wèi shū zì yáng yuán rèn chéng fán rén yě
魏舒,字阳元,任城樊人也。
shǎo gū wèi wài jiā níng shì suǒ yǎng
少孤,为外家宁氏所养。
níng shì qǐ zhái xiāng zhái zhě yún dāng chū guì shēng
宁氏起宅,相宅者云:“当出贵甥。
wài zǔ mǔ yǐ wèi shì shēng xiǎo ér huì yì wèi yīng zhī
”外祖母以魏氏甥小而慧,意谓应之。
shū yuē dāng wèi wài shì chéng cǐ zhái xiāng
舒曰:“当为外氏成此宅相。
jiǔ nǎi bié jū
”久乃别居。
shēn cháng bā chǐ èr cùn zī wàng xiù wěi yǐn jiǔ shí yú ér chí dùn zhì piáo bù wéi xiāng qīn suǒ zhòng
身长八尺二寸,姿望秀伟,饮酒石余,而迟钝质朴,不为乡亲所重。
cóng shū fù lì bù láng héng yǒu míng dāng shì yì bù zhī zhī shǐ shǒu shuǐ duì měi tàn yuē shū kān shù bǎi hù cháng wǒ yuàn bì yǐ
从叔父吏部郎衡,有名当世,亦不之知,使守水碓,每叹曰:“舒堪数百户长,我愿毕矣!
shū yì bù yǐ jiè yì
”舒亦不以介意。
bù xiū cháng rén zhī jié bù wéi jiǎo lì zhī shì měi yù róng cái cháng wù zhōng bù xiǎn rén zhī duǎn
不修常人之节,不为皎历之事,每欲容才长物,终不显人之短。
xìng hǎo qí shè zhe wéi yī
性好骑射,著韦衣。
rù shān zé yǐ yú liè wéi shì
入山泽,以渔猎为事。
wéi tài yuán wáng yì wèi shū yuē qīng zhōng dāng wèi tái fǔ rán jīn wèi néng lìng qī zi miǎn jī hán wú dāng zhù qīng yíng zhī
唯太原王乂谓舒曰:“卿终当为台辅,然今未能令妻子免饥寒,吾当助卿营之。
cháng zhèn qí kuì fá shū shòu ér bù cí
”常振其匮乏,舒受而不辞。
shū cháng yì yě wáng zhǔ rén qī yè chǎn é ér wén chē mǎ zhī shēng xiāng wèn yuē nán yě nǚ yě
舒尝诣野王,主人妻夜产,俄而闻车马之声,相问曰:“男也,女也?
yuē nán shū zhī shí wǔ yǐ bīng sǐ
”曰:“男,书之,十五以兵死。
fù wèn qǐn zhě wèi shuí
”复问:“寝者为谁?
yuē wèi gōng shū
”曰:“魏公舒。
hòu shí wǔ zài yì zhǔ rén wèn suǒ shēng r hé zài yuē yīn tiāo sāng wèi fǔ shāng ér sǐ
”后十五载,诣主人,问所生儿何在,曰:“因条桑为斧伤而死。
shū zì zhī dāng wèi gōng yǐ
”舒自知当为公矣。
nián sì shí yú jùn shàng jì yuàn chá xiào lián
年四十余,郡上计掾察孝廉。
zōng dǎng yǐ shū wú xué yè quàn lìng bù jiù kě yǐ wèi gāo ěr
宗党以舒无学业,劝令不就,可以为高耳。
shū yuē ruò shì ér bù zhōng qí fù zài wǒ ān kě xū qiè bù jiù zhī gāo yǐ wéi jǐ róng hu
舒曰:“若试而不中,其负在我,安可虚窃不就之高以为己荣乎!
yú shì zì kè
”于是自课。
bǎi rì xí yī jīng yīn ér duì cè shēng dì
百日习一经,因而对策升第。
chú miǎn chí zhǎng qiān jùn yí lìng rù wèi shàng shū láng
除渑池长,迁浚仪令,入为尚书郎。
shí yù shā tài láng guān
时欲沙汰郎官。
fēi qí cái zhě ba zhī
非其才者罢之。
shū yuē wú jí qí rén yě
舒曰:“吾即其人也。
fú bèi ér chū
”襆被而出。
tóng liáo sù wú qīng lùn zhě xián yǒu kuì sè tán zhě chēng zhī
同僚素无清论者咸有愧色,谈者称之。
lèi qiān hòu jiāng jūn zhōng yù zhǎng shǐ yù měi yǔ cān zuǒ shè shū cháng wèi huà chóu ér yǐ
累迁后将军钟毓长史,毓每与参佐射,舒常为画筹而已。
hòu yù péng rén bù zú yǐ shū mǎn shù
后遇朋人不足,以舒满数。
yù chū bù zhī qí shàn shè
毓初不知其善射。
shū róng fàn xián yǎ fā wú bù zhōng jǔ zuò è rán
舒容范闲雅,发无不中,举坐愕然。
mò yǒu dí zhě
莫有敌者。
yù tàn ér xiè yuē wú zhī bù zú yǐ jǐn qīng cái yǒu rú cǐ shè yǐ qǐ yī shì zāi
毓叹而谢曰:“吾之不足以尽卿才,有如此射矣,岂一事哉!
zhuǎn xiàng guó cān jūn fēng jù yáng zǐ
”转相国参军,封剧阳子。
fǔ cháo suì wù wèi cháng jiàn shì fēi
府朝碎务,未尝见是非;
zhì yú fèi xīng dà shì zhòng rén mò néng duàn zhě shū xú wèi chóu zhī duō chū zhòng yì zhī biǎo
至于废兴大事,众人莫能断者,舒徐为筹之,多出众议之表。
wén dì shēn qì zhòng zhī měi cháo huì zuò ba mù sòng zhī yuē wèi shū táng táng rén zhī lǐng xiù yě
文帝深器重之,每朝会坐罢,目送之曰:“魏舒堂堂,人之领袖也。
qiān yí yáng xíng yáng èr jùn tài shǒu shén yǒu shēng chēng
”迁宜阳、荥阳二郡太守,甚有声称。
zhēng bài sàn qí cháng shì
征拜散骑常侍。
chū wèi jì zhōu cì shǐ zài zhōu sān nián yǐ jiǎn huì chēng
出为冀州刺史,在州三年,以简惠称。
rù wèi shì zhōng
入为侍中。
wǔ dì yǐ shū qīng sù tè cì juàn bǎi pǐ
武帝以舒清素,特赐绢百匹。
qiān shàng shū yǐ gōng shì dāng miǎn guān zhào yǐ shú lùn
迁尚书,以公事当免官,诏以赎论。
shū sān qǔ qī jiē wáng shì suì zì biǎo qǐ jiǎ huán běn jùn zàng qī zhào cì zàng dì yī qǐng qián wǔ shí wàn
舒三娶妻皆亡,是岁自表乞假还本郡葬妻,诏赐葬地一顷,钱五十万。
tài kāng chū bài yòu pú yè
太康初,拜右仆射。
shū yǔ wèi guàn shān tāo zhāng huá děng yǐ liù hé hùn yī yi yòng gǔ diǎn fēng shàn dōng yuè qián hòu lèi chén qí shì dì qiān ràng bù xǔ
舒与卫瓘、山涛、张华等以六合混一,宜用古典封禅东岳,前后累陈其事,帝谦让不许。
yǐ shū wèi zuǒ pú yè lǐng lì bù
以舒为左仆射,领吏部。
shū shàng yán jīn xuǎn liù gōng pìn yǐ yù bó ér jiù shǐ yù fǔ chéng fèng pìn xuān chéng jiā lǐ zhì zhòng shǐ qīng
舒上言:“今选六宫,聘以玉帛,而旧使御府丞奉聘,宣成嘉礼,贽重使轻。
yǐ wéi bài sān fū rén yi shǐ qīng jiǔ pín shǐ wǔ guān zhōng láng jiàng měi rén liáng rén shǐ yè zhě yú diǎn zhì wèi hóng
以为拜三夫人宜使卿,九嫔使五官中郎将,美人、良人使谒者,于典制为弘。
yǒu zhào xiáng zhī zhòng yì yì tóng suì qǐn
”有诏详之,众议异同,遂寝。
jiā yòu guāng lù dài fu yí tóng sān sī
加右光禄大夫、仪同三司。
jí shān tāo hōng yǐ shū lǐng sī tú yǒu qǐng jí zhēn
及山涛薨,以舒领司徒,有顷即真。
shū yǒu wēi zhòng dé wàng lù cì sàn zhī jiǔ zú jiā wú yú cái
舒有威重德望,禄赐散之九族,家无余财。
chén liú zhōu zhèn lèi wèi zhū fǔ suǒ pì bì shū jì xià gōng zhé sàng wáng qiān hào zhèn wèi shā gōng yuàn mò yǒu pì zhě
陈留周震累为诸府所辟,辟书既下,公辄丧亡,佥号震为杀公掾,莫有辟者。
shū nǎi mìng zhī ér jìng wú huàn shí zhě yǐ cǐ chēng qí dá mìng
舒乃命之,而竟无患,识者以此称其达命。
yǐ nián lǎo měi chēng jí xùn wèi
以年老,每称疾逊位。
zhōng fù zàn qǐ shǔ yǎn zhōu zhōng zhèng xún yòu chēng jí
中复暂起,署兖州中正,寻又称疾。
shàng shū zuǒ chéng xì shēn yǔ shū shū yuē gōng jiǔ jí xiǎo chāi shì shì shì yě wéi shàng suǒ niàn
尚书左丞郤诜与舒书曰:“公久疾小差,视事是也,唯上所念。
hé jìng qǐ qì hái wò qū shēn huí fǎ shén shī jù zhān zhī wàng
何竟起讫还卧,曲身回法,甚失具瞻之望。
gōng shǎo lì wēi wēi yī dàn qì zhī kě bù xī zāi
公少立巍巍,一旦弃之,可不惜哉!
shū chēng jí rú chū
”舒称疾如初。
hòu yǐ zāi yì xùn wèi dì bù tīng
后以灾异逊位,帝不听。
hòu yīn zhēng dàn cháo ba hái dì biǎo sòng zhāng shòu
后因正旦朝罢还第,表送章绶。
dì shǒu zhào dūn miǎn
帝手诏敦勉。
ér shū zhí yì mí gù nǎi xià zhào yuē sī tú jù yáng zǐ shū tǐ dào hóng cuì sī liang jīng yuǎn zhōng sù jū zhèng zài gōng jìn guī
而舒执意弥固,乃下诏曰:“司徒、剧阳子舒,体道弘粹,思量经远,忠肃居正,在公尽规。
rù guǎn quán héng guān rén yǔn xù
入管铨衡,官人允叙;
chū zàn gǔn zhí fū hóng wǔ jiào
出赞衮职,敷弘五教。
huì xun bō liú dé shēng mào zhe kě wèi cháo zhī jùn yì zhě yě
惠训播流,德声茂著,可谓朝之俊乂者也。
ér lǚ zhí chōng ràng cí zhǐ kěn chéng shēn lǎn fǎn fù shěng yòng wǔ rán
而屡执冲让,辞旨恳诚,申览反复,省用怃然。
gài chéng rén zhī měi xiān diǎn suǒ yǔ nán wéi zhì qíng
盖成人之美,先典所与,难违至情。
jīn tīng qí suǒ zhí yǐ jù yáng zǐ jiù dì wèi tóng sān sī lù cì rú qián
今听其所执,以剧阳子就第,位同三司,禄赐如前。
jǐ zhàng bù cháo cì qián bǎi wàn chuáng zhàng diàn rù zì fù
几杖不朝,赐钱百万,床帐簟褥自副。
yǐ shè rén sì rén wèi jù yáng zǐ shè rén zhì guān qí shí rén
以舍人四人为剧阳子舍人,置官骑十人。
shǐ guāng lù xūn fèng cè zhǔ zhě xiáng àn diǎn lǐ lìng jiē rú jiù zhì
使光禄勋奉策,主者详案典礼,令皆如旧制。
yú shì cì ān chē sì mǎ mén shī xíng mǎ
”于是赐安车驷马,门施行马。
shū wéi shì bì xiān xíng ér hòu yán xùn wèi zhī jì mò yǒu zhī zhě
舒为事必先行而后言,逊位之际,莫有知者。
shí lùn yǐ wéi jìn xìng yǐ lái sān gōng néng cí róng shàn zhōng zhě wèi zhī yǒu yě
时论以为晋兴以来,三公能辞荣善终者,未之有也。
sī kōng wèi guàn yǔ shū shū yuē měi yǔ zú xià gòng lùn cǐ shì rì rì wèi guǒ kě wèi zhān zhī zài qián hū yān zài hòu yǐ
司空卫瓘与舒书曰:“每与足下共论此事,日日未果,可谓瞻之在前,忽焉在后矣。
tài xī yuán nián hōng shí nián bā shí èr
”太熙元年薨,时年八十二。
dì shén shāng dào fèng fù yōu hòu shì yuē kāng
帝甚伤悼,赗赙优厚,谥曰康。
zi hùn zì yán guǎng qīng huì yǒu cái xíng wèi tài zǐ shè rén
子混,字延广,清惠有才行,为太子舍人。
nián èr shí qī xiān shū zú cháo yě xián wèi shū bēi xī
年二十七,先舒卒,朝野咸为舒悲惜。
shū měi āi tòng tuì ér tàn yuē wú bù jí zhuāng shēng yuǎn yǐ qǐ yǐ wú yì zì sǔn hu
舒每哀恸,退而叹曰:“吾不及庄生远矣,岂以无益自损乎!
yú shì zhōng fú bù fù kū
”于是终服不复哭。
zhào yuē shū wéi yī zi bó mìng duǎn shé
诏曰:“舒惟一子,薄命短折。
shū gào lǎo zhī nián chù qióng dú zhī kǔ měi niàn dá rán wèi zhī jiē dào
舒告老之年,处穷独之苦,每念怛然,为之嗟悼。
sī suǒ yǐ sàn chóu yǎng qì kě gèng zēng zī wèi pǐn wù
思所以散愁养气,可更增滋味品物。
réng gěi cì yáng suì sì wàng suì chuāng hù zào lún chē niú yī chéng shù chū rù guān wàng huò zú sàn yōu yě
仍给赐阳燧四望𰬸窗户皂轮车牛一乘,庶出入观望,或足散忧也。
yǐ shù sūn róng sì
”以庶孙融嗣。
yòu zǎo zú cóng sūn huang sì
又早卒,从孙晃嗣。
li xǐ zì jì hé shàng dǎng tóng dī rén yě
李憙,字季和,上党铜鞮人也。
fù quán hàn dà hóng lú
父牷,汉大鸿胪。
xǐ shǎo yǒu gāo xíng bó xué yán jīng yǔ běi hǎi guǎn níng yǐ xián liáng zhēng bù xíng
憙少有高行,博学研精,与北海管宁以贤良征,不行。
lèi pì sān fǔ bù jiù
累辟三府,不就。
xuān dì fù bì xǐ wèi tài fù shǔ gù cí jí jùn xiàn fú yú shàng dào shí xǐ mǔ jí dǔ nǎi qiè yú xuàn shì chéng ér tú hái suì zāo mǔ sāng lùn zhě jiā qí zhì jié
宣帝又征召李悫任太傅属,以有病为借口坚决推辞,郡县扶他登车上路。当时奎台的母亲病重,于是偷偷翻越泫氏城墙徒步回家,于是赶上母亲的丧事,议论此事的人赞美他的志气节操。
hòu wèi bīng zhōu bié jià shí xiāo qí jiāng jūn qín lǎng guò bīng zhōu zhōu jiāng bì guǐ jìng yān
后为并州别驾,时骁骑将军秦朗过并州,州将毕轨敬焉。
lìng chéng chē zhì gé
令乘车至阁。
xǐ gù jiàn yǐ wéi bù kě guǐ bù dé yǐ cóng zhī
憙固谏以为不可,轨不得已从之。
jǐng dì fǔ zhèng mìng xǐ wèi dà jiàng jūn cóng shì zhōng láng xǐ dào yǐn jiàn wèi xǐ yuē xī xiān gōng pì jūn ér jūn bù yīng jīn gū mìng jūn ér jūn zhì hé yě
景帝辅政,命憙为大将军从事中郎,憙到,引见,谓憙曰:“昔先公辟君而君不应,今孤命君而君至,何也?
duì yuē xiān jūn yǐ lǐ jiàn dài xǐ dé yǐ lǐ jìn tuì
”对曰:“先君以礼见待,憙得以礼进退。
míng gōng yǐ fǎ jiàn shéng xǐ wèi fǎ ér zhì
明公以法见绳,憙畏法而至。
dì shén zhòng zhī
”帝甚重之。
zhuǎn sī mǎ xún bài yòu zhǎng shǐ
转司马,寻拜右长史。
cóng tǎo guàn qiū jiǎn hái qiān yù shǐ zhōng chéng
从讨毌丘俭还,迁御史中丞。
dāng guān zhèng sè bù dàn qiáng yù bǎi liáo zhèn sù yān
当官正色,不惮强御,百僚震肃焉。
jiàn lè ān sūn pú yì yǐ dào dé xiǎn shí rén chēng wéi zhī rén
荐乐安孙璞,亦以道德显,时人称为知人。
xún qiān dà sī mǎ yǐ gōng shì miǎn
寻迁大司马,以公事免。
sī mǎ zhòu wèi níng běi jiāng jūn zhèn yè yǐ xǐ wèi jūn sī
司马伷为宁北将军,镇邺,以憙为军司。
qǐng zhī chú liáng zhōu cì shǐ jiā yáng wēi jiāng jūn jiǎ jié lǐng hù qiāng xiào wèi suí yù huá yí shén yǒu shēng jī
顷之,除凉州刺史,加扬威将军、假节,领护羌校尉,绥御华夷,甚有声绩。
qiāng lǔ fàn sāi xǐ yīn qí xì huì bù jí qǐ wén zhé yǐ biàn yi chū jūn shēn rù suì dà kè huò yǐ gōng zhòng miǎn qiǎn shí rén bǐ zhī hàn cháo féng gān yān
羌虏犯塞,憙因其隙会,不及启闻,辄以便宜出军深入,遂大克获,以功重免谴,时人比之汉朝冯、甘焉。
yú shì qǐng hái xǔ zhī
于是请还,许之。
jū jiā yuè yú bài jì zhōu cì shǐ lèi qiān sī lì xiào wèi
居家月余,拜冀州刺史,累迁司隶校尉。
jí wèi dì gào chán yú jìn xǐ yǐ běn guān xíng sī tú shì fù tài wèi zhèng chōng fèng cè
及魏帝告禅于晋,憙以本官行司徒事,副太尉郑冲奉策。
tài shǐ chū fēng qí hóu
泰始初,封祁侯。
xǐ shàng yán gù lì jìn lìng liú you qián shàng shū shān tāo zhōng shān wáng mù gù shàng shū pú yè wǔ gāi gè zhàn guān sān gēng dào tián qǐng miǎn tāo mù děng guān
憙上言:“故立进令刘友、前尚书山涛、中山王睦、故尚书仆射武陔各占官三更稻田,请免涛、睦等官。
gāi yǐ wáng qǐng biǎn shì
陔已亡,请贬谥。
zhào yuē fǎ zhě tiān xià qǔ zhèng bù bì qīn guì rán hòu xíng ěr wú qǐ jiāng wǎng zòng qí jiān zāi
”诏曰:“法者,天下取正,不避亲贵,然后行耳,吾岂将枉纵其间哉!
rán àn cǐ shì jiē shì you suǒ zuò qīn bāo bǎi xìng yǐ miù huò cháo shì
然案此事皆是友所作,侵剥百姓,以缪惑朝士。
jiān lì nǎi gǎn zuò cǐ qí kǎo jìng you yǐ chéng xié nìng
奸吏乃敢作此,其考竟友以惩邪佞。
tāo děng bù èr qí guò zhě jiē wù yǒu suǒ wèn
涛等不贰其过者,皆勿有所问。
yì chēng wáng chén jiǎn jiǎn fěi gōng zhī gù
《易》称‘王臣蹇蹇,匪躬之故’。
jīn xǐ kàng zhì zài gōng dāng guān ér xíng kě wèi bāng zhī sī zhí zhě yǐ
今憙亢志在公,当官而行,可谓‘邦之司直’者矣。
guāng wǔ yǒu yún guì qī qiě liǎn shǒu yǐ bì èr bào
光武有云:‘贵戚且敛手以避二鲍’。
qǐ qí rán hu
岂其然乎!
qí shēn chì qún liáo gè shèn suǒ sī kuān yòu zhī ēn bù kě shǔ yù yě
其申敕群僚,各慎所司,宽宥之恩,不可数遇也。
xǐ wèi èr dài sī lì cháo yě chēng zhī
”憙为二代司隶,朝野称之。
yǐ gōng shì miǎn
以公事免。
qí nián huáng tài zǐ lì yǐ xǐ wèi tài zǐ tài fù
其年,皇太子立,以憙为太子太傅。
zì wèi míng dì yǐ hòu jiǔ kuàng dōng gōng zhì dù fèi quē guān sī bù jù zhān shì zuǒ yòu lǜ shù zǐ zhōng shè rén zhū guān bìng wèi zhì wéi zhì wèi lǜ lìng diǎn bīng èr fù bìng shè zhòng shì
自魏明帝以后,久旷东宫,制度废阙,官司不具,詹事、左右率、庶子、中舍人诸官并未置,唯置卫率令典兵,二傅并摄众事。
xǐ zài wèi lěi nián xùn dào jìn guī
憙在位累年,训道尽规。
qiān shàng shū pú yè bài tè jìn guāng lù dài fu yǐ nián lǎo xùn wèi
迁尚书仆射,拜特进、光禄大夫,以年老逊位。
zhào yuē guāng lù dài fu tè jìn li xǐ zhàng dé jū yì dāng shēng tái sī
诏曰:“光禄大夫、特进李憙,杖德居义,当升台司。
pí liàng zhèn gōng ér yǐ nián zūn zhì shì
毗亮朕躬,而以年尊致仕。
suī yōu yóu wú wéi kě yǐ yí shén ér xū xīn zhī wàng néng bù wǔ rán
虽优游无为,可以颐神,而虚心之望,能不怃然!
qí yīn guāng lù zhī hào gǎi jiǎ jīn zǐ zhì guān qí shí rén cì qián wǔ shí wàn lù cì bān lǐ yī rú sān sī mén shī xíng mǎ
其因光禄之号,改假金紫,置官骑十人,赐钱五十万,禄赐班礼,一如三司,门施行马。
chū xǐ wèi pú yè shí liáng zhōu lǔ kòu biān xǐ chàng yì qiǎn jūn tǎo zhī
初,憙为仆射时,凉州虏寇边,憙唱义遣军讨之。
cháo shì wèi chū bīng bù yì lǔ wèi zú wéi huàn jìng bù cóng zhī
朝士谓出兵不易,虏未足为患,竟不从之。
hòu lǔ guǒ dà zòng yì liáng zhōu fù mò cháo tíng shēn huǐ yān
后虏果大纵逸,凉州覆没,朝廷深悔焉。
yǐ xǐ qīng sù pín jiǎn cì juàn bǎi pǐ
以憙清素贫俭,赐绢百匹。
jí qí wáng yōu chū zhèn xǐ shàng shū jiàn zhēng cí shén kěn qiè
及齐王攸出镇,憙上疏谏争,辞甚恳切。
xǐ zì lì shì suī qīng fēi yì zhòng ér jiā wú chǔ jī qīn jiù gù rén nǎi zhì fēn yī gòng shí wèi cháng sī yǐ wáng guān
憙自历仕,虽清非异众,而家无储积,亲旧故人乃至分衣共食,未尝私以王官。
jí zú zhuī zèng tài bǎo shì yuē chéng
及卒,追赠太保,谥曰成。
zi zàn sì
子赞嗣。
shǎo zǐ jiǎn zì zhòng yuē lì zuǒ jī nǔ jiāng jūn tún qí xiào wèi
少子俭,字仲约,历左积弩将军、屯骑校尉。
jiǎn zi hóng zì shì yàn shǎo yǒu qīng jié yǒng jiā mò lì jǐ shì huáng mén shì láng sàn qí cháng shì
俭子弘字世彦,少有清节,永嘉末,历给事黄门侍郎、散骑常侍。
liú shí zì zǐ zhēn píng yuán gāo táng rén yě
刘寔,字子真,平原高唐人也。
hàn jì běi huì wáng shòu zhī hòu yě fù guǎng chì qiū lìng
汉济北惠王寿之后也,父广,斥丘令。
shí shǎo pín kǔ mài niú yī yǐ zì jǐ
寔少贫苦,卖牛衣以自给。
rán hào xué shǒu yuē shéng kǒu sòng shū bó tōng gǔ jīn
然好学,手约绳,口诵书,博通古今。
qīng shēn jié jǐ xíng wú xiá diàn
清身洁己,行无瑕玷。
jùn chá xiào lián zhōu jǔ xiù cái jiē bù xíng
郡察孝廉,州举秀才,皆不行。
yǐ jì lì rù luò diào wèi hé nán yǐn chéng qiān shàng shū láng tíng wèi zhèng
以计吏入洛,调为河南尹丞,迁尚书郎、廷尉正。
hòu lì lì bù láng cān wén dì xiàng guó jūn shì fēng xún yáng zǐ
后历吏部郎,参文帝相国军事,封循阳子。
zhōng huì shān ài zhī fá shǔ yě yǒu kè wèn shí yuē èr jiāng qí píng shǔ hu
钟会、邓艾之伐蜀也,有客问寔曰:“二将其平蜀乎?
shí yuē pò shǔ bì yǐ ér jiē bù hái
”寔曰:“破蜀必矣,而皆不还。
kè wèn qí gù xiào ér bù dá jìng rú qí yán
”客问其故,笑而不答,竟如其言。
shí zhī xiān jiàn jiē cǐ lèi yě
寔之先见,皆此类也。
yǐ shì duō jìn qù lián xùn dào quē nǎi zhe chóng ràng lùn yǐ jiáo zhī
以世多进趣,廉逊道阙,乃著《崇让论》以矫之。
qí cí yuē
原文写道:
gǔ zhī shèng wáng zhī huà tiān xià suǒ yǐ guì ràng zhě yù yǐ chū xián cái xī zhēng jìng yě
古之圣王之化天下,所以贵让者,欲以出贤才,息争竞也。
fū rén qíng mò bù yù yǐ zhī xián yě gù quàn lìng ràng xián yǐ zì míng xián yě qǐ jiǎ ràng bù xián zāi
夫人情莫不欲已之贤也,故劝令让贤以自明贤也,岂假让不贤哉!
gù ràng dào xìng xián néng zhī rén bù qiú ér zì chū yǐ zhì gōng zhī jǔ zì lì yǐ bǎi guān zhī fù yì yù jù yǐ
故让道兴,贤能之人不求而自出矣,至公之举自立矣,百官之副亦豫具矣。
yī guān quē zé zhòng guān suǒ ràng zuì duō zhě ér yòng zhī shěn zhī dào yě
一官缺,择众官所让最多者而用之,审之道也。
zài cháo zhī shì xiāng ràng yú shàng cǎo lú zhī rén xián jiē huà zhī tuī xián ràng néng zhī fēng cóng cǐ shēng yǐ
在朝之士相让于上,草庐之人咸皆化之,推贤让能之风从此生矣。
wèi yī guó suǒ ràng zé yī guó shì yě
为一国所让,则一国士也;
tiān xià suǒ gòng tuī zé tiān xià shì yě
天下所共推,则天下士也。
tuī ràng zhī fēng xíng zé xián yǔ bù xiào zhuó rán shū yǐ
推让之风行,则贤与不肖灼然殊矣。
cǐ dào zhī xíng zài shàng zhě wú suǒ yòng qí xīn yīn chéng qīng yì suí zhī ér yǐ
此道之行,在上者无所用其心,因成清议,随之而已。
gù yuē dàng dàng hu yáo zhī wèi jūn mò zhī néng míng
故曰,荡荡乎尧之为君,莫之能名。
yán tiān xià zì ān yǐ bú jiàn yáo suǒ yǐ huà zhī gù bù néng míng yě
言天下自安矣,不见尧所以化之,故不能名也。
yòu yuē shùn yǔ zhī yǒu tiān xià ér bù yǔ yān wú wéi ér huà zhě qí shùn yě yú
又曰,舜禹之有天下而不与焉,无为而化者其舜也欤。
xián rén xiāng ràng yú cháo dà cái zhī rén héng zài dà guān xiǎo rén bù zhēng yú yě tiān xià wú shì yǐ
贤人相让于朝,大才之人恒在大官,小人不争于野,天下无事矣。
yǐ xián cái huà wú shì zhì dào xìng yǐ
以贤才化无事,至道兴矣。
yǐ yǎng qí chéng fù hé yǔ yān
已仰其成,复何与焉!
gù kě yǐ gē nán fēng zhī shī dàn wǔ xián zhī qín yě
故可以歌《南风》之诗,弹五弦之琴也。
chéng cǐ gōng zhě fēi yǒu tā chóng ràng zhī suǒ zhì ěr
成此功者非有他,崇让之所致耳。
kǒng zǐ yuē néng yǐ lǐ ràng wéi guó zé bù nán yě
孔子曰,能以礼让为国,则不难也。
zài cháo zhī rén bù wu xiāng ràng jiǔ yǐ tiān xià huà zhī
在朝之人不务相让久矣,天下化之。
zì wèi dài yǐ lái dēng jìn pì mìng zhī shì jí zài zhí zhī lì lín jiàn shòu xù suī zì cí bù néng zhōng mò kěn ràng yǒu shèng jǐ zhě
自魏代以来,登进辟命之士,及在职之吏,临见受叙,虽自辞不能,终莫肯让有胜己者。
fu tuī ràng zhī fēng xī zhēng jìng zhī xīn shēng
夫推让之风息,争竞之心生。
kǒng zǐ yuē shàng xìng ràng zé xià bù zhēng míng ràng bù xīng xià bì zhēng yě
孔子曰,上兴让则下不争,明让不兴下必争也。
tuī ràng zhī dào xìng zé xián néng zhī rén rì jiàn tuī jǔ
推让之道兴,则贤能之人日见推举;
zhēng jìng zhī xīn shēng zé xián néng zhī rén rì jiàn bàng huǐ
争竞之心生,则贤能之人日见谤毁。
fu zhēng zhě zhī yù zì xiān shén è néng zhě zhī xiān bù néng wú huǐ yě
夫争者之欲自先,甚恶能者之先,不能无毁也。
gù kǒng mò bù néng miǎn shì zhī bàng jǐ kuàng bù jí kǒng mò zhě hu
故孔墨不能免世之谤己,况不及孔墨者乎!
yì zhě qiān rán yán shì shǎo gāo míng zhī cái cháo tíng bù yǒu dà cái zhī rén kě yǐ wèi dà guān zhě
议者佥然言,世少高名之才,朝廷不有大才之人可以为大官者。
shān zé rén xiǎo guān lì yì fù yún cháo tíng zhī shì suī yǒu dà guān míng dé jiē bù jí wǎng shí rén yě
山泽人小官吏亦复云,朝廷之士虽有大官名德,皆不及往时人也。
yú yǐ wéi cǐ èr yán jiē shī zhī yǐ
余以为此二言皆失之矣。
fēi shí dú fá xián yě shí bù guì ràng
非时独乏贤也,时不贵让。
yī rén yǒu xiān zhòng zhī yù huǐ bì suí zhī míng bù dé chéng shǐ zhī rán yě
一人有先众之誉,毁必随之,名不得成使之然也。
suī lìng jì qì fù cún yì bù fù néng quán qí míng yǐ
虽令稷契复存,亦不复能全其名矣。
néng fǒu hùn zá yōu liè bù fēn shì wú sù dìng zhī jià guān zhí yǒu quē zhǔ xuǎn zhī lì bù zhī suǒ yòng dàn àn guān cì ér jǔ zhī
能否混杂,优劣不分,士无素定之价,官职有缺,主选之吏不知所用,但案官次而举之。
tóng cái zhī rén xiān yòng zhě fēi shì jiā zhī zǐ zé bì wèi yǒu shì zhě zhī suǒ niàn yě
同才之人先用者,非势家之子,则必为有势者之所念也。
fēi néng dú xián yīn qí xiān yòng zhī zī ér fù qiān zhī wú yǐ
非能独贤,因其先用之资,而复迁之无已。
qiān zhī wú yǐ bù shèng qí rèn zhī bìng fā yǐ
迁之无已,不胜其任之病发矣。
guān zài guān zhī rén zhèng jì wú wén zì fēi shì jiā zhī zǐ lǜ duō yīn zī cì ér jìn yě
观在官之人,政绩无闻,自非势家之子,率多因资次而进也。
xiàng lìng tiān xià guì ràng shì bì yóu yú jiàn ràng ér hòu míng chéng míng chéng ér guān nǎi de yòng zhī
向令天下贵让,士必由于见让而后名成,名成而官乃得用之。
zhū míng xíng bù lì zhī rén zài guān wú zhèng jī zhī chēng ràng zhī zhě bì yǐ guān wú yīn de ér yòng zhī yě
诸名行不立之人,在官无政绩之称,让之者必矣,官无因得而用之也。
suǒ yǐ jiàn yòng bù xī zhě yóu ràng dào fèi yīn zī yòng rén zhī yǒu shī jiǔ yǐ
所以见用不息者,由让道废,因资用人之有失久矣。
gù zì hàn wèi yǐ lái shí kāi dà jǔ lìng zhòng guān gè jǔ suǒ zhī wéi cái suǒ rèn bù xiàn jiē cì rú cǐ zhě shén shù yǐ
故自汉魏以来,时开大举,令众官各举所知,唯才所任,不限阶次,如此者甚数矣。
qí suǒ jǔ bì yǒu dāng zhě bù wén shí yǒu zhuó yòng bù zhī hé shuí zuì xián gù yě
其所举必有当者,不闻时有擢用,不知何谁最贤故也。
suǒ jǔ bì yǒu bù dàng ér zuì bù jiā bù zhī hé shuí zuì bù xiào yě
所举必有不当,而罪不加,不知何谁最不肖也。
suǒ yǐ bù kě dé zhī yóu dāng shí zhī rén mò kěn xiāng tuī xián yú zhī míng bù bié lìng qí rú cǐ
所以不可得知,由当时之人莫肯相推,贤愚之名不别,令其如此。
jǔ zhě zhī zài shàng zhě chá bù néng shěn gù gǎn màn jǔ ér jìn zhī
举者知在上者察不能审,故敢漫举而进之。
huò jǔ suǒ xián yīn jí suǒ niàn yī dùn ér zhì rén shù wěi duō gè yán suǒ jǔ zhě xián jiā zhī gāo zhuàng xiāng sì rú yī nán de ér fēn yǐ
或举所贤,因及所念,一顿而至,人数猥多,各言所举者贤,加之高状,相似如一,难得而分矣。
cēn cuò xiāng luàn zhēn wěi tóng guàn gèng fù yóu cǐ ér shén
参错相乱,真伪同贯,更复由此而甚。
suī jǔ zhě bù néng jìn zhōng zhī zuì yì yóu shàng kāi tīng chá zhī lù làn lìng qí ěr yě
虽举者不能尽忠之罪,亦由上开听察之路滥,令其尔也。
xī qí wáng hǎo tīng yú shēng bì lìng sān bǎi rén hé chuī ér hòu tīng zhī lǐn yǐ shù rén zhī fèng
昔齐王好听竽声,必令三百人合吹而后听之,廪以数人之俸。
nán guō xiān shēng bù zhī chuī yú zhě yě yǐ sān bǎi rén hé chuī kě yǐ róng qí bù zhī yīn qǐng wèi wáng chuī yú xū shí shù rén zhī fèng
南郭先生不知吹竽者也,以三百人合吹可以容其不知,因请为王吹竽,虚食数人之俸。
sì wáng jué ér gǎi zhī nán zhāng xiān wáng zhī guò
嗣王觉而改之,难彰先王之过。
nǎi xià lìng yuē wú zhī hǎo wén yú shēng yǒu shèn yú xiān wáng yù yī yī liè ér tīng zhī
乃下令曰:“吾之好闻竽声有甚于先王,欲一一列而听之。
xiān shēng yú cǐ táo yǐ
”先生于此逃矣。
tuī xián zhī fēng bù lì làn jǔ zhī fǎ bù gǎi zé nán guō xiān shēng zhī tú yíng yú cháo yǐ
推贤之风不立,滥举之法不改,则南郭先生之徒盈于朝矣。
cái gāo shǒu dào zhī shì rì tuì chí zǒu yǒu shì zhī mén rì duō yǐ
才高守道之士日退,驰走有势之门日多矣。
suī guó yǒu diǎn xíng fú néng jìn yǐ
虽国有典刑,弗能禁矣。
fu ràng dào bù xīng zhī bì fēi tú xián rén zài xià wèi bù dé shí jìn yě guó zhī liáng chén hè zhòng rèn zhě yì jiāng yǐ jiàn shòu zuì tuì yǐ
夫让道不兴之弊,非徒贤人在下位,不得时进也,国之良臣荷重任者,亦将以渐受罪退矣。
hé yǐ zhī qí rán yě
怎么知道会这样呢?
kǒng zǐ yǐ wéi yán shì zhī zǐ bù èr guò ěr míng fēi shèng rén jiē yǒu guò
孔子以为颜氏之子不贰过耳,明非圣人皆有过。
chǒng guì zhī de yù zhī zhě duō yǐ è xián néng zhě sāi qí lù qí guò ér huǐ zhī zhě yì duō yǐ
宠贵之地欲之者多矣,恶贤能者塞其路,其过而毁之者亦多矣。
fu bàng huǐ zhī shēng fēi tú kōng shè bì yīn rén zhī wēi guò ér shén zhī zhě yě
夫谤毁之生,非徒空设,必因人之微过而甚之者也。
huǐ bàng zhī yán shù wén zài shàng zhě suī yù fú nà bù néng bù zhàng suǒ wén yīn shì zhī lái ér wēi chá zhī yě wú yǐ qí yàn zhì yǐ
毁谤之言数闻,在上者虽欲弗纳,不能不杖所闻,因事之来而微察之也,无以,其验至矣。
de qí yàn ān dé bù lǐ qí zuì
得其验,安得不理其罪。
ruò zhī ér zòng zhī wáng zhī wēi rì shuāi lìng zhī bù xíng zì cǐ shǐ yǐ
若知而纵之,王之威日衰,令之不行自此始矣。
zhī ér jiē lǐ zhī shòu zuì tuì zhě shāo duō dà chén yǒu bù zì gù zhī xīn
知而皆理之,受罪退者稍多,大臣有不自固之心。
fu xián cái bù jìn guì chén rì shū cǐ yǒu guó zhě zhī shēn yōu yě
夫贤才不进,贵臣日疏,此有国者之深忧也。
shī yuē shòu lù bù ràng zhì yú yǐ sī wáng
《诗》曰:“受禄不让,至于已斯亡。
bù ràng zhī rén yōu wáng bù xiá ér wàng qí yì guó cháo bù yì nán hu
”不让之人忧亡不暇,而望其益国朝,不亦难乎!
qiè yǐ wéi gǎi cǐ sú shén yì ěr
窃以为改此俗甚易耳。
hé yǐ zhī zhī
怎么知道是这样呢?
fu yī shí zài guān zhī rén suī zá yǒu fán wěi zhī cái qí zhōng xián míng zhě yì duō yǐ qǐ kě wèi jiē bù zhī ràng xián wèi guì yá
夫一时在官之人,虽杂有凡猥之才,其中贤明者亦多矣,岂可谓皆不知让贤为贵邪!
zhí yǐ qí shí jiē bù ràng xí yǐ chéng sú gù suì bù wéi ěr
直以其时皆不让,习以成俗,故遂不为耳。
rén chén chū chú jiē tōng biǎo shàng wén míng zhī xiè zhāng suǒ yóu lái shàng yǐ
人臣初除,皆通表上闻,名之谢章,所由来尚矣。
yuán xiè zhāng zhī běn yì yù jìn xián néng yǐ xiè guó ēn yě
原谢章之本意,欲进贤能以谢国恩也。
xī shùn yǐ yǔ wèi sī kōng yǔ bài qǐ shǒu ràng yú jì qì jí jiù yáo
昔舜以禹为司空,禹拜稽首,让于稷契及咎繇。
shǐ yì wèi yú guān ràng yú zhū hǔ xióng pí
使益为虞官,让于朱虎、熊、罴。
shǐ bó yí diǎn sān lǐ ràng yú kuí lóng
使伯夷典三礼,让于夔龙。
táng yú zhī shí zhòng guān chū chú mò bù jiē ràng yě
唐虞之时,众官初除,莫不皆让也。
xiè zhāng zhī yì gài qǔ yú cǐ
谢章之义,盖取于此。
shū jì zhī zhě yù yǐ yǒng shì zuò zé
《书》记之者,欲以永世作则。
jì shì suǒ yòng bù xián bù néng ràng xián xū xiè jiàn yòng zhī ēn ér yǐ
季世所用,不贤不能让贤,虚谢见用之恩而已。
xiāng chéng bù biàn xí sú zhī shī yě
相承不变,习俗之失也。
fu xù yòng zhī guān de tōng zhāng biǎo zhě qí ràng xián tuī néng nǎi tōng qí bù néng yǒu suǒ ràng tú fèi jiǎn zhǐ zhě jiē jué bù tōng
夫叙用之官得通章表者,其让贤推能乃通,其不能有所让徒费简纸者,皆绝不通。
rén chén chū chú gè sī tuī xián néng ér ràng zhī yǐ ràng zhī wén fù zhǔ zhě zhǎng zhī
人臣初除,各思推贤能而让之矣,让之文付主者掌之。
sān sī yǒu quē zé sān sī suǒ ràng zuì duō zhě ér yòng zhī
三司有缺,择三司所让最多者而用之。
cǐ wèi yī gōng quē sān gōng yǐ yù xuǎn zhī yǐ
此为一公缺,三公已豫选之矣。
qiě zhǔ xuǎn zhī lì bù bì rèn gōng ér xuǎn sān gōng bù rú lìng sān gōng zì gòng xuǎn yī gōng wèi xiáng yě
且主选之吏,不必任公而选三公,不如令三公自共选一公为详也。
sì zhēng quē zé sì zhēng suǒ ràng zuì duō ér yòng zhī cǐ wèi yī zhēng quē sì zhēng yǐ yù xuǎn zhī yǐ bì xiáng yú tíng quē ér lìng zhǔ zhě xuǎn sì zhēng yě
四征缺,择四征所让最多而用之,此为一征缺,四征已豫选之矣,必详于停缺而令主者选四征也。
shàng shū quē zé shàng shū suǒ ràng zuì duō zhě ér yòng zhī cǐ wèi bā shàng shū gòng xuǎn yī shàng shū xiáng yú lín quē lìng zhǔ zhě xuǎn bā shàng shū yě
尚书缺,择尚书所让最多者而用之,此为八尚书共选一尚书,详于临缺令主者选八尚书也。
jùn shǒu quē zé zhòng jùn suǒ ràng zuì duō zhě ér yòng zhī xiáng yú rèn zhǔ zhě lìng xuǎn bǎi jùn shǒu yě
郡守缺,择众郡所让最多者而用之,详于任主者令选百郡守也。
fu yǐ zhòng guān bǎi jùn zhī ràng yǔ zhǔ zhě gòng xiāng bǐ bù kě tóng suì ér lùn yě
夫以众官百郡之让,与主者共相比,不可同岁而论也。
suī fù lìng sān fǔ cān jǔ guān běn bù wěi yǐ jǔ xuǎn zhī rèn gè bù néng yǐ gēn qí xīn yě
虽复令三府参举官,本不委以举选之任,各不能以根其心也。
qí suǒ yòng xīn zhě cái zhī bù èr sān dàn lìng zhǔ zhě àn guān cì ér jǔ zhī bù yòng jīng yě
其所用心者裁之不二三,但令主者案官次而举之,不用精也。
xián yú jiē ràng bǎi xìng ěr mù jǐn wèi guó ěr mù
贤愚皆让,百姓耳目尽为国耳目。
fū rén qíng zhēng zé yù huǐ jǐ suǒ bù zhī ràng zé jìng tuī yú shèng jǐ
夫人情争则欲毁己所不知,让则竞推于胜己。
gù shì zhēng zé huǐ yù jiāo cuò yōu liè bù fēn nán de ér ràng yě
故世争则毁誉交错,优劣不分,难得而让也。
shí ràng zé xián zhì xiǎn chū néng fǒu zhī měi lì lì xiāng cì bù kě de ér luàn yě
时让则贤智显出,能否之美历历相次,不可得而乱也。
dāng cǐ shí yě néng tuì shēn xiū yǐ zhě ràng zhī zhě duō yǐ
当此时也,能退身修已者,让之者多矣。
suī yù shǒu pín jiàn bù kě de yě
虽欲守贫贱,不可得也。
chí wù jìn qù ér yù rén jiàn ràng yóu què xíng ér qiú qián yě
驰骛进趣而欲人见让,犹却行而求前也。
fu rú cǐ yú zhì xián zhī jìn shēn qiú tōng fēi xiū zhī yú jǐ zé wú yóu yǐ
夫如此,愚智咸知进身求通,非修之于己则无由矣。
yóu wài qiú zhě yú cǐ xiāng suí ér guī yǐ
游外求者,于此相随而归矣。
fú shēng xū lùn bù jīn ér zì xi yǐ
浮声虚论,不禁而自息矣。
rén rén wú suǒ yòng qí xīn rèn zhòng rén zhī yì ér tiān xià zì huà yǐ
人人无所用其心,任众人之议,而天下自化矣。
bù yán zhī huà xíng wēi wēi zhī měi yú cǐ zhe yǐ
不言之化行,巍巍之美于此著矣。
ràng kě yǐ zhì cǐ qǐ kě bù wu zhī zāi
让可以致此,岂可不务之哉!
chūn qiū chuán yuē fàn xuān zi zhī ràng qí xià jiē ràng
《春秋传》曰:“范宣子之让,其下皆让。
luán yǎn suī tài fú gǎn wéi yě
栾黡虽汰,弗敢违也。
jìn guó yǐ píng shù shì lài zhī
晋国以平,数世赖之。
shàng shì zhī huà yě jūn zǐ shàng néng ér ràng qí xià xiǎo rén lì nóng yǐ shì qí shàng shàng xià yǒu lǐ chán tè yuǎn chù yóu bù zhēng yě
”上世之化也,君子尚能而让其下,小人力农以事其上,上下有礼,谗慝远黜,由不争也。
jí qí luàn yě guó jiā zhī bì héng bì yóu zhī
及其乱也,国家之弊,恒必由之。
dǔ lùn liǎo liǎo rú cǐ
笃论了了如此。
zài cháo jūn zǐ diǎn xuǎn dà guān néng bù yǐ rén fèi yán jǔ ér xíng zhī gè yǐ ràng xián jǔ néng wéi xiān wù zé qún cái wěi chū néng fǒu shū bié gài shì zhī gōng mò dà yú cǐ
在朝君子典选大官,能不以人废言,举而行之,各以让贤举能为先务,则群才猥出,能否殊别,盖世之功,莫大于此。
tài shǐ chū jìn jué wèi bó lèi qiān shào fǔ
泰始初,进爵为伯,累迁少府。
xián níng zhōng wèi tài cháng
咸宁中为太常。
zhuǎn shàng shū
转尚书。
dù yù zhī fá wú yě shí yǐ běn guān xíng zhèn nán jūn sī
杜预之伐吴也,寔以本官行镇南军司。
chū shí qī lú shì shēng zǐ jī ér zú huá shì jiāng yǐ nǚ qī zhī
初,寔妻卢氏生子跻而卒,华氏将以女妻之。
shí dì zhì jiàn yuē huá jiā lèi tān bì pò mén hù
寔弟智谏曰:“华家类贪,必破门户。
cí zhī bù dé jìng hūn huá shì ér shēng zǐ xià
”辞之不得,竟婚华氏而生子夏。
shí jìng zuò xià shòu lù miǎn guān
寔竟坐夏受赂,免官。
qǐng zhī wèi dà sī nóng yòu yǐ xià zuì miǎn
顷之为大司农,又以夏罪免。
shí měi hái zhōu lǐ xiāng rén zài jiǔ ròu yǐ hou zhī
寔每还州里,乡人载酒肉以候之。
shí nán nì qí yì zhé gòng dàn ér fǎn qí yú
寔难逆其意,辄共啖而返其余。
huò wèi shí yuē jūn xíng gāo yī shì ér zhū zǐ bù néng zūn
或谓寔曰:“君行高一世,而诸子不能遵。
hé bù dàn xī qiē cuō shǐ zhī guò ér zì gǎi yá
何不旦夕切磋,使知过而自改邪!
shí yuē wú zhī suǒ xíng shì suǒ wén jiàn bù xiāng zǔ xí qǐ fù jiào huì zhī suǒ de hu
”寔曰:“吾之所行,是所闻见,不相祖习,岂复教诲之所得乎!
shì yǐ shí yán wéi dāng
”世以寔言为当。
hòu qǐ wèi guó zi jì jiǔ sàn qí cháng shì
后起为国子祭酒、散骑常侍。
mǐn huái tài zǐ chū fēng guǎng líng wáng gāo xuǎn shī yǒu yǐ shí wèi shī
愍怀太子初封广陵王,高选师友,以寔为师。
yuán kāng chū jìn jué wèi hóu lèi qiān tài zǐ tài bǎo jiā shì zhōng tè jìn yòu guāng lù dài fu kāi fǔ yí tóng sān sī lǐng jì zhōu dū du
元康初,进爵为侯,累迁太子太保,加侍中、特进、右光禄大夫、开府仪同三司,领冀州都督。
jiǔ nián cè bài sī kōng qiān tài bǎo zhuǎn tài fù
九年,策拜司空,迁太保,转太傅。
tài ān chū shí yǐ lǎo bìng xùn wèi cì ān chē sì mǎ qián bǎi wàn yǐ hóu jiù dì
太安初,寔以老病逊位,赐安车驷马、钱百万,以侯就第。
jí cháng shā chéng dū zhī xiāng gōng yě shí wèi jūn rén suǒ lüè qián guī xiāng lǐ
及长沙成都之相攻也,寔为军人所掠,潜归乡里。
huì dì bēng shí fù shān líng
惠帝崩,寔赴山陵。
huái dì jí wèi fù shòu tài wèi
怀帝即位,复授太尉。
shí zì chén nián lǎo gù cí bù xǔ
寔自陈年老,固辞,不许。
zuǒ chéng liú tǎn shàng yán yuē fu táng gāo jí yuǎn zhǔ zūn xiāng guì
左丞刘坦上言曰:“夫堂高级远,主尊相贵。
shì yǐ gǔ zhī zhé wáng mò bù shī qí yuán chén chóng yǎng lǎo zhī jiào xùn shì sì hǎi shǐ shào zhǎng yǒu lǐ
是以古之哲王莫不师其元臣,崇养老之教,训示四海,使少长有礼。
qī shí zhì shì yì suǒ yǐ yōu yì jiù dé lì lián gāo zhī fēng
七十致仕,亦所以优异旧德,厉廉高之风。
tài wèi shí tǐ qīng sù zhī cāo zhí bù yú zhī jié xuán chē gào lǎo èr shí yú nián hào rán zhī zhì lǎo ér mí dǔ
太尉寔体清素之操,执不渝之洁,悬车告老,二十余年,浩然之志,老而弥笃。
kě wèi guó zhī shuò lǎo bāng zhī zōng mó
可谓国之硕老,邦之宗模。
chén wén lǎo zhě bù yǐ jīn lì wèi lǐ shí nián yú jiǔ shí mìng zài rì zhì suì zì fú yú mào xiǎn ér zhì zhǎn āi shān líng zhì jìng què tíng dà chén zhī jié bèi yǐ
臣闻老者不以筋力为礼,寔年逾九十,命在日制,遂自扶舆,冒险而至,展哀山陵,致敬阙庭,大臣之节备矣。
shèng zhào yīn qín bì shǐ shí zhèng wèi shàng tái guāng rèn dǐng shí duàn zhāng dūn yù jīng shè èr nián
圣诏殷勤,必使寔正位上台,光饪鼎实,断章敦喻,经涉二年。
ér shí pín shàng lù bǎn cí zhǐ kěn chéng
而寔频上露板,辞旨恳诚。
chén yǐ wéi gǔ zhī yǎng lǎo yǐ bù shì wéi yōu bù yǐ lì zhī wéi zhòng wèi yi tīng shí suǒ shǒu
臣以为古之养老,以不事为优,不以吏之为重,谓宜听寔所守。
sān nián zhào yuē xī yú rèn wǔ chén zhì chuí gǒng zhī huà hàn xiāng xiāo hé xīng níng yī zhī yù gù néng guāng lóng yú dāng shí chuí yù yú bǎi dài
三年,诏曰:“昔虞任五臣,致垂拱之化,汉相萧何,兴宁一之誉,故能光隆于当时,垂裕于百代。
zhèn shào tiān míng mìng lín yù wàn bāng suǒ yǐ chóng xiǎn zhèng dào zhě yì lài zhī yú yuán chén shù yǐn bì lì gǔ gōng yǐ fù zhì wàng
朕绍天明命,临御万邦,所以崇显政道者,亦赖之于元臣庶尹,毕力股肱,以副至望。
ér jūn nián qí gào lǎo què rán nán wéi
而君年耆告老,确然难违。
jīn tīng jūn yǐ hóu jiù dì wèi jū sān sī zhī shàng zhì lù zhǔn jiù cì jǐ zhàng bù cháo jí zhái yī qū
今听君以侯就第,位居三司之上,秩禄准旧,赐几杖不朝及宅一区。
guó zhī dà zhèng jiāng jiù zī yú jūn fù zhèn yì yān
国之大政,将就谘于君,副朕意焉。
suì yú hōng shí nián jiǔ shí yī shì yuē yuán
”岁余薨,时年九十一,谥曰元。
shí shǎo pín jù zhàng cè tú xíng měi suǒ qì zhǐ bù lèi zhǔ rén xīn shuǐ zhī shì jiē zì yíng gěi
寔少贫窭,杖策徒行,每所憩止,不累主人,薪水之事,皆自营给。
jí wèi wàng tōng xiǎn měi chóng jiǎn sù bù shàng huá lì
及位望通显,每崇俭素,不尚华丽。
cháng yì shí chóng jiā rú cè jiàn yǒu jiàng wén zhàng yīn rù shén lì liǎng bì chí xiāng náng
尝诣石崇家,如厕,见有绛纹帐,裀褥甚丽,两婢持香囊。
shí biàn tuì xiào wèi chóng yuē wù rù qīng nèi
寔便退,笑谓崇曰:“误入卿内。
chóng yuē shì cè ěr
”崇曰:“是厕耳。
shí yuē pín shì wèi cháng de cǐ
”寔曰:“贫士未尝得此。
nǎi gèng rú tā cè
”乃更如他厕。
suī chù róng chǒng jū wú dì zhái suǒ de fèng lù shàn xù qīn gù
虽处荣宠,居无第宅,所得俸禄,赡恤亲故。
suī lǐ jiào ling chi ér xíng jǐ yǐ zhèng
虽礼教陵迟,而行己以正。
sàng qī wèi lú zhàng zhī zhì zhōng sàng bù yù nèi
丧妻为庐杖之制,终丧不御内。
qīng bó zhě xiào zhī shí bù yǐ jiè yì
轻薄者笑之,寔不以介意。
zì shǎo jí lǎo dǔ xué bù juàn suī jū zhí wu juǎn fú lí shǒu
自少及老,笃学不倦,虽居职务,卷弗离手。
yóu jīng sān chuán biàn zhèng gōng yáng yǐ wéi wèi zhé bù yīng cí yǐ wáng fù mìng jì zhòng shī wéi chén zhī jié jǔ cǐ èr duān yǐ míng chén zǐ zhī tǐ suì xíng yú shì
尤精《三传》,辨正《公羊》,以为卫辄不应辞以王父命,祭仲失为臣之节,举此二端以明臣子之体,遂行于世。
yòu zhuàn chūn qiū tiáo lì èr shí juǎn
又撰《春秋条例》二十卷。
yǒu èr zi jī xià
有二子,跻、夏。
jī zì jǐng yún guān zhì sàn qí cháng shì
跻字景云,官至散骑常侍。
xià yǐ tān wū qì fàng yú shì
夏以贪污弃放于世。
dì zhì zì zǐ fáng zhēn sù yǒu xiōng fēng
弟智,字子房,贞素有兄风。
shǎo pín jù měi fù xīn zì jǐ dú sòng bù chuò jìng yǐ rú xíng chēng
少贫窭,每负薪自给,读诵不辍,竟以儒行称。
lì zhōng shū huáng mén lì bù láng chū wèi yǐng chuān tài shǒu
历中书黄门吏部郎,出为颍川太守。
píng yuán guǎn lù cháng wèi rén yuē wú yǔ liú yǐng chuān xiōng dì yǔ shǐ rén shén sī qīng fā hūn bù jiǎ mèi
平原管辂尝谓人曰:“吾与刘颍川兄弟语,使人神思清发,昏不假寐。
zì cǐ zhī wài dài bái rì yù qǐn yǐ
自此之外,殆白日欲寝矣。
rù wèi mì shū jiān lǐng nán yáng wáng shī jiā sàn qí cháng shì qiān shì zhōng shàng shū tài cháng
”入为秘书监,领南阳王师,加散骑常侍,迁侍中、尚书、太常。
zhe sāng fú shì yí lùn duō suǒ biàn míng
著《丧服释疑论》,多所辨明。
tài kāng mò zú shì yuē chéng
太康末卒,谥曰成。
gāo guāng zì xuān mào chén liú yǔ chéng rén wèi tài wèi róu zhī zǐ yě
高光,字宣茂,陈留圉城人,魏太尉柔之子也。
guāng shǎo xí jiā yè míng liàn xíng lǐ
光少习家业,明练刑理。
chū yǐ tài zǐ shè rén lèi qiān shàng shū láng chū wèi yōu zhōu cì shǐ yǐng zhōu tài shǒu
初以太子舍人累迁尚书郎,出为幽州刺史、颍州太守。
shì shí wǔ dì zhì huáng shā yù yǐ diǎn zhào qiú
是时武帝置黄沙狱,以典诏囚。
yǐ guāng lì shì míng fǎ yòng wèi huáng shā yù shǐ zhì yǔ zhōng chéng tóng qiān tíng wèi
以光历世明法,用为黄沙御史,秩与中丞同,迁廷尉。
yuán kāng zhōng bài shàng shū diǎn sān gōng cáo
元康中,拜尚书,典三公曹。
shí zhào wáng lún cuàn nì guāng yú qí jì shǒu dào quán zhēn
时赵王伦篡逆,光于其际,守道全贞。
jí lún cì sǐ qí wáng jiǒng fǔ zhèng fù yǐ guāng wèi tíng wèi qiān shàng shū jiā fèng chē dū wèi
及伦赐死,齐王冏辅政,复以光为廷尉,迁尚书,加奉车都尉。
hòu cóng jià tǎo chéng dū wáng yǐng yǒu xūn fēng yán líng xiàn gōng yì qiān bā bǎi hù
后从驾讨成都王颖有勋,封延陵县公,邑千八百户。
yú shí cháo tíng xián tuī guāng míng yú yòng fǎ gù pín diǎn lǐ guān
于时朝廷咸推光明于用法,故频典理官。
huì dì wèi zhāng fāng suǒ bī xìng cháng ān cháo chén bēn sàn mò yǒu cóng zhě guāng dú shì dì ér xi
惠帝为张方所逼,幸长安,朝臣奔散,莫有从者,光独侍帝而西。
qiān shàng shū zuǒ pú yè jiā sàn qí cháng shì
迁尚书左仆射,加散骑常侍。
guāng xiōng dàn wéi shàng guān sì děng suǒ yòng lì xú yōng èr zhōu cì shǐ
光兄诞为上官巳等所用,历徐、雍二州刺史。
dàn xìng rèn fàng wú lún cì ér jué liè guò rén yǔ guāng yì cāo
诞性任放无伦次,而决烈过人,与光异操。
cháng wèi guāng xiǎo jié héng qīng wǔ zhī guāng shì dàn yù jǐn
常谓光小节,恒轻侮之,光事诞愈谨。
dì jì hái luò yáng shí tài dì xīn lì zhòng xuǎn fu xun yǐ guāng wèi shǎo fù jiā guāng lù dài fu cháng shì rú gù
帝既还洛阳,时太弟新立,重选傅训,以光为少傅,加光禄大夫,常侍如故。
jí huái dì jí wèi jiā guāng lù dài fu jīn zhāng zǐ shòu yǔ fu zhī bìng jiàn tuī chóng
及怀帝即位,加光禄大夫金章紫绶,与傅祗并见推崇。
xún wèi shàng shū lìng běn guān rú gù
寻为尚书令,本官如故。
yǐ jí zú zèng sī kōng shì zhōng
以疾卒,赠司空、侍中。
shǔ jīng luò qīng fù jìng wèi jiā shì
属京洛倾覆,竟未加谥。
zi tāo zì zi yuǎn fàng yì wú jiǎn
子韬字子远,放佚无检。
guāng wèi tíng wèi shí tāo shòu huò qiú yǒu sī zòu àn zhī ér guāng bù zhī
光为廷尉时,韬受货赇,有司奏案之,而光不知。
shí rén suī fēi guāng bù néng fáng xián qí zi yǐ qí yòng xīn yǒu sù bù yǐ wèi lèi
时人虽非光不能防闲其子,以其用心有素,不以为累。
chū guāng yì cháng ān liú tái yǐ tāo jiān yòu wèi jiāng jūn
初,光诣长安留台,以韬兼右卫将军。
tāo yǔ diàn shěng xiǎo rén jiāo tōng jí guāng zú réng yú sàng zhōng wǎng lái bù jué
韬与殿省小人交通,及光卒,仍于丧中往来不绝。
shí dōng hǎi wáng yuè fǔ zhèng bù cháo guān
时东海王越辅政,不朝观。
tāo zhī rén xīn yǒu wàng mì yǔ tài fù cān jūn jiāng zé jīng zhào dù gài děng móu tǎo yuè shì xiè fú zhū
韬知人心有望,密与太傅参军姜赜、京兆杜概等谋讨越,事泄伏诛。
shǐ chén yuē xià shì jìng ér wén zhōng yōng jìng ér zhì bù ruò jìn bù zú ér tuì yǒu yú yě
史臣曰:下士竞而文,中庸静而质,不若进不足而退有余也。
wèi shū liú shí fā lǜ jīng huá jié shòu dēng huái lǎn zhǐ chéng wù
魏舒、刘寔发虑精华,结绶登槐,览止成务。
jì hé qiē wèn jìn duì dāng guān zhèng sè
季和切问近对,当官正色。
shī yún tān rén bài lèi qǐ liú xià zhī wèi yú
诗云“贪人败类”,岂刘夏之谓欤!
zàn yuē shū yán bù jīn xǐ duì qiān shèng
赞曰:舒言不矜,憙对千乘。
zǐ zhēn xuān mào yǎ zhì nán líng
子真、宣茂,雅志难陵。
jìn zhōng néng jǔ tuì ràng yōu xìng
进忠能举,退让攸兴。
jiǎo jiǎo hú qì lái guāng yù shéng
皎皎瑚器,来光玉绳。