liú kūn zì yuè shí zhōng shān wèi chāng rén hàn zhōng shān jìng wáng shèng zhī hòu yě
刘琨，字越石，中山魏昌人，汉中山靖王胜之后也。
zǔ mài yǒu jīng guó zhī cái wèi xiāng guó cān jūn sàn qí cháng shì
祖迈，有经国之才，为相国参军、散骑常侍。
fù fán qīng gāo chōng jiǎn wèi zhì guāng lù dài fu
父蕃，清高冲俭，位至光禄大夫。
kūn shǎo de jùn lǎng zhī mù yǔ fàn yáng zǔ nà jù yǐ xióng háo zhù míng
琨少得俊朗之目，与范阳祖纳俱以雄豪著名。
nián èr shí liù wèi sī lì cóng shì
年二十六，为司隶从事。
shí zhēng lǔ jiāng jūn shí chóng hé nán jīn gǔ jiàn zhōng yǒu bié lú guàn jué shí bèi yǐn zhì bīn kè rì yǐ fù shī
时征虏将军石崇河南金谷涧中有别庐， 冠绝时辈，引致宾客，日以赋诗。
kūn yù qí jiān wén yǒng pō wéi dāng shí suǒ xǔ
琨预其间，文咏颇为当时所许。
mì shū jiān gǔ mì cān guǎn cháo zhèng jīng shī rén shì wú bù qīng xīn
秘书监贾谧参管朝政，京师人士无不倾心。
shí chóng ōu yáng jiàn lù jī lù yún zhī tú bìng yǐ wén cái jiàng jié shì mì kūn xiōng dì yì zài qí jiān hào yuē èr shí sì yǒu
石崇、欧阳建、陆机、陆云之徒，并以文才降节事谧， 琨兄弟亦在其间，号曰“二十四友’。
tài wèi gāo mì wáng tài pì wèi yuàn pín qiān zhù zuò láng tài xué bó shì shàng shū láng
太尉高密王泰辟为掾，频迁著作郎、太学博士、尚书郎。
zhào wáng lún zhí zhèng yǐ kūn wèi jì shì dū zhuǎn cóng shì zhōng láng
赵王伦执政，以琨为记室督，转从事中郎。
lún zi fū jí kūn zǐ xù yě gù kūn fù zǐ xiōng dì bìng wèi lún suǒ wěi rèn
伦子荂，即琨姊婿也，故琨父子兄弟并为伦所委任。
jí cuàn fū wèi huáng tài zǐ kūn wèi fū zhān shì
及篡，荂为皇太子，琨为荂詹事。
sān wáng zhī tǎo lún yě yǐ kūn wèi guàn jūn jiǎ jié yǔ sūn xiù zi huì lǜ sù wèi bīng sān wàn jù chéng dū wáng yǐng zhàn yú huáng qiáo kūn dà bài ér hái fén hé qiáo yǐ zì gù
三王之讨伦也，以琨为冠军、 假节，与孙秀子会率宿卫兵三万距成都王颖，战于黄桥，琨大败而还，焚河桥以自固。
jí qí wáng jiǒng fǔ zhèng yǐ qí fù xiōng jiē yǒu dāng shì zhī wàng gù tè yòu zhī bài xiōng yú wèi zhōng shū láng kūn wèi shàng shū zuǒ chéng zhuǎn sī tú zuǒ zhǎng shǐ
及齐王冏辅政，以其父兄皆有当世之望，故特宥之，拜兄舆为中书郎，琨为尚书左丞，转司徒左长史。
jiǒng bài fàn yáng wáng xiāo zhèn xǔ chāng yǐn wèi sī mǎ
冏败，范阳王虓镇许昌，引为司马。
jí huì dì xìng cháng ān dōng hǎi wáng yuè móu yíng dà jià yǐ kūn fù fán wèi huái běi hù jūn yù zhōu cì shǐ
及惠帝幸长安，东海王越谋迎大驾，以琨父蕃为淮北护军、豫州刺史。
liú qiáo gōng fàn yáng wáng xiāo yú xǔ chāng yě kūn yú rǔ nán tài shǒu dù yù děng lǜ bīng jiù zhī wèi zhì ér xiāo bài kūn yú xiāo jù bēn hé běi kūn zhī fù mǔ suì wèi liú qiáo suǒ zhí
刘乔攻范阳王虓于许昌也，琨舆汝南太守杜育等率兵救之，未至而虓败，琨舆虓俱奔河北， 琨之父母遂为刘乔所执。
kūn nǎi shuō jì zhōu cì shǐ wēn xiàn shǐ ràng wèi yú xiāo
琨乃说冀州刺史温羡，使让位于虓。
jí xiāo lǐng jì zhōu yí kūn yì yōu zhōu qǐ shī yú wáng jùn de tū qí bā bǎi rén yǔ xiāo jì hé gòng pò dōng píng wáng mào yú lǐn qiū nán zǒu liú qiáo shǐ de qí fù mǔ
及虓领冀州，遗琨诣幽州，乞师于王浚，得突骑八百人，与虓济河，共破东平王懋于廪丘，南走刘乔， 始得其父母。
yòu zhǎn shí chāo jiàng lǚ lǎng yīn tǒng zhū jūn fèng yíng dà jià yú cháng ān
又斩石超，降吕朗，因统诸军奉迎大驾于长安。
yǐ dòng fēng guǎng wǔ hóu yì èr qiān hù
以动封广武侯，邑二千户。
yǒng jiā yuán nián wèi bīng zhōu cì shǐ jiā zhèn wēi jiāng jūn lǐng xiōng nú zhōng láng jiàng
永嘉元年，为并州刺史，加振威将军，领匈奴中郎将。
kūn zài lù shàng biǎo yuē chén yǐ wán bì zhì wàng yǒu xiàn yīn yuán jì huì suì tiǎn guò rèn
琨在路上表曰：“臣以顽蔽，志望有限，因缘际会，遂忝过任。
jiǔ yuè mò de fā dào xiǎn shān jùn hú kòu sāi lù zhé yǐ shǎo jī zhòng mào xiǎn ér jìn dùn fú jiān wēi xīn kǔ bèi cháng jí rì dá hú kǒu guān
九月末得发，道险山峻，胡寇塞路，辄以少击众，冒险而进，顿伏艰危，辛苦备尝，即日达壶口关。
chén zì shè zhōu jiāng mù dǔ kùn fá liú yí sì sàn shí bù cún èr xié lǎo fú ruò bù jué yú lù
臣自涉州疆，目睹困乏， 流移四散，十不存二，携老扶弱，不绝于路。
jí qí zài zhě yù mài qī zǐ shēng xiàng juān qì sǐ wáng wěi wēi bái gǔ héng yě āi hū zhī shēng gǎn shāng hé qì
及其在者，鬻卖妻子，生相捐弃，死亡委危，白骨横野，哀呼之声，感伤和气。
qún hú shù wàn zhōu zā sì shān dòng zú yù lüè kāi mù dǔ kòu
群胡数万，周匝四山，动足遇掠，开目睹寇。
wéi yǒu hú guān kě de gào dí
唯有壶关，可得告籴。
ér cǐ èr dào jiǔ zhōu zhī yīn shù rén dāng lù zé bǎi fū bù gǎn jìn gōng sī wǎng fǎn méi sàng zhě duō
而此二道，九州之阴，数人当路，则百夫不敢进，公私往反，没丧者多。
yīng shǒu qióng chéng bù dé xīn cǎi gēng niú jì jǐn yòu fá tián qì
婴守穷城，不得薪采，耕牛既尽，又乏田器。
yǐ chén yú duǎn dāng cǐ zhì nán yōu rú xún huán bù huáng qǐn shí
以臣愚短，当此至难，忧如循环，不遑寝食。
chén fú sī cǐ zhōu suī qù biān shuò shí ěr huáng jī nán tōng hé nèi dōng lián sī jì běi hàn shū sú xi yù qiáng lǔ shì jìn gōng liáng mǎ yǒng shì jīng ruì zhī suǒ chū yě
臣伏思此州虽去边朔，实迩皇畿，南通河内，东连司冀，北捍殊俗，西御强虏，是劲弓良马勇士精锐之所出也。
dāng xū wěi shū nǎi quán qí mìng
当须委输，乃全其命。
jīn shàng shàng shū qǐng cǐ zhōu gǔ wǔ bǎi wàn hú juàn wǔ bǎi wàn pǐ mián wǔ bǎi wàn jīn
今上尚书，请此州谷五百万斛，绢五百万匹，绵五百万斤。
yuàn bì xià shí chū chén biǎo sù jiàn tīng chù
愿陛下时出臣表，速见听处。
cháo tíng xǔ zhī
”朝廷许之。
shí dōng yíng gōng téng zì jìn yáng zhèn yè bìng tǔ jī huāng bǎi xìng suí téng nán xià yú hù bù mǎn èr wàn kòu zéi jì héng dào lù duàn sāi
时东嬴公腾自晋阳镇邺，并土饥荒，百姓随腾南下，余户不满二万，寇贼继横， 道路断塞。
kūn mù de qiān yú rén zhuǎn dòu zhì jìn yáng
琨募得千余人，转斗至晋阳。
fǔ sì fén huǐ jiāng shī bì de qí yǒu cún zhě jī léi wú fù rén sè jīng jí chéng lín chái láng mǎn dào
府寺焚毁，僵尸蔽地，其有存者，饥羸无复人色，荆棘成林，豺狼满道。
kūn jiǎn chú jīng jí shōu zàng kū hái zào fǔ cháo jiàn shì yù
琨翦除荆棘，收葬枯骸，造府朝，建市狱。
kòu dào hù lái yǎn xí héng yǐ chéng mén wèi zhàn chǎng bǎi xìng fù shǔn yǐ gēng shǔ jiān ér nòu
寇盗互来掩袭，恒以城门为战场，百姓负楯以耕，属鞬而耨。
kūn fǔ xún láo lái shén de wù qíng
琨抚循劳徕，甚得物情。
liú yuán hǎi shí zài lí shí xiāng qù sān bǎi xǔ lǐ
刘元海时在离石，相去三百许里。
kūn mì qiǎn lí jiàn qí bù zá lǔ jiàng zhě wàn yú luò
琨密遣离间其部杂虏，降者万余落。
yuán hǎi shén jù suì chéng pú zi ér jū zhī
元海甚惧，遂城蒲子而居之。
zài guān wèi qī liú rén shāo fù jī quǎn zhī yīn fù xiāng jiē yǐ
在官未期，流人稍复，鸡犬之音复相接矣。
kūn fù fán zì luò fù zhī
琨父蕃自洛赴之。
rén shì bēn bèng zhě duō guī yú kūn kūn shàn yú huái fǔ ér duǎn yú kòng yù
人士奔迸者多归于琨，琨善于怀抚，而短于控御。
yī rì zhī zhōng suī guī zhě shù qiān qù zhě yì yǐ xiāng jì
一日之中，虽归者数千，去者亦以相继。
rán sù shē háo shì shēng sè suī zàn zì jiǎo lì ér zhé fù zòng yì
然素奢豪，嗜声色，虽暂自矫励，而辄复纵逸。
hé nán xú rùn zhě yǐ yīn lǜ zì tōng yóu yú guì shì kūn shén ài zhī shǔ wèi jìn yáng lìng
河南徐润者，以音律自通，游于贵势，琨甚爱之，署为晋阳令。
rùn shì chǒng jiāo zì gàn yù kūn zhèng
润恃宠骄恣， 干预琨政。
fèn wēi hù jūn líng hú shèng xìng kàng zhí shù yǐ cǐ wéi jiàn bìng quàn kūn chú rùn kūn bù nà
奋威护军令狐盛性亢直，数以此为谏，并劝琨除润，琨不纳。
chū chán yú yī yǐ jiù dōng yíng gōng téng zhī gōng kūn biǎo qí dì yī lú wèi dài jùn gōng yǔ liú xī hé zhòng yú zhōng shān
初，单于猗以救东嬴公腾之功，琨表其弟猗卢为代郡公，与刘希合众于中山。
wáng jùn yǐ kūn qīn jǐ zhī de shù lái jī kūn kūn bù néng kàng yóu shì shēng shí shāo sǔn
王浚以琨侵己之地，数来击琨，琨不能抗，由是声实稍损。
xú rùn yòu zèn líng hú shèng yú kūn yuē shèng jiāng quàn gōng chēng dì yǐ
徐润又谮令狐盛于琨曰：“盛将劝公称帝矣。
kūn bù zhī chá biàn shā zhī
”琨不之察，便杀之。
kūn mǔ yuē rǔ bù néng hóng jīng lüè jià háo jié zhuān yù chú shèng jǐ yǐ zì ān dāng hé yǐ dé jì
琨母曰：“汝不能弘经略，驾豪杰，专欲除胜己以自安，当何以得济！
rú shì huò bì jí wǒ
如是，祸必及我。
bù cóng
”不从。
shèng zi ní bēn yú liú cōng jù yán xū shí
盛子泥奔于刘聪，具言虚实。
cōng dà xǐ yǐ ní wèi xiāng dǎo
聪大喜，以泥为乡导。
shǔ shàng dǎng tài shǒu xí chún jiàng yú cōng yàn mén wū wán fù fǎn kūn qīn lǜ jīng bīng chū yù zhī
属上党太守袭醇降于聪，雁门乌丸复反，琨亲率精兵出御之。
cōng qiǎn zi càn jí líng hú ní chéng xū xí jìn yáng tài yuán tài shǒu gāo qiáo yǐ jùn jiàng cōng kūn fù mǔ bìng yù hài
聪遣子粲及令狐泥乘虚袭晋阳，太原太守高乔以郡降聪，琨父母并遇害。
kūn yǐn yī lú bìng lì gōng càn dà bài zhī sǐ zhě shí wǔ liù
琨引猗卢并力攻粲，大败之，死者十五六。
kūn chéng shèng zhuī zhī gèng bù néng kè
琨乘胜追之，更不能克。
yī lú yǐ wéi cōng wèi kě miè yí kūn niú yáng chē mǎ ér qù liú qí jiāng jī dàn duàn fán děng shù jìn yáng
猗卢以为聪未可灭，遗琨牛羊车马而去，留其将箕澹、段繁等戍晋阳。
kūn zhì zài fù chóu ér qū yú lì ruò qì xuè shī lì fǔ wèi shāng yí yí jū yáng yì chéng yǐ zhāo jí wáng sàn
琨志在复仇，而屈于力弱，泣血尸立，抚慰伤痍，移居阳邑城，以招集亡散。
mǐn dì jí wèi bài dà jiàng jūn dū du bīng zhōu zhū jūn shì jiā sàn qí cháng shì jiǎ jié
愍帝即位，拜大将军、都督并州诸军事，加散骑常侍、假节。
kūn shàng shū xiè yuē
琨上疏谢曰：
bì xià lüè chén dà qiān lù chén xiǎo shàn wěi méng tiān ēn guāng shòu shū chǒng xiǎn yǐ chán miǎn zhī róng chóng yǐ shàng jiāng zhī wèi
陛下略臣大愆，录臣小善，猥蒙天恩，光授殊宠，显以蝉冕之荣，崇以上将之位。
fú shěng zhào shū wǔ qíng fēi yuè
伏省诏书，五情飞越。
chén wén jìn wén yǐ xì hú wèi yuán shuài ér dìng bà gōng gāo zǔ yǐ hán xìn wèi dà jiàng ér chéng wáng yè xián yǒu dūn shī yuè lǐ zhī dé róng zhāo guǒ yì zhī wēi gù néng zhèn fēng gōng yú jīng nán zhí hóng jī yú hé běi
臣闻晋文以郤縠为元帅而定霸功，高祖以韩信为大将而成王业，咸有敦诗阅礼之德，戎昭果毅之威，故能振丰功于荆南，拓洪基于河北。
kuàng chén fán lòu nǐ zōng qián zhé fǔ jù zhé dǐng lǜ zài fù sù
况臣凡陋，拟踪前哲， 俯惧折鼎，虑在覆𫗧。
xī cáo mò sān běi ér shōu gōng yú kē méng
昔曹沫三北，而收功于柯盟；
féng yì chuí chì ér fèn yì yú miǎn chí jiē néng yīn bài wèi chéng yǐ gōng bǔ guò
冯异垂翅，而奋翼于渑池，皆能因败为成，以功补过。
bì xià yòu guò zhī ēn yǐ lóng ér chén zì xīn zhī shàn bù lì
陛下宥过之恩已隆，而臣自新之善不立。
chén suī bù dǎi yù wén qián xùn gōng ràng zhī jié chén yóu shù jī
臣虽不逮，预闻前训，恭让之节，臣犹庶几。
suǒ yǐ mào chéng chǒng mìng zhě shí yù méi shēn bào guó zhé sǐ zì xiào yào yǐ zhì mìng kòu chǎng jǐn qí chén jié
所以冒承宠命者，实欲没身报国，辄死自效，要以致命寇场，尽其臣节。
zhì yú chǒng róng zhī shī fēi yán cí suǒ xiè
至于宠荣之施，非言辞所谢。
yòu yè zhě shǐ lán diàn zhōng zhōng láng wáng chūn děng jì zhì fèng zhào chén fǔ xún shèng zhǐ fú zhǐ yǐn lèi
又谒者史兰、殿中中郎王春等继至，奉诏，臣俯寻圣旨，伏纸饮泪。
chén wén yí xiǎn liú xíng gǔ jīn dài yǒu líng yàn huáng dé céng wèi huǐ huò
臣闻夷险流行，古今代有，灵厌皇德，曾未悔祸。
yǐ dí xù dú yú shén zhōu yí yì sì nüè yú shàng guó qī miào quē yīn sì zhī xiǎng bǎi guān sàng yí lún zhī xù zǐ gōng lún rǔ shān líng wèi zhào shuài tǔ yǒng mù sī tóng kǎo bǐ
蚁狄续毒于神州，夷裔肆虐于上国，七庙阙禋祀之飨，百官丧彝伦之序，梓宫沦辱，山陵未兆，率土永慕，思同考妣。
bì xià lóng zī rì mào ruì zhì mí guāng shēng qū yǔ yú jì tuí chóng shè jì yú yǐ tì sì hǎi zhī nèi zhào yǒu shàng xià jiǔ fù zhī méng fù dǔ diǎn zhì
陛下龙姿日茂，睿质弥光，升区宇于既颓，崇社稷于已替，四海之内，肇有上下，九服之萌，复睹典制。
fú wéi bì xià meng chen yú wài yuè zài qín jiāo zhēng cháng zhī jìng zài xīn sāng zǐ zhī sī wèi kè
伏惟陛下蒙尘于外，越在秦郊，蒸尝之敬在心，桑梓之思未克。
chén bèi wèi lì nián cái zhì nú xià qiū shān zhī xìn yǐ zhāng háo lí zhī xiào wèi zhe
臣备位历年，才质驽下，丘山之衅已彰，毫厘之效未著。
qǐng yǐ shí yi quán jiǎ wèi hào jìng wú yì róng zhī jī ér yǒu fù chéng zhī lèi dāng sì xíng shū yǐ míng chù zhì
顷以时宜， 权假位号，竟无殪戎之绩，而有负乘之累，当肆刑书，以明黜陟。
shì yǐ chén qián biǎo shàng wén gǎn yuán yú kuǎn qǐ fèng xiān cháo zhī bān gǒu cún piān shī zhī zhí shè qí sān bài zhī qiān bì qí yī gōng zhī yòng de chěng zhì lǔ chǎng kuài yì dà nì suī shēn gāo yě cǎo wú hèn huáng xū
是以臣前表上闻， 敢缘愚款，乞奉先朝之班，苟存偏师之职，赦其三败之愆，必其一功之用，得骋志虏场，快意大逆，虽身膏野草，无恨黄墟。
bì xià piān ēn guò lóng qū méng zhuó bá suì shòu shàng jiàng wèi jiān cháng bó zhēng tǎo zhī wu de cóng shì yi
陛下偏恩过隆，曲蒙擢拔，遂授上将， 位兼常伯，征讨之务，得从事宜。
bài mìng jīng huáng wǔ qíng zhàn jì jù yú yǔn yuè yǐ wéi cháo xiū
拜命惊惶，五情战悸，惧于陨越，以为朝羞。
xī shēn xū bù xún bó jǔ ér chéng gōng xù zhī xūn
昔申胥不徇伯举，而成公壻之勋；
wu yuán bù cóng chéng fù ér jì rù yǐng zhī yōng
伍员不从城父，而济入郢之庸。
chén suī wán xiōng wú jì gǔ rén qí yú bèi jiān zhí ruì zhì shēn kòu chóu suǒ wèi tiān dì zhī shī qún shēng mò xiè bù shèng
臣虽顽凶，无觊古人，其于被坚执锐，致身寇仇，所谓天地之施，群生莫谢不胜。
shòu ēn zhì shēn jǐn bài biǎo chén wén
受恩至深，谨拜表陈闻。
jí qū yǔn bài liú yào zhǎn zhào rǎn kūn yòu biǎo yuē
及麹允败，刘曜斩赵冉，琨又表曰：
nì hú liú cōng gǎn lǜ quǎn yáng féng líng niǎn gǔ rén shén fā fèn xiá ěr fèn nù
逆胡刘聪，敢率犬羊，冯陵辇毂，人神发愤，遐迩奋怒。
fú shěng zhào shū
伏省诏书，
xiàng guó nán yáng wáng bǎo
相国、南阳王保，
tài wèi liáng zhōu cì shǐ guǐ
太尉、凉州刺史轨，
jiū hé èr zhōu
纠合二州，
tóng xù wáng shì
同恤王室，
guàn jūn jiāng jūn yǔn hù jūn jiāng jūn chēn
冠军将军允、护军将军𬘭，
zǒng qí liù jūn
总齐六军，
lù lì guó nàn
戮力国难，
wáng lǚ dà jié
王旅大捷，
fú guó qiān jì
俘馘千计，
jīng qí shǒu yú jìn lù
旌旗首于晋路，
jīn gǔ zhèn yú hé qū
金鼓振于河曲，
xiáo hán wú qián liú zhī jǐng
崤函无虔刘之警，
qiān lǒng yǒu ān yè zhī qìng
汧陇有安业之庆，
sī chéng zōng miào shè jì bì xià shén wǔ zhī suǒ zhì
斯诚宗庙社稷陛下神武之所致。
hán qì zhī lèi mò bù yǐn lǐng kuàng chén zhī xīn néng wú yǒng yuè
含气之类，莫不引领， 况臣之心，能无踊跃。
chén qián biǎo dāng yǔ xiān bēi yī lú kè jīn nián sān yuè dōu huì píng yáng huì xiōng jié shí lè yǐ sān yuè sān rì jìng yǎn jì chéng dà sī mǎ bó líng gōng jùn shòu qí wěi hé wèi lēi suǒ lǔ lēi shì zhuǎn shèng yù lái xí chén
臣前表当与鲜卑猗卢克今年三月都会平阳，会匈羯石勒以三月三日径掩蓟城， 大司马、博陵公浚受其伪和，为勒所虏，勒势转盛，欲来袭臣。
chéng wù hài jù zhì zài zì shǒu
城坞骇惧，志在自守。
yòu yī lú guó nèi yù shēng jiān móu xìng lú jǐng lǜ xún jiē zhū miè
又猗卢国内欲生奸谋，幸卢警虑，寻皆诛灭。
suì shǐ nán běi gù lǜ yòng qiān chéng jǔ chén suǒ yǐ qì xuè xiāo yín è wàn cháng tàn zhě yě
遂使南北顾虑，用愆成举，臣所以泣血宵吟，扼腕长叹者也。
lēi jù xiāng guó yǔ chén gé shān kòu qí cháo fā xī jí chén chéng tóng wù xiāng qiú qí tú shí fán
勒据襄国，与臣隔山，寇骑朝发，夕及臣城，同恶相求，其徒实繁。
zì dōng běi bā zhōu lēi miè qí qī xiān cháo suǒ shòu cún zhě wéi chén
自东北八州，勒灭其七，先朝所授，存者唯臣。
shì yǐ lēi zhāo xī móu lǜ yǐ tú chén wèi jì kuī sì jiàn xì kòu chāo xiāng xún róng shì bù dé jiě jiǎ bǎi xìng bù dé zài yě
是以勒朝夕谋虑， 以图臣为计，窥伺间隙，寇抄相寻，戎士不得解甲，百姓不得在野。
tiān wǎng suī zhāng líng zé wèi jí wéi chén jié rán yǔ kòu wéi wǔ
天网虽张，灵泽未及，唯臣孑然与寇为伍。
zì shǒu zé jī cōng zhī zhū jìn tǎo zé lēi xí qí hòu jìn tuì wéi gǔ shǒu wěi láng bèi
自守则稽聪之诛，进讨则勒袭其后，进退唯谷，首尾狼狈。
tú huái fèn yǒng lì bù cóng yuàn cán bù zhēng yíng tòng xīn jí shǒu xíng liú suǒ zài shén chí kòu tíng
徒怀愤踊，力不从愿，惭怖征营，痛心疾首，形留所在，神驰寇庭。
qiū gǔ jì dēng hú mǎ yǐ féi qián fēng zhū jūn bìng yǒu zhì zhě chén dāng shǒu qǐ róng háng shēn xiān shì zú
秋谷既登，胡马已肥，前锋诸军并有至者，臣当首启戎行，身先士卒。
chén yǔ èr lǔ shì bù bìng lì cōng lēi bù xiāo chén wú guī zhì zhù píng bì xià wēi líng shǐ wēi yì huò zhǎn rán hòu yǔn shǒu xiè guó méi ér wú hèn
臣与二虏，势不并立，聪、勒不枭，臣无归志，庶凭陛下威灵，使微意获展，然后陨首谢国，没而无恨。
sān nián dì qiǎn jiān dà hóng lú zhào lián chí jié bài kūn wèi sī kōng dū du bìng jì yōu sān zhōu zhū jūn shì
三年，帝遣兼大鸿胪赵廉持节拜琨为司空、都督并冀幽三州诸军事。
kūn shàng biǎo ràng sī kōng shòu dū du kè qī yǔ yī lú tǎo liú cōng
琨上表让司空，受都督，克期与猗卢讨刘聪。
xún yī lú fù zǐ xiàng tú lú jí xiōng zi gēn jiē bìng sǐ bù luò sì sàn
寻猗卢父子相图，卢及兄子根皆病死，部落四散。
kūn zi zūn xiān zhì yú lú zhòng jiē fù zhī
琨子遵先质于卢，众皆附之。
jí shì zūn yǔ jī dàn děng shuài lú zhòng sān wàn rén mǎ niú yáng shí wàn xī lái guī kūn kūn yóu shì fù zhèn lǜ shù bǎi qí zì píng chéng fǔ nà zhī
及是，遵与箕澹等帅卢众三万人，马牛羊十万， 悉来归琨，琨由是复振，率数百骑自平城抚纳之。
shǔ shí lè gōng lè píng tài shǒu hán jù qǐng jiù yú kūn ér kūn zì yǐ shì zhòng xīn hé yù yīn qí ruì yǐ wēi lēi
属石勒攻乐平，太守韩据请救于琨，而琨自以士众新合，欲因其锐以威勒。
jī dàn jiàn yuē cǐ suī jìn rén jiǔ zài huāng yì wèi xí ēn xìn nán yǐ fǎ yù
箕澹谏曰：“此虽晋人，久在荒裔，未习恩信，难以法御。
jīn nèi shōu xiān bēi zhī yú gǔ wài chāo cán hú zhī niú yáng qiě bì guān shǒu xiǎn wù nóng xi shì jì fú huà gǎn yì rán hòu yòng zhī zé gōng kě lì yě
今内收鲜卑之余谷，外抄残胡之牛羊，且闭关守险，务农息士， 既服化感义，然后用之，则功可立也。
kūn bù cóng xī fā qí zhòng mìng dàn lǐng bù qí èr wàn wèi qián qū kūn zì wèi hòu jì
”琨不从，悉发其众，命澹领步骑二万为前驱，琨自为后继。
lēi xiān jù xiǎn yào shè fú yǐ jī dàn dà bài zhī yī jūn jiē méi bìng tǔ zhèn hài
勒先据险要，设伏以击澹，大败之，一军皆没，并土震骇。
xún yòu yán hàn kūn qióng cù bù néng fù shǒu
寻又炎旱，琨穷蹙不能复守。
yōu zhōu cì shǐ xiān bēi duàn pǐ dī shù qiǎn xìn yào kūn yù yǔ tóng jiǎng wáng shì
幽州刺史鲜卑段匹䃅数遣信要琨，欲与同奖王室。
kūn yóu shì lǜ zhòng fù zhī cóng fēi hú rén jì
琨由是率众赴之，从飞狐人蓟。
pǐ dī jiàn zhī shén xiāng chóng zhòng yǔ kūn jié hūn yuē wèi xiōng dì
匹䃅见之，甚相崇重，与琨结婚，约为兄弟。
shì shí xī dōu bù shǒu yuán dì chēng zhì jiāng zuǒ kūn nǎi lìng zhǎng shǐ wēn jiào quàn jìn yú shì hé shuò zhēng zhèn yí xià yī bǎi bā shí rén lián míng shàng biǎo yǔ zài yuán jì
是时西都不守，元帝称制江左，琨乃令长史温峤劝进，于是河朔征镇夷夏一百八十人连名上表，语在《元纪》。
lìng bào yuē chái láng sì dú jiàn fù shè jì yì zhào yóng yóng yán shǒu wǎng xì
令报曰：“豺狼肆毒，荐覆社稷，亿兆颙颙，延首罔系。
shì yǐ jū yú wáng wèi yǐ dá tiān xià zhù yǐ kè fù shèng zhǔ sǎo dàng chóu chǐ qǐ kě wěi dāng lóng jí cǐ gū zhī zhì chéng zhe yú xiá ěr zhě yě
是以居于王位，以答天下，庶以克复圣主，扫荡雠耻，岂可猥当隆极，此孤之至诚著于遐迩者也。
gōng shòu yì shì zhī chǒng jí rén chén zhī wèi zhōng yǔn yì chéng jīng gǎn tiān dì
公受奕世之宠，极人臣之位，忠允义诚，精感天地。
shí lài yuǎn móu gòng jì jiān nán
实赖远谋，共济艰难。
nán běi jiǒng miǎo tóng qì yī zhì wàn lǐ zhī wài xīn cún zhǐ chǐ
南北迥邈，同契一致，万里之外，心存咫尺。
gōng qí fǔ níng huá róng zhì fá chǒu lèi
公其抚宁华戎，致罚丑类。
dòng jìng yǐ wén
动静以闻。
jiàn wǔ yuán nián kūn yǔ pǐ dī qī tǎo shí lè pǐ dī tuī kūn wèi dà dū dū chā xuè zǎi shū xí zhū fāng shǒu jù jí xiāng guó
建武元年，琨与匹䃅期讨石勒，匹䃅推琨为大都督，臿血载书，檄诸方守， 俱集襄国。
kūn pǐ dī jìn tún gù ān yǐ sì zhòng jūn
琨、匹䃅进屯固安，以俟众军。
pǐ dī cóng dì mò bō nà lēi hòu lù dú bù jìn nǎi jū qí jì
匹䃅从弟末波纳勒厚赂，独不进，乃沮其计。
kūn pǐ dī yǐ shì ruò ér tuì
琨、匹䃅以势弱而退。
shì suì yuán dì zhuǎn kūn wèi shì zhōng tài wèi qí yú rú gù bìng zèng míng dāo
是岁，元帝转琨为侍中、太尉，其余如故，并赠名刀。
kūn dá yuē jǐn dāng gōng zì zhí pèi guó jié èr lǔ
琨答曰：“谨当躬自执佩，馘截二虏。
pǐ dī bēn qí xiōng sàng kūn qiǎn shì zǐ qún sòng zhī ér mò bō lǜ zhòng yāo jī pǐ dī ér bài zǒu zhī qún wèi mò bō suǒ de
匹䃅奔其兄丧，琨遣世子群送之，而末波率众要击匹䃅而败走之，群为末波所得。
mò bō hòu lǐ zhī xǔ yǐ kūn wèi yōu zhōu cì shǐ gòng jié méng ér xí pǐ dī mì qiǎn shǐ jī qún shū qǐng kūn wèi nèi yìng ér wèi pǐ dī luó qí suǒ de
末波厚礼之，许以琨为幽州刺史，共结盟而袭匹䃅，密遣使赍群书请琨为内应， 而为匹䃅逻骑所得。
shí kūn bié tún gù zhēng běi fǔ xiǎo chéng bù zhī zhī yě
时琨别屯故征北府小城，不之知也。
yīn lái jiàn pǐ dī pǐ dī yǐ qún shū shì kūn yuē yì yì bù yí gōng shì yǐ bái gōng ěr
因来见匹䃅，匹䃅以群书示琨曰：“意亦不疑公，是以白公耳。
kūn yuē yǔ gōng tóng méng zhì jiǎng wáng shì yǎng píng wēi lì zhù xuě guó jiā zhī chǐ
”琨曰：“与公同盟，志奖王室，仰凭威力， 庶雪国家之耻。
ruò r shū mì dá yì zhōng bù yǐ yī zi zhī gù fù gōng wàng yì yě
若儿书密达，亦终不以一子之故负公忘义也。
pǐ dī yǎ zhòng kūn chū wú hài kūn zhì jiāng tīng hái zhūn
”匹䃅雅重琨，初无害琨志，将听还屯。
qí zhōng dì shū jūn hào xué yǒu zhì móu wèi pǐ dī suǒ xìn wèi pǐ dī yuē wú hú yí ěr suǒ yǐ néng fú jìn rén zhě wèi wú zhòng yě
其中弟叔军好学有智谋，为匹䃅所信，谓匹䃅曰：“吾胡夷耳， 所以能服晋人者，畏吾众也。
jīn wǒ gǔ ròu gòu huò shì qí liáng tú zhī rì ruò yǒu fèng kūn yǐ qǐ wú zú jǐn yǐ
今我骨肉构祸，是其良图之日，若有奉琨以起，吾族尽矣。
pǐ dī suì liú kūn
”匹䃅遂留琨。
kūn zhī shù cháng zi zūn jù zhū yǔ kūn zuǒ zhǎng shǐ yáng qiáo bīng zhōu zhì zhōng rú suí bì mén zì shǒu
琨之庶长子遵惧诛，与琨左长史杨桥、并州治中如绥闭门自守。
pǐ dī yù zhī bù dé yīn zòng bīng gōng zhī
匹䃅谕之不得，因纵兵攻之。
kūn jiāng lóng jì měng pò yú fá shí suì zhǎn qiáo suí ér jiàng
琨将龙季猛迫于乏食，遂斩桥、绥而降。
chū kūn zhī qù jìn yáng yě lǜ jí wēi wáng ér dà chǐ bù xuě yì zhī yí dí nán yǐ yì fú jì shū xiě zhì chéng jiǎo xìng wàn yī
初，琨之去晋阳也，虑及危亡而大耻不雪，亦知夷狄难以义伏，冀输写至诚， 侥幸万一。
měi jiàn jiàng zuǒ fā yán kāng kǎi bēi qí dào qióng yù lǜ bù qū liè yú zéi lěi
每见将佐，发言慷慨，悲其道穷，欲率部曲列于贼垒。
sī móu wèi guǒ jìng wèi pǐ dī suǒ jū
斯谋未果，竟为匹䃅所拘。
zì zhī bì sǐ shén sè yí rú yě
自知必死，神色怡如也。
wèi wǔ yán shī zèng qí bié jià lú chén yuē
为五言诗赠其别驾卢谌曰：
wò zhōng yǒu xuán bì běn shì jīng shān qiú
握中有悬璧，本是荆山球。
wéi bǐ tài gōng wàng xī shì wèi bīn sōu
惟彼太公望，昔是渭滨叟。
shān shēng hé gǎn jī qiān lǐ lái xiāng qiú
邓生何感激，千里来相求。
bái dēng xìng qǔ nì hóng mén lài liú hòu
白登幸曲逆，鸿门赖留侯。
zhòng ěr píng wǔ xián xiǎo bái xiāng shè gōu
重耳凭五贤，小白相射钩。
néng lóng èr bó zhǔ ān wèn dǎng yǔ chóu
能隆二伯主，安问党与仇！
zhōng yè fǔ zhěn tàn xiǎng yǔ shù zi yóu
中夜抚枕叹，想与数子游。
wú shuāi jiǔ yǐ fu hé qí bù mèng zhōu
吾衰久矣夫，何其不梦周？
shuí yún shèng dá jié zhī mìng gù wú yōu
谁云圣达节，知命故无忧。
xuān ní bēi huò lín xī shòu qì kǒng qiū
宣尼悲获麟，西狩泣孔丘。
gōng yè wèi jí jiàn xī yáng hū xi liú
功业未及建，夕阳忽西流。
shí zāi bù wǒ yǔ qù yǐ rú yún fú
时哉不我与，去矣如云浮。
zhū shí yǔn jìng fēng fán yīng luò sù qiū
朱实陨劲风，繁英落素秋。
xiá lù sòng huá gài hài sì cuī shuāng zhōu
狭路颂华盖，骇驷摧双辀。
hé yì bǎi liàn gāng huà wèi rào zhǐ róu
何意百炼刚，化为绕指柔。
kūn shī tuō yì fēi cháng shū chàng yōu fèn yuǎn xiǎng zhāng chén gǎn hóng mén bái dēng zhī shì yòng yǐ jī chén
琨诗托意非常，摅畅幽愤，远想张陈，感鸿门、白登之事，用以激谌。
chén sù wú qí lüè yǐ cháng cí chóu hè shū guāi kūn xīn zhòng yǐ shī zèng zhī nǎi wèi kūn yuē qián piān dì wáng dà zhì fēi rén chén suǒ yán yǐ
谌素无奇略，以常词酬和，殊乖琨心，重以诗赠之，乃谓琨曰：“前篇帝王大志，非人臣所言矣。
rán kūn jì zhōng yú jìn shì sù yǒu zhòng wàng bèi jū jīng yuè yuǎn jìn fèn tàn
然琨既忠于晋室，素有重望，被拘经月，远近愤叹。
pǐ dī suǒ shǔ dài jùn tài shǒu pì lǘ sōng yǔ kūn suǒ shǔ yàn mén tài shǒu wáng jù hòu jiāng jūn hán jù lián móu mì zuò gōng jù yù yǐ xí pǐ dī
匹䃅所署代郡太守辟闾嵩， 与琨所署雁门太守王据、后将军韩据连谋，密作攻具，欲以袭匹䃅。
ér hán jù nǚ wèi pǐ dī r qiè wén qí móu ér gào zhī pǐ dī yú shì zhí wáng jù pì lǘ sōng jí qí tú dǎng xī zhū zhī
而韩据女为匹䃅儿妾，闻其谋而告之匹䃅，于是执王据、辟闾嵩及其徒党悉诛之。
huì wáng dūn mì shǐ pǐ dī shā kūn pǐ dī yòu jù zhòng fǎn jǐ suì chēng yǒu zhào shōu kūn
会王敦密使匹䃅杀琨，匹䃅又惧众反己，遂称有诏收琨。
chū kūn wén dūn shǐ dào wèi qí zǐ yuē chù zhòng shǐ lái ér bù wǒ gào shì shā wǒ yě
初，琨闻敦使到，谓其子曰：“处仲使来而不我告，是杀我也。
sǐ shēng yǒu mìng dàn hèn chóu chǐ bù xuě wú yǐ xià jiàn èr qīn ěr
死生有命，但恨仇耻不雪，无以下见二亲耳。
yīn xū xī bù néng zì shèng
”因歔欷不能自胜。
pǐ dī suì yì zhī shí nián sì shí bā
匹䃅遂缢之，时年四十八。
zǐ zhí sì rén jù bèi hài
子侄四人俱被害。
cháo tíng yǐ pǐ dī shàng qiáng dāng wèi guó tǎo shí lè bù jǔ kūn āi
朝廷以匹䃅尚强，当为国讨石勒，不举琨哀。
sān nián kūn gù cóng shì zhōng láng lú chén cuī yuè děng shàng biǎo lǐ kūn yuē
三年，琨故从事中郎卢谌、崔悦等上表理琨曰：
chén wén jīng guó zhī tǐ zài yú chóng míng diǎn xíng
臣闻经国之体，在于崇明典刑；
lì zhèng zhī wu zài yú gù shèn guān sài
立政之务，在于固慎关塞。
kuàng fāng yuè zhī chén shā shēng zhī bǐng ér kě bù zhèng qí wǎng zhí yǐ dù qí jiān xié zāi
况方岳之臣，杀生之柄，而可不正其枉直，以杜其奸邪哉！
qiè jiàn gù sī kōng guǎng wǔ hóu kūn
窃见故司空、广武侯琨，
zài huì dì rǎo rǎng zhī jì
在惠帝扰攘之际，
zhí qún hòu dǐng fèi zhī nán
值群后鼎沸之难，
lù lì huáng jiā
戮力皇家，
yì chéng mí lì
义诚弥厉，
gōng tǒng huá yí
躬统华夷，
qīn shòu shǐ shí
亲受矢石，
shí chāo shòu shǒu
石超授首，
lǚ lǎng miàn fù
吕朗面缚，
shè jì kè níng
社稷克宁，
luán yú fǎn jià
銮舆反驾，
fèng yíng zhī xūn
奉迎之勋，
kūn shí wèi lóng
琨实为隆，
cǐ kūn xiào zhōng zhī yī yàn yě
此琨效忠之一验也。
qí hòu bīng zhōu cì shǐ dōng yíng gōng téng yǐ jìn chuān huāng kuì yí zhèn lín zhāng tài yuán xī hé jǐn xǐ sān wèi
其后并州刺史、东赢公腾以晋川荒匮，移镇临漳，太原、西河尽徙三魏。
kūn shòu rèn bīng zhōu shǔ chéng qí bì dào guān zhī rì yí hù wú jǐ dāng yì wēi zhī shì chù nán jì zhī tǔ jiū jí shāng yí fǔ hé róng dí shù nián zhī jiān gōng sī jiàn zhèn
琨受任并州，属承其弊，到官之日，遗户无几，当易危之势，处难济之土，鸠集伤痍，抚和戎狄，数年之间，公私渐振。
huì jīng dū shī shǒu
会京都失守，
qún nì zòng yì
群逆纵逸，
biān méng dùn pú
边萌顿仆，
gǒu huái yàn ān
苟怀宴安，
xián yǐ wéi bīng zhōu zhī de sì sài wèi kùn
咸以为并州之地四塞为困，
qiě kě bì guān shǒu xiǎn
且可闭关守险，
chù zī yǎng tú
畜资养徒，
kàng cí lì shēng
抗辞厉声，
zhōng liàng fèn fā
忠亮奋发，
yǐ wéi tiān zǐ chén rǔ ér bù yǔn shēn sǐ jié
以为天子沈辱而不陨身死节，
qíng fēi suǒ ān
情非所安，
suì nǎi bá lǚ shān chuān
遂乃跋履山川，
dōng xī zhēng tǎo
东西征讨。
tú gè chéng xū jìn yáng jǔ kuì kūn fù mǔ lí tú lù zhī yāng mén zú shòu jiān yí zhī huò
屠各乘虚，晋阳沮溃，琨父母罹屠戮之殃，门族受歼夷之祸。
xiàng shǐ kūn cóng zhōu rén zhī xīn wèi zì shǒu zhī jì zé shèng cháo wèi bì jiā zhū ér zú dǎng kě yǐ bù sàng
向使琨从州人之心，为自守之计，则圣朝未必加诛，而族党可以不丧。
jí yī lú bài luàn jìn rén guī bēn kūn yú píng chéng nà qí chū fù
及猗卢败乱，晋人归奔，琨于平城纳其初附。
jiāng jūn jī dàn yòu yǐ wéi cǐ suī jìn rén jiǔ zài huāng yì nán yǐ fǎ zhěng bù kě biàn yòng
将军箕澹又以为此虽晋人，久在荒裔，难以法整，不可便用。
kūn yòu ràng zhī yì xíng yú sè
琨又让之，义形于色。
jiǎ cóng dàn yì tōu yú gǒu cún zé yàn rán yú bìng tǔ bì bù wáng shēn yú yàn jì yě
假从澹议，偷于苟存，则晏然于并土，必不亡身于燕蓟也。
kūn zì yǐ bèi wèi fāng yuè gāng wéi bù jǔ wú yuán xū hé dà rèn zuò jū sān sī shì yǐ bì xià dēng zuò shǐ yǐn yǎn gào xùn qián hòu zhāng biǎo jù chén chéng kuǎn
琨自以备位方岳，纲维不举，无缘虚荷大任，坐居三司，是以陛下登阼，使引衍告逊，前后章表，具陈诚款。
xún lìng cóng shì zhōng láng chén xù dàn yǐ zhāng shòu jié chuán fèng huán běn cháo yǔ pǐ dī shǐ róng shào qī yī shí jù fā
寻令从事中郎臣续澹以章绶节传奉还本朝，与匹䃅使荣邵期一时俱发。
yòu pǐ dī yǐ kūn wáng shì dà chén jù duó jǐ wēi zhòng jì kūn zhī xíng jiàn zhāng yú wài
又匹䃅以琨王室大臣，惧夺己威重，忌琨之形，渐彰于外。
kūn zhī qí rú cǐ lǜ bù kě jiǔ yù qiǎn qī xī dà xiǎo jǐn yì jīng chéng yǐ qí mén shì yī wěi bì xià
琨知其如此，虑不可久，欲遣妻息大小尽诣京城， 以其门室一委陛下。
yǒu zhēng jǔ zhī huì zé shēn chōng yī zú
有征举之会，则身充一卒；
ruò pǐ dī zòng xiōng tè zé qī xī kě miǎn
若匹䃅纵凶慝，则妻息可免。
jù lìng chén dàn mì xuān cǐ zhǐ qiú zhào chì lù cì lìng xiāng yíng wèi
具令臣澹密宣此旨，求诏敕路次，令相迎卫。
huì wáng chéng cóng píng yáng táo lái shuō nán yáng wáng bǎo chēng hào lǒng yòu shì zhòng shén shèng dāng yí guān zhōng
会王成从平阳逃来，说南阳王保称号陇右， 士众甚盛，当移关中。
pǐ dī wén cǐ sī huái gù wàng liú tíng róng shào yù qiǎn qián jiān hóng lú biān miǎo fèng shǐ yì bǎo jù dàn dú nán yán qí cǐ shì suì bù xǔ yǐn lù
匹䃅闻此，私怀顾望，留停荣邵，欲遣前兼鸿胪边邈奉使诣保，惧澹独南，言其此事，遂不许引路。
dān chéng chì xīn zú bù shàng dá
丹诚赤心，卒不上达。
pǐ dī xiōng juàn sàng wáng sì zi yòu ruò yù yīn bēn sāng duó qǔ qí guó
匹䃅兄眷丧亡，嗣子幼弱，欲因奔丧夺取其国。
yòu zì yǐ qī guó líng jiā huái xié lè huò kǒng fù mǔ zōng dǎng bù róng qí zuì shì yǐ juǎn jiǎ gāo gōng yīn tú zuò luàn yù hài qí cóng shū lín cóng dì mò bō děng yǐ qǔ qí guó
又自以欺国陵家，怀邪乐祸，恐父母宗党不容其罪， 是以卷甲櫜弓，阴图作乱，欲害其从叔𬴊、从弟末波等，以取其国。
pǐ dī qīn xìn mì gào lín bō lín bō nǎi qiǎn rén jù zhī pǐ dī jǐn yǐ shēn miǎn
匹䃅亲信密告 𬴊、波，𬴊、波乃遣人距之，匹䃅仅以身免。
bǎi xìng wèi pǐ dī yǐ méi jiē píng xiàng kūn
百姓谓匹䃅已没，皆凭向琨。
ruò kūn yú shí yǒu hài pǐ dī zhī qíng zé jū rán kě qín bù fù yíng yú rén lì
若琨于时有害匹䃅之情，则居然可擒，不复营于人力。
zì cǐ zhī hòu shàng xià bìng lí pǐ dī suì yù jǐn lēi hú jìn xǐ jū shàng gǔ
自此之后，上下并离，匹䃅遂欲尽勒胡晋，徙居上谷。
kūn shēn bù rán zhī quàn yí yàn cì nán píng cháo tíng
琨深不然之，劝移厌次，南凭朝廷。
pǐ dī bù néng nà fǎn huò hài fù xī sì rén cóng xiōng èr xi tóng shí bìng mìng
匹䃅不能纳，反祸害父息四人，从兄二息同时并命。
kūn wèi yù hài zhī pǐ dī bì yǒu huò xīn yǔ chén děng yún shòu guó hòu ēn bù néng kè bào suī cái lüè bù jí yì yóu yù cǐ è yùn
琨未遇害，知匹䃅必有祸心，语臣等云：“受国厚恩， 不能克报，虽才略不及，亦由遇此厄运。
rén shuí bù sǐ sǐ shēng mìng yě
人谁不死，死生命也。
wéi hèn xià bù néng xiào jié yú yī fāng shàng bù dé guī chéng yú bì xià
唯恨下不能效节于一方，上不得归诚于陛下。
cí zhǐ kāng kǎi dòng yú zuǒ yòu
”辞旨慷慨，动于左右。
pǐ dī jì hài kūn héng jiā wū bàng yán kūn yù kuī shén qì móu tú bù guǐ
匹䃅既害琨，横加诬谤，言琨欲窥神器，谋图不轨。
kūn miǎn shù áo wán xiōng zhī sī yòu wú xìn bù jù zhū zhī qíng qí qū luàn wáng zhī jì jiā jiān yì lèi zhī jiān ér yǒu rú cǐ zhī xīn zāi
琨免述嚣顽凶之思，又无信布惧诛之情，崎岖乱亡之际，夹肩异类之间，而有如此之心哉！
suī zāng huò zhī yú sī yǎng zhī zhì yóu bù wéi zhī kuàng zài guó shì zhī liè zhōng jié xiān zhù zhě hu
虽臧获之愚，厮养之智，犹不为之，况在国士之列， 忠节先著者乎！
pǐ dī zhī hài kūn chēng bì xià mì zhào
匹䃅之害琨，称陛下密诏。
kūn xìn yǒu zuì bì xià jiā zhū zì dāng sì zhū shì cháo yǔ zhòng qì zhī bù lìng shū sú zhī shù lù tái fǔ zhī chén yì yǐ míng yǐ
琨信有罪，陛下加诛，自当肆诸市朝，与众弃之， 不令殊俗之竖戮台辅之臣，亦已明矣。
rán zé shàn zhào yǒu zuì suī xiǎo bì zhū
然则擅诏有罪，虽小必诛；
jiǎo zhì yǒu gōng suī dà bù lùn zhèng yǐ xīng tì zhī gēn xián zài yú cǐ kāi sāi zhī yóu bù kě bù bì gù yě
矫制有功，虽大不论，正以兴替之根咸在于此，开塞之由不可不闭故也。
ér pǐ dī wú suǒ gù jì hù luàn zhuān shā xū jiǎ wáng mìng nüè hài dǐng chén rǔ zhū xià zhī wàng bài wáng shì zhī fǎ shì kě rěn yě shú bù kě rěn
而匹䃅无所顾忌，怙乱专杀，虚假王命，虐害鼎臣，辱诸夏之望，败王室之法，是可忍也，孰不可忍！
ruò shèng cháo yóu jiā yǐn rěn wèi míng dà tǐ zé bù chěng zhī rén xí pǐ dī zhī jī shā shēng zì yóu hào wù rèn yì bì xià jiāng hé yǐ zhū zhī zāi
若圣朝犹加隐忍，未明大体，则不逞之人袭匹䃅之迹，杀生自由，好恶任意，陛下将何以诛之哉！
zhé chōng yàn nán wéi cún zhàn shèng zhī jiāng
折冲厌难，唯存战胜之将；
chú bào tǎo luàn bì xū zhī lüè zhī chén
除暴讨乱，必须知略之臣。
gù gǔ yǔ yún shān yǒu měng shòu lí huò wèi zhī bù cǎi fēi xū yán yǐ
故古语云“山有猛兽，藜藿为之不采”，非虚言矣。
zì hé yǐ běi yōu bìng yǐ nán chǒu lèi yǒu suǒ gù dàn zhě wéi kūn ér yǐ
自河以北，幽并以南，丑类有所顾惮者，唯琨而已。
kūn shòu hài zhī hòu qún xiōng xīn xīn mò bù dé yì gǔ xíng zhōng zhōu céng wú xiān jiè cǐ yòu huá yí xiǎo dà suǒ yǐ cháng tàn zhě yě
琨受害之后，群凶欣欣，莫不得意，鼓行中州，曾无纤介，此又华夷小大所以长叹者也。
fú wéi bì xià ruì shèng zhī lóng zhōng xīng zhī xù fāng jiāng píng zhāng diǎn xíng yǐ jīng xù wàn guó
伏惟陛下睿圣之隆，中兴之绪，方将平章典刑，以经序万国。
ér kūn shòu hài fēi suǒ yuān tòng yǐ shèn wèi wén cháo tíng yǒu yǐ zhēn lùn
而琨受害非所， 冤痛已甚，未闻朝廷有以甄论。
xī hú guān sān lǎo sòng wèi tài zǐ zhī zuì gǔ yǒng liú xiàng biàn chén tāng zhī gōng xià zú yǐ míng gōng zuì zhī fēn shàng zú yǐ wù shèng zhǔ zhī huái
昔壶关三老讼卫太子之罪，谷永、刘向辨陈汤之功， 下足以明功罪之分，上足以悟圣主之怀。
chén děng zǔ kǎo yǐ lái shì shòu shū yù rén shì cuì wò chū zān tóng guǎn fú kè fù hè bō yuè xiá huāng yǔ kūn zhōu xuán jiē shì zhōng shǐ shì yǐ yǎng mù sān chén zài xī zhī yì jǐn chén běn mò mào yǐ shàng wén yǎng xī shèng cháo qǔ cì āi chá
臣等祖考以来，世受殊遇，人侍翠幄，出簪彤管，弗克负荷，播越遐荒，与琨周旋，接事终始，是以仰慕三臣在昔之义，谨陈本末，冒以上闻，仰希圣朝曲赐哀察。
tài zǐ zhōng shù zǐ wēn jiào yòu shàng shū lǐ zhī dì nǎi xià zhào yuē gù tài wèi guǎng wǔ hóu liú kūn zhōng liàng kāi jì nǎi chéng wáng jiā bù xìng zāo nàn zhì jié bù suí zhèn shén dào zhī
太子中庶子温峤又上疏理之，帝乃下诏曰：“故太尉、广武侯刘琨忠亮开济， 乃诚王家，不幸遭难，志节不遂，朕甚悼之。
wǎng yǐ róng shì wèi jiā diào jì
往以戎事，未加吊祭。
qí xià yōu zhōu biàn yī jiù diào jì
其下幽州，便依旧吊祭。
zèng shì zhōng tài wèi shì yuē mǐn
”赠侍中、太尉，谥曰愍。
kūn shǎo fù zhì qì yǒu zòng héng zhī cái shàn jiāo shèng jǐ ér pō fú kuā
琨少负志气，有纵横之才，善交胜己，而颇浮夸。
yǔ fàn yáng zǔ tì wèi you wén tì bèi yòng yǔ qīn gù shū yuē wú zhěn gē dài dàn zhì xiāo nì lǔ cháng kǒng zǔ shēng xiān wú zhe biān
与范阳祖逖为友，闻逖被用， 与亲故书曰：“吾枕戈待旦，志枭逆虏，常恐祖生先吾著鞭。
qí yì qì xiāng qī rú cǐ
”其意气相期如此。
zài jìn yáng cháng wèi hú jì suǒ wéi shù zhòng chéng zhōng jiǒng pò wú jì kūn nǎi chéng yuè dēng lóu qīng xiào zéi wén zhī jiē qī rán cháng tàn
在晋阳，常为胡骑所围数重，城中窘迫无计，琨乃乘月登楼清啸，贼闻之，皆凄然长叹。
zhōng yè zòu hú jiā zéi yòu liú tì xū xī yǒu huái tǔ zhī qiè
中夜奏胡笳，贼又流涕歔欷，有怀土之切。
xiàng xiǎo fù chuī zhī zéi bìng qì wéi ér zǒu
向晓复吹之，贼并弃围而走。
zi qún sì
子群嗣。
qún zì gōng dù shǎo bài guǎng wǔ hóu shì zǐ
群字公度，少拜广武侯世子。
suí fù zài jìn yáng zāo féng kòu luàn shù lǐng piān jūn zhēng tǎo
随父在晋阳，遭逢寇乱，数领偏军征讨。
xìng qīng shèn yǒu cái duàn de shì lèi huān xīn
性清慎， 有裁断，得士类欢心。
jí kūn wèi pǐ dī suǒ hài kūn cóng shì zhōng láng lú chén děng lǜ yú zhòng fèng qún yī mò bō
及琨为匹䃅所害，琨从事中郎卢谌等率余众奉群依末波。
wēn jiào qián hòu biǎo chēng yí dì liú qún nèi dì cuī yuè lú chén děng jiē zài mò bō zhōng qiáo shǒu nán wàng
温峤前后表称：“姨弟刘群，内弟崔悦、卢谌等，皆在末波中，翘首南望。
yú wèi cǐ děng bìng yǒu wén sī yú rén zhī zhōng shǎo kě mǐn xī
愚谓此等并有文思，于人之中少可愍惜。
rú méng lù zhào jì jué xīng wáng zé bì xià gēng shēng zhī ēn wàng gǔ wú èr
如蒙录召，继绝兴亡，则陛下更生之恩，望古无二。
xián kāng èr nián chéng dì zhào zhēng qún děng wèi mò bō xiōng dì ài qí cái tuō yǐ dào xiǎn bù qiǎn
” 咸康二年，成帝诏征群等，为末波兄弟爱其才，托以道险不遣。
shí jì lóng miè liáo xī qún jí chén yuè tóng méi hú zhōng jì lóng jiē yōu lǐ zhī yǐ qún wèi zhōng shū lìng
石季龙灭辽西，群及谌、悦同没胡中，季龙皆优礼之，以群为中书令。
zhì rǎn mǐn bài hòu qún yù hài
至冉闵败后，群遇害。
shí lēi jí jì lóng de gōng qīng rén shì duō shā zhī qí jiàn zhuó yòng zhōng zhì dà guān zhě wéi yǒu hé dōng péi xiàn bó hǎi shí pú xíng yáng zhèng xì yǐng chuān xún chāo běi dì fu chàng jí qún yuè chén děng shí yú rén ér yǐ
时勒及季龙得公卿人士多杀之，其见擢用，终至大官者，唯有河东裴宪，渤海石璞，荥阳郑系，颍川荀绰，北地傅畅及群、悦、谌等十余人而已。
yú zì qìng sūn
舆字庆孙。
jùn lǎng yǒu cái jú yǔ kūn bìng shàng shū guō yì zhī shēng míng zhù dāng shí
隽朗有才局，与琨并尚书郭奕之甥，名著当时。
jīng dū wèi zhī yǔ yuē luò zhōng yì yì qìng sūn yuè shí
京都为之语曰： “洛中奕奕，庆孙，越石。
pì zǎi fǔ shàng shū láng
”辟宰府尚书郎。
xiōng dì sù wǔ sūn xiù jí zhào wáng lún fǔ zhèng sūn xiù zhí quán bìng miǎn qí guān
兄弟素侮孙秀，及赵王伦辅政，孙秀执权，并免其官。
mèi shì lún shì zǐ fū fū yǔ xiù bù xié fù yǐ yú wèi sàn qí shì láng
妹适伦世子荂，荂与秀不协，复以舆为散骑侍郎。
qí wáng jiǒng fǔ zhèng yǐ yú wèi zhōng shū shì láng
齐王冏辅政， 以舆为中书侍郎。
dōng hǎi wáng yuè fàn yáng wáng xiāo zhī jǔ bīng yě yǐ yú wèi yǐng chuān tài shǒu
东海王越、范阳王虓之举兵也，以舆为颍川太守。
jí hé jiān wáng yóng xí liú qiáo tǎo xiāo yú xǔ chāng jiǎo zhào yuē yǐng chuān tài shǒu liú yú pò xié fàn wáng xiāo jù nì zhào mìng duō shù sī dǎng shàn jié jùn xiàn hé jù bīng zhòng
及河间王颙檄刘乔讨虓于许昌，矫诏曰：“颍川太守刘舆迫协范王虓，距逆诏命，多树私党，擅劫郡县，合聚兵众。
yú xiōng dì xī yīn zhào wáng hūn qīn shàn nòng quán shì xiōng jiǎo wú dào jiǔ yīng zhū yí yǐ yù shè lìng de quán shǒu lǐng
舆兄弟昔因赵王婚亲，擅弄权势，凶狡无道，久应诛夷，以遇赦令，得全首领。
xiǎo rén bù jì wèi è rì zī zhé yòng gǒu xī wèi yǎn zhōu duàn jié wáng mìng
小人不忌，为恶日滋，辄用苟晞为兖州，断截王命。
zhèn nán dà jiāng jūn hóng píng nán jiāng jūn péng chéng wáng shì zhēng dōng dà jiàng jūn zhǔn gè lēi suǒ lǐng jìng huì xǔ chāng yǔ qiáo bìng lì
镇南大将军弘，平南将军、彭城王释，征东大将军准，各勒所领，径会许昌，与乔并力。
jīn qiǎn yòu jiāng zhè zhāng fāng wèi dà dū dū dū jiàn wēi jiāng jūn lǚ lǎng yáng píng tài shǒu diāo mò lǜ bù qí shí wàn tóng huì xǔ chāng yǐ chú yú xiōng dì
今遣右将这张方为大都督，督建威将军吕朗、阳平太守刁默，率步骑十万，同会许昌， 以除舆兄弟。
gǎn yǒu jǔ bīng jù wéi wáng mìng zhū jí wǔ zú
敢有举兵距违王命，诛及五族。
néng shā yú xiōng dì sòng shǒu zhě fēng sān qiān hù xiàn hòu cì juàn wǔ qiān pǐ
能杀舆兄弟送首者，封三千户县侯， 赐绢五千匹。
xiāo zhī bài yú yǔ zhī jù bēn hé běi
”虓之败，舆与之俱奔河北。
xiāo jì zhèn yè yǐ yú wèi zhēng lǔ jiāng jūn wèi jùn tài shǒu
虓既镇邺，以舆为征虏将军、魏郡太守。
xiāo hōng dōng hǎi wáng yuè jiāng zhào zhī huò yuē yú yóu nì yě jìn zé wū rén
虓薨，东海王越将召之，或曰：“舆犹腻也，近则污人。
jí zhì yuè yí ér yù zhī
”及至，越疑而御之。
yú mì shì tiān xià bīng bù jí cāng kù niú mǎ qì xiè shuǐ lù zhī xíng jiē mò shí zhī
舆密视天下兵簿及仓库、牛马、器械、水陆之形，皆默识之。
shì shí jūn guó duō shì měi huì yì zì pān tāo yǐ xià mò zhī suǒ duì
是时军国多事，每会议，自潘滔以下，莫知所对。
yú jì jiàn yuè yīng jī biàn huà yuè qīng xī chóu jiē jí yǐ wéi zuǒ zhǎng shǐ
舆既见越，应机辩画，越倾膝酬接，即以为左长史。
yuè jì zǒng lù yǐ yú wéi shàng zuǒ bīn kè mǎn yán wén àn yíng jī yuǎn jìn shū jì rì yǒu shù qiān zhōng rì bù juàn huò yǐ yè jì zhī jiē rén rén huan chàng mò bù yuè fù
越既总录，以舆为上佐，宾客满筵，文案盈机，远近书记日有数千，终日不倦，或以夜继之，皆人人欢畅，莫不悦附。
mìng yì rú liú chóu duì kuǎn bèi shí rén fú qí néng bǐ zhī chén zūn
命议如流，酬对款备，时人服其能，比之陈遵。
shí chēng yuè fǔ yǒu sān cái pān tāo dà cái liú yú cháng cái péi miǎo qīng cái
时称越府有三才：潘滔大才，刘舆长才，裴邈清才。
yuè zhū miào bō wáng yán děng jiē yú móu yě
越诛缪播、王延等，皆舆谋也。
yán ài qiè jīng shì yǒu yīn jì yán shàng wèi liàn yú biàn pìn zhī
延爱妾荆氏有音伎，延尚未殓，舆便娉之。
wèi jí yíng yòu wèi tài fù cóng shì zhōng láng wáng jùn suǒ zhēng duó
未及迎，又为太傅从事中郎王俊所争夺。
yù shǐ zhōng qǔ chéng fu xuān hé zòu yuè bù wèn yú ér miǎn jùn guān
御史中取丞傅宣劾奏，越不问舆，而免俊官。
yú nǎi shuō yuè qiǎn kūn zhèn bīng zhōu wèi yuè běi miàn zhī zhòng
舆乃说越，遣琨镇并州，为越北面之重。
luò yáng wèi bài bìng zhǐ jū zú shí nián sì shí qī
洛阳未败，病指疽卒，时年四十七。
zhuī zèng piào qí jiāng jūn
追赠骠骑将军。
xiān yǒu gōng fēng dìng xiāng hóu shì yuē zhēn
先有功封定襄侯，谥曰贞。
zi yǎn sì
子演嗣。
yǎn zì shǐ rén
演字始仁。
chū pì tài wèi yuàn chú shàng shū láng yǐ fù yōu qù zhí
初辟太尉掾，除尚书郎，以父忧去职。
fú què xí jué tài fù dōng hǎi wáng yuè yǐn wéi zhǔ bù
服阕，袭爵，太傅、东海王越引为主簿。
qiān tài zǐ zhōng shù zǐ chū wèi yáng píng tài shǒu
迁太子中庶子，出为阳平太守。
zì luò bēn kūn kūn yǐ wéi fǔ guó jiāng jūn wèi jùn tài shǒu
自洛奔琨，琨以为辅国将军、魏郡太守。
kūn jiāng tǎo shí lè yǐ yǎn lǐng yǒng shì qiān rén xíng běi zhōng láng jiàng yǎn zhōu cì shǐ zhèn lǐn qiū
琨将讨石勒，以演领勇士千人，行北中郎将、兖州刺史，镇廪丘。
yǎn zhǎn wáng sāng zǒu zhào gù de zhòng qī qiān rén
演斩王桑， 走赵固，得众七千人。
wèi shí lè suǒ gōng yǎn jù zhàn lēi tuì
为石勒所攻，演距战，勒退。
yuán dì bài wèi dū du hòu jiāng jūn jiǎ jié
元帝拜为都督、后将军，假节。
hòu wèi shí jì lóng suǒ wéi qiú jiù yú shào xù duàn yāng yāng qí jiù zhī jì lóng zǒu suí yāng zhūn yàn cì bèi hài
后为石季龙所围，求救于邵续、段鸯，鸯骑救之，季龙走，随鸯屯厌次，被害。
dì yìn wèi kūn yǐn bīng lù féng wū huán zéi zhàn méi
弟胤为琨引兵，路逢乌桓贼，战没。
yìn dì yì chū wèi tài fù dōng hǎi wáng yuè yuàn yǔ kūn jù bèi hài
胤弟挹初为太傅、东海王越掾，与琨俱被害。
yì dì qǐ qǐ dì shù yǔ kūn zǐ qún jù zài mò bō zhōng hòu bìng rù shí jì lóng
挹弟启，启弟述，与琨子群俱在末波中，后并入石季龙。
qǐ wèi jì lóng shàng shū pú yè hòu guī guó mù dì bài wèi qián jiāng jūn jiā jǐ shì zhōng
启为季龙尚书仆射， 后归国，穆帝拜为前将军，加给事中。
yǒng hé jiǔ nián suí zhōng jūn jiāng jūn yīn hào běi fá wèi yáo xiāng suǒ bài qǐ zhàn méi
永和九年，随中军将军殷浩北伐，为姚襄所败，启战没。
shù wèi jì lóng shì zhōng suí qǐ guī guó bài xiāo qí jiāng jūn
述为季龙侍中，随启归国，拜骁骑将军。
zǔ tì zì shì zhì fàn yáng qiú rén yě
祖逖，字士稚，范阳遒人也。
shì lì èr qiān dàn wèi běi zhōu jiù xìng
世吏二千石，为北州旧姓。
fù wǔ jìn wáng yuàn shàng gǔ tài shǒu
父武，晋王掾、上谷太守。
tì shǎo gū xiōng dì liù rén
逖少孤，兄弟六人。
xiōng gāi nà děng bìng kāi shuǎng yǒu cái gàn
兄该、纳等并开爽有才干。
tì xìng huò dàng bù xiū yí jiǎn nián shí sì wǔ yóu wèi zhī shū zhū xiōng měi yōu zhī
逖性豁荡，不修仪检，年十四五犹未知书，诸兄每忧之。
rán qīng cái hǎo xiá kāng kǎi yǒu jié shàng měi zhì tián shè zhé chēng xiōng yì sàn gǔ bó yǐ zhōu pín fá xiāng dǎng zōng zú yǐ shì zhòng zhī
然轻财好侠，慷慨有节尚，每至田舍，辄称兄意，散谷帛以周贫乏，乡党宗族以是重之。
hòu nǎi bó lǎn shū jì gāi shè gǔ jīn wǎng lái jīng shī jiàn zhě wèi tì yǒu zàn shì cái jù
后乃博览书记，该涉古今，往来京师，见者谓逖有赞世才具。
qiáo jū yáng píng
侨居阳平。
nián èr shí sì yáng píng pì chá xiào lián sī lì zài bì jǔ xiù cái jiē bù xíng
年二十四，阳平辟察孝廉，司隶再辟举秀才，皆不行。
yǔ sī kōng liú kūn jù wèi sī zhōu zhǔ bù qíng hǎo chóu móu gòng bèi tóng qǐn
与司空刘琨俱为司州主簿，情好绸缪，共被同寝。
zhōng yè wén huāng jī míng cù kūn jué yuē cǐ fēi è shēng yě
中夜闻荒鸡鸣，蹴琨觉曰：“此非恶声也。
yīn qǐ wǔ
”因起舞。
tì kūn bìng yǒu yīng qì měi yǔ shì shì huò zhōng xiāo qǐ zuò xiāng wèi yuē ruò sì hǎi dǐng fèi háo jié bìng qǐ wú yǔ zú xià dāng xiāng bì yú zhōng yuán ěr
逖、琨并有英气，每语世事，或中宵起坐，相谓曰：“若四海鼎沸，豪杰并起，吾与足下当相避于中原耳。
pì qí wáng jiǒng dà sī mǎ yuàn cháng shā wáng yì piào qí jì jiǔ zhuǎn zhǔ bù lèi qiān tài zǐ zhōng shè rén yù zhāng wáng cóng shì zhōng láng
辟齐王冏大司马掾、长沙王乂骠骑祭酒，转主簿，累迁太子中舍人、豫章王从事中郎。
cóng huì dì běi fá wáng shī bài jì yú dàng yīn suì tuì huán luò
从惠帝北伐，王师败绩于荡阴，遂退还洛。
dà jià xi xìng cháng ān guān dōng zhū hóu fàn yáng wáng xiāo gāo mì wáng lüè píng chāng gōng mó děng jìng zhào zhī jiē bù jiù
大驾西幸长安，关东诸侯范阳王虓、高密王略、平昌公模等竞召之，皆不就。
dōng hǎi wáng yuè yǐ tì wèi diǎn bīng cān jūn jì yīn tài shǒu mǔ sāng bù zhī guān
东海王越以逖为典兵参军、济阴太守，母丧不之官。
jí jīng shī dà luàn tì lǜ qīn dǎng shù bǎi jiā bì dì huái sì yǐ suǒ chéng chē mǎ zài tóng háng lǎo jí gōng zì tú bù yào wù yī liáng yǔ zhòng gòng zhī yòu duō quán lüè shì yǐ shào zhǎng xián zōng zhī tuī tì wéi xíng zhǔ
及京师大乱，逖率亲党数百家避地淮泗，以所乘车马载同行老疾， 躬自徒步，药物衣粮与众共之，又多权略，是以少长咸宗之，推逖为行主。
dá sì kǒu yuán dì nì yòng wèi xú zhōu cì shǐ xún zhēng jūn zī jì jiǔ jū dān tú zhī jīng kǒu
达泗口， 元帝逆用为徐州刺史，寻征军谘祭酒，居丹徒之京口。
tì yǐ shè jì qīng fù cháng huái zhèn fù zhī zhì
逖以社稷倾覆，常怀振复之志。
bīn kè yì tú jiē bào jié yǒng shì tì yù zhī rú zǐ dì
宾客义徒皆暴杰勇士，逖遇之如子弟。
shí yáng tǔ dà jī cǐ bèi duō wèi dào qiè gōng piāo fù shì tì fǔ wèi wèn zhī yuē bǐ fù nán táng yī chū bù
时扬土大饥，此辈多为盗窃，攻剽富室，逖抚慰问之曰：“比复南塘一出不？
huò wèi lì suǒ shéng tì zhé yōng hù jiù jiě zhī
”或为吏所绳，逖辄拥护救解之。
tán zhě yǐ cǐ shǎo tì rán zì ruò yě
谈者以此少逖，然自若也。
shí dì fāng tuò dìng jiāng nán wèi huáng běi fá tì jìn shuō yuē jìn shì zhī luàn fēi shàng wú dào ér xià yuàn pàn yě
时帝方拓定江南，未遑北伐，逖进说曰：“晋室之乱，非上无道而下怨叛也。
yóu fān wáng zhēng quán zì xiāng zhū miè suì shǐ róng dí chéng xì dú liú zhōng yuán
由籓王争权，自相诛灭，遂使戎狄乘隙，毒流中原。
jīn yí lí jì bèi cán kù rén yǒu fèn jī zhī zhì
今遗黎既被残酷，人有奋击之志。
dài wáng chéng néng fā wēi mìng jiāng shǐ ruò tì děng wéi zhī tǒng zhǔ zé jùn guó háo jié bì yīn fēng xiàng fù chén ruò zhī shì xīn yú lái sū shù jī guó chǐ kě xuě yuàn dài wáng tú zhī
大王诚能发威命将，使若逖等为之统主，则郡国豪杰必因风向赴，沈弱之士欣于来苏，庶几国耻可雪，愿大王图之。
dì nǎi yǐ tì wèi fèn wēi jiāng jūn yù zhōu cì shǐ gěi qiān rén bǐng bù sān qiān pǐ bù gěi kǎi zhàng shǐ zì zhāo mù
” 帝乃以逖为奋威将军、豫州刺史，给千人禀，布三千匹，不给铠仗，使自招募。
réng jiāng běn liú xǐ bù qǔ bǎi yú jiā dù jiāng zhōng liú jī jí ér shì yuē zǔ tì bù néng qīng zhōng yuán ér fù jì zhě yǒu rú dà jiāng
仍将本流徙部曲百余家渡江，中流击楫而誓曰：“祖逖不能清中原而复济者，有如大江！
cí sè zhuàng liè zhòng jiē kǎi tàn
”辞色壮烈，众皆慨叹。
zhūn yú jiāng yīn qǐ yě zhù bīng qì dé èr qiān yú rén ér hòu jìn
屯于江阴，起冶铸兵器，得二千余人而后进。
chū běi zhōng láng jiàng liú yǎn jù yú shí lè yě liú rén wù zhǔ zhāng píng fán yā děng zài qiáo yǎn shǔ píng wèi yù zhōu cì shǐ yā wèi qiáo jùn tài shǒu
初，北中郎将刘演距于石勒也，流人坞主张平、樊雅等在谯，演署平为豫州刺史，雅为谯郡太守。
yòu yǒu dǒng zhān yú wǔ xiè fú děng shí yú bù zhòng gè shù bǎi jiē tǒng shǔ píng
又有董瞻、于武、谢浮等十余部，众各数百，皆统属平。
tì yòu fú shǐ qǔ píng fú jué píng yù huì suì zhǎn yǐ xiàn tì
逖诱浮使取平，浮谲平与会，遂斩以献逖。
dì jiā tì xūn shǐ yùn liáng gěi zhī ér dào yuǎn bù zhì jūn zhōng dà jī
帝嘉逖勋，使运粮给之，而道远不至，军中大饥。
jìn jù tài qiū
进据太丘。
fán yā qiǎn zhòng yè xí tì suì rù lěi bá jǐ dà hū zhí qù tì mù jūn tǔ dà luàn
樊雅遣众夜袭逖，遂入垒，拔戟大呼，直趣逖幕，军土大乱。
tì mìng zuǒ yòu jù zhī dū hù dǒng zhāo yǔ zéi zhàn zǒu zhī
逖命左右距之，督护董昭与贼战，走之。
tì lǜ zhòng zhuī tǎo ér zhāng píng yú zhòng zhù yā gōng tì
逖率众追讨，而张平余众助雅攻逖。
péng bēi wù zhǔ chén chuān zì hào níng shuò jiāng jūn chén liú tài shǒu
蓬陂坞主陈川，自号宁朔将军、陈留太守。
tì qiǎn shǐ qiú jiù yú chuān chuān qiǎn jiàng li tóu lǜ zhòng yuán zhī tì suì kè qiáo chéng
逖遣使求救于川，川遣将李头率众援之，逖遂克谯城。
chū fán yā zhī jù qiáo yě tì yǐ lì ruò qiú zhù yú nán zhōng láng jiàng wáng hán hán qiǎn huán xuān lǐng bīng zhù tì
初，樊雅之据谯也，逖以力弱，求助于南中郎将王含，含遣桓宣领兵助逖。
tì jì kè qiáo xuān děng nǎi qù
逖既克谯，宣等乃去。
shí jì lóng wén ér yǐn zhòng wéi qiáo hán yòu qiǎn xuān jiù tì jì lóng wén xuān zhì ér tuì
石季龙闻而引众围谯，含又遣宣救逖，季龙闻宣至而退。
xuān suì liú zhù tì tǎo zhū tún wù wèi fù zhě
宣遂留，助逖讨诸屯坞未附者。
li tóu zhī tǎo fán yā yě lì zhàn yǒu xūn
李头之讨樊雅也，力战有勋。
tì shí huò yā jùn mǎ tóu shén yù zhī ér bù gǎn yán tì zhī qí yì suì yǔ zhī
逖时获雅骏马，头甚欲之而不敢言，逖知其意， 遂与之。
tóu gǎn tì ēn yù měi tàn yuē ruò de cǐ rén wéi zhǔ wú sǐ wú hèn
头感逖恩遇，每叹曰：“若得此人为主，吾死无恨。
chuān wén ér nù suì shā tóu
”川闻而怒，遂杀头。
tóu qīn dǎng féng chǒng lǜ qí shǔ sì bǎi rù guī yú tì chuān yì nù qiǎn jiàng wèi shuò lüè yù zhōu zhū jùn dà huò zǐ nǚ chē mǎ
头亲党冯宠率其属四百入归于逖，川益怒，遣将魏硕掠豫州诸郡，大获子女车马。
tì qiǎn jiàng jūn wèi cè yāo jī yú gǔ shuǐ jǐn huò suǒ lüè zhě jiē lìng guī běn jūn wú sī yān
逖遣将军卫策邀击于谷水，尽获所掠者，皆令归本，军无私焉。
chuān dà jù suì yǐ zhòng fù shí lè
川大惧，遂以众附石勒。
tì lǜ zhòng fá chuān shí jì lóng lǐng bīng wǔ wàn jiù chuān tì shè qí yǐ jī zhī jì lóng dà bài shōu bīng lüè yù zhōu xǐ chén chuān hái xiāng guó liú táo bào děng shǒu chuān gù chéng zhù xī tái
逖率众伐川，石季龙领兵五万救川，逖设奇以击之，季龙大败，收兵掠豫州， 徙陈川还襄国，留桃豹等守川故城，住西台。
tì qiǎn jiàng hán qián děng zhèn dōng tái
逖遣将韩潜等镇东台。
tóng yī dà chéng zéi cóng nán mén chū rù fàng mù tì jūn kāi dōng mén xiāng shǒu sì xún
同一大城，贼从南门出入放牧，逖军开东门，相守四旬。
tì yǐ bù náng shèng tǔ rú mǐ zhuàng shǐ qiān yú rén yùn shàng tái yòu lìng shù rén dān mǐ wěi wèi pí jí ér xi yú dào zéi guǒ zhú zhī jiē qì dān ér zǒu
逖以布囊盛土如米状，使千余人运上台， 又令数人担米，伪为疲极而息于道，贼果逐之，皆弃担而走。
zéi jì huò mǐ wèi tì shì zhòng fēng bǎo ér hú shù jī jiǔ yì jù wú fù dǎn qì
贼既获米，谓逖士众丰饱，而胡戍饥久，益惧，无复胆气。
shí lè jiāng liú yè táng yǐ lǘ qiān tóu yùn liáng yǐ kuì táo bào tì qiǎn hán qián féng tiě děng zhuī jī yú biàn shuǐ jǐn huò zhī
石勒将刘夜堂以驴千头运粮以馈桃豹，逖遣韩潜、冯铁等追击于汴水，尽获之。
bào xiāo dùn tuì jù dōng yàn chéng tì shǐ qián jìn tún fēng qiū yǐ bī zhī
豹宵遁，退据东燕城，逖使潜进屯封丘以逼之。
féng tiě jù èr tái tì zhèn yōng qiū shù qiǎn jūn yào jié shí lè lēi tún shù jiàn cù
冯铁据二台，逖镇雍丘，数遣军要截石勒，勒屯戍渐蹙。
hòu jì cháng huò pú yáng rén tì hòu dài qiǎn guī
候骑常获濮阳人，逖厚待遣归。
xián gǎn tì ēn dé lǜ xiāng lǐ wǔ bǎi jiā jiàng tì
咸感逖恩德，率乡里五百家降逖。
lēi yòu qiǎn jīng qí wàn rén jù tì fù wèi tì suǒ pò lēi zhèn shù guī fù zhě shén duō
勒又遣精骑万人距逖，复为逖所破，勒镇戍归附者甚多。
shí zhào gù shàng guān sì li ju guō mò děng gè yǐ zhà lì xiāng gōng jī tì qiǎn shǐ hé jiě zhī shì yǐ huò fú suì shòu tì jié dù
时赵固、上官巳、李矩、郭默等各以诈力相攻击，逖遣使和解之， 示以祸福，遂受逖节度。
tì ài rén xià shì suī shū jiāo jiàn lì jiē ēn lǐ yù zhī yóu shì huáng hé yǐ nán jǐn wèi jìn tǔ
逖爱人下士，虽疏交贱隶，皆恩礼遇之，由是黄河以南尽为晋土。
hé shàng bǎo gù xiān yǒu rèn zǐ zài hú zhě jiē tīng liǎng shǔ shí qiǎn yóu jūn wěi chāo zhī míng qí wèi fù
河上堡固先有任子在胡者，皆听两属，时遣游军伪抄之，明其未附。
zhū wù zhǔ gǎn dài hú zhōng yǒu yì móu zhé mì yǐ wén
诸坞主感戴，胡中有异谋，辄密以闻。
qián hòu kè huò yì yóu cǐ yě
前后克获，亦由此也。
qí yǒu wēi gōng shǎng bù yú rì
其有微功，赏不逾日。
gōng zì jiǎn yuē quàn dū nóng sāng kè jǐ wù shī bù chù zī chǎn zǐ dì gēng yún fù dān qiáo xīn yòu shōu zàng kū gǔ wèi zhī jì zhuì bǎi xìng gǎn yuè
躬自俭约，劝督农桑，克己务施，不畜资产，子弟耕耘，负担樵薪，又收葬枯骨，为之祭醊，百姓感悦。
cháng zhì jiǔ dà huì qí lǎo zhōng zuò liú tì yuē wú děng lǎo yǐ
尝置酒大会，耆老中坐流涕曰：“吾等老矣！
gèng de fù mǔ sǐ jiāng hé hèn
更得父母，死将何恨！
nǎi gē yuē xìng zāi yí lí miǎn fú lǔ sān chén jì lǎng yù cí fù xuán jiǔ wàng láo gān hù pú hé yǐ yǒng ēn gē qiě wǔ
”乃歌曰：“幸哉遗黎免俘虏，三辰既朗遇慈父，玄酒忘劳甘瓠脯，何以咏恩歌且舞。
qí dé rén xīn rú cǐ
”其得人心如此。
gù liú kūn yǔ qīn gù shū shèng zàn tì wēi dé
故刘琨与亲故书，盛赞逖威德。
zhào jìn tì wèi zhèn xi jiāng jūn
诏进逖为镇西将军。
shí lè bù gǎn kuī bīng hé nán shǐ chéng gāo xiàn xiū tì mǔ mù yīn yǔ tì shū qiú tōng shǐ jiāo shì tì bù bào shū ér tīng hù shì shōu lì shí bèi yú shì gōng sī fēng shàn shì mǎ rì zī
石勒不敢窥兵河南，使成皋县修逖母墓，因与逖书，求通使交市，逖不报书， 而听互市，收利十倍，于是公私丰赡，士马日滋。
fāng dāng tuī fēng yuè hé sǎo qīng jì shuò huì cháo tíng jiāng qiǎn dài ruò sī wèi dū du tì yǐ ruò sī shì wú rén suī yǒu cái wàng wú hóng zhì yuǎn shí qiě yǐ jiǎn jīng jí shōu hé nán de ér ruò sī yōng róng yī dàn lái tǒng zhī yì shén yàng yàng
方当推锋越河，扫清冀朔，会朝廷将遣戴若思为都督，逖以若思是吴人，虽有才望，无弘致远识，且已翦荆棘，收河南地，而若思雍容，一旦来统之，意甚怏怏。
qiě wén wáng dūn yǔ liú wěi děng gòu xì lǜ yǒu nèi nán dà gōng bù suí
且闻王敦与刘隗等构隙，虑有内难， 大功不遂。
gǎn jī fā bìng nǎi zhì qī nú rǔ nán dà mù shān xià
感激发病，乃致妻孥汝南大木山下。
shí zhōng yuán shì shù xián wèi tì dāng jìn jù wǔ láo ér fǎn zhì jiā xiǎn è huò jiàn zhī bù nà
时中原士庶咸谓逖当进据武牢，而反置家险厄，或谏之，不纳。
tì suī nèi huái yōu fèn ér tú jìn qǔ bù chuò yíng shàn wǔ láo chéng chéng běi lín huáng hé xi jiē chéng gāo sì wàng shén yuǎn
逖虽内怀忧愤，而图进取不辍，营缮武牢城，城北临黄河，西接成皋，四望甚远。
tì kǒng nā mó jiān lěi bì wèi zéi suǒ xí nǎi shǐ cóng zǐ rǔ nán tài shǒu jì lǜ rǔ yáng tài shǒu zhāng chǎng xīn cài nèi shǐ zhōu hóng lǜ zhòng zhù lěi
逖恐南无坚垒，必为贼所袭，乃使从子汝南太守济率汝阳太守张敞、新蔡内史周闳率众筑垒。
wèi chéng ér tì bìng shén
未成，而逖病甚。
xiān shì huá tán yǔ chǎn wèn shù rén dài yáng yáng yuē zǔ yù zhōu jiǔ yuè dāng sǐ
先是，华谭、庾阐问术人戴洋，洋曰：“祖豫州九月当死。
chū yǒu yāo xīng jiàn yú yù zhōu zhī fēn lì yáng chén xùn yòu wèi rén yuē jīn nián xī běi dà jiàng dāng sǐ
”初有妖星见于豫州之分，历阳陈训又谓人曰： “今年西北大将当死。
tì yì jiàn xīng yuē wèi wǒ yǐ
”逖亦见星，曰：“为我矣！
fāng píng hé běi ér tiān yù shā wǒ cǐ nǎi bù yòu guó yě
方平河北，而天欲杀我，此乃不祐国也。
é zú yú yōng qiū shí nián wǔ shí liù
”俄卒于雍丘，时年五十六。
yù zhōu shì nǚ ruò sàng kǎo bǐ qiáo liáng bǎi xìng wèi zhī lì cí
豫州士女若丧考妣，谯梁百姓为之立祠。
cè zèng chē qí jiāng jūn
册赠车骑将军。
wáng dūn jiǔ huái nì luàn wèi tì bù gǎn fā zhì shì shǐ de sì yì yān
王敦久怀逆乱，畏逖不敢发，至是始得肆意焉。
xún yǐ tì dì yuē dài lǐng qí zhòng
寻以逖弟约代领其众。
yuē bié yǒu chuán
约别有传。
tì xiōng nà
逖兄纳。
nà zì shì yán zuì yǒu cāo xíng néng qīng yán wén yì kě guān
纳字士言，最有操行，能清言，文义可观。
xìng zhì xiào shǎo gū pín cháng zì chuī xìn yǐ yǎng mǔ píng běi jiāng jūn wáng dūn wén zhī yí qí èr bì pì wéi cóng shì zhōng láng
性至孝，少孤贫，常自炊衅以养母， 平北将军王敦闻之，遗其二婢，辟为从事中郎。
yǒu xì zhī yuē nú jià bèi bì
有戏之曰：“奴价倍婢。
nà yuē bǎi lǐ xī hé bì qīng yú wǔ gǔ pí yá
”纳曰： “百里奚何必轻于五羖皮邪！
zhuǎn shàng shū sān gōng láng lèi qiān tài zǐ zhōng shù zǐ
”转尚书三公郎，累迁太子中庶子。
lì guān duō suǒ bó zhèng yǒu bǔ yú shí
历官多所驳正， 有补于时。
qí wáng jiǒng jiàn yì yuè wáng lún shōu jiǒng dì běi hǎi wáng shí jí qián qián huáng mén láng hóng nóng dǒng zuò dì ài yǔ jiǒng jù qǐ jiē jiāng hài zhī nà shàng shū jiù yān bìng jiàn yòu
齐王冏建义，越王伦收冏弟北海王实及前前黄门郎弘农董祚弟艾，与冏俱起， 皆将害之，纳上疏救焉，并见宥。
hòu wèi zhōng hù jūn tài zǐ zhān shì fēng jìn chāng gōng
后为中护军、太子詹事，封晋昌公。
yǐ luò xià jiāng luàn nǎi bì dì dōng nán
以洛下将乱， 乃避地东南。
yuán dì zuò xiāng yǐn wèi jūn zī jì jiǔ
元帝作相，引为军谘祭酒。
nà hǎo yì qí wáng yǐn wèi zhī yuē yǔ xī cùn yīn bù wén shù qí
纳好奕棋，王隐谓之曰：“禹惜寸阴，不闻数棋。
duì yuē wǒ yì wàng yōu ěr
”对曰：“我奕忘忧耳。
yǐn yuē
”隐曰；
gài wén gǔ rén zāo féng zé yǐ gōng dá qí dào ruò qí bù yù zé yǐ yán dá qí dào
“盖闻古人遭逢，则以功达其道，若其不遇，则以言达其道。
gǔ bì yǒu zhī jīn yì yí rán
古必有之，今亦宜然。
dāng jìn wèi yǒu shū ér tiān xià dà luàn jiù shì dàng miè jūn shào zhǎng wǔ dōu yóu chén sì fāng huá yì chéng bài jiē dāng wén jiàn hé bù jì shù ér yǒu cái chéng
当晋未有书，而天下大乱，旧事荡灭， 君少长五都，游臣四方，华裔成败，皆当闻见，何不记述而有裁成？
yīng zhòng yuǎn zuò fēng sú tōng cuī zǐ zhēn zuò zhèng lùn cài bó jiē zuò quàn xué piān shǐ yóu zuò jí jiù zhāng yóu jiē xíng yú shì biàn chéng méi ér bù xiǔ
应仲远作《风俗通》，崔子真作《政论》，蔡伯喈作《劝学篇》，史游作《急就章》，犹皆行于世，便成没而不朽。
pū suī wú cái fēi zhì bù lì gù jí mò shì ér wú wén yān suǒ yǐ zì qiáng bù xī yě
仆虽无才，非志不立，故疾没世而无闻焉，所以自强不息也。
kuàng guó shǐ míng hu dé shī zhī jī jù qǔ sàn xī cǐ kě jiān jì hé bì wéi qí rán hòu wàng yōu yě
况国史明乎得失之迹，俱取散悉，此可兼济，何必围棋然后忘忧也！
nà kuì rán tàn yuē fēi bù yuè zi zhī dào lì bù zú ěr
”纳喟然叹曰： “非不悦子之道，力不足耳。
nǎi yán zhī yú dì yuē zì gǔ xiǎo guó yóu yǒu shǐ guān kuàng yú dà fǔ ān kě bù zhì
”乃言之于帝曰：“自古小国犹有史官，况于大府， 安可不置。
yīn jǔ yǐn chēng qīng chún liàng zhí xué sī shěn mǐn wǔ jīng qún shǐ duō suǒ zōng xī qiě hào xué bù juàn cóng shàn rú liú
”因举隐，称“清纯亮直，学思沈敏，五经、群史多所综悉，且好学不倦，从善如流。
ruò shǐ xiū zhe yī dài zhī diǎn bǎo biǎn yǔ duó chéng yī shí zhī jùn yě
若使修著一代之典，褒贬与夺，诚一时之俊也。
dì yǐ wèn jì shì cān jūn zhōng yā yā yuē nà suǒ jǔ suī yǒu shǐ cái ér jīn wèi néng lì yě
”帝以问记室参军钟雅，雅曰：“纳所举虽有史才，而今未能立也。
shì suì tíng
”事遂停。
rán shǐ guān zhī lì zì nà shǐ yě
然史官之立，自纳始也。
chū dì yuē yǔ tì tóng mǔ piān xiāng qīn ài nà yǔ yuē yì mǔ pō yǒu bù píng nǎi mì yǐ qǐ dì chēng yuē huái líng shàng zhī xìng yì ér shǐ zhī kě yě
初，弟约与逖同母，偏相亲爱，纳与约异母，颇有不平，乃密以启帝，称： “约怀陵上之性，抑而使之可也。
jīn xiǎn shì zuǒ yòu jiǎ qí quán shì jiāng wéi luàn jiē
今显侍左右，假其权势，将为乱阶”。
rén wèi nà yǔ yuē yì mǔ jì qí chǒng guì nǎi lù qí biǎo yǐ shì yuē yuē zēng nà rú chóu cháo tíng yīn cǐ qì nà
人谓纳与约异母，忌其宠贵，乃露其表以示约，约憎纳如仇，朝廷因此弃纳。
nà jì xián jū dàn qīng tán pī yuè wén shǐ ér yǐ
纳既闲居，但清谈、披阅文史而已。
jí yuē wèi nì cháo yě tàn nà yǒu jiàn cái yān
及约为逆，朝野叹纳有鉴裁焉。
wēn jiào yǐ nà zhōu lǐ fù dǎng jìng ér bài zhī
温峤以纳州里父党，敬而拜之。
jiào jì wéi shí yòng shèng yán nà yǒu míng lǐ chú guāng lù dài fu
峤既为时用，盛言纳有名理，除光禄大夫。
nà cháng wèn méi táo yuē jūn xiāng lǐ lì yuè dàn píng hé rú
纳尝问梅陶曰：“君乡里立月旦评，何如？
táo yuē shàn bāo è biǎn zé jiā fǎ yě
”陶曰：“善褒恶贬，则佳法也。
nà yuē wèi yì
” 纳曰：“未益。
shí wáng yǐn zài zuò yīn yuē shàng shū chēng sān zài kǎo jì sān kǎo chù zhì yōu míng hé de yī yuè biàn xíng bāo biǎn
”时王隐在坐，因曰：“《尚书》称‘三载考绩，三考黜陟幽明’， 何得一月便行褒贬！
táo yuē cǐ guān fǎ yě
”陶曰：“此官法也。
yuè dàn sī fǎ yě
月旦，私法也。
yǐn yuē yì chēng jī shàn zhī jiā bì yǒu yú qìng jī bù shàn zhī jiā bì yǒu yú yāng
”隐曰：“《易》称 ‘积善之家必有余庆，积不善之家必有余殃。
chēng jiā zhě qǐ bù shì guān
’称家者岂不是官？
bì xū jī jiǔ shàn è nǎi zhe gōng sī hé yì
必须积久，善恶乃著，公私何异！
gǔ rén yǒu yán zhēn liáng ér wáng xiān rén zhī yāng
古人有言，贞良而亡，先人之殃；
kù liè ér cún xiān rén zhī xūn
酷烈而存，先人之勋。
lěi shì nǎi zhe qǐ dàn yī yuè
累世乃著，岂但一月！
ruò bì yuè dàn zé yán huí shí āi bù miǎn tān wū
若必月旦，则颜回食埃，不免贪污；
dào zhí yǐn shǎo zé wèi qīng lián
盗跖引少，则为清廉。
cháo zhǒng mù huò shàn è wèi dìng yǐ
朝种暮获，善恶未定矣。
shí méi táo jí zhōng yā shǔ shuō yú shì nà zhé kùn zhī yīn yuē jūn rǔ yǐng zhī shì lì rú zhuī
”时梅陶及钟雅数说余事，纳辄困之，因曰：“君汝颍之士，利如锥；
wǒ yōu jì zhī shì dùn rú zhuì
我幽冀之士，钝如槌。
chí wǒ dùn chuí chuí jūn lì zhuī jiē dāng cuī yǐ
持我钝槌，捶君利锥，皆当摧矣。
táo yā bìng chēng yǒu shén zhuī bù kě de zhuì
”陶、雅并称“有神锥，不可得槌”。
nà yuē jiǎ yǒu shén zhuī bì yǒu shén zhuì
纳曰：“假有神锥，必有神槌。
yā wú yǐ duì
”雅无以对。
zú yú jiā
他终于被诛杀。
shǐ chén yuē liú kūn ruò líng běn wú yì cāo fēi yīng gǔ mì zhī guǎn jiè zhù mǎ lún zhī mù dāng yú shì rì shí tiāo qiǎo zhī tú yú
史臣曰：刘琨弱龄，本无异操，飞缨贾谧之馆，借箸马伦之幕，当于是日，实佻巧之徒欤！
zǔ tì sàn gǔ zhōu pín wén jī àn wǔ sī zhōng yuán zhī liǎo huǒ xìng tiān bù zhī duō jiān yuán qí sù huái yì wèi tān luàn zhě yǐ
祖逖散谷周贫，闻鸡暗舞，思中原之燎火，幸天步之多艰，原其素怀， 抑为贪乱者矣。
jí jīn xíng zhōng huǐ
及金行中毁，
qián wéi shī tǒng
干维失统，
sān hòu liú wáng
三后流亡，
dì yíng jū zhì zhī huò
递萦居彘之祸，
liù róng héng shì
六戎横噬，
jiāo sì cháng shé zhī dú
交肆长蛇之毒，
yú shì sù sī gǎi sè
于是素丝改色，
tuò chí yì qíng
跅弛易情，
gè yùn qí cái
各运奇才，
bìng téng yīng qì
并腾英气，
yù shí zhūn ér gǎn jī
遇时屯而感激，
yīn shì luàn yǐ qū chí
因世乱以驱驰，
chén lì wēi bāng
陈力危邦，
fàn jí fēng ér biǎo jìn
犯疾风而表劲，
lì qí zhēn cāo
励其贞操，
qì hán sōng ér lì jié
契寒松而立节，
xián néng zì zhì sān xuàn
咸能自致三铉，
chéng míng yī shí
成名一时。
gǔ rén yǒu yán yuē shì luàn shi zhōng liáng
古人有言曰：“世乱识忠良。
yì sī zhī wèi yǐ
”益斯之谓矣。
tiān bù zuò jìn fāng qǐ róng xīn yuè shí qū qū dú yù jīng ní zhī ruì tuī xīn yì lèi jìng zhōng yōu yǔ tòng zāi
天不祚晋，方启戎心，越石区区，独御鲸鲵之锐，推心异类，竟终幽圄，痛哉！
shì zhì yè jī zhōng xīng kè fù jiǔ zhōu zhī bàn ér zāi xīng gào xìn lì gū tú zhāo xī yǐ
士稚叶迹中兴，克复九州之半，而灾星告衅，笠毂徒招，惜矣！
zàn yuē yuè shí cái xióng lín wēi xiào zhōng zhěn gē cháng xī tóu mèi jiǎo gōng qí qū fén jìn qì kuò xūn róng
赞曰：越石才雄，临危效忠，枕戈长息，投袂徼功，崎岖汾晋，契阔獯戎。
jiàn qī duàn shì yú jiē dào qióng
见欺段氏，于嗟道穷！
zǔ shēng liè liè sù huái qí jié
祖生烈烈，夙怀奇节。
kòu jí zhōng liú shì qīng xiōng niè
扣楫中流，誓清凶孽。
lín chǒu jǐng fù yí méng zài yuè
邻丑景附，遗萌载悦。
tiān yāo shì zhēng guó chǐ xī xuě
天妖是征，国耻奚雪！