí jiāo qīn yǐ ruò jiàn duó yú shì xuē qù wǔ děng yān

秦始皇既得志于天下,访周之败,以为处士横议,诸侯寻戈,四夷交侵,以弱见夺,于是削去五等焉。

hàn xìng chuāng yì wáng qín gū lì ér bài yú shì gē liè fēng jiāng lì jué èr děng gōng chén hòu zhě bǎi yǒu yú yì

汉兴,创艾亡秦孤立而败,于是割裂封疆,立爵二等,功臣侯者百有余邑。

yú shí mín lí qín xiàng hù kǒu diāo bì dà hòu bù guò wàn jiā xiǎo zhě wǔ liù bǎi hù ér zūn wáng zǐ dì dà qǐ jiǔ guó

于时民罹秦项,户口凋弊,大侯不过万家,小者五六百户,而尊王子弟,大启九国。

gǔ zhě yǒu fèn tǔ ér wú fēn mín ruò nǎi dà zhě kuà zhōu lián jùn xiǎo zé shí yǒu yú chéng yǐ hù kǒu wèi chà jiàng lüè fēng jiāng zhī yuǎn jìn suǒ wèi fēn mín zì hàn shǐ yě

古者有分土而无分民,若乃大者跨州连郡,小则十有余城,以户口为差降,略封疆之远近,所谓分民自汉始也。

qǐ yàn mén yǐ dōng jǐn liáo yáng wèi yàn dài

起雁门以东,尽辽阳,为燕代。

cháng shān yǐ nán tài xíng zuǒ zhuǎn dù hé jì jiàn yú hǎi wèi qí zhào

常山以南,太行左转,渡河济,渐于海,为齐赵。

gǔ sì yǐ zhù yǎn yǒu guī méng wèi liáng chu

谷泗以注,奄有龟蒙,为梁楚。

dōng dài jiāng hú báo kuài jī wèi jīng wú

东带江湖,薄会稽,为荆吴。

běi jiè huái bīn lüè lú héng wèi huái nán

北界淮濒,略庐衡,为淮南。

bō hàn zhī yáng xuān jiǔ yí wèi cháng shā

波汉之阳,亘九疑,为长沙。

zhū hóu bǐ jìng zhōu zā sān chuí wài jiē hú yuè

诸侯比境,周匝三垂,外接胡越。

tiān zǐ zì yǒu sān hé dōng jùn yǐng chuān nán yáng zì jiāng líng yǐ bù xi zhì bā shǔ běi zhì yún zhōng xi zhì lǒng xī yǔ jīng shī nèi shǐ fán shí wǔ jùn

天子自有三河、东郡、颍川、南阳,自江陵以不西至巴蜀,北至云中,西至陇西,与京师内史,凡十五郡。

wén dì cǎi jiǎ shēng zhī yì fēn qí zhào jǐng dì yòng cháo cuò zhī jì xuē wú chǔ

文帝采贾生之议分齐赵,景帝用朝错之计削吴楚。

wǔ dì shī zhǔ fù zhī cè xià tuī ēn zhī lìng shǐ zhū hóu wáng dé fēn hù yì yǐ fēng zǐ dì bù xíng chù zhì ér fān guó zì xī

武帝施主父之册,下推恩之令,使诸侯王得分户邑以封子弟,不行黜陟,而籓国自析。

zì cǐ yǐ lái qí fēn wéi qī zhào fēn wéi liù liáng fēn wéi wǔ huái nán fēn wéi sān

自此以来,齐分为七,赵分为六,梁分为五,淮南分为三。

huáng zǐ shǐ lì zhě dà guó bù guò shí yú chéng cháng shā yàn dài suī yǒu jiù míng jiē wáng nán běi biān yǐ

皇子始立者大国不过十余城,长沙、燕、代虽有旧名,皆亡南北边矣。

zì wén jǐng yǔ mín xiū xī zhì píng dì yuán shǐ èr nián mín hù qiān èr bǎi èr shí sān wàn sān qiān liù shí èr kǒu wǔ qiān jiǔ bǎi wǔ shí jiǔ wàn sì qiān jiǔ bǎi qī shí bā qí dì dōng xi jiǔ qiān sān bǎi èr lǐ nán běi wàn sān qiān sān bǎi liù shí bā lǐ

自文景与民休息,至平帝元始二年,民户千二百二十三万三千六十二,口五千九百五十九万四千九百七十八,其地东西九千三百二里,南北万三千三百六十八里。

dà shuài shí lǐ yī tíng tíng yǒu zhǎng

大率十里一亭,亭有长。

shí tíng yī xiāng xiāng yǒu sān lǎo yǒu zhì sè fū yóu jiào gè yī rén

十亭一乡,乡有三老,有秩啬夫、游徼各一人。

xiàn dà shuài fāng bǎi lǐ mín chóu zé jiǎn xī zé kuàng xiāng tíng yì rú zhī

县大率方百里,民稠则减,稀则旷,乡、亭亦如之。

jiē qín zhì yě

皆秦制也。

guāng wǔ zhōng xīng bù yú qián zhì dōng hǎi wáng jiāng yǐ qù jiù yǒu lǐ gù yōu yǐ dà fēng jiān shí lǔ jùn èr shí jiǔ xiàn qí yú chēng wéi chǒng xī zhě jiān yī jùn ér yǐ

光武中兴,不逾前制,东海王疆以去就有礼,故优以大封,兼食鲁郡二十九县,其余称为宠锡者,兼一郡而已。

zhì huán dì yǒng shòu sān nián hù qiān liù shí qī wàn qī qiān jiǔ bǎi liù shí kǒu wǔ qiān liù bǎi sì shí bā wàn liù qiān bā bǎi wǔ shí liù sī yì hù kǒu zhī zī zhí zhě yě

至桓帝永寿三年,户千六十七万七千九百六十,口五千六百四十八万六千八百五十六,斯亦户口之滋殖者也。

xiàn dì jiàn ān yuán nián bài cáo cāo wèi zhèn dōng jiāng jūn fēng fèi tíng hòu

献帝建安元年拜曹操为镇东将军,封费亭侯。

wèi wén dì huáng chū sān nián chū zhì fēng wáng zhī shù zǐ wèi xiāng gōng sì wáng zhī shù zǐ wèi tíng hòu gōng hóu zhī shù zǐ wèi tíng bó

魏文帝黄初三年,初制封王之庶子为乡公,嗣王之庶子为亭侯,公侯之庶子为亭伯。

liú bèi zhāng wǔ yuán nián yì yǐ jùn guó fēng jiàn zhū wáng huò yáo cǎi jiā míng bù yóu jiǎn tǔ dì suǒ chū

刘备章武元年,亦以郡国封建诸王,或遥采嘉名,不由检土地所出。

qí hù èr shí wàn jiǔ shí wàn

其户二十万九十万。

sūn shū chì wū wǔ nián yì qǔ zhōng zhōu jiā hào fēng jiàn zhū wáng

孙叔赤乌五年,亦取中州嘉号封建诸王。

qí hù wǔ shí èr wàn sān qiān nán nǚ kǒu èr bǎi sì shí wàn

其户五十二万三千,男女口二百四十万。

jìn wén dì wèi jìn wáng mìng péi xiù děng jiàn lì wǔ děng zhī zhì wéi ān píng jùn gōng fú yì wàn hù zhì dù rú wèi zhū wáng

晋文帝为晋王,命裴秀等建立五等之制,惟安平郡公孚邑万户,制度如魏诸王。

qí yú xiàn gōng yì qiān bā bǎi hù dì fāng qī shí wǔ lǐ

其他县公食邑一千八百户,土地纵横各七十五里;

dà guó hóu yì qiān liù bǎi hù dì fāng qī shí lǐ

大国侯邑千六百户,地方七十里;

cì guó hóu yì qiān sì bǎi hù dì fāng liù shí wǔ lǐ

次国侯邑千四百户,地方六十五里;

dà guó bó yì qiān èr bǎi hù dì fāng liù shí lǐ

大国伯邑千二百户,地方六十里;

cì guó bó yì qiān hù dì fāng wǔ shí wǔ lǐ

次国伯邑千户,地方五十五里;

dà guó zi yì bā bǎi hù dì fāng wǔ shí lǐ

大国子邑八百户,地方五十里;

cì guó zǐ yì liù bǎi hù dì fāng sì shí wǔ lǐ

次国子邑六百户,地方四十五里;

nán yì sì bǎi hù dì fāng sì shí lǐ

男邑四百户,地方四十里。

wǔ dì tài shǐ yuán nián fēng zhū wáng yǐ jùn wèi guó

武帝泰始元年,封诸王以郡为国。

yì èr wàn hù wèi dà guó zhì shàng xià zhōng xià sān jūn bīng wǔ qiān rén

邑二万户为大国,置上下中下三军,兵五千人;

yì wàn hù wèi cì guó zhì shàng jūn xià jūn bīng sān qiān rén

邑万户为次国,置上军下军,兵三千人;

wǔ qiān hù wèi xiǎo guó zhì yī jūn bīng qiān wǔ bǎi rén

五千户为小国,置一军,兵千五百人。

wáng bù zhī guó guān yú jīng shī

王不之国,官于京师。

ba wǔ děng zhī zhì gōng hóu yì wàn hù yǐ shàng wèi dà guó wǔ qiān hù yǐ shàng wèi cì guó bù mǎn wǔ qiān hù wèi xiǎo guó

罢五等之制,公侯邑万户以上为大国,五千户以上为次国,不满五千户为小国。

tài kāng yuán nián píng wú dà fán hù èr bǎi sì shí wǔ wàn jiǔ qiān bā bǎi sì shí kǒu yī qiān liù bǎi yī shí liù wàn sān qiān bā bǎi liù shí sān

太康元年,平吴,大凡户二百四十五万九千八百四十,口一千六百一十六万三千八百六十三。

ér jiāng zuǒ zhū guó bìng sān fēn shí yī yuán dì dù jiāng tài xìng yuán nián shǐ zhì jiǔ fēn shí yī

而江左诸国并三分食一,元帝渡江,太兴元年,始制九分食一。

sī zhōu

司州。

àn yǔ gòng yù zhōu zhī de

案《禹贡》豫州之地。

jí hàn wǔ dì chū zhì sī lì xiào wèi suǒ bù sān fǔ sān hé zhū jùn

及汉武帝,初置司隶校尉,所部三辅、三河诸郡。

qí jiè xi de yōng zhōu zhī jīng zhào féng yì fú fēng sān jùn běi de jì zhōu fēn hé dōng hé nèi èr jùn dōng de yù zhōu zhī hóng nóng hé nán èr jùn jùn fán qī

其界西得雍州之京兆、冯翊、扶风三郡,北得冀州分河东、河内二郡,东得豫州之弘农、河南二郡,郡凡七。

wèi wàng jiàng yú mù bó yín yìn qīng shòu

位望降于牧伯,银印青绶。

jí guāng wǔ dū luò yáng sī lì suǒ bù yǔ qián hàn bù yì

及光武都洛阳,司隶所部与前汉不异。

wèi shì shòu shàn jí dōu hàn gōng sī lì suǒ bù hé nán hé dōng hé nèi hóng nóng bìng jì zhōu zhī píng yáng hé wǔ jùn zhì sī zhōu

魏氏受禅,即都汉宫,司隶所部河南、河东、河内、弘农并冀州之平阳,合五郡,置司州。

jìn réng jū wèi dū nǎi yǐ sān fǔ hái shǔ yōng zhōu fēn hé nán lì xíng yáng fēn yōng zhōu zhī jīng zhào lì shàng luò fèi dōng jùn lì dùn qiū suì dìng míng sī zhōu yǐ sī lì xiào wèi tǒng zhī

晋仍居魏都,乃以三辅还属雍州,分河南立荥阳,分雍州之京兆立上洛,废东郡立顿丘,遂定名司州,以司隶校尉统之。

zhōu tǒng jùn yī shí èr xiàn yī bǎi hù sì shí qī wàn wǔ qiān qī bǎi

州统郡一十二,县一百,户四十七万五千七百。

hé nán jùn hàn zhì

河南郡汉置。

tǒng xiàn shí èr hù yī shí yī wàn sì qiān sì bǎi

统县十二,户一十一万四千四百。

zhì yǐn

置尹。

luò yáng zhì wèi

洛阳置尉。

wǔ bù sān shì

五部、三市。

dōng xī qī lǐ nán běi jiǔ lǐ

东西七里,南北九里。

dōng yǒu jiàn chūn dōng yáng qīng míng sān mén nán yǒu kāi yáng píng chāng xuān yáng jiàn yáng sì mén xi yǒu guǎng yáng xi míng chāng hé sān mén běi yǒu dà xià guǎng mò èr mén

东有建春、东阳、清明三门,南有开阳、平昌、宣阳、建阳四门,西有广阳、西明、阊阖三门,北有大夏、广莫二门。

sī lì xiào wèi hé nán yǐn jí bǎi guān liè chéng nèi yě

司隶校尉、河南尹及百官列城内也。

hé nán zhōu dōng dōu wáng chéng jiá rǔ yě

河南周东都王城郏鄏也。

gǒng zhōu xiào wáng fēng zhōu huán gōng sūn huì gōng yú gǒng hào dōng zhōu gù zhàn guó shí yǒu dōng xī zhōu hào

巩周孝王封周桓公孙惠公于巩,号东周,故战国时有东、西周号。

máng shān shǒu yáng qí jiè yě

芒山、首阳其界也。

hé yīn xīn ān hán gǔ guān suǒ jū

河阴新安函谷关所居。

chéng gāo yǒu guān zhèng zhī wǔ láo

成皋有关,郑之武牢。

gōu shì yǒu liú jù zhōu dài fū liú zi yì

缑氏有刘聚,周大夫刘子邑。

yǒu yán shòu chéng xiān rén cí

有延寿城、仙人祠。

yáng chéng yǒu è bǎn guān

阳城有鄂阪关。

cǐ yì shì wéi dì zhōng xià zhì jǐng chǐ wǔ cùn

此邑是为地中,夏至景尺五寸。

yǒu yáng chéng shān jī shān xǔ yóu mù zài yān

有阳城山、箕山,许由墓在焉。

xīn chéng yǒu yán shòu guān

新城有延寿关。

gù róng mán zi zhī guó

故戎蛮子之国。

lù hún gù mán zǐ guó chu zhuàng wáng fá lù hún shì yě

陆浑故蛮子国,楚壮王伐陆浑是也。

liáng zhàn guó shí wèi wéi nán liáng bié shǎo liáng yě

梁战国时谓为南梁,别少梁也。

yáng dí

阳翟

xíng yáng jùn tài shǐ èr nián zhì

荥阳郡泰始二年置。

tǒng xiàn bā hù sān wàn sì qiān

统县八,户三万四千。

xíng yáng dì míng áo qín zhì áo cāng zhě

荥阳地名敖,秦置敖仓者。

jīng zhèng tài shū duàn suǒ jū

京郑太叔段所居。

mì gù zhōu jī nèi

密故周畿内。

juǎn yǒu bó làng cháng shā zhāng liáng jī qín shǐ huáng chù

卷有博浪长沙,张良击秦始皇处。

yáng wǔ yuàn líng zhōng mù liù guó shí zhào xiàn hóu dōu

阳武苑陵中牟六国时,赵献侯都。

kāi fēng sòng péng chí zài dōng běi huò yuē péng zé

开封宋蓬池在东北,或曰蓬泽。

hóng nóng jùn hàn zhì

弘农郡汉置。

tǒng xiàn liù hù yī wàn sì qiān

统县六,户一万四千。

hóng nóng běn hán gǔ guān

弘农本函谷关。

hàn wǔ dì qiān yú xīn ān xiàn

汉武帝迁于新安县。

hú gù yuē hú hàn wǔ gēng míng hú

湖故曰胡,汉武更名湖。

shǎn gù guó guó zhōu fēn shǎn dōng xī èr xiāng zhǔ zhī

陕故虢国,周分陕东西,二相主之。

yí yáng miǎn chí huá yīn huà shān zài xiàn nán

宜阳黾池华阴华山在县南。

shàng luò jùn tài shǐ èr nián fēn jīng zhào nán jùn zhì

上洛郡泰始二年,分京兆南郡置。

tǒng xiàn sān hù wàn qī qiān

统县三,户万七千。

shàng luò yáo guān zài xiàn xī běi

上洛峣关在县西北。

shāng qín xiāng wèi shāng yāng yì

商秦相卫商鞅邑。

lú shì xióng ěr shān zài dōng yī shuǐ suǒ chū

庐氏熊耳山在东,伊水所出。

píng yáng jùn gù shǔ hé dōng wèi fēn lì

平阳郡故属河东,魏分立。

tǒng xiàn shí èr hù sì wàn èr qiān

统县十二,户四万二千。

píng yáng jiù yáo dū

平阳旧尧都。

hòu guó

侯国。

yáng gù yáng hòu guó

杨故杨侯国。

duān shì hán wèi

端氏韩、魏。

zhào jì wèi zhū hóu yǐ duān shì fēng jìn jūn yě

赵既为诸侯,以端氏封晋君也。

yǒng ān gù huò bó guó

永安故霍伯国。

huò shān zài dōng

霍山在东。

pǔ zi hú niè xiāng líng gōng guó xiāng

浦子狐讘襄陵公国相。

jiàng yì jìn wǔ gōng zì qǔ wò xǐ cǐ

绛邑晋武公自曲沃徙此。

huò zé xī chéng shān zài xī nán

濩泽析城山在西南。

lín fén gōng guó xiāng

临汾公国相。

běi qū hú kǒu shān zài dōng nán

北屈壶口山在东南。

yǒu nán qū gù chēng běi

有南屈,故称北。

pí shì gù gěng guó

皮氏故耿国。

hé dōng jùn qín zhì

河东郡秦置。

tǒng xiàn jiǔ hù sì wàn èr qiān wǔ bǎi

统县九,户四万二千五百。

ān yì jiù shùn dōu

安邑旧舜都。

wén xǐ gù qǔ wò

闻喜故曲沃。

jìn wǔ gōng zì jìn yáng xǐ cǐ

晋武公自晋阳徙此。

yuán wáng wū shān zài dōng běi yǎn shuǐ suǒ chū

垣王屋山在东北,沇水所出。

fén yáng gōng guó xiāng

汾阳公国相。

dà yáng wú shān zài xi

大阳吴山在西。

zhōu wǔ wáng fēng xī zhōu tài bó hòu yú cǐ yī shì gǔ yī dùn chéng

周武王封西周太伯后于此猗氏古猗顿城。

jiě yǒu yán chí

解有盐池。

pú bǎn yǒu lì shān shùn suǒ gēng yě

蒲坂有历山,舜所耕也。

yǒu léi shǒu shān yí qí jū qí yáng suǒ wèi shǒu yáng shān

有雷首山, 夷齐居其阳,所谓首阳山。

hé běi

河北

jí jùn tài shǐ èr nián zhì

汲郡泰始二年置。

tǒng xiàn liù hù sān wàn qī qiān

统县六,户三万七千。

jí yǒu tóng guān

汲有铜关。

zhāo gē zhòu suǒ dōu

朝歌纣所都。

gòng gù guó

共故国。

běi shān qí shuǐ suǒ chū

北山,淇水所出。

lín lǜ

林虑

huò jiā gù jí xīn zhōng xiāng

获嘉故汲新中乡。

hàn wǔ dì xíng guò shí huò lǚ jiā shǒu yīn gǎi míng

汉武帝行过时,获吕嘉首,因改名。

xiū wǔ jìn suǒ qǐ nán yáng qín gǎi míng xiū wǔ

修武晋所启南阳,秦改名修武。

hé nèi jùn hàn zhì

河内郡汉置。

tǒng xiàn jiǔ hù wǔ wàn èr qiān

统县九,户五万二千。

yě wáng tài háng shān zài xī běi

野王太行山在西北。

zhōu gù jìn yì

州故晋邑。

huái píng gāo xíng hóu zì xiāng guó xǐ cǐ

怀平皋邢侯自襄国徙此。

hé yáng

河阳

qìn shuǐ zhǐ gù zhōu yuán yì

沁水轵故周原邑。

shān yáng wēn gù guó yě sū fèn shēng fēng

山阳温故国也,苏忿生封。

guǎng píng jùn wèi zhì

广平郡魏置。

tǒng xiàn shí wǔ hù sān wàn wǔ qiān èr bǎi

统县十五,户三万五千二百。

guǎng píng hán dān qín zhì wèi jùn

广平邯郸秦置为郡。

yì yáng wǔ ān shè xiāng guó gù xíng hòu guó dōu

易阳武安涉襄国故邢侯国都。

nán hé rèn qǔ liáng liè rén féi xiāng lín shuǐ guǎng nián hóu xiāng

南和任曲梁列人肥乡临水广年侯相。

chì zhāng píng ēn

斥漳平恩

yáng píng jùn wèi zhì

阳平郡魏置。

tǒng xiàn qī hù wǔ wàn yī qiān

统县七,户五万一千。

yuán chéng hàn yuán hòu shēng yì

元城汉元后生邑。

guǎn táo qīng quán fā gàn dōng wǔ yáng yáng píng lè píng

馆陶清泉发干东武阳阳平乐平

wèi jùn hàn zhì

魏郡汉置。

tǒng xiàn bā hù sì wàn qī bǎi

统县八,户四万七百。

yè wèi wǔ shòu fēng jū cǐ

邺魏武受封居此。

cháng lè wèi chì qiū ān yáng dàng yīn nèi huáng huáng chí zài xi

长乐魏斥丘安阳荡阴内黄黄池在西。

lí yáng gù lí hòu guó

黎阳故黎侯国。

dùn qiū jùn tài shǐ èr nián zhì

顿丘郡泰始二年置。

tǒng xiàn sì hù liù qiān sān bǎi

统县四,户六千三百。

dùn qiū fán yáng yīn ān wèi

顿丘繁阳阴安卫

yǒng jiā zhī hòu sī zhōu lún mò liú cōng

永嘉之后,司州沦没刘聪。

cōng yǐ luò yáng wèi jīng zhōu jí shí lè fù yǐ wéi sī zhōu

聪以洛阳为荆州,及石勒,复以为司州。

shí jì lóng yòu fēn sī zhōu zhī hé nán hé dōng hóng nóng xíng yáng yǎn zhōu zhī chén liú dōng yàn wèi luò zhōu

石季龙又分司州之河南、河东、弘农、荥阳,兖州之陈留、东燕为洛州。

yuán dì dù jiāng yì qiáo zhì sī zhōu yú xú fēi běn suǒ yě

元帝渡江,亦侨置司州于徐,非本所也。

hòu yǐ hóng nóng rén liú yù xún yáng zhě qiáo lì wèi hóng nóng jùn

后以弘农人流寓寻阳者侨立为弘农郡。

yòu yǐ hé dōng rén nán yù zhě yú hàn wǔ líng jùn chán líng xiàn jiè shàng míng de qiáo lì hé dōng jùn tǒng ān yì wén xǐ yǒng ān lín fén hóng nóng qiáo sōng zī dà qi bā xiàn

又以河东人南寓者,于汉武陵郡孱陵县界上明地侨立河东郡,统安邑、闻喜、永安、临汾、弘农、谯、松滋、大戚八县。

bìng jì jū yān

并寄居焉。

yǒng hé wǔ nián huán wēn rù luò fù zhì hé nán jùn shǔ sī zhōu

永和五年,桓温入洛,复置河南郡,属司州。

yǎn zhōu

兖州。

àn yǔ gòng jì hé zhī de shùn zhì shí èr mù zé qí yī yě

案《禹贡》济河之地,舜置十二牧,则其一也。

zhōu lǐ hé dōng yuē yǎn zhōu

《周礼》:“河东曰兖州。

chūn qiū yuán mìng bāo yún mìng wǔ xīng liú wèi yǎn zhōu

”《春秋元命包》云命:“五星流为兖州。

yǎn ruì yě xìn yě

兖,瑞也,信也。

yòu yún gài qǔ yǎn shuǐ yǐ míng yān

”又云:“盖取兖水以名焉。

hàn wǔ dì zhì shí sān zhōu yǐ jiù míng wèi yǎn zhōu zì cǐ bù gǎi

”汉武帝置十三州,以旧名为兖州,自此不改。

zhōu tǒng jùn guó bā xiàn wǔ shí liù hù bā wàn sān qiān sān bǎi

州统郡国八,县五十六,户八万三千三百。

chén liú guó hàn zhì

陈留国汉置。

tǒng xiàn shí hù sān wàn

统县十,户三万。

wèi wǔ dì fēng

魏武帝封。

xiǎo huáng jùn yí yǒu hóng gōu hàn gāo zǔ xiàng yǔ yù fēn chǔ

小黄浚仪有洪沟,汉高祖项羽欲分处。

fēng qiū suān zǎo wū cháo de zài dōng nán

封丘酸枣乌巢地在东南。

jì yáng cháng yuán gù kuāng chéng kǒng zǐ suǒ ě yě

济阳长垣故匡城,孔子所厄也。

yōng qiū gù qǐ guó

雍丘故杞国。

wèi shì xiāng yì wài huáng

尉氏襄邑外黄

pú yáng guó gù shǔ dōng jùn jìn chū fēn dōng jùn zhì

濮阳国故属东郡,晋初分东郡置。

tǒng xiàn sì hù èr wàn yī qiān

统县四,户二万一千。

pú yáng gǔ kūn wú guó

濮阳古昆吾国。

shī yán wèi zhòu zuò mǐ mǐ zhī yuè jí ér tóu cǐ shuǐ

师延为纣作靡靡之乐,即而投此水。

gōng guó xiāng

公国相。

lǐn qiū gōng guó xiāng

廪丘公国相。

yǒu yáng jiǎo chéng

有羊角城。

bái mǎ yǒu hù zǐ dī

白马有瓠子堤。

juàn chéng gōng guó xiāng

鄄城公国相。

jì yīn jùn hàn zhì

济阴郡汉置。

tǒng xiàn jiǔ hù qī qiān liù bǎi

统县九,户七千六百。

dìng táo hàn gāo zǔ fēng péng yuè wèi liáng wáng dōu cǐ

定陶汉高祖封彭越为梁王,都此。

chéng shì gù hòu guó

乘氏故侯国。

jù yáng lí hú wǎn jù jǐ shì chéng wǔ yǒu chu qiū tíng

句阳离狐宛句己氏成武有楚丘亭。

shàn fù gù hòu guó

单父故侯国。

chéng yáng shùn suǒ yú yáo zhǒng zài xi

城阳舜所渔,尧冢在西。

gāo píng guó

高平国。

gù shǔ liáng guó jìn chū fēn shān yáng zhì

故属梁国,晋初分山阳置。

tǒng xiàn qī hù sān qiān bā bǎi

统县七,户三千八百。

chāng yì hóu xiāng

昌邑侯相。

yǒu jiǎ fù tíng

有甲父亭。

jù yě lǔ huò lín suǒ

钜野鲁获麟所。

fāng yǔ jīn xiāng hú lù gāo píng hòu guó

方与金乡湖陆高平侯国。

nán píng yáng hòu guó

南平阳侯国。

yǒu qī tíng

有漆亭。

rèn chéng guó hàn zhì

任城国汉置。

tǒng xiàn sān hù yī qiān qī bǎi

统县三,户一千七百。

rèn chéng gǔ rèn guó

任城古任国。

gāng fù fán

亢父樊

dōng píng guó hàn zhì

东平国汉置。

tǒng xiàn qī hù liù qiān sì bǎi

统县七,户六千四百。

xū chāng shòu zhāng yǒu chī yóu cí

须昌寿张有蚩尤祠。

fàn wú yán fù chéng dōng píng lù gāng píng

范无盐富城东平陆刚平

jì běi guó hàn zhì

济北国汉置。

tǒng xiàn wǔ hù sān qiān wǔ bǎi

统县五,户三千五百。

lú biǎn què suǒ shēng

庐扁鹊所生。

xiàn xi yǒu shí mén

县西有石门。

lín yì dōng ē gǔ chéng yǒu wū xià jù

临邑东阿谷城有乌下聚。

shé qiū yǒu xià guàn tíng

蛇丘有下灌亭。

tài shān jùn hàn zhì

泰山郡汉置。

tǒng xiàn shí yī hù jiǔ qiān sān bǎi

统县十一,户九千三百。

fèng gāo xī nán yǒu míng táng

奉高西南有明堂。

bó yǒu guī shān

博有龟山。

yíng nán wǔ chéng liáng fù hòu guó

赢南武城梁父侯国。

yǒu tù qiú jù

有菟裘聚。

shān chí chí shān zài dōng běi

山茌茌山在东北。

xīn tài gù yuē píng yáng

新泰故曰平阳。

nán wǔ yáng yǒu zhuān yú chéng

南武阳有颛臾城。

lái wú yǒu yuán shān

莱芜有原山。

dōng móu gù móu guó

东牟故牟国。

jù píng yǒu yáng guān tíng

钜平有阳关亭。

huì dì zhī mò yǎn zhōu hé jìng lún mò shí lè

惠帝之末,兖州阖境沦没石勒。

hòu shí jì lóng gǎi chén liú jùn wèi jiàn chāng jùn shǔ luò zhōu

后石季龙改陈留郡为建昌郡,属洛州。

shì shí yí lí nán dù yuán dì qiáo zhì yǎn zhōu jì jū jīng kǒu

是时遗黎南渡,元帝侨置兖州,寄居京口。

míng dì yǐ xī jiàn wèi cì shǐ jì jū guǎng líng zhì pú yáng jì yīn gāo píng tài shān děng jùn

明帝以郗鉴为刺史,寄居广陵,置濮阳、济阴、高平、太山等郡。

hòu gǎi wéi nán yǎn zhōu huò hái jiāng nán huò jū xū yí huò jū shān yáng

后改为南兖州,或还江南,或居盱眙,或居山阳。

hòu shǐ gē dì wèi jìng cháng jū guǎng líng nán yǔ jīng kǒu duì àn

后始割地为境,常居广陵,南与京口对岸。

xián kāng sì nián yú běi qiáo jiè lì chén liú jùn

咸康四年,于北谯界立陈留郡。

ān dì fēn guǎng líng jùn zhī jiàn líng lín jiāng rú gāo níng hǎi pú tāo wǔ xiàn zhì shān yáng jùn shǔ nán yǎn zhōu

安帝分广陵郡之建陵、临江、如皋、宁海、蒲涛五县置山阳郡,属南兖州。

yù zhōu

豫州。

àn yǔ gòng wèi jīng hé zhī de

案《禹贡》为荆河之地。

zhōu lǐ hé nán yuē yù zhōu

《周礼》:“河南曰豫州。

yù zhě shū yě yán bǐng zhōng hé zhī qì xìng lǐ ān shū yě

”豫者舒也,言禀中和之气,性理安舒也。

chūn qiū yuán mìng bāo yún gōu qián xīng bié wèi yù zhōu

《春秋元命包》云:“钩钤星别为豫州。

dì jiè xi zì huà shān dōng zhì yú huái běi zì jì nán jiè jīng shān

”地界,西自华山,东至于淮,北自济,南界荆山。

qín jiān tiān xià yǐ wéi sān chuān hé dōng nán yáng yǐng chuān dàng sì shuǐ xuē qī jùn

秦兼天下,以为三川、河东、南阳、颍川、砀、泗水、薛七郡。

hàn gǎi sān chuān wèi hé nán jùn wǔ dì zhì shí sān zhōu yù zhōu jiù míng bù gǎi yǐ hé nán hé dōng èr jùn shǔ sī lì yòu yǐ nán yáng shǔ jīng zhōu

汉改三川为河南郡,武帝置十三州,豫州旧名不改,以河南、河东二郡属司隶,又以南阳属荆州。

xiān shì gǎi sì shuǐ yuē pèi jùn gǎi dàng jùn yuē liáng gǎi xuē yuē lǔ fēn liáng pèi lì rǔ nán jùn fēn yǐng chuān lì huái yáng jùn

先是,改泗水曰沛郡,改砀郡曰梁,改薛曰鲁,分梁沛立汝南郡,分颍川立淮阳郡。

hòu hàn zhāng dì gǎi huái yáng yuē chén jùn

后汉章帝改淮阳曰陈郡。

wèi wǔ fēn pèi lì qiáo jùn wèi wén fēn rǔ nán lì yì yáng jùn

魏武分沛立谯郡,魏文分汝南立弋阳郡。

jí wǔ dì shòu mìng yòu fēn yǐng chuān lì xiāng chéng dōu fēn rǔ nán lì rǔ yīn jùn hé chén jùn yú liáng guó

及武帝受命,又分颍川立襄城都,分汝南立汝阴郡,合陈郡于梁国。

zhōu tǒng jùn guó shí xiàn bā shí wǔ hù shí yī wàn liù qiān qī bǎi jiǔ shí liù

州统郡国十,县八十五,户十一万六千七百九十六。

yǐng chuān jùn qín zhì

颍川郡台设置。

tǒng xiàn jiǔ hù èr wàn bā qiān sān bǎi

统县九,户二万八千三百。

xǔ chāng hàn xiàn dì dōu xǔ

许昌汉献帝都许。

wèi chán xǐ dōu luò yáng xǔ gōng shì wǔ kù cún yān gǎi wéi xǔ chāng

魏禅,徙都洛阳,许宫室武库存焉,改为许昌。

zhǎng shè

长社

yǐng yīn lín yǐng gōng guó xiāng

颍阴临颍公国相。

yǎn shào líng gōng guó xiāng

郾邵陵公国相。

yān líng gōng guó xiāng

鄢陵公国相。

xīn jí

新汲

cháng píng

长平

rǔ nán jùn hàn zhì

汝南郡汉置。

tǒng xiàn shí wǔ hù èr wàn yī qiān wǔ bǎi

统县十五,户二万一千五百。

xīn xī nán ān yáng ān chéng hóu xiāng

新息南安阳安成侯相。

shèn yáng běi yí chūn lǎng líng yáng ān gù jiāng guó

慎阳北宜春朗陵阳安故江国。

yǒu jiāng tíng

有江亭。

shàng cài píng yú gù shěn zǐ guó

上蔡平舆故沈子国。

yǒu chén tíng

有沈亭。

dìng yǐng qú yáng nán dùn rǔ yáng wú fáng gù fáng zi guó

定颍灈阳南顿汝阳吴房故房子国。

xī píng gù bǎi guó

西平故柏国。

yǒu lóng quán shuǐ kě yòng cuì dāo jiàn

有龙泉,水可用淬刀剑。

xiāng chéng jùn tài shǐ èr nián zhì

襄城郡泰始二年置。

tǒng xiàn qī hù yī wàn bā qiān

统县七,户一万八千。

xiāng chéng hóu xiāng

襄城侯相。

yǒu xi bù gēng chéng

有西不羹城。

fán chāng wèi wén shòu shàn yú cǐ

繁昌魏文受禅于此。

jiá dìng líng hóu xiāng

郏定陵侯相。

fù chéng hóu xiāng

父城侯相。

kūn yáng gōng guó xiāng

昆阳公国相。

wǔ yáng xuān dì shǐ fēng cǐ yì

舞阳宣帝始封此邑。

rǔ yīn jùn wèi zhì jùn hòu fèi tài shǐ èr nián fù zhì

汝阴郡魏置郡,后废,泰始二年复置。

tǒng xiàn bā hù bā qiān wǔ bǎi

统县八,户八千五百。

rǔ yīn gù hú zǐ guó

汝阴故胡子国。

shèn gù chu yì

慎故楚邑。

yuán lù gù shǐ tóng yáng xīn cài sòng hóu xiāng bāo xìn

原鹿固始鲖阳新蔡宋侯相褒信

liáng guó hàn zhì

梁国汉置。

tǒng xiàn shí èr hù yī wàn sān qiān

统县十二,户一万三千。

suī yáng chūn qiū shí sòng dōu

睢阳春秋时宋都。

méng yú xià yì yǒu yáng shān shān yǒu wén shí

蒙虞下邑有阳山,山有文石。

níng líng gù gé bó guó

宁陵故葛伯国。

gǔ shú chén xiàng cháng píng yáng jiǎ wǔ píng kǔ dōng yǒu lài xiāng cí lǎo zi suǒ shēng de

谷熟陈项长平阳夏武平苦东有赖乡祠,老子所生地。

pèi guó hàn zhì

沛国汉置。

tǒng xiàn jiǔ hù wǔ qiān jiǔ shí liù

统县九,户五千九十六。

xiāng pèi hàn gāo zǔ suǒ qǐ chǔ

相沛汉高祖所起处。

fēng dǔ yì fú lí zhù qiū wèn hóng xiāo

丰竺邑符离杼秋汶虹萧

qiáo jùn wèi zhì

谯郡魏置。

tǒng xiàn qī hù yī qiān

统县七,户一千。

qiáo chéng fù cuó shān sāng lóng kàng qí zhì

谯城父酂山桑龙亢蕲铚

lǔ jùn hàn zhì

鲁郡汉置。

tǒng xiàn qī hù sān qiān wǔ bǎi

统县七,户三千五百。

lǔ qū fù zhī de lǔ hòu bó qín suǒ jū

鲁曲阜之地,鲁侯伯禽所居。

wèn yáng biàn zōu yǒu yì shān

汶阳卞邹有绎山。

fān gù xiǎo zhū zhī guó

番故小邾之国。

xuē xī zhòng suǒ fēng

薛奚仲所封。

gōng qiū

公丘

yì yáng jùn wèi zhì

弋阳郡魏置。

tǒng xiàn qī hù yī wàn liù qiān qī bǎi

统县七,户一万六千七百。

xī yáng gù xián zǐ guó

西阳故弦子国。

dài qí chūn zhū xī líng qī sī yì yáng

轪蕲春邾西陵期思弋阳

ān fēng jùn wèi zhì

安丰郡魏置。

tǒng xiàn wǔ hù yī qiān èr bǎi

统县五,户一千二百。

ān fēng yú lóu ān fēng hòu xiāng

安风雩娄安丰侯相。

liǎo sōng zī hòu xiāng

蓼松滋侯相。

huì dì fēn rǔ yīn lì xīn cài fēn liáng guó lì chén jùn fēn rǔ nán lì nán dùn

惠帝分汝阴立新蔡,分梁国立陈郡,分汝南立南顿。

yǒng jiā zhī luàn yù zhōu lún mò shí shì

永嘉之乱,豫州沦没石氏。

yuán dì dù jiāng yǐ chūn gǔ xiàn qiáo lì xiāng chéng jùn jí fán chāng xiàn

元帝渡江,以春谷县侨立襄城郡及繁昌县。

chéng dì nǎi qiáo lì yù zhōu yú jiāng huái zhī jiān jū wú hú

成帝乃侨立豫州于江淮之间,居芜湖。

shí huái nán rù běi nǎi fēn dān yáng qiáo lì huái nán jùn jū yú hú

时淮南入北,乃分丹阳侨立淮南郡,居于湖。

yòu yǐ jiù dāng tú xiàn liú rén dù jiāng qiáo lì wèi xiàn bìng huái nán lú jiāng ān fēng bìng shǔ yù zhōu

又以旧当涂县流人渡江,侨立为县,并淮南、庐江、安丰并属豫州。

níng kāng yuán nián yí zhèn gū shú

宁康元年,移镇姑孰。

xiào wǔ gǎi qí chūn xiàn wèi qí yáng xiàn yīn xīn cài xiàn rén yú hàn jiǔ jiāng wáng qíng bù jiù chéng zhì nán xīn cài jùn shǔ nán yù zhōu

孝武改蕲春县为蕲阳县,因新蔡县人于汉九江王黥布旧城置南新蔡郡,属南豫州。

yòu yú hàn lú jiāng jùn zhī nán bù zhì jìn xī jùn

又于汉庐江郡之南部置晋熙郡。

jì zhōu

冀州。

àn yǔ gòng zhōu lǐ bìng wèi hé nèi zhī de shùn zhì shí èr mù zé qí yī yě

案《禹贡》、《周礼》并为河内之地,舜置十二牧,则其一也。

chūn qiū yuán mìng bāo yún mǎo bì sàn wèi jì zhōu fēn wéi zhào guó

《春秋元命包》云:“昴毕散为冀州,分为赵国。

qí de yǒu xiǎn yǒu yì dì wáng suǒ dōu zé jì ān ruò zé jì qiáng huāng zé jì fēng

”其地有险有易,帝王所都,则冀安,弱则冀强,荒则冀丰。

shùn yǐ jì zhōu nán běi kuò dà fēn wèi yǐ xī wèi bīng zhōu yàn yǐ běi wèi yōu zhōu zhōu rén yīn yān

舜以冀州南北阔大,分卫以西为并州,燕以北为幽州,周人因焉。

jí hàn wǔ zhì shí sān zhōu yǐ qí de yī jiù míng yān jì zhōu lì hòu hàn zhì jìn bù gǎi

及汉武置十三州,以其地依旧名焉冀州,历后汉至晋不改。

zhōu tǒng jùn guó shí sān xiàn bā shí sān hù sān shí èr wàn liù qiān

州统郡国十三,县八十三,户三十二万六千。

zhào guó

赵国。

hàn zhì

汉置。

tǒng xiàn jiǔ hù sì wàn èr qiān

统县九,户四万二千。

fáng zi yuán shì píng jí gāo yì

房子元氏平棘高邑。

gōng guó xiāng

公国相。

zhōng qiū bǎi rén píng xiāng xià qǔ yáng gù gǔ zǐ guó

中丘柏人平乡下曲阳故鼓子国。

jù lù guó qín zhì

钜鹿国秦置。

tǒng xiàn èr hù yī wàn sì shí

统县二,户一万四十。

miǎn táo jù lù

黾陶钜鹿

ān píng guó hàn zhì

安平国汉置。

tǒng xiàn bā hù èr wàn yī qiān

统县八,户二万一千。

xìn dōu xià bó wǔ yì wǔ suì guān jīn hóu xiāng

信都下博武邑武遂观津侯相。

fú liǔ guǎng zōng hòu guó

扶柳广宗侯国。

jīng

píng yuán guó hàn zhì

平原国汉置。

tǒng xiàn wǔ

统县五。

hù wǔ wàn yī qiān

户五万一千。

píng yuán gāo táng chí píng bó píng liáo chéng ān dé xī píng chāng bān lì

平原高唐茌平博平聊城安德西平昌般鬲

lè líng guó hàn zhì

乐陵国汉置。

tǒng xiàn wǔ hù sān wàn sān qiān

统县五,户三万三千。

yàn cì yáng xìn tà wò xīn lè lè líng yǒu dū wèi jū

厌次阳信漯沃新乐乐陵有都尉居。

bó hǎi jùn hàn zhì

勃海郡汉置。

tǒng xiàn shí hù sì wàn

统县十,户四万。

nán pí dōng guāng fú yáng ráo ān gāo chéng chóng hé dōng ān líng xiū guǎng chuān hóu xiāng

南皮东光浮阳饶安高城重合东安陵修广川侯相。

fù chéng

阜城

zhāng wǔ guó tài shǐ yuán nián zhì

章武国泰始元年置。

tǒng xiàn sì hù yī wàn sān qiān

统县四,户一万三千。

dōng píng shū wén ān zhāng wǔ shù zhōu

东平舒文安章武束州

hé jiān guó hàn zhì

河间国汉置。

tǒng xiàn liù hù èr wàn qī qiān

统县六,户二万七千。

lè chéng hóu xiāng

乐城侯相。

wǔ yuán mào hóu xiāng

武垣鄚侯相。

yì chéng zhōng shuǐ chéng píng

易城中水成平

gāo yáng guó tài shǐ yuán nián zhì

高阳国泰始元年置。

tǒng xiàn sì hù qī qiān

统县四,户七千。

bó lù gāo yáng běi xīn chéng hóu xiāng lǐ wú

博陆高阳北新城侯相蠡吾

bó líng jùn hàn zhì

博陵郡汉置。

tǒng xiàn sì hù yī wàn

统县四,户一万。

ān píng ráo yáng nán shēn zé ān guó

安平饶阳南深泽安国

qīng hé guó hàn zhì

清河国汉置。

tǒng xiàn liù hù èr wàn èr qiān

统县六,户二万二千。

qīng hé dōng wǔ chéng yì mù hóu xiāng

清河东武城绎幕侯相。

bèi qiū líng

贝丘灵

zhōng shān guó hàn zhì

中山国汉置。

tǒng xiàn bā hù sān wàn sān qiān

统县八,户三万三千。

lú nú wèi chāng xīn shì ān xǐ pú yīn wàng dū táng běi píng

卢奴魏昌新市安喜蒲阴望都唐北平

cháng shān jùn hàn zhì

常山郡汉置。

tǒng xiàn bā hù èr wàn sì qiān

统县八,户二万四千。

zhēn dìng shí yì jǐng xíng shàng qǔ yáng héng shān zài xiàn xī běi yǒu bǎn hào fēi hú kǒu

真定石邑井陉上曲阳恒山在县西北,有坂号飞狐口。

pú wú

蒲吾

nán xíng táng líng shòu jiǔ mén hóu xiāng

南行唐灵寿九门侯相。

huì dì zhī hòu jì zhōu lún mò yú shí lè

惠帝之后,冀州沦没于石勒。

lēi yǐ tài xìng èr nián jiàn hào yú xiāng guó chēng zhào

勒以太兴二年僭号于襄国,称赵。

hòu wèi mù róng jùn suǒ miè mù róng shì yòu wèi fú jiān suǒ miè

后为慕容俊所灭,慕容氏又为苻坚所灭。

xiào wǔ tài yuán bā nián jiān bài qí dì rù mù róng chuí

孝武太元八年,坚败,其地入慕容垂。

chuí jiàn hào yú zhōng shān shì wèi hòu yàn

垂僭号于中山,是为后燕。

hòu yàn zú miè yú wèi

后燕卒灭于魏。

yōu zhōu

幽州。

àn yǔ gòng jì zhōu zhī yù shùn zhì shí èr mù zé qí yī yě

案《禹贡》冀州之域,舜置十二牧,则其一也。

zhōu lǐ dōng běi yuē yōu zhōu

《周礼》“东北曰幽州。

chūn qiū yuán mìng bāo yún jī xīng sàn wèi yōu zhōu fēn wéi yān guó

”《春秋元命包》云:“箕星散为幽州,分为燕国。

yán běi fāng tài yīn gù yǐ yōu míng wèi hào

”言北方太阴,故以幽冥为号。

wǔ wáng dìng yīn fēng zhào gōng yú yàn qí hòu yǔ liù guó jù chēng wáng

武王定殷,封召公于燕,其后与六国俱称王。

jí qín miè yàn yǐ wéi yú yáng shàng gǔ yòu běi píng liáo xī liáo dōng wǔ jùn

及秦灭燕,以为渔阳、上谷、右北平、辽西、辽东五郡。

hàn gāo zǔ fēn shàng gǔ zhì zhuō jùn

汉高祖分上谷置涿郡。

wǔ dì zhì shí sān zhōu yōu zhōu yī jiù míng bù gǎi

武帝置十三州,幽州依旧名不改。

qí hòu kāi dōng biān zhì xuán tú lè làng děng jùn yì jiē shǔ yān

其后开东边,置玄菟、乐浪等郡,亦皆属焉。

yuán fèng yuán nián gǎi yàn yuē guǎng yáng jùn

元凤元年,改燕曰广阳郡。

yōu zhōu suǒ bù fán jiǔ jùn zhì jìn bù gǎi

幽州所部凡九郡,至晋不改。

yōu zhōu tǒng dōu guó qī xiàn sān shí sì hù wǔ wàn jiǔ qiān èr shí

幽州统都国七,县三十四,户五万九千二十。

fàn yáng guó hàn zhì zhuō jùn

范阳国汉置涿郡。

wèi wén gēng míng fàn yáng jùn

魏文更名范阳郡。

wǔ dì zhì guó fēng xuān dì dì zǐ suí wèi wáng

武帝置国,封宣帝弟子绥为王。

tǒng xiàn bā hù yī wàn yī qiān

统县八,户一万一千。

zhuō liáng xiāng fāng chéng zhǎng xiāng qiú gù ān fàn yáng róng chéng hòu xiāng

涿良乡方城长乡遒故安范阳容城侯相。

yān guó hàn zhì xiào zhāo gǎi wéi guǎng yáng jùn

燕国汉置,孝昭改为广阳郡。

tǒng xiàn shí hù èr wàn jiǔ qiān

统县十,户二万九千。

jì ān cì hóu xiāng

蓟安次侯相。

chāng píng jūn dōu yǒu guān

昌平军都有关。

guǎng yáng lù ān lè guó xiāng

广阳潞安乐国相。

shǔ zhǔ liú shàn fēng cǐ xiàn gōng

蜀主刘禅封此县公。

quán zhōu hóu xiāng

泉州侯相。

yōng nú hú nú

雍奴狐奴

běi píng jùn qín zhì

北平郡秦置。

tǒng xiàn sì hù wǔ qiān

统县四,户五千。

xú wú tǔ yín jùn mǐ wú zhōng

徐无土垠俊靡无终

shàng gǔ jùn qín zhì jùn zài gǔ zhī shàng tóu gù yīn míng yān

上谷郡秦置,郡在谷之上头,故因名焉。

tǒng xiàn èr hù sì qiān qī shí

统县二,户四千七十。

jū yáng jū yōng

沮阳居庸

guǎng níng jùn gù shǔ shàng gǔ tài kāng zhōng zhì jùn dū wèi jū

广宁郡故属上谷,太康中置郡,都尉居。

tǒng xiàn sān hù sān qiān jiǔ bǎi wǔ shí

统县三,户三千九百五十。

xià luò pān zhuō lù

下洛潘涿鹿

dài jùn

代郡。

qín zhì

秦置。

tǒng xiàn sì hù sān qiān sì bǎi

统县四,户三千四百。

dài guǎng chāng píng shū dāng chéng

代广昌平舒当城

liáo xī jùn qín zhì

辽西郡秦置。

tǒng xiàn sān hù èr qiān bā bǎi

统县三,户二千八百。

yáng lè féi rú hǎi yáng

阳乐肥如海阳

huì dì zhī hòu yōu zhōu méi yú shí lè

惠帝之后,幽州没于石勒。

jí mù dì yǒng hé wǔ nián mù róng jùn jiàn zǎo yú jì shì wèi qián yān

及穆帝永和五年,慕容俊僭早于蓟,是为前燕。

qī nián jùn yí dōu yú yè

七年,俊移都于邺。

jùn sǐ zi wèi fú jiān suǒ miè

俊死,子为苻坚所灭。

jiān bài de fù rù mù róng chuí shì wèi hòu yàn

坚败,地复入慕容垂,是为后燕。

chuí sǐ bǎo qiān yú hé lóng

垂死,宝迁于和龙。

píng zhōu

平州。

àn yǔ gòng jì zhōu zhī yù yú zhōu wèi yōu zhōu jiè hàn shǔ yòu běi píng jùn

案《禹贡》冀州之域,于周为幽州界,汉属右北平郡。

hòu hàn mò gōng sūn dù zì hào píng zhōu mù

后汉末,公孙度自号平州牧。

jí qí zi kāng kāng zi wén yì bìng shàn jù liáo dōng dōng yí jiǔ zhǒng jiē fú shì yān

及其子康、康子文懿并擅据辽东,东夷九种皆服事焉。

wèi zhì dōng yí xiào wèi jū xiāng píng ér fēn liáo dōng chāng lí xuán tú dài fāng lè làng wǔ jùn wèi píng zhōu hòu hái hé wéi yōu zhōu

魏置东夷校尉,居襄平,而分辽东、昌黎、玄菟、带方、乐浪五郡为平州,后还合为幽州。

jí wén yì miè hòu yǒu hù dōng yí xiào wèi jū xiāng píng

及文懿灭后,有护东夷校尉,居襄平。

xián níng èr nián shí yuè fēn chāng lí liáo dōng xuán tú dài fāng lè làng děng jùn guó wǔ zhì píng zhōu

咸宁二年十月,分昌黎、辽东、玄菟、带方、乐浪等郡国五置平州。

tǒng xiàn èr shí liù hù yī wàn bā qiān yī bǎi

统县二十六,户一万八千一百。

chāng lí jùn hàn shǔ liáo dōng shǔ guó dū wèi wèi zhì jùn

昌黎郡汉属辽东属国都尉,魏置郡。

tǒng xiàn èr hù jiǔ bǎi

统县二,户九百。

chāng lí bīn tú

昌黎宾徒

liáo dōng guó qín lì wèi jùn

辽东国秦立为郡。

hàn guāng wǔ yǐ liáo dōng děng shǔ qīng zhōu hòu hái yōu zhōu

汉光武以辽东等属青州,后还幽州。

tǒng xiàn bā hù wǔ qiān sì bǎi

统县八,户五千四百。

xiāng píng dōng yí xiào wèi suǒ jū

襄平东夷校尉所居。

wèn jū jiù lè jiù ān shì xī ān píng xīn chāng

汶居就乐就安市西安平新昌

lì chéng

力城

lè làng jùn hàn zhì

乐浪郡汉置。

tǒng xiàn liù hù sān qiān qī bǎi

统县六,户三千七百。

cháo xiǎn zhōu fēng jī zǐ de

朝鲜周封箕子地。

zhūn yǒu hún mí suì chéng qín zhù cháng chéng zhī suǒ qǐ

屯有浑弥遂城秦筑长城之所起。

lòu fāng

镂方

sì wàng

驷望

xuán tù jùn hàn zhì

玄菟郡汉置。

tǒng xiàn sān hù sān qiān èr bǎi

统县三,户三千二百。

gāo gōu lí wàng píng gāo xiǎn

高句丽望平高显

dài fāng jùn gōng sūn dù zhì

带方郡公孙度置。

tǒng xiàn qī hù sì qiān jiǔ bǎi

统县七,户四千九百。

dài fāng liè kǒu nán xīn zhǎng cén tí xī hán zī hǎi míng

带方列口南新长岑提奚含资海冥

píng zhōu chū zhì yǐ mù róng huì wèi cì shǐ suì shǔ yǒng jiā zhī luàn huì wèi zhòng suǒ tuī

平州初置,以慕容廆为刺史,遂属永嘉之乱,廆为众所推。

jí qí sūn jùn yí dōu yú jì

及其孙俊移都于蓟。

qí hòu mù róng chuí zi bǎo yòu qiān yú hé lóng zì yōu zhōu zhì zi lú pǔ zhèn yǐ nán dì rù yú wèi

其后慕容垂子宝又迁于和龙,自幽州至子庐溥镇以南地入于魏。

mù róng xī yǐ yōu zhōu cì shǐ zhèn lìng zhī qīng zhōu cì shǐ zhèn xīn chéng bīng zhōu cì shǐ zhèn fán chéng yíng zhōu cì shǐ zhèn sù jūn jì zhōu cì shǐ zhèn féi rú

慕容熙以幽州刺史镇令支,青州刺史镇新城,并州刺史镇凡城,营州刺史镇宿军,冀州刺史镇肥如。

gāo yún yǐ yōu jì èr zhōu mù zhèn féi rú bīng zhōu cì shǐ zhèn bái láng

高云以幽、冀二州牧镇肥如,并州刺史镇白狼。

hòu wèi féng bá suǒ cuàn bá jiàn hào yú hé lóng shì wèi hòu yàn zú miè yú wèi

后为冯跋所篡,跋僭号于和龙,是为后燕,卒灭于魏。

bīng zhōu

并州。

àn yǔ gòng gài jì zhōu zhī yù shùn zhì shí èr mù zé qí yī yě

案《禹贡》盖冀州之域,舜置十二牧,则其一也。

zhōu lǐ zhèng běi yuē bīng zhōu qí zhèn yuē héng shān

《周礼》:正北曰并州,其镇曰恒山。

chūn qiū yuán mìng bāo yún yíng shì liú wèi bīng zhōu fēn wéi wèi guó

《春秋元命包》云:“营室流为并州,分为卫国。

zhōu bù yǐ wèi shuǐ wèi hào yòu bù yǐ héng shān wèi chēng ér yún bìng zhě gài yǐ qí zài liǎng gǔ zhī jiān yě

”州不以卫水为号,又不以恒山为称,而云并者,盖以其在两谷之间也。

hàn wǔ dì zhì shí sān zhōu bīng zhōu yī jiù míng bù gǎi tǒng shàng dǎng tài yuán yún zhōng shàng jùn yàn mén dài jùn dìng xiāng wǔ yuán xī hé shuò fāng shí jùn yòu bié zhì shuò fāng cì shǐ

汉武帝置十三州,并州依旧名不改,统上党、太原、云中、上郡、雁门、代郡、定襄、五原、西河、朔方十郡,又别置朔方刺史。

hòu hàn jiàn wǔ shí yī nián shěng shuò fāng rù bīng zhōu

后汉建武十一年,省朔方入并州。

líng dì mò qiāng hú dà rǎo dìng xiāng yún zhōng wǔ yuán shuò fāng shàng jùn děng wǔ jùn bìng liú xǐ fēn sǎn

灵帝末,羌胡大扰,定襄、云中、五原、朔方、上郡等五郡并流徙分散。

jiàn ān shí bā nián shěng rù jì zhōu

建安十八年,省入冀州。

èr shí nián shǐ jí sāi xià huāng dì lì xīn xìng jùn hòu yòu fēn shàng dǎng lì lè píng jùn

二十年,始集塞下荒地立新兴郡,后又分上党立乐平郡。

wèi huáng chū yuán nián fù zhì bīng zhōu zì xíng lǐng yǐ běi bìng qì zhī zhì jìn yīn ér bù gǎi

魏黄初元年,复置并州,自陉岭以北并弃之,至晋因而不改。

bīng zhōu tǒng jùn guó liù xiàn sì shí wǔ hù wǔ wàn jiǔ qiān èr bǎi

并州统郡国六,县四十五,户五万九千二百。

tài yuán guó qín zhì

太原国秦置。

tǒng xiàn shí sān hù yī wàn sì qiān

统县十三,户一万四千。

jìn yáng hòu xiāng

晋阳侯相。

yáng qǔ yú cì yú lí yú láng mèng yáng yì dà líng qí píng táo jīng líng zhōng dōu wū

阳曲榆次于离盂狼孟阳邑大陵祁平陶京陵中都邬

shàng dǎng jùn qín zhì

上党郡秦置。

tǒng xiàn shí hù yī wàn sān qiān

统县十,户一万三千。

lù tún liú hú guān zhǎng zǐ xuàn shì gāo dōu tóng dī niè xiāng yuán wǔ xiāng

潞屯留壶关长子泫氏高都铜鞮涅襄垣武乡

xī hé guó hàn zhì

西河国汉置。

tǒng xiàn sì hù liù qiān sān bǎi

统县四,户六千三百。

lí shí xí chéng zhōng yáng jiè xiū

离石隰城中阳介休

lè píng jùn tài shǐ zhōng zhì

乐平郡泰始中置。

tǒng xiàn wǔ hù sì qiān sān bǎi

统县五,户四千三百。

zhān shàng ài shòu yáng yáng lè píng

沾上艾寿阳阳乐平

yàn mén jùn qín zhì

雁门郡秦置。

tǒng xiàn bā hù yī wàn èr qiān qī bǎi

统县八,户一万二千七百。

guǎng wǔ guō shui wang táo píng chéng suī rén fán zhì yuán píng mǎ yì

广武崞氵枉陶平城葰人繁畤原平马邑

xīn xīng jùn wèi zhì

新兴郡魏置。

tǒng xiàn wǔ hù jiǔ qiān

统县五,户九千。

jiǔ yuán dìng xiāng yún zhōng guǎng mù jìn chāng

九原定襄云中广牧晋昌

huì dì gǎi xīn xīng wèi jìn chāng jùn

惠帝改新兴为晋昌郡。

jí yǒng xīng yuán nián liú yuán hǎi jiàn hào yú píng yáng chēng hàn yú shì bīng zhōu zhī de jiē wèi yuán hǎi suǒ yǒu

及永兴元年,刘元海僭号于平阳,称汉,于是并州之地皆为元海所有。

yuán hǎi nǎi yǐ yōng zhōu cì shǐ zhèn píng yáng yōu zhōu cì shǐ zhèn lí shí

元海乃以雍州刺史镇平阳,幽州刺史镇离石。

jí liú cōng gōng xiàn luò yáng zhì zuǒ yòu sī lì gè lǐng hù èr shí yú wàn wàn hù zhì yī nèi shǐ fán nèi shǐ sì shí sān rén chán yú zuǒ yòu fǔ gè zhǔ liù yí

及刘聪攻陷洛阳,置左右司隶,各领户二十余万,万户置一内史,凡内史四十三人,单于左右辅各主六夷。

yòu zhì yīn wèi dōng liáng xī hé yáng běi yǎn wǔ zhōu yǐ huái ān xīn fù

又设置殷、卫、东梁、西河阳、北兖五州,用以安抚新近归附的百姓。

liú yào xǐ dōu cháng ān qí píng yáng yǐ dōng dì rù shí lè

刘曜徙都长安,其平阳以东地入石勒。

lēi píng shuò fāng yòu zhì shuò zhōu

勒平朔方,又置朔州。

zì huì huái zhī jiān lí shí xiàn huāng fèi lēi yú qí chǔ zhì yǒng shí jùn yòu bié zhì wǔ xiāng jùn

自惠怀之间,离石县荒废,勒于其处置永石郡,又别置武乡郡。

jí fú jiān yáo xìng hè lián bó bó bīng zhōu bìng xǐ zhì hé dōng yòu yáo xìng yǐ hé dōng wèi bìng jì èr zhōu yún

及苻坚、姚兴、赫连勃勃,并州并徙置河东,又姚兴以河东为并、冀二州云。

yōng zhōu

雍州。

àn yǔ gòng hēi shuǐ xī hé zhī de shùn zhì shí èr mù zé qí yī yě

案《禹贡》黑水、西河之地,舜置十二牧,则其一也。

yǐ qí sì shān zhī de gù yǐ yōng míng yān

以其四山之地,故以雍名焉。

yì wèi xī běi zhī wèi yáng suǒ bù jí yīn qì yōng è yě

亦谓西北之位,阳所不及,阴气雍阏也。

zhōu lǐ xi yuē yōng zhōu

《周礼》:西曰雍州。

gài bìng yǔ liáng zhōu zhī de

盖并禹梁州之地。

zhōu zì wǔ wáng kè yīn dōu yú fēng gǎo yōng zhōu wèi wáng jī

周自武王克殷,都于酆镐,雍州为王畿。

jí píng wáng dōng qiān luò yì yǐ qí fēng zhī de cì qín xiāng gōng zé wèi qín dì lěi shì dōu zhī zhì shǐ huáng suì píng liù guó

及平王东迁洛邑,以岐酆之地赐秦襄公,则为秦地,累世都之,至始皇遂平六国。

qín miè hàn yòu dōu zhī

秦灭,汉又都之。

jí wǔ dì zhì shí sān zhōu qí de yǐ xī piān wéi liáng zhōu qí yú bìng shǔ sī lì bù tǒng yú zhōu

及武帝置十三州,其地以西偏为凉州,其余并属司隶,不统于州。

hòu hàn guāng wǔ dū luò yáng guān zhōng fù zhì yōng zhōu

后汉光武都洛阳,关中复置雍州。

hòu ba fù zhì sī lì xiào wèi tǒng sān fǔ rú jiù

后罢,复置司隶校尉,统三辅如旧。

xiàn dì shí yòu zhì yōng zhōu zì sān fǔ jù xī yù jiē shǔ yān

献帝时又置雍州,自三辅距西域皆属焉。

wèi wén dì jí wèi fēn hé xī wèi liáng zhōu fēn lǒng yòu wèi qín zhōu gǎi jīng zhào yǐn wèi tài shǒu féng yì fú fēng gè chú zuǒ yòu réng yǐ sān fǔ shǔ sī lì

魏文帝即位,分河西为凉州,分陇右为秦州,改京兆尹为太守,冯翊、扶风各除左右,仍以三辅属司隶。

jìn chū yú cháng ān zhì yōng zhōu tǒng jùn guó qī xiàn sān shí jiǔ hù jiǔ wàn jiǔ qiān wǔ bǎi

晋初于长安置雍州,统郡国七,县三十九,户九万九千五百。

jīng zhào jùn hàn zhì

京兆郡汉置。

tǒng xiàn jiǔ hù sì wàn

统县九,户四万。

cháng ān dù líng bà chéng lán tián gāo lù wàn nián gù yuè yáng xiàn

长安杜陵霸城蓝田高陆万年故栎阳县。

xīn fēng yīn bān zhèng zhōu xuān wáng dì zhèng huán gōng yì

新丰阴般郑周宣王弟郑桓公邑。

féng yì jùn hàn zhì míng zuǒ féng yì

冯翊郡汉置,名左冯翊。

tǒng xiàn bā hù qī qiān qī bǎi

统县八,户七千七百。

lín jìn

临晋。

gù dà lì qín huò zhī gēng míng

故大荔,秦获之,更名。

yǒu hé shuǐ cí cí lín jìn shuǐ gù míng

有河水祠,祠临晋水,故名。

xià guī qín wǔ gōng fá guī róng zhì yǒu shàng guī gù jiā xià

下邽秦武公伐邽戎,置有上邽,故加下。

zhòng quán pín yáng qín lì gōng zhì zài pín shuǐ zhī yáng

重泉频阳秦厉公置,在频水之阳。

sù yì lián sháo hé yáng jiǎ yáng gù shǎo liáng qín huì wén wáng gēng míng

粟邑莲芍郃阳夏阳故少梁,秦惠文王更名。

liáng shān zài xī běi

梁山在西北。

fú fēng jùn hàn wǔ dì yǐ wéi zhǔ jué dū wèi tài chū zhōng gēng míng yòu fú fēng

扶风郡汉武帝以为主爵都尉,太初中更名右扶风。

tǒng xiàn liù hù èr wàn sān qiān

统县六,户二万三千。

chí yáng hàn huì dì zhì

池阳汉惠帝置。

yǒu jié shān pì shān

有嶻{山辟}山。

méi chéng guó qú shǒu shòu wèi

郿成国渠首受渭。

yōng hóu xiāng

雍侯相。

yǒu wǔ zhì tài hào huáng dì yǐ xià cí sān bǎi sān suǒ

有五畤、太昊、黄帝以下祠三百三所。

qiān wú shān zài xi gǔ wén yǐ wéi qiān shān

汧吴山在西,古文以为汧山。

chén cāng

陈仓

měi yáng qí shān zài xī běi zhōu tài wáng suǒ yì

美阳岐山在西北,周太王所邑。

ān dìng jùn hàn zhì

安定郡汉置。

tǒng xiàn qī hù wǔ qiān wǔ bǎi

统县七,户五千五百。

lín jīng cháo nà wū shì dōu lú chun gū yīn mì yīn shí mì guó

临泾朝那乌氏都卢鹑觚阴密殷时密国。

xi chuān

西川

běi dì jùn qín zhì

北地郡秦置。

tǒng xiàn èr hù èr qiān liù bǎi

统县二,户二千六百。

ní yáng fù píng

泥阳富平

shǐ píng jùn tài shǐ èr nián zhì

始平郡泰始二年置。

tǒng xiàn wǔ hù yī wàn bā qiān

统县五,户一万八千。

huái lǐ qín yuē fèi qiū hàn gāo dì gēng míng

槐里秦曰废丘,汉高帝更名。

yǒu huáng shān gōng

有黄山宫。

shǐ píng wǔ gōng tài yī shān zài dōng gǔ wén yǐ wéi zhōng nán

始平武功太一山在东,古文以为终南。

hù gǔ guó xià qǐ suǒ fá

鄠古国,夏启所伐。

kuǎi chéng

蒯城

xīn píng jùn hàn zhì

新平郡汉置。

tǒng xiàn èr hù èr qiān qī bǎi

统县二,户二千七百。

qī qī shuǐ zài xi

漆漆水在西。

fén yì

汾邑

huì dì jí wèi gǎi fú fēng guó wèi qín guó

惠帝即位,改扶风国为秦国。

xǐ dōu

徙都。

jiàn xìng zhī hòu yōng zhōu méi yú liú cōng

建兴之后,雍州没于刘聪。

jí liú yào xǐ dōu cháng ān gǎi hào yuē zhào yǐ qín liáng èr zhōu mù zhèn shàng guī shuò zhōu mù zhèn gāo píng yōu zhōu cì shǐ zhèn běi dì bīng zhōu mù zhèn pú bǎn

及刘曜徙都长安,改号曰赵,以秦、凉二州牧镇上邽,朔州牧镇高平,幽州刺史镇北地,并州牧镇蒲坂。

shí lè kè cháng ān fù zhì yōng zhōu

石勒克长安,复置雍州。

shí shì jì bài fú jiàn jiàn jù guān zhōng yòu dōu cháng ān shì wèi qián qín

石氏既败,苻健僭据关中,又都长安,是为前秦。

yú shì nǎi yú yōng zhōu zhì sī lì xiào wèi yǐ yù zhōu cì shǐ zhèn xǔ chāng qín zhōu cì shǐ zhèn shàng guī jīng zhōu cì shǐ zhèn fēng yáng luò zhōu cì shǐ zhèn yí yáng bīng zhōu cì shǐ zhèn pú bǎn

于是乃于雍州置司隶校尉,以豫州刺史镇许昌,秦州刺史镇上邽,荆州刺史镇丰阳,洛州刺史镇宜阳,并州刺史镇蒲坂。

fú jiān shí fēn sī lì wèi yōng zhōu fēn jīng zhào wèi xián yáng jùn luò zhōu cì shǐ zhèn shǎn chéng

苻坚时,分司隶为雍州,分京兆为咸阳郡,洛州刺史镇陕城。

miè yàn zhī hòu fēn yōu zhōu zhì píng zhōu zhèn lóng chéng yōu zhōu cì shǐ zhèn jì chéng hé zhōu cì shǐ zhèn fú hǎn bīng zhōu cì shǐ zhèn jìn yáng yù zhōu cì shǐ zhèn luò yáng yǎn zhōu cì shǐ zhèn cāng yuán yōng zhōu cì shǐ zhèn pú bǎn

灭燕之后,分幽州置平州,镇龙城,幽州刺史镇蓟城,河州刺史镇桴罕,并州刺史镇晋阳,豫州刺史镇洛阳,兖州刺史镇仓垣,雍州刺史镇蒲坂。

yú shì yí luò zhōu jū fēng yáng yǐ xǔ chāng zhì dōng yù zhōu yǐ jīng zhōu cì shǐ zhèn xiāng yáng xú zhōu cì shǐ zhèn péng chéng

于是移洛州居丰阳,以许昌置东豫州,以荆州刺史镇襄阳,徐州刺史镇彭城。

jí ér yáo cháng miè fú shì shì wèi hòu qín

即而姚苌灭苻氏,是为后秦。

jí cháng zi xìng kè luò yáng yǐ bìng jì èr zhōu mù zhèn pú bǎn yù zhōu mù zhèn luò yáng yǎn zhōu cì shǐ zhèn cāng yuán fēn sī lì lǐng běi wǔ jùn zhì yōu zhōu cì shǐ zhèn ān dìng

及苌子兴克洛阳,以并、冀二州牧镇蒲坂,豫州牧镇洛阳,兖州刺史镇仓垣,分司隶领北五郡,置幽州刺史镇安定。

jí yáo hóng wèi liú yù suǒ miè qí de xún rù hè lián bó bó

及姚泓为刘裕所灭,其地寻入赫连勃勃。

bó bó jiàn hào yú tǒng wàn shì wèi xià

勃勃僭号于统万,是为夏。

zhì yōu zhōu mù yú dà chéng yòu píng liú yì zhēn yú cháng ān qiǎn zi guī zhèn yān hào yuē nán tái

置幽州牧于大城,又平刘义真于长安,遣子𪻺镇焉,号曰南台。

yǐ shuò zhōu mù zhèn sān chéng qín zhōu cì shǐ zhèn xìng chéng yōng zhōu cì shǐ zhèn yīn mì bīng zhōu cì shǐ zhèn pú bǎn liáng zhōu mù zhèn ān dìng běi qín zhōu cì shǐ zhèn wǔ gōng yù zhōu mù zhèn li rùn jīng zhōu cì shǐ zhèn shǎn qí zhōu jùn zhī míng bìng bù kě zhī yě

以朔州牧镇三城,秦州刺史镇杏城,雍州刺史镇阴密,并州刺史镇蒲坂,梁州牧镇安定,北秦州刺史镇武功,豫州牧镇李闰,荆州刺史镇陕,其州郡之名并不可知也。

rán zì yuán dì dù jiāng suǒ zhì zhōu yì jiē yáo lǐng

然自元帝渡江,所置州亦皆遥领。

chū yǐ wèi gāi wèi yōng zhōu cì shǐ zhèn cuó chéng xún shěng qiáo lì shǐ píng jùn jì jū wǔ dāng chéng

初以魏该为雍州刺史,镇酂城,寻省,侨立始平郡,寄居武当城。

yǒu qín guó liú rén zhì jiāng nán gǎi táng yì wèi qín jùn qiáo lì wèi shì xiàn shǔ yān

有秦国流人至江南,改堂邑为秦郡,侨立尉氏县属焉。

kāng dì shí yǔ yì wèi jīng zhōu cì shǐ qiān zhèn xiāng yáng

康帝时,庾翼为荆州刺史,迁镇襄阳。

qí hòu qín yōng liú rén duō nán chū fán miǎn xiào wǔ shǐ yú xiāng yáng qiáo lì yōng zhōu réng lì jīng zhào shǐ píng fú fēng hé nán guǎng píng yì chéng běi hé nán qī jùn bìng shǔ xiāng yáng

其后秦雍流人多南出樊沔,孝武始于襄阳侨立雍州,仍立京兆、始平、扶风、河南、广平、义成、北河南七郡,并属襄阳。

xiāng yáng gù shǔ jīng zhōu

襄阳故属荆州。

liáng zhōu

凉州。

àn yǔ gòng yōng zhōu zhī xi jiè zhōu shuāi qí de wèi dí

案《禹贡》雍州之西界,周衰,其地为狄。

qín xìng měi yáng gān quán gōng běn xiōng nú zhù jīn rén jì tiān zhī chù

秦兴美阳甘泉宫,本匈奴铸金人祭天之处。

xiōng nú jì shī gān quán yòu shǐ xiū tú hún yá wáng děng jū liáng zhōu zhī de

匈奴既失甘泉,又使休屠、浑邪王等居凉州之地。

èr wáng hòu yǐ de jiàng hàn hàn zhì zhāng yè jiǔ quán dūn huáng wǔ wēi jùn

二王后以地降汉,汉置张掖、酒泉、敦煌、武威郡。

qí hòu yòu zhì jīn chéng jùn wèi zhī hé xī wǔ jùn

其后又置金城郡,谓之河西五郡。

hàn gǎi zhōu zhī yōng zhōu wèi liáng zhōu gài yǐ dì chǔ xī fāng cháng hán liáng yě

汉改周之雍州为凉州,盖以地处西方,常寒凉也。

dì shì xī běi yá chū zài nán shān zhī jiān nán gé xī qiāng xi tōng xī yù yú shí hào wèi duàn xiōng nú yòu bì

地势西北邪出,在南山之间,南隔西羌,西通西域,于时号为断匈奴右臂。

xiàn dì shí liáng zhōu shù yǒu luàn hé xī wǔ jùn qù zhōu gé yuǎn yú shì nǎi bié yǐ wéi yōng zhōu

献帝时,凉州数有乱,河西五郡去州隔远,于是乃别以为雍州。

mò yòu yī gǔ diǎn dìng jiǔ zhōu nǎi hé guān yòu yǐ wéi yōng zhōu

末又依古典定九州,乃合关右以为雍州。

wèi shí fù fēn yǐ wéi liáng zhōu cì shǐ lǐng wù jǐ xiào wèi hù xī yù rú hàn gù shì zhì jìn bù gǎi

魏时复分以为凉州,刺史领戊己校尉,护西域,如汉故事,至晋不改。

tǒng jùn bā xiàn sì shí liù hù sān wàn qī bǎi

统郡八,县四十六,户三万七百。

jīn chéng jùn hàn zhì

金城郡汉置。

tǒng xiàn wǔ hù èr qiān

统县五,户二千。

yú zhōng yǔn jiē jīn chéng bái tǔ hào wěi

榆中允街金城白土浩亹

xī píng jùn hàn zhì

西平郡汉置。

tǒng xiàn sì hù sì qiān

统县四,户四千

xī dōu lín qiāng cháng níng ān yí

西都临羌长宁安夷

wǔ wēi jùn hàn zhì

武威郡汉置。

tǒng xiàn qī hù wǔ qiān jiǔ bǎi

统县七,户五千九百。

gū zāng xuān wēi yī cì cāng sōng xiǎn měi lí jiān fān hé

姑臧宣威揖次仓松显美骊靬番禾

zhāng yè jùn hàn zhì

张掖郡汉置。

tǒng xiàn sān hù sān qiān qī bǎi

统县三,户三千七百。

yǒng píng lín zé hàn zhāo wǔ xiàn bì wén dì huì gǎi yě

永平临泽汉昭武县,避文帝讳改也。

wū lán hàn yīn wū lán míng yān

屋兰汉因屋兰名焉。

xi jùn hàn zhì

西郡汉置。

tǒng xiàn wǔ hù yī qiān jiǔ bǎi

统县五,户一千九百。

rì lēi shān dān xiān tí wàn suì lán chí yī yún lán jué chí

日勒删丹仙提万岁兰池一云兰绝池。

jiǔ quán jùn hàn zhì

酒泉郡汉置。

tǒng xiàn jiǔ hù sì qiān sì bǎi

统县九,户四千四百。

fú lù huì shuǐ ān mí xīng mǎ lè guàn biǎo shì yán shòu yù mén shā tóu

福禄会水安弥骍马乐涫表氏延寿玉门沙头

dūn huáng jùn hàn zhì

敦煌郡汉置。

tǒng xiàn shí èr hù liù qiān sān bǎi

统县十二,户六千三百。

chāng pú dūn huáng lóng lè yáng guān xiào gǔ guǎng zhì yi hé yi ān shēn quán yī wú xīn xiāng qián qí

昌蒲敦煌龙勒阳关效谷广至宜禾宜安深泉伊吾新乡干齐

xī hǎi jùn gù shǔ zhāng yè hàn xiàn dì xīng píng èr nián wǔ wēi tài shǒu zhāng yā qǐng zhì

西海郡故属张掖,汉献帝兴平二年,武威太守张雅请置。

tǒng xiàn yī hù èr qiān wǔ bǎi

统县一,户二千五百。

jū yán zé zài dōng nán shàng shū suǒ wèi liú shā yě

居延泽在东南,《尚书》所谓流沙也。

yuán kāng wǔ nián huì dì fēn dūn huáng jùn zhī yi hé yī wú yi ān shēn quán guǎng zhì děng wǔ xiàn fēn jiǔ quán zhī shā tóu xiàn yòu bié lì kuài jī xīn xiāng fán bā xiàn wèi jìn chāng jùn

元康五年,惠帝分敦煌郡之宜禾、伊吾、宜安、深泉、广至等五县,分酒泉之沙头县,又别立会稽、新乡,凡八县为晋昌郡。

yǒng níng zhōng zhāng guǐ wèi liáng zhōu cì shǐ zhèn wǔ wēi shàng biǎo qǐng hé qín yōng liú yí rén yú gū zāng xī běi zhì wǔ xìng jùn tǒng wǔ xìng dà chéng wū zhī xiāng wǔ yàn rán xīn zhāng píng dí sī jiān děng xiàn

永宁中,张轨为凉州刺史,镇武威,上表请合秦雍流移人于姑臧西北,置武兴郡,统武兴、大城、乌支、襄武、晏然、新鄣、平狄、司监等县。

yòu fēn xī píng jiè zhì jìn xìng jùn tǒng jìn xìng fú hǎn yǒng gù lín jīn lín zhāng guǎng chāng dà xià suì xìng hǎn táng zuǒ nán děng xiàn

又分西平界置晋兴郡,统晋兴、枹罕、永固、临津、临鄣、广昌、大夏、遂兴、罕唐、左南等县。

shì shí zhōng yuán lún mò yuán dì xǐ jū jiāng zuǒ guǐ nǎi kòng jù hé xī chēng jìn zhēng shuò shì wèi qián liáng

是时中原沦没,元帝徙居江左,轨乃控据河西,称晋正朔,是为前凉。

jí zhāng shí fēn jīn chéng zhī lìng jū zhī yáng èr xiàn yòu lì yǒng dēng xiàn hé sān xiàn lì guǎng wǔ jùn

及张寔,分金城之令居、枝阳二县,又立永登县,合三县立广武郡。

zhāng mào fēn wǔ xìng jīn chéng xī píng ān gù wèi dìng zhōu

张茂分武兴、金城、西平、安故为定州。

zhāng jùn fēn wǔ wēi wǔ xìng xī píng zhāng yè jiǔ quán jiàn kāng xī hǎi xi jùn huáng hé jìn xìng guǎng wǔ hé shí yī jùn wèi liáng zhōu

张骏分武威、武兴、西平、张掖、酒泉、建康、西海、西郡、湟河、晋兴、广武合十一郡为凉州,

xìng jìn jīn chéng wǔ shǐ nán ān yǒng jìn dà xià wǔ chéng hàn zhōng wèi hé zhōu

兴晋、金城、武始、南安、永晋、大夏、武成、汉中为河州,

dūn huáng jìn chāng gāo chāng xī yù dū hù wù jǐ xiào wèi yù mén dà hù jūn sān jùn sān yíng wéi shā zhōu

敦煌、晋昌、高昌、西域都护、戊己校尉、玉门大护军三郡三营为沙州。

zhāng jùn jiǎ liáng zhōu dū du shè sān zhōu

张骏假凉州都督,摄三州。

zhāng zuò yòu yǐ dūn huáng jùn wèi shāng zhōu

张祚又以敦煌郡为商州。

yǒng xīng zhōng zhì hàn yáng xiàn yǐ shǒu mù de zhāng xuán jìng gǎi wéi qí lián jùn

永兴中,置汉阳县以守牧地,张玄靓改为祁连郡。

zhāng tiān xī yòu bié zhì lín sōng jùn

张天锡又别置临松郡。

tiān xī jiàng yú fú shì qí de xún wèi lǚ guāng suǒ jù

天锡降于苻氏,其地寻为吕光所据。

lǚ guāng dōu yú gū zāng hòu yǐ guō nún yán chèn gǎi chāng sōng wèi dōng zhāng yè jùn

吕光都于姑臧后,以郭黁言谶,改昌松为东张掖郡。

jí lǚ lóng jiàng yú yáo xìng qí de sān fēn

及吕隆降于姚兴,其地三分。

wǔ zhāo wáng wèi xī liáng jiàn hào yú dūn huáng tū fā wū gū wèi nán liáng jiàn hào yú lè dōu jǔ qú méng xùn wèi běi liáng jiàn hào yú zhāng yè

武昭王为西凉,建号于敦煌,秃发乌孤为南凉,建号于乐都……沮渠蒙逊为北凉,建号于张掖。

ér fēn jù hé xī wǔ jùn

而分据河西五郡。

qín zhōu

秦州。

àn yǔ gòng běn yōng zhōu zhī yù wèi shǐ fēn lǒng yòu zhì yān cì shǐ lǐng hù qiāng xiào wèi zhōng jiān zàn fèi

案《禹贡》中记载本为壅业的地域,墓时最早划分胧山以西置室,刺史兼任护羌校尉,中间曾有一段时期暂时废止这一建置。

jí tài shǐ wǔ nián yòu yǐ yōng zhōu lǒng yòu wǔ jùn jí liáng zhōu zhī jīn chéng liáng zhōu zhī yīn píng hé qī jùn zhì qín zhōu zhèn jì chéng

及泰始五年,又以雍州陇右五郡及凉州之金城、梁州之阴平,合七郡置秦州,镇冀城。

tài kāng sān nián ba qín zhōu bìng yōng zhōu

太康三年,罢秦州,并雍州。

qī nián fù lì zhèn shàng guī

七年,复立,镇上邽。

tǒng jùn liù xiàn èr shí sì hù sān wàn èr qiān yī bǎi

统郡六,县二十四,户三万二千一百。

lǒng xī jùn qín zhì

陇西郡秦置。

tǒng xiàn sì hù sān qiān

统县四,户三千。

xiāng wǔ shǒu yáng wū shǔ shān zài dōng

襄武首阳乌鼠山在东。

lín táo dí dào

临洮狄道

nán ān jùn hàn zhì

南安郡汉置。

tǒng xiàn sān hù sì qiān sān bǎi

统县三,户四千三百。

yuán dào xīn xīng zhōng táo

獂道新兴中陶

tiān shuǐ jùn hàn wǔ zhì xiào míng gǎi wéi hàn yáng jìn fù wèi tiān shuǐ

天水郡汉武置,孝明改为汉阳,晋复为天水。

tǒng xiàn liù hù bā qiān wǔ bǎi

统县六,户八千五百。

shàng guī jì qín zhōu gù jū

上邽冀秦州故居。

shǐ chāng xīn yáng xiǎn xīn hàn xiǎn qīn xiàn

始昌新阳显新汉显亲县。

chéng jì

成纪

lüè yáng jùn běn míng guǎng wèi tài shǐ zhōng gēng míng yān

略阳郡本名广魏,泰始中更名焉。

tǒng xiàn sì hù jiǔ qiān sān bǎi èr shí

统县四,户九千三百二十。

lín wèi píng xiāng lüè yáng qīng shuǐ

临渭平襄略阳清水

wǔ dū jùn hàn zhì

武都郡汉置。

tǒng xiàn wǔ hù sān qiān

统县五,户三千。

xià biàn hé chí jū wǔ dū gù dào

下辩河池沮武都故道

yīn píng jùn tài shǐ zhōng zhì

阴平郡泰始中置。

tǒng xiàn èr hù sān qiān

统县二,户三千。

yīn píng píng guǎng

阴平平广

huì dì fēn lǒng xī zhī dí dào lín táo hé guān yòu lì táo yáng suì píng wǔ jiē shǐ xīng dì wǔ zhēn chóu liù xiàn hé jiǔ xiàn zhì dí dào jùn shǔ qín zhōu

惠帝分陇西之狄道、临洮、河关,又立洮阳、遂平、武街、始兴、第五、真仇六县,合九县置狄道郡,属秦州。

zhāng jùn fēn shǔ liáng zhōu yòu yǐ dí dào xiàn lì wǔ shǐ jùn

张骏分属凉州,又以狄道县立武始郡。

jiāng zuǒ fēn liáng wèi qín jì jū liáng zhōu yòu lì dǐ chí wèi běi qín zhōu

江左分梁为秦,寄居梁州,又立氐池为北秦州。

liáng zhōu

梁州。

àn yǔ gòng huá yáng hēi shuǐ zhī de shùn zhì shí èr mù zé qí yī yě

案《禹贡》华阳黑水之地,舜置十二牧,则其一也。

liáng zhě yán xī fāng jīn gāng zhī qì qiáng liáng gù yīn míng yān

梁者,言西方金刚之气强梁,故因名焉。

zhōu lǐ zhí fāng shì yǐ liáng bìng yōng

《周礼》职方氏以梁并雍。

hàn bù lì zhōu míng yǐ qí de wèi yì zhōu

汉不立州名,以其地为益州。

jí xiàn dì chū píng liù nián yǐ lín jiāng xiàn shǔ yǒng níng jùn

及献帝初平六年,以临江县属永宁郡。

jiàn ān liù nián liú zhāng gǎi yǒng níng wèi bā dōng jùn fēn ba jùn diàn jiāng zhì bā xī jùn

建安六年,刘璋改永宁为巴东郡,分巴郡垫江置巴西郡。

liú bèi jù shǔ yòu fēn guǎng hàn zhī jiā méng fú chéng zǐ tóng bái shuǐ sì xiàn gǎi jiā méng yuē hàn shòu yòu lì hàn dé xiàn yǐ wéi zǐ tóng jùn

刘备据蜀,又分广汉之葭萌,涪城、梓潼、白水四县,改葭萌曰汉寿,又立汉德县,以为梓潼郡;

gē ba jùn zhī dàng qú xuān hàn hàn chāng sān xiàn dàng qú jùn xún shěng yǐ xiàn bìng shǔ bā xī jùn

割巴郡之宕渠、宣汉、汉昌三县宕渠郡,寻省,以县并属巴西郡。

tài shǐ sān nián fēn yì zhōu lì liáng zhōu yú hàn zhōng gǎi hàn shòu wèi jìn shòu yòu fēn guǎng hàn zhì xīn dū jùn

泰始三年,分益州,立梁州于汉中,改汉寿为晋寿,又分广汉置新都郡。

liáng zhōu tǒng jùn bā xiàn sì shí sì hù qī wàn liù qiān sān bǎi

梁州统郡八,县四十四,户七万六千三百。

hàn zhōng jùn qín zhì tǒng xiàn bā hù yī wàn wǔ qiān

汉中郡秦置,统县八,户一万五千。

nán zhèng pú chí bāo zhōng miǎn yáng chéng gù xī xiāng huáng jīn xīng dào

南郑蒲池褒中沔阳成固西乡黄金兴道

zǐ tóng jùn shǔ zhì

梓潼郡蜀置。

tǒng xiàn bā hù yī wàn èr bǎi

统县八,户一万二百。

zǐ tóng fú chéng wǔ lián huáng ān hàn dé jìn shòu jiàn gé bái shuǐ

梓潼涪城武连黄安汉德晋寿剑阁白水

guǎng hàn jùn hàn zhì

广汉郡汉置。

tǒng xiàn sān hù wǔ qiān yī bǎi

统县三,户五千一百。

guǎng hàn dé yáng wǔ chéng

广汉德阳五城

xīn dū jùn tài shǐ èr nián zhì

新都郡泰始二年置。

tǒng xiàn sì hù èr wàn sì qiān wǔ bǎi

统县四,户二万四千五百。

luò shén fāng mián zhú xīn dū

雒什方绵竹新都

fú líng jùn shǔ zhì

涪陵郡蜀置。

tǒng xiàn wǔ hù sì qiān èr bǎi

统县五,户四千二百。

hàn fù fú líng hàn píng hàn jiā wàn níng

汉复涪陵汉平汉葭万宁

ba jùn qín zhì

巴郡秦置。

tǒng xiàn sì hù sān qiān sān bǎi

统县四,户三千三百。

jiāng zhōu diàn jiāng lín jiāng zhǐ

江州垫江临江枳

bā xī jùn shǔ zhì

巴西郡蜀置。

tǒng xiàn jiǔ hù yī wàn èr qiān

统县九,户一万二千。

láng zhōng xī chōng guó cāng xī qí qiè nán chōng guó hàn chāng

阆中西充国苍溪岐惬南充国汉昌

dàng qú ān hàn

宕渠安汉

píng zhōu

平州

bā dōng jùn hàn zhì

巴东郡汉置。

tǒng xiàn sān hù liù qiān wǔ bǎi

统县三,户六千五百。

yú fù qú nán pǔ

鱼复朐南浦

tài kāng liù nián jiǔ yuè ba xīn dū jùn bìng guǎng hàn jùn

太康六年九月,罢新都郡并广汉郡。

huì dì fù fēn bā xī zhì dàng qú jùn tǒng dàng qú hàn chāng xuān hàn sān xiàn bìng yǐ xīn chéng wèi xìng shàng yōng hé sì jùn yǐ shǔ liáng zhōu

惠帝复分巴西置宕渠郡,统宕渠、汉昌,宣汉三县,并以新城、魏兴、上庸合四郡以属梁州。

xún ér liáng zhōu jùn xiàn méi yú li tè yǒng jiā zhōng yòu fēn shǔ yáng mào sōu qí jìn rén liú yù yú liáng yì zhě réng yú èr zhōu lì nán běi èr yīn píng jùn

寻而梁州郡县没于李特,永嘉中又分属杨茂搜,其晋人流寓于梁益者,仍于二州立南北二阴平郡。

jí huán wēn píng shǔ zhī hòu yǐ bā hàn liú rén lì jìn chāng jùn lǐng cháng lè ān jìn yán shòu ān lè xuān hàn níng dū xīn xīng jí yáng dōng guān yǒng ān shí xiàn

及桓温平蜀之后,以巴汉流人立晋昌郡,领长乐、安晋、延寿、安乐、宣汉、宁都、新兴、吉阳、东关、永安十县;

yòu zhì yì chāng jìn xìng èr xiàn shǔ bā xī jùn

又置益昌、晋兴二县,属巴西郡;

yú dé yáng jiè dōng nán zhì suì níng jùn

于德阳界东南置遂宁郡;

yòu yú jìn shòu zhì jiàn gé xiàn shǔ liáng zhōu

又于晋寿置剑阁县,属梁州。

hòu xiào wǔ fēn zǐ tóng běi jiè lì jìn shòu jùn tǒng jìn shòu bái shuǐ shào huan xīng ān sì xiàn

后孝武分梓潼北界立晋寿郡,统晋寿、白水、邵欢、兴安四县;

zǐ tóng jùn xǐ jū zǐ tóng ba jiàn gé xiàn

梓潼郡徙居梓潼,罢剑阁县;

yòu bié zhì nán hàn zhōng jùn fēn bā xī zǐ tóng wèi jīn shān jùn

又别置南汉中郡,分巴西、梓潼为金山郡。

jí ān dì shí yòu lì xīn ba wèn yáng èr jùn yòu yǒu běi xīn ba huá yáng nán yīn píng běi yīn píng sì jùn qí hòu yòu lì ba qú huái ān sòng xī bái shuǐ shàng luò běi shàng luò nán dàng qú huái hàn xīn xīng ān kāng děng shí jùn

及安帝时,又立新巴、汶阳二郡,又有北新巴、华阳、南阴平、北阴平四郡,其后又立巴渠、怀安、宋熙、白水、上洛、北上洛、南宕渠、怀汉、新兴、安康等十郡。

yì zhōu

益州。

àn yǔ gòng jí shùn shí èr mù jù wèi liáng zhōu zhī yù zhōu hé liáng yú yōng zé yòu wèi yōng zhōu zhī de

案《禹贡》及舜十二牧俱为梁州之域,周合梁于雍,则又为雍州之地。

chūn qiū yuán mìng bāo yún cān fá liú wèi yì zhōu yì zhī wéi yán ě yě

《春秋元命包》云:“参伐流为益州,益之为言厄也。

yán qí suǒ zài zhī dì xiǎn ě yě yì yuē jiāng rǎng yì dà gù yǐ míng yān

”言其所在之地险厄也,亦曰疆壤益大,故以名焉。

shǐ qín huì wáng miè shǔ zhì jùn yǐ zhāng ruò wéi shǔ shǒu

始秦惠王灭蜀,置郡,以张若为蜀守。

jí shǐ huáng zhì sān shí liù jùn shǔ jùn zhī míng bù gǎi

及始皇置三十六郡,蜀郡之名不改。

hàn chū yǒu hàn zhōng bā shǔ

汉初有汉中、巴蜀。

gāo zǔ liù nián fēn shǔ zhì guǎng hàn fán wèi sì jùn

高祖六年,分蜀置广汉,凡为四郡。

wǔ dì kāi xī nán yí gēng zhì qián wéi zāng kē yuè guī yì zhōu sì jùn fán bā jùn suì zhì yì zhōu tǒng yān yì zhōu shǐ cǐ yě

武帝开西南夷,更置犍为、牂柯、越巂、益州四郡,凡八郡,遂置益州统焉,益州始此也。

jí hòu hàn míng dì yǐ xīn fù zhì yǒng chāng jùn ān dì yòu yǐ zhū dào zhì shǔ guǎng hàn qián wéi sān jùn shǔ guó dū wèi jí líng dì yòu yǐ wèn jiāng cán líng guǎng róu sān xiàn lì wèn shān jùn

及后汉,明帝以新附置永昌郡,安帝又以诸道置蜀、广汉、犍为三郡属国都尉,及灵帝又以汶江、蚕陵、广柔三县立汶山郡。

xiàn dì chū píng yuán nián liú zhāng fēn ba jùn lì yǒng níng jùn

献帝初平元年,刘璋分巴郡立永宁郡。

jiàn ān liù nián gǎi yǒng níng wèi bā dōng yǐ bā jùn wèi bā xī yòu lì fú líng jùn

建安六年,改永宁为巴东,以巴郡为巴西,又立涪陵郡。

èr shí yī nián liú bèi fēn ba jùn lì gù líng jùn

二十一年,刘备分巴郡立固陵郡。

shǔ zhāng wǔ yuán nián yòu gǎi gù líng wèi bā dōng jùn bā xī jùn wèi ba jùn yòu fēn guǎng hàn lì zǐ tóng jùn fēn qián wéi lì jiāng yáng jùn yǐ shǔ jùn shǔ guó wèi hàn jiā jùn yǐ qián wéi shǔ guó wèi zhū tí jùn

蜀章武元年又改固陵为巴东郡,巴西郡为巴郡,又分广汉立梓潼郡,分犍为立江阳郡,以蜀郡属国为汉嘉郡,以犍为属国为朱提郡。

liú shàn jiàn xìng èr nián gǎi yì zhōu jùn wèi jiàn níng jùn guǎng hàn shǔ guó wèi yīn píng jùn fēn jiàn níng yǒng chāng lì yún nán jùn fēn jiàn níng kē lì xìng gǔ jùn fēn guǎng hàn lì dōng guǎng hàn jùn

刘禅建兴二年,改益州郡为建宁郡,广汉属国为阴平郡,分建宁永昌立云南郡,分建宁柯立兴古郡,分广汉立东广汉郡。

wèi jǐng yuán zhōng shǔ píng shěng dōng guǎng hàn jùn

魏景元中,蜀平,省东广汉郡。

jí wǔ dì tài shǐ èr nián fēn yì zhōu zhì liáng zhōu yǐ hàn zhōng shǔ yān

及武帝泰始二年,分益州置梁州,以汉中属焉。

qī nián yòu fēn yì zhōu zhì níng zhōu

七年,又分益州置宁州。

yì zhōu tǒng jùn bā xiàn sì shí sì hù shí sì wàn jiǔ qiān sān bǎi

益州统郡八,县四十四,户十四万九千三百。

shǔ jùn qín zhì

蜀郡秦置。

tǒng xiàn liù hù wǔ wàn

统县六,户五万。

chéng dū guǎng dōu fán jiāng yuán lín qióng pí

成都广都繁江原临邛郫

qián wéi jùn hàn zhì

犍为郡汉置。

tǒng xiàn wǔ hù yī wàn

统县五,户一万。

wǔ yáng nán ān bó dào zī zhōng niú bǐng

武阳南安僰道资中牛鞞

wèn shān jùn hàn zhì

汶山郡汉置。

tǒng xiàn bā hù yī wàn liù qiān

统县八,户一万六千。

wèn shān shēng qiān dōu ān guǎng yáng xìng lè píng kāng cán líng guǎng róu

汶山升迁都安广阳兴乐平康蚕陵广柔

hàn jiā jùn shǔ zhì

汉嘉郡蜀置。

tǒng xiàn sì hù yī wàn sān qiān

统县四,户一万三千。

hàn jiā xǐ yáng yán dào máo niú

汉嘉徙阳严道旄牛

jiāng yáng jùn shǔ zhì

江阳郡蜀置。

tǒng xiàn sān hù sān qiān yī bǎi

统县三,户三千一百。

jiāng yáng fú hàn ān

江阳符汉安

zhū tí jùn shǔ zhì

朱提郡蜀置。

tǒng xiàn wǔ hù èr qiān liù bǎi

统县五,户二千六百。

zhū tí nán guǎng hàn yáng nán qín táng láng

朱提南广汉阳南秦堂狼

yuè guī jùn hàn zhì

越巂郡汉置。

tǒng xiàn wǔ hù wǔ wàn sān qiān sì bǎi

统县五,户五万三千四百。

huì wú qióng dōu bēi shuǐ dìng zhǎ tái dēng

会无邛都卑水定苲台登

zāng kē jùn hàn zhì

牂柯郡汉置。

tǒng xiàn bā hù yī qiān èr bǎi

统县八,户一千二百。

wàn shòu jū lán tán zhǐ yè láng wú liǎn bìng qú bì

万寿且兰谈指夜郎毋敛并渠鄨

píng yí

平夷

huì dì zhī hòu li tè jiàn hào yú shǔ chēng hàn yì zhōu jùn xiàn jiē méi yú tè

惠帝之后,李特僭号于蜀,称汉,益州郡县皆没于特。

li xióng yòu fēn hàn jiā shǔ èr jùn lì chén lí hàn yuán èr jùn

李雄又分汉嘉、蜀二郡立沈黎、汉原二郡。

shì shí yì zhōu jùn xiàn suī méi lǐ shì jiāng zuǒ bìng yáo zhì zhī

是时益州郡县虽没李氏,江左并遥置之。

huán wēn miè shǔ qí de fù wèi jìn yǒu shěng hàn yuán chén lí ér lì nán yīn píng jìn yuán níng shǔ shǐ níng sì jùn yān

桓温灭蜀,其地复为晋有,省汉原、沈黎而立南阴平、晋原、宁蜀、始宁四郡焉。

xián ān èr nián yì zhōu fù méi yú fú shì

咸安二年,益州复没于苻氏。

tài yuán bā nián fù wèi jìn yǒu

太元八年,复为晋有。

lóng ān èr nián yòu lì jìn xī suì níng jìn níng sān jùn yún

隆安二年,又立晋熙、遂宁、晋宁三郡云。

níng zhōu

宁州。

yú hàn wèi wèi yì zhōu zhī yù

于汉魏为益州之域。

tài shǐ qī nián wǔ dì yǐ yì zhōu de guǎng fēn yì zhōu zhī jiàn níng xìng gǔ yún nán jiāo zhōu zhī yǒng chāng hé sì jùn wèi níng zhōu tǒng xiàn sì shí wǔ hù bā wàn sān qiān

泰始七年,武帝以益州地广,分益州之建宁、兴古、云南,交州之永昌,合四郡为宁州,统县四十五,户八万三千。

yún nán jùn shǔ zhì

云南郡蜀置。

tǒng xiàn jiǔ hù jiǔ qiān èr bǎi

统县九,户九千二百。

yún píng yún nán lòng dòng qīng líng gū fù yá lóng yú

云平云南梇栋青蛉姑复邪龙榆

suì jiǔ yǒng níng

遂久永宁

xìng gǔ jùn shǔ zhì

兴古郡蜀置。

tǒng xiàn shí yī hù liù qiān èr bǎi

统县十一,户六千二百。

lǜ gāo jù tīng wǎn wēn lòu wò wú duó bēn gǔ téng xiū chán fēng hàn xìng jìn chéng dōu táng

律高句町宛温漏卧毋掇贲古滕休镡封汉兴进乘都篖

jiàn níng jùn shǔ zhì

建宁郡蜀置。

tǒng xiàn shí qī hù èr wàn jiǔ qiān

统县十七,户二万九千。

wèi kūn zé cún yì xīn dìng tán gǎo mǔ dān tóng lài lòu jiāng mù má gǔ chāng lián rán qín zāng shuāng bǎi

味昆泽存邑新定谈槁母单同濑漏江牧麻谷昌连然秦臧双柏

shù yuán xiū yún líng qiū diān chí

俞元修云泠丘滇池

yǒng chāng jùn hàn zhì

永昌郡汉置。

tǒng xiàn bā hù sān wàn bā qiān

统县八,户三万八千。

bù wéi yǒng shòu bǐ sū yōng xiāng nán fú guī táng āi láo bó nán

不韦永寿比苏雍乡南涪巂唐哀牢博南

tài kāng sān nián wǔ dì yòu fèi níng zhōu rù yì zhōu lì nán yí xiào wèi yǐ hù zhī

太康三年,武帝又废宁州入益州,立南夷校尉以护之。

tài ān èr nián huì dì fù zhì níng zhōu yòu fēn jiàn níng yǐ xī qī xiàn bié lì wèi yì zhōu jùn

太安二年,惠帝复置宁州,又分建宁以西七县别立为益州郡。

yǒng jiā èr nián gǎi yì zhōu jùn yuē jìn níng fēn zāng kē lì píng yí yè láng èr jùn rán shì shí qí de zài wèi li tè suǒ yǒu

永嘉二年,改益州郡曰晋宁,分牂柯立平夷、夜郎二郡,然是时其地再为李特所有。

qí hòu li shòu fēn níng zhōu xìng gǔ yǒng chāng yún nán zhū tí yuè guī hé yáng liù jùn wèi hàn zhōu

其后李寿分宁州兴古、永昌、云南、朱提、越巂、河阳六郡为汉州。

xián kāng sì nián fēn zāng kē yè láng zhū tí yuè guī sì jùn zhì ān zhōu

咸康四年,分牂柯、夜郎、朱提、越巂四郡置安州。

bā nián yòu ba bìng níng zhōu

八年,又罢并宁州。

yǐ yuè guī hái shǔ yì zhōu shěng yǒng chāng jùn yān

以越巂还属益州,省永昌郡焉。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →