huáng fǔ mì zì shì ān yòu míng jìng ān dìng cháo nà rén hàn tài wèi sōng zhī zēng sūn yě
皇甫谧,字士安,幼名静,安定朝那人,汉太尉嵩之曾孙也。
chū hòu shū fù xǐ jū xīn ān
出后叔父,徙居新安。
nián èr shí bù hào xué yóu dàng wú dù huò yǐ wéi chī
年二十,不好学,游荡无度,或以为痴。
cháng de guā guǒ zhé jìn suǒ hòu shū mǔ rèn shì
尝得瓜果,辄进所后叔母任氏。
rèn shì yuē xiào jīng yún sān shēng zhī yǎng yóu wèi bù xiào
任氏曰:“《孝经》云:‘三牲之养,犹为不孝。
rǔ jīn nián yú èr shí mù bù cún jiào xīn bù rù dào wú yǐ wèi wǒ
’汝今年余二十,目不存教,心不入道,无以慰我。
yīn tàn yuē xī mèng mǔ sān xǐ yǐ chéng rén zēng fù pēng shǐ yǐ cún jiào qǐ wǒ jū bù bo lín jiào yǒu suǒ quē hé ěr lǔ dùn zhī shén yě
”因叹曰:“昔孟母三徙以成仁,曾父烹豕以存教,岂我居不卜邻,教有所阙,何尔鲁钝之甚也!
xiū shēn dǔ xué zì rǔ de zhī yú wǒ hé yǒu
修身笃学,自汝得之,于我何有!
yīn duì zhī liú tì
”因对之流涕。
mì nǎi gǎn jī jiù xiāng rén xí tǎn shòu shū qín lì bù dài
谧乃感激,就乡人席坦受书,勤力不怠。
jū pín gōng zì jià sè dài jīng ér nóng suì bó zōng diǎn jí bǎi jiā zhī yán
居贫,躬自稼穑,带经而农,遂博综典籍百家之言。
shěn jìng guǎ yù shǐ yǒu gāo shàng zhī zhì yǐ zhù shù wèi wu zì hào xuán yàn xiān shēng
沈静寡欲,始有高尚之志,以著述为务,自号玄晏先生。
zhe lǐ yuè shèng zhēn zhī lùn
著《礼乐》、 《圣真》之论。
hòu de fēng bì jí yóu shǒu bù chuò juǎn
后得风痹疾,犹手不辍卷。
huò quàn mì xiū míng guǎng jiāo mì yǐ wéi fēi shèng rén shú néng jiān cún chū chù jū tián lǐ zhī zhōng yì kě yǐ lè yáo shùn zhī dào hé bì chóng jiē shì lì shì guān yāng zhǎng rán hòu wèi míng hu
或劝谧修名广交,谧以为“非圣人孰能兼存出处,居田里之中亦可以乐尧、舜之道,何必崇接世利,事官鞅掌,然后为名乎”。
zuò xuán shǒu lùn yǐ dá zhī yuē
作《玄守论》以答之,曰:
huò wèi mì yuē fù guì rén zhī suǒ yù pín jiàn rén zhī suǒ è hé gù wěi xíng dài yú qióng ér bù biàn hu
或谓谧曰:“富贵人之所欲,贫贱人之所恶,何故委形待于穷而不变乎?
qiě dào zhī suǒ guì zhě lǐ shì yě
且道之所贵者,理世也;
rén zhī suǒ měi zhě jí shí yě
人之所美者,及时也。
xiān shēng nián mài chǐ biàn jī hán bù shàn zhuǎn sǐ gōu hè qí shéi zhī hu
先生年迈齿变,饥寒不赡,转死沟壑, 其谁知乎?
mì yuē rén zhī suǒ zhì xī zhě mìng yě
谧曰:“人之所至惜者,命也;
dào zhī suǒ bì quán zhě xíng yě
道之所必全者,形也;
xìng xíng suǒ bù kě fàn zhě jí bìng yě
性形所不可犯者,疾病也。
ruò rǎo quán dào yǐ sǔn xìng mìng ān dé qù pín jiàn cún suǒ yù zāi
若扰全道以损性命,安得去贫贱存所欲哉?
wú wén shí rén zhī lù zhě huái rén zhī yōu xíng qiáng yóu bù kān kuàng wú zhī ruò jí hu
吾闻食人之禄者怀人之忧,形强犹不堪,况吾之弱疾乎!
qiě pín zhě shì zhī cháng jiàn zhě dào zhī shí chǔ cháng de shí mò chǐ bù yōu shú yǔ fù guì rǎo shén hào jīng zhě hu
且贫者士之常,贱者道之实,处常得实,没齿不忧,孰与富贵扰神耗精者乎!
yòu shēng wéi rén suǒ bù zhī sǐ wéi rén suǒ bù xī zhì yǐ
又生为人所不知,死为人所不惜,至矣!
yīn lóng zhī tú tiān xià zhī yǒu dào zhě yě
喑聋之徒,天下之有道者也。
fu yī rén sǐ ér tiān xià hào zhě yǐ wéi sǔn yě
夫一人死而天下号者,以为损也;
yī rén shēng ér sì hǎi xiào zhě yǐ wéi yì yě
一人生而四海笑者,以为益也。
rán zé hào xiào fēi yì sǐ sǔn shēng yě
然则号笑非益死损生也。
shì yǐ zhì dào bù sǔn zhì dé bù yì
是以至道不损,至德不益。
hé zāi
为什么呢?
tǐ zú yě
体足也。
rú huí tiān xià zhī niàn yǐ zhuī sǔn shēng zhī huò yùn sì hǎi zhī xīn yǐ guǎng fēi yì zhī bìng qǐ dào dé zhī zhì hu
如回天下之念以追损生之祸,运四海之心以广非益之病,岂道德之至乎!
fu wéi wú sǔn zé zhì jiān yǐ
夫唯无损,则至坚矣;
fu wéi wú yì zé zhì hòu yǐ
夫唯无益, 则至厚矣。
jiān gù zhōng bù sǔn hòu gù zhōng bù báo
坚故终不损,厚故终不薄。
gǒu néng tǐ jiān hòu zhī shí jū bù báo zhī zhēn lì hu sǔn yì zhī wài yóu hu xíng hái zhī biǎo zé wǒ dào quán yǐ
苟能体坚厚之实,居不薄之真,立乎损益之外,游乎形骸之表,则我道全矣。
suì bù shì
遂不仕。
dān wán diǎn jí wàng qǐn yǔ shí shí rén wèi zhī shū yín
耽玩典籍,忘寝与食,时人谓之“书淫”。
huò yǒu zhēn qí guò dǔ jiāng sǔn hào jīng shén
或有箴其过笃,将损耗精神。
mì yuē zhāo wén dào xī sǐ kě yǐ kuàng mìng zhī xiū duǎn fēn dìng xuán tiān hu
谧曰:“朝闻道,夕死可矣,况命之修短分定悬天乎!
shū fù yǒu zi jì guān mì nián sì shí sàng suǒ shēng hòu mǔ suì huán běn zōng
叔父有子既冠,谧年四十丧所生后母,遂还本宗。
chéng yáng tài shǒu liáng liǔ mì cóng gū zi yě dāng zhī guān rén quàn mì jiàn zhī
城阳太守梁柳,谧从姑子也,当之官,人劝谧饯之。
mì yuē liǔ wèi bù yī shí guò wú wú sòng yíng bù chū mén shí bù guò yán cài pín zhě bù yǐ jiǔ ròu wèi lǐ
谧曰:“柳为布衣时过吾, 吾送迎不出门,食不过盐菜,贫者不以酒肉为礼。
jīn zuò jùn ér sòng zhī shì guì chéng yáng tài shǒu ér jiàn liáng liǔ qǐ zhōng gǔ rén zhī dào shì fēi wú xīn suǒ ān yě
今作郡而送之,是贵城阳太守而贱梁柳,岂中古人之道,是非吾心所安也。
shí wèi jùn zhào shàng jì yuàn jǔ xiào lián
时魏郡召上计掾,举孝廉;
jǐng yuán chū xiàng guó pì jiē bù xíng
景元初,相国辟,皆不行。
qí hòu xiāng qīn quàn lìng yìng mìng mì wèi shì quàn lùn yǐ tōng zhì yān
其后乡亲劝令应命,谧为《释劝论》以通志焉。
qí cí yuē
原文写道:
xiàng guó jìn wáng pì yú děng sān shí qī rén jí tài shǐ dēng chán tóng mìng zhī shì mò bù bì zhì jiē bài qí dū wèi huò cì jué guān nèi hóu jìn fèng cháo qǐng lǐ rú shì chén
相国晋王辟余等三十七人,及泰始登禅,同命之士莫不毕至,皆拜骑都尉,或赐爵关内侯,进奉朝请,礼如侍臣。
wéi yú jí kùn bù jí guó chǒng
唯余疾困,不及国宠。
zōng rén fù xiōng jí wǒ liáo lèi xián yǐ wéi tiān xià dà qìng wàn xìng lài zhī suī wèi chéng lǐ bù yí ān qǐn zòng qí jí dǔ yóu dāng zhì shēn
宗人父兄及我僚类,咸以为天下大庆,万姓赖之,虽未成礼,不宜安寝,纵其疾笃,犹当致身。
yú wéi gǔ jīn míng wáng zhī zhì shì wú jù xì duàn zhī yǐ qíng shí lì bù kān qǐ màn yě zāi
余唯古今明王之制,事无巨细,断之以情,实力不堪,岂慢也哉!
nǎi fú zhěn ér tàn yuē fu jìn zhě shēn zhī róng yě
乃伏枕而叹曰:“夫进者, 身之荣也;
tuì zhě mìng zhī shí yě
退者,命之实也。
shè yú bù jí zhí gāo jī shān shàng dāng róng zhī kuàng yú shí dǔ
设余不疾,执高箕山,尚当容之,况余实笃!
gù yáo shùn zhī shì shì huò shōu jì lín zé huò guò mén bù gǎn rù
故尧、 舜之世,士或收迹林泽,或过门不敢入。
jiù yáo zhī tú liǎng suì qí yuàn zhě yù shí yě
咎繇之徒两遂其愿者,遇时也。
gù cháo guì zhì gōng zhī chén yě měi quán zhì zhī shì
故朝贵致功之臣,野美全志之士。
bǐ dú hé rén zāi
彼独何人哉!
jīn shèng dì lóng xīng pèi míng qián zhé rén dào bù yuǎn sī yì rán hu
今圣帝龙兴,配名前哲,仁道不远,斯亦然乎!
kè huò yǐ cháng yán jiàn bī huò yǐ nì shì wèi lǜ
客或以常言见逼,或以逆世为虑。
yú wèi shàng yǒu kuān míng zhī zhǔ xià bì yǒu tīng yì zhī rén tiān wǎng huī huī zhì fǒu yī yě hé yóu yú chū chù zāi
余谓上有宽明之主,下必有听意之人,天网恢恢,至否一也,何尤于出处哉!
suì jiū bīn zhǔ zhī lùn yǐ jiě nán zhě míng yuē shì quàn
”遂究宾主之论,以解难者,名曰《释劝》。
kè yuē gài wén tiān yǐ xuán xiàng zhì míng de yǐ hán tōng tǔ líng
客曰:“盖闻天以悬象致明,地以含通吐灵。
gù huáng zhōng cì xù lǜ lǚ fēn xíng
故黄钟次序,律吕分形。
shì yǐ chūn huá fà è xià fán qí shí qiū fēng zhú shǔ dōng bīng nǎi jié
是以春华发萼,夏繁其实,秋风逐暑,冬冰乃结。
rén dào yǐ zhī yīng jī nǎi fā
人道以之,应机乃发。
sān cái lián lì míng ruò fú qì
三材连利,明若符契。
gù shì huò tóng shēng yú táng cháo huò xiān jué yú yǒu shēn huò tōng mèng yǐ gǎn zhǔ huò shì diào yú wèi bīn huò kòu jiǎo yǐ gàn qí huò jiě hè yǐ xiāng qín huò mào bàng yǐ ān zhèng huò chéng sì yǐ jiù zhūn huò bān jīng yǐ qiú you huò jiè shù yú huáng shén
故士或同升于唐朝,或先觉于有莘,或通梦以感主,或释钓于渭滨,或叩角以干齐,或解褐以相秦,或冒谤以安郑,或乘驷以救屯,或班荆以求友,或借术于黄神。
gù néng diàn fēi jǐng bá chāo cì mài lún téng gāo shēng yǐ fèn yuǎn kàng yǔ zhòu zhī qīng yīn
故能电飞景拔,超次迈伦,腾高声以奋远,抗宇宙之清音。
yóu cǐ guān zhī jìn dé guì hu jí shí hé gù qū cǐ ér bù shēn
由此观之,进德贵乎及时,何故屈此而不伸?
jīn zi yǐ yīng mào zhī cái yóu jīng yú liù yì zhī fǔ sàn yì yú zhòng miào zhī mén zhě yǒu nián yǐ
今子以英茂之才,游精于六艺之府,散意于众妙之门者有年矣。
jì zāo huáng chán zhī cháo yòu tóu lù lì zhī jì wěi shèng míng zhī zhǔ ǒu zhī jǐ zhī huì shí qīng dào zhēn kě yǐ chōng mài cǐ zhēn wú shēng zhuó fā yún hàn hóng jiàn zhī qiū yě
既遭皇禅之朝,又投禄利之际,委圣明之主,偶知己之会,时清道真, 可以冲迈,此真吾生濯发云汉、鸿渐之秋也。
tāo guāng zhú sǒu hán zhāng wèi yào lóng qián jiǔ quán jiān yān zhí gāo qì tōng dào zhī yuǎn yóu shǒu jiè rén zhī jú cāo wú nǎi guāi yú dào zhī qù hu
韬光逐薮,含章未曜,龙潜九泉,坚焉执高,弃通道之远由,守介人之局操,无乃乖于道之趣乎?
qiě wú wén zhāo yáo hūn huí zé tiān wèi zhèng wǔ jiào bān xù zé rén lǐ dìng
且吾闻招摇昏回则天位正,五教班叙则人理定。
rú jīn wáng mìng qiē zhì wěi lǜ yǒu sī shàng zhāo wǔ zhǔ zhī lèi xià zhì hài zhòng zhī yí
如今王命切至,委虑有司,上招迕主之累,下致骇众之疑。
dá zhě guì tóng hé bì dú yì
达者贵同,何必独异?
qún xián kě cóng hé bì shǒu yì
群贤可从,何必守意?
fāng jīn tóng mìng bìng zhēn jī bù dài cān zhèn zǎo huáng tu xián zhì tiān guān
方今同命并臻,饥不待餐,振藻皇涂,咸秩天官。
zi dú qī chí héng mén fàng xíng shì biǎo xùn dùn qiū yuán bù nì huá hǎo huì bù jiā rén xíng bù hé dào shēn yīng dà chèn xìng mìng nán bǎo
子独栖迟衡门,放形世表,逊遁丘园, 不睨华好,惠不加人,行不合道,身婴大疢,性命难保。
ruò qí xī hé cù pèi dà huǒ xi tuí lín chuān hèn wǎn jiāng fù hé jiē
若其羲和促辔,大火西穨, 临川恨晚,将复何阶!
fu guì yīn jiàn bì shèng suǒ yuē yě
夫贵阴贱璧,圣所约也;
diān dǎo yī cháng míng suǒ zhēn yě
颠倒衣裳,明所箴也。
zi qí jiàn xiān zhé zhī hóng fàn fù shèng cháo zhī xū xīn chōng líng yì yú yún lù yù tiān chí yǐ zhuó lín pái chāng hé bù yù cén dēng zǐ tà shì běi chén fān rán jǐng yào zá tà yīng chén
子其鉴先哲之洪范,副圣朝之虚心,冲灵翼于云路,浴天池以濯鳞,排阊阖,步玉岑,登紫闼, 侍北辰,翻然景曜,杂沓英尘。
fǔ táng yú zhī zhǔ huà yáo shùn zhī rén xuān xíng cuò zhī zhèng pèi yīn zhōu zhī chén míng gōng jǐng zhōng cān xù yí lún cún zé dǐng shí wáng wéi guì chén bù yì mào zāi
辅唐、虞之主,化尧舜、之人,宣刑错之政,配殷、 周之臣,铭功景钟,参叙彝伦,存则鼎食,亡为贵臣,不亦茂哉!
ér hū jīn bái zhī huī yào wàng qīng zǐ zhī bān lín cí róng fú zhī guāng càn bào bì hè zhī zhōng nián wú nǎi qín hu
而忽金白之辉曜, 忘青紫之班瞵,辞容服之光粲,抱弊褐之终年,无乃勤乎!
zhǔ rén xiào ér yīng zhī yuē xū
主人笑而应之曰:“吁!
ruò bīn kě wèi xí wài guān zhī huī huī wèi dǔ yōu rén zhī fǎng fú yě
若宾可谓习外观之晖晖,未睹幽人之仿佛也;
jiàn sú rén zhī bù róng wèi yù shèng huáng zhī jiān ài yě
见俗人之不容,未喻圣皇之兼爱也;
xún fāng yuán yú guī ju wèi zhī dà xíng zhī wú wài yě
循方圆于规矩,未知大形之无外也。
gù yuē tiān xuán ér qīng de jìng ér níng hán luō wàn lèi páng báo qún shēng jì shēn shèng shì tuō dào zhī líng
故曰,天玄而清, 地静而宁,含罗万类,旁薄群生,寄身圣世,托道之灵。
ruò fú chūn yǐ yáng sàn dōng yǐ yīn níng tài yè hán guāng yuán qì hùn zhēng zhòng pǐn yǎng huà dàn zhì shū zhēng
若夫春以阳散,冬以阴凝, 泰液含光,元气混蒸,众品仰化,诞制殊征。
gù jìn zhě xiǎng tiān lù chù zhě ān qiū líng
故进者享天禄,处者安丘陵。
shì yǐ hán shǔ xiāng tuī sì sù dài zhōng yīn yáng bù zhì yùn huà wú qióng zì rán fēn dìng liǎng kè jué zhōng
是以寒暑相推,四宿代中,阴阳不治,运化无穷,自然分定,两克厥中。
èr wù jù líng shì wèi dà tóng
二物俱灵,是谓大同;
bǐ cǐ wú yuàn shì wèi zhì tōng
彼此无怨,是谓至通。
ruò nǎi shuāi zhōu zhī mò guì zhà jiàn chéng qiān yú quán lì yǐ lì yào róng
若乃衰周之末,贵诈贱诚,牵于权力,以利要荣。
gù sū zǐ chū ér liù zhǔ hé zhāng yí rù ér héng shì chéng lián pō cún ér zhào zhòng yuè yì qù ér yàn qīng gōng shū méi ér wèi bài sūn bìn yuè ér qí níng lí zhǒng qīn ér yuè bà qū zǐ shū ér chu qīng
故苏子出而六主合,张仪入而横势成,廉颇存而赵重,乐毅去而燕轻,公叔没而魏败,孙膑刖而齐宁,蠡种亲而越霸,屈子疏而楚倾。
shì yǐ jūn wú cháng jí chén wú dìng míng sǔn yì fàng chéng yī xū yī yíng
是以君无常籍,臣无定名,损义放诚,一虚一盈。
gù féng yǐ dàn jiàn gǎn zhǔ nǚ yǒu fǎn cì zhī shuō xiàng fèn bá shān zhī lì kuǎi chén dǐng zú zhī shì dōng guō jié yú tián róng yán hé chǐ yú jiàn bī
故冯以弹剑感主,女有反赐之说,项奋拔山之力,蒯陈鼎足之势,东郭劫于田荣,颜阖耻于见逼。
sī jiē qì lǐ sàng zhēn gǒu róng zhāo xī zhī jí zhě yě qǐ dào huà zhī běn yǔ
斯皆弃礼丧真,苟荣朝夕之急者也,岂道化之本与!
ruò nǎi shèng dì zhī chuàng huà yě cān dé hu sān huáng qí fēng hu yú xià yù wēn wēn ér hé chàng bù yù chá chá ér míng qiē yě
若乃圣帝之创化也,参德乎三皇,齐风乎虞、夏,欲温温而和畅,不欲察察而明切也;
yù hùn hùn ruò xuán liú bù yù dàng dàng ér míng fā yě
欲混混若玄流,不欲荡荡而名发也;
yù suǒ suǒ ér tiáo jiě bù yù qì qì ér shéng jié yě
欲索索而条解,不欲契契而绳结也;
yù máng máng ér wú yín jì bù yù qū qū ér fēn bié yě
欲芒芒而无垠际,不欲区区而分别也;
yù àn rán ér nèi zhāng bù yù shì bái ruò bīng xuě yě
欲暗然而内章,不欲示白若冰雪也;
yù chún chún ér rèn dé bù yù suǒ suǒ ér zhí fǎ yě
欲醇醇而任德,不欲琐琐而执法也。
shì yǐ jiàn jī zhě yǐ dòng chéng hǎo dùn zhě wú suǒ pò
是以见机者以动成,好遁者无所迫。
gù yuē yī míng yī mèi dé dào zhī gài
故曰,一明一昧, 得道之概;
yī chí yī zhāng hé lǐ zhī fāng
一弛一张,合礼之方;
yī fú yī chén jiān de qí zhēn
一浮一沈,兼得其真。
gù shàng yǒu láo qiān zhī ài xià yǒu bù míng zhī chén
故上有劳谦之爱,下有不名之臣;
cháo yǒu pìn xián zhī lǐ yě yǒu dùn cuàn zhī rén
朝有聘贤之礼,野有遁窜之人。
shì yǐ zhī bó yǐ yōu jí jù táng
是以支伯以幽疾距唐,
lǐ lǎo jì jì yú xī lín
李老寄迹于西邻,
yán shì ān lòu yǐ chéng míng
颜氏安陋以成名,
yuán sī yú dào yú zhì pín
原思娱道于至贫,
róng qī yǐ sān lè gǎn ní fù
荣期以三乐感尼父,
qián lóu dìng shì yú bù qīn
黔娄定谥于布衾,
gàn mù yǎn xi yǐ cún wèi
干木偃息以存魏,
jīng lái zhì mài yú jiāng cén
荆、莱志迈于江岑,
jūn píng yīn shī yǐ dào zhe
君平因蓍以道著,
sì hào qián dé yú luò bīn
四皓潜德于洛滨,
zhèng zhēn gōng gēng yǐ zhì yù
郑真躬耕以致誉,
yòu ān fā lìng hu jīn rén
幼安发令乎今人。
jiē chí nán duó zhī jié zhí bù huí zhī yì zāo bá sú zhī zhǔ quán bǐ rén zhī zhì
皆持难夺之节,执不回之意,遭拔俗之主,全彼人之志。
gù yǒu dú dìng zhī jì zhě bù jiè móu yú zhòng rén
故有独定之计者,不借谋于众人;
shǒu bù dòng zhī ān zhě bù jiǎ lǜ yú qún bīn
守不动之安者,不假虑于群宾。
gù néng qì wài qīn zhī huá tōng nèi dào zhī zhēn qù xiǎn xiǎn zhī míng lù rù mèi mèi zhī āi chén wǎn zhuǎn wàn qíng zhī xíng biǎo pái tuō xū jì yǐ jì shēn jū wú shì zhī zhái jiāo shì lì zhī rén
故能弃外亲之华, 通内道之真,去显显之明路,入昧昧之埃尘,宛转万情之形表,排托虚寂以寄身, 居无事之宅,交释利之人。
qīng ruò hóng máo zhòng ruò ní shěn sǔn zhī bù dé cè zhī yù shēn
轻若鸿毛,重若泥沈,损之不得,测之愈深。
zhēn wú tú zhī shī biǎo yú pò jí ér bù néng jí zhě yě
真吾徒之师表,余迫疾而不能及者也。
zi yì wú shī sù ér hài zhòng wú yì guài zi jiào lùn ér bù zhé zhōng yě
子议吾失宿而骇众,吾亦怪子较论而不折中也。
fu cái bù zhōu yòng zhòng suǒ chì yě
夫才不周用,众所斥也;
qǐn jí mí nián cháo suǒ qì yě
寝疾弥年,朝所弃也。
shì yǐ xū kè zhī fèi qiū míng liè yān
是以胥克之废,丘明列焉;
bó niú yǒu jí kǒng zǐ sī tàn
伯牛有疾,孔子斯叹。
ruò huáng dì chuàng zhì yú jiǔ jīng qí bó pōu fù yǐ juān cháng biǎn què zào guó ér shī qǐ wén zhì xùn mìng yú qí wáng yī hé xiǎn shù yú qín jìn cāng gōng fā mì yú hàn huáng huà tuó cún jīng yú dú shi zhòng jǐng chuí miào yú dìng fāng
若黄帝创制于九经,岐伯剖腹以蠲肠,扁鹊造虢而尸起,文挚徇命于齐王,医和显术于秦、晋,仓公发秘于汉皇,华佗存精于独识,仲景垂妙于定方。
tú hèn shēng bù féng hu ruò rén gù qǐ mìng su hu míng wáng
徒恨生不逢乎若人,故乞命诉乎明王。
qiú jué biān yú tiān lù liàng wǒ gōng zhī xīn kǔ jì wēi chéng zhī jiàng shuāng gù sì zuì ér qióng chǔ
求绝编于天录,亮我躬之辛苦,冀微诚之降霜,故俟罪而穷处。
qí hòu wǔ dì pín xià zhào dūn bī bù yǐ mì shàng shū zì chēng cǎo mǎng chén yuē chén yǐ wāng bì mí yú dào qù yīn jí chōu zān sàn fà lín fù rén gāng bù xián niǎo shòu wèi qún
其后武帝频下诏敦逼不已,谧上疏自称草莽臣曰:“臣以尪弊,迷于道趣,因疾抽簪,散发林阜,人纲不闲,鸟兽为群。
bì xià pī zhēn cǎi lán bìng shōu hāo ài
陛下披榛采兰,并收蒿艾。
shì yǐ gāo yáo zhèn hè bù rén zhě yuǎn
是以皋陶振褐,不仁者远。
chén wéi wán méng bèi shí jìn sù yóu shi táng rén jī rǎng zhī lè yi fù jīng chéng chēng shòu quē wài
臣惟顽蒙,备食晋粟,犹识唐人击壤之乐,宜赴京城,称寿阙外。
ér xiǎo rén wú liáng zhì zāi sù huò jiǔ yīng dǔ jí qū bàn bù rén yòu jiǎo piān xiǎo shí yǒu jiǔ zài
而小人无良,致灾速祸,久婴笃疾,躯半不仁,右脚偏小,十有九载。
yòu fú hán shí yào wéi cuò jié dù xīn kǔ tú dú yú jīn qī nián
又服寒食药, 违错节度,辛苦荼毒,于今七年。
lóng dōng luǒ tǎn shí bīng dāng shǔ fán mèn jiā yǐ ké nì huò ruò wēn nüè huò lèi shāng hán fú qì liú zhǒng sì zhī suān zhòng
隆冬裸袒食冰,当暑烦闷,加以咳逆,或若温虐, 或类伤寒,浮气流肿,四肢酸重。
yú jīn kùn liè jiù mìng hū xī fù xiōng jiàn chū qī xī cháng jué
于今困劣,救命呼噏,父兄见出,妻息长诀。
yǎng pò tiān wēi fú yú jiù dào suǒ kǔ jiā yān bù rèn jìn lù wěi shēn dài zuì fú zhěn tàn xī
仰迫天威,扶舆就道,所苦加焉,不任进路,委身待罪,伏枕叹息。
chén wén sháo wèi bù bìng zòu yā zhèng bù jiān yù gù xì zi rù zhōu huò yán wáng shū
臣闻《韶》《卫》 不并奏,《雅》《郑》不兼御,故郤子入周,祸延王叔;
yú qiū chēng xián fán jī yǎn kǒu
虞丘称贤,樊姬掩口。
jūn zi xiǎo rén lǐ bù tóng qì kuàng chén kāng róu zhī diāo hú
君子小人,礼不同器,况臣糠,糅之雕胡?
yōng fū jǐn yī bù chēng qí fú yě
庸夫锦衣,不称其服也。
qiè wén tóng mìng zhī shì xián yǐ bì dào wéi chén jí chèn bào xìn chuáng rù suī tān míng shí jù bì mìng lù yú
窃闻同命之士, 咸以毕到,唯臣疾疢,抱衅床蓐,虽贪明时,惧毙命路隅。
shè chén bù jí yǐ zāo yáo shùn zhī shì zhí zhì jī shān yóu dāng róng zhī
设臣不疾,已遭尧、舜之世,执志箕山,犹当容之。
chén wén shàng yǒu míng shèng zhī zhǔ xià yǒu shū shí zhī chén
臣闻上有明圣之主,下有输实之臣;
shàng yǒu zài kuān zhī zhèng xià yǒu wěi qíng zhī rén
上有在宽之政, 下有委情之人。
wéi bì xià liú shén chuí shù gèng jīng guī jùn suǒ yǐn yú fù yán shōu diào yú wèi bīn wú lìng ní zǐ jiǔ zhuó qīng liú
唯陛下留神垂恕,更旌瑰俊,索隐于傅岩,收钓于渭滨,无令泥滓久浊清流。
mì cí qiē yán zhì suì jiàn tīng xǔ
”谧辞切言至,遂见听许。
suì yú yòu jǔ xián liáng fāng zhèng bìng bù qǐ
岁余,又举贤良方正,并不起。
zì biǎo jiù dì jiè shū dì sòng yī chē shū yǔ zhī
自表就帝借书,帝送一车书与之。
mì suī léi jí ér pī yuè bù dài
谧虽羸疾, 而披阅不怠。
chū fú hán shí sàn ér xìng yǔ zhī wǔ měi wěi dùn bù lún cháng bēi huì kòu rèn yù zì shā shū mǔ jiàn zhī ér zhǐ
初服寒食散,而性与之忤,每委顿不伦,尝悲恚,叩刃欲自杀,叔母谏之而止。
jì yīn tài shǒu shǔ rén wén lì biǎo yǐ mìng shì yǒu zhì wèi fán qǐng jué qí lǐ bì zhào cóng zhī
济阴太守蜀人文立,表以命士有贽为烦,请绝其礼币,诏从之。
mì wén ér tàn yuē wáng guó zhī dài fū bù kě yǔ tú cún ér yǐ gé lì dài zhī zhì qí kě hu
谧闻而叹曰: “亡国之大夫不可与图存,而以革历代之制,其可乎!
fu shù bó jiān jiān yì zhī míng yì xuán xūn zhī zhì zì gǔ zhī jiù yě
夫‘束帛戋戋’,《易》之明义,玄𫄸之贽,自古之旧也。
gù kǒng zǐ chēng sù yè qiáng xué yǐ dài wèn xí shàng zhī zhēn yǐ dài pìn
故孔子称夙夜强学以待问,席上之珍以待聘。
shì yú shì hu sān yī nǎi jìn míng zhì zhī nán yě
士于是乎三揖乃进,明致之难也;
yī ràng ér tuì míng qù zhī yì yě
一让而退,明去之易也。
ruò yīn tāng zhī yú yī yǐn wén wáng zhī yú tài gōng huò shēn jí shēn yě huò jiù zài yǐ guī wéi kǒng lǐ zhī bù zhòng qǐ lìn qí fán fèi zāi
若殷汤之于伊尹,文王之于太公,或身即莘野,或就载以归,唯恐礼之不重,岂吝其烦费哉!
qiě yī lǐ bù bèi zhēn nǚ chǐ zhī kuàng mìng shì hu
且一礼不备,贞女耻之,况命士乎!
kǒng zǐ yuē cì yě ěr ài qí yáng wǒ ài qí lǐ
孔子曰:‘赐也,尔爱其羊,我爱其礼。
qì zhī rú hé
’弃之如何?
zhèng zhī shī xián yú cǐ hu zài yǐ
政之失贤,于此乎在矣。
xián níng chū yòu zhào yuē nán zǐ huáng fǔ mì shěn jìng lǚ sù shǒu xué hào gǔ yǔ liú sú yì qù qí yǐ mì wèi tài zǐ zhōng shù zǐ
咸宁初,又诏曰:“男子皇甫谧沈静履素,守学好古,与流俗异趣,其以谧为太子中庶子。
mì gù cí dǔ jí
”谧固辞笃疾。
dì chū suī bù duó qí zhì xún fù fā zhào zhēng wèi yì láng yòu zhào bǔ zhù zuò láng
帝初虽不夺其志,寻复发诏征为议郎,又召补著作郎。
sī lì xiào wèi liú yì qǐng wèi gōng cáo bìng bù yīng
司隶校尉刘毅请为功曹,并不应。
zhe lùn wèi zàng sòng zhī zhì míng yuē dǔ zhōng yuē
著论为葬送之制,名曰《笃终》,曰:
xuán yàn xiān shēng yǐ wéi cún wáng tiān dì zhī dìng zhì rén lǐ zhī bì zhì yě
玄晏先生以为存亡天地之定制,人理之必至也。
gù lǐ liù shí ér zhì shòu zhì yú jiǔ shí gè yǒu děng chà fáng zhōng yǐ sù qǐ liú sú zhī duō jì zhě zāi
故礼六十而制寿,至于九十, 各有等差,防终以素,岂流俗之多忌者哉!
wú nián suī wèi zhì shòu rán yīng chèn mí jì réng zāo sàng nán shén qì sǔn liè kùn dùn shù yǐ
吾年虽未制寿,然婴疢弥纪,仍遭丧难, 神气损劣,困顿数矣。
cháng jù yāo yǔn bù qī lǜ zhōng wú sù shì yǐ lüè chén zhì huái
常惧夭陨不期,虑终无素,是以略陈至怀。
fū rén zhī suǒ tān zhě shēng yě
夫人之所贪者,生也;
suǒ è zhě sǐ yě
所恶者,死也。
suī tān bù dé yuè qī
虽贪,不得越期;
suī è bù kě táo dùn
虽恶,不可逃遁。
rén zhī sǐ yě jīng xiē xíng sàn hún wú bù zhī gù qì shǔ yú tiān
人之死也,精歇形散,魂无不之,故气属于天;
jì mìng zhōng jǐn qióng tǐ fǎn zhēn gù shī cáng yú de
寄命终尽,穷体反真,故尸藏于地。
shì yǐ shén bù cún tǐ zé yǔ qì shēng jiàng
是以神不存体,则与气升降;
shī bù jiǔ jì yǔ dì hé xíng
尸不久寄,与地合形。
xíng shén bù gé tiān dì zhī xìng yě
形神不隔,天地之性也;
shī yǔ tǔ bìng fǎn zhēn zhī lǐ yě
尸与土并,反真之理也。
jīn shēng bù néng bǎo qī chǐ zhī qū sǐ hé gù gé yī guān zhī tǔ
今生不能保七尺之躯,死何故隔一棺之土?
rán zé yī qīn suǒ yǐ huì shī guān guǒ suǒ yǐ gé zhēn gù huán sī mǎ shí guǒ bù rú sù xiǔ
然则衣衾所以秽尸, 棺椁所以隔真,故桓司马石椁不如速朽;
jì sūn yú fán bǐ zhī bào hái
季孙玙璠比之暴骸;
wén gōng hòu zàng chūn qiū yǐ wéi huá yuán bù chén
文公厚葬,《春秋》 以为华元不臣;
yáng wáng sūn qīn tǔ hàn shū yǐ wéi xián yú qín shǐ huáng
杨王孙亲土,《汉书》以为贤于秦始皇。
rú jīn hún bì yǒu zhī zé rén guǐ yì zhì huáng quán zhī qīn sǐ duō yú shēng bì jiāng bèi qí qì wù yòng dài wáng zhě
如今魂必有知,则人鬼异制,黄泉之亲,死多于生,必将备其器物,用待亡者。
jīn ruò yǐ cún kuàng zhōng fēi jí líng zhī yì yě
今若以存况终,非即灵之意也。
rú qí wú zhī zé kōng duó shēng yòng sǔn zhī wú yì ér qǐ jiān xīn shì zhāo lù xíng zhī huò zēng wáng zhě zhī dú yě
如其无知,则空夺生用,损之无益,而启奸心,是招露形之祸,增亡者之毒也。
fu zàng zhě cáng yě cáng yě zhě yù rén zhī bù dé jiàn yě
夫葬者,藏也,藏也者,欲人之不得见也。
ér dà wéi guān guǒ bèi zèng cún wù wú yì yú mái jīn lù yú ér shū biǎo yú shàng yě
而大为棺椁,备赠存物,无异于埋金路隅而书表于上也。
suī shén yú zhī rén bì jiāng xiào zhī
虽甚愚之人,必将笑之。
fēng cái hòu zàng yǐ qǐ jiān xīn huò pōu pò guān guǒ huò qiān yè xíng hái huò bō bì luō jīn huán huò mén cháng qiú zhū yù
丰财厚葬以启奸心,或剖破棺椁, 或牵曳形骸,或剥臂捋金环,或扪肠求珠玉。
fén rú zhī xíng bù tòng yú shì
焚如之形,不痛于是?
zì gǔ jí jīn wèi yǒu bù sǐ zhī rén yòu wú bù fā zhī mù yě
自古及今,未有不死之人,又无不发之墓也。
gù zhāng shì zhī yuē shǐ qí zhōng yǒu yù suī gù nán shān yóu yǒu xì
故张释之曰:“使其中有欲,虽固南山犹有隙;
shǐ qí zhōng wú yù suī wú shí guǒ yòu hé qi yān
使其中无欲,虽无石椁,又何戚焉!
sī yán dá yǐ wú zhī shī yě
”斯言达矣,吾之师也。
fu zèng zhōng jiā hòu fēi hòu sǐ yě shēng zhě zì wèi yě
夫赠终加厚,非厚死也, 生者自为也。
suì shēng yì yú wú yì qì sǐ zhě zhī suǒ shǔ zhī zhě suǒ bù xíng yě
遂生意于无益,弃死者之所属,知者所不行也。
yì chēng gǔ zhī zàng zhě yī zhī yǐ xīn zàng zhī zhōng yě bù fēng bù shù
《易》称“古之葬者, 衣之以薪,葬之中野,不封不树”。
shì yǐ sǐ de guī zhēn wáng bù sǔn shēng
是以死得归真,亡不损生。
gù wú yù cháo sǐ xī zàng xī sǐ cháo zàng bù shè guān guǒ bù jiā chán liǎn bù xiū mù yù bù zào xīn fú bìn hán zhī wù yī jiē jué zhī
故吾欲朝死夕葬,夕死朝葬,不设棺椁,不加缠敛,不修沐浴,不造新服,殡 含之物,一皆绝之。
wú běn yù lù xíng rù kēng yǐ shēn qīn tǔ huò kǒng rén qíng rǎn sú lái jiǔ dùn gé lǐ nán jīn gù cū wèi zhī zhì shē bù shí guǒ jiǎn bù lù xíng
吾本欲露形入坑,以身亲土,或恐人情染俗来久,顿革理难, 今故觕为之制,奢不石椁,俭不露形。
qì jué zhī hòu biàn jí shí fú fú jīn gù yī yǐ jù chú guǒ shī má yuē èr tóu zhì shī chuáng shàng
气绝之后,便即时服,幅巾故衣,以遽除裹尸,麻约二头,置尸床上。
zé bù máo zhī dì chuān kēng shēn shí chǐ zhǎng yī zhàng wǔ chǐ guǎng liù chǐ kēng qì jǔ chuáng jiù kēng qù chuáng xià shī
择不毛之地,穿坑深十尺,长一丈五尺,广六尺,坑讫, 举床就坑,去床下尸。
píng shēng zhī wù jiē wú zì suí wéi jī xiào jīng yī juàn shì bù wàng xiào dào
平生之物,皆无自随,唯赍《孝经》一卷,示不忘孝道。
jù chú zhī wài biàn yǐ qīn tǔ
遽除之外,便以亲土。
tǔ yǔ dì píng hái qí gù cǎo shǐ shēng qí shàng wú zhǒng shù mù xuē chú shǐ shēng jī wú chù zì qiú bù zhī
土与地平,还其故草,使生其上,无种树木、削除,使生迹无处,自求不知。
bú jiàn kě yù zé jiān bù shēng xīn zhōng shǐ wú chù tì qiān zǎi bù lǜ huàn
不见可欲,则奸不生心,终始无怵惕,千载不虑患。
xíng hái yǔ hòu tǔ tóng tǐ hún shuǎng yǔ yuán qì hé líng zhēn dǔ ài zhī zhì yě
形骸与后土同体,魂爽与元气合灵,真笃爱之至也。
ruò wáng yǒu qián hòu bù dé yí fù
若亡有前后,不得移祔。
fù zàng zì zhōu gōng lái fēi gǔ zhì yě
祔葬自周公来,非古制也。
shùn zàng cāng wú èr fēi bù cóng yǐ wéi yí dìng hé bì zhōu lǐ
舜葬苍梧,二妃不从,以为一定,何必周礼。
wú wèn shī gōng wú xìn bǔ shì wú jū sú yán wú zhāng shén zuò wú shí wǔ rì cháo xī shàng shí
无问师工,无信卜筮,无拘俗言,无张神坐,无十五日朝夕上食。
lǐ bù mù jì dàn yuè shuò yú jiā shè xí yǐ jì bǎi rì ér zhǐ
礼不墓祭,但月朔于家设席以祭,百日而止。
lín bì hūn míng bù dé yǐ yè
临必昏明,不得以夜。
zhì fú cháng jū bù dé mù cì
制服常居,不得墓次。
fu gǔ bù chóng mù zhì yě
夫古不崇墓,智也。
jīn zhī fēng shù yú yě
今之封树,愚也。
ruò bù cóng cǐ shì lù shī dì xià sǐ ér zhòng shāng
若不从此,是戮尸地下,死而重伤。
hún ér yǒu líng zé yuān bēi mò shì zhǎng wèi hèn guǐ
魂而有灵,则冤悲没世,长为恨鬼。
wáng sūn zhī zǐ kě yǐ wèi jiè
王孙之子, 可以为诫。
sǐ shì nán wéi xìng wú gǎi yān
死誓难违,幸无改焉!
ér jìng bù shì
而竟不仕。
tài kāng sān nián zú shí nián liù shí bā
太康三年卒,时年六十八。
zǐ tóng líng fāng huí děng zūn qí yí mìng
子童灵、方回等遵其遗命。
mì suǒ zhe shī fù lěi sòng lùn nán shén duō yòu zhuàn dì wáng shì jì nián lì gāo shì yì shì liè nǚ děng chuán xuán yàn chūn qiū bìng zhòng yú shì
谧所著诗赋诔颂论难甚多,又撰《帝王世纪》、《年历》、《高士》、《逸士》、 《列女》等传、《玄晏春秋》,并重于世。
mén rén zhì yú zhāng guǐ niú zōng xí chún jiē wèi jìn míng chén
门人挚虞、张轨、牛综、席纯,皆为晋名臣。
fāng huí shǎo zūn fù cāo jiān yǒu wén cái
方回少遵父操,兼有文才。
yǒng jiā chū bó shì zhēng bù qǐ
永嘉初,博士征,不起。
bì luàn jīng zhōu bì hù xián jū wèi cháng rù chéng fǔ
避乱荆州,闭户闲居,未尝入城府。
cán ér hòu yī gēng ér hòu shí xiān rén hòu jǐ zūn xián ài wù nán tǔ rén shì xián chóng jìng zhī
蚕而后衣,耕而后食,先人后己,尊贤爱物,南土人士咸崇敬之。
cì shǐ táo kǎn lǐ zhī shén hòu
刺史陶侃礼之甚厚。
kǎn měi zào zhī zhe sù shì fú wàng mén zhé xià ér jìn
侃每造之,著素士服,望门辄下而进。
wáng dūn qiǎn cóng dì gǎo dài kǎn qiān kǎn wèi guǎng zhōu
王敦遣从弟暠代侃,迁侃为广州。
kǎn jiāng yì dūn fāng huí jiàn yuē wú wén dí guó miè gōng chén wáng
侃将诣敦,方回谏曰:“吾闻敌国灭,功臣亡。
zú xià xīn pò dù tāo gōng mò yǔ èr yù wú wēi qí kě de hu
足下新破杜弢,功莫与二, 欲无危,其可得乎!
kǎn bù cóng ér xíng
”侃不从而行。
dūn guǒ yù shā kǎn lài zhōu fǎng huò miǎn
敦果欲杀侃,赖周访获免。
gǎo jì zhì jīng zhōu dà shī wù qíng bǎi xìng pàn gǎo yíng dù tāo
暠既至荆州,大失物情,百姓叛暠迎杜弢。
gǎo dà xíng zhū lù yǐ lì wēi yǐ fāng huí wèi kǎn suǒ jìng zé qí bù lái yì jǐ nǎi shōu ér zhǎn zhī
暠大行诛戮以立威,以方回为侃所敬,责其不来诣己,乃收而斩之。
jīng tǔ huá yí mò bù liú tì
荆土华夷,莫不流涕。
zhì yú zì zhòng qià jīng zhào cháng ān rén yě
挚虞,字仲洽,京兆长安人也。
fù mó wèi tài pú qīng
父模,魏太仆卿。
yú shǎo shì huáng fǔ mì cái xué tōng bó zhù shù bù juàn
虞少事皇甫谧,才学通博, 著述不倦。
jùn xí zhǔ bù
郡檄主簿。
yú cháng yǐ sǐ shēng yǒu mìng fù guì zài tiān
虞尝以死生有命,富贵在天。
tiān zhī suǒ yòu zhě yì yě rén zhī suǒ zhù zhě xìn yě
天之所祐者义也,人之所助者信也。
lǚ xìn sī shùn suǒ yǐ yán fú wéi cǐ ér xíng suǒ yǐ sù huò
履信思顺,所以延福,违此而行,所以速祸。
rán dào cháng shì duǎn huò fú chuǎn cuò chù pò zhī tú bù zhī suǒ shǒu dàng ér jī fèn huò mí huò fàng
然道长世短,祸福舛错,怵迫之徒,不知所守,荡而积愤,或迷或放。
gù jiè zhī yǐ shēn
故借之以身,
jiǎ zhī yǐ shì
假之以事,
xiān chén chǔ shì bù yù zhī nán
先陈处世不遇之难,
suì qì yí lún
遂弃彝伦,
qīng jǔ yuǎn yóu
轻举远游,
yǐ jí cháng rén wǎng huò zhī qíng
以极常人罔惑之情,
ér hòu yǐn zhī yǐ zhèng
而后引之以正,
fǎn zhī yǐ yì
反之以义,
tuī shén míng zhī yīng yú shì tīng zhī biǎo
推神明之应于视听之表,
chóng pǐ tài zhī yùn yú zhì lì zhī wài
崇否泰之运于智力之外,
yǐ míng tiān rèn mìng zhī bù kě wéi
以明天任命之不可违,
gù zuò sī yóu fù
故作《思游赋》。
qí cí yuē
原文写道:
yǒu xuān yuán zhī xiá zhòu xī shì zhòng rèn zhī hóng yì
有轩辕之遐胄兮,氏仲任之洪裔。
fū huá yǐng yú mò yè xī xī líng gēn yú shàng shì
敷华颖于末叶兮,晞灵根于上世。
zhǔn qián kūn yǐ wò dù xī yí yīn yáng yǐ dìng zhì
准乾坤以斡度兮,仪阴阳以定制。
fěi shí yùn qí yān xíng xī chéng tài xū ér yáo yè
匪时运其焉行兮,乘太虚而摇曳。
dài lǎng yuè zhī gāo guān xī zhui tài bái zhī míng huáng
戴朗月之高冠兮,缀太白之明璜。
zhì wén ní yǐ wéi yī xī xí cǎi yún yǐ wéi shang
制文霓以为衣兮,袭采云以为裳。
yào huá diàn zhī yù yuè xī pèi yù héng zhī lín láng
要华电之煜龠兮,珮玉衡之琳琅。
míng jǐng rì yǐ jiàn xíng xī xìn huàn yào ér chóng guāng
明景日以鉴形兮,信焕曜而重光。
zhì měi guǐ hǎo yú fán guān xī xiū xī hé ér mǐ chéng
至美诡好于凡观兮,修稀合而靡呈。
yān shí tí xí yǐ huá guó xī hé pú yáo qì yú nán jīng
燕石缇袭以华国兮,和璞遥弃于南荆。
xià xiàng tāo chén yú shì běi xī píng léi kàng fāng yú liǎng yíng
夏像韬尘于市北兮,瓶罍抗方于两楹。
luán huáng gěng jiè ér piān qī xī lán guì bèi shí ér dú róng
鸾皇耿介而偏栖兮,兰桂背时而独荣。
guān hán shǔ yǐ liàn zhēn xī qǐ gǎi róng ér shuǎng qíng
关寒暑以练真兮,岂改容而爽情。
gǎn kūn wú zhī yì yuè xī huái huī guāng zhī sù mù
感昆吾之易越兮,怀晖光之速暮。
xiàn yī rěn ér sān chūn xī shàng hán yīng yǐ róng yù
羡一稔而三春兮,尚含英以容豫。
dào yào líng zhī mǐ xiá xī xiàn tiān guǐ zhī yǒu dù
悼曜灵之靡暇兮,限天晷之有度。
líng míng tiáo zhī hào jié xī kǒng yǔn yè yú níng lù
聆鸣蜩之号节兮,恐陨叶于凝露。
xī qián guǐ ér zēng wù xī juàn hòu chén ér xuán gù
希前轨而增骛兮,眷后尘而旋顾。
wǎng zhě shū hū ér bù dǎi xī lái zhě míng mèi ér wèi zhe
往者倏忽而不逮兮,来者冥昧而未著。
èr yí pō yān qí wú yāng xī sì jié huán zhuǎn ér mǐ qióng
二仪泊焉其无央兮,四节环转而靡穷。
xīng niǎo shì ér shí fǎn xī xī jǐng qián ér qiě róng
星鸟逝而时反兮,夕景潜而且融。
jǐng sān hòu zhī zài tiān xī tàn shèng zhé zhī yǒng zhōng
景三后之在天兮,叹圣哲之永终。
liàng dào xiū ér mìng wēi xī shú shě yíng ér jí chōng
谅道修而命微兮,孰舍盈而戢冲。
wò suí zhū yǔ huì ruò xī shí mò yuè ér wèi huáng
握隋珠与蕙若兮,时莫悦而未遑。
bǐ wèi huáng qí hé xù xī jù dú měi zhī yǒu shāng
彼未遑其何恤兮,惧独美之有伤。
jiǎn wěi shēn ér tóu ào xī zhù fēn zǎo zhī bù zhāng
蹇委深而投奥兮,庶芬藻之不彰。
fāng chù yōu ér mí xīn xī bǎo zài yè ér yù guāng
芳处幽而弥馨兮,宝在夜而愈光。
bī qū nèi zhī pò xié xī sī shū yì hu bā huāng
逼区内之迫胁兮,思摅翼乎八荒。
wàng yún jiē zhī chóng zhuàng xī yuàn qīng jǔ ér gāo xiáng
望云阶之崇壮兮,愿轻举而高翔。
zào páo xī yǐ wèn xiàng xī biàn jí yáo yú jī wén
造庖牺以问象兮,辨吉繇于姬文。
jiāng yuǎn yóu yú tài chū xī jiàn xíng pò zhī wèi fēn
将远游于太初兮,鉴形魄之未分。
sì líng yǎn ér wèi wèi xī liù qì fēn yǐ chéng qún
四灵俨而为卫兮,六气纷以成群。
cān bái shòu yú shāng fēng xī yù cāng lóng yú jǐng yún
骖白兽于商风兮,御苍龙于景云。
jiǎn sī tú yú líng yǔ xī cóng féng yí ér wèn jīn
简厮徒于灵圉兮,从冯夷而问津。
shào líng yáng yú yóu xī xī jīng wáng zǐ yú bǎi rén
召陵阳于游溪兮,旌王子于柏人。
qián zhù róng yǐ zhǎng suì xī diàn xuán míng yǐ yǎn chén
前祝融以掌燧兮,殿玄冥以掩尘。
xíng piāo piāo ér suì xiá xī qì wěi pǐ ér yù xīn
形飘飘而遂遐兮,气亹癖而愈新。
yì yù gāo yú lái yú xī duó zǐ yīng yú yíng bīn
挹玉膏于莱嵎兮,掇紫英于瀛滨。
yī tài hào yǐ jiǎ qì xī tīng fù zhèng yú sān chūn
揖太昊以假憩兮, 听赋政于三春。
hóng fàn xī ér fù zhāng xī bǎi huì yǔn ér gèng zhèn
洪范翕而复张兮,百卉陨而更震。
dì yù nǚ zhī fēn piāo xī zhí yì kuāng yú fú mù
睇玉女之纷彯兮,执懿筐于扶木。
lǎn xuán xiàng zhī wěi yè xī réng téng yuè hu yáng gǔ
览玄象之韡晔兮,仍腾跃乎阳谷。
xī zhāo xiá yǐ liáo jī xī jiàng lǐn quán ér zhuó zú
吸朝霞以疗饥兮,降廪泉而濯足。
jiāng zòng pèi yǐ xiāo yáo xī hèn dōng jí zhī lù cù
将纵辔以逍遥兮,恨东极之路促。
zhào xiān ā ér yòu huí xī dí zhū míng zhī hè xì
诏纤阿而右回兮,觌朱明之赫戏。
lì qún shén yú xià tíng xī huí cāng wú ér jié zhī
莅群神于夏庭兮,回苍梧而结知。
xǐ jiāo míng yǐ chéng qí xī zǎng tiān mǎ ér gāo chí
𫄥焦明以承旗兮,驵天马而高驰。
chán xī hé yú dān qiū xī qiào dǎo jǐng zhī luàn yí
谗羲和于丹丘兮,诮倒景之乱仪。
xún kǎi fēng ér nán jì xī xiè tài yáng yú yán lí
寻凯风而南暨兮,谢太阳于炎离。
qi rù shǔ zhī táo yù xī yú ān néng hu liú sī
戚溽暑之陶郁兮,余安能乎留斯!
wén bì jī zhī zhǎng chen xī wú jiāng wǎng hu xi yóu
闻碧鸡之长晨兮,吾将往乎西游。
ào fú yì yú ruò shuǐ xī pō zhú lú xī zhōng liú
奥浮鹢于弱水兮,泊舳舻兮中流。
gǒu jīng cuì zhī yōu cún xī chéng shěn yǔ yǐ fàn zhōu
苟精粹之攸存兮,诚沈羽以泛舟。
yì wàng shū yǐ líng lì xī qiāng shén piào ér qì fú
轶望舒以陵厉兮,羌神漂而气浮。
xùn shuò lǎo yú jīn shì xī cǎi jiù wén yú qián xiū
讯硕老于金室兮,采旧闻于前修。
jī lún yīn yú wēi shān xī wèn wáng mǔ yú jiāo qiū
讥沦阴于危山兮,问王母于椒丘。
guān xuán wū zhī cān zhǐ xī huì gēn yī zhī shén chóu
观玄乌之参趾兮,会根壹之神筹。
rǎo chán tù yú yuè kū xī jí héng é yú rù shōu
扰毚兔于月窟兮,诘姮娥于蓐收。
yuán lǎn pèi ér xuán qū xī fǎng běi sǒu zhī yǐ fú
爰揽辔而旋驱兮,访北叟之倚伏。
chéng zēng bīng ér suì jì xī lìng gù yīn zhī suǒ chù
乘增冰而遂济兮,凌固阴之所滀。
tàn guī shé yú yōu xué xī gǎn wǎng yǎng zhī qián yù
探龟蛇于幽穴兮,敢罔养之潜育。
shěn shū hū zhī zào kuáng xī sàng zhōng huáng yú ěr mù miǎn zhú lóng ér yóu yǎn xī qióng dà míng yú běi lù
哂倏忽之躁狂兮,丧中黄于耳目,偭烛龙而游衍兮, 穷大明于北陆。
pān zhāo yáo ér shàng jī xī hū dǎo kuò ér líng xū
攀招摇而上跻兮,忽蹈廓而凌虚。
dēng chāng hé ér yí juàn xī fǔ xuán huáng yú dì yú
登阊阖而遗眷兮,𫖯玄黄于地舆。
zhào qián léi yǐ xiān dǎo xī jìn tiān dì yú qīng dōu
召黔雷以先导兮,觐天帝于清都。
guān hún yí yǐ yù mù xī fǔ zào huà zhī dà lú
观浑仪以寓目兮,拊造化之大炉。
yuán biàn huò yú shàng huáng xī jī jí xiōng zhī yuán fú
爰辨惑于上皇兮,稽吉凶之元符。
táng zé tiān ér mín zī xī guǐ luàn cháng ér gǎn yú
唐则天而民咨兮,癸乱常而感虞。
kǒng huī tì yú xī shòu xī zāng kǎo xiáng yú lóu jù
孔挥涕于西狩兮,臧考祥于娄句。
zhí sì bào ér bǎo yì xī yán lǚ rén ér sù cú
跖肆暴而保乂兮,颜履仁而夙徂。
hé pǐ tài zhī mǐ suǒ xī xuàn róng rǔ zhī bù tú
何否泰之靡所兮,眩荣辱之不图?
yùn kě qī xī bù kě sī dào kě zhī xī bù kě wèi
运可期兮不可思, 道可知兮不可为。
qiú zhī zhě láo xī yù zhī zhě huò xìn tiān rèn mìng xī lǐ nǎi zì dé
求之者劳兮欲之者惑,信天任命兮理乃自得。
qiě yě sì wèi wèi jiang qián chuān wèi jūn
且也四位为匠,干巛为均。
sàn ér wèi wù jié ér wéi rén
散而为物,结而为人。
yáng jiàng yīn shēng yī tì yī xìng
阳降阴升,一替一兴。
liú ér wèi chuān zhì ér wèi líng
流而为川,滞而为陵。
huò bù kě ràng fú bù kě zhēng
祸不可攘,福不可征。
qí fǒu xī yǒu yù qí tài xī yǒu shù
其否兮有豫,其泰兮有数。
chéng xíng xī wèi chá líng xiàng xī sì gù
成形兮未察, 灵像兮巳固。
chéng míng xun yǐ fā mēng xī shěn xìng mìng zhī mǐ qiú
承明训以发蒙兮,审性命之靡求。
jiāng chéng shén ér shǒu yī xī xī piāo piāo ér xiá yóu
将澄神而守一兮,奚飘飘而遐游!
fěi chén cí yǐ gào tuì xī zhǔ bèi wǎng ér yǒng tàn
斐陈辞以告退兮,主悖惘而永叹。
wéi shēng jiàng zhī bù réng xī yǒng bié yì ér huì nán
惟升降之不仍兮,咏别易而会难。
yuàn dà xiǎng yǐ zhì hǎo xī hé xī jià yú yī sūn
愿大飨以致好兮,盍息驾于一飧。
huì sī yí yú yǒu shǐ xī yán jiā bīn yú jiǔ qián
会司仪于有始兮,延嘉宾于九干。
chén jūn tiān zhī guǎng yuè xī zhǎn wàn wǔ zhī zhì huan
陈钧天之广乐兮,展万舞之至欢。
wǎng shǐ shuò qí zài shǒu xī láng hú xuān qí sī wān
枉矢铄其在手兮,狼弧翾其斯弯。
nì dí quǎn yú dì cè xī yì xióng pí yú líng xuān
睨翟犬于帝侧兮,殪熊罴于灵轩。
ěr nǎi qīng dào sù bì zài lún xiū zǔ
尔乃清道夙跸,载轮修祖。
bān mìng shòu hào yǐ zhōu zhěng lǚ
班命授号,轙辀整旅。
zhào sī yù yǐ chéng lù xī wàn líng sēn ér chén tíng
兆司郁以郕路兮,万灵森而陈庭。
fēng lóng xuān qí jǐng zhòng xī gōu chén shuài yǐ zhǔ bīng
丰隆轩其警众兮,钩陈帅以属兵。
kān yú sǒng ér jìn shí xī wén chāng sù yǐ sī xíng
堪舆竦而进时兮,文昌肃以司行。
kàng chī yóu zhī xiū zhān xī jiàn xióng hóng zhī cǎi jīng
抗蚩尤之修旃兮,建雄虹之采旌。
chéng yún chē diàn biān zhī fú yú wěi yí xī jià yìng lóng qīng qiú zhī róng yì lù lí
乘云车电鞭之扶舆委移兮,驾应龙青虬之容裔陆离。
fǔ yóu guāng yì jǐng shū shuò huī huò xī yǎng liú jīng chuí máo yàn yōu qiān xǐ
俯游光逸景倏烁徽霍兮,仰流旌垂旄焱攸扦𫄥。
qián chén chén ér shè jìn xī hòu rén jìn jìn ér fāng chí
前湛湛而摄进兮,后亻禁僸而方驰。
qiě qǐ xíng yú chóng yáng xī yǎn shuì jià hu shǎo yí
且启行于重阳兮,奄税驾乎少仪。
kuà liè quē xī guī qián chuān huī yù guān xī chū tiān mén
跨列缺兮规干巛,挥玉关兮出天门。
shè hàn jīn xī wàng kūn lún jīng chì xiāo xī lín xuán gēn
涉汉津兮望昆仑,经赤霄兮临玄根。
guān pǐn wù xī zhōng fù hún xíng yǐ xiāo xī qì yóu cún
观品物兮终复魂,形已消兮气犹存。
tiào xuán zhōu zhī lí lí xī huái jiù dū zhī ǎi ǎi
眺悬舟之离离兮,怀旧都之蔼蔼。
réng fán róng ér dū yǐn xī jiāng chuán jiàng ér sù mài
仍繁荣而督引兮,将遄降而速迈。
huá yún yī fēi ér yì héng xī rì yuè xuàn huàng ér yìng gài
华云依霏而翼衡兮,日月炫晃而映盖。
dǎo yān yūn xī cí tiān qú xīn dàng xī shi gù jū
蹈烟煴兮辞天衢,心闣兮识故居。
lù suì qiú xī qíng xīn xīn yǎn hū guī xī fǎn cháng lǘ
路遂遒兮情欣欣,奄忽归兮反常闾。
xiū zhōng hé xī chóng yí lún dà dào yáo xī wèi qín shū
修中和兮崇彝伦,大道繇兮味琴书。
lè zì rán xī shi qióng dá dàn wú sī xī xīn héng yú
乐自然兮识穷达,澹无思兮心恒娱。
jǔ xián liáng yǔ xià hóu chén děng shí qī rén cè wéi xià dì bài zhōng láng
举贤良,与夏侯湛等十七人策为下第,拜中郎。
wǔ dì zhào yuē shěng zhū xián liáng dá cè suī suǒ yán shū tú jiē míng yú wáng yì yǒu yì zhèng dào
武帝诏曰:“省诸贤良答策, 虽所言殊涂,皆明于王义,有益政道。
yù xiáng lǎn qí duì jiū guān xián shì dài fū yòng xīn
欲详览其对,究观贤士大夫用心。
yīn zhào zhū xián liáng fāng zhèng zhí yán huì dōng táng cè wèn yuē qǐng rì shí zhèng yáng shuǐ hàn wèi zāi jiāng hé suǒ xiū yǐ biàn dà shěng
”因诏诸贤良方正直言,会东堂策问,曰:“顷日食正阳,水旱为灾,将何所修,以变大眚?
jí fǎ lìng yǒu bù yí yú jīn wèi gōng sī suǒ huàn kǔ zhě jiē hé shì
及法令有不宜于今,为公私所患苦者,皆何事?
fán píng shì zài yú de cái de cái zhě yì jiè ěr mù yǐ tīng chá
凡平世在于得才,得才者亦借耳目以听察。
ruò yǒu wén wǔ qì néng yǒu yì yú shí wu ér wèi jiàn shēn xù zhě gè jǔ qí rén
若有文武器能有益于时务而未见申叙者,各举其人。
jí yǒu fù sú bàng yì yi xiān xǐ zhuó zhě yì gè yán zhī
及有负俗谤议,宜先洗濯者,亦各言之。
yú duì yuē chén wén gǔ zhī shèng míng yuán shǐ yǐ yào zhōng tǐ běn yǐ zhèng mò
”虞对曰:“臣闻古之圣明,原始以要终,体本以正末。
gù yōu fǎ dù zhī bù dàng ér bù yōu rén wù zhī shī suǒ
故忧法度之不当,而不忧人物之失所;
yōu rén wù zhī shī suǒ ér bù yōu zāi hài zhī liú xíng
忧人物之失所,而不忧灾害之流行。
chéng yǐ fǎ de yú cǐ zé wù lǐ yú bǐ
诚以法得于此,则物理于彼;
rén hé yú xià zé zāi xiāo yú shàng
人和于下,则灾消于上。
qí yǒu rì yuè zhī shěng shuǐ hàn zhī zāi zé fǎn tīng nèi shì qiú qí suǒ yóu yuǎn guān zhū wù jìn yàn zhū shēn
其有日月之眚,水旱之灾,则反听内视, 求其所由,远观诸物,近验诸身。
ěr mù tīng chá qǐ huò yǒu bì qí cōng míng zhě hu
耳目听察,岂或有蔽其聪明者乎?
dòng xīn chū lìng qǐ huò yǒu qīng qí cháng zhèng zhě hu
动心出令,岂或有倾其常正者乎?
dà guān dà zhí qǐ huò yǒu shòu fēi qí rén zhě hu
大官大职,岂或有授非其人者乎?
shǎng fá chù zhì qǐ huò yǒu bù dé qí suǒ zhě hu
赏罚黜陟,岂或有不得其所者乎?
hé bīn shān yán qǐ huò yǒu huái dào diào zhù ér wèi gǎn yú mèng zhào zhě hu
河滨山岩,岂或有怀道钓筑而未感于梦兆者乎?
fāng wài xiá yì qǐ huò yǒu mìng shì jié chū ér wèi méng gào zé zhě hu
方外遐裔,岂或有命世杰出而未蒙膏泽者乎?
tuī cǐ lèi yě yǐ qiú qí gù xún shì kǎo yán yǐ jǐn qí shí zé tiān rén zhī qíng kě de ér jiàn jiù zhēng zhī zhì kě de ér jiù yě
推此类也,以求其故,询事考言,以尽其实,则天人之情可得而见,咎征之至可得而救也。
ruò tuī zhī yú wù zé wú wǔ qiú zhī yú shēn zé wú yóu wàn wù lǐ shùn nèi wài xián yi zhù shǐ zhèng cí yán bù fù chéng ér rì yuè cuò xíng yāo lì bù jiè cǐ zé yīn yáng zhī shì fēi jí xiōng suǒ zài yě
若推之于物则无忤,求之于身则无尤,万物理顺,内外咸宜,祝史正辞,言不负诚,而日月错行,夭疠不戒,此则阴阳之事,非吉凶所在也。
qī yùn dù shù zì rán zhī fēn gù fēi rén shì suǒ néng gòng yù qí yì zhèn lǐn sàn zhì biǎn shí shěng yòng ér yǐ yǐ
期运度数,自然之分,固非人事所能供御,其亦振廪散滞,贬食省用而已矣。
shì gù chéng yù qī yùn zé suī táo táng yīn tāng yǒu suǒ bù biàn
是故诚遇期运,则虽陶唐、殷汤有所不变;
gǒu fēi qī yùn zé sòng wèi zhī jūn zhū hóu zhī xiāng yóu néng yǒu gǎn
苟非期运,则宋、卫之君,诸侯之相, 犹能有感。
wéi bì xià shěn qí suǒ yóu yǐ jǐn qí lǐ zé tiān xià xìng shèn
唯陛下审其所由,以尽其理,则天下幸甚。
chén shēng zhǎng bì mén bù dǎi yì wù suī yǒu xián cái suǒ wèi jiē shi bù gǎn gǔ yán wàng jǔ wú yǐ chóu dá shèng wèn
臣生长荜门,不逮异物,虽有贤才,所未接识,不敢瞽言妄举,无以畴答圣问。
zhuó wèi tài zǐ shè rén chú wén xǐ lìng
”擢为太子舍人,除闻喜令。
shí tiān zǐ liú xīn zhèng dào yòu wú kòu xīn píng tiān xià yì ān shàng tài kāng sòng yǐ měi jìn dé
时天子留心政道,又吴寇新平,天下乂安,上《太康颂》以美晋德。
qí cí yuē
原文写道:
yú xiū shàng gǔ rén zhī zī shǐ
于休上古,人之资始。
sì ào xián zhái wàn guó tóng guǐ
四隩咸宅,万国同轨。
yǒu hàn bù jìng sāng luàn mǐ jì
有汉不竞,丧乱靡纪。
jī fú wài pàn hòu wèi nèi pǐ
畿服外叛, 侯卫内圮。
tiān nán jì jiàng shí wéi jū xiōng
天难既降,时惟鞠凶。
lóng zhàn shòu zhēng fēn liè xiá bāng
龙战兽争,分裂遐邦。
bèi jiàn mín shǔ dù nì hǎi dōng
备僭岷蜀,度逆海东。
quán nǎi yuán jiān gē jù sān jiāng
权乃缘间,割据三江。
míng míng shàng dì lín xià yǒu hè
明明上帝,临下有赫。
nǎi xuān huáng wēi zhì tiān zhī pì
乃宣皇威,致天之辟。
fèn wǔ liáo suì zuì rén sī huò
奋武辽隧,罪人斯获。
fǔ dìng cháo xiǎn yǎn zhēng hán mò
抚定朝鲜,奄征韩、貊。
wén jì yìng qī xí juǎn liáng yì
文既应期,席卷梁、益。
yuán duì wěi mìng jiǔ yí chóng yì
元憝委命,九夷重译。
qióng rǎn āi láo shì yān dǐ jì
邛、 冉、哀牢,是焉底绩。
wǒ huáng zhī dēng èr guó jì píng
我皇之登,二国既平。
mǐ shì bù huái yǐ yù qún shēng
靡适不怀,以育群生。
wú nǎi fù gù fàng mìng nán míng
吴乃负固,放命南冥。
shēng jiào wèi jì fú jí wáng líng
声教未暨,弗及王灵。
huáng zhèn qí wēi hè rú léi tíng
皇震其威,赫如雷霆。
jié bǐ jiāng miǎn jīng shū yǐ qīng
截彼江、沔,荆、舒以清。
miǎo yǐ shèng huáng cān qián liǎng lí
邈矣圣皇,参干两离。
táo huà yǐ zhèng qǔ luàn yǐ qí
陶化以正,取乱以奇。
yào wǔ liù xún yú tú bù pí
耀武六旬,舆徒不疲。
yǐn zhì shù shí gàn máo wú kuī
饮至数实,干旄无亏。
yáng yáng sì hǎi shuài lǐ hé lè
洋洋四海,率礼和乐。
mù mù gōng miào gē yōng yǒng shuò
穆穆宫庙,歌雍咏铄。
guāng tiān zhī xià mò fěi dì lüè
光天之下,莫匪帝略。
qióng fà fǎn jǐng chéng zhèng shòu shuò
穷发反景,承正受朔。
lóng mǎ kuí kuí fēng yú huá yáng
龙马骙骙,风于华阳。
gōng shǐ tuó fú gān gē jí cáng
弓矢橐服,干戈戢藏。
yán yán nán jīn yè yè yú huáng
严严南金,业业余皇。
xióng jiàn bān cháo zào zhōu wèi liáng
雄剑班朝,造舟为梁。
shèng míng yǒu zào shí dài tiān gōng
圣明有造,实代天工。
tiān dì bù wéi lí yuán shí yōng
天地不违,黎元时邕。
sān wù sī xié yòng dǐ jué yōng
三务斯协, 用底厥庸。
jì yuǎn qí jī jiāng míng qí zōng
既远其迹,将明其踪。
qiáo shān wéi yuè wàng dì zhī fēng
乔山惟岳,望帝之封。
yī yú shèng dì hú bù fēng zāi
猗欤圣帝,胡不封哉!
yǐ mǔ yōu jiě zhí
以母忧解职。
jiǔ zhī zhào bǔ shàng shū láng
久之,召补尚书郎。
jiāng zuò dà jiàng chén xié jué de de gǔ chǐ shàng shū zòu jīn chǐ cháng yú gǔ chǐ yi yǐ gǔ wèi zhèng
将作大匠陈勰掘地得古尺,尚书奏:“今尺长于古尺,宜以古为正。
pān yuè yǐ wèi xí yòng yǐ jiǔ bù yí fù gǎi
”潘岳以为习用已久,不宜复改。
yú bó yuē xī shèng rén yǒu yǐ jiàn tiān xià zhī zé ér nǐ qí xíng róng xiàng wù zhì qì yǐ cún shí yòng
虞驳曰:“昔圣人有以见天下之赜而拟其形容,象物制器, 以存时用。
gù cān tiān liǎng dì yǐ zhèng suàn shù zhī jì
故参天两地,以正算数之纪;
yī lǜ jì fēn yǐ dìng cháng duǎn zhī dù
依律计分,以定长短之度。
qí zuò zhī yě yǒu zé gù yòng zhī yě yǒu zhēng
其作之也有则, 故用之也有征。
kǎo bù liǎng yí zé tiān de wú suǒ yǐn qí qíng
考步两仪,则天地无所隐其情;
zhǔn zhèng sān chén zé xuán xiàng wú suǒ róng qí miù
准正三辰,则悬象无所容其谬;
shī zhī jīn shí zé yīn yùn hé xié
施之金石,则音韵和谐;
cuò zhī guī ju zé qì yòng hé yí
措之规矩,则器用合宜。
yī běn bù chà ér wàn wù jiē zhèng jí qí chà yě shì jiē fǎn shì
一本不差而万物皆正,及其差也, 事皆反是。
jīn chǐ cháng yú gǔ chǐ jǐ yú bàn cùn yuè fǔ yòng zhī lǜ lǚ bù hé
今尺长于古尺几于半寸,乐府用之,律吕不合;
shǐ guān yòng zhī lì xiàng shī zhàn
史官用之,历象失占;
yī shǔ yòng zhī kǒng xué guāi cuò
医署用之,孔穴乖错。
cǐ sān zhě dù liàng zhī suǒ yóu shēng dé shī zhī suǒ qǔ zhēng jiē guà hé ér bù dé tōng gù yi gǎi jīn ér cóng gǔ yě
此三者,度量之所由生,得失之所取征,皆絓阂而不得通, 故宜改今而从古也。
táng yú zhī zhì tóng lǜ dù liàng héng zhòng ní zhī xun jǐn quán shěn duó
唐、虞之制,同律度量衡,仲尼之训,谨权审度。
jīn liǎng chǐ bìng yòng bù kě wèi zhī tóng
今两尺并用, 不可谓之同;
zhī shī ér xíng bù kě wèi zhī jǐn
知失而行,不可谓之谨。
bù tóng bù jǐn shì wèi miù fǎ fēi suǒ yǐ guǐ wù chuí zé shì rén zhī jí
不同不谨,是谓谬法,非所以轨物垂则,示人之极。
fán wù yǒu duō ér yì gǎi yì yǒu shǎo ér nán biàn yì yǒu gǎi ér zhì fán yǒu biàn ér zhī jiǎn
凡物有多而易改,亦有少而难变,亦有改而致烦,有变而之简。
dù liàng shì rén suǒ cháng yòng ér cháng duǎn fēi rén suǒ liàn xī shì duō ér yì gǎi zhě yě
度量是人所常用,而长短非人所恋惜,是多而易改者也。
zhèng shī yú de fǎn yá yú zhèng yī shí zhī biàn yǒng shì wú èr shì biàn ér zhī jiǎn zhě yě
正失于得,反邪于正,一时之变, 永世无二,是变而之简者也。
xiàn zhāng chéng shì bù shī jiù wù jì mò gǒu hé zhī zhì yì duān zá luàn zhī yòng dāng yǐ shí lí gǎi zhēn fū yī zhě yě
宪章成式,不失旧物,季末苟合之制,异端杂乱之用, 当以时厘改,贞夫一者也。
chén yǐ wéi yi rú suǒ zòu
臣以为宜如所奏。
yòu biǎo lùn fēng shàn jiàn lǐ zhì
”又表论封禅,见《礼志》。
yú yǐ hàn mò sāng luàn pǔ chuán duō wáng shī suī qí zǐ sūn bù néng yán qí xiān zǔ zhuàn zú xìng zhāo mù shí juǎn shàng shū jìn zhī yǐ wéi zú yǐ bèi wù zhì yòng guǎng duō wén zhī yì
虞以汉末丧乱,谱传多亡失,虽其子孙不能言其先祖,撰《族姓昭穆》十卷, 上疏进之,以为足以备物致用,广多闻之益。
yǐ dìng pǐn wéi fǎ wèi sī tú suǒ hé zhào yuán zhī
以定品违法,为司徒所劾,诏原之。
shí tài miào chū jiàn zhào pǔ zēng wèi yī děng
时太庙初建,诏普增位一等。
hòu yǐ zhǔ zhě chéng zhào shī zhǐ gǎi chú zhī
后以主者承诏失旨,改除之。
yú shàng biǎo yuē chén wén xī zhī shèng míng bù ài qiān shèng zhī guó ér xī tóng yè zhī xìn suǒ yǐ zhòng zhì zūn zhī mìng ér dá yú wàn guó zhī chéng yě
虞上表曰:“臣闻昔之圣明,不爱千乘之国而惜桐叶之信,所以重至尊之命而达于万国之诚也。
qián yǐ sì shè shū yuǎn chēng xiān dì yí huì yú zé pǔ zēng wèi yī děng yǐ chou sì hǎi xīn dài zhī xīn
前 《乙巳赦书》,远称先帝遗惠余泽,普增位一等,以酬四海欣戴之心。
yì shū bān xià bèi yú yuǎn jìn mò bù niǎo téng yú yuè xǐ méng dé zé
驿书班下, 被于远近,莫不鸟腾鱼跃,喜蒙德泽。
jīn yī dàn gèng yǐ zhǔ zhě sī wén bù shěn shōu jì wǎng zhī zhào duó yǐ shù zhī shī chén zhī yú xīn qiè yǐ wéi bù kě
今一旦更以主者思文不审,收既往之诏,夺已澍之施,臣之愚心窃以为不可。
zhào cóng zhī
”诏从之。
yuán kāng zhōng qiān wú wáng you
元康中,迁吴王友。
shí xún yǐ zhuàn xīn lǐ shǐ yú tǎo lùn dé shī ér hòu shī xíng
时荀𫖮撰《新礼》,使虞讨论得失而后施行。
yuán huáng hòu bēng dù yù zòu liàng àn zhī zhì nǎi zì shàng gǔ shì yǐ gāo zōng wú fú sàng zhī wén ér wéi wén chēng bù yán
元皇后崩, 杜预奏:“谅暗之制,乃自上古,是以高宗无服丧之文,而唯文称不言。
hàn wén xiàn sān shí liù rì
汉文限三十六日。
wèi shì yǐ jiàng jì yú wèi jié
魏氏以降,既虞为节。
huáng tài zǐ yǔ guó wèi tǐ lǐ yi shì fú zú kū biàn chú
皇太子与国为体,理宜释服,卒哭便除。
yú dá yù shū yuē táng chēng è mì yīn yún liàng àn gè jǔ shì yǐ wéi míng fēi jì zàng yǒu shū jiàng
”虞答预书曰:“唐称遏密,殷云谅暗,各举事以为名,非既葬有殊降。
zhōu shì yǐ lái wèi zhī sàng fú
周室以来,谓之丧服。
sāng fú zhě yǐ fú biǎo sàng
丧服者,以服表丧。
jīn dì zhě yī rì wàn jī tài zǐ jiān fǔ zhī zhòng yǐ yi duó lǐ zàng qì chú fú biàn zhì tōng lǐ chuí diǎn jiāng lái hé bì fù zhī yú gǔ shǐ lǎo rú zhì zhēng zāi
今帝者一日万机,太子监抚之重,以宜夺礼,葬讫除服, 变制通理,垂典将来,何必附之于古,使老儒致争哉!
huáng tài sūn shàng hōng yǒu sī zòu yù fú qí shuāi qī
”皇太孙尚薨,有司奏“御服齐衰期”。
zhào lìng bó shì yì
诏令博士议。
yú yuē tài zǐ shēng jǔ yǐ chéng rén zhī lǐ zé shāng lǐ chú yǐ
虞曰:“太子生,举以成人之礼,则殇理除矣。
tài sūn yì tǐ jūn chuán zhòng yóu wèi chéng ér fú quán fēi yǐ nián yě
太孙亦体君传重,由位成而服全,非以年也。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
yú yòu yì yù lù liǎng shè shì jiàn yú fú zhì
虞又议玉辂、两社事,见《舆服志》。
hòu lì mì shū jiān wèi wèi qīng cóng huì dì xìng cháng ān
后历秘书监、卫尉卿,从惠帝幸长安。
jí dōng jūn lái yíng bǎi guān bēn sàn suì liú lí hù dù zhī jiān zhuǎn rù nán shān zhōng liáng jué jī shén shi xiàng shí ér shí zhī
及东军来迎,百官奔散,遂流离鄠、杜之间,转入南山中,粮绝饥甚,拾橡实而食之。
hòu de hái luò lì guāng lù xūn tài cháng qīng
后得还洛,历光禄勋、太常卿。
shí huái dì qīn jiāo
时怀帝亲郊。
zì yuán kāng yǐ lái bù qīn jiāo sì lǐ yí chí fèi
自元康以来,不亲郊祀,礼仪弛废。
yú kǎo zhèng jiù diǎn fǎ wù càn rán
虞考正旧典,法物粲然。
jí luò jīng huāng luàn dào qiè zòng héng rén jī xiāng shí
及洛京荒乱,盗窃纵横,人饥相食。
yú sù qīng pín suì yǐ něi zú
虞素清贫,遂以馁卒。
yú zhuàn wén zhāng zhì sì juǎn zhù jiě sān fǔ jué lù yòu zhuàn gǔ wén zhāng lèi jù qū fēn wèi sān shí juǎn míng yuē liú bié jí gè wèi zhī lùn cí lǐ qiè dàng wèi shì suǒ zhòng
虞撰《文章志》四卷,注解《三辅决录》,又撰古文章,类聚区分为三十卷, 名曰《流别集》,各为之论,辞理惬当,为世所重。
yú shàn guān xuán xiàng cháng wèi yǒu rén yuē jīn tiān xià fāng luàn bì nàn zhī guó qí wéi liáng tǔ hu
虞善观玄象,尝谓友人曰:“今天下方乱,避难之国,其唯凉土乎!
xìng ài shì rén yǒu biǎo jiàn zhě héng wèi qí cí
”性爱士人,有表荐者,恒为其辞。
dōng píng tài shū guǎng shū jī qīng biàn guǎng tán yú bù néng duì
东平太叔广枢机清辩,广谈,虞不能对;
yú bǐ guǎng bù néng dá
虞笔,广不能答;
gēng xiāng chī xiào fēn rán yú shì yún
更相嗤笑,纷然于世云。
shù xī zì guǎng wēi yáng píng yuán chéng rén hàn tài zǐ tài fù shū guǎng zhī hòu yě
束皙,字广微,阳平元城人,汉太子太傅疏广之后也。
wáng mǎng mò guǎng zēng sūn mèng dá bì nán zì dōng hǎi xǐ jū shā lù shān nán yīn qù shū zhī zú suì gǎi xìng yān
王莽末,广曾孙孟达避难,自东海徙居沙鹿山南,因去疏之足,遂改姓焉。
zǔ hùn lǒng xī tài shǒu
祖混,陇西太守。
fù kān féng yì tài shǒu bìng yǒu míng yù
父龛,冯翊太守,并有名誉。
xī bó xué duō wén yǔ xiōng qiú jù zhī míng
皙博学多闻,与兄璆俱知名。
shǎo yóu guó xué huò wèn bó shì cáo zhì yuē dāng jīn hào xué zhě shuí hu
少游国学,或问博士曹志曰:“当今好学者谁乎?
zhì yuē yáng píng shù guǎng wēi hào xué bù juàn rén mò jí yě
”志曰:“阳平束广微好学不倦,人莫及也。
huán xiāng lǐ chá xiào lián jǔ mào cái jiē bù jiù
”还乡里,察孝廉, 举茂才,皆不就。
qiú qǔ shí jiàn cóng nǚ qì zhī jiàn yǐ wéi hàn fěng zhōu jùn gōng fǔ bù dé pì gù xī děng jiǔ bù dé diào
璆娶石鉴从女,弃之,鉴以为憾,讽州郡公府不得辟,故皙等久不得调。
tài kāng zhōng jùn jiè dà hàn xī wèi yì rén qǐng yǔ sān rì ér yǔ zhù zhòng wèi xī chéng gǎn wéi zuò gē yuē shù xiān shēng tōng shén míng qǐng tiān sān rì gān yǔ líng
太康中,郡界大旱,皙为邑人请雨,三日而雨注,众谓皙诚感,为作歌曰: “束先生,通神明,请天三日甘雨零。
wǒ shǔ yǐ yù wǒ jì yǐ shēng
我黍以育,我稷以生。
hé yǐ chóu zhī
何以畴之?
bào shù cháng shēng
报束长生。
xī yǔ wèi héng hòu shàn wén héng yù huò zì běn jùn fù sàng
” 皙与卫恒厚善,闻恒遇祸,自本郡赴丧。
cháng wèi quàn nóng jí bǐng zhū fù wén pō bǐ sú shí rén báo zhī
尝为《劝农》及《饼》诸赋,文颇鄙俗,时人薄之。
ér xìng shěn tuì bù mù róng lì zuò xuán jū shì yǐ nǐ kè nán qí cí yuē
而性沈退,不慕荣利,作 《玄居释》以拟《客难》,其辞曰:
shù xī xián jū mén rén bìng shì
束皙闲居,门人并侍。
fāng xià wéi shēn tán yìn jī ér hāi hán háo sàn zǎo kǎo zhuàn tóng yì zài cè zhě jìn ér wèn zhī yuē gài wén dào shàng biàn tōng dá zhě wú qióng
方下帷深谭,隐几而咍,含毫散藻,考撰同异,在侧者进而问之曰:“盖闻道尚变通,达者无穷。
shì luàn zé jiù qí fēn shí tài zé fú qí lóng
世乱则救其纷,时泰则扶其隆。
zhèn tiān wéi yǐ zàn bǎi wù xī dì zǎi ér gǔ huáng fēng
振天维以赞百务,熙帝载而鼓皇风。
shēng zé shuài tǔ lè qí cún sǐ zé yǔ nèi āi qí zhōng
生则率土乐其存,死则宇内哀其终。
shì yǐ jūn zǐ qū jǐ shēn dào bù chǐ gàn shí
是以君子屈己伸道,不耻干时。
shàng guó yǒu bù suǒ hé huò zhī yán zhōu yì zhe yuè yǐ qiú jìn zhī cí
上国有不索何获之言,《周易》著跃以求进之辞。
shēn lǎo fù jīn xuàn yǐ chén pēng gē zhī shuō qí kè dāng kāng qú ér yǒng bái shuǐ zhī shī
莘老负金铉以陈烹割之说,齐客当康衢而咏《白水》之诗。
jīn xiān shēng dān dào xiū yì nì rán shān zhì qián lǎng tōng wēi qià lǎn shēn shí yè jiān wàng mèi zhī qín zhòu chěng zuàn xuán zhī sī kuàng nián lèi rěn bù duò qí zhì
今先生耽道修艺,嶷然山峙,潜朗通微, 洽览深识,夜兼忘寐之勤,昼骋钻玄之思,旷年累稔,不堕其志。
lín yì chéng ér yù fú shù yè yōu ér bù shì
鳞翼成而愈伏, 术业优而不试。
nǎi yù hé dú cí jià ní pán shēn chù yǒng jí lín láng zhī yào nì shǒu qióng yú zhī zhǔ dāng táng nián ér mù cháng jǔ bāng yǒu dào ér fǎn nìng wǔ
乃欲阖椟辞价,泥蟠深处,永戢琳琅之耀,匿首穷鱼之渚,当唐年而慕长沮,邦有道而反宁武。
shi bǐ mí cǐ yú qiè bù qǔ
识彼迷此,愚窃不取。
ruò nǎi shì yǐ yuán dēng jìn bì dài qiú fù shì zhī dǎng héng zhuó zé lín sǒu zhī yàn bù chōu dan chi bù wán kuā zhī tóng dōng yě yí bái diān zhī sōu
若乃士以援登,进必待求,附势之党横擢,则林薮之彦不抽,丹墀步纨夸之童, 东野遗白颠之叟。
hé yì yīn zǐ dōu ér shì bó lù píng yì shǒu yǐ shè hóng liú dǎo cuì yún yǐ hài yì lóng zhèn guāng yào yǐ jīng chén
盍亦因子都而事博陆,凭鹢首以涉洪流,蹈翠云以骇逸龙,振光耀以惊沈。
tú qū pán yú xiàn jǐng miǎn tiān lù ér bù yóu xué jì jī ér shēn kùn fu hé wéi hu mì qiū
徒屈蟠于陷井,眄天路而不游,学既积而身困,夫何为乎秘丘。
qiě suì bù wǒ yǔ shí ruò bēn sì yǒu lái wú fǎn nán de yì shī
且岁不我与,时若奔驷,有来无反,难得易失。
xiān shēng bù zhī xū yù zhī chèn huǐ chí ér wàng fu péng hé zhī yì wù jí yì qǐ néng dēng hǎi méi ér yì dōng liú zhī shuǐ lín yú quán ér zhāo xī guī zhī rì
先生不知盱豫之谶悔迟,而忘夫朋盍之义务疾,亦岂能登海湄而抑东流之水,临虞泉而招西归之日?
tú yǐ qǔ wèi wèi gù rú xué zì zhì qiú dà dào yú huán dǔ kǔ xíng hái yú péng shì
徒以曲畏为梏,儒学自桎,囚大道于环堵,苦形骸于蓬室。
qǐ ruò tuō shēn quán qī píng shì jiǎ lì zé qī fāng lín fēi bù dài yì xī sù qī é zhī fáng cháo xiǎng wǔ dǐng zhī shí kuāng sān zhèng zé tài jiē píng zàn wǔ jiào ér yù shéng zhí
岂若托身权戚,凭势假力,择栖芳林,飞不待翼,夕宿七娥之房,朝享五鼎之食,匡三正则太阶平,赞五教而玉绳直。
shú ruò rú huò cān shū zhōng shēn zì nì zāi
孰若茹藿餐蔬,终身自匿哉!
shù zǐ yuē jū
束子曰:“居!
wú jiāng dǎo ěr yǐ jūn zǐ zhī dào yù ěr yǐ chū chù zhī shì
吾将导尔以君子之道,谕尔以出处之事。
ěr qí míng shòu yú xùn jǐn tīng yú zhì
尔其明受余讯,谨听余志。
xī yuán yī jì qǐ liǎng yí zhào lì lí guāng yè yǐn wàng shū zhòu jí yǔ zú xiáng lín jué diāo fù shī wù cóng xìng zhī suǒ ān shì lè zhì zhī suǒ zhí huò bèi fēng róng yǐ yán qī huò pái lán tà ér qiú rù zài yě zhě lóng yì zài cháo zhě fèng jí
昔元一既启,两仪肇立,离光夜隐,望舒昼戢,羽族翔林,蟩蛁赴湿,物从性之所安,士乐志之所执,或背丰荣以岩栖,或排兰闼而求入,在野者龙逸,在朝者凤集。
suī qí guǐ jì bù tóng ér dào wú guì jiàn bì ān qí yè jiāo bù xiāng xiàn jì qì fèn yōng yǐ xuān dào cháo yóu xǐ ěr yǐ bì chán tóng chuí bù xiǔ zhī chēng jù rù xián zhě zhī liú
虽其轨迹不同,而道无贵贱,必安其业,交不相羡,稷、契奋庸以宣道,巢、 由洗耳以避禅,同垂不朽之称,俱入贤者之流。
cān míng bǐ yù shuí liè shuí yōu
参名比誉,谁劣谁优?
hé bì tān yǔ èr bā wèi qún ér chǐ wèi qī rén zhī chóu hu
何必贪与二八为群,而耻为七人之畴乎!
qiě dào kuì ér tōng shì bù tóng qù wú qiè zhui chù zhě zhī mò xíng wèi gǎn wén zi zhī gāo yù jiāng hū pú lún ér bù miǎn fu hé quán qī zhī yún fù zāi
且道睽而通,士不同趣,吾窃缀处者之末行,未敢闻子之高喻,将忽蒲轮而不眄,夫何权戚之云附哉!
xī zhōu hàn zhōng shuāi shí nán zì tuō fú zhào jì kāi huàn duān yì zuò cháo yóu wēi é zhī gōng xī zhuì zhēng róng zhī hè zhòu xiào yè tàn chen huá mù luò zhōng bù zú yǐ wèi jǐ huò bù kě yǐ yù dù shì shì huì dēng cháo ér jìng fù lín bó
昔周、汉中衰,时难自托,福兆既开,患端亦作,朝游巍峨之宫,夕坠峥嵘之壑,昼笑夜叹,晨华暮落,忠不足以卫己,祸不可以预度,是士讳登朝而竞赴林薄。
huò huǐ míng zì wū huò bù shí qí lù bǐ cóng zhèng yú xiá sì zhī guī pì guān zhě yú jiāo miào zhī dú gōng sūn qì tì ér cí xiāng yáng xióng kàng lùn yú chì zú
或毁名自污,或不食其禄,比从政于匣笥之龟,譬官者于郊庙之犊,公孙泣涕而辞相,杨雄抗论于赤族。
jīn dà jìn xī lóng liù hé níng jìng
今大晋熙隆,六合宁静。
fēng chài zhǐ dú xióng pí chuò měng wǔ xíng wù yòng bā hóng bèi zhěng zhǔ wú jiāo sì zhī nù chén wú máo yīng zhī qǐng shàng xià xiāng ān shuài lǐ cóng dào
蜂虿止毒,熊罴辍猛,五刑勿用,八纮备整,主无骄肆之怒,臣无牦缨之请,上下相安,率礼从道。
cháo yǎng chù xié zhī shòu tíng yǒu zhǐ nìng zhī cǎo huò lù kě yǐ zhōng táo chǒng lù kě yǐ shùn bǎo
朝养触邪之兽,庭有指佞之草,祸戮可以忠逃,宠禄可以顺保。
qiě fú jìn wú xiǎn jù ér wéi jì zhī wu zhě lǜ qí xìng yě
且夫进无险惧,而惟寂之务者,率其性也。
liǎng kě jù shì ér shě bǐ qù cǐ zhě cóng qí zhì yě
两可俱是,而舍彼趣此者,从其志也。
gài wú wéi kě yǐ jiě tiān xià zhī fēn dàn bó kě yǐ jiù guó jiā zhī jí dāng wèi zhě shì yǒu suǒ qióng chén cè zhě yán yǒu bù rù dí huáng bù néng huí xī lín zhī kòu píng bó bù néng zhèng rú yì zhī lì gàn mù wò ér qín shī tuì sì hào qǐ ér qi jī qì
盖无为可以解天下之纷,澹泊可以救国家之急,当位者事有所穷,陈策者言有不入,翟璜不能回西邻之寇,平、勃不能正如意之立,干木卧而秦师退,四皓起而戚姬泣。
fu rú shì hé shě hé zhí hé qù hé jiù
夫如是何舍何执,何去何就?
wèi shān cén zhī lín wèi fāng gǔ dǐ zhī mǎng wèi chòu
谓山岑之林为芳,谷底之莽为臭。
shǒu fèn rèn xìng wéi tiān suǒ shòu niǎo bù jiǎ jiǎ yú guī yú bù jiè zú yú shòu hé bì xiào gū zhú zhī pín ér xiàn qí jǐng zhī fù
守分任性, 唯天所授,鸟不假甲于龟,鱼不借足于兽,何必笑孤竹之贫而羡齐景之富!
chǐ bù yī yǐ sì zhì níng wén qiú ér tuō xiù
耻布衣以肆志,宁文裘而拖绣。
qiě néng yuē qí gōng zé dān shí zhī chù yǐ fēng
且能约其躬,则儋石之畜以丰;
gǒu sì qí yù zé hǎi líng zhī jī bù zú
苟肆其欲,则海陵之积不足;
cún dào dé zhě zé pǐ fū zhī shēn kě róng
存道德者,则匹夫之身可荣;
wàng dà lún zhě zé wàn shèng zhī zhǔ yóu rǔ
忘大伦者,则万乘之主犹辱。
jiāng yán liù jí yǐ xùn shì shǒu jì bó yǐ zhèn sú ǒu zhèng lǎo yú hǎi yú pǐ yán sōu yú pì shǔ
将研六籍以训世, 守寂泊以镇俗,偶郑老于海隅,匹严叟于僻蜀。
qiě shì yǐ tài xū wèi yú xuán lú wèi sì shén yóu mò jìng zhī lín xīn cún wú yíng zhī shì róng lì bù rǎo qí jué yīn yōu bù gàn qí mèi juān kuā zhě zhī suǒ tān shōu zào wu zhī suǒ qì zhì shèng jí zhī huāng wú zǒng qún yán zhī yī zhì
且世以太虚为舆,玄炉为肆,神游莫竞之林,心存无营之室,荣利不扰其觉,殷忧不干其寐,捐夸者之所贪,收躁务之所弃,雉圣籍之荒芜,总群言之一至。
quán sù lǚ yú qiū yuán bèi yīng ruí ér zhǎng yì qǐng zi kè wú yè yú qiān zǎi wú tīng wú yán yú jīn rì yě
全素履于丘园,背缨緌而长逸,请子课吾业于千载,无听吾言于今日也。
zhāng huá jiàn ér qí zhī
张华见而奇之。
shí jiàn zú wáng róng nǎi pì qiú
石鉴卒,王戎乃辟璆。
huá zhào xī wèi yuàn yòu wèi sī kōng xià pī wáng huang suǒ pì
华召皙为掾,又为司空、下邳王晃所辟。
huá wéi sī kōng fù yǐ wéi zéi cáo shǔ
华为司空,复以为贼曹属。
shí yù guǎng nóng xī shàng yì yuē
时欲广农,皙上议曰:
fú jiàn zhào shū yǐ cāng lǐn bù shí guān yòu jī qióng yù dà xīng tián nóng yǐ fán jiā gǔ cǐ chéng yǒu yú jiè dà yǔ jìn lì zhī wèi
伏见诏书,以仓廪不实,关右饥穷,欲大兴田农,以蕃嘉谷,此诚有虞戒大禹尽力之谓。
rán nóng ráng kě zhì suǒ yóu zhě sān yī yuē tiān shí bù qiān èr yuē dì lì wú shī sān yuē rén lì xián yòng
然农穰可致,所由者三:一曰天时不諐,二曰地利无失,三曰人力咸用。
ruò bì chūn wú yǔ mài mù zhī rùn qiū fán pāng tuó zhī huàn shuǐ hàn shī zhōng yú ráng yǒu qǐng
若必春无{雨脉}霂之润,秋繁滂沱之患,水旱失中,雩禳有请。
suī shǐ xī hé píng zhì hòu jì qīn nóng lǐ jiāng quǎn yú yuán xí qín biāo gǔn yú zhōng tián yóu bù zú yǐ zhì cāng yǔ yíng yì zhī jī yě
虽使羲和平秩,后稷亲农,理疆甽于原隰,勤藨蓘于中田,犹不足以致仓庾盈亿之积也。
rán dì lì kě yǐ jì shēng rén lì kě yǐ kè zhì zhào shū zhī zhǐ yì jiāng yù jǐn cǐ lǐ hu
然地利可以计生,人力可以课致,诏书之旨,亦将欲尽此理乎?
jīn tiān xià qiān chéng rén duō yóu shí fèi yè zhàn kōng wú tián kè zhī shí
今天下千城,人多游食,废业占空,无田课之实。
jiào jì jiǔ zhōu shù guò wàn jì
较计九州,数过万计。
kě shēn yán cǐ fáng lìng jiàn sī jīng chá yī rén shī kè fù jí jùn xiàn cǐ rén lì zhī kě zhì yě
可申严此防,令鉴司精察,一人失课,负及郡县,此人力之可致也。
yòu zhōu sī shí jùn tǔ xiá rén fán sān wèi yóu shén ér zhū yáng mǎ mù bù qí jìng nèi yi xī pò fèi yǐ gōng wú yè
又州司十郡,土狭人繁,三魏尤甚,而猪羊马牧,布其境内,宜悉破废,以供无业。
yè shǎo zhī rén suī pō gē xǐ zài zhě yóu duō tián zhū wǎn mù bù lè kuàng yě tān zài rén jiān
业少之人,虽颇割徙,在者犹多,田诸菀牧,不乐旷野,贪在人间。
gù wèi běi tǔ bù yí xù mù cǐ chéng bù rán
故谓北土不宜畜牧,此诚不然。
àn gǔ jīn zhī yǔ yǐ wéi mǎ zhī suǒ shēng shí zài jì běi dà gǔ zāng yáng qǔ zhī qīng bó fàng shǐ zhī gē qǐ yú jù lù shì qí xiào yě
案古今之语,以为马之所生,实在冀北,大贾牂羊,取之清渤,放豕之歌,起于钜鹿,是其效也。
kě xī xǐ zhū mù yǐ chōng qí de shǐ mǎ niú zhū yáng hé cǎo yú kōng xū zhī tián yóu shí zhī rén shòu yè yú fù gěi zhī cì cǐ dì lì zhī kě zhì zhě yě
可悉徙诸牧,以充其地,使马牛猪羊龁草于空虚之田,游食之人受业于赋给之赐,此地利之可致者也。
xī zhuī pī zài jiōng shǐ kè suǒ yǐ sòng lǔ xī
昔骓𬳵在坰,史克所以颂鲁僖;
què mǎ wu tián lǎo shì suǒ yǐ chēng yǒu dào qǐ lì zhī suǒ yǐ huì zāi
却马务田,老氏所以称有道,岂利之所以会哉?
yòu rú jí jùn zhī wú zé liáng tián shù qiān qǐng zhù shuǐ tíng wū rén bù kěn zhí
又如汲郡之吴泽,良田数千顷,泞水停洿,人不垦植。
wén qí guó rén jiē wèi tōng xiè zhī gōng bù zú wéi nán xì lǔ chéng yuán qí lì shén zhòng
闻其国人,皆谓通泄之功不足为难,舄卤成原,其利甚重。
ér háo qiáng dà zú xī qí yú bǔ zhī ráo gòu shuō guān zhǎng zhōng yú bù pò
而豪强大族,惜其鱼捕之饶,构说官长,终于不破。
cǐ yì gǔ kǒu zhī yáo zài zài shǐ piān
此亦谷口之谣,载在史篇。
wèi yi fù xià jùn xiàn yǐ xiáng dāng jīn zhī jì
谓宜复下郡县,以详当今之计。
jīng yáng yǎn yù wū ní zhī tǔ qú wù zhī yi bì duō cǐ lèi zuì shì bù dài tiān shí ér fēng nián kě huò zhě yě
荆、扬、兖、豫,污泥之土,渠坞之宜,必多此类,最是不待天时而丰年可获者也。
yǐ qí yún yǔ shēng yú běn chā duō tú shēng yú jué xiè bù bì wàng cháo jī ér huáng liáo zhēn yǒng shān chuān ér lín yǔ xi
以其云雨生于畚臿,多稌生于决泄,不必望朝𬯀而黄潦臻,禜山川而霖雨息。
shì gù liǎng zhōu zhēng dōng xī zhī liú shǐ qǐ xī zhāng qú zhī jìn míng de lì zhī zhòng yě
是故两周争东西之流,史起惜漳渠之浸,明地利之重也。
yi zhào sì zhōu cì shǐ shǐ jǐn àn yǐ wén
宜诏四州刺史,使谨按以闻。
yòu xī wèi shì xǐ sān jùn rén zài yáng píng dùn qiū jiè jīn zhě fán shèng hé wǔ liù qiān jiā
又昔魏氏徙三郡人在阳平顿丘界,今者繁盛,合五六千家。
èr jùn tián dì bī xiá wèi kě xǐ hái xī zhōu yǐ chōng biān tǔ cì qí shí nián zhī fù yǐ wèi zhòng qiān zhī qíng
二郡田地逼狭,谓可徙还西州,以充边土,赐其十年之复,以慰重迁之情。
yī jǔ liǎng dé wài shí nèi kuān zēng guǎng qióng rén zhī yè yǐ pì xi jiāo zhī tián cǐ yòu nóng shì zhī dà yì yě
一举两得,外实内宽,增广穷人之业,以辟西郊之田,此又农事之大益也。
zhuǎn zuǒ zhù zuò láng zhuàn jìn shū dì jì shí zhì qiān zhuǎn bó shì zhù zuò rú gù
转佐著作郎,撰《晋书·帝纪》、十《志》,迁转博士,著作如故。
chū tài kāng èr nián jí jùn rén bù zhǔn dào fā wèi xiāng wáng mù huò yán ān lí wáng zhǒng de zhú shū shù shí chē
初,太康二年,汲郡人不准盗发魏襄王墓,或言安厘王冢,得竹书数十车。
qí jì nián shí sān piān jì xià yǐ lái zhì zhōu yōu wáng wèi quǎn róng suǒ miè yǐ shì jiē zhī sān jiā fēn réng shù wèi shì zhì ān lí wáng zhī èr shí nián
其 《纪年》十三篇,记夏以来至周幽王为犬戎所灭,以事接之,三家分,仍述魏事至安厘王之二十年。
gài wèi guó zhī shǐ shū dà lüè yǔ chūn qiū jiē duō xiāng yìng
盖魏国之史书,大略与《春秋》皆多相应。
qí zhōng jīng zhuàn dà yì zé yún xià nián duō yīn
其中经传大异,则云夏年多殷;
yì gàn qǐ wèi qǐ shā zhī
益干启位,启杀之;
tài jiǎ shā yī yǐn
太甲杀伊尹;
wén dīng shā jì lì
文丁杀季历;
zì zhōu shòu mìng zhì mù wáng bǎi nián fēi mù wáng shòu bǎi suì yě
自周受命,至穆王百年, 非穆王寿百岁也;
yōu wáng jì wáng yǒu gòng bó hé zhě shè xíng tiān zi shì fēi èr xiāng gòng hé yě
幽王既亡,有共伯和者摄行天子事,非二相共和也。
qí yì jīng èr piān yǔ zhōu yì shàng xià jīng tóng
其《易经》 二篇,与《周易》上下经同。
yì yáo yīn yáng guà èr piān yǔ zhōu yì lüè tóng zhòu cí zé yì
《易繇阴阳卦》二篇,与《周易》略同,《繇辞》则异。
guà xià yì jīng yī piān shì shuō guà ér yì
《卦下易经》一篇,似《说卦》而异。
gōng sūn duàn èr piān gōng sūn duàn yǔ shào zhì lùn yì
《公孙段》二篇,公孙段与邵陟论《易》。
guó yǔ sān piān yán chu jìn shì
《国语》三篇,言楚、晋事。
míng sān piān shì lǐ jì yòu shì ěr yǎ lún yǔ
《名》三篇,似《礼记》,又似《尔雅》、《论语》。
shī chūn yī piān shū zuǒ zhuàn zhū bǔ shì shī chūn shì shì zào shū zhě xìng míng yě
《师春》一篇,书《左传》诸卜筮,“师春”似是造书者姓名也。
suǒ yǔ shí yī piān zhū guó bo mèng yāo guài xiāng shū yě
《琐语》十一篇, 诸国卜梦妖怪相书也。
liáng qiū cáng yī piān xiān xù wèi zhī shì shù cì yán qiū cáng jīn yù shì
《梁丘藏》一篇,先叙魏之世数,次言丘藏金玉事。
jiǎo shū èr piān lùn yì shè fǎ
《缴书》 二篇,论弋射法。
shēng fēng yī piān dì wáng suǒ fēng
《生封》一篇,帝王所封。
dà lì èr piān zōu zǐ tán tiān lèi yě
《大历》二篇,邹子谈天类也。
mù tiān zǐ chuán wǔ piān yán zhōu mù wáng yóu xíng sì hǎi jiàn dì tái xī wáng mǔ
《穆天子传》五篇,言周穆王游行四海,见帝台、西王母。
tú shī yī piān huà zàn zhī shǔ yě
《图诗》一篇,画赞之属也。
yòu zá shū shí jiǔ piān zhōu shí tián fǎ zhōu shū lùn chu shì zhōu mù wáng měi rén shèng jī sǐ shì
又杂书十九篇:《周食田法》,《周书》,《论楚事》,《周穆王美人盛姬死事》。
dà fán qī shí wǔ piān qī piān jiǎn shū zhé huài bù shí míng tí
大凡七十五篇,七篇简书折坏,不识名题。
zhǒng zhōng yòu de tóng jiàn yī méi zhǎng èr chǐ wǔ cùn
冢中又得铜剑一枚,长二尺五寸。
qī shū jiē kē dòu zì
漆书皆科斗字。
chū fà zhǒng zhě shāo cè zhào qǔ bǎo wù jí guān shōu zhī duō jìn jiǎn duàn zhá wén jì cán quē bù fù quán cì
初发冢者烧策照取宝物,及官收之,多烬简断札,文既残缺,不复诠次。
wǔ dì yǐ qí shū fù mì shū xiào zhuì cì dì xún kǎo zhǐ guī ér yǐ jīn wén xiě zhī
武帝以其书付秘书校缀次第,寻考指归,而以今文写之。
xī zài zhù zuò de guān zhú shū suí yí fēn shì jiē yǒu yì zhèng
皙在著作,得观竹书,随疑分释,皆有义证。
qiān shàng shū láng
迁尚书郎。
wǔ dì cháng wèn zhì yú sān rì qǔ shuǐ zhī yì yú duì yuē hàn zhāng dì shí píng yuán xú zhào yǐ sān yuè chū shēng sān nǚ zhì sān rì jù wáng cūn rén yǐ wéi guài nǎi zhāo xié zhī shuǐ bīn xǐ fú suì yīn shuǐ yǐ fàn shāng qí yì qǐ cǐ
武帝尝问挚虞三日曲水之义,虞对曰:“汉章帝时,平原徐肇以三月初生三女, 至三日俱亡,邨人以为怪,乃招携之水滨洗祓,遂因水以泛觞,其义起此。
dì yuē bì rú suǒ tán biàn fēi hǎo shì
”帝曰: “必如所谈,便非好事。
xī jìn yuē yú xiǎo shēng bù zú yǐ zhī chén qǐng yán zhī
”皙进曰:“虞小生,不足以知,臣请言之。
xī zhōu gōng chéng luò yì yīn liú shuǐ yǐ fàn jiǔ gù yì shī yún yǔ shāng suí bō
昔周公成洛邑,因流水以泛酒,故逸诗云‘羽觞随波’。
yòu qín zhāo wáng yǐ sān rì zhì jiǔ hé qū jiàn jīn rén fèng shuǐ xīn zhī jiàn yuē lìng jūn zhì yǒu xī xià
又秦昭王以三日置酒河曲,见金人奉水心之剑,曰:‘令君制有西夏。
nǎi bà zhū hóu yīn cǐ lì wèi qǔ shuǐ
’乃霸诸侯,因此立为曲水。
èr hàn xiāng yuán jiē wèi shèng jí
二汉相缘,皆为盛集。
dì dà yuè cì xī jīn wǔ shí jīn
”帝大悦,赐皙金五十斤。
shí yǒu rén yú sōng gāo shān xià de zhú jiǎn yī méi shàng liǎng xíng kē dòu shū chuán yǐ xiāng shì mò yǒu zhī zhě
时有人于嵩高山下得竹简一枚,上两行科斗书,传以相示,莫有知者。
sī kōng zhāng huá yǐ wèn xī xī yuē cǐ hàn míng dì xiǎn jié líng zhōng cè wén yě
司空张华以问皙,皙曰:“此汉明帝显节陵中策文也。
jiǎn yàn guǒ rán shí rén fú qí bó shí
”检验果然,时人伏其博识。
zhào wáng lún wèi xiàng guó qǐng wèi jì shì
赵王伦为相国,请为记室。
xī cí jí bà guī jiào shòu mén tú
皙辞疾罢归,教授门徒。
nián sì shí zú yuán chéng shì lǐ wèi zhī fèi yè mén shēng gù rén lì bēi mù cè
年四十卒,元城市里为之废业,门生故人立碑墓侧。
xī cái xué bó tōng suǒ zhe sān wèi rén shì chuán qī dài tōng jì jìn shū jì zhì yù luàn wáng shī
皙才学博通,所著《三魏人士传》,《七代通记》、《晋书·纪》、《志》, 遇乱亡失。
qí wǔ jīng tōng lùn fā mēng jì bǔ wáng shī wén jí shù shí piān xíng yú shì yún
其《五经通论》、《发蒙记》、《补亡诗》、文集数十篇,行于世云。
wáng jiē zì zǔ yóu hé dōng yī shì rén hàn jīng zhào yǐn zūn shí shì sūn yě
王接,字祖游,河东猗氏人,汉京兆尹尊十世孙也。
fù wèi shì xiū rú shǐ zhī xué
父蔚,世修儒史之学。
wèi zhōng lǐng jūn cáo xī zuò zhì gōng lùn wèi shàn zhī ér zhe zhì jī lùn cí yì shén měi
魏中领军曹羲作《至公论》,蔚善之,而著《至机论》,辞义甚美。
guān zhì xià yáng hóu xiāng
官至夏阳侯相。
jiē yòu sàng fù āi huǐ guò lǐ xiāng qīn jiē tàn yuē wáng shì yǒu zi zāi
接幼丧父,哀毁过礼,乡亲皆叹曰:“王氏有子哉!
bó hǎi liú yuán wèi hé dōng tài shǒu hào qí yǐ jīng cái wèi wu
”渤海刘原为河东太守,好奇, 以旌才为务。
tóng jùn féng shōu shì jīng wèi láng qī shí yú jiàn jiē yú yuán yuē fu huá liú bù zǒng pèi zé fēi zào fù zhī sì
同郡冯收试经为郎,七十余,荐接于原曰:“夫骅骝不总辔,则非造父之肆;
míng yuè bù liú guāng zé fēi duò hóu zhī zhǎng
明月不流光,则非隋侯之掌。
fú wéi míng fǔ bāo huáng zhōng zhī dé yào zhòng lí zhī míng qiú xián yǔ néng xiǎo wú yí cuò shì yǐ bǐ lǎo sī xiàn suǒ zhī
伏惟明府苞黄中之德,耀重离之明,求贤与能,小无遗错,是以鄙老思献所知。
qiè jiàn chǔ shì wáng jiē qí nì jùn yì shí sān ér gū jū sāng jǐn lǐ xué guò mù ér zhī yì chù lèi ér cháng sī yù xuàn zhī miào wèi jīng shì zhī huī yóu yě
窃见处士王接,岐嶷俊异,十三而孤,居丧尽礼,学过目而知,义触类而长,斯玉铉之妙味,经世之徽猷也。
bù huàn xuán lí zhī bù qǐ qiè lè chūn yīng zhī jí shí
不患玄黎之不启, 窃乐春英之及时。
yuán jí lǐ mìng jiē bù shòu
”原即礼命,接不受。
yuán nǎi hū jiàn yuē jūn yù mù féi dùn zhī gāo yá
原乃呼见曰:“君欲慕肥遁之高邪?
duì yuē jiē báo hù shǎo gū ér wú xiōng dì mǔ lǎo jí dǔ gù wú xīn wèi lì
”对曰:“接薄祜,少孤而无兄弟,母老疾笃,故无心为吏。
jí mǔ zhōng chái huǐ gǔ lì jū mù cì jī nián bèi lǎn zhòng shū duō chū yì yì
”及母终,柴毁骨立,居墓次积年,备览众书,多出异义。
xìng jiǎn lǜ bù xiū sú cāo xiāng lǐ dà zú duō bù néng shàn zhī wéi péi wěi yā zhī yān
性简率,不修俗操,乡里大族多不能善之,唯裴 𬱟雅知焉。
píng yáng tài shǒu liǔ dàn sàn qí shì láng péi xiá shàng shū pú yè shān yōu jiē yǔ jiē yǒu shàn
平阳太守柳澹、散骑侍郎裴遐、尚书仆射邓攸皆与接友善。
hòu wèi jùn zhǔ bù yíng tài shǒu wēn yǔ yǔ qí zhī zhuǎn gōng cáo shǐ
后为郡主簿, 迎太守温宇,宇奇之,转功曹史。
zhōu pì bù píng yáng cóng shì
州辟部平阳从事。
shí tài shān yáng liàng wèi píng yáng tài shǒu jiàn zhī yú sī lì xiào wèi wáng kān chū bǔ dōu guān cóng shì
时泰山羊亮为平阳太守,荐之于司隶校尉王堪,出补都官从事。
yǒng níng chū jǔ xiù cái
永宁初,举秀才。
yǒu rén xíng yáng pān tāo yí jiē shū yuē zhì yú biàn xuán rén bìng wèi zú xià yìng hè dǐng wèi kě wú yǐ yīng xiù cái xíng
友人荥阳潘滔遗接书曰:“挚虞、卞玄仁并谓足下应和鼎味, 可无以应秀才行。
jiē bào shū yuē jīn shì dào jiāo sàng jiāng suì bāo luàn ér shi zhì zhī shì qián kǒu tāo bǐ huò bài rì shēn rú huǒ zhī liáo yuán qí kě jiù hu
”接报书曰:“今世道交丧,将遂剥乱,而识智之士钳口韬笔, 祸败日深,如火之燎原,其可救乎?
fēi róng sī xíng yù jí chén suǒ jiàn jì yǒu jué wù ěr
非荣斯行,欲极陈所见,冀有觉悟耳。
shì suì sān wáng yì jǔ huì dì fù zuò yǐ guó yǒu dà qìng tiān xià xiù xiào yī jiē bù shì jiē yǐ wéi hèn
”是岁, 三王义举,惠帝复阼,以国有大庆,天下秀孝一皆不试,接以为恨。
chú zhōng láng bǔ zhēng lǔ jiāng jūn sī mǎ
除中郎,补征虏将军司马。
dàng yīn zhī yì shì zhōng jī shào wéi luàn bīng suǒ hài jiē yì yuē fu móu rén zhī jūn jūn bài zé sǐ zhī
荡阴之役,侍中嵇绍为乱兵所害,接议曰:“夫谋人之军,军败则死之;
móu rén zhī guó guó wēi zé wáng zhī gǔ zhī dào yě
谋人之国,国危则亡之,古之道也。
dàng yīn zhī yì bǎi guān bēn běi wéi jī shào shǒu zhí yǐ yù bù dào kě wèi chén yǐ yòu kě chēng tòng yǐ
荡阴之役,百官奔北,唯嵇绍守职以遇不道,可谓臣矣,又可称痛矣。
jīn shān dōng fāng yù dà jǔ yi míng gāo jié yǐ hào lìng tiān xià
今山东方欲大举,宜明高节,以号令天下。
yī chūn qiū bāo sān lèi zhī yì jiā shào zhì mìng zhī shǎng zé xiá ěr xiàng fēng mò gǎn bù sù yǐ
依《春秋》褒三累之义,加绍致命之赏,则遐迩向风,莫敢不肃矣。
cháo tíng cóng zhī
”朝廷从之。
hé jiān wáng yóng yù qiān jià cháng ān yǔ guān dōng guāi yì yǐ jiē chéng dū wáng zuǒ nán zhī biǎo zhuǎn lín fén gōng xiāng guó
河间王颙欲迁驾长安,与关东乖异,以接成都王佐,难之,表转临汾公相国。
jí dōng hǎi wáng yuè lǜ zhū hou tǎo yóng shàng shū lìng wáng kān tǒng xíng tái shàng qǐng jiē bǔ shàng shū diàn zhōng láng wèi zhì ér zú nián sān shí jiǔ
及东海王越率诸候讨颙,尚书令王堪统行台,上请接补尚书殿中郎,未至而卒,年三十九。
jiē xué suī bó tōng tè jīng lǐ chuán
接学虽博通,特精《礼》《传》。
cháng wèi zuǒ shì cí yì shàn fù zì shì yī jiā shū bù zhǔ wèi jīng fā
常谓《左氏》辞义赡富,自是一家书,不主为经发。
gōng yáng fù jīng lì zhuàn jīng suǒ bù shū chuán bù wàng qǐ yú wén wèi jiǎn tōng jīng wèi zhǎng
《公羊》附经立传,经所不书,传不妄起,于文为俭,通经为长。
rèn chéng hé xiū xùn shì shén xiáng ér chù zhōu wáng lǔ dà tǐ guāi ài qiě zhì tōng gōng yáng ér wǎng wǎng huán wèi gōng yáng jí bìng
任城何休训释甚详,而黜周王鲁,大体乖硋,且志通《公羊》而往往还为《公羊》疾病。
jiē nǎi gèng zhù gōng yáng chūn qiū duō yǒu xīn yì
接乃更注《公羊春秋》,多有新义。
shí mì shū chéng wèi héng kǎo zhèng jí zhǒng shū wèi qì ér zāo nàn
时秘书丞卫恒考正汲冢书,未讫而遭难。
zuǒ zhe zuò láng shù xī shù ér chéng zhī shì duō zhèng yì yì
佐著作郎束皙述而成之,事多证异义。
shí dōng lái tài shǒu chén liú wáng tíng jiān nán zhī yì yǒu zhèng jù
时东莱太守陈留王庭坚难之,亦有证据。
xī yòu shì nán ér tíng jiān yǐ wáng
皙又释难,而庭坚已亡。
sàn qí shì láng pān tāo wèi jiē yuē qīng cái xué lǐ yì zú jiě èr zi zhī fēn kě shì lùn zhī
散骑侍郎潘滔谓接曰:“卿才学理议,足解二子之纷,可试论之。
jiē suì xiáng qí dé shī
” 接遂详其得失。
zhì yú xiè héng jiē bó wù duō wén xián yǐ wéi yǔn dàng
挚虞、谢衡皆博物多闻,咸以为允当。
yòu zhuàn liè nǚ hòu chuán qī shí èr rén zá lùn yì shī fù bēi sòng bó nán shí yú wàn yán sāng luàn jǐn shī
又撰《列女后传》七十二人, 杂论议、诗赋、碑颂、驳难十余万言,丧乱尽失。
zhǎng zǐ qiān qī liú yù jiāng nán yuán fù běn yì gèng zhù gōng yáng yòu jí liè nǚ hòu chuán yún
长子愆期,流寓江南,缘父本意,更注《公羊》,又集《列女后传》云。
shǐ chén yuē huáng fǔ mì sù lǚ yōu zhēn xián jū yǎng jí liú qíng bǐ xuē dūn yuè qiū fén xuān miǎn wèi zú wèi róng pín jiàn bù yǐ wéi chǐ què hū bù bá sī gù yǒu jìn zhī gāo rén zhě yú
史臣曰:皇甫谧素履幽贞,闲居养疾,留情笔削,敦悦丘坟,轩冕未足为荣, 贫贱不以为耻,确乎不拔,斯固有晋之高人者欤!
jì hū dǔ zhōng lì lùn báo zàng zhāo jiǎn jì jiè shē yú jì shì yì wú qǔ yú wáng sūn kě wèi dá cún wáng zhī jī yǐ
洎乎《笃终》立论,薄葬昭俭, 既戒奢于季氏,亦无取于王孙,可谓达存亡之机矣。
zhì yú shù xī děng bìng xiáng lǎn zǎi jí duō shi jiù zhāng zòu yì kě guān wén cí yǎ shàn kě wèi bó wén zhī shì yě
挚虞、束皙等并详览载籍,多识旧章,奏议可观,文词雅赡,可谓博闻之士也。
huò shè guān yán gé cái chéng yán shì zhī shū
或摄官延阁,裁成言事之书;
huò lì zhèng zhì zōng cān dìng yīn jiāo zhī lǐ
或莅政秩宗,参定禋郊之礼。
yú jì ě yú cóng lǐ xī nǎi nián wèi bù chōng tiān zhī bào shī hé qí shuǎng yě
虞既厄于从理,皙乃年位不充,天之报施,何其爽也!
wáng jiē cái diào xiù chū jiàn shǎng zhī yīn xī qí yāo wǎng wèi shēn jì zú jiē fū
王接才调秀出,见赏知音,惜其夭枉,未申骥足,嗟夫!
zàn yuē shì ān hǎo yì qī xīn péng bì
赞曰:士安好逸,栖心蓬荜。
zhǔ yì wén yǎ wàng huái róng zhì
属意文雅,忘怀荣秩。
yí zhì kě chēng yǎng shēng guāi shù
遗制可称,养生乖术。
zhì yú bó wén guǎng wēi jué qún
挚虞博闻,广微绝群。
cái chéng lǐ dù kān jī yí wén
财成礼度,刊缉遗文。
wèi piān shì xù hàn cè sī fēn
魏篇式序,汉册斯分。
zǔ yóu hòu chū yì bō qīng fēn
祖游后出,亦播清芬。