xì shēn zì guǎng jī jì yīn shàn fù rén yě
郤诜，字广基，济阴单父人也。
fù xī shàng shū zuǒ chéng
父晞，尚书左丞。
shēn bó xué duō cái guī wěi tì tǎng bù jū xì xíng zhōu jùn lǐ mìng bìng bù yīng
诜博学多才，瑰伟倜傥，不拘细行，州郡礼命并不应。
tài shǐ zhōng zhào tiān xià jǔ xián liáng zhí yán zhī shì tài shǒu wén lì jǔ shēn yìng xuǎn
泰始中，诏天下举贤良直言之士，太守文立举诜应选。
zhào yuē gài tài shàng yǐ dé fǔ shí yì jiǎn wú wén
诏曰：“盖太上以德抚时，易简无文。
zhì yú sān dài lǐ yuè dà bèi zhì dù mí fán
至于三代，礼乐大备，制度弥繁。
wén zhì zhī biàn qí lǐ hé yóu
文质之变，其理何由？
yú xià zhī jì shèng míng xì zhǒng ér sǔn yì bù tóng
虞、夏之际，圣明系踵，而损益不同。
zhōu dào jì shuāi zhòng ní yóu yuē cóng zhōu
周道既衰，仲尼犹曰从周。
yīn gé zhī yi yòu hé shū yě
因革之宜，又何殊也？
shèng wáng jì méi yí zhì yóu cún bà zhě dié xīng ér yì fǔ zhī wáng dào zhī quē qí wú bǔ hu
圣王既没，遗制犹存，霸者迭兴而翼辅之，王道之缺，其无补乎？
hé ling chi zhī bù fǎn yě
何陵迟之不反也？
qǐ bà dé zhī qiǎn yú
岂霸德之浅欤？
qī yùn bù kě zhì yú
期运不可致欤？
qiě yí wú zhī zhì ér gōng zhǐ yú bà hé zāi
且夷吾之智，而功止于霸， 何哉？
fu xī rén zhī wéi zhèng gé luàn wáng zhī bì jiàn bù kān zhī tǒng yí fēng yì sú xíng cuò bù yòng qǐ fēi huà zhī shèng yú
夫昔人之为政，革乱亡之弊，建不刊之统，移风易俗，刑措不用，岂非化之盛欤？
hé xiū ér xiàng cí
何修而向兹？
zhèn huò chéng zǔ zōng zhī xiū liè yú zī qī zài ér rén wèi fú xun zhèng dào wǎng shù
朕获承祖宗之休烈，于兹七载，而人未服训，政道罔述。
yǐ gǔ kuàng jīn hé bù xiāng dǎi zhī yuǎn yě
以古况今，何不相逮之远也？
suī míng zhī fú jí yóu sī yǔ qún xián lǜ zhī jiāng hé yǐ biàn suǒ wén zhī yí mèi huò zhì lùn yú dǎng yán hu
虽明之弗及，犹思与群贤虑之，将何以辨所闻之疑昧，获至论于谠言乎？
jiā zì qǐng róng dí nèi qīn zāi hài lǚ zuò biān méng liú lí zhēng fū kǔ yì qǐ zhèng xíng zhī miù jiāng yǒu sī fēi qí rèn yú
加自顷戎狄内侵，灾害屡作，边氓流离，征夫苦役，岂政刑之谬， 将有司非其任欤？
gè xī nǎi xīn jiū ér lùn zhī
各悉乃心，究而论之。
shàng míng gǔ zhì xià qiē dāng jīn
上明古制，下切当今。
zhèn zhī shī dé suǒ yí zhèn bǔ
朕之失德，所宜振补。
qí zhèng yì wú yǐn jiāng jìng tīng zhī
其正议无隐，将敬听之。
shēn duì yuē
诜对曰：
fú wéi bì xià yǐ shèng dé jūn lín yóu chuí yì yú bó cǎi gù zhāo xián zhèng zhī shì ér chén děng báo lòu bù zú yǐ jiàng dà wèn yě
伏惟陛下以圣德君临，犹垂意于博采，故招贤正之士，而臣等薄陋，不足以降大问也。
shì yǐ qiè yǒu zì yí zhī xīn suī zhì shēn yú què tíng yì fǔ yǐ
是以窃有自疑之心，虽致身于阙庭，亦ＦＣ俯矣。
fú dú shèng cè nǎi zhī xià wèn zhī zhǐ dǔ yān
伏读圣策，乃知下问之旨笃焉。
chén wén shàng gǔ tuī xián ràng wèi jiào tóng dé yī gù yì jiǎn ér rén huà
臣闻上古推贤让位，教同德一，故易简而人化；
sān dài shì jí jì mò xiāng chéng gù wén fán ér hòu zhěng
三代世及，季末相承，故文繁而后整。
yú xià zhī xiāng yīn ér sǔn yì bù tóng fēi dì wáng zhī dào yì jiù bì zhī lù shū yě
虞、夏之相因，而损益不同，非帝王之道异，救弊之路殊也。
zhōu dāng èr dài zhī liú chéng diāo wěi zhī jí jìn lǐ lè zhī zhì qióng zhì dù zhī lǐ qí wén xiáng bèi zhòng ní yīn shí yí ér yuē cóng zhōu fēi shū lùn yě
周当二代之流，承凋伪之极，尽礼乐之致，穷制度之理，其文详备，仲尼因时宜而曰从周， 非殊论也。
chén wén shèng wáng zhī huà xiān lǐ yuè wǔ bà zhī xìng qín zhèng xíng
臣闻圣王之化先礼乐，五霸之兴勤政刑。
lǐ yuè zhī huà shēn zhèng xíng zhī yòng qiǎn
礼乐之化深，政刑之用浅。
qín zhī zé kě yǐ xiǎo ān duò zhī zé suì ling chi
勤之则可以小安，堕之则遂陵迟。
suǒ yóu zhī lù běn jìn gù suǒ bǔ zhī gōng bù móu yě
所由之路本近，故所补之功不侔也。
ér qí huán shī zhī kuí qiū yí wú lún yú xiǎo qì gōng zhǐ yú bà bù yì yi hu
而齐桓失之葵丘，夷吾沦于小器，功止于霸，不亦宜乎！
cè yuē jiàn bù kān zhī tǒng yí fēng yì sú shǐ tiān xià qià hé hé xiū ér xiàng cí
策曰：“建不刊之统，移风易俗，使天下洽和，何修而向兹？
chén yǐ wéi mò dà yú zé rén ér guān zhī yě
”臣以为莫大于择人而官之也。
jīn zhī diǎn xíng fěi wú yī tǒng zǎi mù zhī cái yōu liè yì jī huò yǐ zhī xìng huò yǐ zhī tì cǐ gài rén néng hóng zhèng fēi zhèng hóng rén yě
今之典刑，匪无一统，宰牧之才，优劣异绩，或以之兴，或以之替， 此盖人能弘政非政弘人也。
shè rén wu zhèng suī qín hé yì
舍人务政，虽勤何益？
chén qiè guān hu gǔ jīn ér kǎo qí měi è gǔ rén xiāng yǔ qiú xián jīn rén xiāng yǔ qiú jué
臣窃观乎古今，而考其美恶：古人相与求贤，今人相与求爵。
gǔ zhī guān rén jūn zé zhī yú shàng chén jǔ zhī yú xià de qí rén yǒu shǎng shī qí rén yǒu fá ān dé bù qiú xián hu
古之官人，君责之于上，臣举之于下，得其人有赏， 失其人有罚，安得不求贤乎！
jīn zhī guān zhě fù xiōng yíng zhī qīn qī zhù zhī yǒu rén shì zé tōng wú rén shì zé sāi ān dé bù qiú jué hu
今之官者，父兄营之，亲戚助之，有人事则通，无人事则塞，安得不求爵乎！
xián gǒu qiú dá dá zài xiū dào qióng zài shī yì gù jìng yǐ dài zhī yě
贤苟求达，达在修道，穷在失义，故静以待之也。
jué gǒu kě qiú de zài jìn qǔ shī zài hòu shí gù dòng yǐ yào zhī yě
爵苟可求，得在进取，失在后时，故动以要之也。
dòng zé zhēng jìng zhēng jìng zé péng dǎng péng dǎng zé wū wǎng wū wǎng zé zāng pǐ shī shí zhēn wěi xiāng mào zhǔ tīng yòng huò jiān zhī suǒ huì yě
动则争竞，争竞则朋党，朋党则诬𫍬， 诬𫍬则臧否失实，真伪相冒，主听用惑，奸之所会也。
jìng zé zhēn gù zhēn gù zé zhèng zhí zhèng zhí zé xìn ràng xìn ràng zé tuī xián tuī xián bù fá xiāng xià wú yàn zhǔ tīng yòng chá dé zhī suǒ qù yě
静则贞固，贞固则正直，正直则信让，信让则推贤，推贤不伐，相下无厌，主听用察，德之所趣也。
gù néng shǐ zhī jìng suī rì gāo zhěn ér rén zì zhèng
故能使之静，虽日高枕而人自正；
bù néng jìn dòng suī fù sù yè sú bù yī yě
不能禁动，虽复夙夜，俗不一也。
qiě rén wú yú zhì xián mù míng huàn mò bù shì zhèng yú wài cáng yá yú nèi gù xié zhèng zhī rén nán de ér zhī yě
且人无愚智，咸慕名宦， 莫不饰正于外，藏邪于内，故邪正之人难得而知也。
rèn de qí zhèng zé zhòng zhèng yì zhì
任得其正，则众正益至；
ruò de qí yá zé zhòng xié yì jí
若得其邪，则众邪亦集。
wù fán qí lèi shuí néng zhǐ zhī
物繁其类，谁能止之！
gù wáng guó shī shì zhě wèi cháng bù wéi zhòng xié suǒ jī yě
故亡国失世者，未尝不为众邪所积也。
fāng qí chū zuò bì shǐ yú wēi wēi ér bù jué qí zhōng nǎi zhe
方其初作，必始于微，微而不绝，其终乃著。
tiān dì bù néng dùn wèi hán shǔ rén zhǔ yì bù néng dùn wèi lóng tì
天地不能顿为寒暑，人主亦不能顿为隆替。
gù hán shǔ jiàn yú chūn qiū lóng tì qǐ yú dé shī
故寒暑渐于春秋，隆替起于得失。
dāng jīn zhī shì huàn zhě wú guān liáng xié mén qǐ yǐ
当今之世，宦者无关梁，邪门启矣；
cháo tíng bù zé xián zhèng lù sāi yǐ
朝廷不责贤，正路塞矣。
dé shī zhī yuán hé yǐ shén cǐ
得失之源，何以甚此！
suǒ wèi zé xián shǐ zhī xiāng jǔ yě
所谓责贤，使之相举也；
suǒ wèi guān liáng shǐ zhī xiāng bǎo yě
所谓关梁，使之相保也。
xián bù jǔ zé yǒu jiù bǎo bù xìn zé yǒu fá
贤不举则有咎，保不信则有罚。
gù gǔ zhě zhū hóu bì gòng shì bù gòng zhě xuē gòng ér bù shì yì xuē
故古者诸侯必贡士，不贡者削，贡而不适亦削。
fu shì zhě nán zhī yě
夫士者，难知也；
bù shì zhě báo guò yě
不适者，薄过也。
bù dé bù zé qiáng qí suǒ bù zhī yě
不得不责，强其所不知也；
fá qí suǒ bù shì shēn qí báo guò fēi shù yě
罚其所不适，深其薄过，非恕也。
qiě tiān zǐ yú zhū hóu yǒu bù chún chén zhī yì sī zé zhī yǐ
且天子于诸侯，有不纯臣之义，斯责之矣。
shī xíng zhī dào níng zòng bù làn zhī yǐ
施行之道，宁纵不滥之矣。
jīn jiē fǎn shì hé yě
今皆反是，何也？
fu xián zhě tiān dì zhī jì pǐn wù zhī zōng qí jí zhī yě gù níng làn yǐ de zhī wú zòng yǐ shī zhī yě
夫贤者天地之纪，品物之宗，其急之也，故宁滥以得之，无纵以失之也。
jīn zé bù rán shì zhī yōu yōu zhě gè zì qǔ biàn ěr
今则不然，世之悠悠者，各自取辨耳。
gù qí cái xíng bìng bù kě bì yú gōng zé zhèng shì fēn luàn
故其材行并不可必， 于公则政事纷乱。
yú sī zé wū huì láng jí
于私则污秽狼籍。
zì qǐng zhǎng lì tè duō cǐ lèi yǒu wáng mìng ér bèi gòu xuán zhě yǐ yǒu fù shù ér jiǎo lù zhě yǐ
自顷长吏特多此累，有亡命而被购悬者矣，有缚束而绞戮者矣。
tān bǐ qiè wèi bù zhī shuí shēng zhī zhě
贪鄙窃位，不知谁升之者？
shòu sì chū kǎn bù zhī shuí kě jiù zhě
兽兕出槛，不知谁可咎者？
lòu wǎng tūn zhōu hé yǐ guò cǐ
漏网吞舟， 何以过此！
rén zhī yú lì rú dǎo shuǐ huǒ yān
人之于利，如蹈水火焉。
qián rén suī bài hòu rén fù qǐ rú bǐ cǐ wú yǐ shuí zhǐ zhī zhě
前人虽败，后人复起，如彼此无已，谁止之者？
fēng liú rì jìng shuí yōu zhī zhě
风流日竞，谁忧之者？
suī jīn shèng sī láo yú sù yè suǒ shǐ wéi zhèng héng de cǐ shǔ yù shèng shì huà měi sú píng yì sì hé zhī qīng ěr
虽今圣思劳于夙夜，所使为政，恒得此属，欲圣世化美俗平， 亦俟河之清耳。
ruò yù shàn zhī yi chuàng jǔ xián zhī diǎn jùn guān liáng zhī fáng
若欲善之，宜创举贤之典，峻关梁之防。
qí zhì jì lì zé rén shèn qí jǔ ér bù gǒu zé xián zhě kě zhī
其制既立，则人慎其举而不苟，则贤者可知。
zhī xián ér shì zé guān de qí rén yǐ
知贤而试，则官得其人矣。
guān de qí rén zé shì de qí xù
官得其人，则事得其序；
shì de qí xù zé wù de qí yi
事得其序， 则物得其宜；
wù de qí yi zé shēng shēng fēng zhí rén yòng zī gěi hé lè xìng yān
物得其宜，则生生丰植，人用资给，和乐兴焉。
shì gù guǎ guò ér yuǎn xíng zhī chǐ yǐ jìn lǐ cǐ suǒ yǐ jiàn bù kān zhī tǒng yí fēng yì sú xíng cuò ér bù yòng yě
是故寡过而远刑，知耻以近礼，此所以建不刊之统，移风易俗，刑措而不用也。
cè yuē zì qǐng yí dí nèi qīn zāi shěng lǚ jiàng jiāng suǒ rèn fēi qí rén hu
策曰：“自顷夷狄内侵，灾眚屡降，将所任非其人乎？
hé yóu ér zhì cǐ
何由而至此？
chén wén mán yí huá xià zé gāo yáo zuò shì cǐ yù shàn qí mò zé xiān qí běn yě
”臣闻蛮夷猾夏，则皋陶作士，此欲善其末，则先其本也。
fu rèn xián zé zhèng huì shǐ néng zé xíng shù
夫任贤则政惠，使能则刑恕。
zhèng huì zé xià yǎng qí shī xíng shù zé rén huái qí yǒng
政惠则下仰其施，刑恕则人怀其勇。
shī yǐ zhí qí cái yǒng yǐ jié qí xīn
施以殖其财，勇以结其心。
gù rén jū zé zī shàn ér zhī fāng dòng zé qīn shàng ér zhì yǒng
故人居则资赡而知方， 动则亲上而志勇。
gǒu sī qí lì ér chú qí hài yǐ shēng dào lì zhī zhě suī sǐ bù èr
苟思其利而除其害，以生道利之者，虽死不贰；
yǐ yì dào láo zhī zhě suī qín bù yuàn
以逸道劳之者， 虽勤不怨。
gù qí mìng kě shòu qí lì kě jié yǐ zhàn zé kè yǐ gōng zé bá
故其命可授，其力可竭，以战则克，以攻则拔。
shì yǐ shàn zhě mù dé ér ān fú è zhě wèi jù ér xiāo jì
是以善者慕德而安服， 恶者畏惧而削迹。
zhǐ gē ér wǔ yì shí zài wén wéi rèn xián rán hòu wú huàn ěr
止戈而武，义实在文，唯任贤然后无患耳。
ruò fú shuǐ hàn zhī zāi zì rán lǐ yě
若夫水旱之灾，自然理也。
gù gǔ zhě sān shí nián gēng bì yǒu shí nián zhī chǔ yáo tāng zāo zhī ér rén bù kùn yǒu bèi gù yě
故古者三十年耕必有十年之储，尧、汤遭之而人不困，有备故也。
zì qǐng fēng yǔ suī pō bù shí kǎo zhī wàn guó huò jìng tǔ xiāng jiē ér fēng yuē bù tóng
自顷风雨虽颇不时，考之万国，或境土相接，而丰约不同；
huò qǐng mǔ xiāng lián ér chéng bài yì liú gù fēi tiān zhī bì hài yú rén rén shí bù néng jūn qí láo kǔ
或顷亩相连，而成败异流，固非天之必害于人，人实不能均其劳苦。
shī zhī yú rén ér qiú zhī yú tiān zé yǒu sī duò zhí ér bù quàn bǎi xìng dài yè ér jiù shí fēi suǒ yǐ dìng rén zhì zhì fēng nián yě
失之于人，而求之于天，则有司惰职而不劝， 百姓殆业而咎时，非所以定人志，致丰年也。
yi qín rén shì ér yǐ
宜勤人事而已。
chén chéng yú bǐ bù zú yǐ fèng duì shèng cháo yóu jìn zhī yú tíng zhě jiāng shǐ qǔ zhū qí huái ér xiàn zhī hu
臣诚愚鄙不足以奉对圣朝，犹进之于廷者，将使取诸其怀而献之乎！
chén jù bù zú yě
臣惧不足也。
ruò shōu bù zhī yán yǐ zhì zhī yán chén zé kě yǐ shì yǐ cí bǐ bù yǐn yě
若收不知言以致知言，臣则可矣，是以辞鄙不隐也。
yǐ duì cè shàng dì bài yì láng
以对策上第，拜议郎。
mǔ yōu qù zhí
母忧去职。
shēn mǔ bìng kǔ wú chē jí wáng bù yù chē zài jiù jiā pín wú yǐ shì mǎ nǎi yú suǒ zhù táng běi bì wài jiǎ zàng kāi hù zhāo xī bài kū
诜母病，苦无车，及亡，不欲车载柩，家贫无以市马，乃于所住堂北壁外假葬， 开户，朝夕拜哭。
yǎng jī zhǒng suàn jié qí fāng shù
养鸡种蒜，竭其方术。
sàng guò sān nián de mǎ bā pǐ yú jiù zhì zhǒng fù tǔ chéng fén
丧过三年，得马八匹，舆柩至冢，负土成坟。
wèi bì zhào wèi zhēng dōng cān jūn
未毕，召为征东参军。
xǐ shàng shū láng zhuǎn chē qí cóng shì zhōng láng
徙尚书郎，转车骑从事中郎。
lì bù shàng shū cuī hóng jiàn shēn wèi zuǒ chéng
吏部尚书崔洪荐诜为左丞。
jí zài zhí cháng yǐ shì hé hóng hóng yuàn shēn shēn yǐ gōng zhèng jù zhī yǔ zài hóng chuán
及在职，尝以事劾洪，洪怨诜，诜以公正距之，语在《洪传》。
hóng wén ér cán fú
洪闻而惭服。
lèi qiān yōng zhōu cì shǐ
累迁雍州刺史。
wǔ dì yú dōng táng huì sòng wèn shēn yuē qīng zì yǐ wéi hé rú
武帝于东堂会送，问诜曰：“卿自以为何如？
shēn duì yuē chén jǔ xián liáng duì cè wèi tiān xià dì yī yóu guì lín zhī yī zhī kūn shān zhī piàn yù
”诜对曰：“臣举贤良对策，为天下第一，犹桂林之一枝，昆山之片玉。
dì xiào
”帝笑。
shì zhōng zòu miǎn shēn guān dì yuē wú yǔ zhī xì ěr bù zú guài yě
侍中奏免诜官， 帝曰：“吾与之戏耳，不足怪也。
shēn zài rèn wēi yán míng duàn shén de sì fāng shēng yù
”诜在任威严明断，甚得四方声誉。
zú yú guān
卒于官。
zi yán dēng wèi zhōu bié jià
子延登为州别驾。
yuán zhǒng zì dé yóu chén liú wèi shì rén hàn shì zhōng xū qīng bā shì sūn yě
阮种，字德猷，陈留尉氏人，汉侍中胥卿八世孙也。
ruò guàn yǒu shū cāo wèi jī kāng suǒ zhòng
弱冠有殊操，为嵇康所重。
kāng zhe yǎng shēng lùn suǒ chēng yuán shēng jí zhǒng yě
康著《养生论》，所称阮生，即种也。
chá xiào lián wèi gōng fǔ yuàn
察孝廉，为公府掾。
shì shí xi lǔ nèi qīn zāi shěng lǚ jiàn bǎi xìng jī jǐn zhào sān gōng qīng yǐn cháng bó mù shǒu gè jǔ xián liáng fāng zhèng zhí yán zhī shì
是时西虏内侵，灾眚屡见，百姓饥馑，诏三公、卿尹、常伯、牧守各举贤良方正直言之士。
yú shì tài bǎo hé zēng jǔ zhǒng xián liáng
于是太保何曾举种贤良。
cè yuē zài xī zhé wáng chéng tiān zhī xù guāng zhái yǔ zhòu xián yòng guī ju qián kūn huì kāng pǐn lèi xiū fēng liú yǎn mí yú qiān zǎi
策曰：“在昔哲王，承天之序，光宅宇宙，咸用规矩乾坤，惠康品类，休风流衍，弥于千载。
zhèn yīng jiàn hóng yùn tǒng wèi qī zài yú jīn yǐ
朕应践洪运统位，七载于今矣。
wéi dé fú sì bù míng yú zhèng xiāo xīng tì lì wèi zhú jué yóu
惟德弗嗣，不明于政，宵兴惕厉， 未烛厥猷。
zǐ dài fū yùn dú dào shù yǎn rán ér jìn zhèn shén jiā yān
子大夫韫韥道术，俨然而进，朕甚嘉焉。
qí gè xī nǎi xīn yǐ chǎn yù zhèn zhì shēn chén wáng dào zhī běn wù yǒu suǒ yǐn zhèn xū xīn yǐ lǎn yān
其各悉乃心，以阐喻朕志，深陈王道之本，勿有所隐，朕虚心以览焉。
zhǒng duì yuē fu tiān dì shè wèi shèng rén chéng néng wáng dào zhì shēn suǒ yǐ xíng huà zhì yuǎn
”种对曰：“夫天地设位，圣人成能，王道至深，所以行化至远。
gù néng kāi wù chéng wù ér gōng yè bù kuì jìn wú bù tīng yuǎn wú bù fú dé dǎi qún shēng zé bèi qū yǔ shēng shī wú qióng ér diǎn chuí bǎi dài
故能开物成务，而功业不匮，近无不听，远无不服，德逮群生，泽被区宇，声施无穷，而典垂百代。
gù jīng yuē shèng rén jiǔ yú qí dào ér tiān xià huà chéng
故《经》曰：‘圣人久于其道，而天下化成。
yi shī zōng wǎng dài xí jì sān wǔ jiǎo shì gèng sú yǐ cóng rén wàng
’宜师踪往代，袭迹三五，矫世更俗，以从人望。
lìng lǜ shì qiān yì xià zhī suǒ shì bō chún měi zhī huà dù xié wǎng zhī lù sī chéng qún lí zhī suǒ xīn xiǎng shèng dé ér xìng wàng xiū fēng yě
令率士迁义，下知所适， 播醇美之化，杜邪枉之路，斯诚群黎之所欣想盛德而幸望休风也。
yòu wèn zhèng xíng bù xuān lǐ yuè bù lì
又问政刑不宣，礼乐不立。
duì yuē zhèng xíng zhī xuān gù yóu hu lǐ yuè zhī yòng
对曰：“政刑之宣，故由乎礼乐之用。
xī zhī míng wáng wéi cǐ zhī wu suǒ yǐ fáng è bào màn gǎn dòng xīn shù zhì jié shēng líng ér táo huà wàn xìng yě
昔之明王， 唯此之务，所以防遏暴慢，感动心术，制节生灵，而陶化万姓也。
lǐ yǐ tǐ dé lè yǐ yǒng gōng lè běn yú hé ér lǐ shī yú jìng yǐ
礼以体德，乐以咏功，乐本于和，而礼师于敬矣。
yòu wèn róng mán huá xià
又问戎蛮猾夏。
duì yuē róng mán huá xià qīn bài wáng lüè suī gǔ shèng shì yóu yǒu cǐ yú
对曰：“戎蛮猾夏，侵败王略，虽古盛世，犹有此虞。
gù shī chēng xiǎn yǔn kǒng chì shū tàn mán yí shuài fú
故《诗》 称‘猃狁孔炽’，《书》叹‘蛮夷帅服’。
zì wèi shì yǐ lái yí lǔ nèi fù xiǎn yǒu jié hàn qīn yú zhī huàn
自魏氏以来，夷虏内附，鲜有桀悍侵渔之患。
yóu shì biān shǒu suì dài zhāng sāi bù shè
由是边守遂怠，鄣塞不设。
ér jīn chǒu lǔ nèi jū yǔ bǎi xìng zá chǔ biān lì rǎo xí rén yòu wàng zhàn
而今丑虏内居，与百姓杂处，边吏扰习，人又忘战。
shòu fāng rèn zhě yòu fēi qí cái huò yǐ jū zhà qīn wǔ biān yí
受方任者，又非其材，或以狙诈，侵侮边夷；
huò gàn shǎng dàn lì wàng jiā tǎo lù
或干赏啗利，妄加讨戮。
fu yǐ wēi jī ér yù hàn mǎ yòu nǎi cāo yǐ fán cè qí bù zhì zhě gù qí lǐ yě
夫以微羁而御悍马，又乃操以烦策，其不制者，固其理也。
shì yǐ qún chǒu dàng hài yuán jiān ér dòng
是以群丑荡骇，缘间而动。
suī sān zhōu fù bài mù shǒu bù fǎn cǐ fēi hú lǔ zhī shén jìn gài yòng zhī zhě guò yě
虽三州覆败，牧守不反，此非胡虏之甚劲，盖用之者过也。
chén wén wáng zhě zhī fá yǒu zhēng wú zhàn huái yuǎn yǐ dé bù wén yǐ bīng
臣闻王者之伐，有征无战， 怀远以德，不闻以兵。
fu bīng xiōng qì ér zhàn wēi shì yě
夫兵凶器，而战危事也。
bīng xìng zé shāng nóng zhòng jí zé fèi jī
兵兴则伤农，众集则费积；
nóng shāng zé rén kuì jī fèi zé guó xū
农伤则人匮，积费则国虚。
xī hàn wǔ zhī shì chéng wén dì zhī yè zī hǎi nèi zhī fù yì qí cái chén yǐ gān xīn xiōng nú jìng zhàn shèng zhī gōng tān gōng qǔ zhī lì liáng jiàng jìng zú qū yú shā mò shèng bài xiāng ruò kè bù guò dāng yāo bǎi xìng zhī mìng tián è láng zhī kǒu
昔汉武之世，承文帝之业，资海内之富，役其材臣，以甘心匈奴，竞战胜之功，贪攻取之利，良将劲卒，屈于沙漠，胜败相若，克不过当，夭百姓之命，填饿狼之口。
jí qí yǐ zhòng zhì guǎ lìng xiōng nú yuǎn jì shōu gōng qí lián yìn mǎ hàn hǎi tiān xià zhī hào yǐ guò tài bàn yǐ
及其以众制寡，令匈奴远迹，收功祁连，饮马瀚海，天下之耗，已过太半矣。
fu xū zhōng guó yǐ shì yí dí chéng fēi jì zhī de zhě yě
夫虚中国以事夷狄，诚非计之得者也。
shì yǐ dào zéi fēng qǐ shān dōng bù zhèn
是以盗贼蜂起，山东不振。
jì xuān yuán zhī shí zhào chōng guó zhēng xī líng féng fèng shì zhēng nán qiāng jiē bīng bù xuè rèn cuī yì qiáng bào qín qí shǒu è cǐ zé zhé chōng yàn nán shèng bài xiāng biàn zhōng shì zhī míng xiào yě
暨宣元之时，赵充国征西零，冯奉世征南羌，皆兵不血刃，摧抑强暴，擒其首恶， 此则折冲厌难，胜败相辨，中世之明效也。
yòu wèn jiù zhēng zuò jiàn
又问咎征作见。
duì yuē yīn yáng pǐ tài liù lì zhī zāi zé rén zhǔ xiū zhèng yǐ yù zhī sī huàn ér fáng zhī jiàn huáng jí zhī shǒu xiáng shù zhēng zhī yòng
对曰：“阴阳否泰，六沴之灾，则人主修政以御之，思患而防之，建皇极之首，详庶征之用。
shī yuē jìng zhī jìng zhī tiān wéi xiǎn sī tiān cōng míng zì wǒ rén cōng míng shì yǐ rén zhǔ zǔ chéng tiān mìng rì shèn yī rì yě
《诗》曰‘敬之敬之，天惟显思’，天聪明自我人聪明，是以人主祖承天命，日慎一日也。
gù néng yīng shòu duō fú ér yǒng shì kè zuò cǐ xiān wáng zhī suǒ yǐ tuì zāi xiāo shěng yě
故能应受多福而永世克祚，此先王之所以退灾消眚也。
yòu wèn jīng huà zhī wu
又问经化之务。
duì yuē fu wáng dào zhī běn jīng guó zhī wu bì xiān zhī yǐ lǐ yì ér zhì rén yú lián chǐ
对曰：“夫王道之本，经国之务，必先之以礼义，而致人于廉耻。
lǐ yì lì zé jūn zǐ guǐ dào ér ràng yú shàn
礼义立，则君子轨道而让于善；
lián chǐ lì zé xiǎo rén jǐn xíng ér bù yín yú zhì dù
廉耻立，则小人谨行而不淫于制度。
shǎng yǐ quàn qí néng wēi yǐ chéng qí fèi
赏以劝其能，威以惩其废。
cǐ xiān wáng suǒ yǐ bǎo yì dìng gōng huà qià lí yuán ér xūn yè cháng shì yě
此先王所以保乂定功，化洽黎元，而勋业长世也。
gù shàng yǒu kè ràng zhī fēng zé xià yǒu bù zhēng zhī sú
故上有克让之风，则下有不争之俗；
cháo yǒu jīn jié zhī shì zé yě wú tān mào zhī rén
朝有矜节之士，则野无贪冒之人。
fu lián chǐ zhī yú zhèng yóu shù yì zhī yǒu fēng rǎng liáng suì zhī yǒu gào zé qí shēng wù bì yóu rán mào yǐ
夫廉耻之于政，犹树艺之有丰壤，良岁之有膏泽，其生物必油然茂矣。
ruò lián chǐ bù cún ér wéi xíng shì yù zé fēng sú diāo bì rén shī qí xìng zhuī dāo zhī mò jiē yǒu zhēng xīn suī jùn xíng yán pì yóu bù shèng yǐ
若廉耻不存，而惟刑是御，则风俗凋弊，人失其性，锥刀之末，皆有争心，虽峻刑严辟，犹不胜矣。
qí yú zhèng yě rú nóng zhě zhī zhí qiāo yě hàn nián zhī wàng fēng sè bì bù jǐ yǐ
其于政也，如农者之殖硗野，旱年之望丰穑，必不几矣。
cǐ sān dài suǒ yǐ xiǎng dé cháng jiǔ fēng chún sú měi jiē shù bǎi nián bǎo tiān zhī lù
此三代所以享德长久，风醇俗美，皆数百年保天之禄。
ér qín èr shì ér bì zhě gài qí suǒ yóu zhī tu shū yě
而秦二世而弊者，盖其所由之涂殊也。
yòu wèn jiāng shǐ wǔ chéng qī dé wén jì jiǔ gōng hé lù ér zhēn yú zī
又问：“将使武成七德，文济九功，何路而臻于兹？
fán jué zhù shì hé hòu hé xiān
凡厥庶事，曷后曷先？
duì yuē fu wén wǔ jīng dé suǒ yǐ chéng gōng pī yè xián xī shù jì zhě mò xiān yú xuǎn jiàn míng zhé shòu fāng rèn néng
” 对曰：“夫文武经德，所以成功丕业，咸熙庶绩者，莫先于选建明哲，授方任能。
lìng cái dāng qí guān ér gōng chēng qí zhí zé wàn jī xián lǐ shù liáo bù kuàng
令才当其官而功称其职，则万机咸理，庶僚不旷。
shū yuē tiān gōng rén qí dài zhī
《书》曰：‘天工人其代之。
rán zé jì tiān lǐ wù níng guó ān jiā fēi xián wú yǐ chéng yě
’ 然则继天理物，宁国安家，非贤无以成也。
fu xián cái zhī chù yú guó yóu liáng gōng zhī xū lì qì qiǎo jiang zhī dài shéng mò yě
夫贤才之畜于国，由良工之须利器，巧匠之待绳墨也。
qì yòng lì zé zhuó xuē yì ér cái bù bìng
器用利，则斫削易而材不病；
shéng mò shè zé qū zhí zhèng ér zhòng xíng de yǐ
绳墨设，则曲直正而众形得矣。
shì yǐ rén zhǔ bì qín qiú xián ér yì yǐ rèn zhī yě
是以人主必勤求贤，而佚以任之也。
xián chén zhī yú zhǔ jìn zé zhōng guó ài rén tuì zé dǐ jié jié zhì yíng zhí bù gàn sī yì chū xīn bì yóu gōng tú míng dù liàng yǐ chéng qí néng shěn jīng zhì yǐ xiào qí gōng
贤臣之于主，进则忠国爱人，退则砥节洁志，营职不干私义，出心必由公途，明度量以呈其能，审经制以效其功。
cǐ xī zhī shèng wáng suǒ yǐ gōng jǐ nán miàn ér huà yú táo jūn zhī shàng zhě yǐ qí suǒ rèn zhī xián yǔ suǒ xián zhī xìn yě
此昔之圣王所以恭己南面而化于陶钧之上者，以其所任之贤与所贤之信也。
fāng jīn hǎi nèi zhī shì jiē qīng wàng xiū guāng xī xīn zǐ jí wéi míng zhǔ zhī suǒ qù shè
方今海内之士皆倾望休光， 希心紫极，唯明主之所趣舍。
ruò kāi sì cōng zhī tīng guǎng chóu zī zhī qiú chōu qún yīng yán jùn yì kǎo gōng shòu zhí chéng néng zhì guān cháo wú sù cān zhī shì rú cǐ huà liú wǎng jí shù gōng bù xiǔ yǐ
若开四聪之听，广畴咨之求，抽群英，延俊乂，考工授职，呈能制官，朝无素餐之士，如此化流罔极，树功不朽矣。
shí zhǒng yǔ xì shēn jí dōng píng wáng kāng jù jū shàng dì jí chú shàng shū láng
时种与郤诜及东平王康俱居上第，即除尚书郎。
rán huǐ yù zhī tú huò yán duì zhě yīn yuán jiǎ tuō dì nǎi gèng yán qún shì tíng yǐ wèn zhī
然毁誉之徒，或言对者因缘假托，帝乃更延群士，庭以问之。
zhào yuē qián zhě duì cè gè zhǐ dá suǒ wèn wèi jìn zǐ dài fū suǒ yù yán gù fù yán jiàn qí jù chén suǒ huái
诏曰：“前者对策各指答所问，未尽子大夫所欲言， 故复延见，其具陈所怀。
yòu bǐ nián lián yǒu shuǐ hàn zāi shěng suī zhàn zhàn jīng jīng wèi néng jiū tiān rén zhī lǐ dāng hé xiū yǐ yīng qí biàn
又比年连有水旱灾眚，虽战战兢兢，未能究天人之理，当何修以应其变？
rén yù shuǐ hàn jī jǐn zhě hé yǐ jiù zhī
人遇水旱饥馑者，何以救之？
zhōng jiān duō shì wèi de níng jìng sī yǐ shěng xī fán wù lìng bǎi xìng bù shī qí suǒ
中间多事，未得宁静，思以省息烦务， 令百姓不失其所。
ruò rén yǒu suǒ huàn kǔ zhě yǒu yi sǔn yì shǐ gōng sī liǎng jì zhě wěi qū chén zhī
若人有所患苦者，有宜损益，使公私两济者，委曲陈之。
yòu zhèng zài dé rén ér zhī zhī zhì nán wéi yǒu yīn rén shì tīng ěr
又政在得人，而知之至难，唯有因人视听耳。
ruò yǒu wén wǔ yǐn yì zhī shì gè jǔ suǒ zhī suī yōu jiàn fù sú wù yǒu suǒ xiàn
若有文武隐逸之士，各举所知，虽幽贱负俗， 勿有所限。
gù xū xīn sī wén shì shí wù wu huá cí mò yǒu suǒ huì yě
故虚心思闻事实，勿务华辞，莫有所讳也。
zhǒng duì yuē fú wéi bì xià yǐ shèng zhé xuán lǎn jiàng xuè fù lí zhēng jiāng jì yuán yuán tóng zhī sān dài páng qiú jùn yì yǐ fǔ zhì huà cǐ chéng yáo shùn zhī yòng xīn yě
种对曰：“伏惟陛下以圣哲玄览，降血阝黎蒸，将济元元，同之三代，旁求俊乂，以辅至化，此诚尧、舜之用心也。
chén wěi yǐ wán lǔ zhī zhì yīng qīng míng zhī jǔ qián zhě duì cè bù zú yǐ chóu sāi shèng zhào suǒ chén bù jiù chén chéng méng mèi suǒ yǐ wèi zuì
臣猥以顽鲁之质，应清明之举，前者对策， 不足以畴塞圣诏，所陈不究，臣诚蒙昧，所以为罪。
chén wén tiān shēng zhēng zhù shù jūn yǐ sī mù zhī rén jūn dào qià zé yí lún yōu xù wǔ fú lái bèi
臣闻天生蒸庶，树君以司牧之， 人君道洽，则彝伦攸序，五福来备。
ruò zhèng yǒu qiān shī xíng lǐ pō pì zé shù zhēng bù yīng ér yín kàng wèi zāi
若政有愆失，刑理颇僻，则庶征不应，而淫亢为灾。
cǐ zé tiān rén zhī lǐ ér xīng fèi zhī yóu yě
此则天人之理，而兴废之由也。
xī zhī shèng wáng zhèng dào bèi ér zhì xiān jù guǐ rén yǐ wu zhì zhī yú běn shì yǐ suī yǒu shuǐ hàn zhī shěng ér wú jī jǐn zhī huàn yě
昔之圣王，政道备而制先具，轨人以务，致之于本，是以虽有水旱之眚，而无饥馑之患也。
zì qǐng yīn yáng gé bìng shuǐ hàn wèi zāi yì yóu qī yùn zhī zhì
自顷阴阳隔并，水旱为灾，亦犹期运之致。
bù rán zé yì yǒu sī zhī bù shuài bù néng xuān chéng shèng dé yǐ zàn yáng dà huà gù hé qì wèi jiàng ér rén shì wèi xù yě
不然，则亦有司之不帅，不能宣承圣德，以赞扬大化，故和气未降而人事未叙也。
fāng jīn bǎi xìng diāo bì gōng sī wú chǔ chéng zài yú xiū yì jìng rén quàn sè wu fēn cǐ qí jiù yě
方今百姓凋弊，公私无储，诚在于休役静人，劝啬务分，此其救也。
rén zhī suǒ huàn yóu yú yì fán wǎng mì ér xìn dào wèi fú yě
人之所患，由于役烦网密而信道未孚也。
yì fán zé bǎi xìng shī yè wǎng mì zé xià bèi qí chéng xìn dào wèi fú zé rén wú gù zhì
役烦则百姓失业，网密则下背其诚，信道未孚则人无固志。
cǐ zé sǔn yì zhī zhì wu ān wēi zhī dà duān yě
此则损益之至务，安危之大端也。
chuán yuē shǐ yǔ shàn shàn jìn zé bù shàn miè yóu zhì
传曰：‘始与善，善进，则不善蔑由至。
kǒng zǐ yuē shì qí suǒ yǐ guān qí suǒ yóu rén yān sōu zāi
’孔子曰：‘视其所以，观其所由，人焉廋哉！
ruò fú wén wǔ yǐn yì zhī shì yōu jiàn fù sú zhī cái gù fēi yú chén zhī suǒ néng shi
’若夫文武隐逸之士，幽贱负俗之才，故非愚臣之所能识。
jǐn jié yú yǐ duì
谨竭愚以对。
cè zòu dì qīn lǎn yān yòu zhuó wèi dì yī
策奏，帝亲览焉，又擢为第一。
zhuǎn zhōng shū láng
转中书郎。
jìn zhǐ yǒu fāng zhèng yǐ lǜ xià cháo tíng xián dàn qí wēi róng
进止有方，正已率下，朝廷咸惮其威容。
měi wèi bó yì shì jiē shī yòng suì wèi jiè zé
每为驳议，事皆施用，遂为楷则。
qiān píng yuán xiāng
迁平原相。
shí xiāng yì wèi jīng zì nán yáng tài shǒu qiān yú hé nèi yǔ zhǒng jù bài dì wàng ér tàn yuē èr qiān shí jiē ruò cǐ zhèn hé yōu hu
时襄邑卫京自南阳太守迁于河内，与种俱拜，帝望而叹曰：“二千石皆若此，朕何忧乎！
zhǒng wéi zhèng jiǎn huì bǎi xìng chēng zhī zú yú jùn
”种为政简惠，百姓称之，卒于郡。
huá tán zì lìng sī guǎng líng rén yě
华谭，字令思，广陵人也。
zǔ róng wú zuǒ jiāng jūn lù shàng shū shì
祖融，吴左将军、录尚书事。
fù xū wú huáng mén láng
父谞，吴黄门郎。
tán qī suì ér gū mǔ nián shí bā biàn shǒu jié jū yǎng dòng láo bèi zhì
谭期岁而孤，母年十八，便守节鞠养，动劳备至。
jí zhǎng hào xué bù juàn shuǎng huì yǒu kǒu biàn wèi lín lǐ suǒ zhòng
及长，好学不倦，爽慧有口辩，为邻里所重。
yáng zhōu cì shǐ zhōu jùn yǐn wéi cóng shì shǐ ài qí cái qì dài yǐ bīn yǒu zhī lǐ
扬州刺史周浚引为从事史，爱其才器，待以宾友之礼。
tài kāng zhōng cì shǐ jī shào jǔ tán xiù cái jiāng xíng bié jià chén zǒng jiàn zhī yīn wèn yuē sī xián zhī zhǔ yǐ qiú cái wèi wu jìn qǔ zhī shì yǐ gōng míng wèi xiān hé zhòng shū bù shì wǔ dì zhī cháo jiǎ yì shī fēn hàn wén zhī shí
太康中，刺史嵇绍举谭秀才，将行，别驾陈总饯之，因问曰：“思贤之主以求才为务，进取之士以功名为先，何仲舒不仕武帝之朝，贾谊失分汉文之时？
cǐ wú jìn zhī zhì lùn kě biàn cǐ lǐ ér hòu bié
此吴、 晋之滞论，可辨此理而后别。
tán yuē fu shèng rén zài shàng wù wú bù lǐ bǎi kuí zhī zhí fēi xián bù jū
”谭曰：“夫圣人在上，物无不理，百揆之职，非贤不居。
gù shān lín wú nì jǐng héng mén bù qī chí
故山林无匿景，衡门不栖迟。
zhì chéng tǒng zhī wáng huò shì zhōng cái huò fù fán rén jū shèng rén zhī qì chù zhào shù zhī shàng shì yǐ qí jiào rì tuí fēng sú jiàn bì
至承统之王，或是中才，或复凡人，居圣人之器，处兆庶之上，是以其教日穨，风俗渐弊。
yòu zhōng cái zhī jūn suǒ zī zhě piān wù yǐ lèi gǎn bì yú qí dǎng dǎng yán suī fēi bǐ yǐ wéi shì
又中才之君，所资者偏，物以类感， 必于其党，党言虽非，彼以为是。
yǐ suǒ shòu yǒu yán rǎn zhī xián suǒ yòng yǒu láng miào zhī qì jū guān zhě rì jì yuán kǎi zhī gōng zài shàng zhě rì zhù yáo shùn zhī yì bǐ qǐ zhī qí zhèng jiàn huǐ zāi
以所授有颜、冉之贤，所用有廊庙之器，居官者日冀元凯之功，在上者日庶尧、舜之义，彼岂知其政渐毁哉！
cháo suī yǒu qiú xián zhī míng ér wú zhī cái zhī shí
朝虽有求贤之名，而无知才之实。
yán suī dāng bǐ yǐ wéi wū
言虽当，彼以为诬；
cè suī qí bǐ yǐ wéi wàng
策虽奇，彼以为妄。
wū zé huǐ jǐ zhī yán rù wàng zé bù zhōng zhī zé shēng qǐ gù wèi zāi
诬则毁己之言入，妄则不忠之责生，岂故为哉？
qiǎn míng bú jiàn shēn lǐ jìn cái bù dǔ yuǎn tǐ yě
浅明不见深理，近才不睹远体也。
shì yǐ yán bù yòng jì bù shī kǒng sǐ wáng zhī bù xiá hé lùn gōng míng zhī lì zāi
是以言不用，计不施，恐死亡之不暇，何论功名之立哉！
gù shàng guān nì ér qū yuán fàng zǎi pǐ chǒng ér wu yuán lù qǐ bù āi zāi
故上官昵而屈原放，宰嚭宠而伍员戮，岂不哀哉！
ruò zhòng shū yì yú xiào wǔ jiǎ yì shī yú hàn wén gài fù shì qí qīng zhě ěr
若仲舒抑于孝武，贾谊失于汉文，盖复是其轻者耳。
gù bái qǐ yǒu yún fēi děi xián zhī nán yòng zhī nán
故白起有云：‘非得贤之难，用之难。
fēi yòng zhī nán xìn zhī nán
非用之难，信之难。
de xián ér bù néng yòng yòng ér bù néng xìn gōng yè qǐ kě de ér chéng zāi
’得贤而不能用，用而不能信，功业岂可得而成哉！
tán zhì luò yáng wǔ dì qīn cè zhī yuē jīn sì hǎi yī tǒng wàn lǐ tóng fēng tiān xià yǒu dào mò sī zhī shèng
谭至洛阳，武帝亲策之曰：“今四海一统，万里同风，天下有道，莫斯之盛。
rán běi yǒu wèi jī zhī lǔ xi yǒu chǒu shī zhī dǐ gù móu fū wèi de gāo zhěn biān rén wèi huò yàn rán jiāng hé yǐ zhǎng mǐ sī huàn hùn qīng liù hé
然北有未羁之虏，西有丑施之氐，故谋夫未得高枕，边人未获晏然，将何以长弭斯患，混清六合？
duì yuē chén wén shèng rén zhī lín tiān xià yě zǔ qián gāng yǐ liú huà shùn gǔ fēng yǐ xīng rén jiān sān cái yǐ yù wù kāi sì cōng yǐ zhāo xián
”对曰：“臣闻圣人之临天下也，祖干纲以流化，顺谷风以兴仁， 兼三才以御物，开四聪以招贤。
gù láo qiān rì zè wu zài zé cái xuān míng yán xué chuí guāng yǐn zhì
故劳谦日昃，务在择才，宣明岩穴，垂光隐滞。
jùn yì lóng yuè dì dào yǐ guāng
俊乂龙跃，帝道以光；
qīng dé fēng xiáng wáng huà kè jǔ
清德风翔，王化克举。
shì yǐ gāo yáo jiàn jǔ bù rén zhě yuǎn
是以皋陶见举，不仁者远；
lù gǔ zhòng hàn yuǎn yí zhé jié
陆贾重汉， 远夷折节。
jīn shèng cháo dé yīn fā yú wéi wò qīng fēng xiáng hu wú wài róng qí nán zhǐ jiāng hàn xí juǎn
今圣朝德音发于帷幄，清风翔乎无外，戎旗南指，江、汉席卷；
gān gē xi zhēng qiāng mán mù huà chéng chǎn sì mén zhī qiū xìng lǐ jiào zhī rì yě
干戈西征，羌蛮慕化，诚阐四门之秋，兴礼教之日也。
gù máo jùn wén shēng ér xiǎng fù shū cái wàng xiǎn ér yún jí
故髦俊闻声而响赴，殊才望险而云集。
xū gāo guǎn yǐ sì xián shè zhòng jué yǐ dài shì jí shàn guò yú jī kě yòng rén jí yú yǐng xiǎng dù nìng chǎn zhī mén fèi zhèng shēng zhī lè hùn qīng liù hé shí yóu hu cǐ
虚高馆以俟贤，设重爵以待士，急善过于饥渴，用人疾于影响，杜佞谄之门， 废郑声之乐，混清六合，实由乎此。
suī xī běi yǒu wèi jī zhī kòu shū mò yǒu bù cháo zhī lǔ zhēng zhī zé láo shī de zhī zé wú yì gù bān gù yún yǒu qí de bù kě gēng ér shí de qí rén bù kě chén ér chù lái zé chéng ér yù zhī qù zé bèi ér shǒu zhī
虽西北有未羁之寇，殊漠有不朝之虏，征之则劳师，得之则无益，故班固云：‘有其地不可耕而食，得其人不可臣而畜，来则惩而御之，去则备而守之。
gài ān biān zhī shù yě
’盖安边之术也。
yòu cè yuē wú shǔ shì xiǎn jīn jì dàng píng
又策曰：“吴、蜀恃险，今既荡平。
shǔ rén fú huà wú xié èr zhī xīn
蜀人服化，无携贰之心；
ér wú rén zī jū lǚ zuò yāo kòu
而吴人趑雎，屡作妖寇。
qǐ shǔ rén dūn piáo yì kě huà yòu
岂蜀人敦朴，易可化诱；
wú rén qīng ruì nán ān yì dòng hu
吴人轻锐，难安易动乎？
jīn jiāng yù suí jìng xīn fù hé yǐ wèi xiān
今将欲绥静新附，何以为先？
duì yuē chén wén hàn mò fēn bēng yīng xióng dǐng zhì shǔ qī mín lǒng wú jù jiāng biǎo
”对曰：“臣闻汉末分崩，英雄鼎峙，蜀栖岷陇，吴据江表。
zhì dà jìn lóng xīng yìng qī shòu mìng wén huáng yùn chóu ān lè shùn guǐ
至大晋龙兴， 应期受命，文皇运筹，安乐顺轨；
shèng shàng qián móu guī mìng xiàng huà
圣上潜谋，归命向化。
shǔ rǎn huà rì jiǔ fēng jiào suì chéng
蜀染化日久，风教遂成；
wú shǐ chū fù wèi gǎi qí huà fēi wéi shǔ rén dūn què ér wú rén yì dòng yě
吴始初附，未改其化，非为蜀人敦悫而吴人易动也。
rán shū sú yuǎn jìng fēng tǔ bù tóng wú zǔ cháng jiāng jiù sú qīng hàn
然殊俗远境，风土不同，吴阻长江，旧俗轻悍。
suǒ ān zhī jì dāng xiān chóu qí rén shì shǐ yún xiáng chāng hé jìn qí xián cái dài yǐ yì lǐ
所安之计，当先筹其人士，使云翔阊阖，进其贤才，待以异礼；
míng xuǎn mù bó zhì yǐ wēi fēng
明选牧伯，致以威风；
qīng qí fù liǎn jiāng shùn xián yuè kě yǐ yǒng bǎo wú qióng zhǎng wéi rén chén zhě yě
轻其赋敛，将顺咸悦，可以永保无穷，长为人臣者也。
yòu cè yuē shèng rén chēng rú yǒu wáng zhě bì shì ér hòu rén
又策曰：“圣人称如有王者，必世而后仁。
jīn tiān chéng dì píng dà huà wú wài suī xiōng nú wèi jī qiāng dǐ jiāo xiá jiāng xiū wén dé yǐ suí zhī wǔ gàn qi yǐ lái zhī gù bīng gē zài jí wǔ fū qǐn xī
今天成地平，大化无外，虽匈奴未羁，羌、氐骄黠，将修文德以绥之，舞干戚以来之，故兵戈载戢，武夫寝息。
rú cǐ yǐ kě xiāo fēng rèn wèi tián qì ba shàng fāng wǔ kù zhī yòng wèi yá
如此， 已可消锋刃为佃器，罢尚方武库之用未邪？
duì yuē fu táng yáo lì zǎi sòng shēng nǎi zuò
”对曰：“夫唐尧历载，颂声乃作；
wén wǔ xiāng chéng lǐ yuè dà tóng
文、 武相承，礼乐大同。
qīng yī bā hóng suí dàng wú wài wàn guó shùn guǐ hǎi nèi fěi rán
清一八纮，绥荡无外，万国顺轨，海内斐然。
suī fù bèi fā zhī xiāng tú xiǎn zhī guó jiē xí zhāng fǔ ér rù cháo yào yī shang yǐ qìng shé
虽复被发之乡， 徒跣之国，皆习章甫而入朝，要衣裳以磬折。
fu dà shùn zhī dé yóu yǒu sān miáo zhī zhēng
夫大舜之德，犹有三苗之征；
yǐ zhōu zhī shèng xiǎn yǔn wèi kòu
以周之盛，猃狁为寇。
suī yǒu wén dé yòu xū wǔ bèi
虽有文德，又须武备。
bèi yù bù yú gǔ zhī shàn jiào
备预不虞，古之善教；
ān bù wàng wēi shèng rén cháng jiè
安不忘危，圣人常诫。
wú wéi ba wǔ kù zhī cháng zhí shuò fēng rèn wèi tián qì
无为罢武库之常职，铄锋刃为佃器。
zì kě dǎo jí gān gē bāo yǐ shòu pí jiàng shuài zhī shì shǐ wèi zhū hóu yú sàn lè xiū fēng wèi wèi bù tài yě
自可倒戢干戈，苞以兽皮，将帅之士，使为诸侯，于散乐休风，未为不泰也。
yòu cè yuē fu fǎ lìng zhī shè suǒ yǐ suí shí zhì yě
又策曰：“夫法令之设，所以随时制也。
shí xiǎn zé jùn fǎ yǐ qǔ píng shí tài zé kuān wǎng yǐ jiāng huà
时险则峻法以取平，时泰则宽网以将化。
jīn tiān xià tài píng sì fāng wú shì bǎi xìng chéng dé jiāng jiù wú wéi ér yì
今天下太平，四方无事，百姓承德，将就无为而乂。
zhì yú lǜ lìng yīng yǒu suǒ sǔn yì bù
至于律令，应有所损益不？
duì yuē chén wén wǔ dì shū lǐ sān wáng yì jiào gù huò shàn ràng yǐ guāng zhèng huò gān gē yǐ gōng qǔ
” 对曰：“臣闻五帝殊礼，三王异教，故或禅让以光政，或干戈以攻取。
zhì yú xìng lǐ yuè yǐ hé rén liú qīng fēng yǐ níng sú qí guī yī yě
至于兴礼乐以和人，流清风以宁俗，其归一也。
jīn chéng fēng jiào dà tóng sì hǎi wú yú rén jiē gǎn huà qù xié cóng zhèng
今诚风教大同，四海无虞，人皆感化，去邪从正。
fu yǐ yáo shùn zhī shèng ér yóu shè xiàng xíng
夫以尧、舜之盛，而犹设象刑；
yīn zhōu zhī lóng ér fu hóu zhì lǜ
殷、周之隆，而甫侯制律。
lǜ lìng zhī cún hé fáng yú zhèng
律令之存，何妨于政。
ruò nǎi dà dào sì dá lǐ yuè jiāo tōng fán rén xiū xíng lí shù lì jié xíng fá xuán ér bù yòng lǜ lìng cún ér wú shī shì zú yǐ lóng tài píng zhī yǎ huà fēi rén fēng hu wú wài yǐ
若乃大道四达，礼乐交通，凡人修行，黎庶励节，刑罚悬而不用，律令存而无施，适足以隆太平之雅化，飞仁风乎无外矣。
yòu cè yuē xī dì shùn yǐ èr bā chéng gōng wén wáng yǐ duō shì xìng zhōu
又策曰：“昔帝舜以二八成功，文王以多士兴周。
fu zhì huà zài yú dé rén ér xián cái nán de
夫制化在于得人，而贤才难得。
jīn dà tǒng shǐ tóng yi sōu cái shí
今大统始同，宜搜才实。
zhōu jùn yǒu gòng jiàn zhī jǔ yóu wèi huò chū qún zhuó yuè zhī lún
州郡有贡荐之举，犹未获出群卓越之伦。
jiāng shí wú qí rén
将时无其人？
yǒu ér zhì zhī wèi de qí lǐ yě
有而致之未得其理也？
duì yuē chén wén xīng huà lì fǎ fēi xián wú yǐ guāng qí dào
”对曰：“臣闻兴化立法，非贤无以光其道；
píng shì lǐ luàn fēi cái wú yǐ xuān qí yè
平世理乱，非才无以宣其业。
shàng zì huáng xī xià jí dì wáng mò bù zhāng huáng gāng yǐ luō yuǎn fēi rén fēng yǐ bèi wù
上自皇羲，下及帝王，莫不张皇纲以罗远，飞仁风以被物。
gù de xián zé jiào xìng shī rén zé zhèng fèi
故得贤则教兴，失人则政废。
jīn sì hǎi yī tǒng wàn lǐ tóng fēng zhōu jùn gòng xiù xiào tái fǔ jiǎn liáng cái yǐ bā hóng zhī guǎng zhào shù zhī zhòng qǐ dāng wú zhuó yuè jùn yì zhī cái hu
今四海一统，万里同风，州郡贡秀孝，台府简良才，以八纮之广，兆庶之众，岂当无卓越俊逸之才乎！
pì yóu nán hǎi bù shǎo míng yuè zhī bǎo dà yuān bù fá qiān lǐ zhī jū yě
譬犹南海不少明月之宝，大宛不乏千里之驹也。
yì zhé nán jiàn yuǎn shù nán dǔ gù yáo shùn tài píng zhī huà èr bā yóu shùn ér fu xiǎn yīn tāng gé wáng zhī mìng yī yǐn fù dǐng ér fāng yòng
异哲难见，远数难睹，故尧、舜太平之化，二八由舜而甫显，殷汤革王之命，伊尹负鼎而方用。
dāng jīn shèng cháo lǐ wáng guó zhī shì jiē xiá yì zhī rén huò diāo chán yú wéi wò huò pōu fú yú qiān lǐ xún shòu bì yǒu lǚ gōng zhī yù xiāo mèng bì yǒu yán xué zhī gǎn
当今圣朝礼亡国之士，接遐裔之人，或貂蝉于帷幄，或剖符于千里，巡狩必有吕公之遇，宵梦必有岩穴之感。
xián jùn zhī chū kě qǐ zhǒng ér dài yě
贤俊之出，可企踵而待也。
shí jiǔ zhōu xiù xiào cè wú dǎi tán zhě
时九州秀孝策无逮谭者。
tán sù yǐ cái xué wèi dōng tǔ suǒ tuī
谭素以才学为东土所推。
tóng jùn liú sòng shí wéi tíng wèi jiàn zhī tàn xi yuē bù wù xiāng lǐ nǎi yǒu rú cǐ cái yě
同郡刘颂时为廷尉，见之叹息曰：“不悟乡里乃有如此才也！
bó shì wáng jì yú zhòng zhōng cháo zhī yuē wǔ fǔ chū kāi qún gōng pì mìng cǎi yīng qí yú zè lòu bá xián jùn yú yán xué
”博士王济于众中嘲之曰：“五府初开，群公辟命，采英奇于仄陋，拔贤俊于岩穴。
jūn wú chu zhī rén wáng guó zhī yú yǒu hé xiù yì ér yīng sī jǔ
君吴、楚之人，亡国之余，有何秀异而应斯举？
tán dá yuē xiù yì gù chǎn yú fāng wài bù chū yú zhōng yù yě
” 谭答曰：“秀异固产于方外，不出于中域也。
shì yǐ míng zhū wén bèi shēng yú jiāng yù zhī bīn
是以明珠文贝，生于江、郁之滨；
yè guāng zhī pú chū hū jīng lán zhī xià
夜光之璞，出乎荆、蓝之下。
gù yǐ rén qiú zhī wén wáng shēng yú dōng yí dà yǔ shēng yú xī qiāng
故以人求之，文王生于东夷，大禹生于西羌。
zi fú wén hu
子弗闻乎？
xī wǔ wáng kè shāng qiān yīn wán mín yú luò yì zhū jūn de fēi qí miáo yì hu
昔武王克商，迁殷顽民于洛邑，诸君得非其苗裔乎？
jì yòu yuē fu wēi ér bù chí diān ér bù fú zhì yú jūn chén shī wèi guó wáng wú zhǔ fán zài guàn dài jiāng hé suǒ qǔ zāi
”济又曰：“夫危而不持，颠而不扶，至于君臣失位，国亡无主，凡在冠带，将何所取哉！
dá yuē xū
”答曰：“吁！
cún wáng yǒu yùn xīng shuāi yǒu qī tiān zhī suǒ fèi rén bù néng zhī
存亡有运，兴衰有期，天之所废，人不能支。
xú yǎn xiū rén yì ér shī guó zhòng ní zhú lǔ ér bī qí duàn gàn yǎn xī ér chéng míng liàng pǐ tài yǒu shí hé rén lì zhī suǒ néng zāi
徐偃修仁义而失国，仲尼逐鲁而逼齐，段干偃息而成名，谅否泰有时，曷人力之所能哉！
jì shén lǐ zhī
”济甚礼之。
xún chú láng zhōng qiān tài zǐ shè rén běn guó zhōng zhèng
寻除郎中，迁太子舍人、本国中正。
yǐ mǔ yōu qù zhí
以母忧去职。
fú què wèi juàn chéng lìng guò pú shuǐ zuò zhuāng zi zàn yǐ shì gōng cáo
服阕，为鄄城令，过濮水， 作《庄子赞》以示功曹。
ér tíng yuàn zhāng yán wéi zuò dá jiào qí wén shén měi
而廷掾张延为作答教，其文甚美。
tán yì ér jiàn zhī suì jiàn shēng zhuó
谭异而荐之，遂见升擢。
jí tán wèi lú jiāng yán yǐ wèi huái líng tài shǒu
及谭为庐江，延已为淮陵太守。
yòu jǔ hán zú zhōu fǎng wèi xiào lián fǎng guǒ lì gōng míng shí yǐ tán wèi zhī rén
又举寒族周访为孝廉，访果立功名，时以谭为知人。
yǐ fù mù huǐ qù guān
以父墓毁去官。
xún chú shàng shū láng
寻除尚书郎。
yǒng níng chū chū wèi jiá lìng
永宁初，出为郏令。
yú shí bīng luàn zhī hòu jìng nèi jī jǐn tán qīng xīn fǔ xuè fù
于时兵乱之后，境内饥馑，谭倾心抚血阝。
sī tú wáng róng wén ér shàn zhī chū gǔ sān bǎi hú yǐ zhù zhī
司徒王戎闻而善之，出谷三百斛以助之。
tán shén yǒu zhèng jī zài qiān lú jiāng nèi shǐ jiā suí yuǎn jiāng jūn
谭甚有政绩，再迁庐江内史，加绥远将军。
shí shí bīng zhī dǎng lù guī děng tún jù zhū xiàn tán qiǎn sī mǎ zhě dūn tǎo píng zhī
时石冰之党陆圭等屯据诸县，谭遣司马褚敦讨平之。
yòu qiǎn bié jūn jī bīng dū du mèng xú huò qí xiāo lǜ
又遣别军击冰都督孟徐，获其骁率。
yǐ gōng fēng dū tíng hóu shí yì qiān hù cì juàn qiān pǐ
以功封都亭侯，食邑千户，赐绢千匹。
chén mǐn zhī luàn wú shì duō wèi qí suǒ bī
陈敏之乱，吴士多为其所逼。
gù róng xiān shòu mǐn guān ér qián móu tú zhī
顾荣先受敏官，而潜谋图之。
tán bù wù róng zhǐ lù xí yuǎn jìn jí yán qí fēi yóu cǐ wèi róng suǒ yuàn
谭不悟荣旨，露檄远近，极言其非，由此为荣所怨。
yòu zài jùn zhèng yán ér yǔ shàng sī duō wǔ
又在郡政严，而与上司多忤。
yáng zhōu cì shǐ liú táo sù yǔ tán bù shàn yīn fǎ shōu tán xià shòu yáng yù
扬州刺史刘陶素与谭不善，因法收谭，下寿阳狱。
zhèn dōng jiāng jūn zhōu fù yǔ tán sù xiāng qīn shàn lǐ ér chū zhī
镇东将军周馥与谭素相亲善，理而出之。
jí gān zhuō tǎo fù bǎi xìng bēn sàn fù wèi tán yǐ qù qiǎn rén shì zhī ér gēng yí jìn fù
及甘卓讨馥，百姓奔散，馥谓谭已去，遣人视之，而更移近馥。
fù tàn yuē wú cháng wèi huá lìng sī shì zāng zi yuán zhī chóu jīn guǒ xiào yǐ
馥叹曰：“吾尝谓华令思是臧子源之畴，今果效矣。
gān zhuō cháng wèi dōng hǎi wáng yuè suǒ bǔ xià lìng gǎn yǒu nì zhě zhū zhī zhuō tóu tán ér miǎn
”甘卓尝为东海王越所捕，下令敢有匿者诛之，卓投谭而免。
jí cǐ yì yě zhuō qiǎn rén qiú zhī yuē huá hóu ān zài
及此役也，卓遣人求之曰：“华侯安在？
wú gān yáng wēi shǐ yě
吾甘扬威使也。
tán dá bù zhī yí juàn èr pǐ yǐ qiǎn zhī
”谭答不知，遗绢二匹以遣之。
shǐ fǎn gào zhuō
使反，告卓。
zhuō yuē cǐ huá hóu yě
卓曰：“此华侯也。
fù qiú zhī tán yǐ wáng yǐ
”复求之，谭已亡矣。
hòu wèi jì zhān suǒ jiàn ér wèi gù róng suǒ zhǐ è suì shù nián bù dé diào
后为纪瞻所荐， 而为顾荣所止遏，遂数年不得调。
jiàn xìng chū yuán dì mìng wèi zhèn dōng jūn zī jì jiǔ
建兴初，元帝命为镇东军谘祭酒。
tán bó xué duō tōng zài fǔ wú shì nǎi zhù shū sān shí juǎn míng yuē biàn dào shàng jiān jìn zhī dì qīn zì lǎn yān
谭博学多通，在府无事，乃著书三十卷，名曰《辨道》，上笺进之，帝亲自览焉。
zhuǎn chéng xiàng jūn zī jì jiǔ lǐng jùn dà zhōng zhèng
转丞相军谘祭酒，领郡大中正。
tán jiàn gàn bǎo fàn yáo yú cháo nǎi shàng jiān qiú tuì yuē tán wén bà zhǔ yuǎn tīng yǐ qiú cái wèi wu
谭荐干宝、 范珧于朝，乃上笺求退曰：“谭闻霸主远听，以求才为务；
liáo shǔ liáng shēn yǐ shěn jǐ wèi fēn
僚属量身，以审己为分。
gù shū guǎng gào lǎo hàn xuān bù wéi qí zhì
故疏广告老，汉宣不违其志；
gàn mù yǎn xī wén hóu jiù shì qí lú
干木偃息，文侯就式其庐。
tán wú gǔ rén zhī xián qiè yǒu huái yuǎn zhī mù
谭无古人之贤，窃有怀远之慕。
zì dēng qīng xiǎn chū rù èr zài zhí bǐ wú zàn shì zhī gōng shí yí wú bǔ quē zhī jī
自登清显，出入二载，执笔无赞事之功，拾遗无补阙之绩；
guò zài nà yán àn yú jǔ shàn
过在纳言，暗于举善；
kuáng kòu wèi bīn fù fá móu cè
狂寇未宾，复乏谋策。
nián xiàng qī shí zhì lì rì shuāi sù cān wú láo shí yí cí tuì
年向七十，志力日衰，素餐无劳，实宜辞退。
jǐn fèng huán suǒ jiǎ zuǒ chéng xiàng jūn zī jì jiǔ bǎn
谨奉还所假左丞相军谘祭酒版。
bù tīng
庄公不听。
jiàn wǔ chū shòu mì shū jiān gù ràng bù bài
建武初，授秘书监，固让不拜。
tài xìng chū bài qián jūn yǐ jí fù zhuǎn mì shū jiān
太兴初，拜前军，以疾复转秘书监。
zì fù sù míng héng yàng yàng bù dé zhì
自负宿名， 恒怏怏不得志。
shí jìn líng zhū fèng wú jùn wú zhèn bìng xué xíng qīng xiū lǎo ér wèi diào tán jiē jiàn wèi zhù zuò zuǒ láng
时晋陵朱凤、吴郡吴震并学行清修，老而未调，谭皆荐为著作佐郎。
huò wèn tán yuē yàn yán rén zhī xiāng qù rú jiǔ niú máo níng yǒu cǐ lǐ hu
或问谭曰：“谚言人之相去，如九牛毛，宁有此理乎？
tán duì yuē xī xǔ yóu cháo fù ràng tiān zǐ zhī guì shì dào xiǎo rén zhēng bàn qián zhī lì cǐ zhī xiāng qù hé chì jiǔ niú máo yě
”谭对曰：“昔许由、 巢父让天子之贵，市道小人争半钱之利，此之相去，何啻九牛毛也！
wén zhě chēng shàn
”闻者称善。
dài ruò sī dì miǎo zé tán nǚ xù yě
戴若思弟邈，则谭女婿也。
tán píng shēng shí cháng yì ruò sī ér jìn miǎo ruò sī měi xián zhī
谭平生时常抑若思而进邈，若思每衔之。
dài yòng shì héng huǐ tán yú dì yóu shì guān tu bù zhì
殆用事， 恒毁谭于帝，由是官涂不至。
tán měi huái jué wàng cháng cóng róng yán yú dì yuē chén yǐ lǎo yǐ jiāng dài sǐ mì gé
谭每怀觖望，尝从容言于帝曰：“臣已老矣，将待死秘阁。
jí àn zhī yán fù cún yú jīn
汲黯之言，复存于今。
dì bù yì
皇帝听了不高兴。
jiǔ zhī jiā sàn qí cháng shì lǚ yǐ jí cí
久之，加散骑常侍，屡以疾辞。
jí wáng dūn zuò nì tán jí shèn bù néng rù shěng zuò miǎn
及王敦作逆，谭疾甚，不能入省，坐免。
zú yú jiā
他终于被诛杀。
zèng guāng lù dài fu jīn zhāng zǐ shòu jiā sàn qí cháng shì shì yuē hú
赠光禄大夫，金章紫绶，加散骑常侍，谥曰胡。
èr zi huà mào
二子：化、茂。
huà zì cháng fēng wèi zhēng lǔ sī mǎ tǎo jí sāng zhàn méi
化字长风，为征虏司马，讨汲桑，战没。
mào sì jué
茂嗣爵。
huái nán yuán fu zì gōng zhòu yì hào xué yǔ tán qí míng yǐ cí biàn chēng
淮南袁甫，字公胄，亦好学，与谭齐名，以词辩称。
cháng yì zhōng lǐng jūn hé xù zì yán néng wèi jù xiàn
尝诣中领军何勖，自言能为剧县。
xù yuē wéi yù zǎi xiàn bù wéi tái gé zhí hé yě
勖曰：“唯欲宰县，不为台阁职，何也？
fu yuē rén gè yǒu néng yǒu bù néng
”甫曰：“人各有能有不能。
pì zēng zhōng zhī hǎo mò guò jǐn jǐn bù kě yǐ wèi
譬缯中之好莫过锦，锦不可以为；
gǔ zhōng zhī měi mò guò dào dào bù kě yǐ wèi yūn
谷中之美莫过稻，稻不可以为赟。
shì yǐ shèng wáng shǐ rén bì xiān yǐ qì gǒu fēi zhōu cái hé néng xī zhǎng
是以圣王使人， 必先以器，苟非周材，何能悉长！
huáng bà chí míng yú zhōu jùn ér xī yù yú jīng yì
黄霸驰名于州郡，而息誉于京邑。
tíng wèi zhī cái bù wèi sān gōng zì xī rán yě
廷尉之材，不为三公，自昔然也。
xù shàn zhī chú sōng zī lìng
”勖善之，除松滋令。
zhuǎn huái nán guó dà nóng láng zhōng lìng
转淮南国大农、郎中令。
shí héng wèn fu yuē qīng míng néng biàn qǐ zhī shòu yáng yǐ xi hé yǐ héng hàn
石珩问甫曰： “卿名能辩，岂知寿阳已西何以恒旱？
shòu yáng yǐ dōng hé yǐ héng shuǐ
寿阳已东何以恒水？
fu yuē shòu yáng yǐ dōng jiē shì wú rén fu wáng guó zhī yīn āi yǐ sī dǐng zú qiáng bāng yī zhāo shī zhí fèn tàn shén jī jī yōu chéng yīn yīn jī chéng yǔ yǔ jiǔ chéng shuǐ gù qí yù héng lào yě
”甫曰：“寿阳已东皆是吴人，夫亡国之音哀以思，鼎足强邦，一朝失职，愤叹甚积，积忧成阴，阴积成雨，雨久成水，故其域恒涝也。
shòu yáng yǐ xi jiē shì zhōng guó xīn píng qiáng wú měi bǎo jiē rù zhì yíng xīn mǎn yòng cháng huān yú
寿阳已西皆是中国，新平强吴，美宝皆入，志盈心满，用长欢娱。
gōng yáng yǒu yán lǔ xī shén yuè gù zhì hàn jīng shī
《公羊》有言，鲁僖甚悦，故致旱京师。
ruò néng yì qiáng fú ruò xiān shū hòu qīn zé tiān xià hé píng zāi hài bù shēng yǐ
若能抑强扶弱，先疏后亲， 则天下和平，灾害不生矣。
guān zhě tàn qí mǐn jié
”观者叹其敏捷。
nián bā shí yú zú yú jiā
年八十余，卒于家。
shǐ chén yuē fu jī zhèng lí sú bá qún cái yǐ chéng wù
史臣曰：夫缉政厘俗，拔群才以成务；
zhèn jǐng guān guāng sì míng zhǔ ér xuān jì
振景观光，俟明主而宣绩。
wǔ huáng zhī shì tiān xià yì ān cháo tíng zhǔ yì yú qiú xián zhóu yǒu huái yú gàn lù
武皇之世， 天下乂安，朝廷属意于求贤，轴有怀于干禄。
xì shēn děng bìng yùn jià zhōu lǐ póu rán yìng zhào duì yáng tiān wèn gāo bù yún qú qiú zhī qián zhé yì zú chēng yǐ
郤诜等并韫价州里，裒然应召，对扬天问，高步云衢，求之前哲，亦足称矣。
lìng sī xíng jǐ xùn yì zhì dǔ zhōu gān rén zhě bì tōng yì sī zhī wèi
令思行己徇义，志笃周、甘，仁者必通， 抑斯之谓！
suī cái xíng sù zhāng ér dài zhōng mì gé jī xīn zhī hèn qǐ dú gǔ rén hu
虽才行夙章，而待终秘阁，积薪之恨，岂独古人乎！
zàn yuē xì yuán qià wén hán zhāng tǐ zhèng
赞曰：郤、阮洽闻，含章体政。
huá shēng yù dé chǐ jīn yìng mìng
华生毓德，褫巾应命。
niǎo lù céng fēi lóng jīn pài yǒng
鸟路曾飞，龙津派泳。
sù yè kě jiǔ gāo fēn sī shèng
素业可久，高芬斯盛。