lù yè zì shì guāng wú jùn wú rén yě
陆晔,字士光,吴郡吴人也。
bó fù xǐ wú lì bù shàng shū
伯父喜,吴吏部尚书。
fù yīng gāo píng xiāng yuán wài sàn qí cháng shì yè shǎo yǒu yǎ wàng cóng xiōng jī měi chēng zhī yuē wǒ jiā shì bù fá gōng yǐ
父英,高平相,员外散骑常侍,晔少有雅望,从兄机每称之曰:“我家世不乏公矣。
jū sāng yǐ xiào wén
”居丧,以孝闻。
tóng jùn gù róng yǔ xiāng rén shū yuē shì guāng qì xi cái shǔ lǜ qí xìng mìng yán zhī shāng xīn yǐ
同郡顾荣与乡人书曰:“士光气息裁属,虑其性命,言之伤心矣。
hòu chá xiào lián chú yǒng shì wū jiāng èr xiàn lìng jiē bù jiù
”后察孝廉,除永世、 乌江二县令,皆不就。
yuán dì chū zhèn jiāng zuǒ pì wèi jì jiǔ xún bǔ zhèn wēi jiāng jūn yì xīng tài shǒu yǐ jí bù bài
元帝初镇江左,辟为祭酒,寻补振威将军、义兴太守,以疾不拜。
yù tǎo huá yì gōng fēng píng wàng tíng hòu lèi qiān sàn qí cháng shì běn jùn dà zhōng zhèng
预讨华轶功,封平望亭侯,累迁散骑常侍、本郡大中正。
tài xìng yuán nián qiān tài zǐ zhān shì
太兴元年,迁太子詹事。
shí dì yǐ shì zhōng jiē běi shì yi jiān yòng nán rén yè yǐ qīng zhēn zhù chēng suì bài shì zhōng xǐ shàng shū lǐng zhōu dà zhōng zhèng
时帝以侍中皆北士,宜兼用南人,晔以清贞著称,遂拜侍中,徙尚书,领州大中正。
míng dì jí wèi zhuǎn guāng lù xūn qiān tài cháng dài jì zhān wèi shàng shū zuǒ pú yè lǐng tài zǐ shǎo fù xún jiā jīn zǐ guāng lù dài fu dài biàn kǔn wèi lǐng jūn jiāng jūn
明帝即位,转光禄勋,迁太常,代纪瞻为尚书左仆射,领太子少傅,寻加金紫光禄大夫,代卞壸为领军将军。
yǐ píng qián fèng gōng jìn jué jiāng líng bó
以平钱凤功,进爵江陵伯。
dì bù yù yè yǔ wáng dǎo kǔn yǔ liàng wēn jiào xī jiàn bìng shòu gù mìng fǔ huáng tài zǐ gèng rù diàn jiàng bīng zhí sù
帝不豫,晔与王导、壸、 庾亮、温峤、郗鉴并受顾命,辅皇太子,更入殿将兵直宿。
yí zhào yuē yè qīng cāo zhōng zhēn lì zhí xiǎn yǔn qiě qí xiōng dì shì jūn rú fù yōu guó rú jiā suì hán bù diāo tǐ zì mén fēng
遗诏曰:“晔清操忠贞, 历职显允,且其兄弟事君如父,忧国如家,岁寒不凋,体自门风。
jì wěi yǐ liù jūn kě lù shàng shū shì jiā sàn qí cháng shì
既委以六军,可录尚书事,加散骑常侍。
chéng dì jiàn zuò bài zuǒ guāng lù dài fu kāi fǔ yí tóng sān sī gěi qīn bīng bǎi rén cháng shì rú gù
成帝践阼,拜左光禄大夫、开府仪同三司,给亲兵百人,常侍如故。
sū jùn zhī nán yè suí dì zuǒ shí tou jǔ dòng fāng zhèng bù yǐ xiōng wēi biàn jié
苏峻之难, 晔随帝左石头,举动方正,不以凶威变节。
jùn yǐ yè wú shì zhī wàng bù gǎn jiā hài shǐ shǒu liú tái
峻以晔吴士之望,不敢加害,使守留台。
kuāng shù yǐ yuàn chéng guī shùn shí gòng tuī yè dū gōng chéng jūn shì
匡术以苑城归顺,时共推晔督宫城军事。
jùn píng jiā wèi jiāng jūn
峻平,加卫将军。
gěi qiān bīng bǎi qí yǐ xūn jìn jué wèi gōng fēng cì zǐ gǔ xīn kāng zi
给千兵百骑,以勋进爵为公,封次子嘏新康子。
xián hé zhōng qiú guī xiāng lǐ bài fén mù
咸和中,求归乡里拜坟墓。
yǒu sī zòu jiù zhì jiǎ liù shí rì
有司奏,旧制假六十日。
shì zhōng yán hán huáng mén shì láng féng huái bó yuē yè nèi yùn zhì dé qīng yī qí xīn shòu tuō fù zhī zhòng jū tái sī zhī wèi jì méng zhào xǔ guī xǐng tián yíng dà chén zhī yì běn zài wàng jǐ qǐ róng yǒu qī ér fǎn wú qī bì yuǎn
侍中颜含、黄门侍郎冯怀驳曰:“晔内蕴至德,清一其心,受托付之重,居台司之位,既蒙诏许归省填茔, 大臣之义本在忘己,岂容有期而反,无期必远。
yú wèi yi hái zì hái bù xū zhì rì
愚谓宜还自还,不须制日。
dì cóng zhī yè yīn guī
”帝从之,晔因归。
yǐ jí zú shí nián qī shí sì
以疾卒,时年七十四。
zhuī zèng shì zhōng chē qí dà jiàng jūn shì yuē mù
追赠侍中、车骑大将军,谥曰穆。
zi chén sàn qí cháng shì
子谌,散骑常侍。
wán zì shì yáo
玩字士瑶。
qì liàng yān yǎ ruò guàn yǒu měi míng hè xún měi chēng qí qīng yǔn píng dāng jùn xí gāng jì dōng hǎi wáng yuè pì wèi yuàn jiē bù jiù
器量淹雅,弱冠有美名,贺循每称其清允平当,郡檄纲纪,东海王越辟为掾,皆不就。
yuán dì yǐn wèi chéng xiàng cān jūn
元帝引为丞相参军。
shí wáng dǎo chū zhì jiāng zuǒ sī jié rén qíng qǐng hūn yú wán
时王导初至江左,思结人情,请婚于玩。
wán duì yuē péi lǒu wú sōng bǎi xūn yóu bù tóng qì
玩对曰:“培𪣻无松柏,薰莸不同器。
wán suī bù cái yì bù néng wéi luàn lún zhī shǐ
玩虽不才,义不能为乱伦之始。
dǎo nǎi zhǐ
”导乃止。
wán cháng yì dǎo shí lào yīn ér de jí
玩尝诣导食酪,因而得疾。
yǔ dǎo jiān yuē pū suī wú rén jǐ wèi chen guǐ
与导笺曰:“仆虽吴人,几为伧鬼。
qí qīng yì quán guì rú cǐ
”其轻易权贵如此。
lèi jiā fèn wǔ jiāng jūn zhēng bài shì zhōng yǐ jí cí
累加奋武将军,征拜侍中,以疾辞。
wáng dūn qǐng wèi zhǎng shǐ bī yǐ jūn qī bù dé yǐ nǎi cóng mìng
王敦请为长史,逼以军期,不得已,乃从命。
dūn píng shàng shū lìng xī jiàn yì dūn zuǒ lì bù néng kuāng zhèng jiān è yi jiē miǎn guān jìn gù
敦平,尚书令郗鉴议敦佐吏不能匡正奸恶,宜皆免官禁锢。
huì wēn jiào shàng biǎo shēn lǐ dé bù zuò
会温峤上表申理, 得不坐。
fù bài shì zhōng qiān lì bù shàng shū lǐng huì jī wáng shī ràng bù bài zhuǎn shàng shū zuǒ pú yè lǐng běn zhōu dà zhōng zhèng
复拜侍中,迁吏部尚书,领会稽王师,让不拜,转尚书左仆射,领本州大中正。
jí sū jùn fǎn qiǎn wán yǔ xiōng yè jù shǒu gōng chéng
及苏峻反,遣玩与兄晔俱守宫城。
wán qián shuō kuāng shù guī shùn yǐ gōng fēng xīng píng bó
玩潜说匡术归顺,以功封兴平伯。
zhuǎn shàng shū lìng
转尚书令。
yòu zhào yuē wán tǐ dào qīng chún yǎ liàng hóng yuǎn lì wèi nèi wài fēng jì xiǎn zhù
又诏曰:“玩体道清纯,雅量弘远,历位内外,风绩显著。
yí jū tái sī yǐ yǔn zhòng wàng
宜居台司,以允众望。
shòu zuǒ guāng lù dài fu kāi fǔ yí tóng sān sī jiā sàn qí cháng shì yú rú gù
授左光禄大夫、开府仪同三司,加散骑常侍,余如故。
wán pín zì biǎo yōu zhào bāo yáng
”玩频自表,优诏褒扬。
chóng fù zì chén yuē chén shí fán duǎn fēng cāo bù lì jiē yuán jiā huì biàn fān róng xiǎn suì zǒng kuò xiàn tái yù wén zhèng dào
重复自陈曰:“臣实凡短,风操不立,阶缘嘉会,便蕃荣显,遂总括宪台,豫闻政道。
jìng bù néng fū róng xuán fēng qīng yī cháo xù jiù zé zhī lái yú chén yǐ zhòng
竟不能敷融玄风,清一朝序,咎责之来,于臣已重。
chéng yǐ shēng xǔ guó yì wàng qū ràng
诚以身许国,义忘曲让。
ér lóu lóu suǒ shǒu zhōng yú chén sù zhě tè yǐ duān yòu jī yào shì wù yīn duō chén yǐ yíng liù shí zhī nián zhì lì yǒu xiàn jí huàn shēn zhòng tǐ qì rì bì zhāo xī zì lì fēi fù suǒ kān
而㥪㥪所守,终于陈诉者,特以端右机要,事务殷多,臣已盈六十之年,智力有限, 疾患深重,体气日弊,朝夕自励,非复所堪。
ruò yǎn xī gǒu miǎn zhí shì bìng fèi zé mò dà zhī huǐ tiān xià jiāng wèi chén hé
若偃息苟免,职事并废,则莫大之悔, 天下将谓臣何!
qǐ bì xià pī huō shèng huái pèi rán chuí yǔn
乞陛下披豁圣怀,霈然垂允。
zhào bù xǔ
”诏不许。
wán zhòng biǎo yuē chén bǐ pī chéng kuǎn bù zú shàng chàng tiān cōng shèng ēn pái huái lì yǐ tǐ guó
玩重表曰:“臣比披诚款, 不足上畅天聪,圣恩徘徊,厉以体国。
chén wén zhì gōng zhī dào shàng xià xuán tóng yòng cái bù fù qí zhǎng liàng lì bù shòu qí duǎn
臣闻至公之道,上下玄同,用才不负其长, 量力不受其短。
suī jiā guān zhòng lù wú shì bù yǒu jiē yōng xūn qīn xián shí suǒ xū lài jiān tǒng yǐ jì shì wu fēi yōu chóng yǐ róng yī rén
虽加官重禄无世不有,皆庸勋亲贤,时所须赖,兼统以济世务,非优崇以荣一人。
chén shòu yù sān shì ēn lóng chǒng hòu qǐ gǎn cí zhí shì zhī láo qiú chōng ràng zhī yù
臣受遇三世,恩隆宠厚,岂敢辞职事之劳,求冲让之誉。
tú yǐ duān yòu yào zhòng xīng tì suǒ cún jiǔ yǐ wú rèn fáng xián kuàng zhí
徒以端右要重,兴替所存,久以无任,妨贤旷职。
chén yóu zì zhī bù kě kuàng tiān xià zhī rén hu
臣犹自知不可,况天下之人乎!
jīn fù wài cān lùn dào nèi tǒng bǎi kuí bù kān zhī míng yǒu rú jiǎo rì
今复外参论道,内统百揆,不堪之名,有如皎日。
yuàn bì xià shǎo chuí āi qín shǐ sì hǎi zhī guān bù kě yǐ sī yú rén rén bù kě yǐ sī qǔ guān zé tiān gōng hóng tǎn shuí bù wèi yǔn
愿陛下少垂哀矜,使四海知官不可以私于人,人不可以私取官,则天工弘坦,谁不谓允!
yóu bù xǔ
”犹不许。
xún ér wáng dǎo xī jiàn yǔ liàng xiāng jì ér hōng cháo yě xián yǐ wéi sān liáng jì méi guó jiā tiǎn cuì
寻而王导、郗鉴、庾亮相继而薨,朝野咸以为三良既没,国家殄瘁。
yǐ wán yǒu dé wàng nǎi qiān shì zhōng sī kōng gěi yǔ lín sì shí rén
以玩有德望,乃迁侍中、司空,给羽林四十人。
wán jì bài yǒu rén yì zhī suǒ bēi jiǔ xiè zhì zhù liáng zhī jiān zhòu yuē dāng jīn fá cái yǐ ěr wèi zhù shí mò qīng rén liáng dòng yá
玩既拜,有人诣之,索杯酒,泻置柱梁之间,咒曰:“当今乏材,以尔为柱石,莫倾人梁栋邪!
wán xiào yuē jí qīng liáng zhēn
陆玩笑着说:“我谨记你的忠告。”
jì ér tàn xī wèi bīn kè yuē yǐ wǒ wèi sān gōng shì tiān xià wèi wú rén
”既而叹息,谓宾客曰:“以我为三公,是天下为无人。
tán zhě yǐ wéi zhī yán
”谈者以为知言。
wán suī dēng gōng fǔ qiān ràng bù pì yuàn shǔ
玩虽登公辅,谦让不辟掾属。
chéng dì wén ér quàn zhī
成帝闻而劝之。
wán bù dé yǐ ér cóng mìng suǒ pì jiē hán sù yǒu xíng zhī shì
玩不得已而从命,所辟皆寒素有行之士。
wán yì liàng lěi shì cháng yǐ hóng zhòng wéi rén zhǔ suǒ guì jiā xìng tōng yǎ bù yǐ míng wèi gé wù yòu nà hòu jìn qiān ruò bù yī yóu shì jìn shēn zhī tú mò bù yìn qí dé yǔ
玩翼亮累世,常以弘重为人主所贵,加性通雅,不以名位格物,诱纳后进, 谦若布衣,由是搢绅之徒莫不荫其德宇。
hòu jí shèn shàng biǎo yuē chén yīng gòu jí chèn shěn dùn lì yuè bù méng quán sǔn ér rì xī jiàn dǔ zì xǐng wēi mián wú fù shēng wàng
后疾甚,上表曰:“臣婴遘疾疢,沈顿历月,不蒙痊损,而日夕渐笃,自省微绵,无复生望。
hé ēn bù bào gū fù yǐ jí yǎng zhān tiān fù fú zhěn yǔn tì
荷恩不报,孤负已及,仰瞻天覆,伏枕陨涕。
chén nián xiàng zhōng shòu qióng jí chǒng róng zhōng shēn guī quán jiāng fù hé hèn
臣年向中寿,穷极宠荣,终身归全,将复何恨!
wéi yuàn bì xià chóng míng shèng dé hóng fū hóng huà céng gòu zǔ zōng zhī jī dào jì qún shēng zhī mìng
惟愿陛下崇明圣德, 弘敷洪化,曾构祖宗之基,道济群生之命。
chén bù shèng lín mìng yí liàn zhī qíng tān jí shì xī shàng biǎo yǐ wén
臣不胜临命遗恋之情,贪及视息,上表以闻。
hōng nián liù shí sì shì yuē kāng gěi bīng qiān rén shǒu zhǒng qī shí jiā
”薨年六十四,谥曰康,给兵千人,守冢七十家。
tài yuán zhōng gōng chén pǔ bèi jiǎn xiāo sī kōng hé chōng děng zhǐ de liù jiā yǐ wán yǒu zuǒ mìng zhī xūn xiān péi líng ér zàng yóu shì tè zhì xīng píng bó guān shǔ yǐ wèi mù
太元中,功臣普被减削, 司空何充等止得六家,以玩有佐命之勋,先陪陵而葬,由是特置兴平伯官属以卫墓。
zi shǐ sì lì shì zhōng shàng shū
子始嗣,历侍中、尚书。
nà zì zǔ yán
纳字祖言。
shǎo yǒu qīng cāo zhēn lì jué sú
少有清操,贞厉绝俗。
chū pì zhèn jūn dà jiàng jūn wǔ líng wáng yuàn zhōu jǔ xiù cái
初辟镇军大将军、武陵王掾,州举秀才。
tài yuán wáng shù yā jìng zhòng zhī yǐn wèi jiàn wēi zhǎng shǐ
太原王述雅敬重之,引为建威长史。
lèi qiān huáng mén shì láng běn zhōu bié jià shàng shū lì bù láng chū wèi wú xìng tài shǒu
累迁黄门侍郎、本州别驾、尚书吏部郎,出为吴兴太守。
jiāng zhī jùn xiān zhì gū shú cí huán wēn yīn wèn wēn yuē gōng zhì zuì kě yǐn jǐ jiǔ
将之郡,先至姑孰辞桓温,因问温曰:“公致醉可饮几酒?
shí ròu duō shǎo
食肉多少?
wēn yuē nián dà lái yǐn sān shēng biàn zuì bái ròu bù guò shí jī
” 温曰:“年大来饮三升便醉,白肉不过十脔。
qīng fù yún hé
卿复云何?
nà yuē sù bù néng yǐn zhǐ kě èr shēng ròu yì bù zú yán
”纳曰:“素不能饮,止可二升,肉亦不足言。
hòu cì wēn xián wèi zhī yuē wài yǒu wēi lǐ fāng shǒu yuǎn jùn yù yǔ gōng yī zuì yǐ zhǎn xià qíng
”后伺温闲,谓之曰:“外有微礼,方守远郡,欲与公一醉, 以展下情。
wēn xīn rán nà zhī
”温欣然纳之。
shí wáng tǎn zhī diāo yí zài zuò
时王坦之、刁彝在坐。
jí shòu lǐ wéi jiǔ yī dòu lù ròu yī bàn zuò kè è rán
及受礼,唯酒一斗,鹿肉一拌, 坐客愕然。
nà xú yuē míng gōng jìn yún yǐn jiǔ sān shēng nà zhǐ kě èr shēng jīn yǒu yī dòu yǐ bèi bēi sháo yú lì
纳徐曰:“明公近云饮酒三升,纳止可二升,今有一斗,以备杯杓余沥。
wēn jí bīn kè bìng tàn qí lǜ sù gèng chì zhōng chú shè jīng zhuàn hān yǐn jí tàn ér ba
” 温及宾客并叹其率素,更敕中厨设精馔,酣饮极叹而罢。
nà zhì jùn bù shòu fèng lù
纳至郡,不受俸禄。
qǐng zhī zhēng bài zuǒ mín shàng shū lǐng zhōu dà zhōng zhèng
顷之, 征拜左民尚书,领州大中正。
jiāng yìng zhào wài bái yi zhuāng jǐ chuán nà yuē sī nú zhuāng liáng shí lái wú suǒ fù xū yě
将应召,外白宜装几船,纳曰:“私奴装粮食来,无所复须也。
lín fā zhǐ yǒu bèi fú ér yǐ qí yú bìng fēng yǐ huán guān
”临发,止有被襆而已,其余并封以还官。
qiān tài cháng xǐ lì bù shàng shū jiā fèng chē dū wèi wèi jiāng jūn
迁太常,徙吏部尚书,加奉车都尉、卫将军。
xiè ān cháng yù yì nà ér nà shū wú gòng bàn
谢安尝欲诣纳,而纳殊无供办。
qí xiōng zi chù bù gǎn wèn zhī nǎi mì wèi zhī jù
其兄子俶不敢问之,乃密为之具。
ān jì zhì nà suǒ shè wéi chá guǒ ér yǐ
安既至,纳所设唯茶果而已。
chù suì chén shèng zhuàn zhēn xiū bì jù
俶遂陈盛馔,珍羞毕具。
kè ba nà dà nù yuē rǔ bù néng guāng yì fù shū nǎi fù huì wǒ sù yè yá
客罢,纳大怒曰:“汝不能光益父叔,乃复秽我素业邪!
yú shì zhàng zhī sì shí
”于是杖之四十。
qí jǔ cuò duō cǐ lèi
其举措多此类。
hòu yǐ ài zǐ cháng shēng yǒu jí qiú jiě guān yíng shì xiōng zi qín yòu fàn fǎ yīng xíng qǐ miǎn guān xiè zuì
后以爱子长生有疾,求解官营视,兄子禽又犯法应刑,乞免官谢罪。
zhào tè xǔ qīng jiàng
诏特许轻降。
qǐng cháng shēng xiǎo jiā yù hái shè zhí
顷长生小佳,喻还摄职。
xún qiān shàng shū pú yè zhuǎn zuǒ pú yè jiā sàn qí cháng shì
寻迁尚书仆射,转左仆射,加散骑常侍。
é bài shàng shū lìng cháng shì rú gù
俄拜尚书令, 常侍如故。
kè qín zhēn gù shǐ zhōng bù yú
恪勤贞固,始终不渝。
shí huì jī wáng dào zi yǐ shào nián zhuān zhèng wěi rèn qún xiǎo nà wàng quē ér tàn yuē hǎo jiā jū xiān r yù zhuàng huài zhī yá
时会稽王道子以少年专政,委任群小,纳望阙而叹曰:“好家居,纤儿欲撞坏之邪!
cháo shì xián fú qí zhōng liàng
”朝士咸服其忠亮。
xún chú zuǒ guāng lù dài fu kāi fǔ yí tóng sān sī wèi bài ér zú jí yǐ wéi zèng
寻除左光禄大夫、开府仪同三司,未拜而卒,即以为赠。
cháng shēng xiān zú wú zi
长生先卒,无子。
yǐ dì zǐ dào lóng sì yuán xī zhōng wèi tíng wèi
以弟子道隆嗣,元熙中,为廷尉。
hé chōng zì cì dào lú jiāng qián rén wèi guāng lù dài fu zhēn zhī zēng sūn yě
何充,字次道,庐江灊人,魏光禄大夫祯之曾孙也。
zǔ yùn yù zhōu cì shǐ
祖恽,豫州刺史。
fù ruì ān fēng tài shǒu
父睿, 安丰太守。
chōng fēng yùn yān yǎ wén yì jiàn chēng
充风韵淹雅,文义见称。
chū pì dà jiàng jūn wáng dūn yuàn zhuǎn zhǔ bù
初辟大将军王敦掾,转主簿。
dūn xiōng hán shí wéi lú jiāng jùn tān wū láng jí dūn cháng yú zuò zhōng chēng yuē jiā xiōng zài jùn dìng jiā lú jiāng rén shì xián chēng zhī
敦兄含时为庐江郡,贪污狼藉,敦尝于座中称曰:“家兄在郡定佳,庐江人士咸称之。
chōng zhèng sè yuē chōng jí lú jiāng rén suǒ wén yì yú cǐ
”充正色曰: “充即庐江人,所闻异于此。
dūn mò rán
王敦沉默不语。
bàng rén jiē wèi zhī bù ān chōng yàn rán zì ruò
傍人皆为之不安,充晏然自若。
yóu shì wǔ dūn zuǒ qiān dōng hǎi wáng wén xué xún shǔ dūn bài lèi qiān zhōng shū shì láng
由是忤敦, 左迁东海王文学,寻属敦败,累迁中书侍郎。
chōng jí wáng dǎo qī zhī zǐ zi chōng qī míng mù huáng hòu zhī mèi yě gù shǎo yǔ dǎo shàn zǎo lì xiǎn guān
充即王导妻之姊子,充妻,明穆皇后之妹也,故少与导善,早历显官。
cháng yì dǎo dǎo yǐ zhǔ wěi fǎn zhǐ chuáng hū chōng gòng zuò yuē cǐ shì jūn zuò yě
尝诣导, 导以麈尾反指床呼充共坐,曰:“此是君坐也。
dǎo shàn yáng zhōu jiě huì gù ér yán yuē zhèng wèi cì dào ěr
”导缮扬州解会,顾而言曰:”正为次道耳。
míng dì yì yǒu nì zhī
”明帝亦友昵之。
chéng dì jí wèi qiān jǐ shì huáng mén shì láng
成帝即位,迁给事黄门侍郎。
sū jùn zuò luàn jīng dū qīng fù dǎo cóng jià zài shí tou chōng dōng bēn yì jūn
苏峻作乱,京都倾覆, 导从驾在石头,充东奔义军。
qí hòu dǎo bēn bái shí chōng yì de hái
其后导奔白石,充亦得还。
zéi píng fēng dōu xiāng hòu bài sàn qí cháng shì chū wèi dōng yáng tài shǒu réng chú jiàn wēi jiāng jūn kuài jī nèi shǐ
贼平,封都乡侯,拜散骑常侍,出为东阳太守,仍除建威将军、会稽内史。
zài jùn shén yǒu dé zhèng jiàn zhēng shì yú xǐ bá jùn rén xiè fèng wèi yǐ děng yǐ wéi zuǒ lì
在郡甚有德政,荐征士虞喜,拔郡人谢奉、魏𫖮等以为佐吏。
hòu yǐ mù bèi fā qù jùn
后以墓被发去郡。
zhào zhēng shì zhōng bù bài
诏征侍中,不拜。
gǎi zàng bì chú jiàn wēi jiāng jūn dān yáng yǐn
改葬毕,除建威将军、丹阳尹。
wáng dǎo yǔ liàng bìng yán yú dì yuē hé chōng qì jú fāng gài yǒu wàn fū zhī wàng bì néng zǒng lù cháo duān wèi lǎo chén zhī fù
王导、庾亮并言于帝曰:“何充器局方概,有万夫之望,必能总录朝端,为老臣之副。
chén sǐ zhī rì yuàn yǐn chōng nèi shì zé wài yù wéi jī shè jì wú yú yǐ
臣死之日,愿引充内侍,则外誉唯缉,社稷无虞矣。
yóu shì jiā lì bù shàng shū jìn hào guàn jūn jiāng jūn yòu lǐng huì jī wáng shī
”由是加吏部尚书,进号冠军将军,又领会稽王师。
jí dǎo hōng zhuǎn hù jūn jiāng jūn yǔ zhōng shū jiān yǔ bīng cān lù shàng shū shì
及导薨,转护军将军,与中书监庾冰参录尚书事。
zhào chōng bīng gè yǐ jiǎ zhàng wǔ shí rén zhì zhǐ chē mén
诏充、冰各以甲杖五十人至止车门。
xún qiān shàng shū lìng jiā zuǒ jiāng jūn
寻迁尚书令,加左将军。
chōng yǐ nèi wài tǒng rèn yi xiāng jiū zhèng ruò shǐ shì zōng yī rén yú kè duì wèi xián nǎi shàng shū gù ràng
充以内外统任,宜相纠正,若使事综一人,于课对为嫌,乃上疏固让。
xǔ zhī
许之。
xǐ zhōng shū lìng jiā sàn qí cháng shì lǐng jūn rú gù
徙中书令,加散骑常侍,领军如故。
yòu lǐng zhōu dà zhōng zhèng yǐ zhōu yǒu xiān dá sù dé gù ràng bù bài
又领州大中正,以州有先达宿德,固让不拜。
yǔ bīng xiōng dì yǐ jiù shì fǔ wáng shì quán móu rén zhǔ lǜ yì shì zhī hòu qī shǔ zhuǎn shū jiāng wèi wài wù suǒ gōng móu lì kāng dì jí dì mǔ dì yě
庾冰兄弟以舅氏辅王室,权侔人主,虑易世之后,戚属转疏,将为外物所攻, 谋立康帝,即帝母弟也。
měi shuō dì yǐ guó yǒu qiáng dí yi xū zhǎng jūn dì cóng zhī
每说帝以国有强敌,宜须长君,帝从之。
chōng jiàn yì yuē fù zi xiāng chuán xiān wáng jiù diǎn hū wàng gǎi yì jù fēi cháng jì
充建议曰:“父子相传,先王旧典,忽妄改易,惧非长计。
gù wǔ wáng bù shòu shèng dì jí qí yì yě
故武王不授圣弟,即其义也。
xī hàn jǐng yì yù chuán zuò liáng wáng cháo chén xián yǐ wéi kuī luàn diǎn zhì jù ér fú tīng
昔汉景亦欲传祚梁王,朝臣咸以为亏乱典制,据而弗听。
jīn láng yá jiàn zuò rú rú zǐ hé
今琅邪践阼,如孺子何!
shè jì zōng miào jiāng qí wēi hu
社稷宗庙, 将其危乎!
bīng děng bù cóng jì ér kāng dì lì dì lín xuān bīng chōng shì zuò
”冰等不从,既而康帝立,帝临轩,冰、充侍坐。
dì yuē zhèn sì hóng yè èr jūn zhī lì yě
帝曰:“朕嗣鸿业, 二君之力也。
chōng duì yuē bì xià lóng fēi chén bīng zhī lì yě
充对曰:“陛下龙飞,臣冰之力也。
ruò rú chén yì bù dǔ shēng píng zhī shì
若如臣议,不睹升平之世。
dì yǒu cán sè
”帝有惭色。
jiàn yuán chū chū wèi piào qí jiāng jūn dū du xú zhōu yáng zhōu zhī jìn líng zhū jūn shì jiǎ jié lǐng xú zhōu cì shǐ zhèn jīng kǒu yǐ bì zhū yǔ
建元初,出为骠骑将军、都督徐州扬州之晋陵诸军事、假节,领徐州刺史,镇京口,以避诸庾。
qǐng zhī yǔ yì jiāng běi fá yǔ bīng chū zhèn jiāng zhōu chōng rù cháo yán yú dì yuē chén bīng jiù shì zhī zhòng yí jū zǎi xiàng bù yīng yuǎn chū
顷之,庾翼将北伐,庾冰出镇江州,充入朝,言于帝曰:“臣冰舅氏之重,宜居宰相,不应远出。
cháo yì bù cóng
”朝议不从。
yú shì zhēng chōng rù wèi dū du yáng yù xú zhōu zhī láng yá zhū jūn shì jiǎ jié lǐng yáng zhōu cì shǐ jiāng jūn rú gù
于是征充入为都督扬豫徐州之琅邪诸军事、假节,领扬州刺史,将军如故。
xiān shì yì xī fā jiāng jīng èr zhōu biān hù nú yǐ chōng bīng yì shì shù áo rán
先是,翼悉发江、荆二州编户奴以充兵役, 士庶嗷然。
chōng fù yù fā yáng zhōu nú yǐ jūn qí bàng
充复欲发扬州奴以均其谤。
hòu yǐ zhōng xīng shí yǐ fā sān wú jīn bù yí fù fā ér zhǐ
后以中兴时已发三吴,今不宜复发而止。
é ér dì jí dǔ bīng yì yì zài jiǎn wén dì ér chōng jiàn yì lì huáng tài zǐ zòu kě
俄而帝疾笃,冰、翼意在简文帝,而充建议立皇太子,奏可。
jí dì bēng chōng fèng yí zhǐ biàn lì tài zǐ shì wèi mù dì bīng yì shén hèn zhī
及帝崩,充奉遗旨,便立太子,是为穆帝,冰、翼甚恨之。
xiàn hòu lín cháo zhào yuē piào qí rèn zhòng kě yǐ jiǎ zhàng bǎi rén rù diàn
献后临朝,诏曰:“骠骑任重,可以甲杖百人入殿。
yòu jiā zhōng shū jiān lù shàng shū shì
”又加中书监、录尚书事。
chōng zì chén jì lù shàng shū bù yí fù jiān zhōng shū xǔ zhī
充自陈既录尚书,不宜复监中书,许之。
fù jiā shì zhōng yǔ lín qí shí rén
复加侍中,羽林骑十人。
bīng yì děng xún zú chōng zhuān fǔ yòu zhǔ
冰、翼等寻卒,充专辅幼主。
yì lín zhōng biǎo yǐ hòu rèn wěi xi yuán zhī
翼临终,表以后任委息爰之。
yú shí lùn zhě bìng yǐ zhū yǔ shì zài xi fān rén qíng suǒ guī yi yī yì suǒ qǐng yǐ ān wù qíng
于时论者并以诸庾世在西籓,人情所归,宜依翼所请,以安物情。
chōng yuē bù rán
充曰:“不然。
jīng chǔ guó zhī xī mén hù kǒu bǎi wàn běi dài qiáng hú xī lín jìn shǔ jīng lüè xiǎn zǔ zhōu xuán wàn lǐ
荆楚国之西门,户口百万,北带强胡,西邻劲蜀,经略险阻,周旋万里。
de xián zé zhōng yuán kě dìng shì ruò zé shè jì tóng yōu suǒ wèi lù kàng cún zé wú cún kàng wáng zé wú wáng zhě qǐ kě yǐ bái miàn nián shào wěi dāng cǐ rèn zāi
得贤则中原可定,势弱则社稷同忧,所谓陆抗存则吴存,抗亡则吴亡者,岂可以白面年少猥当此任哉!
huán wēn yīng lüè guò rén yǒu wén wǔ shí dù xī xià zhī rèn wú chū wēn zhě
桓温英略过人,有文武识度,西夏之任,无出温者。
yì zhě yòu yuē yǔ yuán zhī kěn bì wēn hū
”议者又曰:“庾爰之肯避温乎?
rú lìng zǔ bīng chǐ jù bù qiǎn
如令阻兵,耻惧不浅。
chōng yuē wēn zú néng zhì zhī zhū jūn wù yōu
”充曰:“温足能制之,诸君勿忧。
nǎi shǐ wēn xi
”乃使温西。
yuán zhī guǒ bù gǎn zhēng
爰之果不敢争。
chōng yǐ wèi jiāng jūn zhě póu huáng tài hòu fù yi zōng cháo zhèng shàng shū jiàn póu cān lù shàng shū
充以卫将军褚裒皇太后父,宜综朝政,上疏荐裒参录尚书。
póu yǐ de bī gù qiú wài chū
裒以地逼,固求外出。
chōng měi yuē huán wēn zhě póu wèi fāng bó yīn hào jū mén xià wǒ kě wú láo yǐ
充每曰:“桓温、褚裒为方伯,殷浩居门下,我可无劳矣。
chōng jū zǎi xiàng suī wú chéng zhèng gǎi gé zhī néng ér qiáng lì yǒu qì jú lín cháo zhèng sè yǐ shè jì wéi jǐ rèn fán suǒ xuǎn yòng jiē yǐ gōng chén wèi xiān bù yǐ sī ēn shù qīn qī tán zhě yǐ cǐ zhòng zhī
充居宰相,虽无澄正改革之能,而强力有器局,临朝正色,以社稷为己任,凡所选用,皆以功臣为先,不以私恩树亲戚,谈者以此重之。
rán suǒ nì yōng zá xìn rèn bù dé qí rén ér xìng hǎo shì diǎn chóng xiū fó sì gōng jǐ shā mén yǐ bǎi shù mí fèi jù yì ér bù lìn yě
然所昵庸杂,信任不得其人,而性好释典,崇修佛寺,供给沙门以百数,糜费巨亿而不吝也。
qīn yǒu zhì yú pín fá wú suǒ shī yí yǐ cǐ huò jī yú shì
亲友至于贫乏,无所施遗,以此获讥于世。
yuán yù cháng xì zhī yuē qīng zhì dà yǔ zhòu yǒng mài zhōng gǔ
阮裕尝戏之曰:“卿志大宇宙,勇迈终古。
chōng wèn qí gù
”充问其故。
yù yuē wǒ tú shù qiān hù jùn shàng wèi néng de qīng tú zuò fú bù yì dà hu
裕曰:“我图数千户郡尚未能得,卿图作佛,不亦大乎!
yú shí xī yīn jí dì yù fèng tiān shī dào ér chōng yǔ dì chóng zhǔn xìn shì shì xiè wàn jī zhī yún èr xī chǎn yú dào èr hé nìng yú fú
”于时郗愔及弟昙奉天师道,而充与弟崇准信释氏,谢万讥之云:“二郗谄于道,二何佞于佛。
chōng néng yǐn jiǔ yā wèi liú tán suǒ guì
”充能饮酒,雅为刘惔所贵。
tán měi yún jiàn cì dào yǐn lìng rén yù qīng jiā niàng
惔每云:“见次道饮,令人欲倾家酿。
yán qí néng wēn kè yě
”言其能温克也。
yǒng hé èr nián zú shí nián wǔ shí wǔ zèng sī kōng shì yuē wén mù
永和二年卒,时年五十五,赠司空,谥曰文穆。
wú zi dì zǐ fàng sì
无子,弟子放嗣。
zú yòu wú zi yòu yǐ xiōng sūn sōng sì wèi zhì piào qí zī yì cān jūn
卒,又无子, 又以兄孙松嗣,位至骠骑咨议参军。
chōng dì zhǔn jiàn wài qī chuán
充弟准,见《外戚传》。
zhě shà zì móu yuǎn tài fù póu zhī cóng fù xiōng yě
褚翜,字谋远,太傅裒之从父兄也。
fù wěi shǎo zhī míng zǎo zú
父𬱟,少知名,早卒。
shà yǐ cái yì zhēn gàn chēng
翜以才艺桢干称。
xí jué guān nèi hóu bǔ guàn jūn cān jūn
袭爵关内侯,补冠军参军。
yú shí cháng shā wáng yì shàn quán chéng dū hé jiān zǔ bīng yú wài shà zhī nèi nán fāng zuò nǎi qì guān bì dì yōu zhōu
于时长沙王乂擅权,成都、河间阻兵于外,翜知内难方作,乃弃官避地幽州。
hòu hé běi yǒu kòu nán fù huán xiāng lǐ
后河北有寇难,复还乡里。
hé nán yǐn jǔ shà xíng běn xiàn shì
河南尹举翜行本县事。
jí tiān xià dǐng fèi shà zhāo hé tóng zhì jiāng tú guò jiāng xiān yí zhù yáng chéng jiè
及天下鼎沸,翜招合同志,将图过江,先移住阳城界。
yǐng chuān yǔ ái jí shà zhī jiù yě yì yōu shì luàn yǐ jiā fù shà
颍川庾敳,即翜之舅也,亦忧世乱, 以家付翜。
shà dào duàn bù dé qián
翜道断,不得前。
dōng hǎi wáng yuè yǐ wéi cān jūn cí jí bù jiù
东海王越以为参军,辞疾不就。
xún luò yáng fù mò yǔ xíng yáng tài shǒu guō xiù gòng bǎo wàn shì tái xiù bù néng suí zhòng yǔ jiāng chén fǔ guō zhòng děng gòu yuàn suì xiāng gōng jī
寻洛阳覆没,与荥阳太守郭秀共保万氏台,秀不能绥众,与将陈抚、郭重等构怨,遂相攻击。
shà jù huò jí wèi fǔ děng yuē yǐ zhū jūn suǒ yǐ zài cǐ móu táo nàn yě
翜惧祸及,谓抚等曰:“以诸君所以在此,谋逃难也。
jīn yi gòng lù lì yǐ bèi zéi xìng wú wài nán ér nèi zì xiāng jī shì bì kēng luò jǐng yě
今宜共戮力以备贼,幸无外难,而内自相击,是避坑落井也。
guō xiù chéng wèi shī lǐ yīng qiě róng zhī
郭秀诚为失理,应且容之。
ruò suì suǒ fèn chéng nèi zì kuì hú zéi wén zhī zhǐ lái yǎn xí zhū jūn suī de shā xiù wú jiě hú lǔ yǐ lèi ruò fēi yī yi shēn sī zhī
若遂所忿,城内自溃,胡贼闻之,指来掩袭,诸君虽得杀秀,无解胡虏矣,累弱非一, 宜深思之。
fǔ děng huǐ wù yǔ xiù jiāo hé
”抚等悔悟,与秀交和。
shí shù wàn kǒu lài shà huò quán
时数万口赖翜获全。
míng nián lǜ shù qiān jiā jiāng móu dōng xià yù dào xiǎn bù dé jìn yīn liú mì xiàn
明年,率数千家将谋东下,遇道险,不得进,因留密县。
sī lì xiào wèi xún zǔ yǐ wéi cān jūn guǎng wēi jiāng jūn fù lǐng běn xiàn lǜ yì rén sān qiān dū xīn chéng liáng yáng chéng sān jùn zhū yíng shì
司隶校尉荀组以为参军、广威将军,复领本县,率邑人三千,督新城、梁、阳城三郡诸营事。
qǐng zhī qiān sī lì sī mǎ réng dū yíng shì
顷之,迁司隶司马,仍督营事。
lǜ zhòng jìn zhì rǔ shuǐ chái féi kǒu fù zǔ zéi
率众进至汝水柴肥口,复阻贼。
shà nǎi dān mǎ zhì xǔ chāng jiàn sī kōng xún fān yǐ wéi zhèn wēi jiāng jūn xíng liáng guó nèi shǐ
翜乃单马至许昌,见司空荀籓,以为振威将军,行梁国内史。
jiàn xìng chū fù wèi yù zhōu sī mǎ dū sī zhōu jūn shì
建兴初,复为豫州司马,督司州军事。
tài fù cān jūn wáng xuán dài shà wèi jùn
太傅参军王玄代翜为郡。
shí liáng guó bù qǔ jiāng gěng nú shén dé rén qíng ér zhuān shì shà cháng yōu yù zhī
时梁国部曲将耿奴甚得人情,而专势,翜常优遇之。
xuán wéi zhèng jì jí shà zhī qí bù néng róng nú yīn jiè zhī yuē qīng wēi shā yǐ duō ér rén qíng nán yī yi shēn shèn zhī
玄为政既急,翜知其不能容奴,因戒之曰: “卿威杀已多,而人情难一,宜深慎之。
xuán nà shà yán wài jī mí nú ér nèi huái fèn
”玄纳翜言,外羁縻奴,而内怀愤。
huì qiān wèi chén liú jiāng fā nǎi shōu nú zhǎn zhī
会迁为陈留,将发,乃收奴斩之。
shà nú yú dǎng jù zhòng shā xuán
翜奴余党聚众杀玄。
liáng jùn jì yǒu nèi nán ér xú zhōu zéi zhāng píng děng yù yǎn xí zhī
梁郡既有内难,而徐州贼张平等欲掩袭之。
jùn rén huáng huò jiāng yǐ jùn guī píng
郡人遑惑,将以郡归平。
xún zǔ qiǎn shà wǎng fǔ zhī zhòng xīn nǎi dìng
荀组遣翜往抚之,众心乃定。
qǐng zhī zǔ jǔ shà wèi lì bù láng bù yīng zhào suì dōng guò jiāng
顷之,组举翜为吏部郎,不应召,遂东过江。
yuán dì wèi jìn wáng yǐ shà wèi sàn qí láng zhuǎn tài zǐ zhōng shù zǐ chū wèi fèn wēi jiāng jūn huái nán nèi shǐ
元帝为晋王,以翜为散骑郎,转太子中庶子,出为奋威将军、淮南内史。
yǒng chāng chū wáng dūn gòu nì zhēng xi jiāng jūn dài ruò sī lìng shà chū jūn fù nàn shà qiǎn jiàng lǐng wǔ bǎi rén cóng zhī
永昌初,王敦构逆,征西将军戴若思令翜出军赴难,翜遣将领五百人从之。
míng dì jí wèi zhēng bài tún qí xiào wèi qiān tài zǐ zuǒ wèi lǜ
明帝即位, 征拜屯骑校尉,迁太子左卫率。
chéng dì chū wèi zuǒ wèi jiāng jūn
成帝初,为左卫将军。
sū jùn zhī yì cháo tíng jiè yán yǐ shà wèi shì zhōng diǎn zhēng tǎo jūn shì
苏峻之役,朝廷戒严,以翜为侍中,典征讨军事。
jì ér wáng shī bài jì sī tú wáng dǎo wèi shà yuē zhì zūn dāng yù zhèng diàn jūn kě qǐ lìng sù chū
既而王师败绩,司徒王导谓翜曰:“至尊当御正殿,君可启令速出。
shà jí rù shàng dà gé gōng zì bào dì dēng tài jí qián diàn
”翜即入上大阁,躬自抱帝登太极前殿。
dǎo shēng yù chuáng bào dì shà jí zhōng yā liú chāo shì lì zuǒ yòu
导升御床抱帝,翜及钟雅、刘超侍立左右。
shí bǎi guān bēn sàn diàn shěng xiāo rán
时百官奔散,殿省萧然。
jùn bīng jì rù huà shà lìng xià
峻兵既入,叱翜令下。
shà zhèng lì bù dòng ā zhī yuē sū guàn jūn lái jìn zhì zūn jūn rén qǐ de qīn bī
翜正立不动,呵之曰: “苏冠军来觐至尊,军人岂得侵逼!
yóu shì bīng shì bù gǎn shàng diàn
”由是兵士不敢上殿。
jí jùn zhí zhèng yóu yǐ wéi shì zhōng cóng shèng yú xìng shí tou
及峻执政,犹以为侍中, 从乘舆幸石头。
míng nián yǔ guāng lù dài fu lù yè děng chū jù yuàn chéng
明年,与光禄大夫陆晔等出据苑城。
sū yì rèn ràng wéi zhī shà děng gù shǒu
苏逸、任让围之,翜等固守。
zéi píng yǐ gōng fēng cháng píng xiàn bó qiān dān yáng yǐn
贼平,以功封长平县伯,迁丹阳尹。
shí jīng yì fén dàng rén wù diāo cán shà shōu jí sàn wáng shén yǒu huì zhèng
时京邑焚荡,人物凋残,翜收集散亡,甚有惠政。
dài yǔ liàng wèi zhōng hù jūn zhèn shí tóu
代庾亮为中护军,镇石头。
xún wèi lǐng jūn xǐ wǔ bīng shàng shū jiā fèng chē dū wèi jiān xīn gōng shì
寻为领军,徙五兵尚书,加奉车都尉,监新宫事。
qiān shàng shū yòu pú yè zhuǎn zuǒ pú yè jiā sàn qí cháng shì
迁尚书右仆射,转左仆射,加散骑常侍。
jiǔ zhī dài hé chōng wèi hù jūn jiāng jūn cháng shì rú gù
久之,代何充为护军将军,常侍如故。
xián kāng qī nián zú shí nián liù shí qī zèng wèi jiāng jūn shì yuē mù
咸康七年卒,时年六十七,赠卫将军,谥曰穆。
zi xī sì guān zhì yù zhāng tài shǒu
子希嗣,官至豫章太守。
cài mó zì dào míng chén liú kǎo chéng rén yě
蔡谟,字道明,陈留考城人也。
shì wèi zhe xìng
世为著姓。
zēng zǔ mù wèi shàng shū
曾祖睦,魏尚书。
zǔ dé lè píng tài shǒu
祖德,乐平太守。
fù kè shǎo hào xué bó shè shū jì wèi bāng zú suǒ jìng
父克,少好学,博涉书记,为邦族所敬。
xìng gōng liàng shǒu zhèng xíng bù hé jǐ suī fù guì bù jiāo yě
性公亮守正,行不合己,虽富贵不交也。
gāo píng liú zhěng shì cái zòng dàn fú shì guǐ yì wú suǒ jū jì
高平刘整恃才纵诞,服饰诡异,无所拘忌。
cháng xíng zào rén yù kè zài zuò zhěng zhōng xí cán bù zì ān
尝行造人,遇克在坐,整终席惭不自安。
kè shí wéi chǔ shì ér jiàn dàn rú cǐ
克时为处士,而见惮如此。
hòu wèi chéng dū wáng yǐng dà jiàng jūn jì shì dū
后为成都王颖大将军记室督。
yǐng wèi chéng xiàng zhuó wèi dōng cáo yuàn
颖为丞相,擢为东曹掾。
kè sù yǒu gé liàng jí jū xuǎn guān gǒu jìn zhī tú wàng fēng wèi dàn
克素有格量,及居选官,苟进之徒,望风畏惮。
chū kè wèi shì shí hé nèi shān jiǎn cháng yǔ láng yá wáng yǎn shū yuē cài zi ní jīn zhī zhèng rén
初,克未仕时,河内山简尝与琅邪王衍书曰:“蔡子尼今之正人。
yǎn yǐ shū shì zhòng yuē shān zǐ yǐ yī zì bá rén rán wèi yì kě chēng
”衍以书示众曰:“山子以一字拔人,然未易可称。
hòu yǎn wén kè zài xuǎn guān yuē shān zǐ zhèng rén zhī yán yàn yú jīn yǐ
” 后衍闻克在选官,曰:“山子正人之言,验于今矣。
chén liú shí wèi dà jùn hào chēng duō shì láng yá wáng chéng xíng jīng qí jiè tài shǒu lǚ yù qiǎn lì yíng zhī
”陈留时为大郡,号称多士, 琅邪王澄行经其界,太守吕豫遣吏迎之。
chéng rén jìng wèn lì yuē cǐ jùn rén shì wèi shuí
澄人境问吏曰:“此郡人士为谁?
lì yuē yǒu cài zi ní jiāng yīng yuán
”吏曰: “有蔡子尼、江应元。
shì shí jùn rén duō jū dà wèi zhě chéng yǐ qí xìng míng wèn yuē jiǎ yǐ děng fēi jūn jùn rén yá
”是时郡人多居大位者,澄以其姓名问曰:“甲乙等,非君郡人邪?
lì yuē shì yě
”吏曰:“是也。
yuē rán zé hé yǐ dàn chēng cǐ èr rén
”曰:“然则何以但称此二人?
lì yuē xiàng wèi jūn hòu wèn rén bù wèi wèn wèi
”吏曰:“向谓君侯问人,不谓问位。
chéng xiào ér zhǐ
”澄笑而止。
dào jùn yǐ lì yán wèi yù yuē jiù míng cǐ jùn yǒu fēng sú guǒ rán xiǎo lì yì zhī rú cǐ
到郡,以吏言谓豫曰:“旧名此郡有风俗,果然小吏亦知如此。
kè yǐ cháo zhèng rì bì suì jué bù shì
”克以朝政日弊,遂绝不仕。
dōng yíng gōng téng wèi chē qí jiāng jūn zhèn hé běi yǐ kè wéi cóng shì zhōng láng zhī bì bù jiù yǐ jūn qī zhì zhī
东嬴公腾为车骑将军,镇河北,以克为从事中郎,知必不就,以军期致之。
kè bù dé yǐ zhì shù shí rì téng wèi jí sāng suǒ gōng chéng xiàn kè jiàn hài
克不得已,至数十日,腾为汲桑所攻,城陷,克见害。
mó ruò guàn chá xiào lián zhōu pì cóng shì jǔ xiù cái dōng hǎi wáng yuè zhào wèi yuàn jiē bù jiù
谟弱冠察孝廉,州辟从事,举秀才,东海王越召为掾,皆不就。
bì luàn dù jiāng
避乱渡江。
shí míng dì wèi dōng zhōng láng jiàng yǐn wèi cān jūn
时明帝为东中郎将,引为参军。
yuán dì bài chéng xiàng fù bì wèi yuàn zhuǎn cān jūn hòu wèi zhōng shū shì láng lì yì xīng tài shǒu dà jiàng jūn wáng dūn cóng shì zhōng láng sī tú zuǒ zhǎng shǐ qiān shì zhōng
元帝拜丞相,复辟为掾,转参军,后为中书侍郎,历义兴太守、大将军王敦从事中郎、司徒左长史,迁侍中。
sū jùn gòu nì wú guó nèi shǐ yǔ bīng chū bēn kuài jī nǎi yǐ mó wèi wú guó nèi shǐ
苏峻构逆,吴国内史庾冰出奔会稽,乃以谟为吴国内史。
mó jì zhì yǔ zhāng kǎi gù zhòng gù yáng děng gòng qǐ yì bīng yíng bīng hái jùn
谟既至,与张闿、顾众、顾飏等共起义兵,迎冰还郡。
jùn píng fù wèi shì zhōng qiān wǔ bīng shàng shū lǐng láng yá wáng shī
峻平,复为侍中,迁五兵尚书,领琅邪王师。
mó shàng shū ràng yuē bā zuò zhī rèn fēi xián mò jū qián hòu suǒ yòng zī míng yǒu cháng
谟上疏让曰:“八坐之任,非贤莫居,前后所用,资名有常。
kǒng yú zhū gě huī bìng yǐ qīng jié lìng cái shǎo zhù míng wàng
孔愉、诸葛恢并以清节令才,少著名望。
xī yú wèi yù shǐ zhōng chéng chén shàng wèi sī tú zhǎng shǐ
昔愉为御史中丞,臣尚为司徒长史;
huī wèi kuài jī tài shǒu chén wèi shàng shū láng
恢为会稽太守,臣为尚书郎;
huī yǐn dān yáng chén shǒu xiǎo jùn
恢尹丹阳,臣守小郡。
míng bèi bù tóng jiē jí shū xuán
名辈不同,阶级殊悬。
jīn wěi yǐ qīng bǐ chāo lún yú děng shàng luàn shèng cháo guàn yú zhī xù xià wéi qún shì zhǔn píng zhī lùn
今猥以轻鄙,超伦逾等,上乱圣朝贯鱼之序,下违群士准平之论。
qǐ wéi wēi chén qí wáng zhī jiè shí zhāo shèng zhèng wéi chén zhī lèi
岂惟微臣其亡之诫,实招圣政惟尘之累。
qiě zuǒ zhǎng shǐ yī chāo ér shì wéi wò zài dēng ér cè nà yán zhōng xīng yǐ lái shàng dé zhī jǔ suǒ wèi cháng yǒu
且左长史一超而侍帷幄,再登而厕纳言,中兴已来,上德之举所未尝有。
chén hé rén sī ér wěi dāng zhī
臣何人斯,而猥当之!
shì yǐ kòu xīn zì cǔn sān xǐng yú shēn yǔ qí gǒu jìn yǐ huì qīng tú níng shòu wéi mìng juàn gù zhī zuì
是以叩心自忖,三省愚身,与其苟进以秽清涂,宁受违命狷固之罪。
shū zòu bù xǔ
”疏奏,不许。
zhuǎn zhǎng lì bù
转掌吏部。
yǐ píng sū jùn xūn cì jué jì yáng nán yòu ràng bù xǔ
以平苏峻勋,赐爵济阳男,又让,不许。
dōng zhēng mó lǐng cí bù zhǔ zhě wàng shè míng dì wèi yǔ tài cháng zhāng quán jù miǎn bái yī lǐng zhí
冬蒸,谟领祠部,主者忘设明帝位,与太常张泉俱免,白衣领职。
qǐng zhī qiān tài cháng lǐng mì shū jiān yǐ jí bù kān qīn zhí shàng shū zì jiě bù tīng
顷之,迁太常,领秘书监,以疾不堪亲职,上疏自解,不听。
chéng dì lín xuān qiǎn shǐ bài tài fù tài wèi sī kōng
成帝临轩,遣使拜太傅、太尉、 司空。
huì jiāng zuò yuè sù xiàn yú diàn tíng mén xià zòu fēi jì sì yàn xiǎng zé wú shè lè zhī zhì
会将作乐,宿县于殿庭,门下奏,非祭祀燕飨则无设乐之制。
shì xià tài cháng
事下太常。
mó yì lín xuān qiǎn shǐ yi yǒu jīn shí zhī lè suì cóng zhī
谟议临轩遣使宜有金石之乐,遂从之。
lín xuān zuò yuè zì cǐ shǐ yě
临轩作乐,自此始也。
péng chéng wáng fú shàng yán lè xián táng yǒu xiān dì shǒu huà fú xiàng jīng lì kòu nán ér cǐ táng yóu cún yi chì zuò sòng
彭城王绂上言,乐贤堂有先帝手画佛象,经历寇难,而此堂犹存,宜敕作颂。
dì xià qí yì
帝下其议。
mó yuē fú zhě yí dí zhī sú fēi jīng diǎn zhī zhì
谟曰:“佛者, 夷狄之俗,非经典之制。
xiān dì liàng tóng tiān de duō cái duō yì liáo yīn lín shí ér huà cǐ xiàng zhì yú yǎ hǎo fú dào suǒ wèi chéng wén yě
先帝量同天地,多才多艺,聊因临时而画此象,至于雅好佛道,所未承闻也。
dào zéi bēn tū wáng dōu huī bài ér cǐ táng kuài rán dú cún sī chéng shén líng bǎo zuò zhī zhēng rán wèi shì dà jìn shèng dé zhī xíng róng gē sòng zhī suǒ xiān yě
盗贼奔突,王都隳败,而此堂块然独存,斯诚神灵保祚之征, 然未是大晋盛德之形容,歌颂之所先也。
rén chén dǔ wù xīng yì sī zuò fù sòng kě yě
人臣睹物兴义,私作赋颂可也。
jīn yù fā wáng mìng chì shǐ guān shàng chēng xiān dì hǎo fú zhī zhì xià wèi yí dí zuò yī xiàng zhī sòng yú yì yǒu yí yān
今欲发王命,敕史官,上称先帝好佛之志,下为夷狄作一象之颂,于义有疑焉。
yú shì suì qǐn
”于是遂寝。
shí zhēng xi jiāng jūn yǔ liàng yǐ shí lè xīn sǐ yù yí zhèn shí chéng wèi miè zéi zhī jiàn
时征西将军庾亮以石勒新死,欲移镇石城,为灭贼之渐。
shì xià gōng qīng
事下公卿。
mó yì yuē
谟议曰:
shí yǒu pǐ tài dào yǒu qū shēn bào nì zhī kòu suī zhōng miè wáng rán dāng qí qiáng shèng jiē qū ér bì zhī
时有否泰,道有屈伸,暴逆之寇虽终灭亡,然当其强盛,皆屈而避之。
shì yǐ gāo zǔ shòu chù yú bā hàn rěn rǔ yú píng chéng yě
是以高祖受黜于巴汉,忍辱于平城也。
ruò zhēng qiáng yú hóng mén zé wáng bù zhōng rì
若争强于鸿门,则亡不终日。
gù xiāo hé yuē bǎi zhàn bǎi bài bù sǐ hé dài yě
故萧何曰“百战百败, 不死何待”也。
yuán shǐ yào zhōng guī yú dà jì ér yǐ
原始要终,归于大济而已。
qǐ yǔ dāng wáng zhī kòu zhēng chí sù zhī jiān zāi
岂与当亡之寇争迟速之间哉!
fu wéi hóng mén zhī bù zhēng gù gāi xià mò néng yǔ zhī zhēng
夫惟鸿门之不争,故垓下莫能与之争。
wén wáng shēn pǐ yú yǒu lǐ gù dào tài yú mù yě
文王身圮于羑里,故道泰于牧野;
jù jiàn jiàn qū yú kuài jī gù wēi shēn yú qiáng wú
句践见屈于会稽, 故威申于强吴。
jīn rì zhī shì yì yóu cǐ yǐ
今日之事,亦由此矣。
zéi jiǎ xī zhī mìng chuí jǐn ér chái láng zhī lì shàng qiáng
贼假息之命垂尽,而豺狼之力尚强;
yi kàng wēi yǐ dài shí
宜抗威以待时。
huò yuē kàng wēi dài shí shí yǐ kě yǐ
或曰:“抗威待时,时已可矣。
yú yǐ wéi shí zhī kě fǒu zài zéi zhī qiáng ruò zéi zhī qiáng ruò zài jì lóng zhī néng fǒu
”愚以为时之可否在贼之强弱,贼之强弱在季龙之能否。
jì lóng zhī néng fǒu kě de ér yán yǐ
季龙之能否,可得而言矣。
zì lēi chū qǐ zé jì lóng wèi zhǎo yá bǎi zhàn bǎi shèng suì dìng zhōng guó jìng tǔ suǒ jù tóng yú wèi shì
自勒初起,则季龙为爪牙,百战百胜,遂定中国,境土所据,同于魏世。
jí lēi sǐ zhī rì jiàng xiàng nèi wài yù zhū jì lóng
及勒死之日,将相内外欲诛季龙。
jì lóng dú qǐ yú zhòng yì zhī zhōng shā sì zhǔ zhū chǒng chén
季龙独起于众异之中,杀嗣主,诛宠臣。
nèi nán jì dìng qiān lǐ yuǎn chū yī gōng ér bá jīn yōng zài zhàn ér zhǎn shí shēng qín péng biāo shā shí cōng miè guō quán hái jù gēn běn nèi wài bìng dìng sì fāng zhèn shǒu bù shī chǐ tǔ
内难既定,千里远出,一攻而拔金墉,再战而斩石生,禽彭彪,杀石聪,灭郭权,还据根本,内外并定,四方镇守,不失尺土。
xiáng chá cǐ shì qǐ néng hu jiāng bù néng yě
详察此事,岂能乎,将不能也?
jiǎ lìng bù néng zhě wèi zhī qí jiāng jì hu jiāng bù jì yě
假令不能者为之,其将济乎,将不济也?
zéi qián xiāng yáng ér bù néng bá chéng yǒu zhī yǐ
贼前襄阳而不能拔,诚有之矣。
bù xìn bǎi zhàn zhī xiào ér zhí yī gōng zhī yàn qì duō cóng shǎo yú lǐ ān hu
不信百战之效,而执一攻之验,弃多从少,于理安乎?
pì ruò shè zhě bǎi fā ér yī bù zhōng kě wèi zhī zhuō hu
譬若射者,百发而一不中,可谓之拙乎?
qiě bù bá xiāng yáng zhě fēi jì lóng shēn yě
且不拔襄阳者,非季龙身也。
huán píng běi shǒu biān zhī jiāng ěr
桓平北,守边之将耳。
zéi qián gōng zhī zhēng jiāng yì ěr de zhī wéi shàn bù dé zé zhǐ fēi qí suǒ jí yě
贼前攻之,争疆埸耳,得之为善,不得则止,非其所急也。
jīn zhēng xi zhī wǎng zé yì yú shì
今征西之往,则异于是。
hé zhě
为什么呢?
zhòng zhèn yě míng xián yě zhōng guó zhī rén suǒ wén ér guī xīn yě
重镇也,名贤也,中国之人所闻而归心也。
jīn ér xi dù shí yǒu xí juǎn hé nán zhī shì zéi suǒ dà jù qǐ yǔ huán xuān tóng zāi
今而西度,实有席卷河南之势,贼所大惧,岂与桓宣同哉!
jì lóng bì lǜ qí jīng bīng shēn lái jù zhēng
季龙必率其精兵,身来距争。
ruò yù yǔ zhàn zhàn hé rú shí shēng
若欲与战,战何如石生?
ruò yù chéng shǒu shǒu hé rú jīn yōng
若欲城守,守何如金墉?
ruò yù zǔ miǎn miǎn hé rú dà jiāng
若欲阻沔,沔何如大江?
sū jùn hé rú jì lóng
苏峻何如季龙?
fán cǐ shù zhě yi qún xiào zhī
凡此数者,宜群校之。
yú wèi shí shēng měng jiāng guān zhōng jīng bīng zhēng xi zhī hǔ bù néng shèng yě
愚谓石生猛将,关中精兵,征西之虎不能胜也。
jīn yōng xiǎn gù liú yào shí wàn suǒ bù néng bá jīn zhēng xi zhī shǒu bù néng shèng yě
金墉险固,刘曜十万所不能拔, 今征西之守不能胜也。
yòu shì shí yǎn zhōu luò yáng guān zhōng jiē jǔ bīng jī jì lóng
又是时兖州、洛阳、关中皆举兵击季龙。
jīn cǐ sān chù fǎn wèi qí yòng fāng zhī yú qián bèi bàn zhī jué yě
今此三处反为其用, 方之于前,倍半之觉也。
ruò shí shēng bù néng dí qí bàn ér zhēng xi yù dāng qí bèi yú suǒ yí yě
若石生不能敌其半,而征西欲当其倍,愚所疑也。
sū jùn zhī qiáng bù jí jì lóng miǎn shuǐ zhī xiǎn bù jí dà jiāng
苏峻之强,不及季龙,沔水之险,不及大江。
dà jiāng bù néng yù sū jùn ér yǐ miǎn shuǐ yù jì lóng yòu suǒ yí yě
大江不能御苏峻,而以沔水御季龙,又所疑也。
xī zǔ shì zhì zài qiáo diàn yú chéng běi lǜ zéi lái gōng yīn yǐ wéi zī gù yù ān jūn tún yǐ yù qí wài
昔祖士稚在谯,佃于城北,虑贼来攻,因以为资,故豫安军屯,以御其外。
gǔ jiāng shú zéi guǒ zhì dīng fū zhàn yú wài lǎo ruò huò yú nèi duō chí jù huǒ jí zé shāo gǔ ér zǒu
谷将熟,贼果至,丁夫战于外,老弱获于内,多持炬火,急则烧谷而走。
rú cǐ shù nián jìng bù dé qí lì
如此数年, 竟不得其利。
shì shí zéi wéi jù miǎn běi fāng zhī yú jīn sì fēn zhī yī ěr
是时贼唯据沔北,方之于今,四分之一耳。
shì zhì bù néng hàn qí yī ér zhēng xi yù yù qí sì yòu suǒ yí yě
士稚不能捍其一,而征西欲御其四,又所疑也。
huò yún zéi ruò duō lái zé bì wú liáng
或云:“贼若多来,则必无粮。
rán zhì liáng zhī nán mò guò xiáo hán
”然致粮之难,莫过崤函。
ér jì lóng xī shè cǐ xiǎn shēn rù dí guó píng guān zhōng ér hòu hái
而季龙昔涉此险,深入敌国,平关中而后还。
jīn zhì xiāng yáng lù jì wú xiǎn yòu xíng qí guó nèi zì xiāng gōng jǐ fāng zhī yú qián nán yì bǎi bèi
今至襄阳,路既无险,又行其国内, 自相供给,方之于前,难易百倍。
qián yǐ jīng zhì nán ér wèi jīn bù néng jì qí yì yòu suǒ yí yě
前已经至难,而谓今不能济其易,又所疑也。
rán cǐ suǒ lùn dàn shuō zhēng xi jì zhì zhī hòu ěr shàng wèi lùn dào lù zhī lǜ yě
然此所论,但说征西既至之后耳,尚未论道路之虑也。
zì miǎn yǐ xī shuǐ jí àn gāo yú guàn sù liú shǒu wěi bǎi lǐ
自沔以西,水急岸高, 鱼贯溯流,首尾百里。
ruò zéi wú sòng xiāng zhī yì jí wǒ wèi zhèn ér jī zhī jiāng rú zhī hé
若贼无宋襄之义,及我未阵而击之,将如之何?
jīn wáng shì yǔ zéi shuǐ lù yì shì biàn xí bù tóng
今王士与贼, 水陆异势,便习不同。
kòu ruò sòng sǐ suī kāi jiāng yán dí yǐ yī dāng qiān yóu tūn zhī yǒu yú yi yòu ér zhì zhī yǐ bǎo wàn quán
寇若送死,虽开江延敌,以一当千,犹吞之有余,宜诱而致之,以保万全。
qì jiāng yuǎn jìn yǐ wǒ suǒ duǎn jī bǐ suǒ cháng jù fēi miào shèng zhī suàn
弃江远进,以我所短击彼所长,惧非庙胜之算。
cháo yì tóng zhī gù liàng bù guǒ yí zhèn
朝议同之,故亮不果移镇。
chū huáng hòu měi nián bài líng láo fèi shén duō mó jiàn yì yuē gǔ zhě huáng hòu miào jiàn ér yǐ bù bài líng yě
初,皇后每年拜陵,劳费甚多,谟建议曰:“古者皇后庙见而已,不拜陵也。
yóu shì suì zhǐ
” 由是遂止。
chū tài wèi xī jiàn jí dǔ chū mó wèi tài wèi jūn sī jiā shì zhōng
初,太尉郗鉴疾笃,出谟为太尉军司,加侍中。
jiàn zú jí bài mó wèi zhēng běi jiāng jūn dōu dū xú yǎn qīng sān zhōu yáng zhōu zhī jìn líng yù zhōu zhī pèi jùn zhū jūn shì lǐng xú zhōu cì shǐ jiǎ jié
鉴卒,即拜谟为征北将军、都督徐兖青三州扬州之晋陵豫州之沛郡诸军事、领徐州刺史、假节。
shí zuǒ wèi jiāng jūn chén guāng shàng shū qǐng fá hú zhào lìng gōng shòu yáng mó shàng shū yuē
时左卫将军陈光上疏请伐胡,诏令攻寿阳,谟上疏曰:
jīn shòu yáng chéng xiǎo ér gù
今寿阳城小而固。
zì bāng yáng zhì láng yá chéng bì xiāng wàng qí jiān yuǎn zhě cái bǎi yú lǐ yī chéng jiàn gōng zhòng chéng bì jiù
自帮阳至琅邪,城壁相望,其间远者裁百余里,一城见攻, 众城必救。
qiě wáng shī zài lù wǔ shí yú rì liú shì yī jūn zǎo yǐ rù huái yòu qiǎn shù bù běi qǔ jiān bì dà jūn wèi zhì shēng xī jiǔ wén
且王师在路五十余日,刘仕一军早已入淮,又遣数部北取坚壁,大军未至,声息久闻。
ér zéi zhī yóu yì yī rì qiān lǐ hé běi zhī qí zú yǐ lái fù fēi wéi lín chéng xiāng jiù ér yǐ
而贼之邮驿,一日千里,河北之骑足以来赴,非惟邻城相救而已。
fu yǐ bái qǐ hán xìn xiàng jí zhī yǒng yóu fā liáng fén zhōu bèi shuǐ ér zhèn
夫以白起、韩信、项籍之勇,犹发梁焚舟,背水而阵。
jīn yù tíng chuán shuǐ zhǔ yǐn bīng zào chéng qián duì jiān dí gù lín guī lù cǐ bīng fǎ zhī suǒ jiè yě
今欲停船水渚,引兵造城, 前对坚敌,顾临归路,此兵法之所诫也。
ruò jìn gōng wèi bá hú jì zú zhì jù huán zi bù zhī suǒ wéi ér zhōu zhōng zhī zhǐ kě jū
若进攻未拔,胡骑卒至,惧桓子不知所为, 而舟中之指可掬。
jīn zhēng jūn wǔ qiān jiē wáng dōu jīng ruì zhī zhòng yòu guāng wèi zuǒ wèi yuǎn jìn wén zhī míng wéi diàn zhōng zhī jūn yi lìng suǒ xiàng yǒu zhēng wú zhàn
今征军五千,皆王都精锐之众,又光为左卫,远近闻之,名为殿中之军,宜令所向有征无战。
ér dùn zhī jiān chéng zhī xià shèng zhī bù wǔ bù shèng wèi xiào
而顿之坚城之下,胜之不武,不胜为笑。
jīn yǐ guó zhī shàng sì jī kòu zhī xià yì de zhī zé lì báo ér bù zú sǔn dí shī zhī zé hài zhòng ér zú yǐ yì kòu jù fēi cè zhī zhǎng zhě
今以国之上驷击寇之下邑,得之则利薄而不足损敌,失之则害重而足以益寇,惧非策之长者。
chén yú yǐ wéi wén kòu ér zhì tǎo zéi tuì ér zhèn lǚ yú shì wú shī
臣愚以为闻寇而致讨,贼退而振旅,于事无失。
bù shèng guǎn jiàn jǐn mào chén wén
不胜管见,谨冒陈闻。
jì lóng yú qīng zhōu zào chuán shù bǎi lüè yuán hǎi zhū xiàn suǒ zài shā lù cháo tíng yǐ wéi yōu
季龙于青州造船数百,掠缘海诸县,所在杀戮,朝廷以为忧。
mó qiǎn lóng xiāng jiāng jūn xú xuán děng shǒu zhōng zhōu bìng shè mù ruò de zéi dà bái chuán zhě shǎng bù qiān pǐ xiǎo chuán bǎi pǐ
谟遣龙骧将军徐玄等守中洲,并设募,若得贼大白船者,赏布千匹,小船百匹。
shì shí mó suǒ tǒng qī qiān yú rén suǒ shù dōng zhì tǔ shān xi zhì jiāng chéng zhèn shǒu bā suǒ chéng lěi fán shí yī chù fēng huǒ lóu wàng sān shí yú chǔ suí yi fáng bèi shén yǒu suàn lüè
是时谟所统七千余人,所戍东至土山,西至江乘,镇守八所,城垒凡十一处,烽火楼望三十余处,随宜防备,甚有算略。
xiān shì xī jiàn shàng bù xià yǒu xūn láo zhě fán yī bǎi bā shí rén dì bìng chou qí gōng wèi zú ér jiàn hōng duàn bù fù yǔ
先是,郗鉴上部下有勋劳者凡一百八十人,帝并酬其功,未卒而鉴薨,断不复与。
mó shàng shū yǐ wéi xiān yǐ xǔ jiàn jīn bù yí duàn
谟上疏以为先已许鉴,今不宜断。
qiě jiàn suǒ shàng zhě jiē jī nián xūn xiào bǎi zhàn zhī yú yì bù kě bù bào
且鉴所上者皆积年勋效,百战之余,亦不可不报。
zhào tīng zhī
诏听之。
kāng dì jí wèi zhēng bài zuǒ guāng lù dài fu kāi fǔ yí tóng sān sī lǐng sī tú
康帝即位,征拜左光禄大夫、开府仪同三司,领司徒。
dài yīn hào wèi yáng zhōu cì shǐ
代殷浩为扬州刺史。
yòu lù shàng shū shì lǐng sī tú rú gù
又录尚书事,领司徒如故。
chū mó chōng ràng bù pì liáo zuǒ zhào lǚ dūn bī zhī shǐ qǔ yuàn shǔ
初,谟冲让不辟僚佐,诏屡敦逼之,始取掾属。
shí jì lóng sǐ zhōng guó dà luàn
石季龙死,中国大乱。
shí cháo yě xián wèi dāng tài píng fù jiù mó dú wèi bù rán yǔ suǒ qīn yuē hú miè chéng dà qìng yě rán jiāng yí wáng shì zhī yōu
时朝野咸谓当太平复旧,谟独谓不然,语所亲曰:“胡灭,诚大庆也,然将贻王室之忧。
huò yuē hé zāi
”或曰:“何哉?
mó yuē fu néng shùn tiān ér fèng shí jì liù hé yú cǎo mèi ruò fēi shàng zhé bì yóu yīng háo
”谟曰:“夫能顺天而奉时, 济六合于草昧,若非上哲,必由英豪。
duó dé liàng lì fēi shí xián suǒ jí
度德量力,非时贤所及。
bì jiāng jīng yíng fēn biǎo pí rén yǐ chěng zhì
必将经营分表,疲人以逞志。
cái bù fù yì lüè bù chēng xīn cái dān lì jié zhì yǒng jù qū cǐ hán lú dōng guō suǒ yǐ shuāng bì yě
才不副意,略不称心,财单力竭,智勇俱屈,此韩庐、东郭所以双毙也。
qiān shì zhōng sī tú
迁侍中、司徒。
shàng shū ràng yuē fú zì wéi shěng xī jiē miù ēn méng tiǎn fēi jù shī sù lěi jī ér guāng chǒng gèng chóng bàng dú mí xìng ér róng jìn fù jiā shàng kuī shèng cháo dòng lóng zhī jǔ xià zēng wēi chén fù sù zhī xìn huáng jù zhàn zhuó jì yán wú suǒ
上疏让曰:“伏自惟省,昔阶谬恩,蒙忝非据,尸素累积而光宠更崇,谤讟弥兴而荣进复加,上亏圣朝栋隆之举,下增微臣覆𫗧之衅,惶惧战灼, 寄颜无所。
qǐ chuí tiān jiàn huí ēn gǎi miù yǐ yǔn qún wàng
乞垂天鉴,回恩改谬,以允群望。
huáng tài hòu zhào bào bù xǔ
”皇太后诏报不许。
mó yóu gù ràng wèi suǒ qīn yuē wǒ ruò wéi sī tú jiāng wèi hòu dài suǒ shěn yì bù gǎn bài yě
谟犹固让,谓所亲曰:“我若为司徒,将为后代所哂,义不敢拜也。
huáng tài hòu qiǎn shǐ yù yì zì sì nián dōng zhì wǔ nián mò zhào shū lǚ xià mó gù shǒu suǒ zhí
”皇太后遣使喻意,自四年冬至五年末,诏书屡下,谟固守所执。
liù nián fù shàng shū yǐ jí bìng qǐ hái gǔ shàng zuǒ guāng lù dài fu lǐng sī tú yìn shòu
六年,复上疏,以疾病乞骸骨,上左光禄大夫、 领司徒印绶。
zhāng biǎo shí yú shàng
章表十余上。
mù dì lín xuān qiǎn shì zhōng jì qú huáng mén láng dīng zuǎn zhēng mó
穆帝临轩,遣侍中纪璩、黄门郎丁纂征谟。
mó chén jí dǔ shǐ zhǔ bù xiè yōu duì yuē chén mó bù xìng yǒu gōng zú mù zi zhī jí tiān wēi bù wéi yán zhǐ chǐ bù gǎn fèng zhào qǐn fú dài zuì
谟陈疾笃, 使主簿谢攸对曰:“臣谟不幸有公族穆子之疾,天威不违颜咫尺,不敢奉诏,寝伏待罪。
zì dàn zhì shēn shǐ zhě shí yú fǎn ér mó bù zhì
”自旦至申,使者十余反,而谟不至。
shí dì nián bā suì shén juàn wèn zuǒ yòu yuē suǒ zhào rén hé yǐ zhì jīn bù lái
时帝年八岁,甚倦,问左右曰:“所召人何以至今不来?
lín xuān hé shí dāng jìng
临轩何时当竟?
jūn chén jù pí bì
”君臣俱疲弊。
huáng tài hòu zhào bì bù lái zhě yi ba cháo
皇太后诏:“必不来者,宜罢朝。
zhōng jūn jiāng jūn yīn hào zòu miǎn lì bù shàng shū jiāng guān
”中军将军殷浩奏免吏部尚书江[A170]官。
jiǎn wén shí wéi kuài jī wáng mìng cáo yuē cài gōng ào wéi shàng mìng wú rén chén zhī lǐ
简文时为会稽王,命曹曰:“蔡公傲违上命,无人臣之礼。
ruò rén zhǔ bēi qū yú shàng dà yì bù xíng yú xià yì bù zhī fù suǒ yǐ wéi zhèng yǐ
若人主卑屈于上,大义不行于下,亦不知复所以为政矣。
yú shì gōng qīng zòu yuē sī tú mó qǐng yǐ cháng jí jiǔ bū wáng mìng huáng dì lín xuān bǎi liáo qí lì fǔ lǚ zhī gōng yǒu wàng yú mó ruò zhì cún zhǐ tuì zì yi zhì cí què tíng ān yǒu rén jūn bēi láo zhōng rì ér rén chén céng wú yī chou zhī lǐ
” 于是公卿奏曰:“司徒谟顷以常疾,久逋王命,皇帝临轩,百僚齐立,俯偻之恭, 有望于谟,若志存止退,自宜致辞阙庭,安有人君卑劳终日而人臣曾无一酬之礼!
bèi màn ào shàng zuì tóng bù chén
悖慢傲上,罪同不臣。
chén děng cān yì yi míng guó xiàn qǐng sòng tíng wèi yǐ zhèng xíng shū
臣等参议,宜明国宪,请送廷尉,以正刑书。
mó jù lǜ zi dì sù fú yì què qǐ sǎng gōng dào tíng wèi dài zuì
”谟惧,率子弟素服诣阙稽颡,躬到廷尉待罪。
huáng tài hòu zhào yuē mó xiān dì shī fū fú shì lěi shì
皇太后诏曰:“谟先帝师傅,服事累世。
qiě guī zuì yǒu sī nèi sòng sī qiān
且归罪有司,内讼思愆。
ruò suì zhì zhī yú lǐ qíng suǒ wèi rěn
若遂致之于理,情所未忍。
kě yī jiù zhì miǎn wèi shù rén
可依旧制免为庶人。
mó jì bèi fèi dù mén bù chū zhōng rì jiǎng sòng jiào shòu zǐ dì
谟既被废,杜门不出,终日讲诵,教授子弟。
shù nián huáng tài hòu zhào yuē qián sī tú mó yǐ dào sù zhù chēng guǐ xíng chéng míng gù lì shì xiān cháo zhì wèi tái fǔ yǐ wǎng nián zhī shī yòng zhì chù zé
数年,皇太后诏曰:“前司徒谟以道素著称,轨行成名,故历事先朝,致位台辅,以往年之失,用致黜责。
zì ěr yǐ lái hé mén sī qiān chéng hé dà chén zuì jǐ zhī yì
自尔已来,阖门思愆,诚合大臣罪己之义。
yǐ mó wèi guāng lù dài fu kāi fǔ yí tóng sān sī
以谟为光禄大夫、开府仪同三司。
yú shì qiǎn yè zhě pú yè mèng hóng jiù jiā cè mìng
”于是遣谒者仆射孟洪就加册命。
mó shàng shū chén xiè yuē chén yǐ wán báo jiē tiǎn shū chǒng shī sù lèi jì jiā wéi màn zhào mìng dāng sì shì cháo
谟上疏陈谢曰:“臣以顽薄,皆忝殊宠,尸素累纪,加违慢诏命,当肆市朝。
xìng méng kuān yòu bù wù tiān shī fù jiā guāng shì fēi chén yǔn yuè suǒ néng shàng bào
幸蒙宽宥,不悟天施复加光饰,非臣陨越所能上报。
chén qǐn jí wèi sǔn bù rèn yì què
臣寝疾未损, 不任诣阙。
bù shèng yǎng gǎn shèng ēn jǐn qiǎn bài zhāng
不胜仰感圣恩,谨遣拜章。
suì yǐ jí dǔ bù fù cháo jiàn
”遂以疾笃,不复朝见。
zhào cì jǐ zhàng mén shī xíng mǎ
诏赐几杖,门施行马。
shí èr nián zú shí nián qī shí liù
十二年,卒,时年七十六。
fèng zèng zhī lǐ yī yī tài wèi lù wán gù shì
赗赠之礼,一依太尉陆玩故事。
zhào zèng shì zhōng sī kōng shì yuē wén mù
诏赠侍中、司空, 谥曰文穆。
mó bó xué yú lǐ yí zōng miào zhì dù duō suǒ yì dìng
谟博学,于礼仪宗庙制度多所议定。
wén bǐ lùn yì yǒu jí xíng yú shì
文笔论议,有集行于世。
zǒng yīng shào yǐ lái zhù bān gù hàn shū zhě wèi zhī jí jiě
总应劭以来注班固《汉书》者,为之集解。
mó chū dù jiāng jiàn péng qí dà xǐ yuē xiè yǒu bā zú jiā yǐ èr áo
谟初渡江,见彭蜞,大喜曰:“蟹有八足,加以二螯。
lìng pēng zhī
” 令烹之。
jì shí tǔ xià wěi dùn fāng zhī fēi xiè
吃完后,上吐下泻,疲惫不堪,才知道那不是螃蟹。
hòu yì xiè shàng ér shuō zhī
后诣谢尚而说之。
shàng yuē qīng dú ěr yǎ bù shú jǐ wèi quàn xué sǐ
尚曰:“卿读《尔雅》不熟,几为《劝学》死。
mó xìng fāng yǎ
”谟性方雅。
chéng xiàng wáng dǎo zuò nǚ jì shī shè chuáng xí
丞相王导作女伎,施设床席。
mó xiān zài zuò bú yuè ér qù dǎo yì bù zhǐ zhī
谟先在坐,不悦而去,导亦不止之。
xìng yóu dǔ shèn měi shì bì wèi guò fáng
性尤笃慎,每事必为过防。
gù shí rén yún cài gōng guò fú háng tuō dài yāo zhōu
故时人云:“蔡公过浮航,脱带腰舟。
zhǎng zǐ shào yǒng jiā tài shǒu
”长子邵,永嘉太守。
shǎo zǐ xì yǒu cái xué wén yì wèi zhì fǔ jūn zhǎng shǐ
少子系,有才学文义,位至抚军长史。
zhū gě huī zì dào míng láng yá yáng dōu rén yě
诸葛恢,字道明,琅邪阳都人也。
zǔ dàn wèi sī kōng wéi wén dì suǒ zhū
祖诞,魏司空,为文帝所诛。
fù jìng bēn wú wèi dà sī mǎ
父靓,奔吴, 为大司马。
wú píng táo cuàn bù chū
吴平,逃窜不出。
wǔ dì yǔ jìng yǒu jiù jìng zǐ yòu wèi láng yá wáng fēi dì zhī jìng zài zǐ jiān yīn jiù jiàn yān
武帝与靓有旧,靓姊又为琅邪王妃,帝知靓在姊间, 因就见焉。
jìng táo yú cè dì yòu bī jiàn zhī wèi yuē bù wèi jīn rì fù de xiāng jiàn
靓逃于厕,帝又逼见之,谓曰:“不谓今日复得相见。
jìng liú tì yuē bù néng qī shēn pí miàn fù dǔ shèng yán
”靓流涕曰: “不能漆身皮面,复睹圣颜!
zhào yǐ wéi shì zhōng gù cí bù bài guī yú xiāng lǐ zhōng shēn bù xiàng cháo tíng ér zuò
”诏以为侍中,固辞不拜,归于乡里,终身不向朝廷而坐。
huī ruò guàn zhī míng shì shǒu jí qiū zhǎng zhuǎn lín yí lìng wéi zhèng hé píng
恢弱冠知名,试守即丘长,转临沂令,为政和平。
zhí tiān xià dà luàn bì dì jiāng zuǒ míng yà wáng dǎo yǔ liàng
值天下大乱,避地江左,名亚王导、庾亮。
dǎo cháng wèi yuē míng fǔ dāng wèi hēi tóu gōng
导尝谓曰:“明府当为黑头公。
jí dǎo bài sī kōng huī zài cóng dǎo zhǐ guān wèi yuē jūn dāng fù zhe cǐ
”及导拜司空,恢在从,导指冠谓曰:“君当复著此。
dǎo cháng yǔ huī xì zhēng zú xìng yuē rén yán wáng gě bù yán gé wáng yě
”导尝与恢戏争族姓,曰:“人言王葛,不言葛王也。
huī yuē bù yán mǎ lǘ ér yán lǘ mǎ qǐ lǘ shèng mǎ yá
”恢曰: “不言马驴,而言驴马,岂驴胜马邪!
qí jiàn qīn xiá rú cǐ
”其见亲狎如此。
yú shí yǐng chuān xún kǎi zì dào míng chén liú cài mó zì dào míng yǔ huī jù yǒu míng yù hào yuē zhōng xīng sān míng rén wéi zhī yǔ yuē jīng dū sān míng gè yǒu míng cài shì rú yǎ xún gé qīng
于时颍川荀闿字道明、陈留蔡谟字道明,与恢俱有名誉,号曰“中兴三明”,人为之语曰:“京都三明各有名,蔡氏儒雅荀葛清。
yuán dì wèi ān dōng jiāng jūn yǐ huī wéi zhǔ bù zài qiān jiāng níng lìng
元帝为安东将军,以恢为主簿,再迁江宁令。
tǎo zhōu fù yǒu gōng fēng bó líng tíng hòu fù wèi zhèn dōng cān jūn
讨周馥有功,封博陵亭侯,复为镇东参军。
yǔ biàn kǔn bìng yǐ shí yù qiān cóng shì zhōng láng jiān tǒng jì shì
与卞壸并以时誉迁从事中郎,兼统记室。
shí sì fāng duō wù jiān shū yīn jī huī zhēn zhuó chóu dá xián chēng zhé zhōng
时四方多务,笺疏殷积,恢斟酌酬答,咸称折中。
yú shí wáng shì wèi jiāng jūn ér huī xiōng dì jí yán hán bìng jū xiǎn yào liú chāo yǐ zhōng jǐn zhǎng shū mìng shí rén yǐ dì shàn rèn yī guó zhī cái
于时王氏为将军,而恢兄弟及颜含并居显要,刘超以忠谨掌书命,时人以帝善任一国之才。
mǐn dì jí wèi zhēng yòng sì fāng xián jùn zhào huī wèi shàng shū láng yuán dì yǐ jīng wěi xū cái shàng shū liú zhī chéng zhì diào wèi kuài jī tài shǒu
愍帝即位,征用四方贤隽,召恢为尚书郎,元帝以经纬须才,上疏留之,承制调为会稽太守。
lín xíng dì wèi zhì jiǔ wèi yuē jīn zhī kuài jī xī zhī guān zhōng zú shí zú bīng zài yú liáng shǒu
临行,帝为置酒,谓曰:“今之会稽,昔之关中,足食足兵,在于良守。
yǐ jūn yǒu lì rèn zhī fāng shì yǐ xiāng qū
以君有莅任之方,是以相屈。
sì fāng fēn bēng dāng kuāng zhèn pǐ yùn
四方分崩,当匡振圮运。
zhèng zhī suǒ xiān jūn wéi yán zhī
政之所先,君为言之。
huī chén xiè yīn duì yuē jīn tiān xià sāng luàn fēng sú ling chi yi zūn wǔ měi píng sì è jìn zhōng shí tuì fú huá
”恢陈谢,因对曰:“今天下丧乱,风俗陵迟,宜尊五美,屏四恶,进忠实,退浮华。
dì shēn nà yān
”帝深纳焉。
tài xìng chū yǐ zhèng jì dì yī zhào yuē zì qǐng duō nàn guān zhǎng shù yì yì yǒu zhū bì suī shèng rén yóu jiǔ yú qí dào rán hòu huà chéng kuàng qí yú hu
太兴初,以政绩第一,诏曰:“自顷多难,官长数易,益有诸弊,虽圣人犹久于其道,然后化成,况其余乎!
hàn xuān dì chēng yǔ wǒ gòng ān tiān xià zhě qí wéi liáng èr qiān dàn sī yán xìn yǐ
汉宣帝称 ‘与我共安天下者,其惟良二千石’,斯言信矣。
shì yǐ huáng bà děng huò shí nián huò èr shí nián ér bù xǐ suǒ yǐ néng jì qí zhōng xìng zhī xūn yě
是以黄霸等或十年,或二十年而不徙,所以能济其中兴之勋也。
shǎng fá chù zhì suǒ yǐ míng zhèng dào yě
赏罚黜陟,所以明政道也。
kuài jī nèi shǐ zhū gě huī lì guān sān nián zhèng qīng rén hé wèi zhū jùn shǒu yi jìn qí wèi bān yǐ quàn fēng jiào
会稽内史诸葛恢莅官三年,政清人和,为诸郡首,宜进其位班,以劝风教。
jīn zēng huī zhì zhōng èr qiān dàn
今增恢秩中二千石。
qǐng zhī yǐ mǔ yōu qù guān
顷之,以母忧去官。
fú què bài zhōng shū lìng
服阕,拜中书令。
wáng dūn shàng huī wèi dān yáng yǐn yǐ jiǔ jí miǎn
王敦上恢为丹阳尹,以久疾免。
míng dì zhēng dūn yǐ huī wèi shì zhōng jiā fèng chē dū wèi
明帝征敦,以恢为侍中,加奉车都尉。
tǎo wáng hán yǒu gōng jìn fēng jiàn ān bó yǐ xiān jué cì cì zǐ wèi guān nèi hóu
讨王含有功,进封建安伯,以先爵赐次子为关内侯。
yòu bài huī hòu jiāng jūn kuài jī nèi shǐ
又拜恢后将军、会稽内史。
zhēng wèi shì zhōng qiān zuǒ mín shàng shū wǔ líng wáng shī lì bù shàng shū
征为侍中,迁左民尚书、武陵王师、吏部尚书。
lèi qiān shàng shū yòu pú yè jiā sàn qí cháng shì yín qīng guāng lù dài fu lǐng xuǎn běn zhōu dà zhōng zhèng shàng shū lìng cháng shì lì bù rú gù
累迁尚书右仆射,加散骑常侍、银青光禄大夫、领选本州大中正、尚书令,常侍、吏部如故。
chéng dì jiàn zuò jiā shì zhōng jīn zǐ guāng lù dài fu
成帝践阼,加侍中、金紫光禄大夫。
zú nián liù shí èr
卒,年六十二。
zèng zuǒ guāng lù dài fu yí tóng sān sī
赠左光禄大夫、仪同三司。
fèng zèng zhī lǐ yī yī tài wèi xīng píng bó gù shì shì yuē jìng
赗赠之礼,一依太尉兴平伯故事,谥曰敬。
cí yǐ tài láo
祠以太牢。
zi hán sì wèi zhì sàn qí cháng shì
子甝嗣,位至散骑常侍。
huī xiōng yí zì dào huí yì wèi yuán dì suǒ qì zhòng zhōng yú tài cháng
恢兄颐,字道回,亦为元帝所器重,终于太常。
yīn hào zì shēn yuán chén jùn cháng píng rén yě
殷浩,字深源,陈郡长平人也。
fù xiàn zì hóng qiáo wèi yù zhāng tài shǒu dū xià rén shì yīn qí zhì shū zhě bǎi yú hán xíng cì shí tou jiē tóu zhī shuǐ zhōng yuē chén zhě zì chén fú zhě zì fú yīn hóng qiáo bù wéi zhì shū yóu
父羡,字洪乔,为豫章太守,都下人士因其致书者百余函,行次石头,皆投之水中,曰:“沈者自沈,浮者自浮,殷洪乔不为致书邮。
qí zī xìng jiè lì rú cǐ
”其资性介立如此。
zhōng yú guāng lù xūn
终于光禄勋。
hào shí dù qīng yuǎn ruò guàn yǒu měi míng yóu shàn xuán yán yǔ shū fù róng jù hǎo lǎo yì
浩识度清远,弱冠有美名,尤善玄言,与叔父融俱好《老》《易》。
róng yǔ hào kǒu tán zé cí qū zhe piān zé róng shèng hào yóu shì wèi fēng liú tán lùn zhě suǒ zōng
融与浩口谈则辞屈,著篇则融胜,浩由是为风流谈论者所宗。
huò wèn hào yuē jiāng lì guān ér mèng guān jiāng de cái ér mèng fèn hé yě
或问浩曰:“将莅官而梦棺, 将得财而梦粪,何也?
hào yuē guān běn chòu fǔ gù jiāng de guān ér mèng shī qián běn fèn tǔ gù jiāng de qián ér mèng huì
”浩曰:“官本臭腐,故将得官而梦尸,钱本粪土,故将得钱而梦秽。
shí rén yǐ wéi míng yán
”当时的人认为是名言。
sān fǔ pì jiē bù jiù
三府辟,皆不就。
zhēng xi jiāng jūn yǔ liàng yǐn wèi jì shì cān jūn lèi qiān sī tú zuǒ zhǎng shǐ
征西将军庾亮引为记室参军,累迁司徒左长史。
ān xī yǔ yì fù qǐng wèi sī mǎ
安西庾翼复请为司马。
chú shì zhōng ān xī jūn sī bìng chēng jí bù qǐ
除侍中、安西军司,并称疾不起。
suì bǐng jū mù suǒ jǐ jiāng shí nián yú shí nǐ zhī guǎn gé
遂屏居墓所,几将十年,于时拟之管、 葛。
wáng méng xiè shàng yóu cì qí chū chù yǐ bo jiāng zuǒ xīng wáng yīn xiāng yǔ shěng zhī zhī hào yǒu què rán zhī zhì
王蒙、谢尚犹伺其出处,以卜江左兴亡,因相与省之,知浩有确然之志。
jì fǎn xiāng wèi yuē shēn yuán bù qǐ dāng rú cāng shēng hé
既反, 相谓曰:“深源不起,当如苍生何!
yǔ yì yí hào shū yuē dāng jīn jiāng dōng shè jì ān wēi nèi wěi hé zhě zhū jūn wài tuō yǔ huán shù zú kǒng bù dé bǎi nián wú yōu yì zhāo xī ér bì
”庾翼贻浩书曰:“当今江东社稷安危,内委何、褚诸君,外托庾、桓数族,恐不得百年无忧,亦朝夕而弊。
zú xià shǎo biāo lìng míng shí yú nián jiān wèi jīng nèi wài ér yù qián jū lì zhēn sī lǐ nán quán
足下少标令名,十余年间,位经内外,而欲潜居利贞,斯理难全。
qiě fú jì yī shí zhī wu xū yī shí zhī shèng hé bì dé jūn gǔ rén yùn qí xiān dá yá
且夫济一时之务,须一时之胜,何必德均古人,韵齐先达邪!
wáng yí fu xiān cháo fēng liú shì yě rán wú báo qí lì míng fēi zhēn ér shǐ zhōng mò qǔ
王夷甫,先朝风流士也,然吾薄其立名非真,而始终莫取。
ruò yǐ dào fēi yú xià zì dāng chāo rán dú wǎng ér bù néng móu shǐ dà hé shēng yù jí zhì míng wèi zhèng dāng yì yáng míng jiào yǐ jìng luàn yuán
若以道非虞夏,自当超然独往,而不能谋始,大合声誉,极致名位,正当抑扬名教,以静乱源。
ér nǎi gāo tán zhuāng lǎo shuō kōng zhōng rì suī yún tán dào shí zhǎng huá jìng
而乃高谈《庄》《老》,说空终日,虽云谈道,实长华竞。
jí qí mò nián rén wàng yóu cún sī ān jù luàn jì mìng tuī wu
及其末年,人望犹存,思安惧乱,寄命推务。
ér fu zì shēn shù xùn xiǎo hǎo míng jì shēn qiú hú lǔ qì yán fēi suǒ
而甫自申述,徇小好名,既身囚胡虏,弃言非所。
fán míng dé jūn zǐ yù huì chù jì nìng kě rán hu
凡明德君子,遇会处际,宁可然乎?
ér shì jiē rán zhī
而世皆然之。
yì zhī míng shí zhī wèi dìng bì fēng zhī wèi gé yě
益知名实之未定,弊风之未革也。
hào gù cí bù qǐ
”浩固辞不起。
jiàn yuán chū yǔ bīng xiōng dì jí hé chōng děng xiāng jì zú
建元初,庾冰兄弟及何充等相继卒。
jiǎn wén dì shí zài fān shǐ zōng wàn jǐ wèi jiāng jūn zhě póu jiàn hào zhēng wèi jiàn wǔ jiàng jūn yáng zhōu cì shǐ
简文帝时在籓,始综万几,卫将军褚裒荐浩,征为建武将军、扬州刺史。
hào shàng shū chén ràng bìng zhì jiān yú jiǎn wén jù zì shēn xù
浩上疏陈让,并致笺于简文,具自申叙。
jiǎn wén dá zhī yuē shǔ dāng è yùn wēi bì lǐ jǐn
简文答之曰:“属当厄运,危弊理尽。
chéng lài shí yǒu qí cái bù fù yuǎn qiú bǎn zhù
诚赖时有其才,不复远求版筑。
zú xià shěn shí yān zhǎng sī zōng tōng liàn qǐ ér míng zhī zú yǐ jīng jì
足下沈识淹长,思综通练,起而明之,足以经济。
ruò fù shēn cún yì tuì gǒu suì běn huái wú kǒng tiān xià zhī shì yú cǐ qù yǐ jīn hóng lǐng bù zhèn jìn wǎng bù gāng yuàn dǎo dōng hǎi fù kě de yá
若复深存挹退,苟遂本怀,吾恐天下之事于此去矣, 今纮领不振,晋网不纲,愿蹈东海,复可得邪!
yóu cǐ yán zhī zú xià qù jiù jí shì shí zhī fèi xīng shí zhī fèi xīng zé jiā guó bù yì
由此言之,足下去就即是时之废兴, 时之废兴则家国不异。
zú xià hóng sī zhī jìng suàn zhī yì jiāng yǒu yǐ shēn jiàn kě fǒu
足下弘思之,静算之,亦将有以深鉴可否。
wàng bì fèi běn huái lǜ qún qíng yě
望必废本怀,率群情也。
hào pín chén ràng zì sān yuè zhì qī yuè nǎi shòu bài yān
”浩频陈让,自三月至七月,乃受拜焉。
shí huán wēn jì miè shǔ wēi shì zhuǎn zhèn cháo tíng dàn zhī
时桓温既灭蜀,威势转振,朝廷惮之。
jiǎn wén yǐ hào yǒu shèng míng cháo yě tuī fú gù yǐn wèi xīn lǚ yǐ kàng yú wēn yú shì yǔ wēn pō xiāng yí èr
简文以浩有盛名,朝野推伏,故引为心膂,以抗于温,于是与温颇相疑贰。
huì zāo fù yōu qù zhí shí yǐ cài mó shè yáng zhōu yǐ sì hào fú què zhēng wèi shàng shū pú yè bù bài
会遭父忧,去职,时以蔡谟摄扬州,以俟浩, 服阕,征为尚书仆射,不拜。
fù wèi jiàn wǔ jiàng jūn yáng zhōu cì shǐ suì cān zōng cháo quán
复为建武将军、扬州刺史,遂参综朝权。
yǐng chuān xún xiàn shǎo yǒu lìng wén hào zhuó wèi yì xīng wú jùn yǐ wéi yǔ yì
颍川荀羡少有令闻,浩擢为义兴、吴郡,以为羽翼。
wáng xī zhī mì shuō hào xiàn lìng yǔ huán wēn hé tóng bù yí nèi gòu xián xì hào bù cóng
王羲之密说浩、羡,令与桓温和同,不宜内构嫌隙,浩不从。
jí shí jì lóng sǐ hú zhōng dà luàn cháo guò yù suì dàng píng guān hé yú shì yǐ hào wèi zhōng jūn jiāng jūn jiǎ jié dōu dū yáng yù xú yǎn qīng wǔ zhōu jūn shì
及石季龙死,胡中大乱,朝过欲遂荡平关河,于是以浩为中军将军、假节、都督扬豫徐兖青五州军事。
hào jì shòu mìng yǐ zhōng yuán wéi jǐ rèn shàng shū běi zhēng xǔ luò
浩既受命,以中原为己任,上疏北征许洛。
jiāng fā zhuì mǎ shí xián è zhī
将发,坠马, 时咸恶之。
jì ér yǐ huái nán tài shǒu chén kuǐ yǎn zhōu cì shǐ cài yì wèi qián fēng ān xī jiāng jūn xiè shàng běi zhōng láng jiàng xún xiàn wèi dū tǒng kāi jiāng xi tián qiān yú qǐng yǐ wéi jūn chǔ
既而以淮南太守陈逵、兖州刺史蔡裔为前锋,安西将军谢尚、北中郎将荀羡为督统,开江西田千余顷,以为军储。
shī cì shòu yáng qián yòu fú jiàn dà chén liáng ān léi ruò r děng shǐ shā jiàn xǔ yǐ guān yòu zhī rèn
师次寿阳,潜诱苻健大臣梁安、雷弱儿等,使杀健,许以关右之任。
chū xiáng rén wèi tuō zú qí dì jǐng dài lǐng bù qǔ
初,降人魏脱卒,其弟憬代领部曲。
yáo xiāng shā jǐng yǐ bìng qí zhòng hào dà è zhī shǐ lóng xiāng jiāng jūn liú qǐ shǒu qiáo qiān xiāng yú liáng
姚襄杀憬,以并其众,浩大恶之,使龙骧将军刘启守谯,迁襄于梁。
jì ér wèi shì zǐ dì wǎng lái shòu yáng xiāng yì cāi jù
既而魏氏子弟往来寿阳,襄益猜惧。
é ér xiāng bù qǔ yǒu yù guī hào zhě xiāng shā zhī hào yú shì móu zhū xiāng
俄而襄部曲有欲归浩者,襄杀之,浩于是谋诛襄。
huì fú jiàn shā qí dà chén
会苻健杀其大臣,
jiàn xiōng zi méi zì luò yáng xi bēn
健兄子眉自洛阳西奔,
hào yǐ wéi liáng ān shì jié
浩以为梁安事捷,
yì fú jiàn yǐ sǐ
意苻健已死,
qǐng jìn zhūn luò yáng
请进屯洛阳,
xiū fù yuán líng
修复园陵,
shǐ xiāng wèi qián qū
使襄为前驱,
guàn jūn jiāng jūn liú qià zhèn lù tái
冠军将军刘洽镇鹿台,
jiàn wǔ jiàng jūn liú dùn jù cāng yuán
建武将军刘遁据仓垣,
yòu qiú jiě yáng zhōu
又求解扬州,
zhuān zhèn luò yáng
专镇洛阳,
zhào bù xǔ
诏不许。
hào jì zhì xǔ chāng huì zhāng yù fǎn xiè shàng yòu bài jì hào hái shòu yáng
浩既至许昌,会张遇反,谢尚又败绩,浩还寿阳。
hòu fù jìn jūn cì shān sāng ér xiāng fǎn hào jù qì zī zhòng tuì bǎo qiáo chéng qì xiè jūn chǔ jiē wèi xiāng suǒ lüè shì zú duō wáng pàn
后复进军,次山桑,而襄反,浩惧,弃辎重退保谯城,器械军储皆为襄所掠,士卒多亡叛。
hào qiǎn liú qǐ wáng bīn zhī jī xiāng yú shān sāng bìng wèi xiāng suǒ shā
浩遣刘启、王彬之击襄于山桑,并为襄所杀。
huán wēn sù jì hào jí wén qí bài shàng shū zuì hào yuē
桓温素忌浩,及闻其败,上疏罪浩曰:
àn zhōng jūn jiāng jūn hào guò méng cháo ēn dāo qiè fēi jù chǒng líng chāo zhuó zài sī jīng niǎn bù néng gōng shèn suǒ rèn kè jū zhí cì ér qīn guān lí jú gāo xià zài xīn
案中军将军浩过蒙朝恩,叨窃非据,宠灵超卓,再司京辇,不能恭慎所任,恪居职次,而侵官离局,高下在心。
qián sī tú chén mó zhí yì lǚ sù wèi jū tái fǔ shī fū xiān dì cháo zhī yuán lǎo nián dēng qī shí yǐ lǐ qǐng tuì suī lín xuān gù cí bù shùn ēn zhǐ shì zú yǐ míng xùn ràng zhī fēng hóng yōu xián zhī lǐ
前司徒臣谟执义履素,位居台辅,师傅先帝,朝之元老,年登七十,以礼请退,虽临轩固辞,不顺恩旨,适足以明逊让之风,弘优贤之礼。
ér hào xū shēng jiǎo shuō yí wù cháo tīng yù zhī yǒu sī jiāng zhì dà bì
而浩虚生狡说,疑误朝听,狱之有司,将致大辟。
zì jié hú yāo wáng qún xiōng tiǎn miè ér bǎi xìng tú tàn qǐ chí zhěng jiē
自羯胡夭亡,群凶殄灭, 而百姓涂炭,企迟拯接。
hào shòu zhuān zhēng zhī zhòng wú xuě chǐ zhī zhì zuò zì fēng zhí wàng shēng fēng chén suì shǐ kòu chóu jī zhū jiān nì bìng qǐ huá xià dǐng fèi lí yuán tiǎn cuì
浩受专征之重,无雪耻之志,坐自封植,妄生风尘,遂使寇仇稽诛,奸逆并起,华夏鼎沸,黎元殄悴。
hào jù zuì jiāng jí bù róng yú cháo wài shēng jìn tǎo nèi qiú gǒu miǎn
浩惧罪将及,不容于朝,外声进讨, 内求苟免。
chū cì shòu yáng dùn jiǎ mí nián qīng tiān fǔ zhī zī jié wǔ zhōu zhī lì shōu hé wú lài yǐ zì qiáng wèi jué mìng wú zhāng cāi hài wǎng gù
出次寿阳,顿甲弥年,倾天府之资,竭五州之力,收合无赖,以自强卫, 爵命无章,猜害罔顾。
gù fàn fēng zhī shǔ fǎn pàn yú què pí qí dé lóng huì zuò biàn yú zhǒu yè
故范丰之属反叛于芍陂,奇德、龙会作变于肘腋。
qiāng shuài yáo xiāng lǜ zhòng guī huà qiǎn qí mǔ dì rù zhì jīng yì hào bù néng fǔ ér yòng zhī yīn tú shā hài zài qiǎn là kè wèi xiāng suǒ jué
羌帅姚襄率众归化,遣其母弟入质京邑,浩不能抚而用之,阴图杀害,再遣剌客,为襄所觉。
xiāng suì huáng jù yòng zhì nì mìng
襄遂惶惧,用致逆命。
shēng zhǎng luàn jiē zì hào shǐ yě
生长乱阶,自浩始也。
fù bù néng yǐ shí sǎo miè zòng fàng xiǎo shù gǔ xíng dú hài shēn láng bèi yú shān sāng jūn pò suì yú liáng guó zhōu chē fén shāo zī zhòng fù mò
复不能以时扫灭,纵放小竖,鼓行毒害,身狼狈于山桑,军破碎于梁国,舟车焚烧,辎重复没。
sān jūn jī shí fǎn yǐ zī kòu jīng jiá lì qì gèng wéi zéi yòng
三军积实,反以资寇, 精甲利器,更为贼用。
shén nù rén yuàn zhòng zhī suǒ qì qīng wēi zhī yōu jiāng jí shè jì
神怒人怨,众之所弃,倾危之忧,将及社稷。
chén suǒ yǐ wàng qǐn píng yíng qǐ chǔ wú dì
臣所以忘寝屏营,启处无地。
fu lǜ zhèng xiǎn yì suǒ yǐ zhì xun míng fá chì fǎ suǒ yǐ qí zhòng fú yuàn bì xià shàng zhuī táng yáo fàng mìng zhī xíng xià jiàn chūn qiū wú jūn zhī diǎn
夫率正显义,所以致训,明罚敕法,所以齐众,伏愿陛下上追唐尧放命之刑下鉴《春秋》无君之典。
ruò shèng shàng hán hóng mò rěn zhū jí qiě yi xiá qì bìn zhī huāng yì
若圣上含弘,末忍诛殛,且宜遐弃,摈之荒裔。
suī wèi zú yǐ sāi shān hǎi zhī zé cū kě yǐ xuān jiè yú jiāng lái yǐ
虽未足以塞山海之责,粗可以宣诫于将来矣。
jìng zuò fèi wèi shù rén xǐ yú dōng yáng zhī xìn ān xiàn
竟坐废为庶人,徙于东阳之信安县。
hào shǎo yǔ wēn qí míng ér měi xīn jìng
浩少与温齐名,而每心竞。
wēn cháng wèn hào jūn hé rú wǒ
温尝问浩:“君何如我?
hào yuē wǒ yǔ jūn zhōu xuán jiǔ níng zuò wǒ yě
”浩曰:“我与君周旋久, 宁作我也。
wēn jì yǐ xióng háo zì xǔ měi qīng hào hào bù zhī dàn yě
”温既以雄豪自许,每轻浩,浩不之惮也。
zhì shì wēn yǔ rén yuē shǎo shí wú yǔ hào gòng qí zhú mǎ wǒ qì qù hào zhé qǔ zhī gù dāng chū wǒ xià yě
至是,温语人曰:“少时吾与浩共骑竹马,我弃去,浩辄取之,故当出我下也。
yòu wèi xī chāo yuē hào yǒu dé yǒu yán xiàng shǐ zuò lìng pú zú yǐ yí xíng bǎi kuí cháo tíng yòng wéi qí cái ěr
”又谓郗超曰:“浩有德有言, 向使作令仆,足以仪刑百揆,朝廷用违其才耳。
hào suī bèi chù fàng kǒu wú yuàn yán yí shén wěi mìng tán yǒng bù chuò suī jiā rén bú jiàn qí yǒu liú fàng zhī qi
浩虽被黜放,口无怨言,夷神委命,谈咏不辍,虽家人不见其有流放之戚。
dàn zhōng rì shū kōng zuò duō duō guài shì sì zì ér yǐ
但终日书空,作“咄咄怪事”四字而已。
hào shēng hán bó hào sù shǎng ài zhī suí zhì xǐ suǒ jīng suì hái dōu hào sòng zhì zhǔ cè yǒng cáo yán yuǎn shī yún fù guì tā rén hé pín jiàn qīn qī lí
浩甥韩伯,浩素赏爱之,随至徙所,经岁还都,浩送至渚侧,咏曹颜远诗云:“富贵他人合,贫贱亲戚离。
yīn ér qì xià
”因而泣下。
hòu wēn jiāng yǐ hào wèi shàng shū lìng yí shū gào zhī hào xīn rán xǔ yān
后温将以浩为尚书令,遗书告之,浩欣然许焉。
jiāng dá shū lǜ yǒu miù wù kāi bì zhě shù shí jìng dá kōng hán dà wǔ wēn yì yóu shì suì jué
将答书,虑有谬误,开闭者数十,竟达空函,大忤温意,由是遂绝。
yǒng hé shí èr nián zú
永和十二年卒。
zi juān yì yǒu měi míng xián ān chū huán wēn fèi tài zǎi wǔ líng wáng xī wū juān jí yǔ qiàn yǔ xī móu fǎn hài zhī
子涓,亦有美名,咸安初,桓温废太宰、武陵王晞,诬涓及庾倩与晞谋反,害之。
hào hòu jiāng gǎi zàng qí gù lì gù yuè zhī shàng shū sòng hào yuē
浩后将改葬,其故吏顾悦之上疏讼浩曰:
fú jiàn gù zhōng jūn jiāng jūn yáng zhōu cì shǐ yīn hào tǐ dé shěn cuì shí lǐ yān zhǎng fēng liú yǎ shèng shēng gài dāng shí zài lín shén zhōu wàn lǐ sù qīng xūn jì mào zhe shèng cháo qīn jiā suì shòu fēn shǎn tuī gǔ zhī rèn
伏见故中军将军、扬州刺史殷浩体德沈粹,识理淹长,风流雅胜,声盖当时, 再临神州,万里肃清,勋绩茂著,圣朝钦嘉,遂授分陕推毂之任。
róng qí jì jiàn chū zhèn shòu yáng qū qí chái láng jiǎn qí jīng jí shōu luó xiàng yì guǎng kāi tún tián mù yǔ zhì fēng děng qín tái pú
戎旗既建,出镇寿阳,驱其豺狼,翦其荆棘,收罗向义,广开屯田,沐雨栉风,等勤台仆。
yǎng píng huáng wēi qún chǒu gé miàn jìn jūn hé luò xiū fù yuán líng
仰凭皇威,群丑革面,进军河洛,修复园陵。
bù yú zhī biàn zhōng lù chāng juě suì lìng wéi shān zhī gōng bēng yú chuí chéng zhōng kuǎn zhī zhì yú shì ér fèi
不虞之变,中路猖蹶,遂令为山之功崩于垂成,忠款之志于是而废。
jì shòu xuē chù zì bìn shān hǎi dù mén zhōng shēn yǔ shì liǎng jué kě wèi kè jǐ fù lǐ qióng ér wú yuàn zhě yě
既受削黜,自摈山海,杜门终身,与世两绝,可谓克己复礼,穷而无怨者也。
xún hào suǒ fàn gài fù bài zhī cháng kē fēi jí qíng zhī yǒng zé
寻浩所犯,盖负败之常科,非即情之永责。
lùn qí míng dé shēn chéng zé rú bǐ chá qí bǔ guò zuì jǐ zé rú cǐ qǐ kě qì ér bù xù shǐ fǎ yǒu yú yuān
论其名德深诚则如彼,察其补过罪己则如此,岂可弃而不恤,使法有余冤!
fāng jīn zhái zhào yǐ chéng
方今宅兆已成。
shān suì yǐ kāi xuán guān ér biǎn lǐ tóng shù rén cún wáng yǒu fēi mìng zhī fēn jiǔ quán wú zì sù zhī sī yǎng gǎn sān liáng hào tiān wǎng jí
埏隧已开, 悬棺而窆,礼同庶人,存亡有非命之分,九泉无自诉之斯,仰感三良,昊天罔极。
ruò shǐ míng zhào yuán fā jīng wǒ shàn rén chóng fù běn guān yuǎn zhāng yōu mèi sī zé guó jiā wēi ēn yǒu jiān jì zhī měi sǐ ér kě zuò wú fù xīn zhī hèn
若使明诏爰发,旌我善人,崇复本官,远彰幽昧,斯则国家威恩有兼济之美,死而可作,无负心之恨。
shū zòu zhào zhuī fù hào běn guān
疏奏,诏追复浩本官。
gù yuè zhī zì jūn shū shǎo yǒu yì xíng
顾悦之,字君叔,少有义行。
yǔ jiǎn wén tóng nián ér fā zǎo bái
与简文同年,而发早白。
dì wèn qí gù
帝问其故。
duì yuē sōng bǎi zhī zī jīng shuāng yóu mào
对曰:“松柏之姿,经霜犹茂;
pú liǔ cháng zhì wàng qiū xiān líng
蒲柳常质,望秋先零。
jiǎn wén yuè qí duì
”简文悦其对。
shǐ jiāng kàng biǎo sòng hào hào qīn gù duō wèi fēi yi yuè zhī jué yì yǐ wén yòu yǔ cháo chén zhēng lùn gù zhòng wú yǐ duó yān
始将抗表讼浩,浩亲故多谓非宜,悦之决意以闻,又与朝臣争论,故众无以夺焉。
shí rén xián chēng zhī
时人咸称之。
wèi zhōu bié jià lì shàng shū yòu chéng zú
为州别驾, 历尚书右丞,卒。
zi kǎi zhī bié yǒu chuán
子凯之,别有传。
cài yì zhě yǒu yǒng qì shēng ruò léi zhèn
蔡裔者,有勇气,声若雷震。
cháng yǒu èr tōu rù shì yì fǔ chuáng yī hū ér dào jù yǔn gù hào wěi yǐ jūn fēng yān
尝有二偷入室,裔拊床一呼,而盗俱陨,故浩委以军锋焉。
shǐ chén yuē lù yè děng bìng yǐ shí wàng guó huá xiào zhāng lì shì dié jū duān kuí cān zhǎng jī héng
史臣曰:陆晔等并以时望国华,效彰历试,迭居端揆,参掌机衡。
rán jiē lǜ yóu jiù zhāng de miǎn zhī huǐ
然皆率由旧章,得免祗悔。
ér chōng kàng yán rú zǐ suī qū yā yú quán chén yì fèng chǔ jūn jìng dǎo yáng yú mò mìng pín cān dà yì lǚ huà jiā móu kě wèi zhōng zhēn zài sī ér yǐ
而充抗言孺子,虽屈压于权臣,翊奉储君,竟导扬于末命,频参大议,屡画嘉谋,可谓忠贞在斯而已。
yīn hào qīng huī yǎ liàng zhòng yì yōu guī gāo zhì hòu lǐ bù xíng ér zhì xián wèi jiào yì yóu qí xīng tì shè jì sì yǐ ān wēi
殷浩清徽雅量,众议攸归,高秩厚礼,不行而至,咸谓教义由其兴替,社稷俟以安危。
jí qí rù chù guó jūn wèi yǒu jiā móu shàn zhèng chū zǒng róng lǜ wéi wén cù guó sàng shī shì zhī fēng liú yì zhēn gù zhī cái tán lùn fēi qí zhèng zhī yào
及其入处国钧,未有嘉谋善政,出总戎律, 唯闻蹙国丧师,是知风流异贞固之才,谈论非奇正之要。
wéi fāng yì rèn yǐ zhì bō qiān bēi shī
违方易任,以致播迁,悲失!
cài mó dù dé ér chù hóng sī zhǐ zú zhì yǐ xíng shū sī wèi guò yǐ
蔡谟度德而处,弘斯止足,置以刑书,斯为过矣。
zàn yuē shì guāng shí wàng shì yáo yǔn dàng
赞曰:士光时望,士瑶允当。
zhèng jì dì xiōng rèn wéi tái xiāng
政既弟兄,任惟台相。
zǔ yán jiǎn lǜ yí fēng kě shàng
祖言简率,遗风可尚。
cài gé zhī míng huò yā huò qīng
蔡葛知名,或雅或清。
cì dào fāng gài móu yuǎn zhōng zhēn
次道方概,谋远忠贞。
zhōng jūn jiàn jú yù guāng yǎ sú
中军鉴局,誉光雅俗。
yí kuàng yǒu yú jīng lún bù zú
夷旷有余,经纶不足。
shè zhǎng rèn duǎn gōng kuī míng rǔ
舍长任短,功亏名辱。